<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 2760

Bemmel, Dorpsstraat 52
Gemeente Lingewaard (GD)
Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend
veldonderzoek, verkennende fase




                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Colofon

Auteur                                         J.G.E. Melman MSc
Versie                                         Concept
Projectcode                                    20030019
Datum                                          18-05-2020
Opdrachtgever                                  Buro SRO
                                               Sweerts de Landasstraat 50
                                               6824 DG Arnhem
Uitvoerder                                     Transect
                                               Overijsselhaven 127
                                               3433 PH Nieuwegein
Onderzoeksmelding                              4859112100
Bevoegde overheid                              Gemeente Lingewaard
Adviseur                                       Archeologie regio Arnhem
Beheer documentatie                            Transect, Nieuwegein
Voorblad                                       Foto van het plangebied ten tijde van het
                                               veldonderzoek (13-05-2020)




  Autorisatie
  Naam                              Datum                           Paraaf
  Drs. T. Nales                     15-05-2020
  Senior prospector




 ISSN: 2211-7067



 © Transect, Nieuwegein

 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
 op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.

 Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
 adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.




                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                              Overijsselhaven 127               T: 030-7620705
                                              3433 PH Nieuwegein                F: 030-7620706
                                                                                E: informatie@transect.nl




Samenvatting

In opdracht van Buro SRO heeft Transect in mei 2020 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in
een plangebied aan de Dorpsstraat 52 in Bemmel (gemeente Lingewaard). De aanleiding voor het
onderzoek is een beoogde bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de sloop van de bestaande
bebouwing en de realisatie van een appartementencomplex.

Het archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en het waar mogelijk
bijstellen van de gespecificeerde archeologische verwachting.

• Op basis van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich op een rivierduin en binnen de
  historische kern van Bemmel. Op de rivierduin is bewoning mogelijk geweest vanaf het
  Mesolithicum en in de omgeving van het plangebied zijn er vindplaatsen bekend die erop wijzen
  dat de rivierduin inderdaad (intensief) bewoond is geweest. Zowel ten oosten als ten westen van
  het plangebied zijn vondstmeldingen bekend die mogelijk samenhangen met de aanwezigheid van
  een grafveld uit de Romeinse tijd en/of Vroege Middeleeuwen. Vanaf de Middeleeuwen maakt het
  plangebied deel uit van de historische kern van Bemmel. Op basis van historisch kaartmateriaal is
  het plangebied vanaf de 18de eeuw onbebouwd en in gebruik als (tabaks)akker. Het kan echter niet
  worden uitgesloten dat er oudere bewoningsresten in het plangebied aanwezig zijn. In het
  plangebied geldt om bovenstaande redenen en hoge archeologische verwachting voor de periode
  Mesolithicum – Nieuwe tijd. Wel is het plangebied grotendeels bebouwd met een
  horecagelegenheid met een kelder. Hier is een verstoring van minimaal 2,0 m -Mv aanwezig.
• Op basis van het veldonderzoek is de hoge archeologische verwachting deels bevestigd. In het
  plangebied zijn intacte rivierduinafzettingen aangetroffen vanaf een diepte van 150 cm -Mv. De
  top van de afzettingen is donker van kleur en licht kleiig. Dit wijst op een intacte top en mogelijk
  antropogene invloed hierop. De rivierduinafzettingen zijn afgedekt met een pakket komafzettingen
  uit de Waal. Ook is er een minimaal 125 cm dik pakket ophoging aanwezig. Binnen deze
  ophogingslaag zouden mogelijk archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe tijd
  aanwezig kunnen zijn. Aangezien de rivierduinafzettingen vanaf 150 cm -Mv zijn aangetroffen en
  onder de bebouwing een kelder van minimaal 200 cm -Mv aanwezig is, kan hier een lage
  archeologische verwachting worden aangehouden. Het archeologisch relevante niveau is verstoord
  geraakt. Buiten de bestaande bebouwing is deze nog intact bevonden en kan de hoge
  archeologische verwachting gehandhaafd worden (zie bijlage 7).

 Advies
In het plangebied bestaat het voornemen om het bestemmingsplan te wijzigen en een
appartementencomplex te realiseren. Op basis van onderhavig onderzoek geldt voor het plangebied
deels een hoge (610 m2) en deels een lage (530 m2) archeologische verwachting. Wij adviseren deze
verwachtingszones op te nemen in het nieuwe bestemmingsplan. In het kader van de nieuwbouw van
de woningen geldt dat er rekening moet worden gehouden met de aanwezigheid van archeologische
waarden op plaatsen waar bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv zijn voorzien. Op deze locaties
adviseren wij in het kader van de herontwikkeling de archeologische verwachting aanvullend te
toetsen. Dit onderzoek kan het beste worden uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek
(IVO-P). Dit onderzoek kan zich richten op de delen van het plangebied die daadwerkelijk verstoord

                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>gaan worden (de locaties van de nieuwbouw) en waar een hoge archeologische verwachting geldt.
Voor de uitvoer van dergelijk onderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk. Deze dient
door het bevoegd gezag (de gemeente Lingewaard) te worden beoordeeld en goedgekeurd.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Lingewaard) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoud

1.      Aanleiding                                                             2

2.      Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                       3

3.      Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                           5

4.      Planvorming en consequenties toekomstig gebruik                        7

5.      Beleidskader                                                           8

6.      Landschap, geomorfologie en bodem                                      9

7.      Archeologische verwachting en bekende waarden                          11

8.      Historische achtergronden, historische situatie en bodemverstoringen   13

9.      Gespecificeerde archeologische verwachting                             20

10.     Beantwoording onderzoeksvragen bureauonderzoek                         22

11.     Resultaten veldonderzoek                                               24

12.     Beantwoording onderzoeksvragen inventariserend veldonderzoek           26

13.     Conclusie en Advies                                                    27

14.     Geraadpleegde bronnen                                                  28



Bijlage 1: Archeologische verwachting van de gemeente Lingewaard               30

Bijlage 2: Stroomruggen                                                        32

Bijlage 3: Geomorfologie                                                       33

Bijlage 4: Hoogtekaart                                                         33

Bijlage 5: Bodemkaart                                                          35

Bijlage 6: Archeologische informatie                                           36

Bijlage 7: Boorpuntenkaart                                                     38

Bijlage 8: Foto van boring 1                                                   39

Bijlage 9: Boorbeschrijvingen                                                  40




                                                                                1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding

In opdracht van Buro SRO heeft Transect1 in mei 2020 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in
een plangebied aan de Dorpsstraat 52 in Bemmel (gemeente Lingewaard). De aanleiding voor het
onderzoek is een beoogde bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de sloop van de bestaande
bebouwing en de realisatie van een appartementencomplex.

In het plangebied geldt op basis van de gemeentelijke beleidskaart een zeer hoge archeologische
verwachting. Een archeologisch onderzoek is in zones met die waarde verplicht bij bodemingrepen
met een oppervlakte groter dan 30 m2 en die dieper reiken dan 30 cm -Mv. Gezien de oppervlakte van
de sloop (500 m2) en nieuwbouw (700 m2) en de diepte van de ingrepen (>200 cm -Mv) is een
archeologisch onderzoek noodzakelijk.

Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met het Plan van Aanpak (Melman, 2020), het
Handboek archeologisch onderzoek Regio Arnhem (Habraken, 2017) en de eisen van de
Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1.




1Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende
(cultuur)historische informatie is verkregen uit divers voorhanden historisch kaartmateriaal. Om
inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart
en beschikbaar geologisch-geomorfologisch kaartmateriaal geraadpleegd. Deze gegevens zijn
aangevuld met relevante informatie uit achtergrondliteratuur. Daarnaast is informatie opgevraagd bij
de lokale Archeologische Werkgroep Nederland (AWN) en de historische kring Bemmel.

Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en mate van bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat
inzicht in de landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis
hiervan kan een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het
verleden geschikt was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van
een verkennend booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij
de beschrijving van de veldresultaten (Hoofdstuk 11).

Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de
volgende vragen (conform Habraken, 2017):


•   Wat is de aard (ontstaanswijze en classificatie), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke
    bodemhorizonten en natuurlijke afzettingen in het omringende (binnen een afstand tot circa 200
    m van de onderzoekslocatie) gebied?
•   Wat is de aard (ontstaanswijze), diepteligging, genese, gaafheid, dikte, en omvang van eventueel in
    het omringende gebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan
    (plaggendek, stuifzandlaag, colluvium, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?
•   Wat is het historisch landgebruik van de onderzoekslocatie en het omringende gebied?
•   Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen (“waarnemingen” inclusief
    uitkomsten historisch kaartonderzoek) zijn reeds binnen het onderzoeksgebied en/of binnen de
    landschappelijke eenheden rondom de onderzoekslocatie bekend?
•   Welke natuurlijke formatieprocessen (sedimentatie, erosie, laterale verplaatsing, bodemvorming,
    degradatie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied?
•   Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding,
    percelering, (de-)constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepostie e.d.) hebben
    een rol gespeeld in het onderzoeksgebied?
•   Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van eventuele
    aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de fysieke kwaliteit
    van eventueel aanwezige archeologische resten.



                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>•   Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische
    spreiding, etc.) van mogelijk aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen?
•   Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek?
•   Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling en
    zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden
    (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.) Licht beargumenteerd toe met
    verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden.
•   Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante
    natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied? Zijn er binnen de
    bodemopbouw archeologisch relevante niveaus te onderscheiden en hoe diep liggen deze?
•   Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke en
    eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen en overige ‘verstoringslagen’,
    bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het onderzoeksgebied?
•   Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied
    voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag,
    kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?
•   Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur,
    samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en
    antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen?
•   Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’ afvalmateriaal) in het
    bodemprofiel voorkomen
•   Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de
    ouderdom van deze verstoring?

Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden.

Het archeologisch vooronderzoek is uitgevoerd conform protocollen 4002 (bureauonderzoek) en 4003
(inventariserend veldonderzoek) van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA 4.1)
en het Handboek Archeologisch onderzoek Regio Arnhem (Habraken, 2017).




                                                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied

 Gemeente                                          Lingewaard
 Plaats                                            Bemmel
 Toponiem                                          Dorpsstraat 52
 Kaartblad                                         40D
 Centrumcoördinaat                                 190.146 / 433.809



Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied.

Het plangebied omvat een terrein met een feestzaal, terras en parkeerplaats aan de Dorpsstraat 52 in
Bemmel (gemeente Lingewaard). De ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Kadastraal
gezien omvat het plangebied een deel van het perceel BML02 sectie H nummer 3503. Het plangebied
wordt in het noordwesten begrensd door de Pollenbrink, in het noordoosten door de Loostraat en de
overige grenzen worden gevormd door de grenzen van het plan. Het plangebied heeft een oppervlakte
van circa 1150 m2. Het plangebied is bebouwd met een horecagelegenheid (circa 500 m2). De rest van
het plangebied is in gebruik als terras en parkeerplaats en verhard met klinkers.




                                                                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven (Bron topografische kaart: www.PDOK.nl).




                                                                          6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik

 Kader                                                Bestemmingsplanwijziging
 Planvorming                                          Nieuwbouw Appartementencomplex
 Bodemverstorende werkzaamheden                       Graaf- en heiwerkzaamheden



In het plangebied bestaat het voornemen om een appartementencomplex te realiseren. Om dit
mogelijk te maken zal de bestaande bebouwing gesloopt worden (circa 500 m2). Ook zal eerst het
bestemmingsplan gewijzigd moeten worden van ‘horeca’ naar ‘wonen’. In het plangebied zal een
nieuw appartementencomplex gerealiseerd worden. Deze krijgt een grondoppervlakte van circa 700
m2. Onder het appartementencomplex al een ondergrondse parkeergarage gerealiseerd worden. De
kelder krijgt dezelfde diepte als de bestaande kelder. Er zijn nog geen technische bouwtekeningen
beschikbaar van de nieuwbouw. Er kan hierom nog geen concrete uitspraak worden gedaan over de
diepte en omvang van toekomstige bodemingrepen. Een situatietekening van de beoogde
toekomstige situatie in het plangebied is weergegeven in figuur 2.




               Figuur 2: Overzicht van de beoogde nieuwe situatie van het plangebied
               Bron: Mulleners en Mulleners.




                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader

 Onderzoekskader                           Wijziging bestemmingsplan
 Beleidskader                              Erfgoednota
 Onderzoeksgrens                           30 m2 en 30 cm -Mv



In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 is het behoud en beheer
van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang met archeologie in
de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die in 2021 in werking zal
treden.

Het archeologiebeleid van de gemeente Lingewaard inzake het plangebied staat verwoord in de
Erfgoednota van de gemeente Lingewaard en is gebaseerd op de archeologische beleidskaart van de
gemeente (bijlage 1). Op deze kaart is per zone vastgelegd welke archeologische verwachting een
gebied heeft. Het plangebied heeft volgens de beleidsadvieskaart zeer hoge archeologische
verwachting. Aan dit gebied zijn in de erfgoednota aanvullend onderzoekgrenzen geformuleerd. Op
basis hiervan is het bij initiatieven die groter zijn dan 30 m2 en dieper reiken dan 30 cm -Mv verplicht
om archeologisch onderzoek uit te voeren. Gezien de oppervlakte van de sloop (500 m2) en
nieuwbouw (700 m2) en de diepte van de ingrepen (>200 cm -Mv) is een archeologisch onderzoek
noodzakelijk.




                                                                                                           8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem

 Archeoregio                                         Midden-Nederlands Rivierengebied
 Geomorfologie                                       Rivierduin
 Maaiveld                                            11,2 – 12,1 m +NAP
 Bodem                                               Onbekend
 Grondwater                                          Onbekend



Landschapsgenese
Het plangebied ligt in het Midden-Nederlandse rivierengebied in het stroomgebied van de Maas en de
Rijn (Berendsen, 2005). Reeds in het midden van de laatste ijstijd (het Weichselien, 50000 tot 15000
jaar geleden) maakte dit gebied deel uit van een brede riviervlakte, waarbinnen de riviergeulen in een
verwilderd (“vlechtend”) patroon verspreid lagen. In deze geulen werd grof zand en grind afgezet, dat
geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Kreftenheije (De Mulder e.a., 2003). De
aanwezigheid van grof zand en grind wijst op hoge stroomsnelheden en sterke variaties in de
(piek)afvoer (als gevolg van grote hoeveelheden (smelt)water). Op andere momenten lag de bedding
van de riviervlakte langere perioden droog. Vanuit de drooggelegen vlakte kon fijner rivierzand door
sterke winden worden verstoven, dat vervolgens langs de randen van de riviervlakte werd afgezet.
Hierdoor konden op grote schaal rivierduinen ontstaan (Berendsen en Stouthamer, 2001).

