<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Kadernota 2020
Inhoudsopgave


1. Algemeen ...................................................................................................................................2
2. College uitvoeringsprogramma (CUP) .....................................................................................4
3. Algemeen financieel beeld........................................................................................................7
   3.1 Financiële positie ................................................................................................................................7
   3.2 Actualisatie financiële positie .........................................................................................................7
   3.3 Actualisatie bestaand beleid............................................................................................................9
   3.4 Voorstellen nog niet financieel vertaald .....................................................................................11
4. Paragrafen ...............................................................................................................................12
   4.1 Lokale heffingen................................................................................................................................12
   4.2 Verbonden partijen ...........................................................................................................................15
   4.3 Duurzaamheid ....................................................................................................................................15
Bijlagen ........................................................................................................................................16
   1. Doorwerking 1e tussentijdse rapportage 2019 ............................................................................16
   2. Investeringsplan ..................................................................................................................................17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>1. Algemeen
Hierbij bieden wij u de Kadernota 2020 aan. Zoals u van ons gewend bent is dit planning & control document
digitaal beschikbaar via onze portal (https://lingewaard.pcportal.nl).

Dit is de eerste Kadernota van het huidige college. Het college uitvoeringsprogramma (CUP) is grotendeels
verwerkt in de meerjarenraming en gepland voor uitvoering. Dit betekent dat de komende jaren veel
projecten in uitvoering worden genomen. We zijn daarmee goed aan de slag.
Informatie over de uitvoering van de speerpunten uit het college uitvoeringsprogramma is opgenomen in
hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de financiële ontwikkelingen die de komende jaren op de
gemeente afkomen. Deze hebben met name betrekking op het sociaal domein en afval/grondstoffen.

Afval/Grondstoffen
In 2018 en 2019 is het in de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing opgebouwde saldo aan onze inwoners
teruggegeven. We verlaagden het vaste tarief voor die twee jaren met € 15 per aansluiting. Vanaf 2020 is
deze reserve nagenoeg leeg. De korting op het vaste tarief komt met ingang van 2020 dan te vervallen.
Vanaf 2018 kregen we op het gebied van afval te maken met behoorlijke kostenstijgingen. Enerzijds door
overheidsmaatregelen (verbrandingsheffing, lagere vergoeding voor PMD), anderzijds door onder andere
keuzes over het inzamelsysteem en de inzamelfrequenties. In de paragraaf lokale heffingen hebben wij het
onderdeel afvalstoffenheffing een uitgebreide toelichting voor u opgenomen.

Sociaal domein
Ook het sociaal domein in Lingewaard heeft te maken met de landelijke trend van bovengemiddelde
lastenstijgingen. Onder meer door de toename van het aantal jongeren (2018 +30% ten opzichte van 2015)
in de jeugdzorg en de invoering van het abonnementstarief als nieuwe methodiek voor de eigen bijdrage.
Door gebrek aan financiële compensatie van het Rijk leidt dit tot een fors tekort. De VNG heeft hierover op 8
mei 2019 een open brief gestuurd waarbij het Rijk wordt opgeroepen om gemeenten te voorzien van de
middelen, zodat ze haar inwoners kan helpen. Inmiddels is bekend gemaakt dat het Rijk incidenteel extra
miljoenen vrijmaakt om de tekorten binnen de Jeugdzorg aan te vullen. We wachten eerst de Voorjaarsnota
af hoe groot dat effect is. De extra incidentele middelen lossen voor een gedeelte de tekorten binnen de
jeugdzorg in Lingewaard op. Dit laat onverlet dat we binnen de Jeugdzorg een transformatieslag moeten
maken. We willen de trend van lastenstijging bij jeugd en WMO ombuigen door beheersmaatregelen te
nemen in het hele sociale domein.
In 2019 zijn we al bezig met het project “nieuw beleid voor oud beleid”, waarin wordt gezocht naar middelen
die vrij kunnen vallen als gevolg van onderbesteding, zodat daarmee op korte termijn enkele maatregelen
kunnen worden genomen die een impuls geven aan de transformatie in het Sociaal Domein.

Van kadernota naar begroting
Zoals we hiervoor al hebben aangegeven, hebben we het CUP grotendeels verwerkt in de meerjarenraming
en gepland voor uitvoering. Dit betekent dat de komende jaren veel projecten in uitvoering worden genomen.
Na actualisatie van de financiële positie en verwerking van de actualisatie van het bestaande beleid is er
                                     e
echter geen financiële ruimte in de 1 jaren van de meerjarenbegroting. Hierdoor is er op dit moment geen
ruimte voor nieuwe ontwikkelingen.

In de periode tussen de vaststelling van de Kadernota 2020 en het opstellen van de Programmabegroting
2020 willen we ruimte vinden in de meerjarenraming door bezuinigingen in beeld te brengen. Hierbij denken
we onder andere aan het grondig bezien van de huidige budgetten, geen uitbreiding van de
personeelsformatie, het kritisch bekijken van de ontwikkeling van de zorgkosten en het waar mogelijk
doorvoeren van ombuigingen. Dit alles met als doel bij de Programmabegroting 2020 alsnog een aantal
voorstellen die nog niet financieel zijn verwerkt mee te kunnen nemen (zie hoofdstuk 3.4)


                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Zoals gebruikelijk nemen we relevante veranderingen, die zich voordoen na behandeling van deze
Kadernota, in de financiële positie mee bij het opstellen van de Programmabegroting 2020. Bijvoorbeeld de
meicirculaire 2019 en bijstelling in het kader van de Bundeling Uitkering Inkomensvoorziening Gemeenten
(BUIG). De gevolgen van de meicirculaire leggen we apart aan de raad worden voor. Daarbij gaan we
ervanuit dat die informatie bij de behandeling van de Kadernota 2020 in de raad beschikbaar is.




                                                                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. College uitvoeringsprogramma (CUP)

Het coalitieprogramma ‘Samen bouwen aan Lingewaard’ is tot stand gekomen na de verkiezingen in maart
2018. De huidige coalitie is een voortzetting van de vorige. Met het programma ‘Samen bouwen aan
Lingewaard’ bouwen we voort op de in de vorige periode ingezette lijn en formuleren we nieuwe ambities.
Het coalitieprogramma is vertaald naar een college uitvoeringsprogramma. Hierbij zijn alle doelen vertaald
naar actiepunten per kalenderjaar. We zijn nu ruim een half jaar bezig met de uitvoering van het college
uitvoeringsprogramma. Een grote meerderheid van de voorgenomen actiepunten 2018 en 2019 is volgens
de voorgenomen planning uitgevoerd of is in uitvoering. Hierna beschrijven we per speerpunt de voortgang.
In het college uitvoeringsprogramma en het coalitieakkoord hebben we, naast de doelen voor deze periode,
ook beschreven welke onderwerpen nog doorlopen vanuit het vorige coalitieprogramma die nog aandacht
behoeven.
Participatie en interactie
Het coalitieprogramma heeft de titel ‘Samen bouwen aan Lingewaard’. Hierin komt tot uitdrukking dat we
samen met inwoners en partners de doelen willen realiseren. Om hieraan uitvoering te geven, hanteren we
een interactiemodel. Hiermee bepalen we per doel hoe we ons als gemeente verhouden tot inwoners en
partners. In het college uitvoeringsprogramma hebben we dit zichtbaar gemaakt met kleuren. We
constateren dat we veel én meer dan in het verleden met de inwoners en partners samenwerken aan het
realiseren van de doelen.
Ook constateren we dat toenemende interactie de kwaliteit van plannen en het draagvlak voor uitvoering
verbetert. Processen kosten daardoor wel wat meer tijd. Het centrumplan Huissen is daar een mooi
voorbeeld van. Daar investeerden we extra in het betrekken van belanghebbenden bij de totstandkoming
van het verkeersplan. Daardoor is er nu ook meer draagvlak voor. Andere voorbeelden zijn het Integraal
Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs. Dit is samen met de schoolbesturen tot stand gekomen. Bij het
afvalbeleid ‘Lingewaard circulair en duurzaam’ zijn alle doelgroepen aan de voorkant betrokken.

De uitvoering van de speerpunten uit het coalitieprogamma
Het coalitieprogramma kent vijf speerpunten.

Speerpunt: Lingewaard is goed en veilig bereikbaar
In 2018 en 2019 bestaan de actiepunten grotendeels uit het uitvoeren van onderzoeken. Zo zijn er studies
uitgevoerd naar de verbetering van de ontsluiting van Lingewaard, de parallelweg langs de A15 en de
aanpak Papenstraat Bemmel. Die onderzoeksfasen zijn (grotendeels) afgerond of in afronding. De financiële
vertaling van de onderzoeken volgt in komende jaren. Het Gemeentelijk MobiliteitsPlan (GMP) is het kader
voor de uitvoering van de plannen.

