<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>   Naar een
opgewekt
West-Overijssel

   concept-RES
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                1. Voorwoord


Inhoudsopgave
1.    Voorwoord                                                                            3

2.    Managementsamenvatting                                                               4

3.    Samenwerken aan een opgewekt Overijssel                                              6

4.    Bestuurlijk en Maatschappelijk Draagvlak                                             9
                                                                                                Nederland staat aan de vooravond van een ingrijpende verbouwing. Nederland under construction, maar dan 30
4.1   Bestuurlijke samenwerking                                                            9
                                                                                                jaar lang. Tijdens deze lange verbouwing gaan ons gewone werk en leven door. De verbouwingsplannen zullen
4.2   Informeren en betrekken van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties   10
                                                                                                tussentijds wijzigen of worden bijgesteld, er komen nieuwe technieken, nieuwe behoeften en ook de internatio-
5.    Ruimtelijke kwaliteit                                                                13   nale ontwikkelingen hebben invloed op Nederland en West-Overijssel. Wij, de bestuurlijke partners in de RES-regio

6.    Opwek elektriciteit                                                                  14   West-Overijssel, doen in deze regio volop aan de verbouwing mee. Niet alleen omdat het moet vanwege de klimaat-

                                                                                                verandering, maar ook omdat we de generaties na ons een prettige woon- en leefomgeving gunnen.
6.1   Bijdrage aan de energietransitie en de andere hoekpunten                             15

6.2   Voorwaarden voor realisatie                                                          15
                                                                                                Zowel voor bestuurders als voor inwoners is de energie             De concept-RES zien we als een tussenstand, een tussen-
7.    Regionale Structuur Warmte                                                           17   transitie ingrijpend. Maar alles hoeft niet vandaag!               product. Niet zonder betekenis, maar wel met nog veel
                                                                                                Dit is een eerste, belangrijke, stap maar we gaan nog              uit te werken vraagstukken. Een tussenstand die dank-
7.1   Opgave RSW                                                                           17
                                                                                                meer stappen zetten. Van RES 1.0 in 2021 naar RES 2.0              zij de betrokkenheid en inzet van alle participanten uit
7.2   Doelstelling RSW                                                                     17   etc., uiteindelijk naar 2050. We hebben als bestuurders de         maatschappelijke organisaties en de medewerkers van de
                                                                                                schouders er onder gezet vanuit gezamenlijkheid,                   gemeenten, provincie, waterschappen en netbeheerders
7.3   Warmtevraag en -aanbod                                                               18
                                                                                                verantwoordelijkheid nemen en een regionale bijdrage               tot stand is gekomen. Die samenwerking en inzet heeft
7.4   Regionale warmtevraagstukken                                                         20   aan de energietransitie. We doen dit samen!                        ons veel gebracht. We gaan dan ook vol vertrouwen op
                                                                                                                                                                   weg naar de RES 1.0.
7.5   Regionale samenwerking                                                               20
                                                                                                De energietransitie is een complex vraagstuk.
7.6

7.7
      Randvoorwaarden en vraagstukken te agenderen op nationaal niveau

      Planning
                                                                                           21

                                                                                           21
                                                                                                In (soms te) weinig tijd is er hard gewerkt onder hoge
                                                                                                druk. De deadline heeft ons dichter bij het resultaat
                                                                                                                                                                   Marcel Blind
                                                                                                gebracht, een resultaat dat anders veel langer op zich             Co-voorzitter RES West-Overijssel
8.    Elektriciteitsnetwerk                                                                22   had laten wachten. Gevolg van de hoge druk is dat er               Wethouder gemeente Olst-Wijhe
8.1   Impact concept-RES West-Overijssel                                                   22   vooraf geen regionaal participatieproces met inwoners
                                                                                                kon plaatsvinden. Daar komt gelukkig na de conceptfase
8.2   Vervolgstappen naar definitieve RES 1.0                                              23   meer tijd voor, richting RES 1.0. Elke gemeente gaat hier al
9.    Vervolgproces naar de RES 1.0                                                        24   vóór de zomer van 2020 mee aan de slag om het partici-
                                                                                                patieproces naar de RES 1.0 in te richten, op een manier
9.1   Appreciatie door het NPRES en Route 35                                               24
                                                                                                die past bij haar inwoners en past bij het proces dat in de
9.2   Route 35                                                                             24   eigen gemeente al dan niet al is doorlopen.