Vanaf 15000 jaar geleden begon dit beeld enigszins te veranderen onder invloed van een warmer
wordend klimaat. In eerste instantie was sprake van enkele relatief kortdurende warmere perioden
(respectievelijk het Bølling- en Allerød-interstadiaal, 15900 tot 15000 v. Chr. en 14800 tot 13400 v.
Chr.). Gedurende deze periodes nam de vegetatie toe en werd de afvoer van rivierwater beter
verdeeld. De riviergeulen begonnen te meanderen en sneden zich in de riviervlakte in, waardoor
langzamerhand een rivierdal ontstond. In het dal werd tijdens overstromingen zogenaamd
“Hochflutlehm” afgezet, ook wel bekend als het Laagpakket van Wijchen (De Mulder e.a., 2003;
Bennema en Pons, 1952). Pas vanaf 10000 jaar geleden, in het Holoceen, zette de warmere
klimaatomstandigheden definitief door, waardoor de toenemende vegetatie de verstuivingen van
rivierzand aan banden legde en de oevers van de rivieren door de alsmaar kleiner wordende
verschillen in afvoer zich stabiliseerden. Door deze stabilisatie traden de rivieren alleen nog bij
hoogwater buiten de oevers. De klei, die bij hoogwater buiten de rivieren werd afgezet, wordt
eveneens gerekend tot het Laagpakket van Wijchen.

De zich insnijdende meanderende rivieren gingen onder invloed van een voortdurend stijgende
zeespiegel in het Holoceen over in accumulerende meanderende rivieren, die meermalen hun loop
verlegden en daardoor verschillende stroomgordels ontwikkelden. Hierdoor vond in het grootste deel
van het rivierengebied afzetting plaats van zand (beddingafzettingen), zandige klei (oeverafzettingen)
en zware klei (komafzettingen), die werden afgewisseld door veen. Daarbij werden de oudere
afzettingen door jongere begraven. Het moment waarop dit optrad, hangt af van de ligging van de
zogenaamde terrassenkruising (Berendsen en Stouthamer, 2001). De terrassenkruising is het punt
waarop de netto insnijding overgaat in een netto accumulatie van sediment (Berendsen, 2005). De
ligging van dit punt ligt niet vast maar is afhankelijk van het debiet, de sedimentlast van een rivier en
de stijging c.q. daling van de zeespiegel. Berendsen en Stouthamer (2001) vermoeden dat de
terrassenkruising rond 1000 v. Chr. in de omgeving van Bemmel heeft gelegen. Daarna raakten de
Laat-Pleistocene en Vroeg-Holocene afzettingen afgedekt met holocene rivierafzettingen en kon
veenvorming optreden op de plekken die verder verwijderd van de rivier lagen. Uiteindelijk raakte het


                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>volledige laat-pleistocene dal opgevuld met holoceen sediment en konden rivieren buiten het oude
rivierdal treden.

Geomorfologie
De omgeving van het plangebied heeft vanaf het passeren van de terrassenkruising onder directe
invloed gestaan van een drietal stroomruggen (Cohen e.a., 2012; bijlage 2):
 • Ongeveer 400 m ten westen van het plangebied is de Ressen Phase C stroomgordel aanwezig.
     Deze was actief van 1772 tot 1215 voor Chr. Deze fase geeft de grens aan van de overstroming en
     extensieve laterale omwerking van het Laagterras en rivierduinen door de Ressen stroomgordel.
 • Ongeveer 600 m ten oosten van het plangebied is de Baal stroomgordel aanwezig. Deze was
     actief van 1.443 voor Chr. tot 357 na Chr. Op de Baal stroomgordel zijn archeologische sporen uit
     de IJzertijd, Romeinse Tijd, Vroege- en Late-Middeleeuwen bekend (Cohen e.a., 2012).
 • Circa 600 m ten zuiden van het plangebied ligt de Waal. Deze is actief vanaf ongeveer 174 voor
     Chr.

Volgens de geomorfologische kaart bevindt het plangebied zich op een rivierduin (kaartcode 4B57;
bijlage 3). Deze rivierduin is mogelijk overdekt geraakt met kom- of oeverafzettingen van de hierboven
beschreven stroomruggen. Op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; bijlage 4) is te zien dat ten
zuidoosten van het plangebied, ter plaatse van de Dorpsstraat, het relatief hoogste deel van de
omgeving aanwezig is. Of dit is veroorzaakt door de aanwezigheid van de top van een rivierduin of dat
hier sprake is van antropogene ophoging is niet bekend. Dit hoogste punt bevindt zich rond de 12,3 m
+NAP. Het maaiveld in het plangebied varieert tussen de 12,1 en 11,2 m +NAP. Het hoogste deel van
het plangebied betreft het bestaande terras. Dit is mogelijk opgehoogd om op dezelfde hoogte als de
Dorpsstraat te liggen. De parkeerplaats ligt op het laagste gedeelte.

Bodem en grondwater
Op de bodemkaart is het plangebied gekarteerd als een bebouwd gebied waardoor het niet volledig
duidelijk is wat de oorspronkelijke bodemopbouw in het plangebied geweest is (bijlage 5). De
kaarteenheden rondom het plangebied wijzen erop dat er waarschijnlijk sprake is van een
poldervaaggrond in kalkhoudende zware zavel of licht klei (kaartcode Rn95A) of in kalkloze zavel en
lichte klei (kaartcode Rn67C). De poldervaaggronden vormen over het algemeen natte gronden, waar
zeer beperkte bodemvorming plaats heeft gevonden en bevinden zich vooral in de lager gelegen, natte
komgronden. Door voortdurende rivieractiviteit kan het zijn dat er sprake is van meerdere oude
maaiveldniveaus op verschillende dieptes (De Bakker, 1966; De Bakker en Schelling, 1989). De
aanwezigheid van een poldervaaggrond zou niet overeenkomen met de aanwezigheid van een
oeverwal in de ondergrond. Het veldonderzoek zou hierover duidelijkheid kunnen verschaffen.

De grondwatertrap in het plangebied is, op basis van de ligging in bebouwd gebied, niet gekarteerd.
Het is daarom onzeker vanaf welke diepte grondwater kan worden aangetroffen in het plangebied en
wat voor effect dit heeft op de aan treffen archeologische waarden en conservatiegraad hiervan.




                                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>7. Archeologische verwachting en bekende waarden

 Wettelijk beschermd monument                      Nee
 AMK terrein                                       Nee
 Verwachting gemeentelijke kaart                   Zeer hoog
 Archeologische waarden en/of informatie           Nee



Archeologische verwachting
Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis3) van de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status en ook is
het niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK). Op de gemeentelijke
verwachtingskaart kent het terrein een zeer hoge archeologische verwachting eveneens vanwege de
ligging binnen de historische kern van Bemmel.

Bekende waarden
In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen archeologische waarnemingen gedaan
en heeft niet eerder onderzoek plaatsgevonden. In de directe omgeving van het plangebied is
daarentegen wel informatie bekend (bijlage 6). Gezien de grote hoeveelheid informatie in de
omgeving is gekozen om onderzoeken binnen 100 m van het plangebied te behandelen, aangezien
deze onderzoeken het meest relevant zullen zijn voor de verwachting in het plangebied.

