<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>   Programmabegroting 2018
groen
                         ondernemend
    transparant
                              duurzaam
                leefbaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                     PROGRAMMABEGROTING 2018
GEMEENTE NOORDENVELD
 Programmabegroting 2018
           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  PROGRAMMABEGROTING 2018
2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
INHOUDSOPGAVE
                                                                             Bladzijde
Deel A inleiding en financiële beschouwingen, resumé en vaststellingsbesluit
1. Inleiding en financiële beschouwingen                                              5
    1.1. Inleiding                                                                    6
    1.2 Financiële beschouwingen                                                      7
    1.3 Incidentele baten en lasten                                                  30
    1.4 Actuele ontwikkelingen                                                       31
2. Resumé                                                                            35
3. Vaststellingsbesluit                                                              39
Deel B beleidsbegroting, paragrafen en (financiële) toelichting
4. Programma’s                                                                       41
    4.1 Burger en Bestuur                                                            42
    4.2 Integrale Veiligheid                                                         44
    4.3 Beheer Openbare Ruimte                                                       46
    4.4 Economische Ontwikkeling                                                     49
    4.5 Onderwijs                                                                    51
    4.6 Sport                                                                        53
    4.7 Cultuur                                                                      55
    4.8 Recreatie en Toerisme                                                        57
    4.9 Werk en Inkomen                                                              59
    4.10 Zorg en Welzijn                                                             61
    4.11 Milieubeheer                                                                66
    4.12 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting                                    68
5. Paragrafen                                                                        73
    5.1 Lokale heffingen                                                             74
    5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing                                       88
    5.3 Onderhoud kapitaalgoederen                                                  103
    5.4 Financiering                                                                110
    5.5 Bedrijfsvoering                                                             115
    5.6 Verbonden partijen                                                          118
    5.7 Grondbeleid                                                                 125
6. Functie van de begroting en kaders                                               133
    6.1 Inleiding                                                                   134
    6.2 Kaders                                                                      134
    6.3 Kaders repressief toezicht provincie voor 2018                              135
7. Meerjarenraming                                                                  137
    7.1 Grondslagen meerjarenraming tot en met 2021                                 138
    7.2 Meerjarenraming 2018 - 2021                                                 140
    7.3 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves                      141
Bijlagen:
     1.  Begrippenlijst
     2.  Overzicht begroting 2018
                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  PROGRAMMABEGROTING 2018
4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                PROGRAMMABEGROTING 2018
              HOOFDSTUK 1
1. Inleiding en financiële beschouwingen
                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
1.1. Inleiding
Algemeen
De programmabegroting 2018 sluit met een structurele vrije ruimte van € 9.625 en een
positief meerjarenperspectief (2019: € 101.625, 2020: € 236.625, 2021: € 478.625). In deze
begroting treft u de beleidswensen en de beoogde effecten aan zoals die bij de
perspectiefnota 2018 door u zijn geaccordeerd.
In de perspectiefnota gaven wij al aan dat het perspectief op een paar fronten nog onzeker is.
Alhoewel de gevolgen van de meicirculaire ondertussen bekend zijn, is de vorming van een
nieuw kabinet en daarmee ook de contouren van landelijk nieuw beleid momenteel nog
onduidelijk. Een nieuw kabinet zal naar verwachting met nieuwe maatregelen nemen. Dat
brengt uitdagingen met zich mee en zal ongetwijfeld financiële gevolgen hebben.
De septembercirculaire 2017 is momenteel in behandeling. Over de consequenties van
wijzigingen die voortvloeien uit de circulaire voor begrotingsjaar 2018 wordt u per brief op de
hoogte gesteld.
Leeswijzer
De programmabegroting bestaat uit zeven hoofdstukken. In deel A treft u onder meer
informatie aan over de inhoudelijke en financiële hoofdlijnen van deze programmabegroting.
In het programmaplan (deel B van de begroting) zijn de reguliere programmaonderdelen
beschreven. De programmabegroting omvat de inhoudelijke keuzes die we maken teneinde
onze ambities te realiseren. Het onderdeel “Algemene dekkingsmiddelen”, welke in gaat op de
algemene baten die niet samenhangen met een concreet beleidsveld (geen uitvoerings-
programma) is opgenomen in hoofdstuk 1 van deze begroting.
In hoofdstuk 5 Paragrafen staan wij stil bij de wettelijk verplichte paragrafen. Hiertoe behoren
de onderdelen:
     - lokale heffingen;
     - weerstandsvermogen en risicobeheersing;
     - onderhoud kapitaalgoederen;
     - financiering;
     - bedrijfsvoering;
     - verbonden partijen;
     - grondbeleid.
Meerjarenperspectief
In deze begroting is een sluitend meerjarenperspectief opgenomen, voor een verdere
toelichting verwijzen wij u naar hoofdstuk 7 “Meerjarenraming inclusief toelichting”.
                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2 Financiële beschouwingen
Achtereenvolgens treft u de volgende toelichtingen aan:
Hoofdstuk 1.2    In dit onderdeel wordt de (sluitende) meerjarenbegroting gepresenteerd.
                 Achtereenvolgens wordt ingegaan op de mutaties die het primitieve tekort
                 ombuigen tot een sluitende begroting.
                 1.2.0 Begroting 2018
                 1.2.1 Meerjarenperspectief 2018-2021
                 1.2.2 Verschillenanalyse
                 1.2.3 Beleidsvoorstellen ten laste van de vrije budgetruimte
                 1.2.4 Overige beleidsvoorstellen/investeringen
                 1.2.5 Algemene dekkingsmiddelen
                 1.2.6 Overhead
                 1.2.7 Geprognosticeerde balans en emu-saldo
                 1.2.8 Verloop reserves en voorzieningen
Hoofdstuk 1.3    Incidentele baten en lasten
Hoofdstuk 1.4    Overige ontwikkelingen
                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.0 Begroting 2018
In onderstaand overzicht zijn de cijfers vanuit de primitieve begroting 2018 per programma
weergegeven. Het primitief saldo bedraagt € 869.000.
 Overzicht baten en lasten begroting 2018
 x € 1.000                                         Begroting 2018
                                        Lasten        Baten           Saldo
 Programma's:
 Burger en bestuur                         2.862          1.266            1.596
 Integrale veiligheid                      1.876             18            1.858
 Beheer openbare ruimte                    6.981            341            6.640
 Economische ontwikkeling                  1.483          1.582              -99
 Onderwijs                                15.180        12.368             2.812
 Sport                                     2.283            700            1.583
 Cultuur                                   2.038            340            1.698
 Werk en inkomen                          14.548          8.763            5.785
 Zorg en welzijn                          19.566            658           18.908
 Milieubeheer                              7.031          7.288             -257
 Ruimtelijke ordening en vhv               4.905          3.206            1.699
 Algemene dekkingsmiddelen                 2.564        52.335           -49.771
 Overhead                                  7.087             65            7.022
 Heffing VPB                                  40                              40
 Onvoorzien                                     1                              1
 Saldo van baten en lasten                88.445        88.930              -485
 Mutaties reserves:
 Burger en bestuur
 Integrale veiligheid
 Beheer openbare ruimte
 Economische ontwikkeling
 Onderwijs
 Sport
 Cultuur                                        1                              1
 Recreatie en toerisme
 Werk en inkomen
 Zorg en welzijn                              73                              73
 Milieubeheer
 Ruimtelijke ordening en vhv                  23            294             -271
 Algemene dekkingsmiddelen                                  187             -187
 Resultaat                                88.542        89.411              -869
                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.1 Meerjarenperspectief 2018-2021
In het onderstaand overzicht zijn nieuwe beleidsvoorstellen opgenomen en de
dekkingsmiddelen om het primitieve tekort om te buigen naar een positief (meerjaren)saldo.
                                                        2018       2019      2020       2021
 Primitief saldo                                        -869.000 -1.424.000 -1.596.000 -1.735.000
 Beleidsvoorstellen Perspectiefnota
 Wettelijk verplicht
 Meten en monitoren in de waterketen                      20.000     20.000     20.000     20.000
 Algemene verordening gegevensbescherming                 10.000     10.000     10.000     10.000
 Lesruimte Ronerborg, Dalton VO school RSG de Borgen      65.000     65.000     65.000
 Hard- en software implementatie van BIG en AVG           30.000     30.000     30.000     30.000
 Organisatieontwik k eling incl investeringsprogramma
 Implementatie zaakgericht werken                         58.650     58.650     58.650     58.650
 Budget vervangingsinvesteringen                          22.300     22.300     22.300     22.300
 Voortzetting ingezet beleid
 Realisatie school Veenhuizen                             93.000     93.000     93.000     93.000
 Afboeken boekwaarde's oude scholen                                 -47.000    -47.000    -47.000
 Realisatie school Roden                                            470.000    470.000    470.000
 Afboeken boekwaarde oude school                                               -90.000    -90.000
 Realisatie school Nietap                                                      127.000    127.000
 Afboeken boekwaarde oude school                                                          -18.000
 Kolonien van Weldadigheid-Unesco Werelderfgoed           30.000     30.000     30.000     30.000
 Wensen/nieuw beleid
 Publieke gezondheid verblijfsvergunninghouders (GGD)     35.000     35.000     35.000     35.000
 Basisbijdrage Drents Energie Loket                       10.000     10.000     10.000
 Recreatieschap bijdrage                                  10.000     10.000     10.000     10.000
 Toeristisch recreatieve ambities                                    50.000     50.000     50.000
 Automatiseringskosten sport en accommodaties             15.175     10.175     10.175     10.175
 Subsidie Openbare Bibliotheek                            10.000     10.000     10.000
 Verhoging BOR budget                                    150.000    150.000    150.000    150.000
 NME scholennetwerk                                       10.250     10.250     10.250     10.250
 Subsidiebudget contacten partnergemeenten                 5.000      5.000      5.000      5.000
 GVVP                                                     14.000     14.000     14.000     14.000
 Budget vorming en opleiding gemeenteraad                 15.000     10.000     10.000     10.000
 Implementatie strategisch bomenbeheer                    50.000     50.000     50.000     50.000
 Kwaliteitsverbetering fietspaden                          6.000      6.000      6.000      6.000
 Duurzaamheid                                            100.000    100.000    100.000    100.000
 Wegenbeheer                                             100.000    100.000    100.000    100.000
 Saldo                                                    -9.625   -101.625   -236.625   -478.625
Begroting 2018
Wij bieden u de begroting 2018 aan met een structurele vrije ruimte van € 9.625. In dit
overschot is de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) voor het
onderdeel WWB (Wet Werk en Bijstand) budgettair neutraal opgenomen. Bij wijzigingen in het
verdeelmodel heeft dit gevolgen voor de hoogte van de budgetten van de gemeenten. De
bedoeling van het verdeelmodel is dat voor alle gemeenten het budget de kosten moet
dekken. In deze begroting is hiervan uitgegaan. Het BUIG-budget 2018 wordt gelijk geraamd
aan de totale lasten minus de ontvangsten.
                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.2 Verschillenanalyse
Verschil ten opzichte van de prognose bij de perspectiefnota 2018
In de perspectiefnota presenteerden wij een beschikbare ruimte van € 679.650. Na het
gereedkomen van de nota heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die hebben geleid
tot een hogere beschikbare ruimte (€ 869.000). Hierna volgt een opsomming van de voor- en
nadelige verschillen:
Beschikbare ruimte Perspectiefnota                                       €   679.650
Nadeliger:
- armoedebestrijding                                    €   124.000
- personeelskosten                                      “   266.500
- dividend en rente Enexis                              “    80.000
- ISD minus rijksbijdrage                               “    94.000
- wachtgeldverplichtingen                               “    50.000
- bijdrage reserve onderhoud kapitaalgoederen           “   116.000
                                                                         “  -730.500
Voordeliger:
- resterende saldo meicirculaire                        “   273.000
- correctie aanpassing belastingverordening             “    56.350
- aanpassing belastingverhoging                         “        500
- vervallen subsidie peuterspeelzalen                   “    68.000
- rentekosten (financieringstekort)                     “   208.000
- vrijval kapitaallasten                                “   294.000
- diverse kleine posten                                 “    20.000
                                                                         “   919.850
Primitief saldo begroting 2018                                           €   869.000
Hierna worden enkele posten toegelicht.
Rentekosten € 208.000 V
Dit betreft enerzijds een voordeel van € 112.000 vanwege een vervroegde aflossing en anderzijds
een bijstelling van de kortlopende rente, waarmee wordt gerekend, hetgeen een voordeel oplevert
van € 96.000.
Vrijval kapitaallasten € 294.000 V
De kapitaallasten vallen lager uit vanwege uitstel van investeringen en inkoop- en aanbestedings-
voordelen in voorgaande jaren. Daarnaast zijn in de afgelopen periode diverse activa afgestoten,
waardoor kapitaallasten vrijvallen.
Dividend en rente Enexis € 80.000 N
In 2016 is een deel van de aandelen Enexis verkocht. Tegenover een uitkering ineens, die in de
jaarrekening 2016 is verantwoord, staat een lagere dividendopbrengst vanaf 2017.
Reserve onderhoud kapitaalgoederen € 116.000 N
Tot en met 2017 werden kosten van klein en groot onderhoud betaald vanuit de reserve
onderhoud kapitaalgoederen. Omdat de reserve is 2017 is vervallen, worden de kosten vanaf 2018
rechtstreeks ten laste van de exploitatie gebracht.
                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Grondslagen
Grondslagen waarop de programmabudgetten 2018 zijn gebaseerd.
Aan het eind van elk programma treft u een overzicht aan van de budgetten op het niveau van
de taakvelden. Deze budgetten zijn gebaseerd op:
- de begroting 2017 inclusief de daarop betrekking hebbende begrotingswijzigingen;
- de loonkosten op basis van de formatie voorjaar 2018, het loonniveau volgens de laatst
    vastgestelde CAO en de individuele inschaling op 1 januari van het begrotingsjaar;
- de aan de programma’s toe te rekenen uren, exclusief overhead, tegen het
    afdelingsuurtarief;
- budgetten voor onder andere onderhoud en instandhouding van kapitaalgoederen
    gebaseerd op de begroting 2017 met een prijscompensatie van 1,5% en met een
    areaalgroei voor wegen, openbare verlichting, bruggen, groen en speelvoorzieningen.
- subsidies en bijdragen aan derden worden geraamd op basis van bestaande subsidies
    met een verhoging indexatie van 1,5%;
- de algemene dekkingsmiddelen van het rijk op basis van de laatst bekende
    uitkeringscomponenten en vergoedingsbijdragen volgens de meicirculaire van het
    Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
- de inkomsten uit de lokale belastingheffingen tegen de door de gemeenteraad
    vastgestelde uitgangspunten.
                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                             PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.3 Beleidsvoorstellen ten laste van de vrije budgetruimte
In de perspectiefnota 2018 zijn de volgende voorstellen gedaan ten laste van de vrije
budgetruimte 2018:
Wettelijk verplicht
Meten en monitoren in de waterketen € 20.000
Op 20 november 2014 zijn wij een samenwerking aangegaan met 30 andere organisaties in
de regio Groningen en noord-Drenthe. Deze regionale samenwerking is het gevolg van het
landelijk Bestuursakkoord water (BAW 2011). Het doel is om de werking van de totale
waterketen (drinkwaterwinning tot en met de afvalwaterzuivering) te verbeteren door
verhoging van de kwaliteit, verminderen van de personele kwetsbaarheid en verlaging van de
kosten, de zogenaamde 3K’s. Om deze wijze bereiken wij een duurzaam watersysteem tegen
de laagst mogelijk maatschappelijke kosten.
Momenteel zetten we een belangrijke stap om hieraan invulling te geven: het oprichten van
een gezamenlijke organisatie voor M&M. Dit gebeurt in twee fasen.
De eerste fase is dat de gemeenten Bedum, Winsum, Eemsmond, De Marne, Stadskanaal,
Bellingwedde, Vlagtwedde, Oldambt, Assen, Tynaarlo, Noordenveld, Aa en Hunze, Zuidhorn,
Leek, Grootegast en Marum en de waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s (18
organisaties) samen gaan werken met M&M vanaf 2017.
De tweede fase wordt gezet in 2018 en dan sluiten de overige organisaties aan. De totale
gezamenlijke organisatie M&M wordt voor 1/1/2020 gerealiseerd. Voor de gefaseerde aanpak
is gekozen om meerdere redenen. Een daarvan is het behapbaar maken, het zou te groot
worden om het project in een keer op te pakken.
Algemene verordening gegevensbescherming € 10.000
Uitvoering en onderhouden van de Europese regelgeving die voor de gegevensbescherming
geldt.
Lesruimte Ronerborg, Dalton VO School RSG de Borgen € 65.000
Op basis van de aanvraag van RSG de Borgen worden in het schooljaar 2017-2018 440
leerlingen verwacht hetgeen een toename is ten opzichte van de prognose. De verwachting is
dat pas na 2019-2020 een significante krimp merkbaar wordt. De tijdelijke huisvesting is voor
die periode dan ook noodzakelijk. De gemeente heeft een wettelijke plicht met betrekking tot
onderwijshuisvesting.
Hard- en software implementatie van BIG en AVG € 30.000
Uitbreiden en onderhouden van de hard- en software om te voldoen aan wettelijke eisen vanuit de
BIG en de AVG.
Organisatie ontwikkeling inclusief investeringsprogramma
Implementatie zaakgericht werken € 58.650
In juni 2014 zijn we gestart met het project Kennis van Zaken. Dit project is destijds
opgedeeld in 3 fasen waarvan we ons in 2018 richten op de gemeentebrede implementatie
van zaakgericht werken. De doelstellingen op een rij:
- een goede dienstverlening;
- een efficiënte en transparante bedrijfsvoering;
- het maakt Noordenveld een betrouwbare ketenpartner;
                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
-    het verbetert ons informatiebeheer.
In eerste instantie moet zaakgericht werken vooral een kwaliteitsverbetering van de
dienstverlening opleveren. Het zaaksysteem levert proces- en sturingsinformatie aan de hand
waarvan verbetermogelijkheden in dienstverlening en het proces geïdentificeerd kunnen
worden. Met het zaakgericht werken is Noordenveld voorbereid op de Wet modernisering
elektronisch bestuurlijk verkeer (invoering 2018) waarmee inwoners en bedrijven het recht
krijgen om digitaal zaken te doen met de overheid en daarmee de gemeente verplicht om
inwoners een volwaardig digitaal dienstverleningskanaal aan te bieden.
In de programmabegroting (pagina 10) van 2017 is inmiddels een structurele besparing
opgenomen ter hoogte van € 80.000, te realiseren vanaf 2018 vanwege de invoering van het
project zaakgericht werken.
De geraamde investering bedraagt € 255.000 (kapitaallast € 58.650)
Budget vervangingsinvesteringen € 22.300
Wij verhogen het budget vervangingsinvesteringen ter grootte van € 196.000 met € 22.300 voor
het doen van investeringen in de inventaris en kleine aanpassingen aan het gemeentehuis.
Voortzetting ingezet beleid
Realisatie school Veenhuizen € 93.000
Ter uitvoering van het integraal huisvestingsplan (IHP: raadsbesluit d.d. 8 juni 2016) is nader
onderzoek verricht naar de onderwijshuisvesting. In Veenhuizen zijn op 1-8-2017 de obs De
Vlinderhof en de cbs De Veenster gefuseerd. De gefuseerde school is na de fusie bestuurlijk
ondergebracht bij het COG en tijdelijk samen gehuisvest in het gebouw van de Vlinderhof.Dit
gebouw is aan vervanging toe. In 2018 zal een nieuwe school gerealiseerd worden.
De geraamde investering bedraagt € 1.700.000 (kapitaallast € 93.000)
Koloniën van Weldadigheid – Unesco Werelderfgoed € 30.000
Structureel uitvoering geven aan het Managementplan Koloniën van Weldadigheid en het
managementplan Kolonie Veenhuizen.
Wensen/nieuw beleid
Publieke gezondheid verblijfsvergunninghouders (GGD) € 35.000
In Noordenveld hebben wij onze taken op het gebied van publieke gezondheid voor
vergunninghouders bij de GGD Drenthe belegd. De GGD geeft aan dat de werkzaamheden
niet kunnen worden uitgevoerd binnen de reguliere bekostiging en vraagt het
gemeentebestuur om extra middelen toe te kennen. De GDD verwacht dat in Noordenveld 65
vluchtelingen met een verblijfstatus worden gehuisvest en voor de uitvoering van deze extra
taken voor 2018 € 35.000 nodig te hebben. Noordenveld ontvangt in 2017 extra gelden in de
algemene uitkering als gevolg van de compensatieregeling verhoogde asielinstroom voor de
periode 2015-2017. Deze regeling bevat afspraken van het Rijk en de VNG (april 2016)
vastgelegd in het landelijk ‘Uitwerkingsakkoord Verhoogde Asielinstroom’. De wettelijk
verplichte taken van de publieke gezondheidszorg voor deze groep zijn daar onderdeel van.
Voor Noordenveld verwachten we € 320.000 te ontvangen. In 2017/2018 is reeds € 250.000
toegekend aan het project ‘Versterken integratie nieuwkomers Noordenveld”. Er zijn daarom
nog middelen beschikbaar vanuit deze compensatieregeling die kunnen worden ingezet voor
deze extra taken.
                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Basisbijdrage Drents Energie Loket € 10.000
Borging van de voortzetting van Drents Energie Loket, waarmee een bijdrage wordt geleverd
aan het uiteindelijke doel om de particuliere woningen in Noordenveld in stappen
energieneutraal te maken, te zorgen voor lagere energielasten voor woningeigenaren en te
zorgen voor investeringen die zorgen voor werk en inkomens bij Drentse bedrijven en hun
werknemers en inwoners die tevreden zijn over de geleverde energiediensten.
Recreatieschap Drenthe, structurele bijdrage € 10.000
De gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe vraagt via de begroting 2018 een
extra structurele bijdrage van € 10.000,- van de gemeente Noordenveld. Dezelfde vraagt ligt
voor andere deelnemende Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf.
In de periode 2012 tot en met 2017 is er structureel 10% bezuinigd op de begroting van het
Recreatieschap Drenthe. Het Recreatieschap stelt voor om, nu de economie weer aantrekt,
de stimulerende rol van het Recreatieschap te versterken.
Automatiseringskosten sport & accommodaties € 15.175
We willen de klanten onbezorgd laten sporten en recreëren in de diverse accommodaties,
terwijl het administratieve proces efficiënt beheerd wordt. Momenteel hebben we twee
verschillende systemen, één voor de reserveringen en een apart kassasysteem. Deze twee
zijn niet geïntegreerd. Door een systeem aan te schaffen waarin die twee wel geïntegreerd
zijn kunnen we efficiënter werken en de dienstverlening aan de klant verbeteren. (bijvoorbeeld
geen aparte factuur meer voor de huur en voor de horeca). Daarnaast willen we de klant 7
dagen per week, 24 uur per dag, online toegang geven tot de verhuur- en boekingsgegevens.
De investering bedraagt € 22.500 (kapitaallast € 5.175). De jaarlijkse lasten bedragen
€ 10.000 voor het eerste jaar en vervolgens € 5.000 per jaar.
Subsidie openbare bibliotheek € 10.000
Op 17 mei 2017 is de notitie bibliotheekwerk Noordenveld 2017-2020 vastgesteld door de
gemeenteraad. De openbare bibliotheek Noordenveld voert 5 kernfuncties uit. De twee
kernfuncties kunst en cultuur en ontmoeting en debat dienen meer aandacht te krijgen in de
nieuwe beleidsperiode dan in de voorgaande periode het geval was. Daarvoor is extra geld
nodig, daarnaast is extra geld nodig voor de ondersteuning van basisvaardigheden van onze
inwoners waaronder ook de aanpak van laaggeletterdheid behoort.
Verhoging BOR-budget € 150.000
Met een structurele verhoging van het BOR budget kan met extra projecten in diverse
beheeronderdelen een hogere BOR kwaliteit in de uitvoering en het beheer worden behaald.
De leefomgeving is meer verzorgd en de inwoners zijn meer tevreden. De klachten over het
onderhoud zijn afgenomen. De uitvoering is efficiënter ingericht. Het extra budget zal worden
besteed aan de knelpunten in de beheeronderdelen en kan een efficiëntieslag in uitvoering en
beheer worden gemaakt. Met name de beheeronderdelen waar veel klachten over zijn en die
de bewoners belangrijk vinden worden extra aangepakt zoals o.a. straatreiniging, maaien, het
beheer van de sportvelden en het bladruimen in het najaar. Tevens kunnen kleinschalige
achterstanden worden weggewerkt zoals o.a. herplant/inboet oude plantenvakken. Met dit
extra budget kan een basiskwaliteit van de leefomgeving beter worden gegarandeerd.
                                              14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
NME-scholennetwerk € 10.250
Het onderhouden van een Natuur – en milieueducatie Scholennetwerk voor zoveel mogelijk
basisscholen, waarbij aandacht is voor het hele spectrum aan onderwerpen binnen de
thema’s natuur, milieu, landschap en duurzaamheid.
Subsidiebudget contacten partnergemeenten € 5.000
Een subsidiebudget beschikbaar stellen aan organisaties die opgericht zijn voor het
onderhouden van contacten met onze zustergemeenten.
GVVP € 14.000
De hoofddoelstelling van het gemeentelijk verkeer- en vervoerplan (GVVP) luidt: Noordenveld
voert een integraal verkeer- en vervoerbeleid, dat is gericht op het in stand houden of
verbeteren van de (economische) bereikbaarheid, het vergroten van de verkeersveiligheid en
het verbeteren van het (leef)milieu. Onderdeel van het beleid is het verder inrichten van
infrastructuur conform het landelijk verkeersveiligheidsconcept Duurzaam Veilig. Op de
Nijlandseweg wordt de inrichting aangepast passend bij erftoegangswegen en aansluitend op
het gedeelte wat tot Tynaarlo behoort (60 km/h-zones): bestuurders van rechts krijgen
voorrang en er worden plateaus aangebracht op de kruispunten. Op de Nijlandseweg zullen
ook binnen de bebouwde kom van Lieveren maatregelen worden genomen om de veiligheid te
verbeteren. Voor deze projecten wordt najaar 2017 bij de provincie Drenthe BDU-subsidie
aangevraagd met een subsidiehoogte van 50%.
In de perspectiefnota kondigden wij ook maatregelen aan in Roden, rondom de Nieuweweg.
Besloten is om deze plannen een jaar op te schuiven, zodat de werkzaamheden kunnen
worden gecombineerd met de afronding van de nieuwbouw op het Ronerborg-terrein. Bij de
perspectiefnota 2019 ontvangt u een nieuw voorstel.
Budget vorming en opleiding gemeenteraad € 15.000
Het opleidingsbudget voor de raad draagt bij aan een optimale taakvervulling ten behoeve
van de samenleving van Noordenveld. De doelstelling is: raadsleden van Noordenveld
hebben voldoende kennis en vaardigheden en zijn in voldoende mate theoretisch en praktisch
onderlegd voor de uitvoering van hun taak en voldoende in staat in te spelen op de grote
dynamiek die hun complexe raadstaak kenmerkt.
Implementatie strategisch bomenbeheer € 50.000
Het beheer en onderhoud van de gemeentelijke bomen wordt effectiever ingericht met
strategisch bomenbeheer en deregulering van de kapverordening voor particuliere (niet
beschermwaardige) bomen. De gegevens en het areaal zijn op orde. De huidige manier van
beheer wordt gewijzigd met de implementatie van efficiënter (strategisch) bomenbeheer.
Verbeteringen vinden plaats in dataregistratie en uitvoering. De stand van zaken wordt in het
eerste jaar inzichtelijk gemaakt, waarna in de komende drie jaar een inhaalslag in het
bomenbeheer wordt uitgevoerd. Door deregulering van de kapverordening wordt meer tijd
besteed aan het op orde brengen van de beheergegevens. Het bomenbeleidsplan wordt u ter
informatie toegestuurd.
Kwaliteitsverbetering fietspaden € 6.000
In 2030 is Noordenveld dé fietsgemeente van Noord-Nederland. Fietsevenementen, fiets-
toerisme, fietsers letterlijk en figuurlijk in de voorrang, maar ook bewoners en werknemers op
de fiets krijgen en houden zijn speerpunten in beleid. Een kwalitatief goed fietsnetwerk is een
                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
basisvoorwaarde om deze ambities te verwezenlijken. In dit kader is het noodzakelijk het
bestaande fietsnetwerk in beeld te krijgen, en aansluitend vast te leggen wat Noordenveld
verstaat onder ‘een kwalitatief goed fietsnetwerk’. Door middel van een ‘Basisfietsplan’
ontstaat    een    beleidsmatige verankering waarop de Noordenveldse ambities kunnen
doorgroeien. Voorjaar 2018 denken wij het 'Basisfietsplan’ op te kunnen leveren. Met dit
document kan nagedacht worden over structurele maatregelen ter behoud/verbetering van het
fietspadennetwerk.
Vooruitlopend hierop en rekening houdend met de kansen die de provincie Drenthe en het
Recreatieschap Drenthe bieden, willen we in 2018 een 1e kwaliteitsslag maken door enkele
schelpenpaden te vervangen door koersmix en deze paden mogelijk te verbreden. Daarnaast
willen we het fietspad richting de Spijkerzoom in Roden aanpakkendoor het asfalt te
vervangen. De totale investering bedraagt € 75.000. De hieruit voortvloeiende kapitaallast
(afschrijving 20 jaar) is € 6.000.
Duurzaamheid € 100.000
De gemeente Noordenveld wil de verduurzaming gaan versnellen. Dit zal moeten leiden tot
concrete maatregelen in de komende jaren waarbij de gemeente dit budget gaat inzetten om
te stimuleren. Het komende half jaar zal duidelijk moeten worden waar concreet op wordt
ingezet. In de uitvoering van plannen wil de gemeente zich vooral richten op initiatieven en
projecten die snel kunnen worden opgeschaald. Noordenveld zet ook in om de eigen
gemeentelijke organisatie duurzaam te maken.
Wegenbeheer € 100.000
Aan de meerjarige onderhoudsplanning (MJOP) wordt momenteel gewerkt. Afronding vindt
plaats in 2017. Deze planning is gekoppeld aan de herijking van het ambitieniveau van het
wegenbeheer. De MJOP richt zich met name op de riolering en de wegen, waarbij groen wordt
aangehecht.
1.2.4 Overige beleidsvoorstellen/investeringen
In onderstaand overzicht zijn de beleidsvoorstellen ten laste van de volgende begrotings-
posten nader toegelicht:
- vervangingsinvesteringen
- eenmalige ruimte
- algemene reserve
- tarieven
- algemene uitkering
(Vervangings-)investeringen
Vervangingsinvesteringen zijn investeringen die afgeschreven activa vervangen. Na verloop
van tijd komt door afschrijving in de begroting immers weer een bedrag ‘vrij’ waaruit het
betreffende actief opnieuw kan worden vervangen. Er wordt een onderscheid gemaakt naar
investeringen in de bedrijfsvoering (1) en overige investeringen (2).
1. Investeringen in de bedrijfsvoering
Investeringen in de bedrijfsvoering hebben betrekking op de bedrijfsmiddelen; dus op de
kosten die moeten worden gemaakt voor het laten functioneren (=de continuïteit) van de
                                               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
organisatie. Bedoeld wordt de vervanging van het wagenpark, kantoorapparatuur, meubilair,
gereedschappen, als mede gebouwen (gemeentehuis, werkplaatsen, brandweergarages).
In de perspectiefnota 2018 zijn de volgende investeringen vooraangekondigd volgens de
bijbehorende meerjareninvesteringslijst.
                                                    Investering         kapitaallasten
Renovatieonderhoud gebouwen                       € 174.000           €        13.920
Automatisering                                    “ 100.000           “        23.000
Tractie                                           “ 538.000           “        83.390
Inventaris Brinkhof                               “     30.000        “          3.900
Inventaris sporthal Peize                         “     33.000        “          4.290
                                                                      €       128.500
Hierna volgt een toelichting per investering:
Renovatieonderhoud gebouwen
Het vermelde bedrag is bestemd voor investeringen en renovatie van de inventaris en kleine
verbouwingen van de gemeentelijke gebouwen.
Automatisering
In 2018 worden zowel de uitwijk als de back-up vervangen. Dit is een wettelijke verplichting
om voor onze basisregistraties de continuïteit van deze systemen te waarborgen. Daarnaast
blijven we investeren om de continuïteit, veiligheid en de privacy van data van onze burgers
en medewerkers te borgen.
Tractie
Ten behoeve van de werkzaamheden bij de buitendienst worden vier bestelauto’s en een
bedrijfsauto vervangen. De huidige bestelauto’s zijn sterk verouderd en verwacht wordt dat
hoge kosten moeten worden gemaakt om deze nog langer door te laten rijden. Daarnaast
wordt een aantal machines vervangen, die technisch versleten zijn. Deze investeringen
worden niet eerder gedaan, totdat er een nota Tractie vastgesteld is.
Inventaris de Hullen
Vervanging vloerbedekking in een gedeelte van de horeca en het vervangen van de
muziekinstallatie (aquasound). De rest betreft overige investeringen.
Inventaris Brinkhof
Vervanging gedeeltelijk van meubilair en audioapparatuur. De rest betreft kleine investeringen
in de horeca.
2. Overige investeringen
Onderstaand volgt een specificatie van de overige investeringen:
                                                    Investering         kapitaallasten
Meeliftinvesteringen riolering/wegen              € 430.000           €        34.400
Openbare verlichting jaarschijf                   “ 280.000           “        22.400
Investeringen Duurzaam Veilig                     “ 100.000           “          8.000
                                                                      €        64.800
                                               17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Hierna volgt een toelichting per investering:
Meeliftinvesteringen riolering/wegen
Jaarlijks worden de wegen visueel geïnspecteerd, waarbij de kwaliteit van de verharding in
beeld wordt gebracht. Dit leidt tot een lijst waarin de benodigde onderhoudsmaatregelen per
wegvak zijn benoemd. Deze lijst, die aflopend is qua urgentie, vormt de basis voor de keuzes
van de te nemen maatregelen. Voor de uitvoering van het onderhoud is jaarlijks circa € 1,1
miljoen beschikbaar. Van dit bedrag is echter ca € 0,4 miljoen gereserveerd voor de
zogenaamde meeliftprojecten riolering. Omdat de rioolvervanging er voor zorgt dat boven de
sleuf de verharding moet worden vervangen, is het efficiënt en effectief om de rest van de
verharding ook mee te nemen. Het meeliftgeld wordt hier voor gebruikt.
Openbare verlichting jaarschijf
In het openbaar verlichtingsplan is bepaald dat elk jaar voor dit bedrag de lichtmasten en de
armaturen vervangen moeten worden. Dit is noodzakelijk, omdat het lichtmastenpark dat we
hebben voor een zeer groot gedeelte uit masten bestaat die ouder zijn dan 40 jaar. Deze
masten zijn niet langer meer te handhaven. Ze zijn technisch versleten.
Investeringen Duurzaam Veilig (Meeliftbudget verkeer en vervoer)
In het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) is aangegeven dat het kostenbe-
sparend werkt om het realiseren van goede verblijfsgebieden (30 en 60 km zones) te
combineren met reguliere onderhoudswerkzaamheden aan bijvoorbeeld wegdek en riolering.
Deze verkeersmaatregelen kosten veel geld en kunnen niet betaald worden uit het
onderhoudsbudget. De kosten worden geraamd op € 100.000 per jaar.
Budget vervangingsinvesteringen
Door het vrijvallen van vervangingsinvesteringen is jaarlijks een bedrag beschikbaar op de
begroting voor het doen van nieuwe investeringen (€ 218.300). De totale kapitaallast uit
bovenstaande investeringen bedraagt € 193.700. Er resteert derhalve nog een ruimte van
€ 24.600. In de loop van 2018 komen wij nog met voorstellen om deze beschikbare ruimte in
te vullen.
Eénmalige ruimte
Algemeen
Eénmalige ruimte in een begroting ontstaat in principe op het moment dat daadwerkelijk tot
een voor dat jaar geraamde investering wordt overgegaan. Uitgangspunt is namelijk dat
kapitaallasten in de begroting voor een volledig jaar worden geraamd. Dat is logisch omdat
ook op termijn de betreffende lasten moeten kunnen worden betaald. Maar nimmer zullen alle
verplichtingen al op 1 januari van het begrotingsjaar worden aangegaan. Renovatie van een
gebouw of reconstructie van een weg vindt soms eerst in de maand september plaats omdat
vooraf nog een bepaald traject moet worden doorlopen (zoals aanbestedingen). Deze ruimte
is voor 2018 bepaald op 50% van de kapitaallasten van de investeringen (50% van € 218.300
is € 109.150).
                                                18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Bij de perspectiefnota 2018 zijn de volgende voorstellen gedaan ten laste van de incidentele
ruimte:
Wettelijk verplicht
Meten en monitoren in de waterketen € 18.000
Zie voor een toelichting onder hoofdstuk 1.2.3.
Wensen/nieuw beleid
Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen € 50.000
We stellen een eenmalig subsidie van € 50.000 beschikbaar voor het realiseren van de
inrichting van de vaste expositie. Het Nationaal. Gevangenismuseum heeft een plan
ingediend voor het herinrichten van de vaste expositie. Dit is nodig omdat de huidige vaste
expositie na 12 jaar verouderd is en omdat het Gevangenismuseum ook een (nieuwe) rol
heeft in het vertellen van het verhaal van de koloniën van weldadigheid in Veenhuizen.
Doelstellingen van de nieuwe vaste expositie zijn:
- het vertellen van één samenhangend en actueel verhaal over vrijheid, opsluiting, armoede
     en heropvoeding, binnen én buiten het museumgebouw;
- een landingsplaatsen zijn voor het verhaal van de Koloniën van Weldadigheid;
- het bedienen van een internationaal publiek;
- het ontvangen van 150.000 bezoekers uit binnen- en buitenland per jaar;
- professionaliteit, gastvrijheid en kwaliteit.
Algemene reserve
Bij de perspectiefnota 2018 zijn de volgende voorstellen gedaan ten laste van de algemene
reserve:
Organisatie ontwikkeling inclusief investeringsprogramma
Implementatie zaakgericht werken € 84.000
Zie voor een toelichting onder hoofdstuk 1.2.3
Voortzetting ingezet beleid
Fietsknooppuntennetwerk Fochteloerveen € 35.000
Realisatie van de ontbrekende schakel in het fietsknooppuntennetwerk door Fochteloërveen.
Het ontbrekende stuk fietspad sluit aan op het reeds (medio 2011) gerealiseerde fietspad
vanaf Kloosterveen/Huis ter Heide tot aan de Meesterswijk en de Meester Lokstraat in
Ravenswoud. Een financiële bijdrage leveren ten behoeve van de realisatie. De totale
begroting wordt ingeschat op € 300.000. Er zal werk met werk worden gemaakt door het
fietspad gelijktijdig aan te leggen met de reeds geplande kades door de ‘7 blokken’. Het
fietspad wordt op grondgebied van de gemeente Midden-Drenthe gerealiseerd en sluit aan op
het al eerder gerealiseerde fietspad richting Huis ter Heide/Kloosterveen en Ravenswoud.
Gezien het belang van het fietspad wordt ook aan de omliggende gemeenten een financiële
bijdrage gevraagd.
                                                19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Pilot ‘integrale verbetering oude wijke € 50.000
Noordenveld kent geen generieke probleemwijken. Maar in delen van de wijken staat de
kwaliteit van de voorraad wel onder druk. Waar de corporatiesector volop bezig is de oudere
voorraad een nieuwe toekomst te geven, concentreert de problematiek zich met name bij de
particuliere voorraad aan de onderkant van de woningmarkt en meer in het bijzonder
voormalig corporatiebezit uit de jaren ’60 en ’70. Wij willen de leefbaarheid verbeteren door
een integrale gebiedsgerichte aanpak. Dat gaat om de bouwtechnische en energetische
verbetering van de voorraad, parallelle aanpak van de openbare ruimte en een focus op de
sociale context.
Bedrijvenregeling Drenthe € 125.000
Het gemeentelijk economisch beleid is met name gericht op het behouden en creëren van
werkgelegenheid. Dit vanuit de gedachte dat het hebben van werk cruciaal is; het leidt via
welvaart tot welzijn. Voor de groei van werkgelegenheid is een uitnodigend en aantrekkelijk
vestigingsklimaat van groot belang. Het bieden van gerichte ondersteuning bij belangrijke
vestigings- en uitbreidingsplannen van bedrijven vormt daarin een belangrijke schakel. De
provincie wil met de ‘Bedrijvenregeling Drenthe’ belangrijke vestigings- of uitbreidingsplannen
van bedrijven middels een bijdrage financieel ondersteunen.
Daartoe kent de regeling twee instrumenten:
- een arbeidsplaatsenregeling, waarmee bedrijven een bijdrage krijgen per gecreëerde
     arbeidsplaats;
- een rentekostenregeling, waarbij bedrijven een bijdrage krijgen op de rentekosten van
     investeringsprojecten.
De regeling is gericht op het midden- en kleinbedrijf (mkb), dat hun omzet voor meer dan 50%
van buiten de provincie haalt. Overigens is subsidie voor verplaatsingen binnen de provincie
uitgesloten. Voorwaarde van de provincie is, dat de gemeente meedoet in de regeling en voor
vestigings- of uitbreidingsplannen die in onze gemeente spelen, cofinanciering (50 %)
beschikbaar stelt.
Centrumvisie Roden € 750.000
Uitvoering geven aan de centrumvisie en voor de financiële middelen een beroep doen op de
beschikbare middelen van het binnenstad fonds van de provincie Drenthe. Het betreft dan
cofinanciering (50-50).
Wensen/nieuw beleid
Mijlpaal Unesco € 75.000
Na een lang (2006-2018) en intensief proces zal op basis van lokaal draagvlak het
werelderfgoed comité van UNESCO een besluit nemen tot plaatsing van de Koloniën van
Weldadigheid op de Werelderfgoedlijst. Voor de kolonie Veenhuizen waar dit proces is gestart
een bijzonder moment. Een moment ook om samen met alle betrokkenen in Veenhuizen bij
stil te staan. Stil staan in de vorm van een door het gebied gedragen Festival, het Pauper
Festival 2018. In de andere zes koloniën in Nederland en Vlaanderen zal een naar schaal
vergelijkbaar Kolonie-feest worden georganiseerd om stil hierbij te staan en ook vooruit te
kijken naar de nieuw mondiale status. De maximale bijdrage van de gemeente Noordenveld in
dit Festival bedraagt € 75.000.
                                               20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
De stand van de algemene reserve na bovenstaande uitname’s bedraagt dan € 4.965.000.
Voorstellen ten laste van tarieven
Investeringen afvalverwijdering
Transportauto                                    €    180.000           “   27.900
Aanhangwagen                                     “     60.000           “    9.300
Afzetcontainers                                  “     80.000           “   12.400
                                                                        €   49.600
De kapitaallasten worden ten laste van het tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrechten
gebracht.
Transportauto
De Transportauto wordt gebruikt ten behoeve van het vervoer van Afvalstoffen van de
gemeente Noordenveld naar de verschillende verwerkers. Het is tevens het trekkend medium
van de tevens te vervangen aanhangwagen. Dit voertuig is afgeschreven en dient te worden
vervangen. De kosten van onderhoud en reparatie zullen sterk toenemen wanneer dit voertuig
niet wordt vervangen.