Speerpunt: In Lingewaard is het goed wonen
In 2018 realiseerden we 154 woningen. Voor komende jaren (tot en met 2023) zijn er plannen voor 912
woningen. Daarnaast werken we aan nieuwe plannen om in de woningbehoefte te voorzien. Doelstelling is
om in alle kernen woningbouw te realiseren. Het woningbehoefteonderzoek is uitgevoerd en wordt in het
tweede kwartaal van 2019 opgeleverd. Daarmee hebben we goed in beeld welke behoefte er is in de
verschillende kernen. Ook kijken we met de provincie naar de mogelijkheden om naast inbreiding tot
uitbreiding over te kunnen gaan. Bijvoorbeeld in het geval van Vleumingen in Gendt en Blauwe
Hoek/Groenestraat in Doornenburg. We willen de woningbouw versnellen door procedures zo voorspoedig
mogelijk te laten verlopen. Dit betekent dat we belanghebbenden zo vroeg mogelijk in plannen betrekken en
samen kijken naar mogelijkheden. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling op ’t Zand in Huissen. Door de
aantrekkende economie en aardgasloos bouwen merken we dat enerzijds het realiseren van planning en
anderzijds de beheersing van de kosten onder druk staat. Door hierover aan de voorkant met onze partners
goede afspraken te maken, houden we hierop meer grip.




                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Speerpunt: Lingewaard in 2050 energieneutraal
Vanuit de in 2019 vastgestelde kaders geven we invulling aan onze ambities om onze doelstellingen te
realiseren. In 2020 realiseren we het eerste ijkpunt, 14% duurzame energie. Hiermee voldoen we aan de
afspraken in het Gelders Energie Akkoord. Energietransitie is in belangrijke mate een
gemeentegrensoverschrijdend onderwerp. Wij kunnen de doelstellingen niet alleen behalen. Een belangrijk
onderdeel hiervan is de totstandkoming van de Regionale Energie Transitie. Hier werken wij aan met de
regiogemeenten. Ook de Provincie is een belangrijke partner voor de gemeente Lingewaard.
In 2020 stellen we de warmte-transitievisie vast en gaan we vervolgens aan de slag met
wijkuitvoeringsplannen. Bij de wijk Zilverkamp als ‘wijk van de toekomst’ hebben we hier vooruitlopend op
het vaststellen van de warmte-transitievisie in 2019 al een start mee gemaakt.

Als gemeente willen we zelf het goede voorbeeld geven. Dit doen we onder meer door zonnepanelen op
onze eigen gebouwen te plaatsen. Daarnaast nemen we extra duurzaamheidsmaatregelen bij de herbouw
van het gemeentekantoor.

Speerpunt: Het ondernemersklimaat in Lingewaard is aantrekkelijk
Er is veel in gang gezet om Lingewaard voor ondernemers aantrekkelijk te maken. Er vindt structureel
overleg plaats tussen de ondernemerscollectieven en de gemeente. De accountmanager Bedrijven
coördineert en professionaliseert de contacten tussen ondernemers en de gemeente. Daarnaast verbeteren
we onze dienstverlening vanuit de gemeente en ODRA. Met workshops als ‘de ondernemende ambtenaar’
zorgen we er voor dat dit een eenduidige aanpak krijgt. Dat Lingewaard aantrekkelijk is voor ondernemers
blijkt ook uit de verkoop van kavels op de bedrijventerreinen. Samen met de ondernemers zijn we gestart
met de revitalisering van bedrijventerrein de Houtakker. Het college bezoekt regelmatig lokale bedrijven.
Het realiseren van snel internet in het buitengebied verloopt voorspoedig. Er is een marktpartij en de aanleg
van glasvezel in het buitengebied is gestart. Naar verwachting kan iedereen die zich heeft ingeschreven in
het derde kwartaal van 2019 gebruikmaken van snel internet en haarscherpe televisie.
Een doorlopend onderwerp uit de vorige periode is de vestiging van een crematorium. Het bestemmingsplan
uitvaartcentrum Karstraat is vastgesteld. De vergunning voor de bouw van het crematorium is verleend.
Hiermee is aan alle voorwaarden voor de vestiging van het crematorium voldaan.

Speerpunt: We kijken naar elkaar om in Lingewaard
In 2020 stellen we het nieuwe sociaal beleid voor de periode 2021-2024 vast. Hierin geven we de volgende
fase van de transformatie van het sociaal domein vorm. Dit doen we vanuit de domeinen van de Wmo,
Jeugdwet en Participatiewet. Daarbij werken we vanuit de pijlers gebiedsgericht werken, preventie en
samenwerking. We verbeteren de kwaliteit van het sociaal domein met focus voor het actieplan Mantelzorg,
Vrijwilligers en Ouderen, speerpunten notitie statushouders en beheersing van de kosten in de jeugdzorg.
Laaggeletterdheid is een doorlopend punt uit de vorige periode. Hiervoor is aandacht tijdens ‘de week van
de laaggeletterdheid en ‘de week van de alfabetisering’. Daarnaast voeren we samen met partners diverse
projecten uit om laaggeletterdheid te voorkomen (Taalmaatjes, Klus en Klets). In 2019 vindt er scholing
plaats gericht op signalering van laaggeletterdheid.
Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs is vastgesteld en wordt uitgevoerd. De komende vijf jaar
gaan we vier scholen vernieuwen / renoveren: het OBC Bemmel, het Sterrenbos in Huissen, de
Vonkenmorgen in Gendt en de Doornick in Doornenburg.
De contourennota Vastgoed en Accommodaties is in 2019 vastgesteld. De uitvoering en implementatie
pakken we in 2019 en volgende jaren op. De acties voor de realisatie van een geschikte locatie in Bemmel
waar gemeentelijke bijeenkomsten kunnen plaatsvinden, verloopt volgens planning. Bij de herbouw van het
gemeentekantoor realiseren we ook een multifunctionele ruimte waar gemeentelijke bijeenkomsten kunnen
plaatsvinden. Ook in Huissen blijft vergaderruimte voor gemeentelijke bijeenkomsten beschikbaar.
We versterken het gebiedsgericht werken en breiden dit in 2019 uit naar het sociaal domein. Dit sluit aan bij
de pijlers uit het sociaal beleidsplan. Het opstellen van het ontwikkelplan in Gendt is in volle gang en wordt in
2019 afgerond. De wijk ’t Zand heeft ook aangegeven met een wijkplan te willen gaan werken. Dit proces
starten we in 2019 met de wijk op.
De pilot Lingewaard Doet in Gendt en Angeren is succesvol afgesloten. In 2019 evalueren we de pilot en
nemen we een besluit over de uitrol naar andere kernen.

                                                                                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>De aandachtspunten voor 2019
De voortgang op de uitvoering van het college uitvoeringsprogramma verloopt over het algemeen goed.
Voor 2019 is er een aantal onderwerpen dat of nog onvoldoende tot uitvoering is gekomen, of meer
aandacht behoeft:

     We willen de bestuurlijke lobby verstevigen en intensiveren en hiervoor per portefeuille een aanpak voor
      maken. We zijn ons ervan bewust dat we samen met buurgemeenten en provincie meer voor elkaar
      krijgen dan alleen. Na de provinciale verkiezingen in maart 2019 pakken we de contacten met de nieuwe
      statenleden en gedeputeerden voortvarend op. Een voorbeeld hiervan is het bezoek van Provinciale
      Staten aan onze gemeente in het kader van duurzaamheid.

     De landelijke trend van de kostenontwikkeling in het sociaal domein vraagt om beheersmaatregelen. In
      verband met de stijgende kosten is besloten om een taskforce sociaal domein in te stellen. Deze
      taskforce heeft de opdracht domein breed, dus niet alleen binnen de jeugdzorg, te zoeken naar
      beheersmaatregelen die de trend van kostenstijging moeten ombuigen. Voor de noodzakelijke
      investeringen in de te maken transitieslag binnen het Sociaal Domein worden middelen vrijgemaakt
      middels ‘nieuw voor oudʼ.



In de afgelopen jaren zijn de kosten jeugdzorg en kosten WMO gestegen. In de onderstaande tabel zijn de
kosten opgenomen die zuiver toegerekend zijn aan het jaar waar ze betrekking op hebben. Deze sluiten dus
niet aan met de cijfers uit de jaarrekening(en). De reden hiervoor is dat er correcties zijn verwerkt doordat
facturen soms veel later worden ontvangen (na vaststelling van de jaarrekening).

    Jaar    Jeugd             WMO nieuw
    2015        6.565.959         2.403.016
    2016        7.449.852         2.469.314
    2017        8.211.909         2.810.046
    2018        9.594.725         3.072.035
    2019       10.175.000         3.325.000

Met name de stijging kosten Jeugd valt op. Het jaar 2019 betreft een prognose. Een eerste analyse van het
eerste kwartaal 2019 lijkt erop te wijzen dat de overschrijdingen zich in 2019 voortzetten. In onderliggende
kadernota nemen wij voor de jeugdzorg een lastenstijging van € 1,4 miljoen mee.