•    Op ongeveer 20 m ten noorden van het plangebied, is tijdens een vooronderzoek een grote
     hoeveelheid vondstmateriaal aangetroffen, daterend vanaf de 17 e eeuw. Het betreft met name
     aardewerk en bouwmateriaal. De rapportage van dit onderzoek is niet beschikbaar
     (onderzoeksmelding 2182361100). Tijdens uitvoering van de grondroerend ingrepen in het
     plangebied is een archeologische begeleiding en opgraving uitgevoerd. In dit onderzoek is
     vastgesteld dat het terrein tot de randzone van een agrarische nederzetting uit de 12 e-13e eeuw
     behoort. Tijdens het onderzoek wordt een groot aantal greppels aangetroffen dat sterk
     overeenkomt met perceelsgrenzen op de Hottingerkaart uit de late 18 e eeuw. De verkaveling uit
     de Nieuwe tijd kent dus mogelijk een laatmiddeleeuwse oorsprong. Aangetroffen sporen
     betreffen een waterput, hooimijt en losse paalsporen. Dit alles wordt aangetroffen onder een
     sterk fosfaathoudende laag. Verspreid over het terrein zijn sterk verweerde restanten Romeins
     aardewerk en dakpan aangetroffen, wat doet vermoeden dat geen sprake meer is van een
     intacte Romeinse vindplaats (Moerman, 2010; onderzoeksmelding 2285053100 en Heijting,
     Loonen en Van Malssen, 2014; onderzoeksmelding 2269753100).
•    Ongeveer 100 m ten noorden van het plangebied, op het Lidwina- of Liduina-terrein, heeft in het
     kader van de Aanvullende Archeologische Inventarisatie in 2001 een aantal vooronderzoeken
     plaatsgevonden. Er is vastgesteld dat op het terrein ooit het laatmiddeleeuwse versterkte huis De
     Pol of de Pollenbering gestaan heeft. De rapportage van dit onderzoek is niet beschikbaar
     (onderzoeksmelding 2077929100; vondstmelding 3185571100). Om de middeleeuwse
     bebouwing in kaart te brengen is zowel een proefsleuvenonderzoek als een opgraving uitgevoerd
     op het terrein (Thijssen en Wildenberg, 2007; onderzoeksmelding 2014837100 en 2044086100).
     Tijdens dit onderzoek zijn onverwachts grote hoeveelheden vuursteen aangetroffen,
     samenhangend met een mesolithische vindplaats op de flank van een rivierduin. Dit duin is vrij
     snel afgedekt door een jonger pakket klei- en veenlagen. Het onderzoek heeft zich echter vooral
     toegespitst op het kasteelterrein, waarvan bekend is dat het mogelijk uit de 13 e of 14e eeuw
     stamt. Het kasteel is echter grotendeels verwoest in de Gelderse Broederstrijd in 1354. Bij het
     opnieuw oplaaien van deze strijd in 1371 is het kasteel mogelijk deels herbouwd als kasteel


                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>     Benyningen (Beuningen), maar dit is hoogst onzeker. Vanaf 1402 staat het terrein weer
     geregistreerd als leengoed van de familie Van Bronckhorst, in leen gegeven aan diverse adellijke
     families uit de omgeving. In de tweede helft van de 17e eeuw wordt het kasteel hernoemd tot De
     Poll, waarna het meermaals van eigenaar wisselt en in verval raakt. Tussen 1805 en 1810
     verdwijnt het kasteel echter van de kaarten. Dit hangt samen met een afgenomen noodzaak voor
     kastelen en een stijgende vraag naar bouwmaterialen. De bijgebouwen van het kasteel werden
     echter verbouwd tot scholen en gebouwen van de kerk. Het veldonderzoek wijst uit dat er nog
     veel funderingen van zowel het leenhuis, torens, het versterkte huis en de bijgebouwen aanwezig
     zijn in het plangebied. Er zijn onder andere trappen, vloeren en muurwerk aangetroffen, vanaf
     vlak onder maaiveld. Dit werd vergezeld door grote hoeveelheden vondstmateriaal, daterend
     vanaf de Late Middeleeuwen A tot en met de Nieuwe tijd C.
•    15 m ten westen van het plangebied, op de hoek van de Loostraat en Pollenbrink, is een
     archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat in de ondergrond intacte
     rivierduinafzettingen aanwezig zijn vanaf 1,2 tot 1,4 m -Mv. Deze afzettingen zijn afgedekt door
     oever- en komafzettingen van de Waal. Er zijn mogelijk twee sporen aangeboord, waarin onder
     meer fosfaat is aangetroffen en indicatief is voor de aanwezigheid van een archeologische
     vindplaats. Er is geadviseerd het plan aan te passen zodat de archeologische resten in situ
     behouden kunnen blijven (De Kramer en Hagens, 2016; onderzoeksmelding 408888100).
•    75 m ten westen van het plangebied is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. In de
     ondergrond zijn rivierduinafzettingen aangetroffen vanaf 140 cm -Mv. De top van de
     rivierduinafzettingen is iets kleiig en siltig. Dit is geïnterpreteerd als een ingewerkt antropogene
     ophooglaag, dat is opgebracht tegen het verstuiven van het duinzand. Het duinzand wordt
     overdekt met een antropogeen ophoogpakket, waar onder meer een stukje leisteen is
     aangetroffen (Hegeman en Helmich, 2012; onderzoeksmelding 2391788100).
•    30 meter ten zuiden van het plangebied is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd aan de
     Dorpsstraat 58. Bij dit onderzoek is een gefaseerd ophoogpakket aangetroffen van minimaal 160
     cm dik. Binnen het pakket zijn archeologische indicatoren uit de Nieuwe tijd aangetroffen,
     bestaande uit onder meer leembrokjes van een vloer, houtskool en puinspikkels (Helmich, 2014;
     onderzoeksmelding 2436750100).
•    Op ongeveer 5 m ten oosten van het plangebied, op de hoek van de Loostraat en Dorpsstraat is
     een Romeins bord gevonden, dat tijdens de evacuatie van het gebied in de Tweede Wereldoorlog
     verloren is gegaan. Waarschijnlijk hangt dit samen met de aanwezigheid van een grafveld
     (vondstmelding 2835221100).
•    Op ongeveer 40 m ten westen van het plangebied, op de kruising Loostraat/Dorpsstraat, is een
     intacte biconische knikwandpot van het type Trier B1a aangetroffen op een diepte van 3,0 m -
     Mv. (vondstmelding 3071141100). Het is mogelijk onderdeel van een grafveld uit de Vroege
     Middeleeuwen.

Op basis van bovenstaande gegevens kan worden vastgesteld dat er in de omgeving van het
plangebied relatief veel archeologische vindplaatsen bekend zijn. In het plangebied worden
rivierduinafzettingen verwacht. In de omgeving van het plangebied zijn op de rivierduin vindplaatsen
bekend uit het Mesolithicum. De rivierduinafzettingen zijn naar verwachting overdekt geraakt met
rivieroever- of komafzettingen van een van de drie rivieren die in de omgeving van het plangebied
actief is geweest. Binnen deze afzettingen zijn vindplaatsen uit de Romeinse tijd bekend. Vrijwel direct
naast het plangebied is een vondstmelding van Romeins aardewerk bekend, die mogelijk verband
houdt met een grafveld uit deze periode. Ook ten westen van het plangebied is een vondstmelding
van aardewerk uit de Vroege Middeleeuwen geregistreerd, dat mogelijk uit een grafcontext komt. In
het plangebied zijn dus directe aanwijzingen voor de aanwezigheid van een grafveld. Tot slot bevindt
het plangebied zich binnen de historische kern van Bemmel en worden er bewoningsresten verwacht
uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd.

                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>8. Historische achtergronden, historische situatie en bodemverstoringen

 Landschapstype                                       Midden-Nederlands rivierengebied
 Historische bebouwing                                Nee
 Historisch gebruik                                   Tabaksland
 Huidig gebruik                                       Horeca en parkeerplaats
 Bodemverstoringen                                    Door de aanleg van de bestaande bebouwing



Historische achtergronden en historische situatie
Het plangebied ligt binnen de historische kern van Bemmel. Bemmel kent een geschiedenis die, gezien
de archeologische waarden en bebouwing aangetroffen in de kern van het dorp, teruggaat tot op zijn
minst de 12e eeuw. Op een oorkonde van de bezittingen van Heilwig van Reenen staat het dorp
aangemerkt als Bemele juxta Noviomagus (Bemmel tegenover Nijmegen). Het ontstaat in eerste
instantie als een dijkdorp langs de Rijn. Omstreeks 1200 wordt hier een tufstenen Romaanse kerk
gebouwd, waarna aan het begin van de 14e eeuw vier kastelen worden gebouwd. Hiervan zijn
tegenwoordig de Kinkelenburg, de Brugdijk en Huis te Bemmel nog over (Bron: historische kring
Bemmel). De Poll is, zoals in hoofdstuk 7 besproken, niet meer intact.