Aanhangwagen
De vervanging betreft de aanhangwagen ten behoeve van het vervoer van ons ingezamelde
huishoudelijk Restafval, GFT en papier. De bedrijfszekerheid van de huidige aanhanger
neemt af, en daarmee stijgen de kosten als gevolg van inhuur, reparatie en continuïteit.
Afzetcontainers
De gemeente gaat acht afzetcontainers vervangen die gebruikt worden op de inzamelauto’s
en geheel vol worden afgezet, zodat de transportcombinatie het afval kan wegbrengen naar
de verwerkers. De afzetcontainers zijn afgeschreven.
Investeringen riolering
Vrijverval                                       €   700.000            €   38.500
Gemalen                                          “    100.000           “    9.670
Drukriolering en IBA’s                           “     70.785           “    6.840
Afkoppelen afvoerend oppervlak                   “   700.000            “   38.500
Afkoppelen particulier verhard oppervlak         “   150.000            “    8.250
                                                                        €  101.760
De kapitaallasten worden ten laste van het tarief rioolrechten gebracht.
Onderdeel vrijverval
Dit betreft de noodzakelijke investeringen voor het vervangen van bestaande vrijverval-
riolering. Met behulp van het beheersysteem (GBI) wordt voor elk jaar een vervangings-
programma opgesteld.
Gemalen (electrisch/mechanisch)
Dit betreft de investeringen voor de vervanging van de elektrotechnische onderdelen en
incidenteel bouwkundige onderdelen van rioolgemalen, bergbezinkbassins en bergings-
voorzieningen
                                              21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                            PROGRAMMABEGROTING 2018
Drukriolering en IBA’s
Dit betreft de investeringen voor de vervanging van de elektrotechnische onderdelen en
incidenteel bouwkundige onderdelen van drukrioolpompunits en IBA’s (Individuele Behan-
deling van Afvalwater) in het buitengebied.
Afkoppelen afvoerend oppervlak
Ter invulling van de Kader Richtlijn Water (KRW) heeft de gemeente een afkoppelopgave. In
veel gevallen worden hiervoor regenwaterriolen aangelegd in combinatie met de vervanging
van bestaande riolering. Ook worden er los van het vervangingsprogramma projecten uitge-
voerd om verhard oppervlak af te koppelen.
Afkoppelen particulier verhard oppervlak
De investeringen noodzakelijk voor het afkoppelen van verhardoppervlak van bestaande
bebouwing.
Voorstellen ten laste van de algemene uitkering
In de meicirculaire 2017 zijn middelen ten gevolge van beleidsintensiveringen toegevoegd
aan het gemeentefonds:
Extra middelen BRP-straat € 821.000
Armoedebestrijding kinderen € 124.000
De extra middelen BRP-straat zijn toegevoegd aan het huidige budget (was € 1,3 miljoen,
wordt met ingang van 2018 € 2,1 miljoen). Voor armoedebestrijding kinderen is een
structurele uitgavenraming tot hetzelfde bedrag als de toegevoegde middelen opgenomen in
de begroting 2018.
                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.5 Algemene dekkingsmiddelen
De algemene dekkingsmiddelen worden gevormd uit een aantal structurele niet aan producten
of activiteiten gekoppelde inkomsten. Deze dekkingsmiddelen worden van het rijk (algemene
uitkering), van de burgers en het plaatselijke bedrijfsleven (onroerende zaakbelastingen
(OZB) en andere heffingen) en uit beleggingen verkregen.
 Algemene dekkingsmiddelen
 x € 1.000                     Begroting 2018         Begroting 2019        Begroting 2020        Begroting 2021
                          Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten            Baten     Saldo
 Taakvelden
 05 Treasury                 2.110 2.062        48 2.110 2.062        48 2.110 2.062        48 2.110     2.062         48
 06.1 Ozb woningen             111 3.654 -3.543      111 3.708 -3.597      111 3.762 -3.651      111     3.816     -3.705
 06.1 Ozb niet-woningen        138 1.900 -1.762      138 1.928 -1.790      138 1.956 -1.818      138     1.984     -1.846
 06.4 Belastingen overige        9      89     -80     9      90     -81     9      91     -82     9        92        -83
 07 Algemene uitkering              44.630 -44.630        45.221 -45.221        45.824 -45.824          46.511 -46.511
 Vervangingsinvesteringen      196             196   397             397   673             673 1.108                1.108
                             2.564 52.335 -49.771 2.765 53.009 -50.244   3.041 53.695 -50.654  3.476    54.465 -50.989
De posten uit de tabel worden hierna verder toegelicht:
Taakveld 05 Treasury
Dividend
De gemeente Noordenveld is aandeelhouder in een aantal nutsbedrijven. Uit de winst van
deze bedrijven kan dividend worden uitgekeerd.
Taakveld 06.1 en 06.2 Onroerende zaakbelastingen woningen en niet-woningen
De ramingen voor de OZB zijn gebaseerd op de waardepeildatum 1 januari 2017 en zijn van
toepassing op het tijdvak 2018. De ramingen zijn vermeerderd met de verwachte groei in de
waarden als gevolg van nieuwbouw en verbouw. Voorstel is om de opbrengst met 1,5% te
verhogen.
Taakveld 06.4 Belastingen overige
Hondenbelasting
Ons voorstel is om deze belasting te handhaven en de tarieven van 2018 met 1,5% te
verhogen.
Taakveld 07 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
Algemene uitkering gemeentefonds
Middels circulaires informeert het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) gemeenten over de doorwerking van het Kabinetsbeleid in de gemeentefonds-
uitkeringen. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Tot het
gemeentefonds behoren de algemene uitkering, de integratie-uitkering sociaal domein en
decentralisatie- en (overige) integratie-uitkeringen. De ontwikkeling ervan bepaalt in
belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie
tijdstippen in het jaar de informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de
Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van
het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De raming van de algemene uitkering 2018 en
de meerjarenraming 2019 t/m 2021 is gebaseerd op de meicirculaire 2017. De ontwikkeling
van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van
de (netto gecorrigeerde) rijksuitgaven. Volgens de normeringssystematiek (trap op, trap af)
                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van de algemene
uitkering. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de
normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. Bij elke circulaire vinden mutaties plaats,
deels ten gevolge van een aangepast accres, deels door beleidsintensiveringen. Het accres is
onderhevig aan schommelingen, waardoor ook de uitkomsten van de algemene uitkering per
jaar en in een jaar verschillen.
Uitkering deelfonds sociaal domein
De integratie-uitkering sociaal domein is budgettair neutraal in de begroting opgenomen
conform het besluit van de gemeenteraad.
Technische aanpassing Gemeentefonds voor gezamenlijke uitvoering van gemeentelijke
activiteiten
De gemeenten werken op een aantal punten nauw samen om de uitvoering van
publieksdiensten te stroomlijnen en de toegankelijkheid ervan te vergroten. Bijvoorbeeld in
het kader van de Digitale Agenda 2020. De financiering van dergelijke gezamenlijke
gemeentelijke activiteiten verliep tot en met 2017 door een rechtstreekse uitname uit het
Gemeentefonds door de VNG (na goedkeuring ervan door de Algemene Ledenvergadering
van de VNG). Met ingang van 2018 wordt de financieringsroute aangepast. De middelen voor
de gezamenlijke gemeentelijke activiteiten, in totaal € 43,223 miljoen excl. btw (ofwel € 2,532
per inwoner), worden vanaf dat moment niet meer door de VNG direct uitgenomen uit het
Gemeentefonds, maar naar rato van het inwonertal bij alle gemeenten gefactureerd door de
VNG, die de gezamenlijke gemeentelijke activiteiten organiseert en uitvoert. Daartoe heeft de
ALV VNG besloten het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering in het leven te roepen.
De nettobijdrage van de gemeenten aan het fonds GGU in 2018 is even groot als de totale
uitname door de VNG (incl. KING) in 2017. Jaarlijks legt de VNG aan alle gemeenten
verantwoording af over de gezamenlijke gemeentelijke activiteiten in de ALV.
Overige opbrengsten (niet behorend tot de algemene dekkingsmiddelen)
Naast de onder de algemene dekkingsmiddelen opgenomen belastingopbrengsten uit ozb,
forensenbelasting, toeristenbelasting en hondenbelasting zijn er opbrengsten uit tarieven die
op de programma’s worden verantwoord:
Forensenbelasting (taakveld 3.4 Economische promotie)
Uitgangspunt is om tarieven te hanteren op een gemiddeld Drents niveau. Voorstel is om de
tarieven met 1,5% te verhogen.
Toeristenbelasting (taakveld 3.4 Economische promotie)
Met ingang van 2016 zijn kinderen tot en met 12 jaar vrijgesteld van toeristenbelasting.
Afgesproken is dit experiment voor twee jaar aan te gaan. Dit wordt voortgezet in 2018,
waarbij er in de 1 e helft van 2018 een evaluatie zal plaatsvinden. Daarnaast stellen wij u voor
het tarief per persoon per overnachting voor 2018 te handhaven op € 1,05.
                                               24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
Lijkbezorgingrechten (taakveld 7.5 Begraafplaatsen)
Op basis van de berekening kostendekkendheid wordt voorgesteld om de diverse tarieven
voor 2018 niet te verhogen, maar te handhaven op het huidige niveau. Zie voor een nadere
toelichting de paragraaf Lokale heffingen.
Marktgelden (taakveld 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen)
De jaarmarkten Roden en Nietap zijn inmiddels geprivatiseerd en daarmee ook de heffing en
de invordering van de marktgelden. De organisatie van de weekmarkten in Norg en Roden
zijn eveneens geprivatiseerd. De marktgelden die we thans nog heffen, zijn de
weekmarktgelden van Peize. Ook hiervoor zijn plannen voor privatisering.
Het voorstel is om de opbrengst en de tarieven met 1,5% te verhogen. De marktgelden zijn
verantwoord onder het programma “Economische Ontwikkelingen”
Overige leges, retributies, huren en dergelijke
De tarieventabel bij de legesverordening kent vele verschillende producten en bijbehorende
tarieven. Al deze verschillende onderdelen vragen om maatwerk en een eventuele herziening
kan leiden tot verlaging, verhoging, afschaffen of bevriezen van tarieven. De kosten-
dekkendheid speelt hierin een bepalende rol. Uiteraard worden de uitkomsten voorgelegd. Het
voorstel is om waar mogelijk de tarieven met 1,5% te verhogen.
Reinigingsheffingen (taakveld 7.3 Afval)
Het uitgangspunt op dit onderdeel is de kostendekkendheid. In 2017 hebben wij een bedrag
van € 280.000 gerestitueerd gekregen van het CV-kapitaal van Attero. Wij hebben besloten
dit bedrag in 2018 in mindering te brengen op de reinigingsheffing (€ 19,35 per huishouden).
De opbrengsten reinigingsheffingen worden verantwoord onder het programma ‘Milieubeheer’.
Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragaaf Lokale heffingen.
Rioolheffing (taakveld 7.2 Riolering)
Het uitgangspunt op dit onderdeel is de kostendekkendheid. Wij stellen u voor de tarieven
2018 op hetzelfde niveau te handhaven. Ook deze opbrengsten vallen onder het programma
“Milieu”. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragaaf Lokale heffingen.
 Vergelijkend overzicht belastingdruk woningen 2018 en 2017
                                                                     Stijging 2018 ten
 Heffing                               2018           2017
                                                                    opzichte van 2017
                                                                  relatief       absoluut
 Afvalstoffenheffing
 meerpersoons                           € 183,00       € 202,35        -9,6%        -€ 19,35
 Rioolheffing                           € 245,40       € 245,40         0,0%          € 0,00
 Onroerende zaakbelasting               € 251,95       € 248,23         1,5%          € 3,72
 Totaal                                 € 680,35       € 695,98        -2,2%        -€ 15,63
Voor 2018 wordt uitgegaan van een verlaging van de afvalstoffenheffing met € 19,35.
Rekening is gehouden met een opbrengstverhoging van de OZB voor woningen met 1,5%.
Daarnaast kunnen individueel verschillen ontstaan afhankelijk van de aanpassing van de
                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
WOZ-waarde. Verder wordt uitgegaan van een meerpersoonshuishouden en een woning met
een waarde van € 206.000 waarvan de eigenaar ook de gebruiker is.
1.2.6 Overhead (taakveld 04)
Presentatie in het programmaplan
Voorgeschreven is dat in het programmaplan een apart overzicht moet worden opgenomen
van de kosten van de overhead. In de programma’s zijn de kosten opgenomen die betrekking
hebben op het primaire proces. De overhead wordt centraal begroot en verantwoord op het
overzicht overhead via taakveld 0.4 Overhead, ondersteuning organisatie. In het BBV zijn
geen verdere eisen opgenomen met betrekking tot de presentatie. Het minimum betreft een
opgaaf van de baten en lasten van overhead.
Definitie overhead
Om te kunnen vaststellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van
het primaire proces en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, is een definitie
van het begrip overhead geïntroduceerd. Deze luidt: alle kosten die samenhangen met de
sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Hiermee kan een
eenduidig inzicht worden gegeven in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde
taakvelden.
Tarieven
Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om
uit de taakvelden (voorheen de producten) alle tarieven te bepalen. Om deze reden is het van
groot belang dat op een andere wijze uit de begroting blijkt hoe de tarieven worden berekend.
In de paragraaf lokale heffingen moet een berekening worden opgenomen hoeveel overhead
aan een tarief is toegerekend. De berekening van de tarieven geschiedt dan extracomptabel.
De overhead moet daarbij op een consistente wijze worden toegerekend. Deze methode
wordt niet door de wetgever voorgeschreven, maar moet door de raad worden vastgesteld en
opgenomen in de financiële verordening. De toerekening van de overhead aan tarieven is in
2017 gebaseerd op de directe uren die toegerekend zijn aan het taakveld. Het
overheaduurtarief voor de binnendienst bedraagt € 40, voor de buitendienst € 7.
1.2.7 Geprognosticeerde balans en EMU-saldo
Met het oog op een betere raming en beheersing van het EMU-saldo is in het BBV
voorgeschreven dat bij de uiteenzetting van de financiële positie een geprognosticeerde
balans wordt opgenomen op basis waarvan het EMU-saldo wordt bepaald.
                                             26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
                           Balans bij begroting 2018 (x € 1.000)
                          begin    eind                               begin       eind
 Materiële vaste activa   78.943 74.252 Reserves                        23.880   24.147
 Financiële        vaste
 activa                      913      900 Voorzieningen                  5.832     6.255
 Grondexploitaties         2.490    2.992 Geldleningen                  40.137   37.397
 Overlopende activa        4.000    4.000 Overlopende passiva           16.497  14.345
                          86.346 82.144                                 86.346   82.144
EMU-saldo
Het berekende EMU-saldo betreft een raming. De uitkomst is sterk afhankelijk van de mate
waarin de geplande investeringen in een begrotingsjaar worden geëffectueerd. De EMU-saldi
zijn de laatste jaren, mede in verband met een dalend investeringsvolume, sterk afgenomen.
Het Rijk en medeoverheden hebben afgesproken dat het EMU-tekort van medeoverheden
maximaal -0,5% BBP (Bruto Binnenlands Product) mag bedragen. Deze beperking vloeit voort
uit de Europese saldogrens van -3% BBP die geldt voor de volledige Nederlandse collectieve
sector. Op basis van de overeengekomen macroreferentiewaarde van -0,5% BBP wordt door
het ministerie Financiën elk jaar een berekening gemaakt van de individuele
referentiewaarden voor gemeenten, provincies en waterschappen. Deze referentiewaarde kan
worden gebruikt als benchmark. De individuele referentiewaarde wordt berekend door het
toegestane tekort van lagere overheden te verdelen op basis van begrotingstotalen.
 bedragen x € 1.000                                      Prognose   Begroting
                                                           2017        2018
 Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking
                                                              -798         209
 uit reserves (1)
 Bij:
 Afschrijvingen ten laste van de exploitatie                 4.500       4.700
 Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste
                                                               268         620
 van de exploitatie
 Af:
 Investeringen in (im)materiele vaste activa die op de
                                                             3.500       4.000
 balans worden geactiveerd
 Lasten op balanspost Voorzieningen                            149         197
 Berekend EMU-saldo                                            321       1.332
                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                      PROGRAMMABEGROTING 2018
Toelichting:
(1)
    Betreft primitief saldo voor mutatie reserves vermeerderd met de maatregelen die leiden tot een sluitend
exploitatiesaldo 2017. Een positief getal betreft overschot.
De EMU-saldi (x € 1.000) in meerjarenperspectief bedragen:
-    2019 € 1.404
-    2020 € 1.550
-    2021 € 1.792
                                                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
1.2.8 Verloop reserves en voorzieningen   Stand   Dotatie     Ont-    Stand   Dotatie     Ont-    Stand   Dotatie     Ont-    Stand   Dotatie     Ont-    Stand
(x 1.000)                                 01-01             trekking  31-12             trekking  31-12             trekking  31-12             trekking  31-12
stand 15 juni 2017                        2018     2018       2018    2018     2019       2019    2019     2020       2020    2020     2021       2021    2021
Algemene reserve                            6.084                       6.084                       6.084                       6.084                       6.084
Bestemmingsreserves
Reserve sociale volkshuisvesting Norg       1.158                       1.158                       1.158                       1.158                       1.158
Grondexploitatie                            3.427       23         40   3.410       23         40   3.393       23         40   3.376       23         40   3.359
Bijdrage Regiofonds                           762                 254     508                 253     255                 253       2                 253    -251
Aankoop kunstwerken                            19         1                20         1                21         1                22         1                23
Reserve sociaal domein                      5.159       73              5.232       73        186   5.119       73        281   4.911       73        270   4.714
Recreatie en toerisme                          20                          20                          20                          20                          20
Dekking kapitaallasten                      5.001                 187   4.814                 187   4.627                 187   4.440                 187   4.253
Startersleningen                              150                         150                         150                         150                         150
Reserve duurzaamheid                           10                          10                          10                          10                          10
Totaal b estemmingsreserves                15.706       97       481   15.322       97       666   14.753       97       761   14.089       97       750   13.436
Voorzieningen
Pensioenverplichtingen oud-wethouders         398                         398                         398                         398                         398
Wachtgeldverplichtingen oud-wethouders        159                 132      27                          27                          27                          27
Wachtgeldverplichtingen non-activiteitreg     266                  65     201                         201                         201                         201
Onderhoud gebouwen                            554                         554                         554                         554                         554
Afvalverwijdering                           2.435     143               2.578                       2.578                       2.578                       2.578
Parkeerfonds                                   96                          96                          96                          96                          96
Riolering                                   1.757     477               2.234                       2.234                       2.234                       2.234
Vervanging riolering                          940                         940                         940                         940                         940
Voorziening dubieuze debiteuren               167                         167                         167                         167                         167
Totaal voorzieningen                        6.772     620        197    7.195        0              7.195        0              7.195        0              7.195
Totaal                                     28.562     717         678  28.601       97        666  28.032       97        761  27.368       97        750  26.715
                                                                                 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
1.3 Incidentele baten en lasten
Als gevolg van de voorschriften (Besluit Begroting en Verantwoording) dient in de
programmabegroting een overzicht te worden gegeven van de incidentele baten en lasten.
Het provinciaal toetsingscriterium “materieel evenwicht” gaat immers uit van een
begrotingssaldo dat het resultaat is van uitsluitend structurele baten en lasten. Als gevolg van
de aanpassing van het Besluit begroting en verantwoording per 1 januari 2014 moeten de
incidentele baten en lasten per programma worden vermeld. Als incidenteel worden de
eenmalige uitgaven en de uitgaven ten laste van reserves beschouwd. Dit geeft de volgende
opstelling (x € 1.000):
Programma                  Omschrijving                         2018    2019      2020   2021
Lasten
Milieu                     Meten en monitoren in de
                           waterketen                             18
Cultuur                    Nationaal Gevangenismuseum
                           Veenhuizen                             50
                                                                  68        0        0      0
Baten
Algemene dekkings-
middelen                   Onderuitputting
                           kapitaallasten                         98
                                                                  98        0        0      0
Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de begrote incidentele lasten voor 2018 geheel gedekt
te worden door incidentele baten. Er zijn geen incidentele middelen (inclusief reserves)
aangewend ter dekking van structurele lasten.
                                                30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
1.4 Actuele ontwikkelingen
In de perspectiefnota zijn diverse beleidsvoorstellen gedaan waarvoor ten tijde van het
opstellen van de perspectiefnota nog geen kostenraming beschikbaar was en derhalve “pm”
geraamd. Inmiddels zijn voor de onderdelen Kwaliteitsverbetering fietspaden en
Implementatie strategisch bomenbeheer bedragen bekend en derhalve opgenomen onder
‘wensen/nieuw beleid’. Met betrekking tot de hierna genoemde onderdelen doen wij u in de
loop van 2018 dan wel 2019 nadere voorstellen toekomen.
Meerjarige onderhoudsplanning (MJOP)
Aan de meerjarige onderhoudsplanning wordt nog gewerkt, een en ander wordt eind 2017 aan
de raad ter vaststelling aangeboden. Deze planning is gekoppeld aan de herijking van het
ambitieniveau van het wegenbeheer. De MJOP richt zich met name op de riolering en de
wegen, waarbij groen wordt aangehecht.
Professionalisering vastgoedportefeuille
Zoals u bekend is zijn wij bezig met het professionaliseren van onze vastgoedportefeuille.
Momenteel wordt bekeken of het voor de gemeente Noordenveld raadzaam is om te komen
tot een ontwikkelbedrijf en hoe dat ontwikkelbedrijf er dan uit zou moeten zien. De kosten van
een dergelijk ontwikkelbedrijf kunnen gedekt worden uit de grondexploitaties.
Landinrichting Veenhuizen
Op verzoek van het Rijk en de gemeente heeft de provincie Drenthe onderzoek gedaan naar
het starten van een landinrichting in Veenhuizen. Rijk en gemeente hebben er belang bij om
(na de grote overdrachten in de jaren negentig en de uitvoering van werken tot en met 2011)
via dit proces te komen tot het goed regelen van eigendommen, beheer en onderhoud in
Veenhuizen. Uit het onderzoek is gebleken dat er draagvlak is onder de landbouwers voor
een structuurverbetering. Gedeputeerde Staten van Drenthe (GS) hebben ingestemd met een
projectnota over deze twee punten, alsmede landschapsverbetering en verbetering van de
recreatieve infrastructuur. Inmiddels is door GS een Landinrichtingscommissie Veenhuizen
ingesteld. De commissie en de ambtelijke werkgroep treft nu de voorbereidingen om te komen
tot een concept-landinrichtingsplan. Naast het verkrijgen van duidelijkheid over de (financiële)
gevolgen van de overdracht van de eigendommen van het Rijk naar de gemeente (structurele
lasten ten aanzien van gemeentelijke onderhoudsbegroting), zal ook duidelijkheid moeten
komen over de te realiseren investeringen (incidenteel) ten behoeve van landschap en
recreatie. Voor beide onderwerpen zal er, naast het voeren van intensief overleg over de
overdrachten (en –financiële- compensatie door de Rijksoverheid), onderzoek moeten worden
gedaan naar de financiële dekking van de investeringen. Op dit moment is over de
investeringen en compensatie-bijdragen nog geen enkele duidelijkheid, derhalve is er een
p.m.-post opgenomen. Zodra tussen partijen, over het geheel, overeenstemming is bereikt zal
ook de gemeenteraad in de besluitvorming (plan en investeringen/dekking) worden betrokken.
Visie Norgerduinen
Het project Norgerduinen behelst enkel het realiseren van een visie op het plangebied. Ten
behoeve van draagvlak, de aanwezige energie bij alle betrokkenen en de continuïteit is het
nadrukkelijk de bedoeling in 2018 uitvoering te gaan geven aan de visie.
                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Implementatie Omgevingswet
In de perspectiefnota is aangegeven dat de gemeente Noordenveld zich wil voorbereiden op
de komst van de Omgevingswet. Inhoudende het aanpassen van beleid en regelgeving op
een zodanige wijze dat wordt voldaan aan de wettelijke kaders bij de inwerkingtreding van de
Omgevingswet, het realiseren van een organisatie en cultuur die recht doet aan het
gedachtengoed van de Omgevingswet door het ontwikkelen van de juiste kennis en
vaardigheden c.q. competenties en het realiseren van een digitaal stelsel dat voldoet aan de
Omgevingswet met bijbehorende processen en procedures. Demissionair minister Schultz van
Infrastructuur en Milieu kondigde eind juli 2017 echter een uitstel van de Omgevingswet aan
wegens de benodigde complexe juridische aanpassingen. De reden voor het uitstel ligt in de
complexiteit van de ministeriële regelingen en de Aanvullingswetten grond en natuur. Het
uitstel heeft vooralsnog geen gevolgen voor de uiteindelijke einddatum van de transitie in
2029. Nu er nog de nodige juridische aanpassingen dienen plaats te vinden is het raadzaam
om een pas op de plaats te maken met het aanpassen van beleid en regelgeving aan de
wettelijke kaders. Naast de juridische wijzigingen brengt de Omgevingswet echter ook een
cultuuromslag met zich mee. Van de medewerkers van Noordenveld wordt verwacht dat ze bij
het beoordelen van plannen uitgaan van het principe ‘ja, mits’ in plaats ‘nee, tenzij’. Een
verandering die de hand in hand gaat met de reeds ingezette organisatieontwikkeling en waar
we vooruitlopend op de implementatie van de nieuwe wet reeds de nodige slagen gaan
maken. De dekking voor deze activiteiten zal worden gezocht binnen bestaande budgetten.
Uitvoeringsprogramma omgevingsvisie
Dit betreft het behalen van de doelen zoals opgenomen in de programma’s behorende bij de
omgevingsvisie en uitvoering geven aan projecten behorende bij diverse programma’s.
Momenteel is nog niet bekend hoe de vertaling van de omgevingsvisie in programma’s en
daarbij behorende projecten wordt. Daarom is ook nog niet aan te geven welke projecten er in
2018 en volgende jaren uitgevoerd gaan worden en wat de bijbehorende kosten zijn. Dit hangt
samen met de invoering van programmamanagement in 2018.
Verbonden partijen
Om de prestaties van verbonden partijen en de eventuele risico’s te kunnen beoordelen is
goede informatie nodig, die aansluit bij de informatie van gemeenten over hun eigen
taakuitvoering en de daaraan verbonden risico’s. In de BBV is een paragraaf verbonden
partijen, met daarin een lijst van verbonden partijen, voorgeschreven. Ter wille van het inzicht
wordt de voorgeschreven lijst van verbonden partijen opgesplitst in gemeenschappelijke
regelingen, stichtingen/verenigingen en coöperaties/vennootschappen.
Grote subsidies Zorg & Welzijn, Sport en Cultuur
Inleiding
In het subsidieproces heeft de raad een aantal functies. Ten eerste het toekennen van
subsidies aan een aantal instellingen dat met naam en budget op de begroting staat
(subsidiëren op basis van een begrotingspost, artikel 4:23 lid 3c Awb1). Daarnaast stelt de
raad subsidiebudgetten beschikbaar. Uit deze budgetten verstrekt het college subsidie aan
instellingen die bijdragen aan het realiseren van beleidsdoelstellingen (artikel 4:23 lid 1 Awb).
Verder kan de raad subsidieplafonds instellen (artikel 4:25 Awb). Een subsidieplafond
1
  Awb = Algemene wet bestuursrecht
                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
voorkomt dat subsidie moet worden verstrekt omdat de aanvraag voldoet aan de
subsidiecriteria, terwijl het budget al volledig is uitgegeven.
Subsidie op basis van een begrotingspost
Sinds enige jaren wordt een aantal subsidies op basis van een begrotingspost verstrekt. Op
het moment dat daarvoor gekozen werd, werd 95% van het totale budget (ongeveer € 3
miljoen) van de vakgroep Welzijn, Onderwijs en Sport uitgegeven aan 5% van de aanvragers.
Al deze bedragen, van € 150 tot en met € 1.000.000 werden vermeld in de begroting. Omdat
een beslissing om een bedrag van bijvoorbeeld € 1.000.000 uit te geven een andere is dan
een beslissing om een bedrag van € 150 uit te geven, is er voor gekozen onderscheid te
maken tussen grote, middelgrote en kleine subsidies. Enkel de grote subsidieontvangers
staan nog met naam en maximaal te ontvangen bedrag op de begroting (4:23 lid 3c Awb).
Voor de andere subsidies stelt de gemeenteraad jaarlijks via de begroting budgetten
beschikbaar (4:23 lid 1 Awb). De budgetten worden door het college verdeeld onder
activiteiten die bijdragen aan het realiseren van beleidsdoelen. Het Fonds Leefbaarheid is een
voorbeeld van een dergelijk budget.
In onderstaande tabel vindt u de instellingen die met naam en maximaal te ontvangen budget
op de begroting staan.
                                                                          2017         2018
 Stichting Welzijn in Noordenveld                                         € 759.500    € 767.500
 Stichting Peuterspeelzalen      in
                                    Algemeen                              € 219.500    € 128.000
 Noordenveld
 Stichting Peuterspeelzalen      in
                                    VVE                                                 € 57.000
 Noordenveld, VVE
                                    Algemeen         maatschappelijke
 SPiNN (voorheen Noordermaat)
                                    werk                               €   454.700  €   460.000
                                    School maatschappelijk werk
 SPiNN                              Veilig Thuis in Noordenveld        €    60.000  €    60.000
 SPiNN                              Procescoördinator                  €    52.000  €    63.000
 Zwembaden                          Molenduinbad                       €   448.000  €   452.000
                                    Zomerbad Peize                     €    50.000  €    50.750
                                    Veenhuizen                         €    35.000  €    35.500
 Cultuureducatie Noordenveld                                           €   110.000  €   111.750
 Bibliotheek                        Algemeen                           €   470.000  €   427.500
 Bibliotheek                        Huur                                            €    67.000
 Museum Kinderwereld                                                   €    46.000  €    62.000
 Mensinge                                                              €   228.500  €   229.500
 Totaal                                                                € 2.881.200  € 2.908.500
                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>   PROGRAMMABEGROTING 2018
34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>            PROGRAMMABEGROTING 2018
HOOFDSTUK 2
 2. Resumé
      35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
Resumé
Wij stellen u voor:
1.   De totaalbudgetten 2018, zoals vermeld in de programma’s 1 tot en met 12, te
     autoriseren.
2.   Ter dekking van de inkomsten en uitgaven van de bovenvermelde programma’s de
     dekkingsmiddelen uit hoofdstuk 1 aan te wijzen.
3.   De volgende budgetten ten laste van de begrotingsruimte te voteren:
     - Meten en monitoren waterketen                                   €    20.000
     - Algemene verordening gegevensbescherming                        “    10.000
     - Lesruimte Ronerborg, Dalton VO School RSG de Borgen             “    65.000
     - Hard- en software implementatie van BIG en AVG                  “    30.000
     - Budget vervangingsinvesteringen                                 “    22.300
     - Koloniën van Weldadigheid-Unesco Werelderfgoed                  “    30.000
     - Publieke gezondheid verblijfsvergunninghouders (GGD)            “    35.000
     - Basisbijdrage Drents Energie Loket                              “    10.000
     - Recreatieschap Drenthe                                          “    10.000
     - Automatiseringskosten sport en accommodaties                    “    10.000
     - Subsidie openbare bibliotheek                                   “    10.000
     - Verhoging BOR-budget                                            “   150.000
     - NME scholennetwerk                                              “    10.250
     - Subsidiebudget contacten partnergemeenten                       “     5.000
     - Budget vorming en opleiding gemeenteraad                        “    15.000
     - Implementatie strategisch bomenbeheer                           “    50.000
     - Duurzaamheid                                                    “   100.000
     - Wegenbeheer                                                     “   100.000
4.   De volgende kredieten beschikbaar te stellen:
     a. ten laste van de begrotingsruimte:
     - Implementatie zaakgericht werken             €      255.000     €    58.650
     - Bouw school Veenhuizen                       “    1.700.000     “    93.000
     - Automatiseringskosten sport en
       Accommodaties                                “       22.500     “     5.175
     - GVVP                                         “      175.000     “    14.000
     - Kwaliteitsverbetering fietspaden             “       75.000     “     6.000
     b. ten laste van het budget vrijval kapitaallasten:
     Investeringen bedrijfsvoering:
     - Renovatieonderhoud gebouwen                  €      174.000     €    13.920
     - Automatisering                               “      100.000     “    23.000
     - Tractie                                      “      538.000     “    83.390
     - Inventaris Brinkhof                          “       30.000     “     3.900
     - Inventaris sporthal Peize                    “       33.000     “     4.290
                                                 36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
    Overige investeringen:
    - Meeliftinvesteringen riolering/wegen         €      435.000     €    34.800
    - Openbare verlichting jaarschijf              “      280.000     “    22.400
    - Investeringen Duurzaam Veilig                “      100.000     “     8.000
    c. ten laste van tarieven
    - Aanhangwagen                                 “       60.000     “     9.300
    - Transportauto                                “      180.000     “    27.900
    - Afzetcontainers                              “       80.000     “    12.400
    - Riolering                                    “    1.720.785     “    66.760
4.  Ten laste van de eenmalige ruimte:
    - Meten en monitoren waterketen                                   €    18.000
    - Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen                           “    50.000
5.  Ten laste van de algemene reserve:
    - Implementatie zaakgericht werken                                €    84.000
    - Fietsknooppuntennetwerk Fochteloërveen                          “    35.000
    - Pilot ‘integrale verbetering oude wijken’                       “    50.000
    - Bedrijvenregeling Drenthe                                       “   125.000
    - Cofinanciering binnenstadsfonds prov Drenthe
      (Centrumvisie)                                                  “   750.000
    - Mijlpaal Unesco                                                 “    75.000
Na vaststelling van de programmabegroting 2018, inclusief exploitatie- en investerings-
voorstellen, zijn de standen van de nog beschikbare middelen en de algemene reserve als
volgt (afgerond):
Budgetruimte 2018                                €       9.625
Eénmalige ruimte                                 “      30.000
Budget vervangingsinvesteringen                  “      24.600
Nog beschikbaar                                  €      64.225
Algemene reserve                                 €   4.965.000
                                                37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>   PROGRAMMABEGROTING 2018
38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                      PROGRAMMABEGROTING 2018
     HOOFDSTUK 3
3. Vaststellingsbesluit
           39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Vaststellingsbesluit
Nr.
De raad van de gemeente Noordenveld
Gezien de ontwerp-programmabegroting 2018 en meerjarenraming 2019 - 2021 van baten en lasten
van de gemeente Noordenveld:
Gelezen de aanbiedingsbrief behorende bij de ontwerp-programmabegroting 2018;
Gelet op artikel 191 van de Gemeentewet;
Besluit:
Deze programmabegroting 2018 en meerjarenraming 2019 - 2021 vast te stellen
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Noordenveld op
6 november 2017
De griffier,                                          de voorzitter,
                                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>   Programmabegroting 2018
                         Deel B
groen
                          ondernemend
    transparant
                               duurzaam
                leefbaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>               PROGRAMMABEGROTING 2018
  HOOFDSTUK 4
4. Programma’s
       41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
4.1 Programma Burger en Bestuur
Omschrijving programma
Het programma burger en bestuur is vooral gericht op het samen bereiken van
maatschappelijke doelstellingen, het bieden van mogelijkheden aan de burger om invloed uit
te oefenen op het beleid en dienstverlening van de gemeente en het zo goed mogelijk leveren
van diensten en producten.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Bestuursorganen en -ondersteuning;
 Behandeling van bezwaarschriften;
 Stimuleringsbijdrage aan wijk- en dorpsbelangenverenigingen;
 Sociaal wijkbeheer;
 Onderscheidingen;
 Voorlichting en Communicatie;
 Burgerzaken.
1. Wat willen we bereiken?
Vanuit de uitgangspunten van “Natuurlijk samen Doen”, “Nei Naoberschap”, onze
servicenormen en de communicatie- en participatienota richten wij ons op:
 Een transparante en persoonlijke dienstverlening;
 Een actieve betrokkenheid van inwoners bij beleid- en uitvoeringsprocessen;
 Primair een zelfstandige uitvoering van onze taken;
 Slimme (uitvoeringsgerichte) samenwerkingsverbanden voor taken waarvoor zelfstandige
    uitvoering van taken niet mogelijk of ineffectief is.
2. Wat gaan we doen in 2018?
   Het volledig digitaliseren van onze dienstverlening door al onze producten digitaal
    beschikbaar te maken voor het einde van 2018;
   Het voorbereiden van de terugkeer van de sociale dienst binnen onze organisatie met
    ingang van 2019;
   Organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen in Noordenveld op 21 maart 2018;
   Het aansluiten van ons archief op een, in samenwerking met andere noordelijke
    gemeenten en provincies op te richten, e-depot;
   Het stimuleren en in stand houden van een sociale infrastructuur via het multidisciplinair
    netwerk sociaal wijkbeheer. In dit netwerk en het MDO 23+ (Multidisciplinair Overleg) zijn
    samen met ons onder andere de buurtwerkers van WiN, de woonconsulenten van de
    woningbouwcorporaties Woonborg en Actium, de wijkagenten van de politie, GGD/GGZ,
    Verslavingszorg, maatschappelijk werk (Spinn) en de ISD vertegenwoordigd;
   Met het netwerk sociaal wijkbeheer organiseren van jaarlijkse dorps- en wijkschouwen;
   Het stimuleren van “omzien naar elkaar” als sociaal component in het netwerk sociaal
    wijkbeheer samen met de netwerkpartners;
   Uitvoering geven aan de programma’s en opgaven die voortvloeien uit de Omgevingsvisie
    Noordenveld 2030 conform de afspraken vanuit programmasturing
                                                42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                    2016        2017       2018     2019     2020      2021
Lasten                                4.106        3.156     2.862    3.122    3.341     3.573
Baten                                 1.386        1.206     1.266    1.266    1.266     1.266
Saldo vóór winstbestemming            2.720        1.951     1.596    1.856    2.075     2.307
Uitsplitsing naar Taakveld:         2016        2017       2018     2019     2020      2021
0.1      Bestuur                      1.449        1.099     1.119    1.142    1.167     1.191
0.2      Burgerzaken                    263           42        41       42       44        45
         Beheer overige gebouwen
0.3                                      50          131       242      241      240       241
         en gronden
0.8      Overige baten en lasten        958          679       194      431      624       830
Beleidsindicatoren
.
                                                                     Waarde
  Taakveld         Naam Indicator           Eenheid                                Jaartal
                                                                     Noordenveld
  0. Bestuur en
                   Formatie                 Fte per 1.000 inwoners   7,3042        2018
  ondersteuning
  0. Bestuur en
                   Bezetting                Fte per 1.000 inwoners   7,4029        2017
  ondersteuning
  0. Bestuur en
                   Apparaatskosten          Kosten per inwoner       581           2018
  ondersteuning
                                            Kosten als % van
  0. Bestuur en
                   Externe inhuur           totale loonsom + totale  1,08%         2018
  ondersteuning
                                            kosten inhuur externen
  0. Bestuur en
                   Overhead                 % van totale lasten      8,00          2018
  ondersteuning
                                               43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
4.2 Programma Integrale Veiligheid
Omschrijving programma
De gemeente heeft een regisseurstaak bij het bevorderen van de veiligheid in de lokale
samenleving. Noordenveld doet dit samen met de ketenpartners: politie, Openbaar Ministerie,
Geestelijke Gezondheidszorg, Verslavingszorg Noord Nederland, maatschappelijk werk,
veiligheidsregio Drenthe en woningcorporaties.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Brandweer en rampenbestrijding;
 Openbare orde en veiligheid;
 Handhaving en voorlichting wet- en regelgeving, met name omgevingsvergunningen,
     A.P.V.- vergunningen en vergunning verleend op basis van Bijzondere Wetten;
 A.P.V. en Bijzondere wetten (drank- en horeca, kansspelen, winkeltijden et cetera).
1. Wat willen we bereiken?
Een veilige en leefbare gemeente zijn en blijven.
2. Wat gaan we doen in 2018?
Openbare orde en veiligheid
Wij willen onveilige situaties, ongewenst gedrag van personen en ondermijnende criminaliteit
voorkomen door middel van:
 Integraal samenwerken op lokaal, regionaal en landelijk niveau met ketenpartners;
 Welzijnsbeleid en sociaal wijkbeheer dat toegesneden is op de bevolking van Noordenveld;
 Een goed veiligheidsapparaat (brandweer, politie, GHOR en gemeente).
Huisvesting politie
    Het huisvestingsvraagstuk van de politie in Noordenveld krijgt een vervolg.
Kadernota veiligheid
 Het herzien van de beleidsnota veiligheid, conform het model van de Vereniging van
     Nederlandse gemeenten en de Noordenveldse Omgevingsvisie.
 In de organisatie borgen van gewijzigde werkwijzen. De wijzigingen komen voort uit extra
     inzet op thema’s als horeca en ondermijning (hennep- en bibobbeleidsregel), veilige
     evenementen, verminderen van middelengebruik door jongeren, .
Noodopvang COA Veenhuizen
 Continueren van het contact met de omwonenden van de noodopvanglocatie in
     Veenhuizen en met het COA. In mei 2018 loopt formeel de bestuursovereenkomst met het
     COA af.
Brandweer en Rampenbestrijding
Veiligheidsregio Drenthe (brandweerzorg en crisismanagement)
 Conform de vastgestelde begroting 2018 van de Veiligheidsregio Drenthe wordt invulling
                                                44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
    gegeven aan brandweerzorg en crisismanagement:
    - De pilot (uitrukken op maat en het bevorderen van het lerend vermogen en
         arbeidsveiligheid) wordt voortgezet;
    - Starten met de noodzakelijke aanpassingen bij de brandweerposten Norg, Peize en
         Veenhuizen. Deze aanpassingen vloeien voort uit de huidige inzichten inzake
         arbeidsveiligheid en arbeidsomstandigheden (RI&E) voor het brandweerpersoneel.
A.P.V., Bijzondere wetten en Handhaving
   Voortzetten van de implementatie van de wettelijk opgelegde kwaliteitscriteria 2.1 met
    betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en
    handhaving;
 Uitvoeren van de werkzaamheden die voortvloeien uit de vastgestelde Verordening
    kwaliteitscriteria;
 Intensiveren van de samenwerking met de politie, VRD en de organiserende partijen om de
    veiligheid tijdens risicovolle evenementen te waarborgen.
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                   Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                       2016       2017      2018      2019      2020      2021
Lasten                                   2.032      1.852     1.876     1.876     1.876     1.877
Baten                                       24         17        18        18        18         18
Saldo vóór winstbestemming               2.008      1.836     1.858     1.858     1.859     1.859
Uitsplitsing naar Taakveld:            2016       2017      2018      2019      2020      2021
          Crisisbeheersing en
1.1                                      1.527      1.603     1.588     1.587     1.587     1.586
          brandweer
          Openbare orde en
1.2                                        481        233       271       271       272       272
          veiligheid
Beleidsindicatoren
                                                                       Waarde
Taakveld             Naam Indicator             Eenheid                                 Jaartal
                                                                       Noordenveld
                                                Aantal per 10.000
1. Veiligheid        Verwijzingen Halt                                 62,5             2016
                                                jongeren
                                                Aantal per 10.000
1. Veiligheid        Harde kern jongeren                               0,7              2014
                                                inwoners
                                                Aantal per 1.000
1. Veiligheid        Winkeldiefstallen                                 0,5              2016
                                                inwoners
                                                Aantal per 1.000
1. Veiligheid        Geweldsmisdrijven                                 2,7              2016
                                                inwoners
                                                Aantal per 1.000
1. Veiligheid        Diefstallen uit woning                            3,3              2016
                                                inwoners
                     Vernielingen en
                                                Aantal per 1.000
1. Veiligheid        beschadigingen (in de                             4,2              2016
                                                inwoners
                     openbare ruimte)
                                                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
4.3 Programma Beheer Openbare Ruimte
Omschrijving programma
Tot het programma Openbare Ruimte behoren het beheer en de inrichting van (on)verharde
wegen, water, openbaar groen, speelplaatsen, begraafplaatsen en dergelijke.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Wegen, straatreiniging en openbare verlichting;
 Verkeer en vervoer;
 Water, Watergangen en Bruggen;
 Natuurbescherming, Openbaar Groen en Speelvoorzieningen;
 Lijkbezorging.