9.3   de inbreng van de gemeenteraden, provinciale staten en AB van de waterschappen       25
                                                                                                We hebben van meet af aan in een breed samengestelde
9.4   Uitvoeringstrategie                                                                  25   stuurgroep richting gegeven aan het proces. In onze regio
                                                                                                doen we dit met twee co-voorzitters. Ik ben blij dat Bart
9.5   Half jaar voor de RES 1.0                                                            26
                                                                                                Jaspers Faijer, wethouder in de gemeente Ommen, en ik
9.6   Schema tijdlijn                                                                      27   elkaar konden aanvullen waar nodig en het werk
                                                                                                konden verdelen.

                                                                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>2. Managementsamenvatting




Dit document beschrijft de ambitie van de regio West-Overijssel voor de grootschalige opwek van zonne- en wind-               overeenstemming over de ambitie en doelen. Omdat in                bij de gemeenten die een Warmetetransitievisie opstellen
                                                                                                                              deze concept-RES duidelijk wordt wat deze doelen zijn kan          en daarna Wijkuitvoeringsplannen om de huidige warm-
energie in 2030. Tevens wordt aangegeven hoe warmtevraag en -aanbod zich op hoofdlijnen ontwikkelen en welke
                                                                                                                              in de doorontwikkeling naar de RES 1.0 een intensiever             tevoorziening op aardgas op termijn te vervangen door
aanpak dit vraagt op regionaal niveau. Hiermee heeft West-Overijssel de aanzet geleverd voor het aandeel van deze
                                                                                                                              proces van participatie door met name de gemeenten                 duurzame bronnen. In de regio gaan we een bijdrage
regio in het kader van het Klimaatakkoord. De concept-RES West-Overijssel wordt ingediend namens de Colleges                  worden vormgegeven.                                                leveren aan dit proces door samen te gaan werken in
van Burgemeester en wethouders van de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen,                                                                                        de verkenning naar een regionaal energiebedrijf en de
Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle, Gedeputeerde Staten van Overijssel en de Dagelijks             In de concept-RES West-Overijssel zijn geen nadere zoek-           energieloketten. Ook werken we samen op het gebied
                                                                                                                              gebieden opgenomen. In deze fase is het niet constructief          van geothermie en duurzame gassen, zoals groen gas en
Besturen van Waterschap Drents Overijsselse Delta, Vechtstromen, Vallei en Veluwe en Rijn en IJssel. Hiermee geven
                                                                                                                              om hier vanuit de RES op vooruit te lopen. De gemeenten            waterstof.
deze besturen uitdrukking aan het commitment om te werken aan de opwek van 1,6 TWh en de samenwerking op
                                                                                                                              bevinden zich in verschillende fasen als het gaat om het
de warmtetransitie. In deze fase betekent de onderverdeling naar zon en wind niet meer en ook niet minder dan                 vaststellen van kaders voor duurzame opwek van elektri-            De concept-RES West-Overijssel kent een aantal belang-
de onderbouwing van het bod aan het Nationaal Programma RES (NPRES) en vormt het de basis voor de verdere                     citeit in hun gemeente. Wel geven de gemeenten in deze             rijke randvoorwaarden om de geformuleerde ambitie
doorontwikkeling naar de RES 1.0.                                                                                             concept-RES duidelijk aan wat zij als doelstelling voor            te realiseren. Met name het op korte termijn verzwaren
                                                                                                                              2030 formuleren. Doelstellingen die opgeteld op regionaal          en uitbreiden van het elektriciteitsnetwerk heeft hierin
De energietransitie zal in veel opzichten een ingrijpende          In de RES worden alle 4 uitgangs-                          niveau bekrachtigd zijn door alle bestuurlijke partners in         prioriteit. Ook zal het succes van de RES West-Overijssel
operatie zijn die zichtbaar wordt in het landschap en de           punten integraal afgewogen                                 de RES.                                                            afhangen van de mate waarin SDE-subsidies zich ontwik-