Op de oudst geraadpleegde kaart van het plangebied, de Hottingerkaart uit de late 18 de eeuw, ligt het
plangebied buiten de terreinen van de kastelen, maar op het erf van een woning aan de Dorpsstraat.
Het plangebied is vermoedelijk in gebruik als akker of tuin (figuur 3). Deze situatie is vergelijkbaar op
de Kadastrale Minuut uit 1811-1832 (figuur 4). Volgens de Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels, een
bijlage bij de Kadastrale Minuut, is het plangebied in gebruik geweest als tabaksland. Hier werden
tabaksbladeren geteeld om vervolgens te drogen en te roken. In de omgeving van Bemmel is
tabaksteelt lange tijd een belangrijke bron van inkomsten geweest (bron:
www.historischekringbemmel.nl). Het plangebied blijft onbebouwd totdat de bestaande bebouwing
zichtbaar is op een topografische kaart uit 1980. Tot die periode is het onderdeel van het land of de
tuin van de woning aan de Dorpsstraat 52.

Militair Erfgoed
Het plangebied ligt volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) binnen het operatieterrein van
Market-Garden uit de Tweede Wereldoorlog. Binnen dit terrein zijn mogelijk munitieartikelen en
sporen van stellingen, loopgraven e.d. worden verwacht. Ook de resten van (bom)inslagen kunnen
worden verwacht (bron: www.ikme.nl). Daarnaast bevindt het plangebied zich in de IJssellinie. Dit is
een verdedigingslinie die een aanval uit het oosten had moeten vertragen zodat de hoofdverdediging
kon worden opgetuigd (bron: www.ikme.nl). Met betrekking tot deze linie kunnen er resten van
gevechts- en waarnemingsposities, loopgraven, versperringen, hindernissen en dergelijke worden
verwacht. Er zijn voor zover bekend geen specifieke structuren of resten in het plangebied bekend en
deze zijn ook niet herkend op luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog (niet als kaartbeeld
opgenomen; bron: www.library.wur.nl; www.tracesofwar.nl; www.vergeltungswaffen.nl).

Huidig gebruik en bodemverstoringen
Het plangebied is ten tijde van onderhavig onderzoek bebouwd met een feestzaal behorende bij een
horecagelegenheid. De feestzaal is geheel onderkelderd. De kelder heeft een diepte van minimaal 2,0
m -Mv. Er zijn geen bouwtekeningen meer voorhanden waaraan kan worden vastgesteld hoe diep de
verstoring precies is en in hoeverre er nog een verstoring door een onderliggende fundering aanwezig
is. Het gemeentearchief is niet geraadpleegd De locatie van de kelder is ruimtelijk weergegeven in


                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>figuur 12. De rest van het plangebied is verhard met tegels en in gebruik als terras of parkeerplaats. In
het plangebied lopen verder geen kabels en leidingen volgens de KLIC. In het Bodemloket staat het
gebied aangeduid als ‘gegevens aanwezig, status onbekend. Er heeft in 2011 een verkennend
onderzoek plaatsgevonden, maar de resultaten hiervan zijn niet bekend (bron: www.bodemloket.nl).




                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Figuur 3. Het plangebied op de kaart van Hottinger uit 1780. Bron:
www.geoportaaloverijssel.nl




Figuur 4. Het plangebied (rood omlijnd) op de Kadastrale Minuut uit 1811-
1832. Bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl

                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Figuur 5. Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1880. Bron: www.topotijdreis.nl.




Figuur 6. Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1900. Bron: www.topotijdreis.nl.

                                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Figuur 7. Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1930. Bron: www.topotijdreis.nl.




Figuur 8. Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1955. Bron: www.topotijdreis.nl.

                                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Figuur 9. Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1980. Bron: www.topotijdreis.nl.




Figuur 10: Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit
1997. Bron: www.topotijdreis.nl.

                                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Figuur 11: Recente luchtfoto van het plangebied. Bron: www.pdok.nl




Figuur 12: Locatie van de kelder in het plangebied.


                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>9. Gespecificeerde archeologische verwachting

 Kans op archeologische waarden                   Hoog
 Periode                                          Bronstijd- Nieuwe tijd
 Complextypen                                     Nederzettingen, sporen van landgebruik (grafvelden)
 Stratigrafische positie                          In de top van de rivierafzettingen en in/op
                                                  antropogene ophooglagen


Aanwezigheid en dichtheid
De archeologische verwachting in het plangebied is hoog, vanwege de waarschijnlijke ligging van het
plangebied op een rivierduin en binnen de historische kern van Bemmel. Rivierduinen in de omgeving
van het plangebied zijn in principe bewoonbaar vanaf het Mesolithicum en worden gebruikt tot in de
Romeinse tijd. Vanaf de Middeleeuwen is het plangebied onderdeel van de historische kern van
Bemmel en in gebruik geweest als akker en erf.

Complextypen
 • Vindplaatsen uit het Mesolithicum zullen over het algemeen bestaan uit concentraties van
   vuursteen en houtskool, waarbij beneden de grondwaterspiegel ook organische resten als bot en
   hout bewaard kunnen zijn gebleven. Sporen uit deze periode zullen over het algemeen bestaan
   uit diepgelegen haard- of afvalkuilen. Uit zowel het Mesolithicum als het Neolithicum kunnen
   tevens paalsporen worden aangetroffen, samenhangend met (kortstondige) bewoning van het
   gebied. Tenslotte kan uit het Neolithicum ook aardwerk worden aangetroffen.
 • Huisplaats, boerderij en/of sporen van landgebruik; Bronstijd tot en met Middeleeuwen: Deze
   kunnen worden aangetroffen in de top of op de flank van de riverduin. Vindplaatsen kunnen zich
   kenmerken als een concentratie van aardewerk, houtskool, (vuur)steen, verbrand botmateriaal,
   hout en bouwmaterialen (bijvoorbeeld bak- of tufsteen). Ook kan metaal aangetroffen worden.
   Sporen kunnen bestaan uit paal- of afvalkuilen, behorend bij huizen, boerderijen en
   bijgebouwen. Deze zullen waarschijnlijk worden aangetroffen in een “cultuurlaag” in de top van
   de het rivierduin of een dun afdekkend pakket zandige klei, waarin mogelijk ook sporen van
   landbouw kunnen worden aangetroffen in de vorm van ploegsporen of een akkerlaag.
 • Sporen van landgebruik; Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd: Vondsten en sporen uit de Late
   Middeleeuwen tot de Nieuwe tijd zullen met name samenhangen met sporen van landgebruik,
   zoals akkerbouw. Deze zaken kunnen bestaan uit aardewerk of keramiek, houts- of steenkool,
   bouwmateriaal (hout of baksteen) en (fragmenten) metaal. Ook kunnen uit deze periode
   afvalkuilen en water- of beerputten aangetroffen worden. Tenslotte zijn mogelijk sporen van
   landbouw aan te treffen in het plangebied. Hierbij moet gedacht worden aan plantaardige
   resten, ploegkrassen of verbrand botmateriaal.
 • Sporen van bebouwing; Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd: acheologische waarden
   samenhangend met bebouwing in het plangebied worden met name verwacht uit de periode
   Late Middeleeuwen – Vroege Nieuwe tijd. Deze zaken kunnen bestaan uit aardewerk of
   keramiek, houts- of steenkool, bouwmateriaal (hout of baksteen) en (fragmenten) metaal. Indien
   sprake is van funderingen in het plangebied, dan betreft dit waarschijnlijk een bijgebouw van de
   woning aan de Dorpsstraat.