Met de introductie van het abonnementstarief per 1 januari 2019 is de eigen bijdrage voor een gedeelte van
onze inwoners afgeschaft of verlaagd. Dit heeft een aanzuigende werking op de zorgvraag. Op basis van de
                    e
resultaten van het 1 kwartaal 2019 leidt een eerste analyse tot een lastenstijging van € 600.000 binnen het
WMO budget (WMO nieuw en Hulp Bij Huishouding).Ook deze lastenstijging is meegenomen in de
kadernota.

In de kadernota is voor het Sociaal Domein een totale lastenverzwaring opgenomen van € 2,5 miljoen. In
actualisatie bestaand beleid is 1,4 miljoen opgenomen voor Jeugdhulp en 0,6 miljoen WMO
abonnementstarief daarnaast 0,5 miljoen in prijsindexering bij actualisatie financiële positie. Dit komt
bovenop de reeds in de vorige jaren toegevoegde structurele verhogingen.




                                                                                                               6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>3. Algemeen financieel beeld
In dit hoofdstuk zetten we de actuele financiële positie meerjarig uiteen. Hierbij kijken we naar autonome
ontwikkelingen en actualisatie van bestaand beleid . Daarnaast geven we een aantal ontwikkelingen aan,
waarvan op het moment van schrijven nog niet exact de financiële gevolgen aan te geven zijn, maar die we
wel een plaats willen geven in de begroting 2020.

3.1 Financiële positie
De Programmabegroting is de uitgangspositie van de Kadernota. Bij de vaststelling van de
Programmabegroting 2019 is één amendement aangenomen. Daarnaast zijn de gevolgen van de
septembercirculaire verwerkt in het saldo Meerjarenbegroting.

                                                              2020         2021        2022         2023
Saldo Meerjarenbegroting 2019-2022 uit begroting
                                                           185.016     667.887      410.752      677.116
2019
Amendement jongerenraad PB 2019                             -1.500      -1.500       -1.500       -1.500
Gevolgen septembercirculaire 2018                           -5.000     -84.000      -10.000      -10.000
Saldo Meerjarenbegroting 2020-2023                         178.516     582.387      399.252      665.616

3.2 Actualisatie financiële positie
De autonome ontwikkelingen op de staande begroting zijn de eerste wijzigingen die we verwerken in het
saldo Meerjarenbegroting 2020-2023.

                                                              2020         2021         2022        2023
Salarislasten e.d. personeel                                28.500      -40.958      -17.000       5.100
Salarissen/pensioenen B&W en vergoedingen Raad              60.000       54.000       48.000      42.000
Kapitaallasten en vervangingsinvesteringen                 183.040      259.609      398.382     339.455
Prijsindexering en areaalvergroting                       -492.194     -492.194     -498.194    -498.194
Minder rente tlv grexen                                   -177.212     -177.212     -177.212    -177.212
Meer uren tlv actieve grexen                                92.120       92.120       92.120      92.120
Kosten Scalabor (salariskosten WSE-ers en DVO)                                       234.000     456.000
Odra indexering en uitvoering wettelijke taken              -95.000     -65.000      -65.000     -65.000
Overige posten                                               92.400      66.900       62.900      27.300

Afval:
Vervallen onttrekking uit bestemmingsreserve afval        -500.600     -513.700     -518.700    -518.700
Minder inkomsten PMD (doorwerking 1e turap 2019)           -90.000      -90.000      -90.000     -90.000
Verbrandingsheffing vanaf 2020                            -170.500     -170.500     -170.500    -170.500
Benodigde kostendekking afval                              889.600      882.800      880.300     880.300

OZB opbrengsten:
Bijstelling OZB opbrengsten                                167.440      203.320     238.000      318.080
Prijsindexering 2%                                         229.000      463.400     703.000      946.300
Actualisatie financiële positie                            216.594      472.585   1.120.096    1.587.049

Toelichtingen:

Salarislasten en opleidingen personeel
We actualiseren jaarlijks de salarislasten. Daarbij houden we onder andere rekening met Cao-afspraken,
gevolgen van functiewaardering en andere ontwikkelingen op personeelsgebied.




                                                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Salarissen/pensioenen B&W en vergoedingen Raad
In de begroting was rekening gehouden met het mogelijke extra kosten wachtgeldverplichtingen voor
wethouders. Na de verkiezingen in 2018 blijkt deze wachtgeldverplichting lager dan oorspronkelijk begroot.
Daarom stellen we dit budget naar beneden bij.

Kapitaallasten en vervangingsinvesteringen
Jaarlijks actualiseren we de kapitaallasten. Bij die actualisatie houden we naast vervangingsinvesteringen
natuurlijk rekening met de stand van de voorgenomen investeringen en investeringen die zijn vertraagd.
Daarnaast maken we een nieuwe raming van de rentekosten van de vaste geldleningen. Deze rentekosten
zijn naar beneden bijgesteld. Dit mede als gevolg van de grondverkopen bij de grondexploitaties. Hierin zijn
ook de verhoogde kapitaallasten van de visie Polseweg en het verkeersplan centrum Huissen, zoals
                     e
opgenomen in de 1 tussentijdse rapportage 2019, verwerkt.

Prijsindexering en areaalvergroting
Jaarlijks indexeren we de prijzen op basis van de overeenkomsten die er zijn met de diverse leveranciers.
Het bedrag dat we in de begroting jaarlijks reserveren voor prijsindexering en areaalvergroting van
materiële budgetten is € 300.000. Voor 2020 is dat niet voldoende. Alleen al de prijsindexering en
areaalvergroting van het onderhoud van de kapitaalgoederen / vastgoed en de prijsindexering in het
sociaal domein bedragen globaal respectievelijk € 200.000 en € 500.000.

Minder rente en meer uren tlv grexen
Jaarlijks beoordelen we aan de hand van de voorgenomen activiteiten hoeveel uren we kunnen
doorbelasten naar grondexploitaties. We verwachten in 2020 meer uren te kunnen doorbelasten dan
geraamd was in 2019 met een waarde van ruim € 90.000. Dit is een voordeel.
Door de gerealiseerde en geraamde grondverkopen (in 2019) bij onder meer Pannenhuis II en de
Houtakker is de boekwaarde van de grexen aanzienlijk gedaald. Daardoor daalt ook de rente (= % x BW)
die ten laste van de grondexploitaties wordt gebracht. Dit nadeel ramen we op € 177.000. Daartegenover
staat wel een voordeel bij de kapitaallasten. Dit komt omdat we minder leningen hoeven af te sluiten in
verband met de opbrengsten van de grondverkopen.

Kosten Scalabor
De WSW-populatie neemt af. Daarmee lopen ook de kosten van Scalabor af. De aanname is 5% per jaar
conform het uitgangspunt van het Ministerie in de decentralisatie uitkering.

ODRA – uitvoering wettelijke taken en prijsindexering
Voor 2020 is extra geld nodig om de bij ODRA belegde taken te kunnen uitvoeren. Het gaat om een bedrag
van € 30.000. Dit extra geld is nodig voor het vervallen van de rijkssubsidie bij externe veiligheid en het
project asbestdaken. Daarnaast wordt de initiële begroting van de ODRA geïndexeerd met een nadelig
bedrag van € 65.000 vanaf 2020.

Overige posten
Op basis van bestaand beleid zijn enkele posten bijgesteld. Onder meer een positieve correctie van de
dekking van de overhead.

Afval
In 2018 en 2019 is het in de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing opgebouwde saldo aan onze inwoners
teruggegeven. We verlaagden het vaste tarief voor die twee jaren met € 15 per aansluiting. Vanaf 2020 is
deze reserve nagenoeg leeg.
Vanaf 2018 kregen we op het gebied van afval te maken met behoorlijke kostenstijgingen. Enerzijds door
overheidsmaatregelen (verbrandingsheffing van ruim € 32 per ton, lagere vergoeding voor PMD en stijging
van de verwerkingstarieven), anderzijds door onder andere keuzes over het inzamelsysteem en de
inzamelfrequenties.
Om deze kosten te kunnen dekken is een aanpassing van de afvalstoffenheffing nodig. In de paragraaf
lokale heffingen lichten we dat verder toe.
                                                                                                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>OZB-opbrengsten
De OZB opbrengsten zijn geïndexeerd met de jaarlijkse prijsstijging van 2%. Daarnaast is er een groei van
900 woningen in de jaren 2019 t/m 2022.

Het effect van de autonome ontwikkelingen op de meerjarenraming staat in onderstaande tabel.

                                                                2020      2021      2022      2023
Saldo Meerjarenbegroting 2020-2023                           178.516   582.387   399.252   665.616
Actualisatie financiële positie                              216.594   472.585 1.120.096 1.587.049
Saldo Meerjarenbegroting 2020-2023                           395.110 1.054.972 1.519.348 2.252.665


3.3 Actualisatie bestaand beleid

In deze paragraaf gaan we in op de doorwerking van de 1e tussentijdse rapportage 2019 en de actualisatie
van bestaand beleid.