1. Wat willen we bereiken?
   In Noordenveld beschermen, beleven en benutten we de unieke en hooggewaardeerde
    cultuurhistorische landschappen en natuurgebieden en hebben speciale aandacht voor het
    behoud van het bomenbestand. De risico’s van het behoud van het bomenbestand zijn
    beheersbaar;
   In Noordenveld beheren we op een natuur- en mensvriendelijke wijze het openbaar groen,
    zonder overlast voor agrarische bedrijven, mens en vee;
   De openbare ruimte wordt, in samenwerking met bedrijven en inwoners, conform het
    gekozen beheerscenario beheerd en onderhouden.
   Bij de inrichting van wegen wordt rekening gehouden met alle verkeersdeelnemers;
   Noordenveld beschikt over passend openbaar vervoer, toegankelijk voor iedereen;
   De inrichting van de openbare ruimte nodigt uit tot bewegen;
   Er zijn goede, aantrekkelijke en veilige speelmogelijkheden op de juiste plek;
   De tarieven voor begraven, verstrooien of bijzetten in urnenkelder of –muur zijn in
    Noordenveld goed.
2. Wat gaan we doen in 2018?
Beheer Openbare Ruimte (BOR)
 Tien mensen krijgen een kansbaan in de BOR;
 Het ‘meeliftbudget wegen’ wordt ingezet bij de rioleringsprojecten (zie programma
    Milieubeheer);
 We starten met meerjarige onderhoudscontracten bij het beheer van de bomen.
 Het beheer van de openbare ruimte (o.a. de straatreiniging en het groenonderhoud) wordt
    uitgevoerd op kwaliteitsniveau Basis.
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP)
   Tussen Leek en Nieuw-Roden wordt een veiligere fietsroute naar school gecreëerd
    (Terheylsterweg, Scheperij en Schapenweg);
 De laatste onderdelen van HOV-Roden worden gerealiseerd;
 Op diverse locaties krijgen fietsers voorrang;
 De Nijlandseweg buiten Lieveren wordt aangepast conform Duurzaam Veilig;
 Het ‘meeliftbudget’ wordt ingezet om de verblijfsgebieden (30 en 60 km/h-zones) in te
                                                46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
     richten volgens de principes van Duurzaam Veilig en om incidentele (kleine)
     verkeersmaatregelen te nemen.
Openbare verlichting
     Ongeveer 400 masten en armaturen worden vervangen door energiezuinige LED
      armaturen. Een analyse op het bestand zal aangeven op welke locaties in aanmerking
      komen. Vervanging zal zoveel mogelijk in clusters gebeuren.
Speelruimte
 Tijdens het reguliere onderhoud worden de valondergronden beoordeeld en zo nodig
     vervangen of nieuw aangelegd;
 In samenwerking met inwoners en wijk- en dorpsbelangenverenigingen worden speeltuinen
     opgeknapt en heringericht. Hierin zullen natuurlijke speelaanleidingen een steeds grotere
     rol gaan spelen.
 Oude speeltoestellen worden vervangen door nieuwe toestellen in wijken waar de behoefte
     is.
Begraafplaatsen
 De uitvoeringsbesluiten van bijvoorbeeld urnentuinen en vormgeving grafmonumenten
     worden geactualiseerd;
 De voorbereidende werkzaamheden om natuurbegraven op gemeentelijke begraafplaatsen
     mogelijk te maken worden afgerond;
 De inventarisatie van de waardevolle grafmonumenten blijft doorgaan.
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                     Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                         2016       2017      2018      2019      2020      2021
Lasten                                     8.502     12.178     6.981     6.806     6.799     6.733
Baten                                        727      4.773       341       343       344       346
Saldo vóór winstbestemming                 7.775      7.406     6.640     6.463     6.455     6.387
Uitsplitsing naar Taakveld:              2016       2017      2018      2019      2020      2021
2.1       Verkeer en vervoer               5.096      4.774     3.798     3.783     3.764     3.686
2.3       Recreatieve havens                  12         11        10        10        10          9
          Openbaar groen en
5.7                                        2.505      2.439     2.636     2.473     2.483     2.493
          (openlucht) recreatie
          Begraafplaatsen en
7.5                                          162        181       197       197       198       198
          crematoria
Beleidsindicatoren
                                                                          Waarde
Taakveld         Naam Indicator               Eenheid                                   Jaartal
                                                                          Noordenveld
                 Ziekenhuisopname na
2. Verkeer en
                 verkeersongeval met een      %                                      6        2015
vervoer
                 motorvoertuig
                                                   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
2. Verkeer en Overige vervoersongevallen
                                         %                 9      2015
vervoer       met een gewonde fietser
                                           48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                             PROGRAMMABEGROTING 2018
4.4 Programma Economische Ontwikkeling
Omschrijving programma
Het programma beoogt het scheppen van de condities voor een goed functionerend
bedrijfsleven en een voldoende en zo mogelijk gedifferentieerde werkgelegenheid. Het
programma hangt nauw samen met het programma Werk en Inkomen.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Economische ontwikkeling, waaronder promotie en acquisitie en ondersteuning van het
    Parkmanagement;
 Deelname in nutsbedrijven;
 Week- en jaarmarkten.
1. Wat willen we bereiken?
   Om bedrijven te ondersteunen en voldoende werkgelegenheid te kunnen bieden willen we
    een sterk ondernemersklimaat in de gemeente Noordenveld.
   De plaatsing van de Koloniën van Weldadigheid op de Werelderfgoedlijst UNESCO (In het
    voorjaar zal ICOMOS, het adviesorgaan van UNESCO, advies uit brengen over de
    nominatie van de Koloniën van Weldadigheid. Het Werelderfgoedcomité zal in de zomer
    2018 een standpunt innemen).
2. Wat gaan we doen in 2018?
   Het Economische beleidsplan ‘Samen Werken aan Ondernemend Noordenveld’ en het
    bijbehorende uitvoeringsprogramma worden uitgevoerd;
   In samenwerking met alle betrokken partijen wordt gewerkt aan de verdere uitbouw van de
    Health Hub, onder meer door de realisatie van een Ondernemerscentrum;
   Stimuleren van de verkoop van bedrijfskavels: op Haarveld en Westeres wordt bijvoorbeeld
    de bestemming van het bedrijventerrein aangepast, zodat het beter aansluit bij de actuele
    vraag in de markt;
   De aanleg van breedband-internet in het buitengebied wordt ondersteund.
Veenhuizen – integrale Gebiedsontwikkeling
   De visie ‘Werken aan de Toekomst van Veenhuizen’ wordt uitgevoerd:
    - continueren van het Ontwikkelingsbureau Veenhuizen;
    - het borgen van de toekomst van de PI’s / Justitie-functies en daarmee van
        werkgelegenheid in Veenhuizen;
    - samen met de provincie Drenthe inspelen op het vervreemden van het Rijksvastgoed in
        Veenhuizen;
    - blijvend werk maken van herbestemming van panden;
    -
    - samen met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de buurgemeenten werken aan
        een Recreatieplan voor het Fochteloërveen.
 Vooruitkijken naar de mondiale status Veenhuizen:
     - Het managementplan van de Koloniën (geheel) en het managementplan van de Kolonie
        Veenhuizen uitvoeren en budget hiervoor beschikbaar krijgen (voor elk onderdeel is
                                              49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                                           PROGRAMMABEGROTING 2018
        een budget van € 15.000 nodig)
      - Maximaal € 75.000 beschikbaar stellen voor het Pauper festival, een driedaags festival
        dat samen met inwoners en ondernemers feestelijk invulling geeft aan het verkrijgen
        van de mondiale status
    Een subsidie van € 50.000 beschikbaar stellen aan Het Nationale Gevangenismuseum om
     de huidige vaste expositie up to date te maken en uit te breiden met het vertellen van het
     verhaal van de Koloniën van Weldadigheid.
    Overeenstemming verkrijgen tussen betrokken partijen over een op te stellen
     landinrichtingsplan Veenhuizen (regelen eigendom, beheer, onderhoud;
     landbouwstructuurverbetering; versterken landschap en fietsinfrastructuur), na
     overeenstemming worden er voorstellen gedaan over investeringen en dekking.
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                      Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                          2016          2017          2018     2019      2020       2021
Lasten                                      1.308          1.708        1.483    1.487     1.492        1.496
Baten                                       1.346          1.676        1.582    1.598     1.614        1.633
Saldo vóór winstbestemming                     38-             32          99-    111-       122-        137-
Uitsplitsing naar Taakveld:               2016          2017          2018     2019      2020       2021
3.1      Economische ontwikkeling              251            345         153      154        154         155
         Fysieke
3.2                                              29            22            0     10-        21-         32-
         bedrijfsinfrastructuur
         Bedrijvenloket en
3.3                                              81            80         144      145        145         146
         bedrijfsregelingen
3.4      Economische promotie                 399-           415-        396-     400-       400-        406-
Beleidsindicatoren
                                                                                Waarde
Taakveld         Naam Indicator                Eenheid                                         Jaartal
                                                                                Noordenveld
3. Economie     Functiemenging                 %                                        42,0           2016
                                                Verhouding tussen verwacht
3. Economie      Bruto Gemeentelijk Product                                             17,1           2013
                                                en gemeten product
                                                Aantal per 1.000 inwoners in
3. Economie     Vestigingen (van bedrijven)                                            145,0           2016
                                                de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
                                                      50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
4.5 Programma Onderwijs
Omschrijving programma
De gemeente zorgt voor het algemene onderwijsklimaat en fungeert als het bestuur van het
openbaar basis- en speciaal basisonderwijs. De gemeente heeft deze verantwoordelijkheid
gemandateerd aan de Algemene Directie Openbaar Onderwijs.
Lokale taken zijn:
 Huisvesting van scholen;
 Uitvoering van de Leerplichtwet;
 Voeren van lokaal onderwijsbeleid;
 Leerlingenvervoer;
 Natuur- en milieueducatie;
 Lichamelijke opvoeding;
 Realisatie van een sluitende aanpak voor de ontwikkeling van kinderen en
    jongvolwassenen van 0 tot en met 23 jaar.
1. Wat willen we bereiken?
   Kwalitatief goed en bereikbaar onderwijs in gebouwen die voldoen aan de huidige en
    toekomstige eisen;
   Een samenwerking dan wel fusie tussen openbaar en/of bijzonder onderwijs.
   Passende oplossing voor de bestuurlijke vorm van de samenwerking/fusie, respect voor
    identiteit en onderwijsvorm;
   Optimale afstemming tussen Passend Onderwijs en Jeugdhulp om jongeren in
    Noordenveld optimale ontwikkelkansen te bieden. Er ligt een sterke verbinding tussen de
    programma’s Onderwijs en Zorg en Welzijn;
   Een daling van het aantal vroegtijdige schoolverlaters;
   Een goede brede taalontwikkeling bij kinderen die nog niet naar de basisschool gaan;
   Het aanbod en de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie in peuterspeelzalen en
    kinderopvanginstellingen is geborgd;
   Zoveel mogelijk leerlingen hebben een doorlopende schoolloopbaan;
   Jongeren behalen een startkwalificatie, werken of volgen een traject naar opleiding of
    werk;
2. Wat gaan we doen in 2018?
   Het Huisvestingsplan 2016-2022 wordt uitgevoerd.
   De ontwikkeling van de locatie Veenhuizen wordt gestart.
   Passend Onderwijs en Jeugdhulp regionaal afstemmen via de daarvoor opgestelde
    ontwikkelagenda;
   In samenwerking met het Regionaal Coördinatie en Meldpunt Noord- en Midden Drenthe
    voortijdig schoolverlaten terugdringen;
   Via de Route Arbeid hebben we gericht aandacht voor de kansen van jongeren uit het
    Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs op de arbeidsmarkt én
    dagbesteding
                                              51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                                          PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                      Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                           2016        2017         2018      2019      2020      2021
Lasten                                       16.428     15.574       15.180    15.155    15.183     15.182
Baten                                        13.036     12.259       12.369    12.369    12.370     12.371
Saldo vóór winstbestemming                    3.392      3.315         2.812    2.786     2.813       2.811
Uitsplitsing naar Taakveld:                2016        2017         2018      2019      2020       2021
4.1      Openbaar basisonderwijs               103-          83           18       52        87         122
4.2      Onderwijshuisvesting                 1.848      1.700         1.522    1.449     1.428       1.377
         Onderwijsbeleid en
4.3                                           1.647      1.532         1.272    1.285     1.297       1.311
         leerlingenzaken
Beleidsindicatoren
                                                                                Waarde
Taakveld         Naam Indicator                  Eenheid                                      Jaartal
                                                                                Noordenveld
4. Onderwijs     Absoluut verzuim                Aantal per 1.000 leerlingen            1,05         2016
4. Onderwijs     Relatief verzuim                Aantal per 1.000 leerlingen           21,27         2016
                 Voortijdige schoolverlaters     % deelnemers aan het VO en
4. Onderwijs                                                                             1,3         2014
                 totaal (VO + MBO)               MBO onderwijs
                                                      52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
 4.6 Programma Sport
 Omschrijving programma
 Sport en bewegen draagt in positieve zin bij aan een gezonde leefstijl en zelfredzaamheid van
 mensen. Investeren in sport en bewegen is investeren in de samenleving. Wij streven er dan
 ook naar sport en bewegen voor iedere inwoner toegankelijk te maken.
 In samenwerking met (lokale) partijen willen we zorgen voor een aantrekkelijk accommodatie-
 en activiteitenaanbod dat mensen verleidt in beweging te komen en te blijven, zodat de
 vitaliteit en leefbaarheid van de gemeente vergroot.
 Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
  Sport algemeen;
  Sportontwikkeling en Sportstimulering;
  Zwembaden.
 1. Wat willen we bereiken?
   Een sportbeleid dat is afgestemd op de nieuwe structuurvisie ’Omgevingsvisie
    Noordenveld 2030’ en het bestuursakkoord ‘Nei Naoberschap’.
   Dé fietsgemeente bij uitstek zijn in 2030.
   Een toename en versterking van (structurele) samenwerkingsverbanden tussen
    sportverenigingen, andere sportaanbieders en organisaties in het voorliggend veld.
   Sport- en cultuursportcoaches die zich samen met maatschappelijke organisaties inzetten
    voor vraaggerichte activiteiten en projecten.
   Een afname van het aantal jongeren tot 18 jaar met (ernstig) overgewicht (Jongeren Op
    Gezond Gewicht).
   Behoud van de vier zwembaden.
   Multifunctioneel en duurzaam gebruik van sport- en beweegaccommodaties.
 2. Wat gaan we doen in 2018?
    Samen met sportverenigingen een knelpuntenanalyse maken en een visie op de
     oplossingen voor de komende 10 jaren.
    Samen met Voetbalvereniging Peize een duurzaam en multifunctioneel clubgebouw
     realiseren.
    Samen met scholen, bedrijven, organisatoren van fietsevenementen, de provincie en
     andere (lokale) organisaties de notitie ‘Noordenveld op Fietse’ uitvoeren en evalueren.
    Uitvoeren van de nieuwe visie ‘Inzet sport- en cultuurcoaches Noordenveld 2017 – 2019’.
    De notitie ‘Jongeren Op Gezond Gewicht Noordenveld’ verder uitvoeren met (lokale)
     partijen.
                                                53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                  Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                      2016       2017      2018      2019      2020      2021
Lasten                                  2.882      2.475     2.283     2.308     2.323      2.335
Baten                                     681        814       700       705       710        715
Saldo vóór winstbestemming              2.201      1.662     1.583     1.603     1.614      1.620
Uitsplitsing naar Taakveld:           2016       2017      2018      2019      2020      2021
5.1       Sportbeleid en activering     1.159        638       645       656       666        677
5.2       Sportaccommodaties            1.043      1.024       938       948       947        943
Beleidsindicatoren
                                                                       Waarde
 Taakveld       Naam Indicator             Eenheid                                   Jaartal
                                                                       Noordenveld
 5. Sport,
 cultuur en     Niet-sporters              %                                     53        2014
 recreatie
                                                54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
4.7 Programma Cultuur
Omschrijving programma
Cultuur bindt de inwoners van een gemeenschap. Daarom is stimulering van cultuur een
belangrijke taak van de gemeentelijke overheid. Dit programma is gericht op lokale
voorzieningen zoals amateurkunsten, podiumkunsten, beeldende kunst, musea, de instelling
voor kunstzinnige vorming, de openbare bibliotheek, het gemeentearchief en cultureel erfgoed.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Bibliotheekwerk;
 Cultuureducatie;
 Amateurkunst;
 Musea en monumenten.
1. Wat willen we bereiken?
   Een cultuurbeleid dat (deels) is afgestemd op de Wmo visie, Visie Noordenveld 2030 en
    het Bestuursakkoord Nei Naoberschap;
   Een sterke culturele sector;
   Vergroten van de jongerenparticipatie in het culturele leven;
   Sociale samenhang en participatie door het inzetten van cultuur;
   Behouden en benutten van het cultureel erfgoed, met name aan de Brink in Roden.
2. Wat gaan we doen in 2018?
    Na vaststelling van de Omgevingsvisie in samenwerking met de culturele omgeving
     werken aan één of meer programma’s waarin integraal aandacht is voor cultuur;
    Na het besluit van de raad inzake het BMC rapport over de financiële en
     bedrijfsorganisatorische gezondheid van stichting landgoed Mensinge, een traject van
     sanering en herstructurering afronden.
    Sturing geven aan de stichting landgoed Mensinge via een nieuwe gemeentelijke
     opdracht.
    Waar mogelijk, een link leggen tussen de brinkvisie in Roden en samenwerking tussen de
     culturele erfgoed instellingen op de Brink.
   Een subsidie van € 50.000 beschikbaar stellen aan Het Nationale Gevangenismuseum om
    de huidige vaste expositie up to date te maken en uit te breiden met het vertellen van het
    verhaal van de Koloniën van Weldadigheid.
    Uitvoeren van een nieuwe visie op de inzet van de sport- en cultuurcoaches, welke kan
     worden opgenomen in één of meer programma’s;
    Met betrokken partijen vormgeven aan de aanpak van laaggeletterdheid in onze
     gemeente, mede aan de hand van het landelijke programma ‘Tel mee met Taal’.
                                                 55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                            PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000              Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                  2016       2017      2018      2019      2020       2021
Lasten                              2.099      2.490     2.038     2.060     2.083      2.106
Baten                                 427        423       340       342       344        346
Saldo vóór winstbestemming          1.672      2.067     1.698     1.718     1.739      1.760
Uitsplitsing naar Taakveld:       2016       2017      2018      2019      2020       2021
         Cultuurpresentatie,
5.3      cultuurproductie en          659        660       581       588       596        604
         cultuurparticipatie
5.4      Musea                        512        905       604       610       615        621
5.6      Media                        501        502       513       520       528        535
Beleidsindicatoren
                                                                   Waarde
Taakveld         Naam Indicator         Eenheid                                   Jaartal
                                                                   Noordenveld
                 Geen
                                            56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
4.8 Programma Recreatie en Toerisme
Omschrijving programma
Recreatie en toerisme zijn belangrijke sociale en economische pijlers van de gemeente
Noordenveld. Dit begrotingsprogramma ondersteunt en faciliteert kwaliteitsverbetering,
aanbodsverbreding en seizoenverlenging van de dag- en verblijfsrecreatieve sector.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
    Uitvoering Recreatiebeleidsnota 2013-2018;
 Subsidiëring lokale Tourist Info’s;
 Subsidiëring Recreatieschap Drenthe;
 Subsidiëring van stichting Kop van Drenthe;
 Diverse recreatieve voorzieningen.
1. Wat willen we bereiken?
In de Recreatiebeleidsnota ‘2013-2018 Boeien, binden, beleven’ zijn de volgende ambities
geformuleerd:
 Kwaliteitsimpuls geven aan het gehele vrijetijdsproduct door te verbinden, verbreden en
    vernieuwen in de vrijetijdsketen en in te zetten op digitale bereikbaarheid;
 De werkgelegenheid laten stijgen van 1.100 naar 1.275 personen (van 13% naar 15%);
 De directe- en afgeleide bestedingen laten stijgen van € 62 naar € 70 miljoen;
 Onze kernkwaliteiten en toeristisch-recreatieve voorzieningen minimaal op het huidige
    kwaliteitsniveau in stand houden en zo mogelijk uit te breiden.
   Dé fietsgemeente bij uitstek zijn in 2030 (Omgevingsvisie Noordenveld 2030)
2. Wat gaan we doen in 2018?
   In samenwerking met de partners in de vrijetijdsketen uitvoering geven aan de
    uitvoeringsagenda 2018, behorend bij de Recreatiebeleidsnota ‘2013-2018 Boeien, binden,
    beleven’.
   Voorbereidingen treffen om te komen tot een nieuwe Recreatiebeleidsnota, aangezien de
    huidige nota in 2018 afloopt.
   Samen met de provincie Drenthe, de Drentse gemeenten en de gemeente Ooststellingwerf
    via het programma ‘Vitale vakantieparken’ werken aan vitaliteit van de Drentse
    verblijfsrecreatiesector en starten met de uitvoering van de Noordenveldse opgave
    (waaronder de Norgerduinen).
   In samenwerking met de werkgroep het Mountainbikenetwerk Kop van Drenthe realiseren.
   Uitvoering geven aan de paragraaf recreatie en toerisme van ‘Uitvoeringsprogramma Op
    Fietse’.
   Samen met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, de gemeenten Midden-Drenthe,
    Ooststellingwerf, Assen en het Recreatieschap uitvoering geven aan het in 2017
    opgestelde Recreatieplan Fochteloërveen.
   samen met stichting Veenhuizen Boeit een impuls geven aan informatievoorziening (o.m.
    bewegwijzering);
                                                57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                           PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
De lasten en baten met betrekking tot het programma Recreatie en Toerisme zijn verdeeld
over het programma Beheer Openbare Ruimte als onderdeel van taakveld Openbaar groen en
(openlucht) recreatie en over het programma Economische Ontwikkeling als onderdeel van
Economische promotie.
Beleidsindicatoren
                                                                   Waarde
Taakveld       Naam Indicator             Eenheid                                 Jaartal
                                                                   Noordenveld
               Geen
                                              58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
4.9 Programma Werk en Inkomen
Omschrijving programma
Dit programma is gericht op uitvoering van de Participatiewet. Deze wet geeft gemeenten de
verantwoordelijkheid iedereen met arbeidsvermogen ondersteuning te bieden. Het doel is
zoveel mogelijk mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te helpen.
Daarnaast moet de gemeente waar nodig inkomensondersteuning bieden.
De sociale werkvoorziening (WSW) blijft bestaan, maar nieuwe instroom is vanaf 1 januari
2015 niet meer mogelijk. Medewerkers die op 1 januari 2015 een arbeidsovereenkomst in het
kader van de Wsw hadden hebben de Wsw-status gekregen. Dit wil zeggen dat zij tot
pensionering recht houden op de ondersteuning van de gemeente in het kader van de WSW.
Naast de Participatiewet voert Noordenveld een eigen Meedoenregeling, gericht op de
maatschappelijke participatie van inwoners met een laag inkomen, en dit geldt ook voor hun
kinderen.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Bijdrage aan ISD Noordenkwartier;
 Bijdrage aan Werkvoorzieningschap Novatec;
 Gemeentelijke Meedoenregeling.
1. Wat willen we bereiken?
   Inwoners, waaronder degenen met een arbeidsbeperking, zijn weer actief en (waar
    mogelijk) doorgestroomd naar betaalde arbeid.
   Inwoners die niet of in onvoldoende mate in hun levensonderhoud kunnen voorzien
    ontvangen een uitkering op grond van de Participatiewet, Bbz, Ioaw en Ioaz.
   Een levendige, vitale samenleving waarbij iedereen meetelt, meedoet en bijdraagt
2. Wat gaan we doen in 2018?
   We nemen een definitief besluit over hoe we de Participatiewet na 1 januari 2019 samen
    met de toekomstige gemeente Westerkwartier willen uitvoeren, dan wel de uitvoering weer
    volledig in eigen beheer gaan realiseren;
   Bij voorkeur beëindigen we de bestuurlijk juridische samenwerking in de
    gemeenschappelijke regelingen Novatec en ISD Noordenkwartier en voeren de wetgeving
    in eigen beheer uit.
   We zetten extra in op Beschut Werk om aan het einde van 2018 op het niveau van de
    taakstelling Beschut Werk te zitten.
   We houden de huidige infrastructuur van het Beschut Werken bedrijf zoveel mogelijk in
    stand.
   We integreren de toegang tot Werk&Inkomen zoveel mogelijk binnen het sociaal domein.
   We formuleren – als werkgever – intern personeelsbeleid voor bijzondere doelgroepen
    (Kansbanen, Groendetachering, Afspraakbanen);
   We leggen de focus op de preventie van de instroom en het optimaliseren van de
    uitstroom;
                                               59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                                            PROGRAMMABEGROTING 2018
    We geven in regionaal verband invulling aan de werkgeversdienstverlening;
    We stimuleren het gebruik van bedrijfskredieten voor startende zelfstandigen en
     gevestigde zelfstandigen die in tijdelijke financiële problemen verkeren;
    We signaleren en stimuleren ondernemerschap bij uitkeringsgerechtigden, in het kader van
     re-integratie;
    We geven uitvoering aan de Meedoenregeling voor inwoners (met kinderen) met een laag
     inkomen;
    We geven invulling aan de extra middelen voor kinderen in achterstandspositie;
    Via de Route Arbeid hebben we gericht aandacht voor de kansen van jongeren uit het
     Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs op de arbeidsmarkt én
     dagbesteding.
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                       Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                            2016        2017          2018       2019      2020      2021
Lasten                                       15.610      14.936         14.548    14.572    14.595     14.619
Baten                                         7.966        8.230         8.763     8.763     8.763       8.763
Saldo vóór winstbestemming                    7.644        6.706         5.785     5.809     5.832       5.856
Uitsplitsing naar Taakveld:                 2016        2017           2018      2019      2020       2021
6.3        Inkomensregelingen                 3.233        2.691         2.470     2.488     2.507       2.525
6.4        Begeleide participatie             4.411        4.014         3.315     3.321     3.326       3.331
Beleidsindicatoren
                                                                                   Waarde
Taakveld          Naam Indicator                 Eenheid                                         Jaartal
                                                                                   Noordenveld
6. Sociaal                                       Aantal per 1.000 inwoners in
                  Banen                                                                   574,4         2016
domein                                           de leeftijd 15 - 64 jaar
                                                 % van de werkzame
6. Sociaal
                  Netto arbeidsparticipatie      beroepsbevolking ten opzichte             63,5         2016
domein
                                                 van de beroepsbevolking
6. Sociaal
                  Werkloze jongeren              % 16 t/m 22 jarigen                       1,34         2015
domein
6. Sociaal        Personen met een               Aantal per 1.000 inwoners
                                                                                           28,8         2016
domein            bijstandsuitkering             18 jaar en ouder
6. Sociaal        Lopende re-                    Aantal per 1.000 inwoners van
                                                                                           22,7         2015
domein            integratievoorziening          15 - 64 jaar
6. Sociaal
                  Jongeren met jeugdhulp         % van alle jongeren tot 18 jaar           10,4         2016
domein
6. Sociaal        Jongeren met
                                                 % van alle jongeren tot 18 jaar            0,9         2016
domein            jeugdbescherming
6. Sociaal        Jongeren met                   % van alle jongeren van 12 tot
                                                                                            0,4         2016
domein            jeugdreclassering              23 jaar
                                                       60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
4.10 Programma Zorg en Welzijn
Omschrijving programma
Als gevolg van de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en
de nieuwe Jeugdwet heeft de gemeente Noordenveld er sinds 1 januari 2015 veel taken bij op
het gebied van zorg en ondersteuning voor inwoners.
Dit programma is erop gericht dat iedere inwoner in onze lokale samenleving, naar vermogen
mee kan doen aan deze samenleving. De gemeente gaat daarbij uit van de kracht van de
inwoner en de zelforganisatie van de samenleving om op eigen wijze vorm te geven aan het
dagelijks leven. Na de invoering van de nieuwe taken is het nu tijd om verder invulling te gaan
geven aan het transformatieproces (veranderproces) binnen het sociaal domein.
Vrijwillige inzet is essentieel bij het willen en kunnen transformeren. Vrijwillige inzet
(georganiseerd vrijwilligerswerk en bewonersinitiatieven) is belangrijk voor vrijwilligers zelf,
voor verenigingen, voor de buurt, voor mensen die door vrijwilligers geholpen worden en voor
de gemeenschap. Dat verdient een ondersteuning die zo goed mogelijk aansluit bij de
vrijwilliger en bij de behoeften van de lokale gemeenschap.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Uitvoering Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015);
 Uitvoering Jeugdwet;
 Maatschappelijke begeleiding en advies;
 Sociaal cultureel werk;
 Kinderopvang en peuterspeelzaalwerk;
 Jeugd- en jongerenwerk;
 Openbare Gezondheidszorg (OGZ);
 Jeugdgezondheidszorg (JGZ);
 Vluchtelingen
 Multifunctionele accommodaties.
1. Wat willen we bereiken?
Vrijwillige inzet
 Er is een gunstig klimaat voor vrijwillige inzet: vrijwillige inzet kan optimaal tot groei en
    bloei komen, wordt positief gestimuleerd en daar waar dit gevraagd wordt is passende
    ondersteuning beschikbaar;
 De gemeente heeft aandacht voor de grenzen van vrijwillige inzet en voor de relatie van
    vrijwillige- tot professionele inzet en de verbinding van informele zorg en formele zorg;
 Vrijwillige inzet draagt bij aan het realiseren van de ambities binnen de vijf kernwaarden
    van de omgevingsvisie;
 Informatie over ondersteuningsmogelijkheden is goed vindbaar.
Leefbaarheid en Welzijn
 Inwoners zijn actief betrokken bij en tevreden over hun leefomgeving;
 Een levendige, vitale samenleving waarbij iedereen meetelt, meedoet en bijdraagt;
                                                 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
  Inzicht in wat er leeft onder jongeren;
   (H)erkenning en ondersteuning van mantelzorgers.
Maatschappelijke ondersteuning
  De inwoner heeft of houdt regie over zijn eigen leven;
 Iedereen kan meedoen in de samenleving;
 De piramide van getrapte verantwoordelijkheid is de basis voor maatschappelijke
   ondersteuning;
 De ondersteuning wordt lokaal en dichtbij georganiseerd;
 De inwoner heeft zoveel mogelijk keuzevrijheid;
 De ondersteuning wordt integraal, resultaatgericht en faciliterend aangeboden;
 Inwoners (kinderen en volwassenen) die leven in een onveilige thuissituatie (huiselijk
   geweld, kindermishandeling) worden ondersteund om de veiligheid thuis duurzaam te
   herstellen.
Jeugd (0-23 jaar)
 Jongeren groeien gezond en veilig op;
 Jongeren kunnen zich ontwikkelen tot gezonde zelfstandige burgers die volwaardig
   deelnemen aan de samenleving;
 Afstemming tussen Passend Onderwijs en Jeugdhulp om jongeren in Noordenveld
   optimale ontwikkelingskansen te bieden. Er ligt een sterke verbinding tussen de
   programma’s Onderwijs en Zorg & Welzijn;
 Jeugdigen raken niet tussen wal en schip omdat we vroegtijdig signaleren en opvoedings-
   en opgroeiproblemen aanpakken;
 Vloeiende toeleiding naar jeugdhulp;
 Een goede brede taalontwikkeling en doorgaande ontwikkelingslijn 0-6 jarigen;
 Het aanbod en de kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie in peuterspeelzalen en
   kinderopvanginstellingen is geborgd;
 Kwalitatief goed en bereikbaar onderwijs in gebouwen die voldoen aan de huidige en
   toekomstige eisen;
 In 2030 zijn Integrale Kind Centra gerealiseerd: onderwijs, opvang en vrije tijd onder één
   dak;
 Een daling van het aantal vroegtijdige schoolverlaters;
 Zoveel mogelijk leerlingen hebben een doorlopende schoolloopbaan;
 Jongeren behalen een startkwalificatie, werken of volgen een traject naar opleiding of
   werk;
 Een afname van het aantal jongeren tot 18 jaar met (ernstig) overgewicht (Jongeren Op
   Gezond Gewicht);
 Het voorkomen en verminderen van middelengebruik onder jongeren;
 Jeugdparticipatie: jongeren zijn betrokken bij hun eigen leefomgeving;
 Een grotere jongerenparticipatie in het gemeentelijk beleid;
 Een grotere jongerenparticipatie in het culturele leven;
 Inzicht in wat er leeft onder jongeren;
 Een betere participatie en vrijetijdsbesteding door actieve deelname aan sociaal-culturele
   activiteiten, sportieve en (re-)creatieve activiteiten, kunst en cultuur te stimuleren;
 Samenhang tussen de uitvoering van de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Participatiewet
   onder andere door een andere organisatie van de Toegang.
Subsidies
 Een effectieve, efficiënte en rechtmatige inzet van subsidies.
                                                62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
2. Wat gaan we doen in 2018?
Vrijwillige inzet
 We ondersteunen en stimuleren inwonersinitiatieven;
 Afhankelijk van de vraag en behoefte vanuit inwoners denken we mee en dragen we bij
    aan inwonersinitiatieven.
 Belemmeringen en knelpunten worden zoveel mogelijk weggenomen zodat vrijwillige inzet
    een lust is en geen last voor onze inwoners.
Leefbaarheid en welzijn
 Via het netwerk Sociaal wijkbeheer wordt het thema ‘Omzien naar elkaar’ (aandacht voor
    sociale vraagstukken) gestimuleerd bij de dorps- en wijkbelangenverenigingen en tijdens
    dorps- en wijkschouwen (zie ook programma Burger en Bestuur);
 Stimuleren van de betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving;
 Een maatwerkmethode voor behandeling particuliere initiatieven vaststellen (zie ook
    paragraaf 4.12);
 Mantelzorgers worden gewaardeerd voor hun inzet en waar nodig ondersteund met onder
    meer informatie en advies, respijtzorg en het mantelzorgcompliment;
 Uitvoering geven aan het VN verdrag voor rechten van mensen met een beperking.
Maatschappelijke ondersteuning
 Het contracteren van voldoende aanbieders;
 Het verder ontwikkelen van algemene voorzieningen;
 De cliëntondersteuning uitdragen en uitvoeren;
 Uitvoering geven aan resultaatgericht inkopen Jeugd en Wmo conform de aanbestedings-
    documenten;
 Uitvoering geven aan contractmanagement Jeugd en Wmo in Noord-Midden-Drenthe-
    verband en daarbij inzetten op relatiebeheer met gecontracteerde aanbieders;
 De huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening uitvoeren;
 Publiek Vervoer contracteren met een vervoerder;
 De resultaten van de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling van het project ‘Een
    veilig thuis in Noordenveld’ worden breed gedeeld met samenwerkings- en
    netwerkpartners en waar het nodig is vinden aanpassingen plaats;
 Schulddienstverlening wordt via het team Noordenveldwerkers geboden aan inwoners met
    financiële problemen;
 Met inwoners en lokale maatschappelijke partners (vrijwilligers en professionals)
    verkennen we verder wat nodig is om armoede en schulden preventief en effectief aan te
    pakken;
 Met lokale maatschappelijke partners gaan we verkennen hoe we informele zorg en
    formele zorg met elkaar kunnen verbinden;
 De meest kwetsbare inwoners met problemen op verschillende leefgebieden worden met
    een integrale aanpak ondersteund vanuit de Toegang Noordenveld (bemoeizorg vanuit
    MDO23+);
 De maatschappelijke ondersteuning opnieuw vormgeven, waarbij de vraag van de inwoner
    centraal staat;
 De afspraken voor het verlenen van maatschappelijke ondersteuning met de professionele
    organisaties herzien conform de nieuw vast te stellen kaders.
                                               63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Jeugd (0-23 jaar)
 In regionaal verband de afstemmen van Passend Onderwijs en Jeugdhulp via de daarvoor
   opgestelde ontwikkelagenda;
 Het eenduidig voorzien in effectieve coördinatie van zorg volgens het principe één gezin,
   één plan, één aanspreekpunt;
 Investeren in vroeg signalering en inzetten op preventieve activiteiten;
 Ontwikkelen en monitoren van de pilot dyslexie;
 Aanbod van preventieve logopedie voor kinderen van 0 tot 6 jaar;
 Zorgdragen voor de kwaliteitsborging van de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in de
   voorschoolse voorzieningen;
 Zorgdragen voor voldoende aanbod van VVE op de peuterspeelgroepen voor
   doelgroepkinderen;
 Resultaten meten van het effect van VVE bij doelgroeppeuters;
 Implementatie 3F taalniveau voor VVE pedagogisch medewerkers;
 In samenwerking met het Regionaal Coördinatie en Meldpunt Noord- en Midden Drenthe
   en het Regionale afstemmingsoverleg Passend Onderwijs en Jeugdhulp voortijdig
   schoolverlaten terugdringen;
 Via de Route Arbeid gericht aandacht hebben voor de kansen van jongeren uit het
   Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs op de arbeidsmarkt;
 In samenwerking met het onderwijs jongeren bewust maken van de gevaren van
   middelengebruik door voorlichtingslessen en het project Way Out – Veilig Uitgaan;
 Samen met de Stuurgroep Jeugd en jongeren werken aan de programma’s die voortvloeien
   uit de Omgevingsvisie;
 Om inzicht te krijgen in wat er onder jongeren leeft wordt samenwerking gezocht met het
   onderwijs;
 Samen met jongeren en jongerenwerkers van Welzijn in Noordenveld op zoek naar hoe
   jongeren betrokken kunnen en willen worden bij de gemeentelijke organisatie;
 Uitvoering geven aan resultaatgericht inkopen Jeugd en Wmo conform de
   aanbestedingsdocumenten;
 Samenwerken in de uitvoering van de Jeugdwet, de Wmo 2015 en de Participatiewet: één
   aanspreekpunt en een doorlopende lijn;
 Uitvoering geven aan contractmanagement Jeugd en Wmo in Noord-Midden Drenthe
   verband en daarbij inzetten op relatiebeheer met gecontracteerde aanbieders.
Vluchtelingen
  De integratie van nieuwkomers versterken door uitvoering te geven aan het plan van
   aanpak ‘Versterken integratie nieuwkomers in Noordenveld’.
Subsidies
  De wijze van inzet van subsidies voor het bereiken van beleidsdoelen evalueren en de
   subsidieregels waar nodig herzien.
                                             64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                         PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                       Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                            2016       2017         2018     2019      2020        2021
Lasten                                       17.304     18.373       19.566   19.627    19.688      19.751
Baten                                         1.602         842         658      658        658         658
Saldo vóór winstbestemming                   15.702     17.531       18.908   18.969    19.030      19.093
Uitsplitsing naar Taakveld:                 2016       2017         2018     2019      2020        2021
           Samenkracht en
6.1                                           3.504      5.149        5.499    5.555     5.612        5.670
           burgerparticipatie
6.2        Wijkteams                             33            0           0       0          0           0
6.5        Arbeidsparticipatie                  857         822       1.220    1.220     1.220        1.220
           Maatwerkvoorzieningen
6.6                                             800         750            0       0          0           0
           (WMO)
           Maatwerkdienstverlening
6.71                                          4.377      5.135        5.790    5.790     5.790        5.790
           18+
           Maatwerkdienstverlening
6.72                                          3.581      4.756        5.448    5.448     5.448        5.448
           18-
6.82       Geëscaleerde zorg 18-              1.670            0           0       0          0           0
7.1        Volksgezondheid                      879         919         949      954        960         965
Beleidsindicatoren
                                                                               Waarde
Taakveld          Naam Indicator                 Eenheid                                      Jaartal
                                                                               Noordenveld
6. Sociaal        Jongeren met een delict voor
                                                 % 12 t/m 21 jarigen                   0,93         2015
domein            de rechter
6. Sociaal
                  Kinderen in uitkeringsgezin    % kinderen tot 18 jaar                4,60         2015
domein
6. Sociaal        Wmo-cliënten met een
                                                 Aantal per 1.000 inwoners               58         2017
domein            maatwerkarrangement
                                                      65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                             PROGRAMMABEGROTING 2018
4.11 Programma Milieubeheer
Omschrijving programma
Het programma Milieubeheer is gericht op een goed en leefbaar milieu. De basis voor de
milieutaken is gelegen in de Wet milieubeheer, het Bestuursprogramma 2014-2018 en de Visie
2025.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Afvalverwijdering en –verwerking;
 Riolering en waterzuivering;
 Milieubeheer algemeen;
 Duurzame ontwikkeling;
 Energiebesparing;
 Vergunningen en meldingen;
 Externe veiligheid;
 Milieucommunicatie;
 Geluid;
 Bodem.
1. Wat willen we bereiken?
De doelstelling van het programma milieubeheer is een goed en leefbaar milieu. Dat willen wij
bereiken door:
 In 2030 is Noordenveld de duurzaamste gemeente van Drenthe;
 100% duurzaam inkopen;
 Het hebben van een actueel vergunningen- en meldingenbestand;
 Een duurzaam geschikte bodemkwaliteit;
 Een veilige leefomgeving (externe veiligheid);
 Minder van geluid- en geuroverlast;
 Een open relatie met bewoners, groepen, belangenorganisaties en natuur- en
    milieuorganisaties;
 Natuur- en Milieueducatie, duurzaamheidseducatie en scholennetwerk;
 Behalen van de doelstelling van het afvalstoffenbeleidsplan
2. Wat gaan we doen in 2018?
Riolering
 Projecten voor vervanging (en afkoppelen): het centrumplan Albertsbaan in Roden, 2e fase
    omgeving Oudgenoegstraat, de omgeving den Dam, Hofwijck, Dorth en de Klimop in
    Roden en de Zuster Kleveringastraat in Peize;
 In het kader van de ‘Samenwerking in de Waterketen’ (cluster Kop van Drenthe) doen wij
    mee met vier deelprojecten: afstemmen gemalen- en telemetriebeheer, assetmanage-
    ment, optimalisatie afvalwatersysteem (OAS) Eelde en het grondwater-meetnet. Deze
    projecten krijgen alle vier in 2018 een vervolg.
Afval
 We evalueren de maatregelen getroffen in het kader van het afvalstoffenbeleidsplan;
                                                66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
    De grondstoffencoach wordt ingezet voor communicatie en voorlichting en bij het oplossen
     van knelpunten;
    De GFT-inzameling wordt aangepast in aansluiting op de ervaringen uit de pilot;
    We voeren een bewonersonderzoek uit.