Stratigrafische positie en diepteligging
• Alle archeologische resten worden verwacht in de top van de rivierduinafzettingen. Deze zijn in
    het plangebied waarschijnlijk afgedekt door een pakket overstromingsafzettingen bestaande uit
    zandige klei. De top van de rivierduinafzettingen is waarschijnlijk aan te treffen vanaf een diepte
    van 1,0 tot 2,0 m -Mv.

                                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>•   Indien de rivierduinafzettingen inderdaad niet dagzomen, dan is mogelijk sprake van een
    afdekkend pakket fluviatiele afzettingen, aangebracht door de Waal of de oudere stroomgordels
    in de omgeving. Op de top van dit (zandige) kleipakket is het dorp Bemmel ontstaan vanaf de Late
    Middeleeuwen. Dit niveau is aan te treffen vanaf maaiveld.




                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>10. Beantwoording onderzoeksvragen bureauonderzoek
De onderzoeksvragen zijn gedetailleerd beantwoord in de lopende tekst in Hoofdstuk 6 tot en met 9.
Hier worden ze kort samengevat.

•    Wat is de aard (ontstaanswijze en classificatie), diepteligging, genese en gaafheid van
     natuurlijke bodemhorizonten en natuurlijke afzettingen in het omringende (binnen een afstand
     tot circa 200 m van de onderzoekslocatie) gebied?
     In het plangebied worden rivierduinafzettingen verwacht. De vermoedelijke diepte betreft circa
     1,0 tot 2,0 m -Mv, maar kan lokaal sterk verschillen. De rivierduinafzettingen zijn naar
     verwachting afgedekt door oever- of komafzettingen uit de Waal.

•    Wat is de aard (ontstaanswijze), diepteligging, genese, gaafheid, dikte, en omvang van
     eventueel in het omringende gebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte)
     ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, colluvium, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?
     In het plangebied wordt een binnenstedelijk ophoogpakket verwacht. Deze laag is vermoedelijk
     veroorzaakt door de jarenlang bewoning en landgebruik.

•    Wat is het historisch landgebruik van de onderzoekslocatie en het omringende gebied?
     Het plangebied ligt in de historische kern van Bemmel en is op basis van historisch kaartmateriaal
     in gebruik geweest als erf en tabaksgrond.

•    Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen (“waarnemingen” inclusief
     uitkomsten historisch kaartonderzoek) zijn reeds binnen het onderzoeksgebied en/of binnen
     de landschappelijke eenheden rondom de onderzoekslocatie bekend?
     In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit het Mesolithicum op de top van
     de rivierduin bekend en nederzettingsresten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Nabij het
     plangebied zijn twee vondstmeldingen geregistreerd die mogelijk samenhangen met een grafveld
     uit de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen.

•    Welke natuurlijke formatieprocessen (sedimentatie, erosie, laterale verplaatsing,
     bodemvorming, degradatie e.d.) hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied?
     Natuurlijke formatieprocessen in het plangebied bestaan naar verwachting voornamelijk uit
     eolische afzettingen van rivierduinzand en sedimentatie door de Waal.

•    Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding,
     percelering, (de-)constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepostie e.d.)
     hebben een rol gespeeld in het onderzoeksgebied?
     Vermoedelijk is er sprake van ophoging en/of bemesting van het plangebied door bewoning en
     het gebruik als tabaksgrond.

•    Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van
     eventuele aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de
     fysieke kwaliteit van eventueel aanwezige archeologische resten.
     Door het dumpen van afval, bemesting en omwerking van de grond ten behoeve van het gebruik
     als tabaksakker kan een vondstspreiding zijn ontstaan.

•    Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische
     spreiding, etc.) van mogelijk aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen?



                                                                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>    In het plangebied worden nederzettingsresten en sporen van landgebruik verwacht. Ook is er
    specifiek een aanwijzing voor de aanwezigheid van een grafveld uit de Romeinse tijd of Vroege
    Middeleeuwen.

•   Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek?
    De archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd kunnen zich kenmerken door
    een archeologische laag. Nederzettingsresten op de rivierduin kan zich kenmerken door een
    cultuurlaag. De aanwezigheid van een grafveld kenmerkt zich niet door een laag en daarom is de
    intactheid van de ondergrond hiervoor van belang.

•   Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling
    en zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden
    (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.) Licht beargumenteerd toe met
    verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden.
    De archeologische verwachting in het plangebied kenmerkt zich voornamelijk door een
    archeologische laag in de vorm van een cultuurlaag of antropogene ophooglagen. Daarnaast is
    het van belang om te weten óf er rivierduinafzettingen aanwezig zijn, of deze intact zijn en wat
    de diepteligging is. Het antwoord op deze vragen kan worden vastgesteld door middel van een
    Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek (IVO-O).




                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>11. Resultaten veldonderzoek

Onderzoeksmethodiek
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in
het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een verkennend
booronderzoek uitgevoerd. De boringen zijn namelijk gebruikt om de mate van intactheid van de
bodem te bepalen en om inzicht te krijgen in de bodemopbouw en de exacte landschappelijke ligging
van het plangebied. In totaal zijn hierom in het plangebied 9 boringen gezet (boringen 1 tot en met 9).
De boringen zijn tot maximaal 210 cm -Mv doorgezet.

De boringen zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm.
Beneden het grondwater is gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De
boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard
Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008) en tevens gefotografeerd. Een selectie van foto’s van de
boringen is weergegeven in bijlage 8, de beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 9.

De boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk verdeeld binnen het plangebied. Een groot deel van het
plangebied was echter bebouwd met een horecagelegenheid en de rest van het plangebied was
verhard met klinkers. In de ondergrond is een dik pakket met puin aangetroffen, waar in de meeste
gevallen niet doorheen te boren was. Hierom zijn de meeste boringen gestaakt in puin. De
(uiteindelijke) ligging van de boringen is eveneens opgenomen in bijlage 7. De locatie van de boringen
is bepaald met behulp van een meetlint aan de hand van de lokale topografische situatie. De
hoogteligging ten opzichte van NAP van de boorpunten is afgeleid van het Actueel Hoogtebestand
Nederland (AHN, www.ahn.nl).

Veldwaarnemingen
Ten tijde van het veldonderzoek is het plangebied bebouwd met een feestzaal. Bekend is dat onder
deze feestzaal een kelder is en dat is bij het booronderzoek ook bevestigd. Zo zijn er ramen vlak boven
het maaiveld aanwezig en is er een ondergrondse laad- en losplaats aanwezig. De kelder is minimaal
2,0 m diep. Het noordelijke deel van het terrein was n gebruik als parkeerplaats. Bijna alle
parkeerplaatsen waren bezet met een auto, en hierdoor kon niet in het hele plangebied geboord
worden. Ten oosten van de feestzaal is een terras aanwezig. Dit terras ligt ten opzichte van de
straatkant opgehoogd. In het zuiden circa 20 – 30 cm en in het noorden circa 60 tot 70 m in het
noorden. Twee foto’s van het plangebied zijn weergegeven in figuur 13.




 Figuur 13: Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek.




                                                                                                     24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie
Vanaf een diepte van 150 cm -Mv is matig tot zwak siltig zand aanwezig. Het is kalkloos en goed
gesorteerd. Het is geïnterpreteerd als rivierduinzand. De top van het pakket is grijsbruin van kleur en
het voelt licht kleiig. Vanaf 170 cm -Mv zijn de afzettingen geelbruin van kleur.

De rivierduinafzettingen zijn overdekt met een matig siltig tot sterk zandig kleipakket. Het is grijsbruin
tot donkergrijsbruin van kleur. Het pakket is humeus en matig stevig. Het pakket is kalkloos. Deze
afzettingen zijn geïnterpreteerd als komafzettingen. De top van deze afzettingen, vanaf circa 35 tot
125 cm -Mv is rommelig van uiterlijk en bevat grind, rood baksteen, sintels en mortelresten. Dit betreft
mogelijk een deels omgewerkt en opgehoogd pakket. Vermoedelijk is hier sprake van een ophoging en
omwerking ten behoeve van het landgebruik (als tabaksakker).