                                                               2020         2021         2022         2023
                 e
Doorwerking 1 tussentijdse rapportage 2019                 -447.000     -419.000     -419.000     -419.000

In bijlage 1 van deze Kadernota 2020 zijn de onderwerpen met bedragen opgenomen, welke zijn
opgenomen in de regel doorwerking 1e tussentijdse rapportage 2019. Voor de uitgebreidere toelichting van
de onderwerpen verwijzen we naar de 1e tussentijdse rapportage 2019.

                                                                2020       2021       2022       2023
Jeugdhulp                                                 -1.400.000 -1.400.000 -1.400.000 -1.400.000
WMO - gevolgen abonnementstarief                            -600.000   -600.000   -600.000   -600.000
Dekking: Beheersmaatregelen                                1.000.000 1.000.000 1.000.000 1.000.000
Bijdrage Veilig Thuis                                        -22.355    -22.355    -22.355    -22.355
Bijstelling bijdrage VGGM                                   -168.900   -168.900   -168.900   -168.900
Zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed                              0          0          0          0
Planvoorbereiding projecten                                  -20.000    -20.000    -20.000    -20.000
bijdrage exploitatietekort Waardwonen Mariaplein            -130.000
Haalderen
Dekking: exploitatietekort Mariaplein Haalderen uit BR      130.000
Inzet Woningbouw
Verduurzamen gemeentelijke gebouwen naar                                                           -29.912
tenminste label B in 2022
Actualisatie bestaand beleid                              -1.211.255 -1.211.255 -1.211.255 -1.241.167

Toelichtingen:

Jeugdhulp
Er is sprake van een toenemend beroep op jeugdvoorzieningen. Ook de eerste maanden van 2019 wijzen
op een verder toenemende vraag.

WMO – gevolgen abonnementstarief
Met de introductie van het abonnementstarief per 1 januari 2019 is de eigen bijdrage voor een gedeelte van
onze inwoners afgeschaft of verlaagd. Dit heeft een aanzuigende werking op de zorgvraag.

Dekking: beheersmaatregelen sociaal domein
Om het structurele karakter van de toenemende kosten in het sociaal domein: jeugd en WMO (gevolgen
Abonnementstarief) in te perken moeten we beheersmaatregelen treffen. Het is volgens ons erg moeilijk om
een bedrag van € 1 miljoen op korte termijn om te buigen. We gaan er ook vanuit dat we extra middelen
ontvangen vanuit het Rijk. Omdat dit wellicht niet voldoende zal zijn, stellen we voor om een toevoeging van
                                                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>€ 3 miljoen te doen vanuit de algemene reserve naar de bestemmingsreserve sociaal domein. Hiermee
kunnen we de tekorten in de eerste jaren opvangen.

Bijdrage Veilig Thuis
Als gevolg van de verbeterde meldcode is het dienstenpakket aangepast. Dit heeft consequenties voor de
uren en daarmee voor de inzet van medewerkers. De verhoging van benodigd budget is daarmee een
logisch (en verklaarbaar) gevolg. Het nadeel is € 22.355.

Bijdrage VGGM
In de ontwerp begroting 2020 van de VGGM staat een begrote bijdrage van de gemeente Lingewaard van
€ 3.378.000. De toename van de bijdrage 2020 ten opzichte van 2019 (ad. € 168.900) bestaat voor het
grootste gedeelte uit loon- en prijsindexering (€ 143.000). De impact van de omgevingswet, de zorg voor
kwetsbaren en bevolkingszorg veroorzaken de rest van de toename.
In een zienswijze hebben we aangedrongen om de lastenverhoging binnen de bestaande budgetten te
dekken. En deze niet ten laste van de deelnemende gemeenten te brengen. De raad formuleerde deze
zienswijze en stelde deze vast in de raadsvergadering van 16 mei 2019.
Besluitvorming door het AB van de VGGM vindt plaats op 26 juni 2019. Dan weten we ook of dit bedrag
definitief is. Of dat de VGGM een gedeelte van de kostenstijging binnen eigen budgetten opvangt.

Zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed
In de raadsvergadering van 27 juni neemt uw raad een besluit over zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed.
Hiervoor ligt een investeringsvoorstel om als gemeente zelf te investeren in zonnepanelen op gemeentelijke
gebouwen. Hierdoor kunnen we op korte termijn zo’n 5.500 zonnepanelen op de grotere gemeentelijke
gebouwen plaatsen.
De totale realisatiekosten bedragen € 1,65 miljoen en worden geactiveerd. De hieruit voortvloeiende
kapitaallasten (rente en afschrijving) van deze investering en de kosten van beheer en onderhoud zijn lager
dan de jaarlijks te ontvangen revenuen. Het per saldo ontstane voordeel voegen we na verrekening van
eventuele vennootschapsbelasting jaarlijks toe aan het transitiefonds. Door het per saldo jaarlijkse voordeel
legt dit geen beslag op de beschikbaar gestelde middelen voor het transitiefonds en voor de
Meerjarenbegroting.

Planvoorbereiding projecten verkeer
Voor de planvoorbereiding van verschillende verkeersprojecten uit het Gemeentelijk Mobiliteitsplan en het
College uitvoeringsprogramma zijn meer middelen noodzakelijk, zodat we meer werkzaamheden tijdig
kunnen voorbereiden.
De middelen worden ingezet voor het uitvoeren van verkeerstellingen en verkeersstudies, de aanschaf van
smiley’s en snelheidsradars en het opstellen van beleidsplannen (o.a. Wegcategoriseringsplan, Nota
Parkeernormen).

Bijdrage exploitatietekort Waardwonen Mariaplein Haalderen
Het college heeft op 6 november 2018 besloten een bedrag te reserveren van € 130.000. Dit is ten behoeve
van de dekking van het exploitatietekort van Waardwonen voor de bouw van 10 appartementen aan het
Mariaplein te Haalderen. We verstrekken het bedrag pas nadat uit een doorrekening van het plan, door een
externe kostendeskundige, het tekort is aangetoond. We verlenen medewerking omdat we het belangrijk
vinden dat het project van de grond komt. Dit na vele jaren van leegstand en verloedering op de bewuste
plek aan het Mariaplein. De bijdrage kunnen we uit de ‘Reserve Inzet woningbouw’ verstrekken. De raad is
hier door middel van een informatienota van op de hoogte gesteld. In 2019 wordt gestart met de bouw.

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen naar tenminste label B in 2022
Het benodigde investeringsbudget voor het verduurzamen gemeentelijke panden naar minimaal label B in de
periode 2019-2022 bedraagt € 366.269 exclusief 21% BTW. Met dit investeringsbudget willen we,
onafhankelijk van het meerjarenonderhoudsplan, de maatregelen in een korte termijn van 3 jaar uitvoeren.
Daar waar investeringen slim kunnen samenvallen met het meerjarenonderhoudsplan zullen we deze niet
nalaten. Dit resulteert in een besparing op het investeringsbudget.

                                                                                                          10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Tezamen geeft dit het volgende beeld voor de meerjarenraming.

                                                            2020           2021           2022           2023
Saldo Meerjarenbegroting 2020-2023                       395.110      1.054.972      1.519.348      2.252.665
               e
Doorwerking 1 tussentijdse rapportage 2019              -447.000       -419.000       -419.000       -419.000
Actualisatie bestaand beleid                          -1.211.255     -1.211.255     -1.211.255     -1.241.167
Saldo Meerjarenbegroting 2020-2023                    -1.263.145       -575.283       -110.907        592.498



3.4 Voorstellen nog niet financieel vertaald

Na actualisatie van het bestaand beleid laat het saldo van de Meerjarenbegroting 2020-2023 zien dat er in
de eerste drie jaren geen ruimte is voor nieuw beleid. Om toch ruimte te creëren, gaan we de komende
maanden bezuinigingen in beeld brengen. Hierbij denken we onder andere aan het grondig bezien van de
huidige budgetten, geen uitbreiding van de personeelsformatie, en het kritisch bekijken van de ontwikkeling
van de zorgkosten en het waar mogelijk doorvoeren van ombuigingen.

Bij de begroting 2020 zullen onderstaande voorstellen worden opgenomen. Op dit moment is voor een
aantal voorstellen nog niet duidelijk wat precies de financiële consequenties zijn. Daarnaast is het ook
afhankelijk van de keuzes van de raad en de financiële ruimte die er op dat moment is.

Herbouw gemeentekantoor
In verband met de herbouw van het gemeentekantoor zijn er aanvullende middelen noodzakelijk. Enerzijds
komt dit omdat de uitkering van de verzekering niet alle kosten volledig dekt. Anderzijds omdat in het
ontwerp voor de herbouw rekening is gehouden met meer werkplekken, een andere, noodzakelijke,
gebouwindeling vanwege de veiligheid van gebruikers en informatie én de behoefte aan multifunctionele
vergaderruimten. Daarnaast pakken we een aantal problemen met betrekking tot de akoestiek, ventilatie en
verwarming aan. Ook realiseren we een aantal duurzaamheidsmaatregelen. De verwachting is dat we het
gebouw medio 2020 grotendeels weer in gebruik kunnen nemen.
De financiële consequenties (kapitaallasten) nemen we mee bij het opstellen van de Programmabegroting
2020. Dan is er meer duidelijkheid over de aanbesteding en de uitkering van de verzekeraar.