Duurzaamheid/Milieu
    Het geven van voorlichting op het gebied van afval, energie en duurzaamheid;
 Uitvoeren van acties genoemd in de ‘Nota Duurzaamheid 2015-2020’;
 De kernwaarde duurzaam van de ‘Omgevingsvisie Noordenveld 2030’ uitwerken in een
     routekaart/programma’s. Hierbij aansluiting zoeken bij de programma’s/activiteiten in het
     kader van het Drents Energieloket, de Drentse Energiedeal en de Drentse Urgenda. De
     verduurzaming van de bestaande woningvoorraad heeft hierbij prioriteit;
 De doorontwikkeling van het Drents Energieloket nauwlettend volgen, waarbij er met name
     aandacht is voor lokale campagnes en de betrokkenheid van lokale partijen;.
 In het kader van de aanpak van de asbestproblematiek de mogelijkheden van de
     toepassing van duurzame energie op daken stimuleren;
 Voortzetten van het Scholennetwerk in samenwerking met IVN Drenthe;
 Stimuleren van de toepassing van de Milieubarometer door bedrijven in combinatie met de
     uitvoering van de Energiebesparingsverplichting;
 Uitvoering van het Integraal beleid vergunningverlening, toezicht en handhaving 2017-
     2020;
 Uitvoering van het Jaarprogramma milieutaken RUD 2018.
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                   Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                       2016         2017    2018      2019      2020       2021
Lasten                                     7.690      7.147   7.031     7.001     6.962      6.840
Baten                                      7.727      7.305   7.288     7.288     7.288      7.288
Saldo vóór winstbestemming                   37-       158-    258-      287-      326-       448-
Uitsplitsing naar Taakveld:            2016         2017    2018      2019      2020       2021
7.2       Riolering                         631-       836-    647-      677-      705-       778-
7.3       Afval                             364-       688-    453-      462-      481-       539-
7.4       Milieubeheer                       958      1.366     842       851       860        868
Beleidsindicatoren
                                                                        Waarde
Taakveld               Naam Indicator           Eenheid                               Jaartal
                                                                        Noordenveld
7. Volksgezondheid     Omvang huishoudelijk
                                                Kg/inwoner                        19        2015
en Milieu              restafval
7. Volksgezondheid     Hernieuwbare
                                                %                                6,4        2015
en Milieu              elektriciteit
                                                   67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
4.12 Programma Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting
Omschrijving programma
Ruimtelijke Ordening
Het vastleggen van ruimtelijke ontwikkelingen voor de korte en lange(re) termijn in ruimtelijk
relevante plannen, met inachtneming van de planologische kaders van de hogere overheden.
Het beoordelen van ruimtelijke ontwikkelingen buiten onze gemeente op hun relevantie voor
Noordenveld en deze plannen eventueel inhoudelijk beïnvloeden met gemeentelijke visie.
Het up to date houden van bestemmingsplannen en het juridisch mogelijk maken van nieuwe
gewenste en/of onvoorziene ruimtelijke ontwikkelingen.
Volkshuisvesting
Het uitvoeren van het woonbeleid en de met de woningcorporaties gemaakte prestatie-
afspraken.
Het regelmatig toetsen van het beleidskader aan de maatschappelijke ontwikkelingen en het
waar nodig, actualiseren.
Gebiedsontwikkeling
Verbetering van de kwaliteit van de (on-)bebouwde omgeving voor verschillende aspecten
zoals volkshuisvesting, infrastructuur, voorzieningen, bedrijvigheid en recreatie.
Tot dit programma behoren onder meer de uitgaven voor:
 Ruimtelijke Ordening;
 Volkshuisvesting;
 Stads- en dorpsvernieuwing;
 Bouw- en woning toezicht / omgevingsvergunningen;
 Bouwexploitatie;
 Vergunningen Toezicht en Handhavingsbeleid gemeente Noordenveld;
 Handhaving Uitvoeringsprogramma.
1. Wat willen we bereiken?
Ruimtelijke Ordening
Noordenveld blijft een goed beleid voeren ten aanzien van de ruimtelijke ordening en werkt
aan actuele bestemmingsplannen en geeft uitvoering aan de Omgevingsvisie Noordenveld
2030 door middel van programma’s en opgaven. We noemen het een Omgevingsvisie maar
feitelijk is er nog sprake van een structuurvisie conform de wet op de ruimtelijke ordening
Volkshuisvesting
Noordenveld heeft een toekomstgerichte woonsector die zich kenmerkt door een evenwichtige
balans tussen vraag en aanbod. Dat vraagt om een veelzijdig product dat enerzijds goed
aansluit op de verschillende leefstijlen, woonfases en financiële mogelijkheden van onze
inwoners en anderzijds voldoende flexibel is om adequaat te kunnen anticiperen op
veranderingen aan de vraagkant. Voortgaande vergrijzing en verduurzaming zijn daarbij
                                                 68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
belangrijke ankerpunten. Starters, statushouders en senioren hebben onze speciale aandacht.
Gebiedsontwikkeling
Noordenveld beschikt over een landschapsvisie Roden Zuid’ als onderdeel van de
landgoederenzone Leek-Roden, een visie op de Norgerduinen, een visie voor het centrum van
Roden en een voorstel voor het bouwen van starterswoningen in de kernen. Tevens heeft
Noordenveld een goede balans tussen bevolkingsopbouw en het voorzieningenniveau.
Omgevingsvergunning
Noordenveld voert de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving uit
in overeenstemming met het VTH beleid, de kwaliteitscriteria en de kernwaarden van de
omgevingsvisie.
2. Wat gaan we doen in 2018?
Ruimtelijke ordening
 Het actualiseren en opstellen van diverse ruimtelijke plannen; waaronder een voorstel voor
    het bouwen van starterswoningen in de kernen, een visie voor het centrum van Roden en
    een visie op het plangebied Roden Zuid, als onderdeel van de landgoederenzone Leek-
    Roden;
 Uitvoering geven aan de programma’s en opgaven die voortvloeien uit de Omgevingsvisie
    Noordenveld 2030 conform de afspraken vanuit programmasturing;
 Werken aan de implementatie van de in ontwikkeling zijnde Omgevingswet;
 Een maatwerkmethode voor behandeling particuliere initiatieven vaststellen.
Volkshuisvesting
 Het maken van de jaarlijkse prestatieafspraken met de corporaties en hun
    huurdersorganisaties, dit binnen het raamwerk van de kaderafspraken 2017;
 Het tijdelijk en/of permanent huisvesten van statushouders;
 Het continueren van de starterslening;
 Het uitvoering geven aan de blijverslening; een leenstelsel met name bedoeld om het
    senioren mogelijk te maken om de woning levensloopgeschikt aan te passen;
 Herontwikkeling Boskamplocatie Roden, deel woningcorporatie Woonborg: er wordt gestart
    met de bouw van 28 duurzame en levensloopgeschikte huurwoningen;
 Binnen de kaders van de samenwerkingsovereenkomst ‘Expeditie Energieneutraal Wonen
    Drenthe’ werken aan een pilot voor integrale wijkverbetering, met als speerpunt de
    particuliere woningvoorraad.
 Actium is gestart met de voorbereiding van 16 sociale huurwoningen in het Oosterveld.
Gebiedsontwikkeling
   Herontwikkeling TNT-locatie Wijnbergstraat Roden: na afronding van de planologische
    procedure zal sloop van de opstallen plaatsvinden en de projectontwikkelaar naar
    verwachting starten met bouwen;
 Rottinghuislocatie te Nietap: Bouw van 11 woningen door Rottinghuis en eind 2018
    woonrijp maken;
 Herontwikkeling Boskamplocatie Roden, deel gemeente: de locatie wordt aanbesteed. De
    gekozen projectontwikkelaar start met verkoop van de woningen, de woningbouw start
    naar verwachting in 2019;
 Verkoop van de Meester De Vriesschool te Nieuw-Roden: de school is verkocht en de
    bestemming wordt/is gewijzigd in ‘wonen’. Er wordt gestart met verbouw van het voormalig
    schoolgebouw naar 20 tot 25 wooneenheden (sociale huur);
                                              69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                            PROGRAMMABEGROTING 2018
 Centrumlocatie Nieuw-Roden: Met de eigenaar en ontwikkelaar vindt overleg plaats over
  een invulling van deze locatie.
 Raadhuisstraat Roden: de planologische procedure voor de oprichting van 14
  appartementen door Woonborg zal worden doorlopen;
 Herinvulling OBS de Lindehof te Een: de school is verkocht en de bestemming wordt/is
  gewijzigd in ‘wonen met werken’;
 Herinvulling CBS de Regenboog te Een: het voormalige schoolgebouw wordt verkocht,
  afhankelijk van de gewenste nieuwe bestemming wordt al dan niet gestart met de
  benodigde planologische procedure;
 Herinvulling voormalig schoolgebouw Langelo: het voormalige schoolgebouw wordt
  verkocht, afhankelijk van de gewenste nieuwe bestemming wordt al dan niet gestart met de
  benodigde planologische procedure;
 Herinvulling voormalig schoolgebouw CBS de Veenster Veenhuizen: onderzocht wordt wat
  de beste herinvulling is voor het voormalige schoolgebouw;
 Bestuursopdracht Vastgoed: verder uitvoering geven aan de bestuursopdracht Vastgoed.
 Ontwikkeling project Oosterveld Norg. Het uitvoering geven aan de faseovereenkomst fase
  1a (verkoop 7 kavels voor vrijstaande woningen) tussen de gemeente en Heijmans
  Vastgoed, Het ontwikkelen van de eerste fase buiten de Oosterveldweg in welke fase
  naast vrijstaande woningen ook 2-onder-1 kapwoningen en rijwoningen (huur en koop)
  worden gerealiseerd. Afhankelijk van de voortgang van de verkoop van fase 1a ook de
  volgende fase voor vrijstaande woningen binnen de Oosterveldweg in ontwikkeling nemen;
 Lange Streeken II: Deze nieuwe woonwijk in Peize zal woonrijp worden gemaakt;
 Roderveld IV: in deze nieuwe woonwijk in Roden wordt verder gegaan met de verkoop van
  bouwkavels. Alle nog resterende bouwkavels zijn inmiddels onder optie;
 Veldkampen: er wordt verder gegaan met de verkoop van bouwkavels. Er zijn er nog drie
  beschikbaar. De woonwijk wordt woonrijp gemaakt;
 Ontwikkeling van Peize Zuid: het gefaseerd ontwikkelen van Peize Zuid;
 De locatie van de voormalige Ronerborg aan de H. Scheepstrastraat te Roden: Er wordt
  gestart met de bouw van 14 grondgebonden levensloopbestendige woningen en een
  gezondheidscentrum voor eerstelijns zorgpartijen;
 Uitvoering geven aan de door de raad vastgestelde visie Norgerduinen te Norg;
 Verder werken aan het Programma Terheijl waarbij aan diverse projecten in verschillende
  stadia wordt gewerkt. Projecten die bijdragen aan de landschappelijke, recreatieve,
  cultuurhistorische kwaliteiten van het gebied;
 Een landschapsvisie opstellen voor het plangebied ‘Roden- Zuid’;
 Start maken met de ontwikkeling van een nieuw bestemmingsplan voor de
  Beukenhoflocatie.
Omgevingswet
 Zorgdragen voor een gestructureerde invoering van de werkwijze conform de van kracht
  wordende Omgevingswet. Waar mogelijk worden ruimtelijke plannen reeds overeenkomstig
  de toekomstige regelgeving opgesteld.
                                             70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Wat mag het kosten?
Bedragen x € 1.000                  Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                       2016       2017        2018     2019    2020        2021
Lasten                                   5.825     11.145       4.905    4.865    4.893        4.935
Baten                                    5.764       9.384      3.206    3.222    3.238        3.254
Saldo vóór winstbestemming                  60       1.761      1.699    1.644    1.655        1.681
Uitsplitsing naar Taakveld:            2016       2017        2018     2019    2020         2021
8.1      Ruimtelijke ordening            1.172         779        755      755       756         757
         Grondexploitatie (niet
8.2                                     2.006-         229        230      255       280         306
         bedrijventerreinen)
8.3      Wonen en bouwen                   894         753        714      633       619         618
Beleidsindicatoren
                                                                        Waarde
 Taakveld        Naam Indicator             Eenheid                                    Jaartal
                                                                        Noordenveld
 8. Vhrosv       Gemiddelde WOZ-waarde      Duizend euro                        211          2016
 8. Vhrosv       Nieuwbouw woningen         Aantal per 1.000 woningen            3,2         2014
 8. Vhrosv       Demografische druk         %                                  92,2          2017
                 Woonlasten
 8. Vhrosv                                  In Euro’s                           677          2017
                 éénpersoonshuishouden
                 Woonlasten
 8. Vhrosv                                  In Euro’s                           718          2017
                 meerpersoonshuishouden
                                                 71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>   PROGRAMMABEGROTING 2018
72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>            PROGRAMMABEGROTING 2018
HOOFDSTUK 5
 Paragrafen
     73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                      PROGRAMMABEGROTING 2018
5.1 Lokale heffingen
1. Inleiding
Lokale heffingen voorzien in een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente. De belangrijkste
lokale heffingen die Noordenveld heft zijn de onroerende zaakbelasting (OZB), de hondenbelasting,
de toeristenbelasting en de forensenbelasting. Dit zijn zogenoemde algemene dekkingsmiddelen.
Daarnaast zijn de afvalstoffenheffing, de reinigingsrechten en de rioolheffing de heffingen waarmee
Noordenveld een specifieke taak financiert.
Met ingang van de begroting 2017 heeft de gemeente in de paragraaf lokale heffingen een overzicht
van baten en lasten opgenomen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. Bij
besluit van 5 maart 2016 in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)
is deze verplichting opgenomen. De paragraaf biedt inzicht in de diverse lokale heffingen. Hierbij gaat
het om inkomsten op grond van publiekrechtelijke regelgeving zoals belastingen,
bestemmingsheffingen en retributies. Verder zal de paragraaf ook de onderdelen bevatten die u van
ons gewend was, zoals de lastendruk in Noordenveld, de ontwikkelingen op belastinggebied, het
heffingenbeleid dat Noordenveld voert en de vergelijking van de diverse tarieven met andere Drentse
gemeenten.
2. Ontwikkelingen
Eerder kwam ongeveer 15% van de inkomsten van de gemeente Noordenveld uit lokale heffingen.
Deze lokale heffingen worden opgebracht door de burgers, bedrijven en instellingen. Door de
overheveling van diverse taken in het sociaal domein naar de gemeente is dit percentage behoorlijk
gedaald. Om de gemeenten meer autonomie te geven in het kunnen maken van beleidskeuzes, wil
het kabinet met ingang van 2019 het gemeentelijk belastinggebied verruimen. Daarbij zal ongetwijfeld
een aantal aanbevelingen in het rapport ‘Bepalen betekent betalen’ van de commissie Rinnooy Kan
worden overgenomen.
Ontwikkeling WOZ-waarde
Na jaren van dalende verkooprijzen zit de woningmarkt al weer enige tijd in de lift. Ook worden
woningen steeds sneller verkocht. Voor de nieuwe WOZ-waarde verwachten we ook voor 2018 een
stijging van de gemiddelde WOZ-waarde (4 tot 6%).
3. Gemeentelijk tarievenbeleid
Uitgangspunten voor de lokale heffingen zijn:
- schommelingen in retributies en belastingen dienen zoveel mogelijk te worden voorkomen door
     het handhaven van een, in relatie tot de inflatie, trendmatige verhoging;
- tarieven en heffingen dienen waar mogelijk kostendekkend te zijn.
In deze primitieve begroting 2018 is uitgegaan van een opbrengststijging OZB van 1,5% en van een
tariefstijging forensenbelasting en hondenbelasting van eveneens 1,5%.
4. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen
Gemeenten kunnen kwijtschelding verlenen van gemeentelijke heffingen. Zij zijn daarbij gebonden
aan de landelijke uitvoeringsregeling. Ten aanzien van de kosten van bestaan kunnen gemeenten
afwijken van deze regeling. Het rijk hanteert 90% van de bijstandsnorm als bestaansminimum;
Noordenveld hanteert 100% van de bijstandsnorm als bestaansminimum. In Noordenveld is
kwijtschelding mogelijk van de OZB, de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en van de hondenbelasting
voor de eerste hond.
                                                     74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
Kwijtscheldingsbedragen t/m 2016:
      rekening         rekening        rekening       rekening    rekening       rekening
        2011             2012            2013           2014        2015           2016
totaal € 75.000           € 81.000       € 89.000       € 93.000     € 88.000      € 93.000
5. Overzicht geraamde inkomsten diverse heffingen
De gemeente Noordenveld haalt voor ruim € 14 miljoen aan inkomsten uit lokale heffingen.
Onderstaande tabel geeft weer welke opbrengsten uit lokale heffingen zijn geraamd als
dekkingsmiddelen in de begroting 2018.
 Overzicht belastingen en heffingen (x € 1.000)
 Onroerende zaakbelastingen                               5.528
 Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten                    2.772
 Rioolheffing                                             3.888
 Bouwleges                                                  417
 Overige leges                                              600
 Lijkbezorgingrechten                                       200
 Toeristenbelasting                                         210
 Forensenbelasting                                          198
 Hondenbelasting                                             89
 Marktgelden                                                 32
 BIZ-heffing                                                216
 Totaal belastinginkomsten                               14.150
6. Onroerende zaakbelastingen
Wij stellen u voor de opbrengst 2018 als basis voor de te berekenen tarieven - rekening houdende
met hetgeen is opgenomen in de perspectiefnota 2018 - met 1,5% te verhogen. Onderstaande tabel
geeft de ontwikkeling van de tarieven OZB tot en met 2017 weer. De aanslag OZB bedraagt een
percentage van de WOZ-waarde. De aanslag OZB wordt dus constant gehouden door het tarief
tegengesteld te laten fluctueren met de ontwikkeling van de WOZ-waarde.
In deze paragraaf zijn de nieuwe tarieven (percentages) voor 2018 nog niet opgenomen, aangezien
de uitkomst van de herwaardering op grond van de Wet WOZ nog niet bekend is. Nadere voorstellen
volgen op korte termijn.
                                                   75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                                      PROGRAMMABEGROTING 2018
    Woningen         2011         2012        2013         2014          2015         2016           2017
Eigenaren          0,08371       0,09210     0,10204      0,11393       0,12039      0,12270       0,12050
Niet-woningen        2011         2012        2013         2014          2015         2016           2017
Eigenaren          0,11975       0,12174     0,13474      0,14265       0,13431      0,13235       0,12050
Gebruikers         0,10192       0,10254     0,11248      0,11958       0,12400      0,12812       0,13120
      Totaal       0,22167       0,22428     0,24722      0,26223       0,25831      0,26047       0,25170
                                      Onroerende zaakbelastingen
  percentage
                                woningen en niet-woningen 2011-2017
    0,30
    0,25
    0,20
    0,15
    0,10
    0,05
    0,00
                                                                                                       jaar
                          woningen eigenaren       niet-woningen eigenaren      niet-woningen totaal
In de Bestuursovereenkomst 2014-2018 is een akkoord opgenomen om het verschil tussen de
tarieven voor eigenaren van woningen en eigenaren van niet-woningen in deze collegeperiode terug
te brengen naar nul. In 2015 is daarmee een begin gemaakt. Voor 2017 is besloten dit versneld toe te
passen. De tarieven zijn daarmee op gelijke hoogte gekomen. Dit betekent dat in de meeste gevallen
sprake is van een individuele stijging van de OZB voor een woningeigenaar en het voor de individuele
eigenaar van een niet-woning doorgaans een verlaging met zich meebrengt.
Het gemiddelde OZB-bedrag 2017 voor woningen in Drenthe is € 282.
                                                   76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                             PROGRAMMABEGROTING 2018
                            Onroerende zaakbelastingen Drenthe 2017
   bedrag in €            per huishouden bij gemiddelde woningwaarde
                                                                                                   373
     375
                                                                                             344
     350
     325                                                                               314
     300                                                                 286
                                                                                 290
                                                       272      274
     275                                       264
                             248      251
                    246
     250
              223
     225
     200
     175
7. Reinigingsheffingen
De reinigingsheffingen is de verzamelnaam voor de afvalstoffenheffing en de reinigingsrechten.
Afvalstoffenheffing               2011      2012     2013     2014      2015      2016  2017
Eenpersoonshuishouden              179       179     179       161       161       161  161
Meerpersoonshuishouden             225       225     225       202       202       202  202
  bedrag in €                                      Verloop tarieven
                                          afvalstoffenheffing 2011-2017
  230
  220
  210
  200
  190
  180
  170
  160
  150
                                                                                                 jaar
                        eenpersoonshuishoudingen         meerpersoonshuishoudingen
                                                        77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
                                     Afvalstoffenheffing Drenthe 2017
                                           (meerpersoonstarief)
     290
                                                                                          276
                                                                                      272
     270
                                                                               248
     250
     230
                                                                       214
     210                                          202    203    205
                                           198
                           184      186
     190           181
     170     160
     150
Het gemiddelde tarief in Drenthe is € 211. Het tarief van Noordenveld is 100% kostendekkend.
Tynaarlo en Borger-Odoorn hanteren het variabele Diftar-systeem. Omdat hierdoor geen vast bedrag
per meerpersoons huishouden bekend is, is voor deze gemeenten het gemiddelde aanslagbedrag van
een meerpersoons huishouden weergegeven.
  Berekening kostendekkendheid van de reinigingsheffingen (x € 1.000)
  Kosten taakvelden inclusief (omslag)rente                                2.955
  Inkomsten taakvelden exclusief Heffingen                                  -629
  Netto kosten taakvelden                                                  2.326
  Toe te rekenen kosten:
  - Overhead inclusief (omslag)rente                                          94
  - BTW                                                                      352
  Totale kosten                                                            2.772          100%
  Opbrengst heffingen                                                      2.772
  Dekking                                                                                 100%
De overheadkosten, zoals vastgelegd in de begroting onder taakveld 0.4 overhead, worden via
tijdschrijven verdeeld. Op basis van de berekening kostendekkendheid wordt voorgesteld om de
diverse tarieven voor 2018 niet te verhogen, maar te handhaven op het huidige niveau.
8. Rioolheffing
De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar. Een heffing van de gebruiker is er alleen als het
waterverbruik 600 m³ of meer per jaar bedraagt. In de praktijk worden hiermee in principe alleen
grootverbruikers belast.
                                                  78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
Vergelijking meest voorkomend tarief:
Rioolheffing                    2011 2012      2013   2014    2015     2016    2017
Rioolheffing eigenaar           243     243    243     243     243      245    245
  bedrag in €                  Rioolheffing 2011-2017
  250
  246
  242
  238
  234
  230
                                                                                         jaar
  bedrag in €                       Rioolheffing Drenthe 2017
  300
                                                                                       245
  250                                                                              239
                                                           227     231     231
                                                    197
  200                                        190
                                      180
                 166   169     171
          147
  150
  100
   50
Het gemiddelde tarief rioolheffing in Drenthe bedraagt € 199. Het tarief van Noordenveld is 100%
kostendekkend. In Emmen, Hoogeveen en Coevorden worden eigenaar en gebruiker belast. Beide
heffingen zijn voor dit overzicht bij elkaar opgeteld. De Wolden onderscheidt één- en
meerpersoonshuishoudens. Hier is uitgegaan van het tarief voor een meerpersoonshuishouden.
                                                 79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
  Berekening kostendekkendheid van de rioolheffing (x € 1.000)
  Kosten taakvelden incl. (omslag)rente                                    3.392
  Inkomsten taakvelden excl. heffingen                                           0
  Netto kosten taakvelden                                                  3.392
  Toe te rekenen kosten:
  - Overhead incl. (omslag)rente                                              144
  - BTW                                                                       352
  Totale kosten                                                            3.888                 100%
  Opbrengst heffingen                                                      3.888
  Dekking                                                                                        100%
De overheadkosten, zoals vastgelegd in de begroting onder taakveld 0.4 overhead, worden via
tijdschrijven verdeeld. Op basis van de berekening kostendekkendheid wordt voorgesteld om de
diverse tarieven voor 2018 niet te verhogen, maar te handhaven op het huidige niveau.
9. Leges
In de tarieventabel, behorende bij de verordening leges, is een veelheid aan producten en
bijbehorende tarieven opgenomen, waaronder diverse tarieven die worden bepaald door bijzondere
en/of hogere regelgeving (bijvoorbeeld reisdocumenten).
De leges zijn in de tarieventabel van de legesverordening opgedeeld in drie titels. In het kader van de
nieuwe BBV-voorschriften zijn de volgende beleidsuitgangspunten gehanteerd:
- tussen de titels is er geen kruissubsidiering;
- voor de titels 1 en 3 maken we gebruik van de Activity Based Costing’ (ABC)-methode;
- de uitwerking van titel 2 is gebaseerd op de begroting (begrote kosten en uren);
- de overheadkosten, zoals vastgelegd in de begroting onder taakveld 0.4 overhead, worden via
     tijdschrijven verdeeld.
                                                  80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
Hierna volgt een overzicht van baten en lasten per titel en de daaronder vallende hoofdstukken zoals
opgenomen in de tarieventabel.
Titel 1         Algemene dienstverlening
              Kostendekkendheid Titel I      Lasten       Overhead       Totaal          Baten    % KD
Hoofdstuk 1   Burgerlijke Stand            €    31.099 €          467 €      31.566 €      29.170 92%
Hoofdstuk 2   Reisdocumenten               €   256.473 €       99.833 €     356.306 €     327.357 92%
Hoofdstuk 3   Rijbewijzen                  €   136.969 €       94.493 €     231.462 €     190.981 83%
Hoofdstuk 4   Verstrekkingen uit de GBP    €     7.915 €        8.420 €      16.335 €       9.157 56%
Hoofdstuk 7   Bestuursstukken              €         55 €          27 €           81 €         39 48%
Hoofdstuk 8   Vastgoedinformatie           €     1.333 €          881 €       2.214 €       1.080 49%
Hoofdstuk 9   Overige publiekszaken        €    24.512 €        7.217 €      31.728 €      22.784 72%
Hoofdstuk 10  Gemeentearchief              €           - €          - €              - €        -
Hoofdstuk 14  Standplaatsen                €     1.050 €        1.000 €       2.050 €         706 34%
Hoofdstuk 15  Winkeltijdenwet              €         84 €          80 €          164 €         57 34%
Hoofdstuk 16  Kansspelen                   €       714 €          680 €       1.394 €         545 39%
Hoofdstuk 17  Telecommunicatie             €     5.100 €        4.000 €       9.100 €       6.863 75%
Hoofdstuk 18  Verkeer en vervoer           €     2.604 €        2.480 €       5.084 €       4.039 79%
Hoofdstuk 19  Diversen                     €     6.426 €        6.120 €      12.546 €       2.884 45%
              TOTAAL                       €   474.332 €      225.698 €     700.030 €     595.660 85%
                                                           Kostendekkendheid Titel I
De kostendekkendheid van de algemene dienstverlening daalt van 90% in 2017 naar 85% in 2018. Dit
wordt met name veroorzaakt door een daling van de kostendekkendheid bij Reisdocumenten en
Rijbewijzen.
                                                 81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Titel 2          Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
                   Kostendekkendheid Titel 2        Lasten   Overhead    Totaal         Baten    % KD
Hoofdstuk 1   Begripsomschrijvingen               €        - €       - €          - €          -
              Beoordeling conceptaanvraag of
Hoofdstuk 2   schetsplan/invoeren (analoge)
              aanvraag in de OLO                  € 20.196 € 18.360 € 38.556 €            16.500 43%
Hoofdstuk 3   Omgevingsvergunning                 € 402.037 € 306.800 € 708.837 € 421.250        59%
Hoofdstuk 4   Vermindering                        €        - €       - €          - €          -
Hoofdstuk 5   Teruggaaf of verrekening            €        - €       - €          - €          -
Hoofdstuk 6   Intrekking omgevingsvergunning      €        - €       - €          - €          -
              Wijziging omgevingsvergunning als
Hoofdstuk 7
              gevolg van wijziging project        €        - €       - €          - €          -
              Bestemmingsplan, wijzigingsplan,
Hoofdstuk 8
              uitwerkingsplan                     € 72.875 € 53.000 € 125.875 €           20.000 16%
              Bestemmingswijzigingen zonder
Hoofdstuk 9   activiteiten (zonder aanleggen,
              bouwen of slopen)                   € 16.500 € 12.000 € 28.500 €             8.000 28%
Hoofdstuk 10 Sloopmelding                         €        - €       - €          - €          -
Hoofdstuk 11 Wet geluidhinder                     €        - €       - €          - €          -
              Overige en niet in deze titel
Hoofdstuk 12
              benoemde beschikkingen en/of        €        - €       - €          - €          -
              TOTAAL                              € 511.608 € 390.160 € 901.768 € 465.750        52%
                                                         Kostendekkendheid totaal Titel 2
De kostendekkendheid van dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
stijgt van 51% in 2017 naar 52% in 2018. Dit wordt met name veroorzaakt door een stijging van de
kostendekkendheid bij de verstrekking van omgevingsvergunningen.
                                                 82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                                           PROGRAMMABEGROTING 2018
Titel 3            Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn
             Kostendekkendheid Titel III                Lasten      Overhead        Totaal          Baten    % KD
 Hoofdstuk 1 Horeca                                  €      2.842 €       2.707 €       5.549 €        3.480  63%
 Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten      €          - €           - €             - €          -
 Hoofdstuk 3 Prostitutiebedrijven                    €          - €           - €             - €          -
 Hoofdstuk 4 Splitsingsvergunning woonruimte         €          - €           - €             - €          -
 Hoofdstuk 5 Leefmilieuverordening                   €          - €           - €             - €          -
 Hoofdstuk 6 Brandbeveiligingsverordening            €        147 €         140 €          287 €          57  20%
             In deze titel niet benoemde vergunning,
 Hoofdstuk 7
             ontheffing of andere beschikking        €        630 €         600 €       1.230 €          428  35%
             TOTAAL                                  €      3.619 €       3.447 €       7.066 €        3.964
                                                                 Kostendekkendheid totaal Titel III           56%
De kostendekkendheid van dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn stijgt van 46% in
2017 naar 56% in 2018. Dit wordt met name veroorzaakt door een stijging van de kostendekkendheid
bij Horeca.
Wij stellen u voor de tarieven waar mogelijk met 1,5% te verhogen.
10. Lijkbezorgingsrechten
In 2014 is de kostendekkendheid van het begraafplaatsenbeleid onderzocht. Dit heeft geleid tot een
aantal aanpassingen in de tarieventabel behorende bij de verordening lijkbezorgingsrechten.
Uitgangspunt is om te komen tot 100% kostendekkendheid. Bij de berekening van de leges worden de
kosten van groenonderhoud van de begraafplaatsen conform besluit niet meegerekend. Als we het
groenonderhoud buiten beschouwing laten is de kostendekkendheid 95%. Rekenen we het
groenonderhoud mee dan is de kostendekkendheid 44%.
  Berekening kostendekkendheid van de lijkbezorgingsrechten (x € 1.000)
  Kosten taakvelden inclusief (omslag)rente                                            192
  Inkomsten taakvelden exclusief heffingen                                                 0
  Netto kosten taakvelden                                                              192
  Toe te rekenen kosten:
  - Overhead inclusief (omslag)rente                                                     20
  - BTW                                                                                    0
  Totale kosten                                                                        212
  Opbrengst heffingen                                                                  200
  Dekking                                                                                                    95%
Op basis van de berekening kostendekkendheid wordt voorgesteld om de diverse tarieven voor 2018
niet te verhogen, maar te handhaven op het huidige niveau.
                                                       83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
11. Forensenbelasting
De forensenbelasting wordt geheven van niet-inwoners met een recreatie- of tweede woning in onze
gemeente, onder meer als compensatie voor het missen van een uitkering per inwoner uit het
gemeentefonds. Uitgangspunt is om tarieven te hanteren op een gemiddeld Drents niveau. In 2017
zitten we met ons gemiddelde tarief in vergelijking met de andere Drentse gemeenten op 88% van het
ongewogen gemiddelde tarief. Daarmee wordt deze doelstelling ruimschoots gehaald.
Wij stellen u voor de tarieven met 1,5% te verhogen.
 bedrag in €       tarieven forensenbelasting 2017 Drentse gemeenten
 800
 700
 600
 500
 400
 300
 200
 100
    0
                                                                                        gemeente
              tarief bij gemiddelde waarde van € 71.000    ongewogen gemiddeld tarief
12. Toeristenbelasting
De in de verordening toeristenbelasting 2017 opgenomen tarieven en kengetallen zijn mede tot stand
gekomen in samenwerking met brancheorganisatie RECRON en de Recreatie Ondernemers
Noordenveld. Zo is er bijvoorbeeld met ingang van 2016 een vrijstelling voor kinderen tot en met 12
jaar opgenomen. Doelstelling is om met deze maatregel meer overnachtingen te realiseren. Verder
zijn kengetallen in de forfaitaire tarieven aangepast. De sector heeft daarnaast toegezegd via de ISD
Noordenkwartier een aantal mensen in te zetten met een afstand tot de arbeidsmarkt. De hiervoor
bedoelde maatregelen zijn we aangegaan voor een periode van twee jaar. We stellen voor deze
periode met een jaar te verlengen, waarbij er in de eerste helft van 2018 een evaluatie gaat
plaatsvinden. In de loop van 2018 willen we dit gaan evalueren.
Het advies van het Recreatieschap Drenthe is om het tarief per persoon per overnachting voor 2018
vast te stellen op € 1,10 (2017 = € 1,05). Wij stellen u voor om voor 2018 het tarief van € 1,05 per
overnachting te handhaven.
                                                      84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
13. Hondenbelasting
De hondenbelasting is juridisch gezien een algemene belasting, waarvan de opbrengst ten goede
komt aan de algemene middelen. Ter bestrijding van overlast door hondenpoep zijn in de gemeente
op een aantal plaatsen hondenpoepveldjes ingericht. Er is een raadsbesluit, waarbij bepaald is dat de
discussie over hondenbelasting na de verkiezingen wordt opgepakt. De commissie Rinnooy Kan komt
echter met de aanbeveling om de hondenbelasting af te schaffen. Dit is onderdeel van een pakket
maatregelen om voor de gemeente tot een verruiming van de belastingheffing te komen. Zoals het er
nu naar uitziet, zal het nieuwe kabinet zich pas in 2018 hierover gaan buigen. Het invoeringsjaar van
nieuwe ontwikkelingen zal naar verwachting zeker niet eerder dan 2020 zijn. Voor een goede en
rechtvaardige heffing is het van belang om alle hondenbezitters in de heffing te betrekken. Een
periodieke controle is dan ook wenselijk. In het najaar van 2016 is de eerste helft van het
woningenbestand gecontroleerd. Bedoeling is om in het najaar van 2017 de tweede helft te
controleren. De verwachting is dat het ook nu weer budgettair neutraal gaat verlopen. Het lijkt
verstandig om als gemeente Noordenveld de kabinetsvoorstellen af te wachten en daarmee de eigen
evaluatie voorlopig uit te stellen.
Wij stellen u voor de tarieven met 1,5% te verhogen.
14. Marktgelden
De jaarmarkten Roden en Nietap zijn inmiddels geprivatiseerd en daarmee ook de heffing en de
invordering van de marktgelden. De organisatie van de weekmarkten in Norg en Roden zijn eveneens
geprivatiseerd. De marktgelden die we momenteel nog heffen, zijn de weekmarktgelden van Peize.
Ook hiervoor zijn plannen voor privatisering.
Het voorstel is om de opbrengst en de tarieven met 1,5% te verhogen.
15. BIZ-bijdrage
Deze heffing is in 2012 voor het eerst geheven voor de bedrijveninvesteringszone (BIZ) ‘Centrum
Roden’. De Stichting Ondernemersfonds Noordenveld zet in op het collectief verbeteren van het
ondernemersklimaat in Noordenveld en het waarborgen van de continuïteit hiervan. Het
Ondernemersfonds is een instrument van, voor en door ondernemers dat met deze belastingheffing
wordt gefaciliteerd door de gemeente.
Met ingang van 2015 is permanente wetgeving van kracht geworden. In de in februari 2015 gehouden
draagvlakmeting hebben ondernemers in de BI-zones ‘Centrum Roden’, ‘Bedrijventerreinen Roden’ en
‘Bedrijventerrein Peize’ zich uitgesproken voor een BIZ. Voor de ondernemers van de
bedrijventerreinen is de Stichting BIZ Industrieterreinen Noordenveld opgericht. De BIZ-bijdrage is
ingesteld voor de periode 2015 tot en met 2019. De opbrengst wordt onder inhouding van een klein
bedrag aan perceptiekosten uitbetaald aan beide stichtingen.
                                                   85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                                                                        PROGRAMMA        ABEGROTING 2018
16. Belaangrijkste heeffingen
Van de meest belan  ngrijke heffingen is hiero nder op bas
                                                         sis van de ja  aarrekening 22016 het pro      ocentuele
aandeel in het totaal weergegeve  en.
                            1% 1%
                                                     Overzzicht heffing  gen
                                      1%
                          3%
                                                                     onroerende zaakbbelastingen
                    4%
               3%
                                                                     reinnigingsheffingenn
                                                                     riooolheffing
                                                       39%%
                                                                     bou uwleges
                                                                     ove erige leges
       27
        7%
                                                                     foreensen- en toerisstenbelasting
                                                                     lijkb
                                                                         bezorgingsrechhten
                                                                     BIZZ-bijdrage
                                  21%                                ove erig
17. Lasttendruk
De in de            g opgenomen stijging van
        eze begroting                         n de lokale lasten is een gevolg van de in 2017 genomen   g
besluiten           arieven voorr 2018. Noorrdenveld wil de stijging van de totaale lastendru
         n over de ta                                                                                  uk zoveel
                                 entage houd en en streefft ernaar om
mogelijkk binnen het inflatieperce                                      m in de toekoomst de stijg     gingen te
beperken.
In de hierna opgen  nomen grafie  ek een ove rzicht van ded ontwikkeling van dee lastendruk in onze
gemeentte. Hierin zijn betrokk    ken de OZ   ZB, afvalstooffenheffing en de riooolheffing voor        v      een
meerperrsoonshuisho ouden met eiigen woning en de gemid   ddelde wonin   ngwaarde in het gegeven       n jaar.
                                                    86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>                                                         PROGRAMMABEGROTING 2018
bedrag in €    Ontwikkeling lastendruk gemeente Noordenveld
720
700
680
660
640
620
600
          2011     2012        2013       2014       2015         2016 2017
bedrag in €
                    Gemeentelijke woonlasten 2017 per gezin in Drenthe
850
800
750
700
650
600
550
500
                                          87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
1. Inleiding en definitie
Volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de begrotingsparagraaf
weerstandsvermogen tenminste:
- een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
- een inventarisatie van de risico's;
- het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's.
Het weerstandsvermogen van een gemeente is te definiëren als de verhouding tussen geldmiddelen
en andere mogelijkheden van een gemeente om belangrijke, niet begrote kosten te dekken - de
weerstandscapaciteit - en het totaal aan risico’s die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor haar
financiële positie, maar waarvoor geen maatregelen zijn getroffen.
2. Inzicht in robuustheid gemeentelijke financiën
De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeentelijke financiële middelen
bestand zijn tegen tegenvallers. Met een zeker weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke
financiële tegenvaller meteen dwingt tot bezuinigen. Het weerstandsvermogen kan betrekking hebben
op het begrotingsjaar zelf (statisch weerstandsvermogen) maar ook op meerdere begrotingsjaren
(dynamisch weerstandsvermogen). Om de robuustheid van de financiële middelen te kunnen
beoordelen is inzicht nodig in de omvang en impact van mogelijke risico’s en de aanwezige
weerstandscapaciteit.
3. Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit financiële mogelijkheden waarmee eventuele tegenvallers
bekostigd kunnen worden. Met incidentele weerstandscapaciteit, zoals de algemene reserve en de
stille reserves, kan een gemeente calamiteiten en eenmalige tegenvallers opvangen zonder dat dit
invloed heeft op de voortzetting van taken op het afgesproken niveau. Met de structurele
weerstandscapaciteit, zoals de onbenutte belastingcapaciteit van de OZB, kan de gemeente
permanente tegenvallers in de exploitatie opvangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering
van bestaande taken.
4. Risico’s
Het weerstandsvermogen van een gemeente dient om die categorie risico’s af te dekken die niet in de
begroting is voorzien. Het gaat hier om bedrijfsrisico’s met betrekking tot de grondexploitatie, open
einde-regelingen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Reguliere risico’s behoren dus niet
tot deze categorie. Hiervoor kunnen immers verzekeringen worden afgesloten of voorzieningen
worden gevormd. In het vervolg van deze paragraaf zal nader worden ingegaan op de beschikbare
incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Vervolgens kunnen conclusies worden getrokken over
hoe het gewenste weerstandsvermogen zich verhoudt tot de weerstandscapaciteit.
5. Incidentele weerstandscapaciteit: reserves
Reserves zijn vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken. Noordenveld kent
verschillende reserves, zoals:
- de algemene reserve;
- egalisatiereserves, ofwel bestemmingsreserves die dienen om ongewenste schommelingen op te
      vangen in de tarieven die aan derden in rekening worden gebracht;
- overige bestemmingsreserves
                                                   88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
De bestemmingsreserves zijn door de gemeenteraad ingesteld voor het concretiseren van bepaalde
doelstellingen. Bij aanwending voor andere doeleinden zou het oorspronkelijk voorgenomen besluit
niet meer gerealiseerd kunnen worden. Op grond van vorenstaande worden de bestemmingsreserves
niet tot de weerstandscapaciteit gerekend. Een uitzondering hierop vormt de reserve grondexploitatie
en de reserve sociaal domein. Deze reserves zijn ingesteld als buffer voor het opvangen van
eventuele negatieve resultaten op de exploitatie van bouwgronden respectievelijk het sociaal domein.
Noordenveld beschikt per ultimo juni 2017 over de navolgende reserves en voorzieningen (bedragen
maal € 1.000):
Reserves/voorzieningen                                Begroting 1-1-2017          Begroting 1-1-2018
Algemene reserve                                                   € 5.214                     € 6.084
Bestemmingsreserve                                                € 11.930                   € 15.706
Voorzieningen                                                      € 5.378                     € 6.772
Totaal                                                            € 22.522                   € 28.562
Voor de reserves en voorzieningen geldt dus dat sprake is van (toekomstige) claims op grond van
besluitvorming van de gemeenteraad. In bovenstaande bedragen is hiermee reeds rekening
gehouden.
Stand algemene reserve
In de stand van de algemene reserve zijn de raadsbesluiten tot en met medio juni 2017 verwerkt.
Stand bestemmingsreserves
De bestemmingsreserves worden met name gevormd door:
- reserve dekking kapitaallasten (€ 5,0 miljoen);
- reserve sociaal domein (€ 5,1 miljoen);
- reserve grondexploitatie (€ 3,4 miljoen);
- reserve sociale huisvesting Norg (€ 1,2 miljoen).
De forse toename van de bestemmingsreserves wordt voornamelijk veroorzaakt door de stortingen in
de reserve sociaal domein (€ 2,3 miljoen) en grondexploitatie (€ 970.000) bij de jaarrekening 2016.
Omvang reserves
Hieronder worden de gemiddelde reserves per inwoner van Noordenveld over 2017 en 2018 vermeld.