Ter plaatse van de parkeerplaats (boring 1, 2, 7, 8 en 9) bestaat de top van de ondergrond uit een
pakket zwak siltig, geelgrijs zand. Het is kalkarm en matig fijn. Dit pakket is geïnterpreteerd als
opgebrachte grond, vermoedelijk ten behoeve van de aanleg van de bestrating van de parkeerplaats.

Boring 3 t/m 6 zijn gezet in een groenstrook langs het terras aan de noordoostzijde van de bebouwing.
Ter plaatse van deze groenstroken is een wisselend pakket zwak siltig zand tot sterk zandige klei
aanwezig. Het is humeus en bevat wortelresten. In het pakket is veel puin aanwezig in de vorm van
baksteen, plastic en grind. Alle boringen zijn in dit pakket gestaakt op dieptes variërend tussen de 20
tot 110 cm -Mv. Het betreft een ophoogpakket, aangezien het maaiveld hier ook aanzienlijk hoger ligt
dan de naastgelegen straat (20 tot 70 cm hoger).

Archeologische indicatoren
Er zijn geen archeologische indicatoren waargenomen in de opgeboorde monsters.

Archeologische interpretatie
In het plangebied zijn intacte rivierduinafzettingen aangetroffen. De top is donkergekleurd en iets
kleiig. Dit duidt op antropogene. Dit komt overeen met de resultaten van het onderzoek van Hegeman
en Helmich (2012) en duidt mogelijk op antropogene invloed op de top van de rivierduin. De hoge
archeologische verwachting is hierom grotendeels in het plangebied bevestigd. De top van deze
afzettingen is aangetroffen op 150 cm -Mv. Aangezien onder de bebouwing een verstoring van
minimaal 200 cm -Mv aanwezig is, kan de archeologische verwachting hier naar laag worden
bijgesteld. In het plangebied is daarnaast een (sub)recent antropogeen ophoogpakket aanwezig. Er zijn
geen directe aanwijzingen dat hier sprake is van bebouwingsresten, maar sporen van landgebruik
en/of erfgerelateerde resten kunnen wel worden verwacht uit de Nieuwe tijd. Op basis van
onderhavig onderzoek is de hoge archeologische verwachting voor de periode Mesolithicum – Nieuwe
tijd in de onbebouwde gebiedsdelen dus bevestigd.




                                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>12. Beantwoording onderzoeksvragen inventariserend veldonderzoek

De onderzoeksvragen zijn gedetailleerd beantwoord in de lopende tekst in Hoofdstuk 11. Hier worden
ze kort samengevat.

•    Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante
     natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het onderzoeksgebied?
     In het plangebied zijn rivierduinafzettingen aanwezig, die vanaf 150 cm -Mv zijn aangetroffen.
     Deze rivierduinafzettingen zijn afgedekt door een zandig kleipakket afkomstig uit de Waal.

•    Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke
     en eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen en overige ‘verstoringslagen’,
     bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het onderzoeksgebied?
     Op de komafzettingen is een binnenstedelijk ophoogpakket waargenomen, bestaande uit sterk
     zandige klei. Het is donker van kleur. Dit pakket dateert uit de Nieuwe tijd en bevat veel puin.

•    Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het onderzoeksgebied
     voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek,
     stuifzandlaag, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?
     Ter plaatse van de parkeerplaats is een pakket ophoogzand aanwezig, van circa 30 tot 35 cm in
     dikte. Ter plaatse van het terras is een pakket opgebrachte klei- en zandlagen aanwezig. Dat
     pakket opgebrachte zand- en klei is mogelijk vrijgekomen bij het uitgraven van de kelder onder
     de bestaande bebouwing.

•    Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur,
     samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke
     en antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen?
     Onder de recente ophooglaag zijn oudere ophooglagen aanwezig, bestaande uit humeuze en
     zandige klei uit de Nieuwe tijd.

•    Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’ afvalmateriaal) in het
     bodemprofiel voorkomen?
     Deze zijn gevonden tot op een diepte van 35 tot 50 cm -Mv.

•    Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de
     ouderdom van deze verstoring?
     Er zijn geen verstoringen waargenomen of herkend in de boringen.




                                                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>13. Conclusie en Advies

Conclusie
• Op basis van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich op een rivierduin en binnen de
   historische kern van Bemmel. Op de rivierduin is bewoning mogelijk geweest vanaf het
   Mesolithicum en in de omgeving van het plangebied zijn er vindplaatsen bekend die erop wijzen
   dat de rivierduin inderdaad (intensief) bewoond is geweest. Zowel ten oosten als ten westen van
   het plangebied zijn vondstmeldingen bekend die mogelijk samenhangen met de aanwezigheid van
   een grafveld uit de Romeinse tijd en/of Vroege Middeleeuwen. Vanaf de Middeleeuwen maakt het
   plangebied deel uit van de historische kern van Bemmel. Op basis van historisch kaartmateriaal is
   het plangebied vanaf de 18de eeuw onbebouwd en in gebruik als (tabaks)akker. Het kan echter niet
   worden uitgesloten dat er oudere bewoningsresten in het plangebied aanwezig zijn. In het
   plangebied geldt om bovenstaande redenen en hoge archeologische verwachting voor de periode
   Mesolithicum – Nieuwe tijd. Wel is het plangebied grotendeels bebouwd met een
   horecagelegenheid met een kelder. Hier is een verstoring van minimaal 2,0 m -Mv aanwezig.
• Op basis van het veldonderzoek is de hoge archeologische verwachting deels bevestigd. In het
   plangebied zijn intacte rivierduinafzettingen aangetroffen vanaf een diepte van 150 cm -Mv. De
   top van de afzettingen is donker van kleur en licht kleiig. Dit wijst op een intacte top en mogelijk
   antropogene invloed hierop. De rivierduinafzettingen zijn afgedekt met een pakket komafzettingen
   uit de Waal. Ook is er een minimaal 125 cm dik pakket ophoging aanwezig. Binnen deze
   ophogingslaag zouden mogelijk archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe tijd
   aanwezig kunnen zijn. Aangezien de rivierduinafzettingen vanaf 150 cm -Mv zijn aangetroffen en
   onder de bebouwing een kelder van minimaal 200 cm -Mv aanwezig is, kan hier een lage
   archeologische verwachting worden aangehouden. Het archeologisch relevante niveau is verstoord
   geraakt. Buiten de bestaande bebouwing is deze nog intact bevonden en kan de hoge
   archeologische verwachting gehandhaafd worden (zie bijlage 7).