gebouwde omgeving. De visie van de RES West-Overijssel                                                                                                                                           kelen, zodat er haalbare projecten op het gebied van wind
is om zoveel mogelijk aan te sluiten op de kansen in het                                                                      De concept-RES is het eerste, belangrijke, regionale docu-         en zon kunnen worden gerealiseerd. Ook op het gebied
gebied en de lokale gemeenschappen zodat niet alleen de                                                                       ment dat mede richting gaat geven aan de energietransi-            van de warmtetransitie is meer duidelijkheid nodig over
lasten maar ook de lusten ten goede komen aan diezelfde                   bijdrage aan                  ruimtelijke
                                                                         energietransitie                kwaliteit            tie in West-Overijssel. Dat doen de bestuurlijke partners          de randvoorwaarden om geothermie en groengas verder
gemeenschappen. Hierbij zien wij kansen voor nieuwe                                                                           vanuit de overtuiging dat de basis voor deze transitie             te ontwikkelen. Financiering en wet- en regelgeving rond-
economische activiteiten en bedrijvigheid. Tegelijk vraagt                                                                    gevonden moet worden in de gemeenschap, samen met                  om de levering van warmte zullen op landelijk niveau tot
de energietransitie om een zorgvuldig proces van ruim-                                                                        inwoners en bedrijven, waarbij zij in eerste instantie de          stand moeten komen. De RES-partners in West-Overijssel
telijke inpassing in de gebieden in de regio waarbij zoveel                                                                   gemeenten aan kunnen spreken op de realisatie van de               dringen er op aan dat de nodige wet- en regelgeving op
                                                                        maatschappelijke            maatschappelijke
mogelijk gezocht wordt naar combinaties met de andere                     acceptatie                kosteneﬃcienty            doelen in de komende periode.                                      korte termijn wordt aangepast om deze ontwikkelingen
opgaven. In de concept-RES is er uitvoerig aandacht be-                                                                                                                                          mogelijk te maken en te versnellen. Dat bevindt zich deels
steed aan de onderdelen ‘bijdrage aan de energietransitie’                                                                    In de regio gaan we op basis van gelijkwaardigheid sa-             buiten de invloedssfeer van de gemeenten, de provincie
en ‘maatschappelijke acceptatie’. De hoekpunten ‘ruim-             lijke kwaliteit geformuleerd maar zal dit nog toegepast    menwerken om elkaar te helpen deze ambitie nu, maar                en de waterschappen maar in deze concept-RES hebben
telijke kwaliteit’ en ‘maatschappelijke kosteneffectiviteit’       moeten worden in gebieden. Ook de maatschappelijke         ook in de komende jaren, waar te maken. Daartoe is een             zij uitgesproken zich maximaal in te zetten om de doelen
komen in de fase tot de RES 1.0 ruimer aan bod. Op basis           acceptatie onder de inwoners is nog volop in beweging,     aantal ruimtelijke principes vastgesteld die voor alle part-       in 2030 te halen. We verwachten dan ook dat op nationaal
van deze verdieping kan een goede balans worden opge-              mede omdat de participatieprocessen verschillen in tijd    ners in de RES leidraad zullen zijn bij de uitwerking:             niveau niet alleen het regionaal bod wordt beoordeeld en
maakt en deze kan leiden tot een aangepaste verdeling in           en intensiteit.                                            Het combineren van opgaven en meervoudig ruimtege-                 doorgerekend maar tevens dat zij met concrete antwoor-
opwektechnieken’.                                                                                                             bruik, het aansluiten bij gebiedsspecifieke kenmerken en           den komen op de knelpunten die zich bij realisatie van het
                                                                   De concept-RES West-Overijssel vraagt nog veel uitwer-     het efficiënt koppelen van vraag en aanbod.                        bod van West-Overijssel voordoen.
Deze uitgangspunten uit de Startnota komen steeds                  king en tegelijk veel meer dialoog met inwoners, bedrij-
weer terug. Tegelijk is het afwegingsproces nog steeds in          ven en maatschappelijke organisaties. In de korte tijd     In de concept-RES is vastgesteld dat er een grote onbalans
ontwikkeling. Zo is nog weinig bekend rond maatschappe-            dat dit concept tot stand moest komen heeft de nadruk      is tussen vraag en aanbod voor duurzame warmte.
lijke kosteneffectiviteit en zijn wel principes voor ruimte-       gelegen op het bestuurlijk proces van het vinden van       De opgave om hiervoor oplossingen te vinden ligt primair