 Soort reserve                  2017               2018
 Algemene reserve                     € 166             € 195
 Bestemmingsreserve                   € 380             € 505
 Totaal                               € 546             € 700
Structurele weerstandscapaciteit: onbenutte belastingcapaciteit
De Algemene reserve en bestemmingsreserves behoren tot de incidentele weerstandscapaciteit. Tot
de structurele weerstandscapaciteit van een gemeente behoort de onbenutte belastingcapaciteit van
de OZB, te definiëren als het verschil tussen de door de raad vastgestelde tarieven en de ‘maximum’-
tarieven. Voor de OZB geldt echter geen wettelijk vastgesteld maximum meer, de ruimte binnen de
onroerende zaakbelasting is in theorie dus onbeperkt. De omvang van deze belastingbuffer wordt dus
bepaald door wat het gemeentebestuur als aanvaardbaar maximumtarief beschouwt.
Omvang weerstandscapaciteit
                                                  89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                                                       PROGRAMMABEGROTING 2018
Samengevat kan worden geconcludeerd, dat de gemeente tenminste beschikt over een
weerstandscapaciteit van € 14,6 miljoen. Zijnde de algemene reserve (€ 6,1 miljoen), de reserve
grondexploitatie (€ 3,4 miljoen) en de reserve sociaal domein (€ 5,1 miljoen).
6. Risico’s
De omvang van het benodigde weerstandsvermogen wordt bepaald door de omvang van de
weerstandscapaciteit in relatie tot de ‘resterende risico’s’. Met ‘resterende risico’s’ worden bedoeld de
risico’s die onvoldoende onder controle kunnen worden gehouden door stuur- en beheersmaatregelen
en waarvoor (nog) geen specifieke voorzieningen zijn of kunnen worden getroffen. In de bijlage van
deze paragraaf zijn alle geïnventariseerde risico’s opgenomen en nader toegelicht. De risico’s worden
bij het samenstellen van de afdelingsrapportages telkens opnieuw geïnventariseerd. De risico’s in de
bijlage van deze paragraaf zijn dus actueel.
7. Weerstandsvermogen
Om conclusies te trekken over de toereikendheid van het weerstandsvermogen is in samenspraak met
de controlerende accountant en de gemeenteraad een systematiek ontwikkeld, die uitgaat van de
kans dat zich een risico voordoet en de financiële schade die daaruit kan voortvloeien. De risico’s
worden in vijf risicoklassen ingedeeld, gebaseerd op het aantal keren dat een risico zich zou kunnen
voordoen. De lichtste klasse (klasse 5) is voor risico’s die zich één keer per jaar of vaker voordoen. In
de zwaarste klasse (klasse 1) doet een risico zich één keer per tien jaar voor. Elke klasse bevat een
bepaald percentage dat wordt vermenigvuldigd met het financiële gevolg. Deze financiële gevolgen
zijn op hun beurt ingedeeld in vijf klassen, oplopend van € 25.000 tot meer dan € 750.000.
Kans
Klasse     Referentiebeelden                   Kwantitatief
1          < of 1 keer per 10 jaar             10%
2          1 keer per 5 - 10 jaar              30%
3          1 keer per 2 - 5 jaar               50%
4          1 keer per 1 - 2 jaar               70%
5          1 keer per jaar of vaker            90%
Gevolg
Klasse
1           € 25.000 - € 50.000
2           € 50.000 - € 100.000
3           € 100.000 - € 250.000
4           € 250.000 - € 750.000
5           > € 750.000
In de bijlage is een integraal overzicht opgenomen van alle risico’s ingedeeld naar kans maal gevolg.
Minimaal en maximaal benodigd weerstandsvermogen
Op basis van de hierboven beschreven kans/gevolg-systematiek bedraagt het minimaal benodigde
weerstandsvermogen € 4,3 miljoen. Het maximale beslag op het weerstandsvermogen bedraagt
momenteel € 9,3 miljoen.
                                                    90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                                      PROGRAMMABEGROTING 2018
                       Algemene            Reserve               Reserve          Totaal
                       Reserve             grondexploitatie      sociaal domein
 Maximaal risico       €    5.590.000      €    1.883.000        €    1.875.000   €     9.348.000
 Beschikbaar           “    6.084.000      “    3.427.000        “    5.159.000   “    14.670.000
 Overdekking           €      494.000      €    1.544.000        €    3.284.000   €     5.322.000
In totaal is er binnen de reserves dus nog € 5,3 miljoen ruimte.
8. Financiële kengetallen
Vanaf het begrotingsjaar 2017 moet een tabel met financiële kengetallen worden opgenomen in de
begroting en de jaarstukken. Deze cijfers geven een globaal inzicht in de verwachte financiële
ontwikkelingen in de gemeente. Ook wordt een toelichting gegeven op de onderlinge verhouding
tussen deze kengetallen en wat dat betekent voor de financiële positie van de gemeente. Het gebruik
en het vaststellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als
normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht door de provincies. De voorgeschreven
kengetallen worden al langere tijd gebruikt bij onder anderen financiële stresstesten. Een gemeente
kan bij de vaststelling van de eigen normen gebruik maken van de signaleringswaarden zoals die
worden toegepast bij stresstesten.
                                                   91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>                                                                      PROGRAMMABEGROTING 2018
                                                                                  Rek Begr Begr
 Kengetallen bij begroting 2018
                                                                                  2016 2017 2018
                                         a. zonder correctie doorgeleende
 1. Netto schuldquote                                                              56%    70%   59%
                                         gelden
                                         b. met correctie doorgeleende gelden      55%    69%   58%
 2. Solvabiliteitsratio                                                            28%    23%   28%
 3. Kengetal grondexploitatie                                                       1%     0%    1%
 4. Structurele exploitatieruimte                                                   3%     0%    1%
 5. Woonlasten ten opzichte van het landelijke gemiddelde                          98%    97%   99%
Toelichting
Netto schuldquote
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de
eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op
de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig.
Solvabiliteit
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen
te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het
balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat, volgens het BBV, uit de reserves (zowel
de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en
lasten. Hoe hoger het percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de
gemeente.
Grondexploitatie
De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor
grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst
liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Voor de berekening van dit kengetal
worden de boekwaarden van de bouwgronden in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de
totale baten uit de programmabegroting.
Structurele exploitatieruimte
Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten
te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig
is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende
ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.
Woonlasten ten opzichte van het landelijke gemiddelde
Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het
landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit
belastingen zou kunnen verwerven. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt berekend door de
totale woonlasten van meerpersoonshuishoudens te vergelijken met het landelijk gemiddelde.
                                                    92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
     Risico's                                                                                                  Kans                                                                                                          Gevolg                                                         Kans x gevolg
                                                                  1                     2                       3                     4                      5                       1                  2                      3    4                                      5             Minimaal Maximaal
                                                                  < 1keer per 10 jaar   1 keer per 5-10 jaar    1 keer per 2-5 jaar   1 keer per 1-2 jaar    1 keer per jaar of >   € 25.000-€ 50.000   € 50.000-€ 100.000     € 100.000-€ 250.000   € 250.000-€ 750.000
                                                                                                                                                                                                                                                                           > € 750.000
                                                                 10% 30% 50% 70%                                                                            90%
 1   Garantstellingen en waarborgfondsen                          x                                                                                                                                                                                  x                                      25.000    75.000
 2   Risico van extra kosten bij oplopende renteontwikkelingen    x                                                                                                                                                                                  x                                      25.000    75.000
 3   Algemene uitkering uit het gemeentefonds                                                                                                                x                                                                 x                                                            90.000   225.000
 4   Personeelsbestand                                                                                          x                                                                                       x                                                                                   25.000    50.000
 5   Informatie- en communicatiesystemen                                                                        x                                                                                       x                                                                                   25.000    50.000
 6   Gegevensbescherming                                                                                                                                     x                                                                                                             x               675.000 2.250.000
 7   Grondexploitaties (inclusief Regiovisie)                                           x                                                                                                                                                                                  x             1.883.000 1.883.000
 8   Exploitatiebijdrage Novatec                                                                                                      x                                                                                        x                                                            70.000   175.000
 9   Open eind regeling inkomensdeel Wet werk en bijstand                                                       x                                                                                                                                    x                                     125.000   375.000
10   Risico van planschadeclaims                                                                                                      x                                              x                                                                                                      17.500    35.000
11   IHP onderwijs                                                                                              x                                                                                                                                    x                                     125.000   375.000
12   Lumpsumfinanciering onderwijs                                                      x                                                                                            x                                                                                                       7.500    15.000
13   Risico milieuverontreinigingen                                                                             x                                                                                                              x                                                            50.000   125.000
14   Regionale ontwikkelingen RUD/VRD                                                                                                 x                                                                                        x                                                            70.000   175.000
15   Sociaal domein                                                                                                                                          x                                                                                                             x               875.000 1.875.000
16   Toereikendheid voorzieningen (met name onderhoud                                                           x                                                                                                                                    x                                     125.000   375.000
     kapitaalgoederen)
17   Wegenbeheer en groenbeheersplan                                                                            x                                                                                                              x                                                            50.000   125.000
18   Kwaliteitscriteria VTH                                                                                                                                  x                                          x                                                                                   45.000    90.000
19   Risico financiële gelijkstelling primair onderwijs                                 x                                                                                                                                                                                  x                     0   750.000
20   Albertsbaan en ontwikkelingsvisie                            x                                                                                                                                                            x                                                                 0   250.000
                                                                                                                                                                                                                                                                                         4.308.000 9.348.000
                                                                                                   93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
Toelichting op de risico’s
In deze toelichting zijn de nu bekende risico’s benoemd en volgens een klassen-systematiek gewogen
en gewaardeerd.
1. Garantstellingen en waarborgfondsen
De gemeente heeft zich borg gesteld voor een aantal instanties ten behoeve van het verstrekken van
een geldlening. De gemeente loopt hierbij het risico als de verplichtingen door de geldnemer niet
worden nagekomen. De in het verleden afgegeven gemeentegaranties ten behoeve van door
woningbouwcorporaties aangetrokken geldleningen zijn overgedragen aan het Waarborgfonds Sociale
Woningbouw (WSW). Hiervoor geldt een ander risicoprofiel. Corporaties die in de problemen komen
dienen eerst het Centraal Fonds Volkshuisvesting voor financiële steun te benaderen. De
borgstellingreserve van het WSW vormt de tweede zekerheid. De derde (tertiaire) achtervangpositie
betreft een door het Rijk en gemeenten (elk 50%) af te geven renteloze lening aan het WSW. Het
risicoprofiel kan wijzigen indien door corporaties een toenemend beroep wordt gedaan op het WSW.
Voor de eerste categorie garantstellingen wordt het risico als volgt gekwantificeerd:
Kwantificering
Kans:                     klasse 1 (minder of 1 keer per 10 jaar: 10%)
Gevolg:                   klasse 4 (€ 250.000 - € 750.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 25.000 (10% x € 250.000) tot maximaal € 75.000 (10% x
                          € 750.000)
2. Risico van extra kosten bij oplopende renteontwikkelingen
De gemeente is volop deelnemer in het economisch verkeer waaronder het aantrekken van
geldleningen op de kapitaalmarkt. De renteontwikkelingen op de kapitaalmarkt zijn de afgelopen jaren
relatief stabiel. Eventuele effecten kunnen vanuit de lopende exploitatiebegroting jaarlijks worden
meegenomen. In de begroting wordt 3% rente geraamd voor consolidatie van het te verwachten
financieringstekort. De huidige marktrente voor langlopende geldleningen bedraagt momenteel 1,7%,
terwijl de rente voor een kasgeldlening voor 1 maand ligt op 0%
Kwantificering
Kans:                     klasse 1 (minder of 1 keer per 10 jaar: 10%)
Gevolg:                   klasse 4 (€ 250.000 - € 750.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 25.000 (10% x € 250.000) tot maximaal € 75.000 (10% x
                          € 750.000)
3. Risico algemene uitkering
Rijksbezuinigingen
Het gemeentefonds ademt mee met de rijksbegroting (normering- of trap op-trap af systematiek).
Deze systematiek brengt het risico met zich mee dat bij dalende rijksuitgaven (als gevolg van
rijksbezuinigingen) het gemeentefonds ook dienovereenkomstig daalt. De hoge accrespercentages uit
voorgaande jaren zullen de komende jaren zeker niet terugkeren. De accrespercentages zijn nominale
percentages. De komende jaren liggen die net boven de nullijn. De reële percentages (dus
gecorrigeerd voor inflatie: het BBP Bruto Binnenlands Product) liggen beneden de nullijn, wat wil
zeggen dat gemeenten reëel minder te besteden hebben.
Decentralisaties
Voor een toelichting op het risico van de decentralisaties wordt verwezen naar risico 15.
                                                    94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
Kwantificering
Kans:                    klasse 5 (1 keer per jaar: 90%)
Gevolg:                  klasse 5 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 90.000 (90% x € 100.000) tot maximaal € 225.000 (90% x
                         € 250.000)
4. Personeel
Vanaf 1 januari 2017 hebben wij ervoor gekozen niet langer eigenrisicodrager in het kader van de wet
Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA) te zijn. Wij hebben het risico nu ondergebracht
bij het UWV. Hiervoor betalen we een gedifferentieerde premie. Zorg voor goede
arbeidsomstandigheden en voor het voorkomen van ziekteverzuim is een continu aandachtspunt. De
maatregelen die wij nemen in het kader van goede arbeidsomstandigheden verminderen de risico’s en
kunnen meestal bekostigd worden uit de bestaande Arbobudgetten.
Kwantificering
Kans:                    klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                  klasse 2 (€ 50.000 - € 100.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 25.000 (50% x € 50.000) tot maximaal € 50.000 (50% x
                         € 100.000)
5. Informatie- en communicatiesystemen
Bij een grote ICT-storing door bijvoorbeeld een elektriciteitsprobleem, systeemcrash of virusaanval zal
de gemeente de continuïteit van de maatschappelijke dienstverlening moeten kunnen garanderen.
Grootschalige uitval of verstoring leidt tot:
- verminderde dienstverlening voor burgers en bedrijven, dit leidt tot vervelende situaties omdat de
     meest elementaire dienstverlening die niet kan plaatsvinden (aangifte geboortes, huwelijken,
     overlijden);
- een grote lokale of regionale stroomstoring vraagt om snelle en adequate maatregelen en acties.
     Het bestuur moet crisisbesluiten kunnen nemen.
Om een systeemcrash op te kunnen vangen heeft de gemeente een moderne back-up systeem die
zich op meerdere locatie van de gemeente bevinden. De kans dat stroomuitval leidt tot het stopzetten
van dienstverlening en rampenbestrijding wordt verminderd doordat in het gemeentehuis een
noodstroom-aggregaat is geplaatst. Ook zijn alle ICT-systemen voorzien van accu’s (zogenaamde
UPS’en) die eventuele stroomonderbrekingen kunnen opvangen en in extreme gevallen de systemen
gecontroleerd stil kunnen leggen. Verder heeft de gemeente meerdere systemen om externe
virussen/aanvallen tijdig op te sporen onschadelijk te maken.
Kwantificering
Kans:                    klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                  klasse 2 (€ 50.000 - € 100.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 25.000 (50% x € 50.000) tot maximaal € 50.000 (50% x
                         € 100.000)
6. Informatieveiligheid
Vanaf 25 mei 2018 moeten ook decentrale overheden de regels van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) toepassen. Deze is in 2016 in werking getreden; de verordening
vervangt de richtlijn bescherming persoonsgegevens. Deze richtlijn is momenteel geïmplementeerd in
de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), die ook komt te vervallen. De wetgeving was volgens
de Europese Commissie toe aan vernieuwing, nu de samenleving is gedigitaliseerd.
                                                     95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Risico’s
Er is een enorme toename in dataverkeer en de technologie ontwikkelt zich steeds sneller. Als gevolg
hiervan is er een toename in het verzamelen en delen van gegevens, in de risico’s van cybercrime en
in de vraag van de gewone burger wat er met zijn of haar persoonsgegevens wordt gedaan. Onjuist
gebruik kan leiden tot hoge boetes.
Kwantificering
Kans:                    klasse 5 (1 keer per jaar: 90%)
Gevolg:                  klasse 5 (> € 750.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 675.000 (90% van 750.000) tot maximaal € 2.250.000 (90% van
                         € 2.250.000)
7. Grondexploitaties
Voor de risico’s voortvloeiende uit grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid
vaan de jaarrekening 2016. De omvang van de risico’s met betrekking tot de grondexploitaties is
becijferd op € 1.883.000.
8. Risico exploitatiebijdrage Novatec
De gemeenschappelijke regeling (GR) verplicht de deelnemende gemeenten het exploitatietekort van
Novatec aan te zuiveren. Het exploitatietekort is het verschil tussen de daadwerkelijke sw-
personeelskosten en de rijksbijdrage daarvoor. Op het tekort wordt het bedrijfsresultaat van Novatec
in mindering gebracht. Het dan nog resterende tekort wordt conform de GR-regeling naar rato door de
gemeenten aangezuiverd. Jaarlijks begroot de gemeente hiervoor een post ‘exploitatiebijdrage aan
Novatec’. De gemeente baseert zich daarbij op de begroting van Novatec, waarin het exploitatietekort
per GR-gemeente wordt geraamd. Bij de overige Gemeenschappelijke regelingen (zie hiervoor ook de
paragraaf verbonden partijen) zijn geen bijzonder risico’s van dien aard dat daarvoor een bedrag in
deze paragraaf moet worden opgenomen.
Risico’s
Sinds de Participatiewet is de rol van Novatec gewijzigd in een kleine organisatie voor het bieden van
eenvoudig Beschut Werken. Novatec is daarom geherstructureerd, waarbij alle kapitaalintensieve
infrastructuur is vervreemd.
Kwantificering
Kans:                    klasse 4 (1 keer per 1 à 2 jaar: 70%)
Gevolg:                  klasse 3 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 70.000 (70% x € 100.000) tot maximaal € 175.000 (70% x
                         € 250.000)
9. Risico openeinderegeling Wet werk en bijstand (Wwb)
De ISD stelt in het eerste kwartaal van het jaar voorafgaand aan het uitvoeringsjaar haar begroting op.
De belangrijkste posten in de begroting van de ISD zijn: inkomensvoorzieningen, bijzondere bijstand,
participatie en apparaatskosten. In haar begroting raamt de ISD tevens de rijksbijdrage voor
Inkomensvoorzieningen aan de gemeente (budget BUIG). De gemeente baseert zich bij het opstellen
van haar eigen begroting op de informatie uit de begroting van de ISD.
Risico’s
De regelingen inkomensvoorzieningen en bijzondere bijstand zijn openeinderegelingen en brengen in
die zin altijd een bepaald risico met zich mee. Tegenover de kosten van inkomensvoorzieningen die
                                                     96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
de gemeente maakt staan inkomsten uit de specifieke rijksbijdrage Bundeling uitkeringen
inkomensvoorziening aan gemeenten (BUIG). De laatste jaren had Noordenveld echter steeds een
(soms fors) tekort op dit budget. De kans op forse tekorten op het budget BUIG wordt vanaf 2015
echter aanzienlijk minder. Het risico op een tekort wordt beïnvloed door de slechte arbeidsmarkt en de
hogere instroom door wetswijzigingen (o.a. korter WW, hogere instroom arbeid beperkten door stop
op Wajong en Wsw, instroom statushouders). Pas bij een ruimere arbeidsmarkt en een daarbij
behorende uitstroom zal het risico op een tekort aanzienlijk afnemen.
Kwantificering
Kans:                    klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                  klasse 4 (€ 250.000 - € 750.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 125.000 (50% x € 250.000) tot maximaal € 375.000 (50% x
                         € 750.000)
10. Risico planschadeclaims
Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen die worden vertaald in ruimtelijke plannen kunnen gevolgen hebben
voor de waarde van in de nabijheid gelegen onroerende zaken, of kunnen leiden tot inkomensderving
voor derden. De wetgever heeft geoordeeld dat dit soort schade niet in zijn geheel ten laste hoort te
komen van de individuele burger en heeft in de Wet ruimtelijke ordening opgenomen dat deze schade
deels vergoed dient te worden door de gemeente. Daarvoor kan er een planschadeclaim worden
ingediend bij het college van burgemeester en wethouders. Een aanvraag moet binnen vijf jaar na het
onherroepelijk worden van het betrokken plan of besluit worden ingediend. Voor de bepaling van de
omvang van de schade wordt een externe deskundige ingeschakeld zoals de Stichting Advisering
Onroerende Zaken.
Risico’s
In geval van bestemmingsplannen of andere procedures ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen in
beheer van de gemeente wordt tegenwoordig vooraf een planschade-risicoanalyse uitgevoerd.
Hierdoor kan in de exploitatie een bedrag voor planschadevergoedingen opgenomen worden. Wordt
een procedure gevoerd voor een project dat in handen is van een derde, zoals een
projectontwikkelaar, dan wordt vooraf een anterieure overeenkomst gesloten waarin onder andere de
vergoeding van de planschade geregeld wordt. In geval van kruimel-gevallen wordt een
planschadeovereenkomst met de aanvrager gesloten. Dit betekent dat het merendeel van de
planschadeclaims afgedekt is en dat ze niet ten laste van de algemene reserves hoeven te komen.
Het kan echter nog steeds voorkomen dat er schade is waar geen rekening mee is gehouden.
Kwantificering
Kans:                    klasse 4 (1 keer per 1 à 2 jaar: 70%)
Gevolg:                  klasse 1 (€ 25.000 - € 50.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 17.500 (70% x € 25.000) tot maximaal € 35.000 (70% x
                         € 50.000)
11. Risico Integraal Huisvestingsplan Onderwijs
De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen voor basis, speciaal basis, speciaal
en voortgezet onderwijs die zijn gehuisvest op het grondgebied van de gemeente. De komende jaren
krijgen we te maken met een daling van het aantal leerlingen. Dit betekent dat er in toenemende mate
leegstand gaat ontstaan in de bestaande schoolgebouwen. Er vinden met regelmaat gesprekken
plaats met de schoolbesturen over de nodige capaciteit aan schoolgebouwen. Vanaf 2015 zijn de
schoolbesturen integraal verantwoordelijk voor het gehele onderhoud. De gemeente blijft
                                                    97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding. In samenwerking met de schoolbesturen is een
meerjarig IHP 2016-2022 opgesteld, waarbij krimp en onderwijskwaliteit speerpunten zijn. In 2018
wordt aan het Integraal Huisvestingsplan 2016-2022 verder inhoud gegeven en wordt gestart met de
ontwikkeling van de locatie in Veenhuizen.
Risico’s
In het noorden van het land wordt de komende jaren een daling van het aantal leerlingen verwacht en
ook in Noordenveld zal dit gebeuren. In 2015 zijn nieuwe leerlingenprognoses opgesteld. Hieruit blijkt
dat ook de komende periode het leerlingenaantal zal dalen met 13,26%. Het gevolg daarvan is
toenemende leegstand. Afgelopen periode zijn al scholen samengevoegd en opgeheven. Desondanks
kan het nodig zijn op termijn nog enkele scholen samen te voegen en wellicht op te heffen. Op dat
moment vervallen de vrijkomende schoolgebouwen aan de gemeente. Omdat schoolgebouwen in 40
jaar worden afgeschreven is er vaak sprake van een aanzienlijke boekwaarde. Afhankelijk van de
locatie en de leeftijd van het gebouw kan pas daarna een goede vervangende bestemming worden
gezocht voor deze gebouwen. Als gevolg van het opgesteld IHP 2016-2022 kan voor die gebouwen of
gebouwdelen die niet langer nodig zijn voor onderwijs zo vroegtijdig naar een vervangende
bestemming worden gezocht. Desondanks blijft er een behoorlijk risico omdat het niet altijd eenvoudig
zal zijn nieuwe gebruikers voor de vrijkomende gebouwen te vinden.
Kwantificering
Kans:                    klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                  klasse 4 (€ 250.000 - € 750.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 125.000 (50% x € 250.000) tot maximaal € 375.000 (50% x
                         € 750.000)
12. Risico lumpsumfinanciering openbaar onderwijs
De gemeente is integraal schoolbestuur voor 12 openbare scholen voor basis en speciaal
basisonderwijs Daarvoor ontvangen wij van de rijksoverheid jaarlijks een genormeerde vergoeding
voor de kosten van personeel en materiële exploitatie. De meerjarenbegroting van Openbaar primair
Onderwijs Noordenveld laat een positief saldo zien. De daling van het aantal leerlingen zet de
begroting echter nog steeds onder druk. De directie stuurt sterk op de formatie om zo de financiële
risico’s wegens het dalend aantal leerlingen tijdig te kunnen opvangen. Daarnaast kunnen eventuele
tekorten afgedekt worden door gebruik te maken van de reserve openbaar onderwijs. Die reserve is
hiervoor toereikend.
Risico’s
De komende jaren zal het aantal leerlingen teruglopen. Middels het regelmatig maken van
leerlingenprognoses wordt dit dalende verloop in beeld gebracht. Het kan nodig zijn scholen op te
heffen of samen te voegen. Er zijn nieuwe regels ingevoerd voor Passend Onderwijs die gevolgen
hebben voor schoolbesturen. Zij zijn verantwoordelijk voor de kosten van verwijzing van leerlingen
naar speciaal onderwijs. De beschikbare budgetten zijn volgens nieuwe verdeelsleutels herverdeeld.
Kwantificering
Kans:                    klasse 2 (1 keer per 5 à 10 jaar: 30%)
Gevolg:                  klasse 1 (€ 25.000 tot € 50.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 7.500 (30% x € 25.000) tot maximaal € 15.000 (30% x
                         € 50.000)
                                                    98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
13. Risico Milieuverontreinigingen
Bedrijven moeten voldoen aan steeds strengere milieuwetgeving. Brengt een inrichting schade toe
aan het milieu dan zullen zij de kosten voor de reiniging moeten betalen. Is de dader echter niet meer
te achterhalen dan kan het zijn dat deze kosten voor rekening van de gemeente komen. De kosten
van bijvoorbeeld bodem- of grondwatersanering kunnen hoog oplopen.
Risico’s
Het betreft hier de risico’s van nog niet getaxeerde kosten als gevolg van bekende en onbekende
milieuverontreinigingen.
Kwantificering
Kans:                    klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                  klasse 3 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 50.000 (50% x € 100.000) tot maximaal € 125.000 (50% van
                         € 250.000)
14. Regionale ontwikkelingen (RUD en VRD)
RUD
In Drenthe is de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) per 1 januari 2014 operationeel. De kosten die
gepaard gaan met de RUD zijn afhankelijk van reeds gemaakte en nog te maken keuzes en kunnen
oplopen. Daarbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld de kosten om te komen tot één
bedrijfsprocessensysteem et cetera. De latende organisaties (12 gemeenten en de provincie) en de
RUD hebben gezamenlijk de “Drentse Maat” ontwikkeld. De “Drentse Maat” bepaalt voor 80% van de
taken het kwaliteitsniveau en de daaraan gekoppelde kosten en zal meer duidelijkheid brengen in de
kosten van de RUD.
VRD
De brandweer is per 1 januari 2014 geregionaliseerd, ontvlochten uit onze organisatie en opgegaan in
een gemeenschappelijke regeling: de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Binnen de VRD is hard gewerkt
om de organisatie operationeel te krijgen en werkprocessen te harmoniseren. De begroting van de
Veiligheidsregio Drenthe wordt jaarlijks vastgesteld en vormt het financieel kader waarbinnen in
voorkomende gevallen naar oplossingen wordt gezocht. De gemeente is door de VRD
gecompenseerd voor de frictiekosten. Dat betekent dat onze deelname aan deze gemeenschappelijke
regeling een ‘normaal’ financieel risico oplevert. De VRD zal dan ook vanaf nu niet meer als apart
risico in de weerstandsparagraaf opgenomen worden.
Risico
Wij hebben als uitgangspunt gesteld dat de vorm van een Drentse RUD financieel neutraal dan wel
voordeliger moet zijn dan de eerdere gemeentelijke opzet. Of aan dit uitgangspunt zal worden voldaan
is afhankelijk van de uitvoering en de wijze waarop voorgenomen veranderingen en ontwikkelingen
zich ontvouwen.
Kwantificering
Kans:                    klasse 4 (1 keer per 1 à 2 jaar: 70%)
Gevolg:                  klasse 3 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:           minimaal € 70.000 (70% x € 100.000) tot maximaal € 175.000 (70% van
                         € 250.000)
                                                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
15. Risico’s in het sociaal domein
Op grond van de huidige ontwikkelingen handhaven we het risicoprofiel. In de eerste plaats omdat er
sprake is van openeinderegelingen. Het blijft moeilijk te voorspellen hoeveel inwoners in een jaar een
beroep zullen doen op welke zwaarte van zorg. Daarnaast zien we een aantal aanvullende
ontwikkelingen. Zo zijn met ingang van 2017 de budgetplafonds voor de zorgaanbieders afgeschaft en
is het profijtbeginsel op alle vormen van zorg van toepassing (elke gemeente betaalt voor de zorg die
voor de eigen inwoners wordt ingezet. Deze risico’s worden afgedekt met de reserve Sociaal Domein
maar leggen wel een structureel beslag op de middelen.
Kwantificering
Kans:                     klasse 5
Gevolg:                   klasse 5 (€ > € 750.000)
Kans x gevolg:            € 875.000 - € 1.875.000
16. Risico toereikendheid voorzieningen
Er zijn voldoende onderbouwingen van het benodigde voorzieningenniveau aanwezig.
Risico’s
Desondanks kan vanwege onvoorziene omstandigheden of calamiteiten (zoals bijvoorbeeld bij storm-
of waterschade, et cetera) het voorkomen dat de voorzieningen op enig moment niet toereikend meer
zijn.
Kwantificering
Kans:                     klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                   klasse 4 (€ 250.000 - € 750.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 125.000 (50% x € 250.000) tot maximaal € 375.000 (50% x
                          € 750.000)
17. Risico wegenbeheer en groenbeheersplan
Voor het beheer van de openbare ruimte wordt gewerkt aan een systematiek om jaarlijkse benodigde
budgetten in beeld te krijgen. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van beheerplannen en van scenario’s uit
de BOR-systematiek.
Risico’s
De onderhoudssituatie van bepaalde wegvakken kan door intensief gebruik en als gevolg van
weersomstandigheden sneller achteruitgaan, waardoor versneld onderhoud moet worden uitgevoerd.
Indien schade aan personen, voertuigen of gebouwen ontstaat door onvoldoende onderhoud aan
infrastructuur kunnen benadeelde personen een schadeclaim indienen. Daar-naast bestaan de risico’s
van schadeclaims door takbreuk en achterstallig onderhoud van speeltoestellen.
Kwantificering
Kans:                     klasse 3 (1 keer per 2 à 5 jaar: 50%)
Gevolg:                   klasse 3 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 50.000 (50% x € 100.000) tot maximaal € 125.000 (50% x
                          € 250.000)
18. Kwaliteitscriteria VTH (Vergunning Toezicht en Handhaving)
Gemeenten en provincies zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de kwaliteit van VTH-taken. Daarvoor
zijn in 2012 VTH-kwaliteitscriteria vastgesteld door de VNG, Ipo en het Rijk. Deze criteria vormen de
                                                    100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
basis voor de minimale kwaliteit van uitvoering. Onder de VTH-taken vallen vergunningverlening,
toezicht en handhaving met betrekking tot de activiteiten bouwen, monumenten, milieu, brandveilig
gebruik, planologische afwijking, flora en fauna en natuurbescherming.
Op 9 december 2015 is de Wet tot wijziging van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving) afgekondigd voor alle bevoegde gezagen
voor de uitvoering van de Wabo taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving) met betrekking
tot de kwaliteit van de uitvoering en handhaving van de Wabo taken. De artikelen van deze wet treden
in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Tot op heden is de datum van
inwerkingtreding niet vastgesteld.
De Wet VTH bepaalt dat zowel Gedeputeerde Staten als de gemeenteraad een verordening dienen
vast te stellen waarin regels worden gesteld over de uitvoering en handhaving van de taken die zijn
overgegaan naar de RUD Drenthe (milieutaken). Tevens bepaalt de wet dat bestuursorganen zorg
dienen te dragen voor een goede kwaliteit van de uitvoering en handhaving van de overige Wabo
taken. Ook hiervoor kan een verordening worden opgesteld door de Gemeenteraad en Gedeputeerde
Staten. In het kader van interbestuurlijk toezicht zal de Provincie beoordelen of de gemeente aan
bovenstaande voldoet.
Risico’s
Uit de uitgevoerde zelfevaluatie blijkt dat de gemeente Noordenveld niet voldoet aan de
kwaliteitscriteria. Met name op het gebied van de kritieke massa (we beschikken niet over het
minimale aantal deskundigen en er zijn tekortkomingen op het gebied van opleiding, ervaring kennis
en frequentie) en de procescriteria (beleidscyclus voor vergunningverlening is niet of niet volledig
aanwezig) zal nog de nodige inspanning moeten worden geleverd. Ook financieel kan het voldoen aan
de kwaliteitscriteria de nodige consequenties met zich meebrengen. Momenteel wordt onderzocht of in
samenwerking met (een) andere gemeente(n) zorg kan worden gedragen voor een goede kwaliteit
van uitvoering en handhaving van de Wabo-taken.
Kwantificering
Kans:                     klasse 5 (1 keer per jaar: 90%)
Gevolg:                   klasse 2 (€ 50.000 - € 100.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 45.000 (90% x € 50.000) tot maximaal € 90.000 (90% x
                          € 100.000)
19. Risico financiële gelijkstelling primair onderwijs
Op basis van artikel 142 t/m 147 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) dient een
gemeentebestuur dat basisonderwijs in stand houdt jaarlijks vast te stellen of er sprake is van
overschrijding van de rijksvergoeding. Indien er meer uitgaven zijn geweest dat de ontvangen
rijksvergoeding, dan is er sprake van een overschrijding. Deze overschrijding (meer uitgaven dan
ontvangsten) dient proportioneel ook aan de scholen voor bijzonder onderwijs te worden doorbetaald.
Veelal wordt een bedrag per leerlingen vastgesteld, die ook op basis van het leerlingenaantal van de
bijzondere scholen wordt betaald. Hiermee wordt het openbaar onderwijs en het bijzonder onderwijs in
eenzelfde gemeente gelijkgesteld. Tot en met 2000 is de financiële gelijkstelling afgehandeld. Voor de
periode 2001-2005 loopt een gerechtelijke procedure.
Kwantificering
Kans:                     klasse 2 (1 keer per 5 à 10 jaar)
Gevolg:                   klasse 5 (€ > € 750.000)
Kans x gevolg:            minimaal € 0 tot maximaal € 750.000
                                                     101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
20. Ontwikkelingsvisie Albertsbaan
Voor de ontwikkelingsvisie van de Albertsbaan, stap 2 uit het procesvoorstel ‘Albertsbaan, een steen
in de ontwikkelvijver van Roden-centrum’, zijn veel financiële middelen benodigd. Een deel van deze
middelen is door de raad beschikbaar gesteld in de vorm van de nodige kredieten. In de overige
financiële middelen wordt voorzien door externe bronnen, zoals subsidies verworven van andere
overheden en vrijwillige bijdragen van ondernemers. Aan de financiering door externe bronnen zijn
echter wel enkele risico's verbonden. Zo wordt een deel van de financiële middelen geleverd door de
Stichting Ondernemersfonds Noordenveld. Deze stichting kan echter slechts verplichtingen aangaan
tot en met 2019. In 2019 is er voor de voortzetting van de bedrijfsinvesteringszone een
draagvlakmeting. Indien deze meting niet wordt gehouden of negatief uitpakt stopt de betaling van de
jaartermijn 2020 tot en met 2024 en ontbreken er dekkingsmiddelen. Daarnaast zijn er nog de
gebruikelijke risico's zoals het niet onherroepelijk krijgen van de bestemmings-planwijzigingen die
voortvloeien uit het project. De kwantificering is in dit geval losgelaten in verband met de
aanwezigheid van concrete risicocijfers.
Kwantificering
Kans:                    klasse 1 (minder of 1 keer per 10 jaar)
Gevolg:                  klasse 3 (€ 100.000 - € 250.000)
Kans x gevolg:           minimaal 0 tot maximaal € 250.000
                                                   102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
5.3 Onderhoud kapitaalgoederen
1. Inleiding
Artikel 12 van het BBV geeft aan dat de paragraaf kapitaalgoederen in ieder geval de volgende
kapitaalgoederen behandelt:
a. wegen;
b. riolering;
c. water;
d. groen;
e. gebouwen.
In de paragraaf Kapitaalgoederen wordt met betrekking tot de genoemde kapitaalgoederen
besproken:
a. het beleidskader;
b. de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties;
c. de vertaling van de financiële consequenties in de begroting.
2. Kapitaalgoederen Noordenveld
De gemeente Noordenveld heeft 26 plattelandskernen en beslaat een oppervlakte van ruim 20.000
hectare. De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.
Daarbij gaat het om de volgende kapitaalgoederen:
- infrastructuur, zoals wegen, water, riolering en kunstwerken;
- voorzieningen, zoals plantsoenen en bermen, speel- en sportterreinen, openbare verlichting;
- gebouwen zoals openbare gebouwen, scholen, monumenten.
Binnen de vijf hoofdgroepen van de kapitaalgoederen zijn er verschillen over hoe er wordt omgegaan
met het plannen van het (achterstallig) onderhoud en de financiering. In de onderstaande tabel is een
overzicht opgenomen, die in de volgende paragrafen nader wordt toegelicht.
                                                                      Gebouwen   Wegen Kunstwerken Groen Water
 Wordt er een systematiek gehanteerd om het onderhoudsniveau te
                                                                         nee       ja      nee       ja   nee
 meten?
 Zo ja, welk onderhoudsniveau wordt gehanteerd voor 2017?                         laag             basis
 Is dit niveau verlaagd ten opzichte van 2016?                                    nee               nee
 Zo ja, wat was het oude onderhoudsniveau?
 Zijn de in de begroting opgenomen budgetten voor onderhoud voldoende
                                                                          ja       ja       ja       ja    ja
 om het vastgestelde onderhoudsniveau te halen?
 Worden de budgetten voor onderhoud in de meerjarenraming verlaagd? ²    nee      nee      nee      nee   nee
 Zo ja, hoeveel (bedrag) worden deze budgetten verlaagd?                   -        -        -        -     -
 Wordt er jaarlijks een budget voor groot onderhoud gereserveerd?         ja      nee      nee      nee   nee
 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (lager dan niveau C)          nee      nee      nee      nee   nee
 Zo ja, hoeveel?
 Is er een voorziening/reserve achterstallig onderhoud?                   ja      nee      nee      nee  nee
 Wordt achterstallig onderhoud in de meerjarenplanning ingelopen?                 nee
 Wat is het jaar van actualisatie van het beheerplan.                   2016     2017        -     2017
                                                                 103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
3. Beheer Openbare Ruimte
Het onderhoud van een groot deel van de kapitaalgoederen (riolering en gebouwen bijvoorbeeld niet)
vindt plaats volgens de systematiek van de BOR. De BOR bestaat uit kwaliteitscenario’s voor
(onderdelen van) de openbare ruimte en een vertaling daarvan in kosten. Het biedt daarmee de
mogelijkheid om te kiezen uit verschillende onderhoudsniveaus en de daarbij behorende budgetten.
Er kan op die manier gestuurd worden op de kwaliteit van de openbare ruimte. Een inventarisatie van
het door Noordenveld te onderhouden beheer-areaal is opgenomen in het bijlagenboek.
4. Beleidskader
Het beleid van de gemeente Noordenveld voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer
opgenomen in de nota’s:
- Groenvisie Noordenveld;
- Landschapsbeleidsplan Noordenveld;
- Waterplan Noordenveld;
- Bosbeheerplan Noordenveld;
- Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP);
- Visual Tree Assessment (VTA) controle voor gemeentelijke bomen;
- Monumentale bomenlijst Noordenveld;
- Bomenbeleidsplan;
- Beleidsplan openbare verlichting;
- Speelbeleidsplan Noordenveld;
- IHP (integraal huisvestingsplan);
- Scenario Beheer Openbare Ruimte;
- GRP 2012–2019 (inclusief actualisatie 2015);
- Gedragscode Flora en Fauna;
- Begraafplaatsenbeleidsplan 2015-2035;
- Gebouwenbeheerplan 2015-2018;
- Herijking Beeldkwaliteit Beheer Openbare Ruimte, actualisatie 2017.
5. Kapitaalgoederen wegen en groen
De kapitaalgoederen wegen en groen worden onderhouden met behulp van de BOR-systematiek. Het
College en de Raad bepalen aan de hand van verschillende beheer-scenario’s waaraan de kwaliteit
van de openbare ruimte moet voldoen. Tijdens de voorjaarsnota in 2016 is het kwaliteitsniveau herijkt.
Voor de onderdelen groen, meubilair en verzorging is een basiskwaliteit vastgesteld. Dit is vertaald in
het scenario Basis met verharding op Laag. Voor verharding is voor 2018 een herijkingsadvies
gegeven.
                                                104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>                                                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
                                    Bedrijventerrein   Begraafplaats    Buitengebied             Hoofdwegen   Sport en recreatie   Woongebied
  Scenario Basis met
  verharding op Laag
                           Accent                                                      Centrum
Verzorging                  B            B                 B               B             B          B              B                  B
Groen                       B            B                 B               B             B          B              B                  B
Meubilair                   B            B                 B               B             B          B              B                  B
Verharding asfalt            L           L                 L                L            L          L               L                 L
Verharding elementen         L           L                 L                L            L          L               L                 L
Met het beschikbare budget wordt voor de BOR-onderdelen groen, meubilair en verzorging minimaal
een Basis kwaliteitsniveau geëist en gegarandeerd. Met een eenmalig extra budget van € 200.000 is
in 2016 - 2017 een eerste inhaalslag uitgevoerd. In de perspectiefnota 2018 is structureel € 150.000
extra aangevraagd om de verbeteringen in het beheer door te zetten.
Jaarlijks worden de wegen visueel geïnspecteerd, waarbij de kwaliteit van de verharding in beeld
wordt gebracht. Dit leidt tot een lijst waarin de benodigde onderhoudsmaatregelen per wegvak zijn
benoemd. Deze lijst, die aflopend is qua urgentie, vormt de basis voor de keuzes van de te nemen
maatregelen. Voor de uitvoering van het onderhoud is jaarlijks circa € 1,1 miljoen beschikbaar. Van dit
bedrag is echter circa € 0,4 miljoen gereserveerd voor de zogenaamde meeliftprojecten riolering.
Omdat de rioolvervanging ervoor zorgt dat boven de sleuf de verharding moet worden vervangen, is
het efficiënt en effectief om de rest van de verharding ook mee te nemen. Het meeliftgeld wordt
hiervoor gebruikt. In de praktijk blijkt dat een deel van die verharding vanuit onderhoudstechnisch
oogpunt (nog) niet aan vervanging toe is. De investering draagt daarom voor een deel niet bij aan het
wegwerken van het onderhoud.
Natuurbescherming
Volgens de wet Natuurbescherming (voorheen Flora- en faunawet) moeten opdrachtgevers en
opdrachtnemers bij hun werkzaamheden rekening houden met beschermde soorten. In het kader van
de Flora en Faunawet is de gedragscode Flora en fauna inclusief een leidraad voor het beheer
opgesteld. De leidraad bevat werkinstructies die aangeven hoe in het veld gehandeld moet worden.
Naar aanleiding van de nieuwe wet wordt de leidraad in 2018 geactualiseerd.
Natuurbescherming/landschapsbeleid
De post ‘natuurbescherming’ maakt geen deel uit van de BOR. De gemeente heeft 210 hectare bos
en landschapselementen in beheer. Bossen met een duurzame instandhouding, waarbij wij streven
naar een hoge mate van afwisseling in flora en fauna en waar mogelijk handhaven/bevorderen van
het recreatief medegebruik. Het bosplan Noordenveld is hierbij het uitgangspunt. De gemeentelijke
bossen worden of door de gemeente of worden d.m.v. adoptie door inwoners onderhouden.