Bochten Karstraat Huissen
We passen het ontwerp aan ten opzichte van het bij de subsidieaanvraag ingediende ontwerp. Dit doen we
na overleg met belanghebbenden en omwonenden. Maar ook in het kader van verkeersveiligheid en de
verkeersdroomstroming. De panden direct gelegen aan de binnenzijde van de beide bochten moeten we nu
als gevolg van deze ontwerpaanpassing verwerven. We zoeken voor de meerkosten hiervan, inclusief de
aanpassingen van de infrastructuur (aangepast ontwerp van de bocht), extra dekking. Het voorstel is om
deze aanvullende kosten te dekken uit het fonds bovenwijkse voorzieningen. Bij het opstellen van de
Programmabegroting 2020 is er meer informatie over de kosten en nemen we dit hierin mee.

Uitbreiding transitiefonds energie
In september 2019 is de vaststelling van de kaders voor de warmte-transitievisie gepland. In het eerste
kwartaal van 2020 stellen we de warmte-transitievisie vast. Bij het opstellen hiervan betrekken we onze
inwoners, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. We hebben geld nodig voor het uitvoeren van
de visie en het aanpakken van wijken in de toekomst. Om zo de afkoppeling van het aardgasnet te
realiseren. In het uitvoeringsprogramma bij de visie benoemen we kansrijke wijken. Deze komen in de
eerstkomende jaren in aanmerking voor afkoppeling. We maken een raming van de kosten om tot energie-
uitvoeringsplannen te komen per kansrijke wijk. Met de uitbreiding van het transitiefonds kunnen we plannen
voor de afkoppeling van kansrijke wijken uitwerken. Daarbij gaan we ervan uit dat de uitvoeringskosten door
derden worden gefinancierd. Ook willen we gericht werken aan het opzetten van een warmtebedrijf. Voor
verduurzaming in brede zin werken we aan plannen voor de doelgroep bedrijven en aan duurzame opwek.
Deze kosten willen we bij de begroting dekken door een éénmalige uitname uit de algemene reserve.


                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4. Paragrafen
4.1 Lokale heffingen

Afvalstoffenheffing

De bestemmingsreserve afvalstoffenheffing is een egalisatiereserve. Voor- en nadelen op lasten en baten
met betrekking tot de afvalinzameling vangen we in deze reserve op, mits deze van voldoende omvang is.
Het verloop van de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing ziet er in de periode 2015-2019 als volgt uit:

                                toevoeging
   jaar          1-jan          onttrekking           31-dec
   2015              852.739          -455.830            396.909
   2016              396.909           297.136            694.045
   2017              694.045           334.438          1.028.483
   2018            1.028.483          -526.001            502.482
   2019              502.482          -522.100            -19.618

Voor de jaren 2015 tot en met 2018 betreft het de bedragen uit de jaarrekening. Voor 2019 gaat het om het
bedrag uit de begroting (€ 522.100). Voor de Kadernota 2020 zijn geen middelen meer beschikbaar in de
bestemmingsreserve afvalstoffenheffing. In 2018 en 2019 is het in deze bestemmingsreserve opgebouwde
saldo aan onze inwoners teruggegeven door het vaste tarief voor die twee jaren met € 15 per aansluiting te
verlagen. In de begroting 2019 is in het overzicht van reserves en voorzieningen al zichtbaar gemaakt dat er
een negatieve bestemmingsreserve ontstaat wanneer we jaarlijks ruim € 500.000 uit de
bestemmingsreserve afvalstoffenheffing onttrekken. Vanaf 2020 is het niet meer mogelijk uit deze reserve te
putten.

De lasten en baten met betrekking tot afvalstoffen ontwikkelden zich de afgelopen jaren als volgt:
                         Lasten             Baten            Saldo         Reserve 1-1      Reserve 31-12
Jaarrekening 2017          3.025.000         3.359.000          334.000          694.045          1.028.483
Jaarrekening 2018          3.619.987         3.093.986         -526.001        1.028.483            502.482
Begroting 2019             3.624.400         3.102.300         -522.100          502.482            -19.618

Lasten
De lasten stegen in 2018 ten opzichte van 2017 afgerond met € 600.000. Deze stijging is voornamelijk te
verklaren door een wijziging in het inzamelsysteem. Groente-, fruit- en tuinafval (GFT) en plastic
verpakkingen, metalen verpakkingen en drankpakken (PMD) zamelen we vanaf januari 2018 separaat in met
een aparte GFT-container en PMD zakken. Tot die tijd zamelden we deze stromen in één duo-container in.
Een aantal amendementen van de gemeenteraad versterkten deze kostenstijging. Hierbij gaat het om de
verhoging van de frequentie van inzameling van restafval en grof tuinafval (snoeihout) ten opzichte van
waarmee we in de begroting van 2018 rekening hielden. Voor restafval ging de frequentie van één keer per
vier weken naar één keer per twee weken. Voor snoeihout ging de frequentie van vier keer per jaar naar
twaalf keer per jaar.

Naast deze structurele wijzigingen maakten we meer incidentele kosten om de duo-container aan te passen
naar GFT-container (schotten eruit). De mogelijkheid om de GFT-container om te ruilen voor een kleiner
exemplaar versterkte dit effect. Hiervan maakten ruim 1.700 huishoudens gebruik.

In het meerjarenperspectief hebben we nog geen rekening gehouden met de landelijke ambitie: het
terugdringen van het restafval van 115 kilo naar 30 kilo per inwoner. Het aanbieden van minder restafval
heeft zeker effect op de verwerkingskosten. Minder restafval betekent echter geen recht evenredig effect op
het tarief van de afvalstoffenheffing. Dit komt onder meer omdat de verbrandingsheffing per ton zeker nog
zal stijgen in de toekomst.


                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Baten
De afname van de baten in 2018 ten opzichte van 2017 ter hoogte van € 300.000 is voornamelijk te
verklaren door de verlaging van het vastrecht met € 15 per huisaansluiting per 1-1-2018. Daarnaast zijn er
verschillende relatief kleinere voordelen en nadelen door schommelende vergoedingen en tarieven van
onder andere oud papier, afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA), PMD, textiel en glas.

In de kadernota actualiseren we jaarlijks alle budgetten voor zover noodzakelijk. Dat is ook gebeurd voor de
budgetten met betrekking tot de afvalinzameling in 2017 t/m 2019. We hebben daarnaast te maken met een
                        e
doorwerking vanuit de 1 tussentijdse rapportage 2019 van opnieuw mindere opbrengsten voor ingezameld
PMD. En ten slotte geldt vanaf 1 januari 2020 de verbrandingsheffing voor restafval van ruim € 32 per ton. In
totaal is een toename van bijna € 900.000 aan kostendekking nodig voor het totale spectrum van de
afvalactiviteiten.

Omschrijving                                             2020           2021          2022           2023
Afval:
Saldo lasten en baten                                     -629.100       -622.300      -619.800      -619.800
Minder inkomsten PMD (doorwerking 1e turap 2019)           -90.000        -90.000       -90.000       -90.000
Verbrandingsheffing vanaf 2020                            -170.500       -170.500      -170.500      -170.500

Benodigde kostendekking afval                              889.600       882.800        880.300       880.300


De € 15 korting op het vastrecht afvalstoffenheffing die in 2018 en 2019 is teruggeven aan de inwoners
wordt gestopt per 1 januari 2020. Dit betekent per 1 januari 2020 een verhoging van het vastrecht met € 15
per aansluiting per jaar. Zoals ook aangegeven in het recent vastgestelde grondstoffenbeleid streven we
voor afvalinzameling en verwerking naar een volledige kostendekking via de afvalstoffenheffing. De
verwachte stijging van de kosten voor de verwerking van restafval door een veranderende afvalmarkt en de
verhoging van de heffing op het verbranden van restafval die wordt opgelegd door de rijksoverheid, wordt
verrekend via de Diftar. De hoogte van dit tarief zal worden vastgesteld na de afronding van de
aanbestedingen voor de verwerking van restafval en de inzameling van huishoudelijk afval en worden
verwerkt in de begroting 2020 eind 2019. Bij de begroting 2020 en vaststelling van de tarieven (december
2019) kan nog worden bekeken of er gedurende een korte periode dekking uit de Algemene Reserve kan
worden gehaald.