                                                               4                                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>3. Samenwerken aan een
   opgewekt Overijssel
                                                                                                                             uit de lokale situatie en anderzijds zal vanuit het potenti-       Ambtelijk heeft een eerste verkenning plaatsgevonden
                                                                                                                             eel van de regio gekeken worden wat dit betekent voor de           van een toekomstvisie op de energietransitie die heeft
                                                                                                                             energieopgave, de ruimtelijke kwaliteit en infrastructuur.         geleid tot bovenstaand plaatje. Dit is vooral bedoeld om
                                                                                                                             Dit alles met aandacht voor de maatschappelijke accepta-           verder het gesprek te voeren over welke hoofdpunten
                                                                                                                             tie en maatschappelijke kostenefficiency. Juist vanwege dit        daarbij aan de orde kunnen komen. In de concept-RES
                                                                                                                             spanningsveld hebben de RES-partners aan de voorkant               West-Overijssel is hiermee nog geen visie vastgelegd maar
                                                                                                                             de volgende spelregels met elkaar afgesproken:                     een eerste aanzet gegeven om tot een visie te komen
                                                                                                                                                                                                met drie hoofdpunten: lokaal, nieuwe economie en doe
                                                                                                                             • De RES is gebaseerd op lokale regie in een regionaal             het goed.
                                                                                                                               proces van samenwerking;

                                                                                                                             • De vastgestelde RES 1.0 is voor alle bestuurlijke partijen       Lokaal
                                                                                                                               uitgangspunt voor de omgevingsvisie, de warmtevisie en
                                                                                                                                                                                                Mensen maken Overijssel. De menselijke maat
                                                                                                                               de wijk- en omgevingsplannen;
                                                                                                                                                                                                en de sociale structuren helpen ons om passende
                                                                                                                             • Samen uit, samen thuis;                                          keuzes te maken. We werken samen aan:

Bedrijven, inwoners, overheden en maatschappelijke organisaties in West-Overijssel hebben forse ambities voor                • Voor het geval we het niet met elkaar eens kunnen                • Een evenwichtige verdeling van de opgave. De schou-
                                                                                                                               worden, stellen we een escalatiemodel vast;                        ders er samen onder. Iedereen draagt z’n steentje bij.
een toekomstbestendige regio. Dat blijkt o.a. uit de gemeentelijke coalitieakkoorden. Gemeenten geven daarin aan
                                                                                                                                                                                                  Zowel op dorps- als op regionaal niveau. (analoog aan
energieneutraal te willen zijn, in tijd variërend van 2023 tot 2050. Met een bod van 1,6 TWh duurzame energie in             • We spreken elkaar aan op ieders bijdrage aan de                    principe NOVI “niet afwentelen”);
                                                                                                                               RES waarin gezocht wordt naar een weging tussen
2030 nemen de provincie, gemeenten en waterschappen in West-Overijssel een belangrijke stap.                                   lasten en lusten die recht doet aan de kwaliteiten               • Eigenaarschap. Coöperaties zetten zich ervoor in om
                                                                                                                               van West-Overijssel.                                               eigendom zoveel mogelijk lokaal te beleggen of onder-
Ten opzichte van het elektriciteitsverbruik in 2018 (2,8 TWh) wordt meer dan 50% duurzaam opgewekt in 2030.
                                                                                                                                                                                                  zoek naar een regionaal energiebedrijf;