Daarnaast heeft de gemeente een prestatieafspraak met landschapsbeheer Drenthe. Zij voeren
jaarlijks een aantal beheerprojecten uit, bijvoorbeeld het onderhoud van grafheuvels en het snoeien
van fruitbomen.
                                                                       105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP)
In het GVVP is een analyse gemaakt van de verschillende bereikbaarheids- en verkeersveilig-
heidsvraagstukken. Die analyse heeft geleid tot een uitvoeringsprogramma die bestaat uit een
prioriteitenlijst met diverse verkeersprojecten. De werkzaamheden voor 2017 zijn genoemd in het
programma Beheer Openbare Ruimte.
6. Kapitaalgoed riolering/riolering en waterzuivering
De gemeente heeft met de inwerkingtreding van de nieuwe Waterwet ook de zorgplicht gekregen voor
het hemel- en grondwater. Zij dient het beleid hiervoor vast te leggen in een zogenaamd verbreed
Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). Het in 2012 opgesteld plan streeft een doelmatig beheer en
onderhoud na en een goed gebruik van de riolering door:
- de hoeveelheid vuil afvalwater afkomstig uit huishoudens en bedrijven zo klein mogelijk houden;
- de hoeveelheid regenwater in het vuilwaterstelsel te verminderen door verharde oppervlakken af
    te koppelen en aan te sluiten op een gescheiden stelsel;
- de bergingscapaciteit te vergroten, zodat afgekoppeld regenwater meer tijd heeft om te infiltreren
    en de riolering en watergangen niet worden overbelast. Dit is weergeven in de zogenaamde
    Stedelijke Water Opgave of SWO, een onderzoek naar waar hoeveel water bij een bepaalde
    hoeveelheid neerslag geborgen zou moeten worden.
Daarmee worden de volgende effecten beoogd:
- een lagere belasting van de zuiveringsinstallaties;
- een goed functionerend rioolstelsel, dat is afgestemd op de hoeveelheid vuil water;
- minder overstorten bij hevige regenbuien en daarmee minder vervuiling en schoner
    oppervlaktewater.
In het GRP is voor een periode van vier jaar de jaarlijkse vervanging van de riolering bepaald op basis
van leeftijd van het betreffende riool(deel) en beschikbare inspectiegegevens. Bij de vervanging van
de riolering wordt, indien mogelijk, invulling gegeven aan de aanleg van een gescheiden rioolstelsel
om het afkoppelen van regenwater mogelijk te maken. Het verbrede GRP richt zich bij het afkoppelen
vooral op particuliere percelen. Dit als gevolg van afspraken met het waterschap over
bovengenoemde beoogde effecten.
In de regio Groningen en Noord-Drenthe werkt de gemeente Noordenveld sinds 2014 samen op het
gebied van de waterketen (gemeente-waterschap-waterbedrijf). De regio is onderverdeeld in clusters.
Binnen de cluster Kop van Drenthe (grondgebied van de gemeenten Assen, Noordenveld, Tynaarlo
en Aa en Hunze) worden de projecten die moeten leiden tot kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en
vermindering kwetsbaarheid gecoördineerd. Uiteindelijk is het de bedoeling om in 2018 gezamenlijk
een nieuw regionaal GRP te maken en gezamenlijk de geplande maatregelen uit te voeren.
Dit betekent voor de gemeente Noordenveld dat het verstandig is om eerst een pas op plaats te
maken met betrekking tot een aantal geplande investeringen in het huidige vGRP, omdat de oplossing
voor een probleem ook aangedragen kan worden vanuit regionaal perspectief. Een goed voorbeeld
hiervan zijn de investeringen ten behoeve van de stedelijke wateropgave en het grondwaterbeheer.
Daarnaast is gebleken dat de meerjarenbegroting uit het vGRP bijgesteld kon worden, omdat de
werken door efficiency en aanbestedingsvoordeel goedkoper kunnen worden uitgevoerd dan
                                                   106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
aanvankelijk begroot. In dat kader is in 2015 besloten het vGRP te actualiseren en is de
meerjarenplanning aangepast.
De werkzaamheden in 2017 sluiten hierop aan. Naast het reguliere onderhoud zijn er vier grote
clusters met werk in Roden en één in Peize (Zie ook de beschrijving bij programma Milieubeheer).
Ook zullen er werkzaamheden gecombineerd worden met de ontwikkelingen rondom het HOV. In het
kader van het uitvoeringsprogramma 2015-2019 van de verplichte samenwerking in de waterketen zal
worden deelgenomen aan vier projecten.
7. Kapitaalgoed water/watergangen
Het schoonhouden van schouwsloten (de zogenaamde A-watergangen) is een wettelijke verplichting
voor de eigenaren van deze sloten. Dat geldt dus ook voor de A-watergangen in gemeentelijke
eigendom. Deze werkzaamheden worden ieder jaar volgens een schouwbestek uitgevoerd. Het
schoonhouden van de overige watergangen, de niet-schouwsloten, is een autonome gemeentelijke
taak; de gemeente heeft in de uitvoering ervan een zekere beleidsvrijheid. Ieder jaar wordt een deel
van deze watergangen schoongemaakt, zodat ze om de zoveel jaar aan de beurt komen. Dit geldt niet
als de volksgezondheid in het geding is; de gemeente is dan wettelijk verplicht tot het schoonhouden
van de betreffende watergangen. Voor het onderhoud is in totaal € 150.000 beschikbaar op de post
schouwsloten. Sinds 2017 is structureel € 30.000 extra beschikbaar voor het greppel en slootbeheer.
Daarmee wordt de omslag gemaakt van incidenteel onderhoud op basis van meldingen en klachten
naar een planmatige aanpak.
In het kader van het Waterplan Noordenveld worden projecten uitgevoerd voor integraal en duurzaam
waterbeheer. Dit betekent dat het waterbeheer wordt afgestemd op andere beleidsterreinen
(ruimtelijke ordening) en dat de verschillende waterstromen (regenwater, oppervlaktewater,
grondwater, drinkwater en afvalwater) daarin in samenhang worden meegenomen. Doel van het
Waterplan is een optimale waterkwaliteit en -kwantiteit.
8. Kapitaalgoed Kunstwerken
In de loop van 2017 zal een meerjarenplan voor het beheer van de bruggen, duikerbruggen en
steigers beschikbaar komen. In 2017 worden daarom nog, net als voorgaande jaren, uren geraamd
voor het preventieve onderhoud en schoonmaken van de kunstwerken. Daarnaast is er in totaal
€ 62.500 beschikbaar voor levering derden. Hiervan worden klein onderhoud en reparaties van
betaald. Als er sprake is van groot onderhoud of zelfs de vervanging van een kunstwerk, dan wordt
daar een apart krediet voor aangevraagd.
9. Kapitaalgoed gebouwen
Volgens de notitie kapitaalgoederen van de commissie BBV zijn de kosten van klein en groot
onderhoud zijn niet levensduurverlengend en mogen daarom niet worden geactiveerd. Voor het
maken van beheerplannen is daarbij als voorwaarde gesteld om te mogen werken met
egalisatievoorzieningen (afgezonderde vermogensbestanddelen die in de eerste plaats dienen om
fluctuaties in de exploitatiekosten te kunnen opvangen). Het gebouwenonderhoud in Noordenveld
vindt plaats op basis van onderhoudsplanningen die jaarlijks worden geactualiseerd. Er wordt gewerkt
met een meerjarenplanning voor technisch en ingrijpend onderhoud en een jaarplanning voor
preventief en groot onderhoud. Ook worden aanvullende, nieuwe eisen voor bijvoorbeeld veiligheid,
                                                 107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
milieu en Arbo hierin verwerkt, al dan niet na een overgangsfase (met extra kredieten om de
bestaande gebouwen op niveau te brengen). De lijst met uit te voeren werkzaamheden wordt
uiteindelijke bepaald door:
- de reguliere opgave van het (preventief, groot en renovatie-) onderhoud uit de planning voor de
     komende drie jaren;
- de investeringen die volgen uit verplichte keuringen, inspecties en inventarisaties;
- investeringen die volgen uit maatregelen in het kader van duurzaamheid.
In 2015 is het nieuwe gebouwenbeheerplan voor de periode 2015-2018 vastgesteld. In grote lijnen is
dit een voortzetting van de twee voorgaande plannen. In de volgende tabel is in grote lijnen het groot
onderhoud weergegeven voor de nieuwe planperiode.
 Grootonderhoud 2015 t/m 2018 (in €)                        2015       2016        2017        2018
 Bedrijfsgebouwen                                            57.950     41.810      78.300    140.784
 Monumenten                                                  24.054     48.493    100.339       21.600
 Overige gebouwen                                            21.590                              2.528
 Sociaal-culturele gebouwen                                  58.530     79.596    101.552       61.925
 Sport- en gymgebouwen                                     208.304     209.647      66.772      34.919
 Geprivatiseerde gebouwen                                    24.607                  1.000       6.000
 Dorpshuizen                                                 20.000     20.000      20.000      20.000
 Totaal                                                    415.035     399.546    367.963     287.756
Het grootonderhoud en de investeringen die het gevolg zijn van (niet) wettelijke kaders en
ontwikkelingen dekken we door de huidige begroting en de egalisatievoorziening. Dit
gebouwenbeheerplan egaliseert rond een gemiddelde jaarschijf van € 370.000. Het onderstaande
schema is besloten bij het gebouwenbeheerplan en laat zien op welke manier het onderhoud
egaliseert ten opzichte van de uitputting van de voorziening.
               Totaaloverzicht                  2015           2016          2017            2018
 Onderhoud door (niet) wettelijke kaders
                                                            € 368.000         €0              €0
 en ontwikkelingen
 Totaal groot onderhoud gebouwen.             € 415.035     € 399.546      € 367.963      € 287.756
 Getotaliseerd                                € 415.035     € 767.546      € 367.963      € 287.756
 Jaarschijf                                   € 370.000     € 370.000      € 370.000      € 370.000
 Onttrekking /dotatie voorziening             € 45.035-     € 397.546-      € 2.037        € 82.244
 Stand voorziening 1 januari                  € 240.000     € 694.965      € 297.419      € 299.456
 Stand voorziening 31 december                € 194.965     € 297.419      € 299.456      € 381.700
 Toevoeging reserves inventaris per 1
                                              € 500.000
 januari 2016
                                                   108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
De standen van de voorziening onderhoud gebouwen wijken af van het in Hoofdstuk 1 opgenomen
overzicht reserves en voorzieningen. In dit overzicht is het verloop van de voorziening niet in
meerjarenperspectief opgenomen.
                                              109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>                                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
5.4 Financiering
Inleiding
Deze paragraaf bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de
financieringsportefeuille. Met de invoering van de duale begroting is de gemeente verplicht onder
meer een paragraaf Financiering op te nemen. Het treasurystatuut vormt de basis voor de paragraaf
Financiering.
De financieringsfunctie ondersteunt de uitvoering van de in de begroting opgenomen programma’s.
De financieringsfunctie omvat de financiering van beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet
direct nodig zijn. De financieringsfunctie is geregeld in het treasurystatuut die door de gemeente is
opgesteld op grond van de wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Het treasurystatuut
regelt de bestuurlijke infrastructuur voor de uitvoering van de treasuryfunctie in de vorm van
uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Op basis van het treasurystatuut maakt de
gemeente jaarlijks een paragraaf Financiering waarin wordt aangegeven op welke wijze in het
begrotingsjaar uitvoering wordt gegeven aan de treasuryfunctie.
Algemene ontwikkelingen
Interne ontwikkelingen
Voor treasury is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van wezenlijk
belang om de treasuryfunctie naar behoren uit te voeren. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan
de informatie die direct betrekking heeft op de liquiditeitsplanning. In 2015 is deze liquiditeitsprognose
daarom ontwikkeld. Deze prognose is onder andere gebruikt bij de berekening van de kasgeldlimiet
onder het kopje renterisicobeheer en bij de berekening van enkele kengetallen.
Externe ontwikkelingen
Op het moment van het gereedkomen van de begroting ligt de kapitaalmarktrente (lineaire vaste
geldlening met een rentevaste periode van 30 jaar; (peildatum 29 augustus 2017) op 1,21%.
Overigens verkeren wij nog altijd in een situatie dat kort geld (< 1 jaar) goedkoper is dan lang geld. Zo
lang deze situatie zich blijft voordoen zullen wij onze financieringsbehoefte, tot het maximaal
toegestane bedrag volgens de Wet Fido, met kort geld financieren.
Gemeentefinanciering
Kasbeheer
Er wordt op toegezien dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat de verplichtingen
tijdig worden nagekomen. Het betalingsverkeer wordt uitgevoerd via de NV Bank Nederlandse
Gemeenten (BNG). De gemeente beschikt over een aantal bankrekeningen. Bij tegoeden of schulden
in rekening-courant worden de overtollige middelen belegd of worden de tekorten met
kasgeldleningen gefinancierd. Hierover is een krediet-arrangement afgesloten bij de BNG2.
Toegestane instrumenten bij het aantrekken van kortlopende middelen zijn daggeld, kasgeldleningen
en kredietlimiet op rekeningcourant. Bij het uitzetten van gelden voor een periode korter dan een jaar
zijn dit rekening courant, daggeld en deposito’s.
2
  Op dit moment zijn we, zoals alle gemeenten in Nederland, automatisch gekoppeld aan de Bank Nederlandse Gemeenten
(BNG). Met deze bank hebben we, naast het girale verkeer, een contract afgesloten voor integraal bankieren. Hierdoor zijn we
bij transacties op de geld- en de kapitaalmarkt verplicht bij opname van leningen offerte bij de BNG op te vragen en indien de
condities niet naar wens van de gemeente zijn de BNG, onder mededeling van de gewenste condities, in de gelegenheid stellen
een hernieuwde offerte uit te brengen.
                                                                 110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
Financieren en beleggen
De gemeente streeft er naar de benodigde leningen tegen zo laag mogelijke kosten aan te trekken en
tegelijkertijd de renterisico’s van de gemeente Noordenveld te beheersen. Daartoe wordt bij het
afsluiten van leningen rekening gehouden met de liquiditeitspositie, de rentevisie en de
renterisiconorm.
Bespaarde rente
De gemeentelijke reserves en voorzieningen worden allereerst ingezet om de gemeentelijke
investeringen te financieren. Door gebruik te maken van eigen financieringsmiddelen hoeft geen
beroep te worden gedaan op de kapitaalmarkt. Dit heeft een rentebesparing tot gevolg. Bij de
berekening van de rentelasten wordt de zogenaamde bespaarde rente meegenomen. Aan bespaarde
rente wordt € 71.410 via de exploitatie toegevoegd aan reserves.
Vaste geldleningen
                                             bedrag x      gem.
                                              € 1.000      rente
 Stand 1 januari 2018                           40.137       3,91%
 Nieuwe leningen
 Reguliere aflossingen                           2.740
 Vervroegde aflossingen
 Stand per 31 december 2018                     37.397
Rentetoerekening
Met de invoering van de gewijzigde BBV per 1 januari 2017 wordt de rente die aan de taakvelden
wordt doorbelast, toegerekend op basis van een omslagrente. De basis hiervoor is de boekwaarde
van de activa die bij de taakvelden hoort. De omslagrente wordt berekend door de werkelijk aan de
taakvelden toe te rekenen rente te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die
integraal zijn gefinancierd.
Het toerekenen van rente aan de taakvelden vindt plaats via het taakveld treasury. De externe
rentelasten over de korte en lange financiering en de rente over het eigen vermogen worden op het
taakveld als last verantwoord. Vervolgens wordt de rente die aan de grondexploitatie moet worden
doorberekend en de werkelijk aan taakvelden (programma’s inclusief overzicht overhead)
toegerekende rente als negatieve last op het taakveld treasury verantwoord. Door deze wijze van
verantwoorden resteert met betrekking tot de rente op het taakveld treasury het renteresultaat.
De rente die aan de taakvelden wordt doorbelast, wordt toegerekend op basis van een bij de
begroting (voor)gecalculeerd omslagpercentage (voor 2018 vastgesteld op 2,5%). Ten behoeve van
de getrouwe weergave van de rentelasten op de taakvelden wordt echter wel een correctie op basis
van nacalculatie verplicht gesteld indien de werkelijke rentelasten die over een jaar aan de taakvelden
hadden moeten doorbelast meer dan 25% afwijken van de rentelasten die op basis van de
voorgecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend.
Om een goed inzicht te geven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze
van rentetoerekening is het volgende renteschema opgenomen.
                                                   111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
 Renteschema (x € 1.000)
 a.   Externe rentelasten over de lange en korte financiering        2.152
 b.   Externe rentebaten (idem)                                 -/-      0
      Saldo rentelasten en rentebaten                                2.152
 c.   Rente grondexploitaties                                   -/-    142
      Saldo door te rekenen externe rente                            2.010
 d1. Rente over eigen vermogen                                 +/+      71
 d2. Rente over voorzieningen                                  +/+       0
      Aan taakvelden toe te rekenen rente                            2.082
 e.   Werkelijk aan taakvelden toegerekende (omslag)rente       -/-  1.924
 f.   Renteresultaat op het taakveld Treasury                          158
Risicobeheer
Met betrekking tot het risicobeheer geldt dat de gemeente het verstrekken van leningen of garanties
en het aangaan van financiële participaties uitsluitend doet uit hoofde van de publieke taak. Hierbij
bedingen we indien mogelijk zekerheden. Wij motiveren in onze besluiten het openbaar belang van
dergelijke uitzettingen van middelen, verstrekkingen van garanties en financiële participaties. Het
prudente karakter van deze uitzettingen wordt gewaarborgd middels de richtlijnen en limieten van het
treasurystatuut. De belangrijkste punten, naast de voorschriften genoemd in de Wet Fido, van dit
statuut zijn:
Bij het uitzetten van middelen uit hoofde van treasury gelden de volgende uitgangspunten:
- overheidsbanken binnen het EMU-gebied met minimaal een A-rating;
     o financiële instellingen binnen het EMU-gebied met minimaal een A-rating voor de lange
         termijn en een P1-rating voor de korte termijn. De rating moet door en erkende rating agency
         worden gegeven;
     o overheden en publiekrechtelijke lichamen met een solvabiliteitsratio van 0%;
- toegestane instrumenten bij het extern uitzetten van gelden voor een periode korter dan één jaar
     zijn producten met hoofdsomgarantie aan het einde van de looptijd en/of uitzettingen in
     vastrentende waarden;
- voor de kasgeldlimiet en de renterisiconorm gelden de wettelijke waarden.
Koersrisicobeheer
De koersrisico's van de gemeente Noordenveld zijn zeer beperkt omdat uitsluitend (zie
treasurystatuut) middelen worden uitgezet in vastrentende waarden, zoals deposito's. Vastrentende
waarden garanderen dat op de einddatum de nominale waarde wordt uitgekeerd.
Renterisicobeheer
Kasgeldlimiet
Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten
van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan kortlopende financiering is in de Wet Fido de
kasgeldlimiet opgenomen. De kasgeldlimiet wordt bepaald door het begrotingstotaal bij aanvang van
                                                   112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
het dienstjaar te vermenigvuldigen met een bij ministeriele regeling vastgesteld percentage van 8,5%.
Aan de hand van onderstaande opstelling kan de kasgeldlimiet worden bepaald.
                                                Bedrag         Bedrag          Bedrag        Bedrag
 Nr Omschrijving
                                              1ekwartaal     2ekwartaal      3ekwartaal   4ekwartaal
     Omvang begroting                               88.542         88.542         88.542         88.542
 1   Toegestane kasgeldlimiet
     -in procenten                                    8,5%           8,5%          8,5%           8,5%
     -in bedragen                                    7.526          7.526          7.526          7.526
 2   Omvang vlottende schuld                         3.434          2.700          1.900          1.400
 3   Omvang vlottende middelen                           0               0             0              0
     Toets kasgeldlimiet
 4   Totaal netto vlottende schuld (2-3)             3.434          2.700          1.900          1.400
 5   Toegestane kasgeldlimiet                        7.526          7.526          7.526          7.526
 6   Ruimte (5-4)                                    4.092          4.826          5.626          6.126
De ruimte onder de kasgeldlimiet zal zoveel mogelijk benut worden omdat bij een normale
rentestructuur kortlopende geldleningen goedkoper zijn dan bij langlopende geldleningen. Het verloop
van de omvang van de vlottende middelen is gebaseerd op de liquiditeitsplanning 2018.
Renterisiconorm
Gemeenten moeten rapporteren over het renterisico dat zij over de vaste schuld lopen. Het renterisico
op de vaste schuld is in de Wet Fido omschreven als: ‘de mate waarin het saldo van de rentelasten en
de rentebaten van een openbaar lichaam verandert door wijzigingen in het rentepercentage op
leningen en uitzettingen met een oorspronkelijke rentetypische looptijd van een jaar of langer’. Het
renterisico op de vaste schuld moet voldoen aan de renterisiconorm; deze norm is in een wettelijke
uitvoeringsregeling uitgewerkt als een bedrag ter hoogte van 20% van het begrotingstotaal. Het
renterisico op het begrotingstotaal bestaat uit twee componenten: renteherziening en herfinanciering.
Bij de renteherziening moet worden gedacht aan het verschil tussen de op basis van de
leningsvoorwaarden betaalde aflossingen en het bedrag aan nieuw aangetrokken leningen. Het doel
is op deze wijze spreiding te krijgen in de rentetypische looptijden in de leningenportefeuille waardoor
een verandering in de rente vertraagd doorwerkt op de rentelasten.
                                                   113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
                                                           bedrag
                                                       (x € 1.000)
 Renterisico op vaste schuld
 Netto renteherziening op vaste schuld o/g                       0
 Betaalde aflossingen                                        2.740
 Herfinanciering                                             2.740
 Renterisiconorm
 Renterisiconorm (20% van € 88.542)                        17.708
 Toets renterisiconorm
 Renterisiconorm                                           17.708
 Renterisico op vaste schuld                                 2.740
 Ruimte                                                    14.968
Kredietrisico's
De gemeente zal in 2018 in beperkte mate te maken hebben met kredietrisico. Deze hebben onder
andere betrekking op de verstrekte geldleningen in het kader van de publieke taak. Aan Enexis is in
het verleden een lening verstrekt in het kader van de verkoop aandelen in 2009. Hiervan resteert nog
€ 165.000. De restantlening zal binnen enkele jaren worden afgelost. Daarnaast zijn er nog leningen
verstrekt aan de personeelsvereniging Noordenveld, fiets privé en startersleningen tot een bedrag van
€ 644.000. Op de balans staan aandelen in WMD, BNG en Enexis tot een bedrag van € 104.000.
Totaal bedraagt het saldo financiële vaste activa per 1 januari 2018 € 913.000.
Ontwikkeling schuldpositie
In de paragraaf weerstandsvermogen zijn vanaf 2017 financiële kengetallen opgenomen, waaronder
de netto schuldquote en de solvabiliteitsratio.
                                                  114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
5.5 Bedrijfsvoering
Inleiding
Dynamiek is een term die kenmerkend is voor de maatschappelijke context waarin onze organisatie
zijn rol speelt. De veranderende samenleving en de uitvoering van wet- en regelgeving vragen steeds
meer een andere houding van onze medewerkers en een slimme inrichting van onze systemen. We
zagen dat bij de overdracht van rijkstaken binnen het sociale domein. Met de komst van de
Omgevingswet, waarvoor de eerste voorbereidingen al worden getroffen, zal deze verandering ook
merkbaar zijn binnen het ruimtelijke domein. Dat alles vraagt om een organisatie met medewerkers
die in staat zijn snel op veranderende omstandigheden in te spelen en die oog heeft voor de vraag
vanuit de samenleving. Hoe de bedrijfsvoering een bijdrage levert aan deze ontwikkelingen leest u in
deze paragraaf.
Dienstverlening
In het jaar 2018 zal de gemeentelijke dienstverlening aanzienlijk veranderen. Ten eerste zetten we
volop in op digitalisering. Aan het einde van 2018 zullen al onze producten digitaal beschikbaar zijn
voor onze inwoners. Daarmee voldoen we aan de wettelijke eisen en onze eigen ambities op dit
gebied. Ten tweede nemen we alle dienstverleningsprocessen onder de loep en gaan we deze
opnieuw inrichten. Vraag gestuurd, efficiënt en waar mogelijk digitaal zijn daarbij de uitgangspunten.
Ten derde maken we het digitale kanaal aantrekkelijker door mobiele toegang te realiseren, zowel
voor inwoners als medewerkers, zodat plaats en tijd geen beperkende factor meer zijn voor een
adequate dienstverlening.
Verder bereiden we ons in 2018 voor op de terugkeer van de sociale dienst binnen de gemeentelijke
organisatie zodat we in 2019 ook op dit gebied de dienstverlening kunnen bieden die wij als
organisatie nastreven: transparant en persoonlijk.
Personeel
Medewerkers zijn belangrijk bij het realiseren van onze doelstellingen. Met ons personeelsbeleid
scheppen wij de voorwaarden om hen daartoe in staat te stellen en de mogelijkheid zich te verbinden
met de organisatie. Onder het motto Natuurlijk samen doen wordt het steeds belangrijker om aan te
sluiten bij ideeën en initiatieven die ontstaan in de samenleving. Dat vraagt van onze medewerkers
een andere houding en gedrag en soms nieuwe competenties. Luisteren, meedenken en bijdragen
aan initiatieven van onze inwoners. Maar ook actief feedback vragen aan inwoners, kwetsbaar
opstellen, een open houding en oog voor alle inwoners. Bij de realisatie van de in 2017 vastgestelde
Omgevingsvisie spelen deze veranderende competenties een belangrijke rol. Ons personeelsbeleid is
erop gericht deze verandering te faciliteren.
Personele capaciteit en het belang van een toenemende flexibiliteit
Voor de uitvoering van onze ambities heeft de gemeente een bedrag voor personele kosten
beschikbaar. De personele kosten zijn gestegen vanwege een overheveling van taken vanuit het
sociaal domein en een aanpassing van de cao. De dekking van de personele kosten wordt voor een
toenemend deel gevonden in de personele component van investeringen, grondexploitaties, het
sociale domein en de tarieven voor riolering en reiniging. Dit kan qua omvang variëren in de tijd en is
afhankelijk van de vraag. Het overgrote deel van de personele kosten drukt echter op de reguliere
exploitatie van 2018. Dit deel van de personeelsbegroting heeft een redelijk constant niveau.
Het MT stuurt op het totale beschikbare (personeels)budget, waarbij aan het begin van het jaar
bepaald wordt wat de beschikbare middelen zijn. Tijdens het uitvoeringsjaar kan echter meer of
                                                   115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>                                                                     PROGRAMMABEGROTING 2018
minder vraag ontstaan vanuit keuzes die gemaakt worden door het college. Bij de extra vraag zal
steeds moeten worden aangegeven van waaruit de financiering plaatsvindt. Dit alles vraagt om
flexibiliteit die zich vertaalt naar de keus om een flexibele schil op te bouwen van ongeveer 10% van
de totale personele capaciteit.
Ziekteverzuim
De aandacht voor het voorkomen en terugdringen van het ziekteverzuim blijft ook in 2018
onverminderd groot. Met een vergrijzende populatie en het langer doorwerken voor iedereen is het
vooral belangrijk om de fysieke en mentale veerkracht bij medewerkers te stimuleren.
De arbeidsmarkt verandert en de duurzame inzetbaarheid van de beroepsbevolking wordt van steeds
groter belang. Tegen die achtergrond zijn per 1 juli 2017 enkele aanpassingen in de
Arbeidsomstandighedenwet doorgevoerd, in het bijzonder met betrekking tot de betrokkenheid van
werkgever en werknemers bij de arbodienstverlening, de preventie in het bedrijf, en de
randvoorwaarden voor het handelen van de bedrijfsarts. De bedrijfsgezondheidszorg, als onderdeel
van de arbodienstverlening, speelt een rol bij de bevordering van de arbeidsparticipatie van
werknemers en het beschermen van hun gezondheid. Het draagt bij aan de beheersing van het
ziekteverzuim en de instroom in arbeidsongeschiktheidsregelingen.
Informatie en Communicatietechnologie
De ambities en ontwikkelingen op het gebied van dienstverlening, digitalisering en communicatie
vragen om een andere manier van werken en een andere inrichting van de informatiehuishouding.
Informatie krijgt een steeds belangrijkere rol in de samenleving en is daarmee een onmisbaar en meer
risicovol middel voor onze organisatie geworden.
Digitale systemen leiden tot een grote hoeveelheid gegevens. In 2018 willen we inzetten op een
optimaal gebruik van de aanwezige gegevens.
Daarnaast hebben we een belangrijke taak in de bescherming van de gegevens waar we als
gemeente mee werken. In 2018 moeten we gaan voldoen aan de richtlijnen voor het omgaan met
persoonsgegevens vanuit de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Hier zullen we op in
gaan spelen door risico’s in kaart te brengen en de bewustwording te vergroten.
Ook vraagt het werken met digitale systemen en het omgaan met gegevens om bewustzijn van de
gebruikers van deze systemen. Wij gaan in 2018 inzetten op de bewustwording van medewerkers.
Door inwoners en gebruikers worden steeds meer en andere eisen gesteld aan de wijze waarop
informatie beschikbaar wordt gesteld. In 2018 gaan we aandacht besteden aan de verschillende
wijzen en de mogelijke voorzieningen hiervoor, zoals het continu verbeteren van de website, het
verbeteren van de dienstverlening en digitaal samenwerken.
Inkoop
Het optimaal inzetten van inkoop gaat een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van onze
gemeentelijke doelen. Er is naast het verkrijgen van de juiste prijs-kwaliteit verhouding ook aandacht
voor duurzaamheid, social return, lokaal bedrijfsleven, innovatie en bedrijfsvoering. De aanbieders
worden professioneel en integer benaderd en er wordt gewerkt binnen de juridische mogelijkheden. In
2018, het jaar waarin de aanvullende contractering binnen het sociaal domein achter de rug is, steken
we onze tijd en energie in het optimaliseren van het voortraject van de aanbestedingen en de
noodzakelijke administratieve afhandeling van de contracten en factuurstroom. We gaan het
inkoopproces verder stroomlijnen zodat verplichtingen per budgethouder in beeld zijn en de
afhandeling efficiënter kan verlopen. Via de periodieke inkoopscan en andere middelen die tot onze
beschikking staan, werken we toe naar een steeds efficiënter en effectiever inkoopproces. Dit doen we
binnen de wettelijke (Nederlandse en Europese) kaders.
                                                    116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
Organisatie
Na de aanpassing van de organisatiestructuur gaan we aan de slag met het proces van strategische
personeelsplanning. Daarmee wordt de basis gelegd voor drie speerpunten, te weten: strategisch
HRM-beleid, leiderschapsontwikkeling en cultuurinterventies. Het proces van strategische
personeelsplanning moet medio 2018 zijn afgerond. De uitkomsten gelden als vertrekpunt voor het
opfrissen van ons HRM-beleid. Tegelijkertijd levert het input voor een ontwikkeltraject van onze
leidinggevenden. Het cultuuraspect van de organisatieontwikkeling willen we thematisch aanpakken.
Daarvoor zijn drie thema’s geselecteerd: verbinden, vertrouwen en samenwerken. We gaan rond deze
drie thema’s gerichte interventies plegen.
Financiën
De financiële middelen die wij tot onze beschikking hebben stellen grenzen aan de mogelijkheden,
zodat keuzes gemaakt moeten worden. Het is daarbij van essentieel belang om de beschikbare
middelen en de besteding daarvan goed inzichtelijk te maken. Naast de financiële informatie is het
belangrijk dat de beleidsmatige informatie gedeeld wordt. In 2018 gaan we met name inzetten op het
samenbrengen en delen van de financiële- en beleidsmatige informatie.
In 2017 zijn wij gestart met het volgen en rapporteren van de (verplichte) beleidsindicatoren. Hiervoor
wordt verwezen naar de trimesterrapportages. De analyse van de beschikbaar gestelde vergelijkende
cijfers kan mede reden zijn om in overleg te gaan met gemeenten die verhoudingsgewijs beter scoren.
In 2018 zoeken we andere gemeenten meer op om kennis en ideeën met elkaar te delen. Op deze
wijze worden we steeds meer een lerende organisatie.
Communicatie
Communicatie en participatie vervullen een essentiële rol in het ontwikkelen van draagvlak voor
(voorgenomen) besluiten. Daarom is de verantwoordelijkheid voor voorlichting en communicatie over
de ontwikkeling van beleid en projecten neergelegd bij de taakvelden onder eindregie van de
vakgroep Communicatie. Zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt geïnvesteerd in de relatie met de media
om met respect voor elkaars rol correcte, regelmatige en transparante berichtgeving te bevorderen. In
2018 wordt aandacht besteed aan een strategie op communicatie in de veranderende omgeving. Er
zal speciale aandacht zijn voor de inzet van nieuwe communicatiekanalen.
Huisvesting/facilitaire zaken
De facilitaire organisatie is ondersteunend aan alle gebruikers met ruimte, middelen en diensten en
moet leiden tot optimale productiviteit tegen verantwoorde kosten. Daarom beweegt ze mee met de
dynamische omgeving waarin de organisatie zich begeeft.
Ook in 2018 kijken we kritisch naar het gebruik van de ruimten van het gemeentehuis en het
inwonersplein. Per 1 januari 2019 worden de taken met betrekking tot de gemeenschappelijke
regelingen Novatec en ISD door onszelf uitgevoerd. Mede als gevolg hiervan dient er in 2018 een
nieuw huisvestingsplan opgesteld te worden. Het nieuwe huisvestingsplan dient te leiden tot zowel
een gezonde werkomgeving, het volledig benutten van de ruimte als ook het meegaan in de huidige
ontwikkelingen qua inrichting en faciliteiten.
Daarnaast wordt in de facilitaire organisatie duurzaamheid in brede zin uitgewerkt, zowel door de
uitwerking van duurzaamheid in de overeenkomsten met leveranciers, als ook door de duurzame
inzetbaarheid van mensen. De aanschaf van elektrische (dienst)fietsen en de heroriëntatie op de
reprografische werkzaamheden zijn mooie voorbeelden om dit te bewerkstelligen.
                                                  117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
5.6 Verbonden partijen
Inleiding
In het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (gebaseerd op art 186 van de
Gemeentewet) is in artikel 9, lid 2 onder f bepaalt dat in de begroting een afzonderlijke paragraaf
gewijd wordt aan de verbonden partijen. Een verbonden partij is een partij waarin de gemeente samen
met derde partijen, ter uitvoering van een bepaalde publieke taak zowel een bestuurlijk als een
financieel belang heeft. De gemeente kan bestuurlijk en financiële belangen hebben in verschillende
verbonden partijen. Dit kunnen zijn gemeenschappelijke regelingen (GR), stichtingen, verenigingen en
vennootschappen. Uitgangspunt is dat deze partijen beleid uitvoeren voor de gemeente. De gemeente
blijft beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheden houden ten aanzien van deze partijen.
Hieronder wordt een opsomming gegeven van alle verbonden partijen en hoe wij daaraan deelnemen.
Waar mogelijk is de visie opgenomen op de verbonden partij in relatie tot de realisatie van de
doelstellingen zoals deze zijn opgenomen in de begroting en worden de beleidsvoornemens over de
verbonden partijen vermeld. Daarnaast wordt kort weergegeven wanneer er bijzondere ontwikkelingen
zijn.
De visie
Verbonden partijen zijn of worden ingesteld ter uitvoering van een bepaalde activiteit, waarbij de
redenen van instelling gelegen zijn in doelmatigheid, doeltreffendheid en/of bestuurlijke
krachtenbundeling. De kern hierbij is dat gebruik wordt gemaakt van verbonden partijen wanneer dat
een meerwaarde heeft voor het bereiken van politieke doelstellingen. De door u vastgestelde notitie
verbonden partijen bevat een aantal aanbevelingen. De kern van de aanbevelingen is dat de rollen
moeten worden verhelderd en dat het contact tussen de GR en de gemeente die eraan deelneemt
wordt geïntensiveerd. Dat geldt zowel voor de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Daarbij
is het uitgangspunt dat de gezamenlijke gemeenten een veel helderder taakformulering voor de GR
aangeven, zodat geen situatie ontstaat dat bij GR’s in feite de regeling haar eigen agenda bepaalt.
Verbonden partijen: een opsomming
Hieronder is weergegeven welke typen verbonden partijen worden onderscheiden en aan welke
vormen de gemeente deelneemt:
a. Gemeenschappelijke regelingen. De gemeenteraad of colleges van burgemeester en wethouders
      van twee of meer gemeenten kunnen een GR treffen ter behartiging van één of meer belangen
      van de gemeente. De gemeente neemt deel aan de volgende GR’s:
      - Veiligheidsregio Drenthe (VRD);
      - GGD Drenthe;
      - Werkvoorzieningsschap Novatec;
      - ISD Noordenkwartier;
      - Recreatieschap Drenthe;
      - GR inzake aanleg, instandhouding, beheer en onderhoud van systemen voor de individuele
          behandeling van afvalwater (IBA’s);
      - Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Drenthe.
b. Deelnemingen. Vanuit het oogpunt van het behartigen van het publieke belang is de gemeente
      geheel of gedeeltelijk in het bezit van de aandelen van een aantal vennootschappen. De
      gemeente beschikt over aandelen in de volgende bedrijven:
      - Enexis;
                                                    118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
     -   Waterleiding Maatschappij Drenthe;
     -   Bank Nederlandse Gemeenten.
c.   Stichtingen en verenigingen. Het college kan, de raad gehoord hebbende, besluiten deel te
     nemen in een stichting of vereniging. De gemeente neemt op dit moment niet deel in een stichting
     of vereniging.
d. PPS-constructies. Publiek private samenwerking is een middel om bepaalde doelen te realiseren.
     De samenwerking met marktpartijen moet een meerwaarde opleveren. Meerwaarde in de vorm
     van het benutten van kennis en expertise van andere partijen en het spreiden van risico's kan
     leiden tot efficiëntere uitvoering van plannen en projecten. De gemeente neemt op dit moment niet
     deel in PPS-constructies
Verbonden partijen: een nadere toelichting/bijzondere ontwikkelingen
Hierna wordt aangegeven welke doelstelling met de betreffende verbonden partij wordt nagestreefd.
In het kader van het vermelden van beleidsvoornemens wordt aangegeven welke bijzondere
ontwikkelingen zich voordoen.
1. Veiligheidsregio Drenthe (VRD)
Doel: de gemeente Noordenveld maakt deel uit van de gemeenschappelijke regeling (GR)
Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Deze GR is een wettelijke verplichting op basis van de Wet
veiligheidsregio’s. De 12 Drentse gemeenten financieren gezamenlijk voor een groot deel de
veiligheidsregio Drenthe. Naast de 12 Drentse gemeentelijke bijdragen wordt de VRD voor een (klein)
deel gefinancierd vanuit een Brede Doeluitkering (BDUR) van het Rijk. De VRD behartigt de belangen
van de Drentse gemeenten op het terrein van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing
en geneeskundige hulpverlening in de regio. Daarnaast heeft de VRD de zorg voor een adequate
samenwerking met en in de gemeenschappelijke meldkamer Noord Nederland. Ook is de VRD
verantwoordelijk voor de gecoördineerde en multidisciplinaire voorbereiding op rampenbestrijding en
crisisbeheersing.
Vestigingsplaats: Assen.
Betrokken: alle 12 Drentse gemeenten.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: het bestuur van de VRD is verantwoordelijk voor de
brandweerzorg en rampen- en crisisbeheersing in Drenthe. Het algemeen bestuur bestaat uit alle
Drentse burgemeesters. Een afvaardiging vanuit het algemeen bestuur vormt het dagelijks bestuur.
Het veiligheidsbestuur wordt geadviseerd door het Directieoverleg Veiligheid. Hierin zitten de
verantwoordelijke managers van de politie, GHOR en regionale brandweer, onder voorzitterschap van
de coördinerende gemeentesecretaris (Emmen).
Financieel belang: de gemeentelijke bijdrage is gekoppeld aan de component die de gemeente via
het gemeentefonds ontvangt voor brandweerzorg (OOV-nieuw). De huidige rijksbijdrage uit het
gemeentefonds wordt gezien als een weerspiegeling van de daadwerkelijke kosten van gemeenten
voor de brandweer en rampenbestrijding. Concreet betekent dit dat elke gemeente een gelijk aandeel
aan inkomsten uit het gemeentefonds jaarlijks afdraagt aan de VRD. De bijdrage van de gemeente
Noordenveld aan de VRD bedraagt voor 2018 € 1.355.897 en komt overeen met de begroting 2018
van de VRD.
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 2.308.914;
- 31-12-2018: € 2.052.600.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
                                                    119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
- 01-01-2018: € 22.240.167;
- 31-12-2018: € 21.113.808.
Begroot resultaat 2018: € 0.
Risico’s: niet van toepassing.
Ontwikkelingen: De financiële doorwerking van de CAO afspraken vallen hoger uit dan geraamd.
Mogelijk dat voor 2018 een begrotingswijziging moet plaatsvinden. Als gevolg van uitkomsten van de
uitgevoerde RI&E zullen aanpassingen moeten worden gedaan voor de posten Norg, Peize en
Veenhuizen.
2. GGD Drenthe
Doel: binnen het programma Zorg en Welzijn valt GGD Drenthe onder de Openbare
gezondheidszorg. De GGD is voor de 12 Drentse gemeenten de uitvoeringsorganisatie voor de
publieke gezondheid. Zij voert de taken uit zoals vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG).
Daarnaast adviseert en ondersteunt zij de gemeenten bij het maken en uitvoeren van het lokale
gezondheidsbeleid. Dit alles wordt bekostigd door een jaarlijkse bijdrage van de deelnemers.
Vestigingsplaats: Assen.
Betrokken: de 12 Drentse gemeenten.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: een collegelid is lid van het algemeen bestuur.
Financieel belang: jaarlijkse bijdrage voor de uitvoering van het wettelijk vastgelegde basispakket, op
basis van een vastgestelde begroting. Voor 2018 hebben wij de bijdrage voor de GGD geraamd op
€ 931.257 en komt overeen met de begroting 2018 van GGD Drenthe. Het totaal te financieren bedrag
is in 2018 gestegen met 4,5% ten opzichte van 2017.
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 2.261.771;
- 31-12-2018: € 2.428.038.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 3.103.000;
- 31-12-2018: € 3.103.000.
Begroot resultaat 2018: € 0.
Risico’s: niet van toepassing
Ontwikkelingen: de maatschappelijke omgeving waarbinnen de GGD opereert verandert. De
overheid zet in op meer eigen kracht van de inwoner. Daarnaast is er meer aandacht en inzet voor
preventie en inzet op duurzaamheid. Daarom wil de GGD de publieke gezondheid (nog) meer
verbinden met het lokale sociale domein.
3. Werkvoorzieningschap Novatec
Doel: uitvoeren van de Wet sociale werkvoorziening (WSW). Het doel is om mensen met een WSW-
status, met de noodzakelijke begeleiding, bij reguliere werkgevers te plaatsen. Voor mensen die niet
anders kunnen dan werken in een beschutte omgeving biedt Novatec geschikte interne werksoorten.
Vestigingsplaats: Tolbert.
Betrokken: Grootegast, Leek, Marum, Noordenveld en Zuidhorn.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: een collegelid is lid van het algemeen/dagelijks bestuur.