Lijkbezorgingsrechten en bouwleges

Op 13 december 2018 nam uw raad een motie aan waarin ze het college verzocht om voor de kadernota
onderzoek te doen naar de tarifering, opbouw en kostendekkendheid van de lijkbezorgingsrechten en de
bouwleges. Wij hebben – na een meervoudige onderhandse aanbesteding – een extern bureau opdracht
gegeven dit onderzoek uit te voeren. De belangrijkste resultaten en voorstellen werken wij hierna voor u uit.
Het onderzoeksrapport is als bijlage bij deze kadernota gevoegd. De belangrijkste conclusies, die u ook
terug kunt vinden in hoofdstuk 4 van het rapport, luiden als volgt.

Lijkbezorgingsrechten
 De verwachte kostendekkendheid van de lijkbezorgingsrechten is 98,1% in belastingjaar 2020. Dit is
  zonder rekening te houden met het doorstorten naar de voorziening. Na doorstorten is dit 28,2%. De
  gemeente werkt dus nagenoeg kostendekkend en voldoet aan de eis van maximale kostendekkendheid.
 De tarieven die de gemeente Lingewaard hanteert voor de lijkbezorging zijn relatief hoog in vergelijking
  met de regio. Dit geldt ook wanneer gekeken wordt naar afname van gelijke diensten (begraven van een
  volwassene inclusief grafbedekking en onderhoud).
 Landelijk bezien liggen de tarieven in het kader van de lijkbezorging iets boven het gemiddelde.
 Bij begravingen spelen het voorzieningen- en onderhoudsniveau op de begraafplaats een belangrijke rol
  in de keuze voor een begraafplaats. De toekomstige lasten voor het op peil houden van het
  voorzieningen- en onderhoudsniveau zijn in de gemeente Lingewaard gedekt via een voorziening in de
  begroting.
                                                                                                            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> De huidige opschoonactie van de administratie zorgt voor aanvullende lasten en baten (achterstallige
  verlengingen). Dit zal afnemen naarmate de administratie beter op orde raakt.

Het rapport geeft verder aan dat de raming van zowel de baten als de lasten op het niveau van de gehele
legesverordening dient te geschieden. Niet per individuele dienst of groep van diensten. Voor de toetsing
aan de opbrengstlimiet is het dan ook niet van belang of de geraamde baten van een afzonderlijke heffing al
dan niet uitgaan boven de ter zake geraamde kosten.

Ons voorstel is om de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten niet verder aan te passen in de begroting 2020
en aansluitend in de betreffende verordening. We stellen ook voor om geen prijsaanpassing / indexering
door te voeren.

Bouwleges
In de begroting 2015 constateerden we dat een aanpassing van de tarieven van de bouwleges nodig was.
Dit om de kostendekkendheid weer op een aanvaardbaar niveau te brengen. De jaren daarvoor was deze
drastisch afgenomen vanwege de toenmalige crisis in de bouw,. Als onderdeel van het toenmalige
dekkingsplan stelden we voor de opbrengst bouwleges in 2015 te verhogen met € 300.000 en in 2016 nog
eens met € 150.000. Wij gaven daarbij al aan, dat Lingewaard met deze verhoging van één van de
goedkoopste gemeenten in Gelderland één van de duurdere zou worden. De kostendekkendheid van de
bouwleges ontwikkelde zich de afgelopen jaren als volgt: in 2015: 67,5% - in 2016: 85,8% - in 2017: 87,7% -
in 2018: 92,8% en in 2019: 89,7%.

De hoogte van de bouwleges en de gehanteerde systematiek (progressief tarief bij oplopende bouwkosten)
stelde ons het afgelopen jaar wel voor de vraag of aanpassing noodzakelijk is. Enkele bezwaarschriften met
betrekking tot de hoogte van de bouwleges bevestigden de noodzaak dit verder te onderzoeken.

Het rapport geeft de volgende conclusies met betrekking tot de bouwleges:
 De kostendekkendheid van de bouwleges is 97,5%. NB: dit is de verwachte kostendekking in 2020 op
   basis van de verordening 2019.
 De legesfacturen voor bouwactiviteiten zijn tot bouwkosten van € 750.000 het op één na hoogst in de
   uitgevoerde benchmark. Voor de bouwkosten vanaf € 750.000 zijn deze het hoogst. Bovendien stijgen de
   legesbedragen aanzienlijk sneller dan in de meeste andere benchmark gemeenten. Dit komt omdat we
   slechts één tarief hanteren.
 Landelijk bezien zijn de legestarieven gemiddeld, volgens het onderzoek van de Vereniging Eigen Huis.
 Tariefdifferentiatie is aan te bevelen in de vorm van een degressief stelsel. Dit kan al dan niet met een
   legesplafond en oplopende vaste bedragen. De stappen om hier te komen zijn in deze rapportage
   opgenomen aan het einde van hoofdstuk 3.2.
 Het aantal bezwaarschriften tegen de legesfactuur is 4% op het totaal aantal aanvragen. Het aantal
   bezwaren dat is gericht tegen de hoogte van de grondslag (de bouwkosten) is iets meer dan 2% op het
   totaal aantal aanvragen.
 Aanbevolen wordt om de bestaande Richtlijn voor Bouwkosten te actualiseren of een nieuwe Richtlijn te
   kiezen en deze jaarlijks te actualiseren.
 Daarnaast is van belang om het werkproces bij de behandeling van aanvragen zodanig in te richten dat
   bij twijfel over de aangeleverde bouwkosten, we eerst om een toelichting vragen voordat we het besluit
   nemen om op grond van de Richtlijn het legesbedrag te calculeren.

Ons voorstel is om in ieder geval uit te gaan van een degressief stelsel in de begroting 2020 en aansluitend
in de betreffende verordening voor de bouwleges. Wij willen nog verder onderzoeken in hoeverre we daarbij
een legesplafond moeten instellen en oplopende vaste bedragen.
Wij stellen verder voor om de aanbevelingen voor het actualiseren van de Richtlijn voor Bouwkosten en de
inrichting van het werkproces om de bouwkosten te beoordelen, over te nemen.




                                                                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4.2 Verbonden partijen

Ontwikkelingen regionale samenwerking Arnhem - Nijmegen
In de regio Arnhem - Nijmegen zijn er ontwikkelingen waarvan het nu nog niet te duiden is of dit
consequenties heeft voor onze begroting dit jaar of volgend jaar.
De versterking en verbetering van de regionale samenwerking staat nadrukkelijk op de agenda. Het
bestuurlijk overleg van de regio Arnhem - Nijmegen wil daarom dit voorjaar een proces inzetten dat moet
leiden tot een versterkte regionale samenwerking. Dit heeft inmiddels de steun gekregen van de colleges
van B&W van alle 18 colleges in de regio. Op dit moment is nog niet te duiden in hoeverre dit proces invloed
heeft op de komende begroting.


4.3 Duurzaamheid
De raad heeft 10 januari 2019 besloten de programma’s in de begroting 2020 in te delen in taakvelden
(conform de indeling in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten - BBV).

Taakvelden:
1. Veiligheid
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
3. Economie
4. Onderwijs
5. Sport, cultuur en recreatie
6. Sociaal domein
7. Volksgezondheid en milieu
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
9. Bestuur en ondersteuning



In deze opzet keert het huidige programma Klimaat en Duurzaamheid niet terug. Vanwege het belang dat de
raad hecht aan dit onderwerp is er vervolgens voor gekozen om een aparte paragraaf Duurzaamheid in het
leven te roepen. Deze paragraaf bevat alle relevante informatie over duurzaamheid. Het onderwerp
duurzaamheid loopt door dwars door de programma’s heen en kan zo als het ware samen komen in de
paragraaf Duurzaamheid. Een eerste concept opzet van de paragraaf bespreken we met de auditcommissie
(in juni 2019).




                                                                                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bijlagen

1. Doorwerking 1e tussentijdse rapportage 2019
                                                                   e
Hieronder staat een specificatie van de structurele mutaties uit de 1 tussentijdse rapportage 2019,
                                                             e
verzameld onder actualisatie bestaand beleid/doorwerking 1 tussentijdse rapportage 2019. Voor een nadere
                                  e
toelichting verwijzen we naar de 1 tussentijdse rapportage 2019.