De RES-partners in West-Overijssel die zich verplicht heb-       tal van initiatieven. Daarom is nauwere samenwerking op     De concept-RES is mede tot stand gekomen met input van             • Leefbaarheid. Het ontwikkelen van wind- of zon-
                                                                                                                             vertegenwoordigers van vele maatschappelijke organisa-               ne- energie biedt een nieuw lokaal financieel model.
ben in het kader van het Klimaatakkoord samen te wer-            West-Overijsselse schaal wenselijk.Dit alles met aandacht
                                                                                                                                                                                                  Daarmee kunnen bijvoorbeeld maatschappelijke
ken, zijn de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg,            voor de maatschappelijke acceptatie en maatschappelijke     ties in West-Overijssel. Hoe deze input verkregen is, komt
                                                                                                                                                                                                  voorzieningen betaalbaar blijven;
Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steen-             kostenefficiency.                                           aan de orde in Hoofdstuk 4.
                                                                                                                                                                                                • Lusten en lasten. We zetten in op een eerlijke verdeling
wijkerland, Zwartewaterland en Zwolle, het Waterschap
                                                                                                                                                                                                  van de lusten en lasten. De gebieden waar de meeste
Drents Overijsselse Delta, Waterschap Vallei en Veluwe,          Vanuit deze kernwaarden is er in West-Overijssel voor       Gebleken is dat het een groeiproces is om tot een con-               energie wordt opgewekt hebben ook het meeste profijt.
Waterschap Rijn en IJssel, Waterschap Vechtstromen en            gekozen om de concept-RES stapsgewijs op te bouwen          cept-RES te komen waarbij aanvankelijk alle bestuurlijke
de provincie Overijssel. Daarnaast zijn de netbeheerders         vanuit de afzonderlijke gemeentelijke ambities om vervol-   partners hun eigen traject hadden op het gebied van                Nieuwe economie:
Enexis Netbeheer, Coteq Netbeheer en RENDO Netwer-               gens met elkaar vast te stellen wat de regionale ambitie    duurzaamheid dat qua inhoud, tempo en besluitvorming               Toekomstbestendige groei faciliteren door samen
ken als adviseurs nauw betrokken bij de totstandkoming           is en op welke manier de regio de gemeenten kan onder-      een geheel eigen dynamiek heeft. Toch zijn de bestuurlijke         te werken:
van de concept-RES West-Overijssel. Nu al nemen bedrij-          steunen in het proces van omschakeling naar duurzame        partners er in geslaagd om in toenemende mate elkaar
                                                                                                                                                                                                • Energie-opwek inzetten als ontwikkelings- en vestigings-
ven, energiecoöperaties en (semi-)overheden daarvoor             energie. Enerzijds wordt de concept-RES opgebouwd van-      op te zoeken en de verbinding te leggen ondanks de grote             factor voor bedrijvigheid. Bedrijvigheid en werkgelegen-
                                                                                                                             verschillen in aard, omvang en energieverbruik van de                heid concentreert zich op plekken met goede voorzie-
                                                                                                                             gemeenten. Dit fundament van regionale samenwerking                  ningen. De beschikbaarheid van groene energie is een
                                                                                                                                                                                                  bepalende factor in de brede welvaart van onze regio;
 In West-Overijssel bouwen we de energiestrategie van onderop op.                                                            berust op een gedeelde visie op de energietransitie.
 Dat doen we op basis van de volgende kernwaarden:                                                                                                                                              • Samenwerking tussen ondernemingen versterken;
 • We doen dit samen!
                                                                                                                                                                                                • Opwek van energie als nieuw verdienmodel voor het
 • We vertellen het hele verhaal.                                                                                             Toekomstperspectief:                                                MKB en familiebedrijven;
 • We zijn transparant in wat we doen, zeggen en besluiten.                                                                   In 2050 draait onze regio op hernieuwbare energie.
                                                                                                                                                                                                • Bij de lokalisering van energieopwek, houden we
 • We zorgen voor een rechtvaardige verdeling tussen de lusten en de lasten.                                                  Zon en wind zijn niet meer weg te denken uit onze                   rekening met de verstedelijkingsopgave
 • Stad en platteland staan samen aan de lat.                                                                                 leefomgeving. Sinds 2020 is het ons gelukt om de                    (woningbouw en bedrijvigheid).
 • Binnen de gezamenlijke doelstelling is er ruimte om te verschillen in aanpak en middelen.                                  vruchten van de energietransitie zo optimaal moge-
 • We werken op gelijkwaardige voet met elkaar samen.                                                                         lijk te plukken en samenhang aan te brengen in
 • We nemen zorgen serieus.                                                                                                   de maatschappelijke vraagstukken.
 • Iedereen mag meepraten en kan meedoen in de eigen omgeving.                                                                Morgen is allang begonnen.