 Advies
In het plangebied bestaat het voornemen om het bestemmingsplan te wijzigen en een
appartementencomplex te realiseren. Op basis van onderhavig onderzoek geldt voor het plangebied
deels een hoge (610 m2) en deels een lage (530 m2) archeologische verwachting. Wij adviseren deze
verwachtingszones op te nemen in het nieuwe bestemmingsplan. In het kader van de nieuwbouw van
de woningen geldt dat er rekening moet worden gehouden met de aanwezigheid van archeologische
waarden op plaatsen waar bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv zijn voorzien. Op deze locaties
adviseren wij in het kader van de herontwikkeling de archeologische verwachting aanvullend te
toetsen. Dit onderzoek kan het beste worden uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek
(IVO-P). Dit onderzoek kan zich richten op de delen van het plangebied die daadwerkelijk verstoord
gaan worden (de locaties van de nieuwbouw) en waar een hoge archeologische verwachting geldt.
Voor de uitvoer van dergelijk onderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk. Deze dient
door het bevoegd gezag (de gemeente Lingewaard) te worden beoordeeld en goedgekeurd.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Lingewaard) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>14. Geraadpleegde bronnen

Archeologische kaarten en databestanden:
• Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
   2007.
• Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE),
   Amersfoort, 2016.
• Archeologische verwachtings- en beleidskaart van de gemeente Lingewaard
• Cultuurhistorische Waardekaart, provincie Gelderland
• www.ahn.nl
• www.ruimtelijkeplannen.nl
• www.topotijdreis.nl
• www.bodemloket.nl
• www.bodemdata.nl
• www.bagviewer.geodan.nl
• www.dinoloket.nl
• www.bagviewer.kadaster.nl

Literatuur:
• Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In:
    Boor en Spade.
• Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere
    niveaus. Wageningen.
• Bennema, J. & L.J. Pons, 1952, Donken, fluviatiel Laagterras en Eemzee-afzettingen in het westelijk
    gebied van de grote rivieren. Boor en Spade 5: 126-137.
• Berendsen, H.J.A., 1990. River Courses in the Central Netherlands during the Roman Period, in W.
    van Es, W.C. Mank, A. Mars, J.F. van Regteren Altena, G.H. Scheepstra, W.J.H. Willems en P.J.
    Woltering, Berichten van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek 40, Amersfoort,
    243-250.
• Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland).
    Vierde, geheel herziene druk.
• Berendsen, H.J.A. en E. Stouthamer (eds.), 2001. Palaeogeographical development of the Rhine-
    Meuse delta, the Netherlands. Assen.
• Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van
    de Rijn‐Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset.
• Habraken, J., 2017. Handboek Archeologisch onderzoek Regio Arnhem. Eisen en kaders voor
    onderzoek en beoordeling van rapporten. Arnhem.
• Hegeman, L en C. Helmich, 2012. Van Ambestraat 10 te Bemmel, gemeente Lingewaard. Een
    archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek. Vergeten Landschap Rapport 2.
• Heijting, F., A. Loonen en N. van Malssen, 2014, Archeologisch onderzoek op de Markt te Bemmel,
    Zevenaar. Archeodienst Rapport 87
• Helmich, C., 2014. Dorpsstraat 58 te Bemmel, gemeente Lingewaard. Een archeologisch
    bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, karterende fase. Vergeten Landschap
    Rapport 19.
• Kramer, J. de, en D. Hagens, 2016. Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, door
    middel van boringen Loostraat-Pollenbrink te Bemmel. Aeres Milieu rapport.
• Melman, J.G.E., 2020. Plan van Aanpak Bemmel, Dorpsstraat 52. Intern document



                                                                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>• Moerman, S., 2010, Inventariserend Veldonderzoek door middel van proefsleuven Markt, Bemmel,
  Gemeente Lingewaard, Noordwijk. B&G-rapport 973
• Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van
  Nederland. Houten.
• Thijssen, J.R.A.M., J.J.A.J Wildenberg, 2007, Opkomst en ondergang van het leengoed De Poll en
  Benyingen. Opgraving van het terrein “Lidwina” te Bemmel – Gemeente Lingewaard (Gld.),
  Nijmegen. Archeologische berichten Nijmegen – Rapport 4




                                                                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische verwachting van de gemeente Lingewaard




                                                                   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Stroomruggen




                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Geomorfologie




                           33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Hoogtekaart




                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Bodemkaart




                        36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Archeologische informatie




                                       37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Boorpuntenkaart




                             38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Foto van boring 1
Hieronder volgen enkele foto’s van boringen. De boorkernen zijn per 50 centimeter uitgelegd, waarbij het diepste punt naar boven wijst.
Het diepste punt van de guts zit aan de rechterkant. De onderstaande foto’s zijn representatief voor de bodemopbouw in het plangebied.




                                                                                                                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 9: Boorbeschrijvingen




                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>boring: 200319-1
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.134,00, Y: 433.819,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 11,20, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 11,20 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geel, matig fijn, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                             35 cm -Mv / 10,85 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, sterk zandig, zwak humeus, grijsbruin, matig stevig, kalkrijk
                             Opmerking: Oranje baksteenpuin, grind, mortel, sintels

                             95 cm -Mv / 10,25 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, donkergrijs, matig stevig, kalkrijk
                             Opmerking: grind, rood baksteen, sintel en mortel

                             125 cm -Mv / 9,95 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, sterk zandig, zwak humeus, donkergrijsbruin, matig stevig, kalkloos
                             Opmerking: grindlaag op 145 cm -Mv

                             150 cm -Mv / 9,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, grijsbruin, matig fijn, kalkloos
                             Opmerking: licht kleiig

                             170 cm -Mv / 9,50 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelbruin, matig fijn, kalkloos
                             Opmerking: goed gesorteerd

                              Einde boring op 210 cm -Mv / 9,10 m +NAP




boring: 200319-2
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.140,00, Y: 433.800,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 11,70, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 11,70 m +NAP
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelbruin, matig fijn, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                             Opmerking: Gestaakt in puin

                              Einde boring op 20 cm -Mv / 11,50 m +NAP


boring: 200319-3
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.167,00, Y: 433.805,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 12,20, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 12,20 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak humeus, grijsbruin, humusvlekken, stevig, weinig plantenresten
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                             40 cm -Mv / 11,80 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, sterk zandig, matig grindig, grijsbruin, humusvlekken, matig stevig, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                             55 cm -Mv / 11,65 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, grijsbruin, matig fijn, kalkrijk
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                             Opmerking: gestaakt in puin

                              Einde boring op 70 cm -Mv / 11,50 m +NAP




                                                                                         1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>boring: 200319-4
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.163,00, Y: 433.809,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 12,10, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 12,10 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, sterk zandig, zwak humeus, bruin, matig stevig
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

                             40 cm -Mv / 11,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, donkerbruin, zandbrokken, matig fijn
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                             Opmerking: witte en gele zandbroken, rood baksteen, gestaakt in puin

                              Einde boring op 60 cm -Mv / 11,50 m +NAP


boring: 200319-5
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.160,00, Y: 433.813,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 12,00, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 12,00 m +NAP
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, grijsbruin, matig fijn, spoor plantenresten, kalkarm
                             Opmerking: grind

                             20 cm -Mv / 11,80 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, sterk zandig, zwak humeus, grijsbruin, stevig, kalkarm
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             45 cm -Mv / 11,55 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, donkergrijs, zandbrokken, matig grof, kalkrijk

                             60 cm -Mv / 11,40 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, donkergrijs, matig grof, kalkrijk
                             Opmerking: veel oranje baksteen, gestaakt in puin

                              Einde boring op 110 cm -Mv / 10,90 m +NAP




boring: 200319-6
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.156,00, Y: 433.816,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 12,10, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 12,10 m +NAP
                             Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, grijsbruin, matig stevig, weinig plantenresten
                             Opmerking: grind, plastic, gestaakt in puin

                              Einde boring op 50 cm -Mv / 11,60 m +NAP




boring: 200319-7
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.130,00, Y: 433.801,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 11,50, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 11,50 m +NAP
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelbruin, matig fijn, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                              Einde boring op 20 cm -Mv / 11,30 m +NAP


boring: 200319-8
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.146,00, Y: 433.825,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 11,30, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 11,30 m +NAP
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelbruin, matig fijn, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                              Einde boring op 30 cm -Mv / 11,00 m +NAP




                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>boring: 200319-9
beschrijver: JM, datum: 13-5-2020, X: 190.144,00, Y: 433.829,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 40D, hoogte: 11,30, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Lingewaard, plaatsnaam: Bemmel,
opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 11,30 m +NAP
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelbruin, matig fijn, weinig plantenresten, kalkarm
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond

                              Einde boring op 20 cm -Mv / 11,10 m +NAP




                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>