Financieel belang: jaarlijkse bijdrage op basis van de begroting 2018. De begroting 2018 is op 12 juli
2017 vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. De bijdrage van de
gemeente Noordenveld is vastgesteld op € 312.163 en komt overeen met de begroting 2018 van
Novatec.
Meerjarenperspectief: 2019: € 251.826; 2020: € 302.323; 2021: € 173.668.
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
                                                  120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
-    01-01-2018: € 0;
-    31-12-2018: € 0.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 2.400.000;
- 31-12-2018: € 2.300.000.
Begroot resultaat 2018: € -1.046.519.
Risico’s: in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de financiële
risico’s betreffende deze verbonden partij.
Ontwikkelingen: de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn zullen per 1 januari 2019 gaan
herindelen tot één gemeente Westerkwartier. Noordenveld heeft een voorkeur voor het opheffen van
de bestuurlijk juridische rechtsvorm van gemeenschappelijke regeling. Indien ook het Westerkwartier
deze voorkeur deelt zal hiertoe in 2018 worden besloten.
De gemeente Noordenveld geeft dan de voorkeur aan een inkooprelatie met het Beschut Werken
Bedrijf voor in ieder geval de Wsw-medewerkers Beschut Werk en het nieuwe Beschut Werken binnen
de Participatiewet. In 2018 zullen dan concrete samenwerkingsafspraken worden gemaakt.
4. ISD Noordenkwartier
Doel: uitvoering van de gemeentelijke taken inzake de Participatiewet. Het doel is zoveel mogelijk
inwoners, ook inwoners met een beperking regulier aan de slag te helpen. De gemeente is
verantwoordelijk voor de ondersteuning van iedereen met arbeidsvermogen en om daar waar nodig
inkomensondersteuning te bieden.
Vestigingsplaats: Roden.
Betrokken: Leek, Marum en Noordenveld.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: een collegelid is lid van het algemeen/dagelijks bestuur.
Financieel belang: gemeentelijke bijdrage is afhankelijk van de uitkeringen en de rijksbijdrage.
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 0;
- 31-12-2018: € 0.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 0;
- 31-12-2018: € 0.
Begroot resultaat 2018: per definitie negatief, omdat ISD Noordenkwartier een open eind- regeling
uitvoert met niet-toereikende budgetten.
Risico’s: in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de financiële
risico’s betreffende deze verbonden partij.
Ontwikkelingen: sinds de Participatiewet is de gemeente verantwoordelijk voor de ondersteuning van
alle inwoners met arbeidsvermogen. Deze verantwoordelijkheid is ondergebracht bij de ISD
Noordenkwartier.
De gemeenten Leek en Marum zullen per 1 januari 2019 samengaan met de gemeenten Grootegast
en Zuidhorn. Hierdoor ontstaat één nieuwe gemeente Westerkwartier, waarbinnen nu nog drie
verschillende sociale diensten operationeel zijn. Noordenveld en de vier gemeenten in het
Westerkwartier hebben een voorkeur uitgesproken de Participatiewet waar mogelijk per 2019 in eigen
beheer – integraal binnen het sociaal domein – uit te voeren. Hiertoe zullen in 2018 nadere afspraken
worden gemaakt. Als gevolg hiervan is het de verwachting dat de gemeenschappelijke regeling ISD
Noordenkwartier per 1 januari 2019 wordt ontbonden.
                                                  121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
5. Recreatieschap Drenthe
Doel: behartiging van de belangen van recreatie en toerisme van de deelnemende gemeenten.
Vestigingsplaats: Diever.
Betrokken: alle 12 Drentse gemeenten en de gemeente Ooststellingwerf.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: een collegelid is lid van het algemeen/dagelijks bestuur.
Financieel belang: jaarlijkse bijdrage op basis van de begroting 2018. De begroting 2018 is op 14 juni
2017 vastgesteld door de gemeenteraad. Over de extra gevraagde bijdrage van € 10.000 (ten
opzichte van 2017) wordt besloten bij de vaststelling van de begroting 2018. De bijdrage van de
gemeente Noordenveld is vastgesteld op € 71.382 (exploitatiekosten € 47.909 plus een bijdrage
vanuit het fonds recreatie en toerisme € 15.461 en de Toeristische informatievoorziening € 8.012).
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 662.506;
- 31-12-2018: € 669.654.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 681.597;
- 31-12-2018: € 681.597.
Begroot resultaat 2018: € 0.
Ontwikkelingen: Naast de extra gevraagde bijdrage van € 10.000 ten opzichte van 2017 geen
bijzonderheden.
6. Gemeenschappelijke regeling inzake aanleg, instandhouding, beheer en onderhoud
van systemen voor de individuele behandeling van afvalwater (IBA’s)
Doel: aanleg, instandhouding, beheer en onderhoud van systemen voor de individuele behandeling
van afvalwater.
Vestigingsplaats:
Betrokken: Noordenveld en waterschap Noorderzijlvest.
Financieel belang: de bijdrage wordt toegekend op basis van verleende diensten. De kosten hiervoor
worden voldaan uit het GRP.
Eigen vermogen begin en eind begrotingjaar: niet van toepassing.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar: niet van toepassing.
Begroot resultaat 2018: Niet van toepassing.
Ontwikkelingen: geen bijzonderheden.
7. Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Drenthe
Doel: de oprichting van een RUD vloeit voort uit de packagedeal tussen Kabinet, Het IPO, de VNG en
de Unie van Waterschappen. Landelijk wordt de noodzaak voor de vorming van een RUD gevoeld om
de kwaliteit van de uitvoering te vergroten en om de bestuurlijke versnippering over verschillende
bestuursorganen tegen te gaan. Voor de totstandkoming van de RUD is in Drenthe gekozen voor het
aangaan van een gemeenschappelijke regeling, omdat voor deze bij uitstek publieke taak de publieke
rechtsvorm goede waarborgen biedt. Het takenpakket bestaat uit de milieutaken en omvat zowel de
vergunningverlening, het toezicht, de handhaving alsmede milieu specialistisch advies. Met deze
samenwerking tussen de bestuursorganen en bestuurslagen wordt kennis, kwaliteit en capaciteit
gebundeld. Dat leidt tot een robuuste en toekomstbestendige organisatie, die zal leiden tot
kostenbesparing voor de deelnemers.
Vestigingsplaats: Assen.
Betrokken: alle 12 Drentse gemeenten en de provincie Drenthe.
Bestuurlijk belang / bevoegdheid: een collegelid is lid van het algemeen bestuur van de RUD.
                                                   122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
Financieel belang: jaarlijkse bijdrage voor de uitvoering van de milieutaken op basis van een
vastgestelde begroting. De bijdrage van de gemeente Noordenveld is vastgesteld op € 436.538 en
komt overeen met de begroting 2018 van de RUD.
Eigen vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 717199;
- 31-12-2018: € 736.199.
Vreemd vermogen begin en eind begrotingsjaar:
- 01-01-2018: € 3.134.254;
- 31-12-2018: € 4.600.000.
Begroot resultaat 2018: € 19.000.
Risico’s:
- Tegenvallende resultaten in de bedrijfsvoering van de RUD kunnen ertoe leiden dat de
     gemeentelijke eigen bijdrage incidenteel of structureel wordt verhoogd.
- Nieuwe CAO afspraken met betrekking tot de salariëring heeft een groot effect op de begroting
     van de RUD hetgeen tot een incidentele of structurele hogere gemeentelijke bijdrage kan leiden.
Ontwikkelingen: geen bijzonderheden.
8. Enexis NV
Doel: netwerkbeheer.
Vestigingsplaats: Den Bosch.
Betrokken: provincies en gemeenten bezitten de aandelen
Bestuurlijk belang / bevoegdheid:
Financieel belang: de gemeente bezit 0,0469% van de aandelen.
Eigen vermogen:
- 01-01-2018: € 3.704 miljoen.
- 31-12-2018: € 3.804 miljoen
Vreemd vermogen:
- 01-12-2018: € 3.814 miljoen.
- 31-12-2018: hiervan is geen reële inschatting te maken.
Begroot resultaat 2018: € 200 miljoen.
Er is van Enexis geen begroting 2018 ontvangen. Daarom volstaan wij met het vermelden van de
cijfers uit de begroting 2017.
Ontwikkelingen: Enexis NV is in 2009 op grond van de Splitsingswet losgekoppeld van voormalig
moederbedrijf Essent NV. Dat betekent ook dat Enexis NV separaat gefinancierd moest worden. Dit
heeft, in overleg met en met toestemming van de aandeelhouders (waaronder de gemeente
Noordenveld) en het ministerie van BZK plaatsgevonden in de vorm van een viertal geldleningen met
een looptijd van drie tot tien jaar en een rente van gemiddeld 4,65%. Bij de verkoop van de aandelen
Essent in 2009 hebben de verkopende aandeelhouders een belang gehouden in een aantal speciale
vennootschappen, opgericht ter bewaking en registratie van hun rechten en verplichtingen uit hoofde
van de verkoop van de aandelen Essent NV. Naast bovenvermelde Enexis NV zijn dat:
- Vordering op Enexis BV (kapitaalverstrekking en lening);
- Verkoop Vennootschap BV;
- CBL Vennootschap BV;
- CSV Amsterdam BV;
- Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV (lening).
Risico’s: Enexis is financieel gezond. Enexis heeft de Standard & Poor's (S&P) rating A+ (Stable
outlook) en bij Moody's Aa3 (stable outlook).
De aandeelhouders lopen het risico (een deel van) de boekwaarde ad € 6,2 miljoen te moeten
afwaarderen. Het risico voor de aandeelhouders is gering omdat Enexis opereert in een gereguleerde
                                                    123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>                                                                   PROGRAMMABEGROTING 2018
(energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de
(intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V.
Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist, Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen
vermogen. Gecombineerd met de achtergestelde status van de ‘Vordering op Enexis vennootschap’
die loopt tot september 2019, levert dit een laag risico op voor de aandeelhouders van Enexis Holding
N.V.
Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter
gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse
dividend.
9. NV Waterleidingmaatschappij Drenthe
Doel: gewaarborgde levering van water.
Vestigingsplaats: Assen.
Betrokken: provincie Drenthe en 11 Drentse gemeenten.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.
Financieel belang: de gemeente Noordenveld bezit 72 aandelen.
Eigen vermogen 31-12-2016: € 42,1 miljoen
Vreemd vermogen 31-12-2016: € 97,9 miljoen.
Resultaat 2016: € 4,8 miljoen.
Er is van de WMD geen begroting 2018 ontvangen. Daarom volstaan wij met het vermelden van de
cijfers uit de laatst goedgekeurde jaarrekening (2016).
Ontwikkelingen: de jaarrekeningen over 2015 en 2016 zijn inmiddels vastgesteld en goedgekeurd.
10. NV Bank Nederlandse Gemeenten
Doel: behartiging van de bancaire zaken van onder meer de Nederlandse gemeenten.
Vestigingsplaats: Den Haag.
Bestuurlijk belang/bevoegdheid: stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.
Betrokken: Nederlandse staat, provincies en gemeenten.
Financieel belang: de gemeente Noordenveld bezit 0,05% (30.771) van de aandelen.
Eigen vermogen 01-01-2015: € 4.163 miljoen.
Vreemd vermogen 31-12-2015: € 145.317 miljoen.
Resultaat 2015: € 226 miljoen.
Er is van de BNG geen begroting 2017 ontvangen. Derhalve volstaan wij met het vermelden van de
cijfers uit de laatst goedgekeurde jaarrekening.
Ontwikkelingen: De huidige onzekere marktomstandigheden hebben een negatieve uitwerking op het
resultaat. Gezien de aanhoudende onzekerheden acht de bank het niet verantwoord een uitspraak te
doen over de verwachte nettowinst 2016.
                                                   124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
5.7 Grondbeleid
1. Inleiding
Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat de
begroting een paragraaf Grondbeleid. Deze paragraaf bevat:
- de laatste ontwikkelingen met betrekking tot het grondbeleid;
- een toelichting op de in exploitatie genomen complexen;
- een toelichting op voorraden (grond);
- een toelichting op de financiële gegevens grondexploitaties;
- een toelichting op reserves en voorzieningen;
- een toelichting op de notitie Grondexploitaties van de Commissie BBV.
2. Ontwikkelingen
Visie grondbeleid in relatie tot de doelstellingen van de programma’s
Grondbeleid staat ten dienste van de realisatie van de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. In
de huidige nota Grondbeleid kiest de gemeente ervoor haar ruimtelijke doelstellingen in bepaalde
benoemde situaties via actief grondbeleid te verwezenlijken, en in andere gevallen in principe via
faciliterend grondbeleid, zodat zij optimaal kan sturen in de planvorming en realisatie.
Risicomanagement wordt steeds belangrijker en faciliterend grondbeleid is net als actief grondbeleid,
voor de gemeente niet risicoloos. Per project wordt dan ook een afgewogen keuze gemaakt voor de te
voeren strategie.
Herziening Nota Grondbeleid
Op dit moment wordt, conform de toezegging die door de wethouder aan de raad gedaan is, gewerkt
aan de totstandkoming van een nieuwe Nota Grondbeleid 2018-2021. Naar verwachting wordt deze
nota eind 2017 door de raad vastgesteld. Onderwerp bij de nieuwe nota is de veranderende rol van de
overheid en het gegeven dat bij ruimtelijke ontwikkeling het inzetten van het
grondbedrijfinstrumentarium steeds meer maatwerk is.
Kostenverhaal en grondprijsbeleid
Bij de begroting 2013 is de Kadernota grondprijzen 2013-2016 door u vastgesteld. Op basis van deze
kadernota wordt jaarlijks een Grondprijsbrief met actuele prijzen opgesteld. Bij deze begroting 2018
wordt u ter vaststelling de Grondprijsbrief 2018 aangeboden.
De uitvoering van het gemeentelijk grondbeleid
Het gemeentelijk grondbeleid staat ten dienste van de realisatie van de ruimtelijke doelstellingen. Met
het oog op de toekomstige ontwikkeling van Peize Zuid, heeft de gemeente de WVG gevestigd op
percelen van deze locatie. Tevens heeft er een aanbesteding plaatsgevonden voor de realisatie van
levensloopgeschikte/patio woningen op de Ronerborglocatie.
De Nota bovenwijkse voorzieningen is nog niet voorgelegd, omdat deze een basis vindt in de
omgevingsvisie, die recentelijk door u is vastgesteld (eind 2016). Het risicomanagement is voor de
grondexploitaties gestart met het opstellen van een risicoanalyse van de grondbedrijf-complexen.
Meerjarenprogramma Grond en Vastgoed (MPGV)
Toekomstgericht ligt er een focus om te komen tot een meerjarenprogramma grond en vastgoed,
waarin een integraal beeld wordt geschetst van eigendommen (grond en vastgoed),
gebiedsontwikkelingen en risico’s. Het streven is deze verder uit te bouwen naar een integraal
                                                    125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
management instrument. Op dit moment ligt de focus en inspanning voornamelijk op het
professionaliseren van het vastgoed, wat tevens input is voor het MPGV.
Nieuwe omgevingsvisie
Dit jaar zullen wij de in 2016 vastgestelde omgevingsvisie 2030 uitwerken in programma’s. De
kernwaarden van onze visie Noordenveld Natuurlijk Samen: Leefbaar, Duurzaam, Ondernemend,
Groen en Transparant zijn de basis voor de programma’s die onder de omgevingsvisie 2030 worden
gebracht. De kernwaarde Meedoen, uit de WMO-visie, zal op alle programma’s van toepassing zijn.
Alle huidige beleidsterreinen krijgen een plek binnen een of meerdere van deze programma’s.
Actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie
Bij de Jaarrekening 2016 zijn alle actualisaties/herzieningen van de grondexploitaties aan de raad
aangeboden. Verwacht wordt dat in het najaar van 2017 de grondexploitatie van de Boskamplocatie
en begin 2018 de grondexploitatie van Peize Zuid ter vaststelling aan de raad worden aangeboden,
evenals een herziening van de grondexploitatie van Haarveld. Verwacht wordt dat bij de jaarrekening
2017 de grondexploitatie van Woldzoom zal worden afgesloten en in afwijking van de jaarrekening
2016 zal de grondexploitatie van Lange Streeken eind 2018 worden afgesloten.
3. In exploitatie genomen complexen
Voor de hieronder genoemde complexen zijn exploitatiebegrotingen door de gemeenteraad
vastgesteld.
                                                                        Laatst
Omschrijving                                               Kern         vastgestelde
                                                                        exploitatie
GRONDEXPLOITATIES WONINGBOUW
Roderveld IV                                               Roden        JR 2016
Veldkampen                                                 Een          JR 2016
Lange Streeken Fase II                                     Peize        JR 2016
Ronerborg                                                  Roden        JR 2016
Oosterveld Grondbank                                       Norg         JR 2016
Oosterveld Fase 1A                                         Norg         JR 2016
GRONDEXPLOITATIES BEDRIJVENTERREIN EN OVERIG
Bedr.terr. De Westerd                                      Peize        JR 2016
Bedrijventerrein Haarveld                                  Roden        JR 2016
Bedrijventerrein Uitbreiding Westeres                      Roden        JR 2016
Woldzoom                                                   Roden        JR 2016
AFGEWIKKELDE EXPLOITATIES
Bedrijvenkavel bij Feeder One                              Roden        afgesloten
Bedrijvenkavel Westeres (Naast Tankstation)                Roden        afgesloten
Toelichting op de exploitaties
Roderveld IV te Roden
Van de bouwkavels die de gemeente aanbiedt zijn de laatste 9 percelen allemaal in optie gegeven. In
het eerste halfjaar van 2017 zijn negen kavels verkocht. De projectontwikkelaar heeft de kavels
                                                   126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
afgenomen. Ook van de starterswoningen van de Stichting Jong en Duurzaam Nieuw-Roden is de
grond afgenomen en de bouw gestart.
De verwachting is dat in 2017 vrijwel alle kavels van de gemeente als die van de projectontwikkelaar
zullen zijn verkocht. In 2019 kan de woonwijk woonrijp worden gemaakt en kan de grondexploitatie
naar verwachting met een positief resultaat worden afgesloten.
De Lange Streeken II te Peize
Alle projectmatige woningen in het plan De Lange Streeken II zijn verkocht. Van de oorspronkelijke 47
bouwkavels die de gemeente aanbiedt zijn de laatste 10 percelen in optie gegeven. De verwachting is
dat in 2017 het merendeel van deze kavels wordt verkocht. De verwachting is dat in 2018 de woonwijk
woonrijp wordt gemaakt en de grondexploitatie met een positief resultaat kan worden afgesloten.
Woldzoom te Roden
Verwacht wordt dat de grondexploitatie bij de jaarrekening 2017 kan worden afgesloten. Alle
opbrengsten zijn gerealiseerd. Er is een klein deel nog te maken kosten voor groen en parkeren.
Hiervoor zal bij het afsluiten van de grondexploitatie een voorziening worden getroffen.
Veldkampen te Een
Er zijn nog 3 kavels beschikbaar. Bij de actualisatie van deze grondexploitatie bij de jaarrekening
2016, is vastgesteld dat in 2018 de locatie woonrijp gemaakt wordt en eind 2018 de grondexploitatie
wordt afgesloten. Voor de nog uit te geven kavels wordt een voorziening getroffen.
Ronerborg te Roden
In 2016 is het bestemmingsplan voor deze locatie vastgesteld. Er heeft een aanbesteding
plaatsgevonden om te komen tot de realisatie van een plan met levensloopgeschikte/patiowoningen
op deze locatie. Inmiddels is de ontwikkeling gegund. De grond zal eind 2017 worden afgenomen.
Oosterveld te Norg
Voor het Oosterveld is met de andere grondeigenaar een ontwikkelingsstrategie uitgewerkt die
aansluit bij de marktvraag van Norg en waarbij voldaan kan worden aan de verschillende
woonwensen van geïnteresseerden. In 2017 zijn de eerste 7 kavels voor vrijstaande woningen in de
verkoop gegaan. Na het uitvoeren van het archeologisch onderzoek, het opstellen van een
waterhuishoudingsplan voor het hele plangebied Oosterveld en het aanbesteden van het bestek
bouwrijp maken is het bouwrijp maken van deze eerste fase het vierde kwartaal gestart. Definitieve
verkoop en uitgifte van de eerste kavels zal naar verwachting in april 2018 plaatsvinden.
In 2017 is ook gestart met de ontwikkeling van de eerste fase gelegen buiten de Oosterveldweg. Voor
dit gebied is de procedure voor het uitwerkingsplan gestart en is begonnen met het opstellen van het
bestek voor de bouwrijpfase. Op het moment van schrijven zal in 2017 voor deze fase ook de
faseovereenkomst worden gesloten met de andere eigenaar. Voor 2018 wordt verwacht dat deze fase
(mogelijk gedeeltelijk) bouwrijp wordt gemaakt en dat de bouw van de eerste woningen gaat starten.
De Westerd te Peize
Bij de actualisatie van de grondexploitatie is de fasering aangepast. In principe wordt nog steeds een
positief resultaat voorzien.
Haarveld te Roden
De verkoop van kavels op Haarveld verloopt al enige tijd moeizaam. Daarom wordt voor een deel van
Haarveld de bestemming gewijzigd in ‘kleinschalig wonen-werken’. Deze wijziging zal naar
                                                   127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
verwachting medio 2018 worden afgerond. Inmiddels hebben zich diverse belangstellenden gemeld
voor een kavel voor ‘kleinschalig wonen-werken’. Met deze gegadigden zijn – vooruitlopend op de
vaststelling van het bestemmingsplan – de verkoopbesprekingen gestart. Eind 2017 zal – conform de
toezegging van het college - een voorstel met mogelijke alternatieve ontwikkelopties worden
voorgelegd aan de raad.
Uitbreiding Westeres te Roden
Voor de Uitbreiding Westeres geldt – net als voor de andere grondexploitaties – dat de verkoop van
bouwkavels onzeker is. In dit geval leidt dat echter niet tot problemen, omdat de grondexploitatie
Uitbreiding Westeres een positieve boekwaarde heeft.
Desondanks is een procedure tot wijziging van het bestemmingsplan ingezet, waarbij de bestemming
zal worden verruimd tot andere ‘consumentgerichte activiteiten’, die niet passen in het centrum. In dit
kader heeft zich al een gegadigde gemeld.
Kanaalstraat/Wilhelminastraat te Roden
Een aantal geïnteresseerden heeft zich gemeld voor ontwikkeling van deze locatie. Dit project is thans
in afwachting van de ontwikkeling van een visie op het centrum van Roden.
4. Voorraden
 Voorraden                                       Kern
 Voorraden bedrijventerrein Haarveld             Roden
 Peize Zuid                                      Peize
 Boskamp en Bibliotheeklocatie                   Roden
 Verspreide Gronden business-case ex IGS         Gemeente
 Overige grondposities                           Gemeente
 Vm school Nieuw-Roden                           NieuwRoden
 Revitalisering Industrieterrein                 Roden
 Voormalige regiovisie gronden en gebouwen*      Gemeente
 Oude Velddijk                                   Peize
Voorraden bedrijventerrein Haarveld
In overleg met de accountant is een deel van bedrijventerrein Haarveld buiten de grondexploitaties
gehouden. Dit is opgenomen onder voorraden Haarveld. Na vaststelling van het nieuwe
bestemmingsplan, wordt het geheel weer opgenomen in een nieuwe grondexploitatie.
Peize Zuid
Voor deze locatie is gestart met de eerste stappen om te komen tot een locatieontwikkeling. Het
project bevindt zich nog in de eerste onderzoeksfase. Op de niet bij de gemeente in eigendom zijnde
percelen is Wet Voorkeursrecht gevestigd, dat betekent dat als de eigenaren over willen gaan tot
verkoop, zij de grond als eerste aan de gemeente aan moeten bieden. De komende tijd wordt gewerkt
aan onderzoeken met betrekking tot de ontsluiting, de woningbehoefte en dergelijke, ter voorbereiding
op bestemmingsplan en grondexploitatie.
                                                 128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>                                                                 PROGRAMMABEGROTING 2018
Herontwikkeling Boskamplocatie Roden
Op 22 april 2015 heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor de
herontwikkeling van dit gebied. De gemeente en Woonborg hebben beide gronden in eigendom. Het
ontwerp bestemmingsplan is medio augustus 2017 vastgesteld. De verwachting is dat najaar 2017 de
grondexploitatie aan de gemeenteraad kan worden aangeboden. Hiermee wordt dan ook helderheid
gegeven over de samenwerking (anterieure overeenkomst) met Woonborg.
Verspreide gronden business-case
De gronden die in het verleden zijn aangegeven zijn om te worden verkocht, zijn verkocht. Bezien kan
worden of een vervolgslag gemaakt dient te worden.
Overige ontwikkelingen
Binnen het programma Terheijl is een particulier in gesprek met de gemeente om te komen tot een
ontwikkeling aan de zuidkant van het landgoed Terheijl. Vanuit een groenblauwe (de gemeente heeft
een stedelijk wateropgave in dit gebied) opgave met aandacht voor lokale recreatieve mogelijkheden
en respect voor cultuurhistorie wordt gekeken of op de eigendommen van deze particulier ten noorden
van de Vijfde Verloting en het terrein van de huidige fouragehandel een woningbouwlocatie kan
worden ontwikkeld.
Herbestemming centrumlocatie en voormalige Meester De Vriesschool Nieuw-Roden
Het schoolgebouw is verkocht onder de ontbindende voorwaarde dat de gewenste nieuwe
bestemming ‘wonen’ mogelijk gemaakt wordt, hiervoor is de bestemmingsplan procedure gestart die
naar verwachting begin 2018 afgerond wordt. De kopers gaan 20 tot 25 wooneenheden (sociale huur)
in de voormalige school realiseren. Voor de centrumlocatie zijn wij nog in overleg met betrokken
partijen.
Herstructurering bedrijventerrein Roden
De herstructurering van het bedrijventerrein heeft grofweg twee doelstellingen. Enerzijds is dat het
realiseren van een forse kwaliteitsverbetering. Anderzijds wordt ingezet op het benutten van
ongebruikte ruimte. Wat betreft dat laatste zal terughoudend worden omgegaan met de verwerving
van onroerend goed. Dit is pas aan de orde indien er zich concrete gegadigden melden.
Het project wordt eind 2017 afgerond.
Oude Velddijk te Peize
De mogelijkheden worden onderzocht om dit gebied tot ontwikkeling te brengen.
5. Financiële gegevens grondexploitatie
Balanswaardering
Voorraden
De in exploitatie genomen gronden worden gewaardeerd tegen (historische) verkrijgingprijs
vermeerderd met de vervaardigingkosten. De boekwaarde van deze gronden bedroeg op 1 januari
2017 € 1,2 miljoen
Materiele vaste activa
Gronden en terreinen zoals vermeld onder punt “4. Voorraden” worden op de balans onder de
materiële vaste activa gepresenteerd. De boekwaarde van deze gronden bedroeg op 1 januari 2017
ruim € 5,6 miljoen.
Tot deze gronden behoren onder meer de complexen waarvoor nog geen grondexploitatie door de
raad is vastgesteld. Hiertoe behoren op dit moment een gedeelte van Haarveld, Oude Velddijk,
                                                  129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Boskamp en bibliotheek. Tot 2020 mogen deze nog niet in exploitatie genomen gronden nog
gewaardeerd worden tegen de huidige boekwaarde. Daarna dienen deze complexen gewaardeerd te
worden tegen de verkrijgingsprijs of duurzaam lagere marktwaarde. Hiertoe behoren
Immateriële vaste activa
Voor het complex, Peize-zuid geldt dat er voorbereidingen zijn getroffen om hiervoor een
grondexploitatie vast te stellen. Kosten die hiervoor gemaakt zijn worden, onder voorwaarden, op de
balans geactiveerd onder de immateriële vaste activa. De boekwaarde bedroeg op 1 januari 2017 €
54.000.
Exploitatieresultaten
De exploitatiebegrotingen van de in exploitatie genomen gronden worden jaarlijks geactualiseerd. De
laatste actualisatie heeft plaatsgevonden in mei 2017. De uitkomst van de exploitaties kan als volgt
worden weergegeven (x € 1.000):
boekwaarde                                              €        1.225
bij: nog te maken kosten                                 “       8.789
                                                        €       10.014
af: nog te realiseren opbrengsten                       “       16.961
resultaat op eindwaarde                                 €        6.947
Winst- en verliesneming
In de notitie grondexploitaties 2016 van de commissie BBV zijn spelregels met betrekking tot winst- en
verliesneming nader vastgelegd.
Winst nemen op meerjarige grondexploitaties wordt beheerst door het voorzichtigheidsbeginsel.
Voorziene verliezen dienen te worden genomen zodra zij bekend zijn. Positieve resultaten, ofwel
winsten, worden pas verwerkt als zij met voldoende zekerheid vaststaan en dus zijn gerealiseerd. Dit
betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het
grondexploitatiecomplex. Indien de grond (of het deelperceel) is verkocht én de kosten zijn
gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd) dient volgens het realisatiebeginsel
in die gevallen de winst ook te worden genomen.
6. Reserves en voorzieningen
Reserve grondexploitatie
De reserve grondexploitaties vervult twee functies:
- weerstandscapaciteit; en
- nivelleringsreserve (om ‘plussen met minnen’ met elkaar te verrekenen).
Met het uitvoeren van grondexploitaties loopt de gemeente risico’s. Deze risico’s kunnen in twee
groepen worden ingedeeld:
- reguliere risico’s: deze doen zich regelmatig voor en zijn in beginsel goed in te schatten en te
     ondervangen door het afsluiten van een verzekering of het treffen van een voorziening;
- resterende risico’s: risico’s die onvoldoende onder controle kunnen worden gehouden door stuur-
     en beheersmaatregelen en waarvoor (nog) geen specifieke voorzieningen zijn of kunnen worden
     getroffen. Voorbeelden: risico’s van vroegtijdige grondverwerving, bodemvervuiling, dalende
     conjunctuur voor woningbouw et cetera. Deze risico’s worden gedekt uit de weerstandscapaciteit
     (zie ook de betreffende paragraaf).
                                                   130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Om de reserve grondexploitaties op een zeker niveau te houden zullen toekomstige voordelige
resultaten op grondexploitaties aan deze reserve worden toegevoegd.
                                                 131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>    PROGRAMMABEGROTING 2018
132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>                            PROGRAMMABEGROTING 2018
            HOOFDSTUK 6
6. Functie van de begroting en kaders
                  133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
6.1 Inleiding
De begroting en jaarstukken zijn om vier redenen belangrijk voor u als raad. We noemen hier de
volgende begrotingsfuncties:
- de autorisatiefunctie
-     (op grond van het budgetrecht);
- de allocatiefunctie (verdeling van middelen op basis van vastgesteld beleid);
- de controlerende functie (wordt nog versterkt in het duale stelsel);
- het geven van goed inzicht in de financiële positie.
De raad heeft tot taak ervoor te zorgen dat de begroting in evenwicht is. Structurele uitgaven moeten
worden gedekt door structurele inkomsten en incidentele uitgaven moeten worden gedekt door
incidentele inkomsten. Voor deze taak is een adequaat inzicht in de financiële positie noodzakelijk en
“het geven van een goed inzicht in de financiële positie” wordt daarom wel omschreven als de vierde
begrotingsfunctie. De zorg voor een sluitende begroting betekent dat de raad een goed inzicht moet
hebben in de financiële positie. Bij het opstellen van de begroting worden de ontwikkelingen in het
lopende begrotingsjaar en de uitkomsten van de jaarrekening van het jaar ervoor meegenomen.
Daardoor is de financiële positie bij de jaarrekening van groot belang en dient de raad zich hier een
oordeel over te vormen. Daarom maakt de financiële positie ook een expliciet onderdeel uit van de
financiële begroting en van de jaarrekening (van de balans). Dit onderdeel wordt verder uitgewerkt in
hoofdstuk 5.
De financiële positie wordt wel omschreven als “het vermogen van gemeenten in relatie tot de
exploitatie, met in achtneming van de risico’s”. Het weerstandsvermogen richt zich op de
mogelijkheden tot het opvangen van onverwachte tegenvallers. Doordat gemeenten meer taken
hebben gekregen en meer risico’s zijn gaan dragen, door decentralisatie en door een complexer
wordende samenleving, is de behoefte aan een meerjarig inzicht in de financiën toegenomen. Daarin
voorzien nu dus de voorschriften voor begroting en verantwoording.
6.2 Kaders
In de Perspectiefnota 2018 zijn de            (aanvullende)  kaders    geformuleerd   waarbinnen    de
programmabegroting 2018 is opgesteld.
In het Bestuursprogramma 2014-2018 is ten aanzien van financiële kaders in onderdeel 13 Financiën
en bedrijfsvoering het volgende vermeld:
- de met de decentralisaties gepaard gaande bezuinigingen die de gemeente de komende jaren
     treffen maken het sluitend maken van de begroting tot hoogste prioriteit;
- de ozb wordt in principe niet meer dan trendmatig verhoogd;
- Het verschil in de tarieven voor eigenaren van woningen en niet-woningen moeten in de
     collegeperiode teruggebracht worden tot nul;
- de omvang van de schulden van de gemeente mogen - onvoorziene omstandigheden
     daargelaten- niet verder stijgen;
- de noodzakelijke reservepositie wordt bepaald aan de hand van een risicoanalyse, die leidt tot
     een bandbreedte voor de reservepositie;
                                                  134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>                                                                    PROGRAMMABEGROTING 2018
-   bij bezuinigingen rust op geen enkel programma een absoluut taboe, maar de zwaksten in de
    samenleving worden ontzien. Op minimabeleid wordt uitsluitend bespaard voor zover sprake is
    van ondoelmatigheid in de uitvoering;
-   beleidskeuzes verdienen de voorkeur boven de “kaasschaafmethode”;
-   behoud van voorzieningen is een belangrijk uitgangspunt. Als de financiële situatie daartoe dwingt
    zullen besparingen allereerst worden gezocht in samenwerking, clustering en efficiency;
-   bij verdere bezuinigingen op de ambtelijke organisatie geeft het voorstel inzicht in de gevolgen
    voor het niveau van dienstverlening en taakuitvoering;
-   bij het gemeentelijke subsidiebeleid zal ook worden gekeken welke prestaties er worden geleverd
    voor de beschikbaar gestelde bedragen. Daarbij wordt ook gedacht aan cofinanciering. Die kan
    zowel geldelijk als materieel zijn.
Tenslotte willen we de toetsingskaders in herinnering brengen die met ingang van de begroting 2010
zijn vastgesteld en nog steeds actualiteitswaarde hebben. Om de begroting en de werkdruk
beheersbaar te houden hebben wij een aantal uitgangspunten vastgelegd. Daarmee wordt
duidelijkheid geschapen voor onze externe relaties en de eigen organisatie. We zetten ze voor u op
een rijtje:
- nieuwe taken die door rijksregelgeving bij de gemeente terechtkomen, worden uitsluitend
    bekostigd uit de daarvoor beschikbaar komende extra middelen. Zonder extra geld geen extra
    taken. Het ambitieniveau is passend bij de rijksvergoeding.
- nieuw beleid op basis van eigen prioriteiten wordt eerst dan opgepakt wanneer er middelen
    worden gevonden in de lopende begroting. Daarbij geldt het adagium dat je datgene wat je niet
    hebt, minder mist dan datgene dat je al wel hebt.
- projecten in de sfeer van gebiedsontwikkeling die leiden tot extra inkomsten voor de gemeente
    zelf gaan voor op die projecten waarbij dat niet of nauwelijks het geval is.
- werkzaamheden aan beleidsontwikkelingen die niet absoluut noodzakelijk zijn worden stilgelegd.
    Met plannen en nota’s die verwachtingen oproepen die niet of moeizaam kunnen worden
    waargemaakt wordt zeer terughoudend omgegaan. Concreet betekent dit onder meer dat de al
    vastgestelde nota’s binnen de bestaande budgetten tot uitvoering worden gebracht. Voor het
    overige zal uiterst terughoudend worden omgegaan met het ontwikkelen van nieuw beleid.
6.3 Kaders repressief toezicht provincie voor 2018
De provincie heeft als toezichthouder ons per brief laten weten wat de toetsingskaders voor de
begroting 2018 zullen zijn:
- de begroting dient structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is dient de
    meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht uiterlijk in 2021 tot stand zal worden
    gebracht;
- de jaarrekening 2016 dient structureel en reëel in evenwicht te zijn;
- de vastgestelde jaarrekening 2016 en begroting 2018 dienen voor respectievelijk 15 juli en
    15 november aan Gedeputeerde Staten te zijn ingezonden;
- onder structureel evenwicht wordt bedoeld als structurele lasten worden gedekt door structurele
    baten en incidentele lasten worden gedekt door incidentele of structurele baten;
- ten aanzien van de raming voor wat betreft de algemene uitkering uit het gemeentefonds moet
    tenminste worden uitgegaan van de meicirculaire 2016;
                                                   135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
- aan de lastenkant dient ten aanzien van de lopende prijzen rekening te worden gehouden met een
  percentage minimaal gelijk aan dat waarop de mutatie van het Bruto Binnenlands Product is
  gebaseerd (personele lasten, leveringen derden 1%);
- taakstelling zonder (voldoende) invulling brengt de toezichthouder in mindering op de structurele
  ruimte;
- de raad zal, als hoogste bestuursorgaan binnen de gemeente, een uitspraak moeten doen over
  deze invulling;
- het proces dat bij het concretiseren van een taakstelling wordt gevolgd dient te worden
  vastgelegd;
- taakstellingen aan verbonden partijen tellen eveneens niet mee, als deze niet door het bestuur
  van een verbonden partij dan wel gemeenschappelijke regeling op bestuurlijk niveau is besloten
  deze taakstelling ook daadwerkelijk aan haar eigen organisatie op te leggen;
                                                136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>                  PROGRAMMABEGROTING 2018
    HOOFDSTUK 7
7. Meerjarenraming
         137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
7.1 Grondslagen meerjarenraming tot en met 2021
Het BBV schrijft voor dat de meerjarenraming een raming bevat van de financiële gevolgen voor de
drie jaren opvolgend op het begrotingsjaar, waaronder de baten en lasten van het bestaande en het
nieuwe beleid dat in de programma’s is opgenomen. De meerjarenraming dient in het kader van het
onderzoek door de provinciale toezichthouder Duurzaam Financieel Evenwicht een positief saldo te
hebben. Voor het opstellen van de meerjarenraming wordt de primitieve begroting 2018 als basisjaar
gehanteerd voor de doorrekening van de onderstaande percentages.
Kaderbrief
In de Perspectiefnota 2018 zijn de           (aanvullende) kaders   geformuleerd   waarbinnen    de
meerjarenraming 2019-2021 is opgesteld.
Indexering
Voor de volgende kostensoorten geldt een inflatiepercentage van:
-salarissen en sociale lasten            2%
-energie                                 1,5%
-leveringen derden                       1,5%
-subsidies en bijdragen                  1,5%
Toelichting salarissen en sociale lasten
Voor de raming van de loonontwikkeling 2018 wordt aangesloten bij de laatst vastgestelde CAO, voor
de jaren daarna kan rekening gehouden worden met een stijging van 2%.
Toelichting energie
De indexering van de energielasten bedraagt 1,5%.
Toelichting leveringen derden
Ook bij de budgetten leveringen derden is de indexering beperkt tot 1,5%. De prijsontwikkeling BBP,
zoals opgenomen in de meicirculaire 2017, is voor 2018 geraamd op 0,9% en stijgt geleidelijk naar
1,5% in 2021.
Toelichting subsidies en bijdragen
Voor gesubsidieerde instellingen worden de budgetten aangepast met 1,5%. Daar waar sprake is van
het onderdeel looncomponent en voor zover er al geen afzonderlijke individuele afspraken zijn
gemaakt, wordt uitgegaan van de cao.
Overige budgetten
De hierna volgende budgetten worden niet geïndexeerd:
Budget vervangingsinvesteringen
Dit budget wordt jaarlijks berekend aan de hand van de zogenaamde “vrijval”. De vrijval bestaat uit
een component afschrijving (van afgeschreven activa) en een component rente (als gevolg van
dalende boekwaardes van activa).
                                                 138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Algemene uitkering (inclusief integratie-uitkering Wmo)
De algemene uitkering 2018 tot en met 2021 is gebaseerd op de meicirculaire 2017.
Kapitaallasten
De begrote bedragen zijn gebaseerd op de boekwaarden van activa voor de jaren 2018 tot en met
2021.
Incidentele lasten en baten
Er zijn in de (meerjaren-)begroting geen incidentele baten en lasten van majeure omvang opgenomen
met uitzondering van (incidentele) uitgaven ten laste van de eenmalige ruimte 2018.