                                                             6                                                                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 4. Bestuurlijk en
                                                                                                                                    maatschappelijk draagvlak
                                                                                                                                 In West-Overijssel werken we met elf gemeenten,                   het dagelijks bestuur, de gemeenteraad, Provinciale Sta-
                                                                                                                                 de provincie Overijssel, vier waterschappen en drie               ten of het algemeen bestuur van het waterschap.

                                                                                                                                 netbeheerders samen aan de regionale energiestrate-
                                                                                                                                                                                                   In West-Overijssel nemen de colleges van burgemeester
                                                                                                                                 gie voor West-Overijssel. Dat doen we samen met
                                                                                                                                                                                                   en wethouders, Gedeputeerde Staten en de dagelijkse
                                                                                                                                 maatschappelijke organisaties, energiecoöperaties,                besturen van de waterschappen een besluit over de con-
                                                                                                                                 bedrijven en woningcorporaties uit de regio.                      cept-RES. De RES 1.0 wordt vastgesteld door de gemeen-
                                                                                                                                                                                                   teraden, Provinciale Staten en algemene besturen van
                                                                                                                                                                                                   waterschappen.
                                                                                                                                 In de RES worden alle 4 uitgangs-
                                                                                                                                 punten integraal afgewogen                                        Werkgroep raden, staten en algemene besturen (RSAB)
                                                                                                                                                                                                   Volksvertegenwoordigers in de RES-regio West-Overijs-
                                                                                                                                                                                                   sel hebben aangegeven de beeldvormende fase geza-
                                                                                                                                                                                                   menlijk op te willen pakken. Om dat te faciliteren is de
                                                                                                                                         bijdrage aan                    ruimtelijke
                                                                                                                                        energietransitie                  kwaliteit                werkgroep RSAB ingesteld. De werkgroep bestaat uit een
                                                                                                                                                                                                   vertegenwoordiging van alle betrokken gemeenteraden,
Doe het goed                                                       woners gesproken hebben over gebieden en locaties. Ook                                                                          de Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het
We onderzoeken of en op welke manier energieopwek                  zijn er in veel gevallen door de gemeenteraden nog geen                                                                         waterschap Drents Overijsselse Delta. De werkgroep
een bijdrage kan leveren aan andere maatschappelijke               gebieden aangewezen waar opwek van duurzame energie                                                                             heeft een onafhankelijke faciliterende en ondersteunende
                                                                                                                                       maatschappelijke              maatschappelijke
opgaven zoals verduurzaming van de landbouw, stikstof-             plaats kan vinden. De keuze is dat de participatieproces-             acceptatie                  kosteneﬃcienty                positie in het besluitvormingsproces. De werkgroep heeft
problematiek, CO2-uitstoot en verlies van biodiversiteit.          sen primair in de afzonderlijke gemeenten plaatsvinden                                                                          de volgende taken:
We werken samen aan:                                               en dus ook dat op gemeentelijk niveau, na regionale
                                                                   afstemming, de aanwijzing van mogelijke zoekgebieden                                                                            • Versterken van de informatiepositie van
• Zodanige lokalisering en ontwikkeling van zon- en wind-                                                                        4.1 Bestuurlijke samenwerking                                       volksvertegenwoordigers in de regio;
                                                                   plaatsvindt. Voor zover dat spoort met de lokale participa-
  energie dat dit bij kan dragen aan verduurzaming van
  de landbouw;                                                     tieprocessen kan in de RES 1.0 wel een uitwerking plaats-     West-Overijssel is geen bestaande bestuurlijke regio maar         • Adviseren van de stuurgroep over het
                                                                   vinden naar zoekgebieden.                                     werkt al jaren uitstekend samen in allerlei succesvolle             formele besluitvormingsproces;
• Het onderzoeken van energieopwek in combinatie met
                                                                                                                                 samenwerkingsvormen, heel bewust zonder formeel                   • Afstemmen en voorbereiden van de agenda’s van de
  de aanpak van het bodemdaling-probleem in veenwei-
  degebieden;                                                      Definitieve besluitvorming over locaties zal pas plaats-      bestuurlijk samenwerkingsverband. Het afgelopen jaar                raden, staten en algemene besturen;
                                                                   vinden als door de provincie en de gemeenten de omge-         hebben we geïnvesteerd in het opbouwen van het samen-
• Zodanige lokalisering en ontwikkeling van zon- en wind-                                                                                                                                          • Organiseren van de regionale bijeenkomsten
                                                                   vingsvisie en de omgevingsplannen zullen worden opge-         werkingsverband RES. De opbouw van onderop is daarbij               voor volksvertegenwoordigers.
  energie dat dit bijdraagt aan klimaatadaptatiedoelen
  zodat bijvoorbeeld een combinatie met waterberging               steld, waarbij de energietransitie één van de bouwstenen      altijd leidend; de regio sluit aan bij stappen die lokaal
  tot stand kan komen;                                             is. In deze concept-RES is ervoor gekozen om de opgave        worden gezet. Het resultaat is een samenwerking geba-             De werkgroep heeft als doel om het democratisch proces
• Zodanige lokalisering en ontwikkeling van zon- en wind-          vast te leggen per gemeente, waarbij indicatief is aangege-   seerd op onderling vertrouwen en met respect voor lokale          binnen de RES in samenwerking met de drie verschillende
  energie dat dit bijdraagt versterking van biodiversiteit,        ven wat daarbij de verdeling is tussen Zon Op Dak, Zon op     verschillen in tempo en aanpak.                                   bestuurslagen te versterken. Verder wil de werkgroep
  landschapsversterking en nieuwe natuur.                          Veld en Wind.                                                                                                                   de verbinding van lokaal naar regionaal mogelijk maken
                                                                                                                                 De netbeheerders zitten in West-Overijssel aan alle over-         tussen de bestuurders – en de werkgroep RSAB en
In de Regionale Energiestrategie 1.0 zal deze aanzet tot           De RES West-Overijssel staat niet los van andere RES-sen      legtafels: van bestuurlijk tot ambtelijk. Er is overlegd en       hun achterban.
een visie, gezamenlijk uitgewerkt worden tot een volwaar-          en daarom hebben we afstemming gezocht met de                 afgestemd met NP RES en de Rijksdiensten die vastgoed
dige visie over kansen en mogelijkheden voor opwek van             aanpalende regio’s Twente, Drenthe, Noord Veluwe en de        hebben in de regio, waaronder Rijkswaterstaat.
elektriciteit en de warmtetransitie. Bovenstaande punten           Cleantech Regio. Ook participeren we in een afstemmings-
zijn daarbij de leidraad. En deze zijn afgeleid van de afwe-       overleg RES-sen IJsselmeergebied. Uit deze overleggen         Bestuurlijk besluitvormingsproces
gingsprincipes NOVI.                                               zijn, in deze fase, geen knelpunten naar voren gekomen,       Binnen de RES West-Overijssel hebben we gekozen voor
                                                                   anders dan al bekend was binnen de afzonderlijke regio’s.     het uitgangspunt dat iedere bestuurlijke partner een
In de concept-RES West-Overijssel zijn nog geen specifie-          In het vervolgproces naar de RES 1.0 zullen we, zeker daar    eigen context heeft als het gaat om de energietransitie.
ke zoekgebieden, anders dan de opgaven per gemeente                waar het gaat om het aanwijzen van zoekgebieden en de         De aanpak van onderop betekent dat elke bestuurder zelf
aangegeven. De reden hiervoor is dat er verschillen zijn           investeringen in netcapaciteit, de samenwerking tussen        bepaalt hoe de RES lokaal wordt besproken in het college
tussen de gemeenten in de mate waarin zij al met hun in-           de RES-regio’s verder ontwikkelen.                            van burgemeester en wethouders, Gedeputeerde Staten,