                                                           2019        2020          2021       2022       2023
Inwonersparticipatie                                    -20.000     -20.000       -20.000    -20.000    -20.000
Leerlingenvervoer                                       -50.000     -50.000       -50.000    -50.000    -50.000
Wmo Hulpmiddelen - Vervoersvoorziening                 -163.500    -163.500      -163.500   -163.500   -163.500
Wmo Uitvoeringskosten - BVO beheerkosten *                          -10.000
Wmo Hulpmiddelen - Rolstoelen                            50.000      50.000        50.000     50.000     50.000
Wmo Hulpmiddelen - Woningaanpassing                      40.000      40.000        40.000     40.000     40.000
Wmo Hulp bij huishouden ZIN/PGB                         -50.000     -50.000       -50.000    -50.000    -50.000
Algemene voorzieningen WMO (Eigen bijdragen)           -245.000    -245.000      -245.000   -245.000   -245.000
Wmo Begeleiding ZIN/PGB                                -170.000    -190.000      -150.000   -150.000   -150.000
Jeugdhulp PGB                                            90.000      90.000        90.000     90.000     90.000
Jeugdhulp gespecialiseerd                               -40.000     -40.000       -40.000    -40.000    -40.000
Onderwijsbeleid en leerlingzaken subsidies              102.000      79.000        57.000     57.000     57.000
Onderwijsachterstandenbeleid **                        -181.750    -156.500      -131.430   -106.000
Onderwijsachterstandenbeleid (Rijksmiddelen) **         181.750     156.500       131.430    106.000
Gymonderwijs                                             42.500      42.500        42.500     42.500     42.500
Gewijzigde (meerjaren)begroting 2019 ODRA              -360.000    -360.000      -360.000   -360.000   -360.000
Gewijzigde (meerjaren)begroting 2019 ODRA
                                                        360.000        360.000   360.000    360.000    360.000
(Leges)
Basis registratie personen                               20.000      20.000        20.000     20.000     20.000
                 e
Doorwerking 1 tussentijdse rapportage 2019             -394.000    -447.000      -419.000   -419.000   -419.000

                                                                  e
* Wmo uitvoeringskosten en BVO beheerkosten zijn gemeld in de 1 tussentijdse rapportage als incidenteel.
Technisch is dat correct omdat deze bijstelling geldt voor 2019 en 2020 (meerjarig incidenteel). De kolom in
2019 laten we leeg om aansluiting te houden met de totaaltelling van de structurele bedragen zoals deze zijn
gemeld in de 1e tussentijdse rapportage 2019.
** Voor het jaar 2023 zijn de ontwikkelingen van de Rijksmiddelen voor Onderwijsachterstandenbeleid nog
niet bekend. Daarom zijn daar nu nog geen bedragen opgenomen.

Van de structurele mutaties uit de 1e tussentijdse rapportage 2019 is een aantal onderwerpen verwerkt
onder actualisatie financiële positie:

Inkomsten uit inzameling verpakkingsmaterialen          -90.000     -90.000       -90.000    -90.000    -90.000
Wethouderspensioenen                                     90.000      90.000        90.000     90.000     90.000
Onroerende zaakbelasting                                173.200     167.440       203.320    238.000    318.080
                                                       -220.800    -279.560      -215.680   -181.000   -100.920


De kapitaallasten van de kredietverhogingen van zowel de visie Polseweg als het verkeersplan centrum
Huissen zijn verwerkt in de actualisatie financiële positie in de regel ‘Kapitaallasten en
vervangingsinvesteringen’.




                                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>2. Investeringsplan

       Investeringsplan 2020-2023                        Bedrag             Dekking    Dekking     Te dekken      Jaar       Afsch   Lasten    Lasten    Lasten     Lasten
       Investeringen en prioriteiten                        Investering       dmv      dmv subs     Middels        van       Ter-    2020      2021       2022      2023
                                                            2020-2023       reserves   ov. budg.   afschrijv.   realisatie   mijn


        1 Deelname aan de samenleving
1.01    Visie Polseweg                                        4.050.000                             4.050.000 2019/2022      10/40   180.000   190.000    202.000   202.000
1.02    Integr. huisvestingsplan onderwijs (2019-2022)        3.500.000                             3.500.000      2021         40                        140.000   140.000
        Uitvoering integr. huisvestingsplan onderwijs        10.000.000                            10.000.000      2022         40                       400.000    400.000
        Uitvoering integr. huisvestingsplan onderwijs        10.000.000                            10.000.000      2022         40                                  400.000
        2 Bereikbaarheid en mobiliteit
2.01    Dorpensingel Nijmegen - Bemmel                        1.350.000                             1.350.000        2021       25                        74.250     74.250
2.02    Gemeentelijk mobiliteitsplan 2020                     1.050.000                             1.050.000        2020       40              42.000    42.000     42.000
        Gemeentelijk mobiliteitsplan 2021                     1.600.000                             1.600.000        2021       40                        64.000     64.000
        Gemeentelijk mobiliteitsplan 2022                       750.000                               750.000        2022       40                                   30.000
2.03    Fietspad zomerdijk                                       85.000                                85.000        2021       40                         3.400      3.400
        3 Bedrijvigheid
3.01                                                                                                                2023-
        Hoogwatervrij maken Looveerweg                        1.100.000                             1.100.000                   25
                                                                                                                     2029
        6 Duurzaamheid
6.01    Windenergie                                               125.000                125.000                     2020
        7 Beheer en onderhoud
7.01                                                                                                                2020-
        Investeringen vervangingen Riolering 2020             2.249.000                2.249.000                             15-60
                                                                                                                     2022
                                                                                                                    2021-
        Investeringen vervangingen Riolering 2021             2.097.000                2.097.000                             15-60
                                                                                                                     2023
                                                                                                                    2022-
        Investeringen vervangingen Riolering 2022             1.998.000                1.998.000                             15-60
                                                                                                                     2024
                                                                                                                    2023-
        Investeringen vervangingen Riolering 2023             2.047.000 2.129.182      2.047.000                             15-60
                                                                                                                     2025
                                                                                                                    2020-
        Maatregelen / Projecten Riolering 2020                4.131.000                4.131.000                             15-60
                                                                                                                     2022
                                                                                                                    2021-
        Maatregelen / Projecten Riolering 2021                2.200.000                2.200.000                             15-60
                                                                                                                     2023
                                                                                                                    2022-
        Maatregelen / Projecten Riolering 2022                    840.000 1.215.824      840.000                             15-60
                                                                                                                     2024
                                                                                                                    2023-
        Maatregelen / Projecten Riolering 2023                    840.000                840.000                             15-60
                                                                                                                     2025
7.02    Urnenmuur Hoeve Huissen                                    60.000                             60.000         2022       20                                    3.900
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>7.03     Ondergrondse containers 2020                                      137.500                    137.500                        2020
7.04     Reconstructie Nijmeegsestraat Gendt                               575.000                                  575.000          2020     40              23.000    23.000    23.000
7.05     Vervanging groen en bomen                                         115.000                                  115.000          2020     20               7.475     7.475     7.475
         Vervanging groen en bomen                                         115.000                                  115.000          2021     20                         7.475     7.475
         Vervanging groen en bomen                                         115.000                                  115.000          2022     20                                   7.475
         Vervanging groen en bomen                                         115.000                                  115.000          2023     20
7.06                                                                                                                                2021-
         Revitalisering Zilverkamp                                       7.500.000                                7.500.000                   20                       292.500   487.500
                                                                                                                                     2022



       Totaal uitvoering 2020-2023                                     58.744.500 3.345.006 16.664.500 42.080.000                                  180.000   262.475 1.256.100 1.892.475

       Ten tijde van het opstellen van van de kadernota was de verwachting dat de volgende posten in 2019 worden uitgevoerd: Ontsluiting de
       Heister via terrein OBC, Fietspad A325 kattenleger, Openbare voorz. toegankelijkheid park Holth., Martinuskerk, duurzame
       straatverlichting, vervolg revitalisering Zilverkamp, ondergrondse containers 2019, reconstructie Wardstraat en Nijmeegsestraat,                                327.750   327.750
       vervanging groen en bomen (2018+2019), Gemeentelijk Mobiliteitsplan (2018+2019), grond Park Holthuizen en grond Park Lingezegen.            324.450   327.750

       Totaal reservering nieuwe lasten 2020 e.v.                                                                                                  504.450   590.225 1.583.850 2.220.225




                                                                                                                                                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Toelichtingen investeringsplan Kadernota 2020

1.01      Visie Polseweg
   Investering               Dekking            Incidentele jaarlast  Structurele jaarlast    Realisatie in:
   € 4.050.000           via afschrijving                                 € 202.000            2019/2022
In de programmabegroting 2017 en 2018 was een totaal bedrag van € 4,2 miljoen, met een kapitaallast van
€ 168.000,- opgenomen voor de uitvoering van de Visie omgeving Polseweg. Op 9 november 2017 heeft de
gemeenteraad een besluit genomen over de uitvoering van deze visie conform de in het raadsvoorstel
genoemde variant 2. Uit een raming bleek dat deze variant binnen het gereserveerde budget gerealiseerd
zou kunnen worden. Deze raming was bedoeld om een indicatie te geven van de haalbaarheid van het
project.
Op dat moment is een begrotingswijziging aangebracht in de begroting 2019 en is het begrote bedrag
bijgesteld tot een bedrag van € 3,6 miljoen. Inmiddels is er een meer concrete planbegroting. De
investeringskosten van dit concrete plan passen nagenoeg binnen het oorspronkelijke krediet van € 4,2
miljoen. (Er is al een voorbereidingskrediet van € 150.000 van de oorspronkelijke 4,2 miljoen afgehaald.)