Ontwikkeling EMU-saldo
In de toelichting financiële positie is onder 1.2.9 Geprognosticeerde balans het EMU-saldo 2018
opgenomen. De EMU-saldi (x € 1.000) in meerjarenperspectief bedragen:
-   2019 € 1.404
-   2020 € 1.550
-   2021 € 1.792
                                                   139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          PROGRAMMABEGROTING 2018
7.2 Meerjarenraming 2018 - 2021
x € 1.000                        Rekening 2016            Begroting 2017           Begroting 2018           Begroting 2019             Begroting 2020           Begroting 2021
                            Lasten Baten     Saldo   Lasten Baten     Saldo   Lasten Baten     Saldo   Lasten Baten      Saldo    Lasten Baten     Saldo   Lasten Baten     Saldo
Program m a's:
Burger en bestuur             7.310   1.381    5.929   2.457   1.206    1.251   2.862   1.266    1.596   3.122   1.266      1.856   3.341   1.266    2.075   3.573   1.266    2.307
Integrale veiligheid          2.196     121    2.075   1.863      17    1.846   1.876      18    1.858   1.876      18      1.858   1.876      18    1.858   1.877      18    1.859
Beheer openbare ruimte        8.240     630    7.610   6.387     369    6.018   6.981     341    6.640   6.806     343      6.463   6.799     344    6.455   6.733     346    6.387
Economische ontw ikkeling     1.299     949      350   1.440   1.676     -236   1.483   1.582      -99   1.487   1.598       -111   1.492   1.614     -122   1.496   1.633     -137
Onderw ijs                   16.115  12.993    3.122  15.209  12.059    3.150  15.180  12.368    2.812  15.155  12.369      2.786  15.183  12.370    2.813  15.182  12.371    2.811
Sport                         3.390     682    2.708   2.293     684    1.609   2.283     700    1.583   2.308     705      1.603   2.323     710    1.613   2.335     715    1.620
Cultuur                       1.320      34    1.286   2.109     346    1.763   2.038     340    1.698   2.060     342      1.718   2.083     344    1.739   2.106     346    1.760
Recreatie en toerisme           362       1      361       0       0        0       0       0        0       0       0          0       0       0        0       0       0        0
Werk en inkomen              15.610   7.967    7.643  14.936   8.230    6.706  14.548   8.763    5.785  14.572   8.763      5.809  14.595   8.763    5.832  14.619   8.763    5.856
Zorg en w elzijn             18.367   2.027  16.340   16.582     820   15.762  19.566     658   18.908  19.627     658    18.969   19.688     658   19.030  19.751     658   19.093
Milieubeheer                  7.675   7.727      -52   6.589   7.232     -643   7.031   7.288     -257   7.001   7.288       -287   6.962   7.288     -326   6.840   7.288     -448
Ruimtelijke ordening en vhv   5.969   6.151     -182   4.913   3.290    1.623   4.905   3.206    1.699   4.865   3.222      1.643   4.893   3.238    1.655   4.935   3.254    1.681
Algemene dekkingsmiddelen       643  51.958 -51.315      454  46.773 -46.319    2.564  52.335 -49.771    2.765  53.009   -50.244    3.041  53.695 -50.654    3.476  54.465 -50.989
Overhead                         67               67   8.921     756    8.165   7.087      65    7.022   7.105      65      7.040   7.123      65    7.058   7.140      65    7.075
Heffing VPB                                        0      58               58      40               40      41                 41      41               41      42               42
Onvoorzien                        3                3       1                1       1                1       1                  1       1                1       1                1
Saldo van baten en lasten 88.566     92.621   -4.055  84.212  83.458      754  88.445  88.930     -485  88.791  89.646       -855  89.441  90.373     -932  90.106  91.188   -1.082
Mutaties reserves:
Burger en bestuur                       139     -139
Integrale veiligheid                     41      -41
Beheer openbare ruimte                  481     -481
Economische ontw ikkeling
Onderw ijs                               12      -12
Sport                                 1.043   -1.043
Cultuur                           1      43      -42       1                1       1                1       1                  1       1                1       1                1
Recreatie en toerisme                    11      -11
Werk en inkomen                          34      -34
Zorg en w elzijn              2.107            2.107     200              200      73               73      73     185       -112      73     280     -207      73     269     -196
Milieubeheer                             82      -82
Ruimtelijke ordening en vhv   1.338     327    1.011      23     311     -288      23     294     -271      23     294       -271      23     294     -271      23     294     -271
Algemene dekkingsmiddelen       795              795      53     303     -250             187     -187             187       -187             187     -187             187     -187
Resultaat                    92.807  94.834   -2.027  84.489  84.072      417  88.542  89.411     -869  88.888  90.312     -1.424  89.538  91.134   -1.596  90.203  91.938   -1.735
                                                                                        140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
7.3 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Als gevolg van de aanpassingen van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) worden in
dit onderdeel de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves vermeld. De
aanpassing heeft tot doel om de inzichtelijkheid voor de gemeenteraad en toezichthouder
voor wat betreft het structurele en reële evenwicht te verbeteren. Onderstaand zijn de
dotaties en onttrekkingen per programma, per reserve weergegeven:
(bedragen x € 1.000)
 Programma                          Reserve                   2018  2019     2020    2021
 Dotatie:
 Cultuur                            Aankoop kunstwerken           1     1        1        1
 Ruimtelijke ordening               Reserve grondexploitaties    23    23       23      23
 Zorg en Welzijn                    Reserve sociaal domein       73    73       73      73
                                                                 97    97       97      97
 Onttrekking:
 Ruimtelijke ordening               Reserve Regiofonds          254   254      254     254
                                    Reserve grondexploitaties    40    40       40      40
 Zorg en Welzijn                    Reserve sociaal domein            185      280     269
 Algemene dekkingsmiddelen          Dekking kapitaallasten      187   187      187     187
                                                                481   666      761     750
 Per saldo onttrekking aan reserves                             384   569      664     653
                                               141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>    PROGRAMMABEGROTING 2018
142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
BIJLAGE 1: BEGRIPPENLIJST
A
Aanbiedingsbrief
Brief aan de gemeenteraad waarin het college de begroting ter vaststelling aanbiedt aan de
gemeenteraad. In de aanbiedingsbrief wordt een korte uiteenzetting gegeven over de inhoud
van de begroting en de voorgestelde maatregelen om een eventueel tekort op de (primitieve)
begroting te dekken. In het verleden was de aanbiedingsbrief een separaat document. Nu
maakt deze een integraal onderdeel uit van de begroting.
Actief grondbeleid
Bij actief grondbeleid verwerft de gemeente zoveel mogelijk zelf de gronden, maakt deze zelf
bouw- en woonrijp en geeft deze vervolgens uit aan derden. Mits de markt het toelaat kan de
gemeente de productiekosten volledig in de uitgifteprijs verhalen.
Aflossen
Het terugbetalen van geleend geld.
Afschrijven
Het in de boekhouding tot uitdrukking brengen van de waardedaling van een bedrijfsmiddel
over een bepaalde periode.
Algemene dekkingsmiddelen
Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten zonder vooraf bepaald bestedingsdoel die de
gemeente vrij kan besteden. Het gaat behalve om de uitkering uit het gemeentefonds, om
gemeentebelastingen, deelnemingen/dividend, erfpacht, rente en de verzamelpost overige
dekkingsmiddelen. Ze zijn bedoeld voor de uitvoering van de programma’s waarin het beleid
tot uitvoering wordt gebracht dat de gemeenteraad heeft vastgesteld.
Algemene reserve
De algemene reserve heeft een algemeen karakter en is in principe een vrij aanwendbaar
deel van het eigen vermogen van de gemeente. Deze reserve heeft als belangrijkste functie
het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers
Algemene uitkering
Gemeenten krijgen elk jaar geld uit het gemeentefonds om een deel van hun uitgaven te
betalen, de algemene uitkering. Gemeenten mogen zelf bepalen waar ze dit geld aan
besteden. Gemeenten gebruiken het geld voor bijvoorbeeld wegen en schoolgebouwen.
Arbowetgeving
De Arbo (Arbeidsomstandigheden) wet vormt de basis van de Arbowetgeving. Hierin staan de
algemene bepalingen die gelden voor alle plekken waar arbeid wordt verricht (dus ook voor
verenigingen en stichtingen). De Arbowet is een kaderwet. Dat betekent dat er geen concrete
regels in staan. Die zijn verder uitgewerkt in het Arbobesluit en de Arboregeling.
                                                143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>                                                             PROGRAMMABEGROTING 2018
AWBZ
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten: een verplichte, collectieve ziektekostenverzekering
voor niet individueel verzekerbare ziektekostenrisico’s. De AWBZ is één van de zogenoemde
verplichte volksverzekeringen.
B
Balansdatum
Hiermee wordt bedoeld een overzicht van bezittingen en schulden (balans) op een bepaald
moment (datum). Gemeenten presenteren alleen een balans bij de jaarrekening. In dit geval
is de balansdatum dus 31 december.
Basisregistratie
Een basisregistratie is een door de overheid officieel aangewezen registratie met daarin
gegevens van hoogwaardige kwaliteit, die door alle overheidsinstellingen verplicht en zonder
nader onderzoek, worden gebruikt bij de uitvoering van publiekrechtelijke taken.
BBV
Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten bevat regelgeving
waarbinnen gemeenten hun begrotings- en verantwoordingsstukken moeten opstellen.
Begrotingsjaar
Het begrotingsjaar is gelijk aan een kalenderjaar.
Begrotingsruimte
Begrotingsruimte is het positieve saldo van lasten en baten na bestemming van ongewijzigd
beleid. De ruimte kan incidenteel of structureel zijn.
Bestemmingsreserve
Bestemmingsreserves zijn door de raad afgezonderde vermogensbestanddelen met een
specifieke bestemming voor bepaalde doeleinden. De beleidsruimte inzake reserves is zeer
groot. De raad kan op basis van eigen keuzes en afwegingen bepalen of reserves worden
ingesteld.
(Ministerie van) BZK
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Boekwaarde
De waarde waartegen activa (bezittingen) en passiva (schulden) op de balans zijn
opgenomen.
BOR-systematiek
Voor het beheer van de openbare ruimte (BOR) heeft de gemeenteraad een beleidsmatig
kader ontwikkeld met een financiële vertaalslag naar de begroting. Hiermee wil de gemeente
een mogelijkheid creëren om te kunnen discussiëren over de kwaliteit van de openbare ruimte
met zowel het bestuur als de inwoners van de gemeente. Daarnaast kan sturing worden
gegeven aan de kwaliteit van de openbare ruimte.
                                               144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Breedbandinternet
Breedbandinternet is een manier om grote hoeveelheden data te ontvangen en verzenden via
internet.
BRP-straat
Een BRP-straat betekent dat het proces rond de registratie in de Basisregistratie Personen
(BRP), het toekennen van een BSN en de uitgifte van verblijfsdocumenten eerder in de
asielprocedure plaatsvindt, waardoor vreemdelingen met een verblijfsvergunning vanaf de
aanmeldlocatie naar een azc gaan met de juiste documenten op zak. Daardoor wordt de
latere inschrijving in de BRP bij de gemeenten van vestiging een kwestie van overschrijven en
dat is sneller en eenvoudiger.
Bruto Binnenlands Product (BBP)
Het BBP is de totale geldwaarde van alle in een land geproduceerde finale goederen en
diensten gedurende een bepaalde periode (meestal een jaar). Meestal wordt met dit begrip
het bruto binnenlands product tegen marktprijzen bedoeld.
Budget
Een taakstelling op basis van de productenraming die tot uitdrukking komt in een gekoppeld
bedrag en verbonden aan één of meerdere producten of interne leveringen.
Budgettair neutraal
Zonder effect op het saldo van uitgaven en ontvangsten van de begroting.
C
Circulaire
De Rijksoverheid informeert de gemeenten via circulaires in mei, september en december
over de omvang en de verdeling van het gemeentefonds.
Consolideren
Wordt in de economie het omzetten van kortlopende schulden in een lening op lange termijn
bedoeld.
D
Daggeld(lening)
Een lening zonder zekerheden, die banken aan elkaar en aan lagere overheden, institutionele
beleggers en soms bedrijven verstrekken. De leningen kunnen dagelijks (voor 12.00) door
beide partijen worden opgezegd.
Deposito
Een bedrag aan geld dat aan een bank wordt toevertrouwd voor een bepaalde periode tegen
een bepaalde rentevergoeding. Gedurende de afgesproken periode dat het geld bij de bank
staat, kan een klant niet vrij over dat geld beschikken. Bankeren hanteren vaak een
minimuminleg. De vaste termijnen variëren van één tot twaalf maand.
                                             145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Dekking
Houdt in dat bij nieuwe initiatieven ook is aangegeven op welke wijze nieuwe lasten door
baten worden gedekt.
Diftar-systeem
Staat voor ge(dif)ferentieerde (tar)ieven waarbij per huishouden geregistreerd wordt hoeveel
afval aangeboden word. Hoe meer afval een burger aanbiedt hoe hoger de afvalstoffenheffing
is.
Disconteringsvoet
De disconteringsvoet wordt gebruikt om de huidige waarde (ook wel contante waarde) van
inkomsten (bijvoorbeeld van een obligaties) in de toekomst te bepalen.
Duurzaamheid
Duurzaamheid is een breed begrip. Of het nu gaat om energie, natuur, klimaat, circulaire
economie, mobiliteit of fair trade producten. Concreet betekent dit dat er evenwicht is en we
met elkaar zorgen voor een goed leefklimaat.
E
Egalisatiereserve
Reserves die gevormd zijn om bijvoorbeeld uit te kunnen putten als resultaten tegenvallen of
om onverwachte tegenvallers op te kunnen vangen. De gemeente Noordenveld kent
bijvoorbeeld de (egalisatie)reserve WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning)
EMU-saldo (decentrale overheid)
Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo)
hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort
van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden.
De EMU-systematiek werkt evenwel op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat
decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves
tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in
het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief
EMU-saldo hebben.
Europese aanbesteding
Een Europese aanbesteding is een aanbesteding volgens bepaalde Europese richtlijnen. Die
richtlijnen (van de Europese Unie) verplicht Europese overheden om overheidsopdrachten die
een bepaald bedrag te boven gaan uit te schrijven via de procedure van een Europese
aanbesteding.
Exploitatie (begroting)
(Een overzicht van de) kosten en opbrengsten van een onderneming over een bepaalde
periode. Bij de overheid wordt meestal gesproken over het overzicht baten en lasten.
F
                                              146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
Financieel neutraal
Zie budgettair neutraal
Financieel nivelleren
Financieel een gelijk niveau proberen te bereiken.
Financiële participaties
Het financieel deelnemen in (bijvoorbeeld) een bedrijf.
Financiële verordening
Raadsbesluit (verordening) op basis van artikel 212 Gemeentewet, dat de uitgangspunten
voor het financiële beleid en regels voor het financiële beheer en de inrichting van de
financiële organisatie bevat.
Financieringsfunctie
Deze functie betreft alle activiteiten die te maken hebben met het verwerven en beheren van
financiële middelen door de gemeente. Concreet gaat het dan om zaken zoals het aantrekken
van geld in diverse vormen, bijvoorbeeld deposito’s en leningen, het beheersen van
geldstromen (zodat een minimale hoeveelheid middelen aangetrokken hoeft te worden) en
een optimaal beheer van aanwezige middelen (zodat een optimaal rendement van deze
middelen kan worden behaald). De gemeentewet (artikel 212) schrijft voor dat de raad voor
de financieringsfunctie bij verordening regels formuleert over in ieder geval:
 - de algemene doelstelling van deze functie;
 - te hanteren richtlijnen en limieten;
 - de administratieve organisatie; daaronder begrepen: taken, bevoegdheden, verant-
     woordelijkheidsrelaties en informatievoorziening.
Financiering(smiddelen)
Het leveren van kapitaal (financiën) om zo een bepaalde activiteit te bekostigen. In de
paragraaf Financiering wordt de term gebruikt om aan te duiden dat de eigen reserves van de
gemeente worden ingezet om de activa (bezittingen) te financieren (bekostigen).
Financieringstekort- en overschot
Als het totaalbedrag van de financieringsmiddelen kleiner is dan het totaal bedrag van de nog
niet afgeschreven investeringen dan is er sprake van een financieringstekort. Is het
omgekeerde het geval dan is er sprake van een financieringsoverschot.
Flankerend beleid
Beleid bedoeld om de uitvoering van een maatregel of wet te ondersteunen. De gemeente
Noordenveld heeft een voorziening flankerend beleid voormalig personeel gevormd waaruit in
het verleden ontstane verplichtingen worden bekostigd.
Fluctuaties
Schommelingen.
                                               147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
Formatie
De term formatie wordt in de paragraaf Bedrijfsvoering gebruikt om de totale omvang van de
personeelssterkte in de gemeentelijke organisatie aan te geven. De formatie wordt dan
aangeduid in zogenaamde fte’s.
Fte
Een fte is een fulltime-equivalent. Eén fte is gebaseerd op een 36-urige werkweek.
G
Garantiestellingen
Garantieverlening is een belangrijk instrument om initiatieven met een publiek doel in de
gemeente te kunnen verwezenlijken. Kort samengevat faciliteert de gemeente een instelling
of organisatie bij het aantrekken van een lening door als gemeente op te treden als
garantsteller voor de partij die het geld uitleent. Hiermee kunnen wij als gemeente indirect het
realiseren van maatschappelijke doelen ondersteunen.
GBI
Geïntegreerd Beheer- en Informatiesysteem
Software die gebruikt wordt voor het beheer van de gemeentelijke kapitaalgoederen (wegen,
gebouwen, groen)
Gebiedsontwikkeling
Betreft een vakgroep binnen de afdeling Ruimte & Samenleving die zich o.a. bezighoudt met
het ontwikkelen van bouwlocaties.
Gemeentefonds
Het Gemeentefonds is een Rijksfonds, waaruit gemeenten worden gesubsidieerd. Het Rijk
stopt jaarlijks een deel van haar belastingopbrengsten in het Gemeentefonds. Via het
gemeentefonds wordt bewerkstelligd dat de gemeenten middelen krijgen toebedeeld om hun
taken naar behoren uit te voeren.
Geldlening
Een partij die aan een andere partij een som geld verstrekt onder de voorwaarde dat dit
bedrag op een bepaald moment wordt terugbetaald tegen een bepaalde vergoeding (rente).
Geprognosticeerde balans
Een geprognosticeerde balans geeft inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen,
het aanwenden van reserves en voorzieningen, en in de financieringsbehoefte. De
geprognosticeerde balans voor het jaar t+1 moet tenminste de posten bevatten die nodig zijn
om het EMU-saldo er eenduidig uit af te kunnen leiden. Hij moet aansluiten op de balans in de
jaarrekening, maar hoeft niet dezelfde mate van detail te kennen.
GGD
Gemeentelijke Gezondheidsdienst. De gemeente Noordenveld neemt deel in de gemeen-
schappelijke regeling GGD Drenthe (zie hiervoor de paragraaf verbonden partijen).
Grondcomplex
De aanduiding van een gebied waar een grondexploitatie (zie hierna) aan is verbonden.
                                                148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Grondexploitatie (grex)
Een grondexploitatie is een begroting die wordt opgesteld om grondkosten en grond-
opbrengsten van een ruimtelijk ontwikkelingsplan (zoals een nieuw bestemmingsplan) in
beeld te brengen.
GRP
Gemeentelijk Rioleringsplan
GVVP
Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan
H
Heffingen
Verzamelnaam van gemeentelijke belastingen, retributies, leges en rechten.
I
IHP
Het Integraal Huisvestingplan Primair Onderwijs (IHP) wordt als basis gebruikt voor
investeringen van de gemeente in nieuw- en verbouw van scholen voor primair (basis)
onderwijs.
Informatieveiligheid
Informatiebeveiliging is het geheel van preventieve, detectieve, repressieve en correctieve
maatregelen en procedures en processen die de beschikbaarheid, exclusiviteit en integriteit
van alle vormen van informatie binnen een organisatie garanderen, met als doel de
continuïteit van de informatie en de informatievoorziening te waarborgen en de eventuele
gevolgen van beveiligingsincidenten tot een acceptabel, vooraf bepaald niveau te beperken.
Integratie-uitkering
Als een toevoeging aan de algemene uitkering in één keer bezwaarlijk is vanwege de omvang
van de herverdeeleffecten wordt een integratie-uitkering toegepast. Deze uitkering voorziet
dan in een geleidelijke overgang van specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de
algemene uitkering. Daarnaast kent het gemeentefonds ook decentralisatie-uitkeringen: met
ingang van 2009 is er naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de
decentralisatie-uitkering. Deze nieuwe uitkering is nodig voor de kabinetsdoelstelling om het
aantal specifieke uitkeringen te verminderen De verdeling van de decentralisatie-uitkering
volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene
uitkering. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de
algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een
dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke
uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor
middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn.
                                                 149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>                                                                PROGRAMMABEGROTING 2018
Integraal schoolbestuur
Het openbaar basisonderwijs in Noordenveld kent een integraal schoolbestuur. Het college
van burgemeester & wethouders is het schoolbestuur. De ondersteuning ten behoeve van het
openbaar onderwijs wordt verzorgd door het taakveld Dienstverlening en Ontwikkeling.
Investeringen
Uitgave om duurzame kapitaalgoederen (zoals gebouwen en machines) aan te schaffen.
ISD
Intergemeentelijke Sociale Dienst
K
Kapitaalmarktrente
De rentemarkt wordt vaak opgedeeld in de geldmarkt (geldmarktrente) en de kapitaalmarkt
(kapitaalmarktrente). Hierbij wordt onder de geldmarktrente de korte rente verstaan en onder
de kapitaalmarktrente de lange rente (met een looptijd vanaf twee jaar).
Kasgeld(leningen)
Een lening met een looptijd, variërend van één maand tot twee jaar. Het bedrag moet ineens
worden opgenomen en aan het eind van de looptijd ineens worden afgelost. De kasgeldlening
wordt gebruikt door grote bedrijven en lagere overheden met een omvangrijke
kredietbehoefte, waarvan de looptijd goed te voorspellen is.
Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet is een door de Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden)
voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument ter beperking van het risico op de
korte schuld met een rente typische looptijd van korter dan één jaar. Indien de kasgeldlimiet
wordt overschreden moeten gemeenten consolideren.
Koersrisico
Risico dat ontstaat door koersschommelingen op de beurs.
Kostendekkendheid
Bij de bepaling van de legestarieven dient de gemeente rekening te houden met de
kostendekkendheid. De tarieven van de dienstverlening moeten in verhouding staan met de
kosten die de gemeente maakt bij de uitvoering van deze diensten
Kostenverhaal
Onder ‘kostenverhaal’ binnen gebiedsontwikkeling wordt verstaan het verrekenen van
zogenaamde grondkosten, dat wil zeggen, de kosten van de aanleg van voorzieningen van
openbaar nut (zoals straten, riolering , groen, parkeergelegenheid en waterpartijen met een
openbare functie) binnen een bepaald ruimtelijk plan. Dat kan een bestemmingsplan zijn, een
projectbesluit, een wijzigingsplan of een aanpassing van een beheers verordening. Meestal is
een gemeente de verhalende partij, maar dit kan ook een andere overheid zijn, zoals het Rijk
of een provincie. Kostenverhaal kan plaatsvinden via gronduitgifte, exploitatieovereenkomst of
exploitatieplan en is verplicht op basis van de grondexploitatiewet.
                                               150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Kostenverhaalexploitatie
Zie hierboven.
L
Laan van de Leefomgeving
Door de invoering van de Omgevingswet moet het ministerie van Infrastructuur en Milieu
veranderingen doorvoeren in de informatievoorziening. Het ministerie koos er niet voor om
alle bestaande informatievoorzieningen te verbeteren. De Laan van de Leefomgeving is een
samenhangend digitaal stelsel, dat hier een bijdrage aan kan leveren.
Lastendruk
Belastingdruk, lastenverlichting, lastenverzwaring.
Liquiditeitsplanning
De liquiditeitsplanning geeft een meerjarig overzicht van de begrote geldstromen.
Liquiditeitspositie
Het verschil tussen inkomsten en uitgaven, uitgedrukt in feitelijke geldstromen: kas-, bank-,
en girosaldo.
Lumpsumfinanciering
De lumpsumfinanciering houdt in dat de besturen van scholen een vergoeding krijgen op
grond van het aantal ingeschreven leerling op 1 oktober in euro's in plaats van
formatierekeneenheden. Omdat scholen verschillen in de leeftijdsopbouw van het personeel
wordt hiervoor gecorrigeerd. Dit bedrag wordt ineens (lumpsum) uitgekeerd aan het
bovenschools bestuur zodat deze kan bepalen waaraan zij dit budget gaan besteden.
M
Macrobudget
Het totale budget voor het uitvoeren van een regeling. Bijv. het macrobudget Wet Werk en
Bijstand welke jaarlijks door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt
vastgesteld voor alle gemeenten.
Managementrapportage
Tussentijdse rapportage en informatie over de voortgang van de uitvoering van de in de
productenraming opgenomen producten van management aan college.
Materiële exploitatie
Schoolbesturen krijgen naast een vergoeding voor de personele kosten een vergoeding voor
de materiële exploitatiekosten. Die kosten hebben betrekking voor apparatuur, onderhoud,
lesmateriaal en schoonmaak.
Meevaller
Onverwachte (niet begrote) daling van lasten en/of verhoging van baten. Kan dienen voor het
opvangen van tegenvallers, als dekking van gewenste nieuwe andere lasten of ter versterking
van het eigen vermogen.
                                              151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
N
Naar rato
Naar evenredigheid
Netto schuldquote
Het kengetal netto schuldquote, ook wel bekend als de netto schuld als aandeel van de
inkomsten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van een gemeente. De netto
schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet
passen.
Nominale waarden
Het begrip wordt gebruikt bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De nominale
waarde is de werkelijk ontvangen uitkering. Echter, voor gemeenten is het van belang na te
gaan wat de reële waarde is. De reële waarde is de algemene uitkering gecorrigeerd voor
inflatie (het BBP Bruto Binnenlands Product).
O
Omgevingswet
De Omgevingswet is een wet die verregaande vereenvoudiging van het huidige stelsel van
wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving (omgevingsrecht) beoogt,
door tientallen wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet.
Onbenutte belastingcapaciteit
Dit begrip is vermeld in de paragraaf Weerstandsvermogen. De onbenutte belastingcapaciteit
bestaat uit de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de tarieven
van de gemeentelijke heffingen te verhogen tot het wettelijk toegestane maximum. Voor de
maximale tarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogeheten artikel 12
beleid. Een gemeente met een artikel 12 status is een Nederlandse gemeente die onder
financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie.
Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een ‘redelijk peil eigen heffingen’, willen
zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun.
Open einderegeling
Een open einderegeling is een begrotingsbesluit waardoor een financiële regeling geen
budgettair plafond wordt toegekend.
Overhead
Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het
primaire proces.
OZB
Onroerende zaakbelasting.
P
                                               152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>                                                                  PROGRAMMABEGROTING 2018
Participatiewet
De Participatiewet geldt per 2015. Het doel van deze wet is om zoveel mogelijk mensen aan
een baan op de reguliere arbeidsmarkt te helpen.
Primitieve begroting
De primitieve begroting is de begroting zoals die is vastgesteld door de gemeenteraad
voorafgaand aan het begrotingsjaar.
Prudent
Voorzichtig. De term wordt gebruikt in de paragraaf Financiering bij het uitzetten van
middelen. In het treasurystatuut en de Wet Fido zijn dwingende voorschriften opgenomen
waaraan moet worden voldaan indien het college overgaat tot het uitzetten (geven) van
middelen (bijvoorbeeld geldleningen). Dit om te waarborgen dat zorgvuldig wordt omgegaan
met publieke middelen.
R
Raad van State
De Raad van State is het hoogste administratief rechtscollege.
Rekening courant
Lopende rekening. Meestal de            rekening   die  voor   de  afhandeling    van   het    girale
betalingsverkeer wordt gebruikt.
Re-integratietraject
Het proces van terugkeren naar werk(en).
Rentelasten
De rente die de gemeente betaald over in het verleden opgenomen geldleningen.
Renterisico
Renterisico houdt in dat door veranderingen in de rentestanden de resultaten van de
onderneming veranderen. Het renterisico kan worden onderverdeeld in primair en secundair
risico. Primair risico is het ondervinden van nadeel door een rentestijging en het secundair
risico is het niet profiteren van rentedalingen.
Renterisiconorm
De renterisiconorm heeft tot doel om spreiding te krijgen in de rentetypische looptijden in de
leningenportefeuille waardoor een verandering in de rente vertraagd doorwerkt op de
rentelasten. In een wettelijke uitvoeringsregeling is deze uitgewerkt als een bedrag ter hoogte
van 20% van de vaste schuld.
Rente-typische looptijd
Is de looptijd waarvoor de rente vast ligt. Bijvoorbeeld bij een 30-jarige hypothecaire lening,
waarvan de rente voor vijf jaar vast ligt, is de rente-typische looptijd van de lening vijf jaar.
                                                 153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>                                                              PROGRAMMABEGROTING 2018
Reserve
Balanspost die deel uitmaakt van het eigen vermogen van een onderneming. Gemeenten
kennen een algemene reserve en bestemmingsreserves (afgezonderde vermogens-
bestanddelen waaraan de gemeenteraad een bestemming heeft gegeven)
Retributies
Een retributie is een gedwongen betaling aan de overheid voor een verleende dienst.
Bijvoorbeeld reinigingsrechten (onderdeel van de reinigingsheffing)
Risicobeheer
Het op systematische wijze beschermen van een organisatie tegen schade, opdat de
doelstellingen van de organisatie kunnen worden bereikt met een juiste balans tussen
preventiekosten en schadekansen.
S
Sociaal domein
In 2015 hebben wij met betrekking tot het sociaal domein onder meer het volgende besloten:
- vaststellen dat onder het begrip sociaal domein wordt verstaan de uitvoering van de
    Jeugdwet, WMO (oud en nieuw), de Participatiewet, exclusief inkomensondersteuning,
    BUIG, BBZ, bijzondere bijstand en WSW;
Solvabiliteitsratio
Solvabiliteit is de verhouding tussen het vreemd vermogen en het eigen vermogen op de
balans. Hiermee wordt inzicht verkregen in de mate waarin een organisatie in staat is aan zijn
financiële verplichtingen te voldoen.
SpiNN
SPiNN is een welzijnsorganisatie die er op gericht is om mensen op laagdrempelige en
professionele wijze te stimuleren, om zo optimaal mogelijk te participeren in de samenleving
en waar nodig te ondersteunen bij het herstellen of versterken van de sociale
zelfredzaamheid.
Strategisch personeelsbeleid
Met strategisch personeelsbeleid wordt personeelsbeleid bedoeld wat de strategie van de
organisatie ondersteund. Wanneer de organisatie als strategie kiest voor bijvoorbeeld een
grotere klantgerichtheid dan is het personeelsbeleid strategisch te noemen wanneer de inzet
van personeelsinstrumenten deze strategie ondersteunt. Bijvoorbeeld door competenties te
formuleren die klantgericht gedrag definiëren. En opleidingen die medewerkers trainen in
deze competenties. Of wervingsacties die kandidaten met deze competenties selecteren.
SVn
SVn biedt verschillende leningen die consumenten én bedrijven kunnen gebruiken om hun
wensen op het gebied van wonen te realiseren.
                                             154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Sw-plaats
De sociale werkvoorziening is een overheidsvoorziening in Nederland op grond van de
Participatie wet en biedt mensen met een arbeidshandicap een passende werkplek in een zo
regulier mogelijke, aan de arbeidshandicap aangepaste, werkomgeving.
T
Tarieven
Bedrag dat voor iedere eenheid betaald moet worden.
Tegenvaller
Onverwachte (niet begrote) stijging van lasten en/of daling van baten.
Toerekenbaarheid van kosten
Aan bepaalde producten of diensten te relateren kosten.
Trap-op-trap-af-systematiek
Ook wel normeringsystematiek. De term wordt gebruikt bij de groei of afname van de
algemene uitkering door deze te koppelen aan de uitzetting of krimp van de rijksbegroting.
Treasuryfunctie
De treasuryfunctie houdt zich bezig met het uitzetten en aantrekken van liquide middelen
en het beheersen van de hieraan verbonden risico’s.
U
Unesco Werelderfgoed
Het Koninkrijk der Nederlanden heeft het Werelderfgoedverdrag in 1992 geratificeerd. Het
verdrag is het meest bekende van UNESCO en is inmiddels door 192 lidstaten ondertekend.
De landen die het verdrag hebben geratificeerd, hebben met elkaar afgesproken dat zij zich
zullen inzetten voor identificatie, bescherming, behoud, het toegankelijk maken en het
overdragen aan komende generaties van cultureel erfgoed binnen hun landgrenzen. Zowel
cultureel als natuurlijk erfgoed, als erfgoed dat daarvan een gecombineerde vorm is, kan voor
de Werelderfgoedlijst worden voorgedragen. Een voorbeeld van een culturele site is de
Grachtengordel van Amsterdam, van een natuurlijke De Waddenzee, en van een
gecombineerde site de heilige berg Athos in Griekenland.
V
Vastrentende (waarden)
Vastrentende waarden zijn effecten (aandelen, obligatiefondsen et cetera) waarbij gedurende
de looptijd een vast bedrag aan rente uitgekeerd wordt en waarbij aan het eind van de looptijd
de hoofdsom terugbetaald wordt.
Vervangingsinvesteringen
Een vervangingsinvestering is een investering die dient ter vervanging van versleten
kapitaalgoederen. Bijvoorbeeld de aanschaf van een nieuwe machine, omdat de oude
machine versleten is.
                                                155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>                                                               PROGRAMMABEGROTING 2018
Vennootschapsbelasting
Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting gaan betalen
over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken.
Verzuimnorm
Een verzuimnorm is een verzuimcijfer dat een organisatie kan halen, rekening houdend met
een combinatie van kenmerken van het personeelsbestand en de specifieke werkzaamheden
die werknemers moeten verrichten.
Voorziening
Naast reserves kennen gemeenten ook voorzieningen. Voorzieningen worden tot het vreemd
vermogen gerekend. Gemeenten moeten voorzieningen treffen voor:
- verplichtingen/verliezen en risico’s;
- onderhoudsegalisatie;
- door derden beklemde middelen met een specifieke aanwendingsrichting.
W
Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
Bij het gemeentelijk woonbeleid zijn gemeenten en corporaties op elkaar aangewezen.
Corporaties investeren in sociale huurwoningen en maatschappelijk vastgoed. Zij maken op
basis van de gemeentelijke woonvisie hierover met de gemeente en de huurdersorganisatie
prestatieafspraken. Voor de financiering sluiten zij leningen af die kunnen worden geborgd
door de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Rijk en gemeenten vormen de
achtervang van die borging.
Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de potentieel in te zetten middelen om de tegenvallers op
te vangen. Naast eigen vermogen zijn dit ook langlopende voorzieningen, onbenutte
inkomstenbronnen, bezuinigingsmogelijkheden en garantstellingen.
Weerstandsvermogen
Het vermogen van een decentrale overheid om tegenvallers op te vangen zonder dat de
continuïteit van deze overheid in gevaar komt. Het weerstandsvermogen kan worden
uitgedrukt als de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de te lopen risico's.
Wet op het primair onderwijs
De Wet op het primair onderwijs (WPO) bepaalt hoe het basisonderwijs in grote lijnen
geregeld moet zijn.
Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA)
Deze regeling is bedoeld voor mensen die na twee jaar arbeidsongeschiktheid voor een deel
nog in staat zijn om te werken.
Wmo
Wet maatschappelijke ondersteuning.
WOZ-waarde
Wet waardering onroerende zaken.
                                             156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>                                                            PROGRAMMABEGROTING 2018
De WOZ-waarde van een woning is de geschatte marktwaarde op de waardepeildatum (voor
de beschikking 2017 is de waardepeildatum 1 januari 2016)
Wro
Wet ruimtelijke ordening.
(W)SW-bedrijven
In Nederland bieden 90 SW-bedrijven een passende werkplek aan mensen een lichamelijke,
psychische of verstandelijke handicap.
Z
Zaakgericht werken
Zaakgericht en procesgericht werken is een concept dat cruciaal is voor het verbeteren van
de gemeentelijke dienstverlening en/of bedrijfsvoering. Zaakgericht en procesgericht werken
is voor gemeenten een goede manier om:
- de burger juist te informeren over de voortgang van de desbetreffende aanvragen;
- de afhandeling te monitoren en te bewaken;
- de werkprocessen voor de afhandeling te verbeteren;
- managementinformatie te verkrijgen over behaalde effecten.
                                             157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 2: ANALYSE BEGROTING 2018
                   Aannames in Perspectiefnota 2018                                                                        Primitieve begroting 2018                                           Meerjarenperspectief 2019-2021
                                                                         Structurele  Structurele                                                         Incidentel Algemene       Reserve
      I. Begrotingssaldi 2018-2021                                         ruimte       ruimte               Toelichting afwijking t.o.v. perspectiefnota  e ruimte    reserve        Grex        2019             2020           2021
                                                                             2018         2018                                                               2018        2018         2018
    Beschikbare ruimte vanuit de primitieve begroting 2018 - 2021:           € 14.500     € 14.500                                                         € -94.000 € -5.466.500 € -3.462.000   € -329.000       € -610.500     € -610.500
    Aanpassingen ná vaststelling in november 2016:
    - Aanpassing belastingverordeningen (OZB-aanpassing 2017)              € 144.350      € 88.000 Correctie effect differentiatie OZB is € 88.000                      mutaties:                 saldo van mutaties perspectiefnota:
    - Septembercirculaire 2016                                            € -839.000   € -839.000                                                            € -4.000  € -617.500     € 35.000   € -965.150 € -1.127.150 € -1.127.150
    - Structurele wijzigingen Najaarsnota 2016 (saldo)                      € -30.000    € -30.000
    - Decembercirculaire 2016:                                                                                                                                                                 € -1.294.150     € -1.737.650   € -1.737.650
       - Armoedebestrijding                                               € -124.000            € 0 Geen vrij besteedbare ruimte, besluit Raad (motie CU)
    - Meicirculaire 2017                                                         p.m.  € -273.000 Saldo meicirculaire (€ 597.000 - € 324.000)                                                          saldi van mutaties inclusief
    Effecten kaderbrief begroting 2018:                                                                                                                                                                  meicirculaire 2017:
    - Autonome personele ontwikkelingen (o.a. 2% cao stijging)             € 150.000    € 416.500 Loonstijgingen en CAO afspraken -/- eerder berekende 1%                                        € -129.850        € 141.650         € 2.650
    - Inflatieontwikkeling (van 1% meerjarig naar 1,5%)                      € 90.000     € 90.000
    - Onroerendezaakbelasting                                               € -81.000    € -81.700 Tariefaanpassing van +1,5%
    - Forensenbelasting en hondenbelasting                                   € -4.500     € -4.300 Tariefaanpassing van +1,5%
                                                                                                    Voordelig:
                                                                                         € -68.000 - vervallen subsidie peuterspeelzalen
                                                                                       € -208.000 - rentekosten (financieringstekort)
                                                                                       € -294.000 - vrijval kapitaallasten
                                                                                         € -20.000 - diverse kleine posten
                                                                                                    Nadelig:
                                                                                          € 80.000 - dividend en rente Enexis
                                                                                          € 94.000 - ISD minus rijksbijdrage
                                                                                          € 50.000 - wachtgeldverplichting
                                                                                        € 116.000 - reserve onderhoud kapitaalgoederen (wijziging BBV)
    Beschikbaar                                                           € -679.650   € -869.000                                                          € -98.000 € -6.084.000 € -3.427.000 € -1.424.000     € -1.596.000   € -1.735.000
                                                                         Structurele  Structurele                                                         Incidentel Algemene       Reserve
      II. Wettelijk verplicht                                              ruimte       ruimte                                                             e ruimte    reserve        Grex        2019             2020           2021
                                                                             2018         2018                                                               2018        2018         2018
    Meten en monitoren in de waterketen                                      € 20.000     € 20.000                                                          € 18.000                                € 20.000        € 20.000        € 20.000
    Algemene verordening gegevensbescherming                                 € 10.000     € 10.000                                                                                                  € 10.000        € 10.000        € 10.000
    Lesruimte Ronerborg, Dalton VO School RSG de Borgen                      € 65.000     € 65.000                                                                                                  € 65.000        € 65.000
    Hard- en software implementatie van BIG en AVG                           € 30.000     € 30.000                                                                                                  € 30.000        € 30.000        € 30.000
    Na II 'Wettelijk verplicht' nog beschikbaar                           € -554.650   € -744.000                                                          € -80.000 € -6.084.000 € -3.427.000 € -1.299.000     € -1.471.000   € -1.675.000
      III. Organisatie ontwikkeling inclusief                            Structurele  Structurele                                                         Incidentel  Algemene      Reserve
                                                                                                                                                                                                  2019             2020           2021
                                                                           ruimte       ruimte                                                             e ruimte    reserve        Grex
     investeringsprogramma                                                   2018         2018                                                               2018        2018         2018
    Implementatie zaakgericht werken                                                      € 58.650                                                                       € 84.000                   € 58.650        € 58.650        € 58.650
    Budget vervangingsinvesteringen                                          € 22.300     € 22.300                                                                                                  € 22.300        € 22.300        € 22.300
    Na III 'Organisatie ontwikkeling' nog beschikbaar                     € -532.350   € -663.050                                                          € -80.000 € -6.000.000 € -3.427.000 € -1.218.050     € -1.390.050   € -1.594.050
                                                                         Structurele  Structurele                                                         Incidentel  Algemene      Reserve
      IV. Voortzetting ingezet beleid                                      ruimte       ruimte                                                             e ruimte    reserve        Grex        2019             2020           2021
                                                                             2018         2018                                                               2018        2018         2018
    Fietsknooppuntennetwerk Fochteloërveen                                                                                                                               € 35.000
    Pilot 'integrale verbetering oude wijken'                                                                                                                            € 50.000
    Bedrijvenregeling Drenthe                                                                                                                                           € 125.000
    Realiseren scholen Veenhuizen ('18), Roden ('19) en Nietap ('20)
    - Investering 2018 € 1.7 miljoen Veenhuizen                              € 93.000     € 93.000                                                                                                  € 93.000        € 93.000        € 93.000
        correctie kapitaallast van de oude school                                                                                                                                                  € -47.000       € -47.000       € -47.000
    - Investering 2019 € 8.5 miljoen Roden                                                                                                                                                        € 470.000        € 470.000      € 470.000
        correctie kapitaallast van de oude school en sporthal                                                                                                                                                      € -90.000       € -90.000
    - Investering 2020 € 2.3 miljoen Nietap                                                                                                                                                                        € 127.000      € 127.000
        correctie kapitaallast van de oude school                                                                                                                                                                                  € -18.000
    Cofinanciering binnenstadsfonds prov. Drenthe (centrumvisie)                                                                                                        € 750.000
    Koloniën van Weldadigheid - Unesco Werelderfgoed                         € 30.000     € 30.000                                                                                                  € 30.000        € 30.000        € 30.000
    Na IV 'Voortzetting ingezet beleid' nog beschikbaar                   € -409.350   € -540.050                                                          € -80.000 € -5.040.000 € -3.427.000   € -672.050       € -807.050   € -1.029.050
                                                                         Structurele  Structurele                                                         Incidentel  Algemene      Reserve
     V. Wensen / nieuw beleid                                              ruimte       ruimte                                                             e ruimte    reserve        Grex        2019             2020           2021
                                                                             2018         2018                                                               2018        2018         2018
    Mijlpaal UNESCO                                                                                                                                                      € 75.000
    Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen                                                                                                                   € 50.000
    Publieke gezondheid verblijfsvergunninghouders (GGD)                                  € 35.000                                                                                                  € 35.000        € 35.000        € 35.000
    Basisbijdrage Drents Energie Loket                                       € 10.000     € 10.000                                                                                                  € 10.000        € 10.000
    Recreatieschap Drenthe, structurele bijdrage                             € 10.000     € 10.000                                                                                                  € 10.000        € 10.000        € 10.000
    Toeristische recreatieve ambities vanaf 2019                                                                                                                                                    € 50.000        € 50.000        € 50.000
    Automatiseringskosten sport en accommodaties                             € 10.000     € 10.000                                                                                                   € 5.000          € 5.000        € 5.000
    - Investering € 22.500, 5 jaar afschrijven 3%                             € 5.175      € 5.175                                                                                                   € 5.175          € 5.175        € 5.175
    Subsidie Openbare Bibliotheek                                            € 10.000     € 10.000                                                                                                  € 10.000        € 10.000
    Verhoging BOR budget                                                   € 150.000    € 150.000                                                                                                 € 150.000        € 150.000      € 150.000
    NME-scholennetwerk                                                       € 10.250     € 10.250                                                                                                  € 10.250        € 10.250        € 10.250
    Subsidiebudget contacten partnergemeenten                                 € 5.000      € 5.000                                                                                                   € 5.000          € 5.000        € 5.000
    Gemeentelijk Verkeers en Vervoers Plan (GVVP):
    - Investering € 175.000, 20 jaar afschrijven 3%                          € 28.000     € 14.000 aanvraag 2018 verlaagd (was € 350.000)                                                           € 14.000        € 14.000        € 14.000
    Budget vorming en opleiding gemeenteraad                                 € 15.000     € 15.000                                                                                                  € 10.000        € 10.000        € 10.000
    Implementatie strategisch bomenbeheer                                        p.m.     € 50.000                                                                                                  € 50.000        € 50.000        € 50.000
    Kwaliteitsimpuls fietspaden (investering € 75.000, looptijd 20 jaar)         p.m.      € 6.000                                                                                                   € 6.000          € 6.000        € 6.000
    Duurzaamheid                                                                  nvt   € 100.000                                                                                                 € 100.000        € 100.000      € 100.000
    Wegenbeheer                                                                   nvt   € 100.000                                                                                                 € 100.000        € 100.000      € 100.000
    Na V 'Wensen / nieuw beleid' nog beschikbaar                          € -155.925      € -9.625                                                         € -30.000 € -4.965.000 € -3.427.000   € -101.625       € -236.625     € -478.625
    rood = (toename) beschikbare vrije ruimte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>