1.02      Uitvoering huisvestingsprogramma onderwijs
   Investering              Dekking            Incidentele jaarlast  Structurele jaarlast   Realisatie in:
   € 3.500.000          via afschrijving                                 € 140.000               2021
  € 10.000.000                                                           € 400.000               2021
  € 10.000.000                                                           € 400.000               2022
In de begroting 2018 is voor de uitvoering van het huisvestingsprogramma onderwijs in 2019 al € 3,5
miljoen gereserveerd. In het IHP is een financiële paragraaf opgenomen waarin we aangeven welke
investeringen voor de komende jaren in de onderwijshuisvesting noodzakelijk zijn. In de begroting 2019 zijn
deze investeringsbedragen opgenomen.

2.01      Dorpensingel Nijmegen Bemmel
   Investering            Dekking             Incidentele jaarlast  Structurele jaarlast Realisatie in:
     € 1.350.000        Afschrijving                                     € 74.250            2021
                                                                     Beheerkosten pm
De provincie en de gemeenten Nijmegen en Lingewaard financieren de dorpensingel tussen Nijmegen-
noord en Bemmel. De aanleg verbetert de bereikbaarheid van Bemmel en ontlast verschillende lokale
wegen door Lent, Ressen en Bemmel. Het Lingewaardse aandeel van de aanlegkosten is geraamd op
€ 1.500.000. Hierbij nemen we ook de aanpak van de Vossenhol en de Ressensestraat mee. Voor de
planvoorbereiding is € 150.000 beschikbaar. Realisatie is gepland in 2021.


2.02      Gemeentelijk mobiliteitsplan 2019-2022
   Investering              Dekking             Incidentele jaarlast Structurele jaarlast Realisatie in:
   € 1.050.000           Via afschrijving                                 € 42.000           2020
   € 1.600.000                                                            € 64.000           2021
    € 750.000                                                             € 30.000           2022
Het Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP) is in december 2017 vastgesteld door de gemeenteraad. Het
bestaat uit een beleidsplan en een maatregelenprogramma voor de komende 10 jaar.
De financiële vertaling van de voorstellen voor de periode 2019-2022 zijn opgenomen in de
Meerjarenbegroting. Vanuit het GMP 2018 is een bedrag van € 50.000 verschoven naar 2020 voor de
uitbreiding van fietsparkeervoorzieningen.

In 2020 staan in ieder geval de volgende projecten uit het GMP op de planning:
     Reconstructie N839 Huissen – Bemmel (Karstraat)
     Verschillende oversteekplaatsen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2.03     Fietspad zomerdijk
   Investering              Dekking            Incidentele jaarlast   Structurele jaarlast   Realisatie in:
    € 85.000            via afschrijving                                    € 3.400              2021
In de Angerense polder herstellen we een recreatieve fietsroute. Dit gebeurt deels door reconstructie van
de bestaande weg en aanleg van een nieuw fietspad rondom het fabrieksterrein. In aanvulling daarop willen
we het vracht- en fietsverkeer langs de zomerdijk scheiden door een apart pad aan te leggen over de
zomerkade. Dit is afhankelijk van cofinanciering vanuit de provincie.

3.01      Hoogwatervrij maken Looveer
   Investering               Dekking        Incidentele jaarlast   Structurele jaarlast   Realisatie in:
  € 1.100.000            via afschrijving                               € 60.500           2023-2029
Het Rijk, de provincie, waterschappen en gemeenten doen onderzoek naar de beste oplossing voor het
inpassen van maatregelen rondom het splitsingspunt Rijn-IJssel. Op basis daarvan wordt een besluit
genomen over de mogelijkheden voor inpassing en financiering van maatregelen, waaronder het verbeteren
van de toegangsweg naar het Looveer.

6.01      Windenergie
   Investering             Dekking            Incidentele jaarlast Structurele jaarlast  Realisatie in:
    € 125.000            via subsidie                                                       2020
De gemeente onderzoekt mogelijke locaties voor windenergie. Voordat ergens windturbines staan, maakt
de gemeente al verschillende kosten. Als er windturbines komen, verwachten we deze kosten deels te
kunnen terugverdienen, door kostenverhaal en/of grondopbrengsten.


7.01       Investeringen Vervangingen en Investeringen Maatregelen Riolering
   Investering             Dekking          Incidentele jaarlast Structurele jaarlast       Realisatie in:
  Vervangingen          Tlv rioolheffing                                                    Vervangingen
   € 2.249.000                                                                               2020-2022
   € 2.097.000                                                                               2021-2023
   € 1.998.000                                                                               2022-2024
   € 2.047.000                                                                               2023-2025
 Maatr./Projecten                                                                           Maatregelen
   € 4.131.000                                                                               2020-2022
   € 2.200.000                                                                               2021-2023
    € 840.000                                                                                2022-2024
    € 840.000                                                                                2023-2025

De raad heeft op 17 november 2016 een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vastgesteld voor de
planperiode 2017-2021. In dit nieuwe GRP zijn alle vervangingsinvesteringen en de investeringen (verbeter)
maatregelen / projecten opgenomen. Bij de vervangingsinvesteringen gaat het onder andere om het
vervangen van pompen / gemalen, persleidingen en (vrijverval) rioolbuizen. Bij de investeringen maatregelen
/ projecten betreft het alle resterende maatregelen / projecten uit het Waterplan Lingewaard, de resterende
maatregelen / projecten uit het vorige GRP, nieuwe maatregelen / projecten en investeringsbudgetten voor
afkoppelen en waterberging in de openbare ruimte. De uiteindelijk benodigde jaarlijkse
investeringsbudgetten voor de vervangingen zijn afhankelijk van de jaarlijkse kwaliteitsinspecties. De
kwaliteitsontwikkeling kan sterker achteruit gaan dan eerder voorzien, of juist andersom. De kapitaallasten
van alle investeringen uit het GRP dekken we volledig met de inkomsten uit de rioolheffing. De
gemeenteraad stelde tegelijk met de vaststelling van het GRP ook de hoogte van de rioolheffing voor de
komende periode vast.




                                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>7.02     Begraafplaats Hoeve, Huissen - urnenmuur
   Investering            Dekking             Incidentele jaarlast Structurele jaarlast     Realisatie in:
    € 60.000                                                             € 3.900                2022
De gemeente verwachtte groei in de behoefte aan het bijzetten van een urn in een urnenmuur op
begraafplaats De Hoeve. Deze groei is gestagneerd ondanks een tariefverlaging voor bijzetten in 2016. De
geplande uitbreiding was voorzien in 2018. De komende jaren is de uitbreiding zeker niet nodig.

7.03      Ondergrondse containers
   Investering              Dekking           Incidentele jaarlast  Structurele jaarlast    Realisatie in:
       € 137.500      Tlv afvalstoffenheffing                                                         2020
Het college van B&W stelde op 29 november 2016 het voorstel voor ondergrondse containers vast. In dit
voorstel staan diverse investeringen om beeld verstorende en veelal gebruiksonvriendelijke bovengrondse
verzamelcontainers te vervangen door ondergrondse verzamelcontainers. De kapitaallasten van de
investeringsuitgaven dekken we volledig met de afvalstoffenheffing.


7.04     Reconstructie Nijmeegsestraat Gendt
  Investering              Dekking            Incidentele jaarlast   Structurele jaarlast    Realisatie in:
   € 575.000           Via afschrijving                                   € 23.000               2020
De Nijmeegsestraat in Gendt vertoont veel schades. Plaatselijk herstel is niet meer mogelijk. Uit boringen
blijkt dat er onder een groot deel van het asfalt geen degelijke fundering aanwezig is. Om deze
gebiedsontsluitingsweg weer in goede staat van onderhoud te krijgen, vervangen we de volledige
asfaltconstructie. Ook brengen we een puinfundering aan. Uitvoering was gepland in 2019. Vanwege
afstemming met andere projecten in de Nijmeegsestraat (waaronder de Martinuskerk) is de uitvoering van
het project verschoven naar 2020.

7.05      Vervanging groen en bomen
   Investering            Dekking            Incidentele jaarlast   Structurele jaarlast    Realisatie in:
    € 115.000          Via afschrijving                                   € 7.475              2020
    € 115.000                                                             € 7.475              2021
    € 115.000                                                             € 7.475              2022
    € 115.000                                                             € 7.475              2023
Veel openbaar groen is aan vervanging toe. Met dit budget vervangen we openbaar groen en bomen op
wijkniveau. De groenvakken die het hardst aan vervanging toe zijn, pakken we het eerst aan.

7.06     Revitalisering Zilverkamp
   Investering             Dekking            Incidentele jaarlast  Structurele jaarlast    Realisatie in:
  € 7.500.000          Via afschrijving                                  € 487.500           2021-2022
We versnellen en intensiveren de aanpak van de revitalisering van de wijk Zilverkamp. Dit past bij de
ambities en de andere ontwikkelingen in de wijk. Hiervoor ramen we extra capaciteit naast de versnelde
inzet van middelen voor concrete maatregelen. We willen dat de fysieke maatregelen in de wijk in 2021 /
2022 zijn afgerond.




                                                                                                              21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>