                                                               8                                                                                                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 • Representatieve participatie regionaal op RES-niveau;              Adviesgroep RES West-Overijssel
                                                                                                                                                                                                      De adviesgroep adviseert, in samenspraak met de
                                                                                                                                 • Directe (inwoner)participatie lokaal op
                                                                                                                                   gemeentelijk niveau;                                               maatschappelijke organisaties, het bestuurlijk platform
                                                                                                                                                                                                      inhoudelijk over de regionale energiestrategie. De
                                                                                                                                 • Participatie in een zo vroeg mogelijk stadium, om zo de
                                                                                                                                                                                                      energiecoöperaties en LTO hebben, aanvullend op
                                                                                                                                   maatschappelijke acceptatie te vergroten;
                                                                                                                                                                                                      de inbreng in de adviesgroep, ieder een eigen advies
                                                                                                                                 • De participatie vindt plaats vanuit de heldere bood-               uitgebracht aan de RES West-Overijssel. Deze adviezen
                                                                                                                                   schap over de omvang van de opgave waar we binnen
                                                                                                                                                                                                      waarderen we zeer. Ze spelen een belangrijke rol in de
                                                                                                                                   West-Overijssel voor staan: die staat vast;
                                                                                                                                                                                                      doorontwikkeling van de concept-RES naar de RES 1.0.
                                                                                                                                 • Vooraf geven de gemeenten heldere kaders mee aan de                Daarnaast heeft de adviesgroep als geheel een advies
                                                                                                                                   participanten, over wie waarover beslist;
                                                                                                                                                                                                      over de concept-RES uitgebracht. Ook dit advies
Oplopen raden, staten en algemene besturen                        samenwerkende partners zijn verenigd in het communica-
                                                                                                                                 • We stemmen participatie-activiteiten vooraf met elkaar             is belangrijk voor de doorontwikkeling van de
Het afgelopen jaar zijn er twee oplopen georganiseerd             tie platform. Samen met de projectleider Communicatie &          af, daarbij slaan we steeds de brug tussen het gezamen-            energiestrategie naar de RES 1.0.
voor volksvertegenwoordigers en er staan er voor de               Participatie denkt en voert dat platform de strategie uit en     lijke op regioniveau en het lokale, en delen ervaringen
                                                                                                                                   met elkaar.
komende maanden nog twee op stapel. Doel van deze op-             stemt de activiteiten met elkaar af.                                                                                                Energiecoöperaties
lopen is het informeren van de volksvertegenwoordigers                                                                           Procesparticipatie                                                   De energiecoöperaties of lokale energie-initiatieven
over het RES-proces en hen meenemen in het denkproces             Maatschappelijke acceptatie                                    Binnen het communicatie platform stemmen we de pro-                  vormen belangrijke partners in de regionale
en de keuzes die er binnen dat proces te maken zijn.              In West-Overijssel spreken we liever van maatschappelijke      cesparticipatie op zowel regionaal als lokaal niveau met             energiestrategie van West-Overijssel. Bij een aanpak
                                                                  acceptatie in plaats van maatschappelijk draagvlak.            elkaar af. Een op te richten participatiewerkgroep gaat de           van onderop spelen zij een cruciale rol. Via periodieke
Raadsessies                                                       Het gaat erom dat mensen begrijpen wat we doen, waar-          regionale procesparticipatie bij de ontwikkeling van de              bijeenkomsten, waarvoor alle ruim 40 energie-initiatieven
We hebben als bestuurders het afgelopen jaar diverse              om we het doen en hoe we het doen. Ze hoeven het dan           RES 1.0 verder uitwerken en uitdiepen, met name voor die             in West-Overijssel zijn uitgenodigd, hebben de coöperaties
informatiesessies voor onze eigen raden, staten of ab             nog steeds niet eens te zijn met de besluiten en maatrege-     organisaties die niet alleen op gemeentelijk niveau maar             de voorwaarden besproken waaronder zij hun aandeel
georganiseerd, waarbij de volksvertegenwoordigers                 len die we nemen, maar begrijpen die wel.                      ook op regionaal niveau een bijdrage willen leveren.                 kunnen realiseren in het streven naar minimaal 50%
zijn meegenomen in het RES-proces. Daarnaast is er op             Maatschappelijke acceptatie voor West-Overijssel:                                                                                   lokaal eigendom. Elke bijeenkomst kende een goede
regionaal niveau een sessie ontwikkeld voor individuele                                                                          Procesparticipatie op lokaal niveau                                  opkomst en de samenwerking tussen de lokale energie-
gemeenteraden, de provinciale staten en ab’s van water-           • Begint bij kennis en bewustzijn: weten wat er speelt         We hebben als bestuurlijke partners het afgelopen jaar               initiatieven is groeiende.
                                                                    en waarom;
schappen die op aanvraag beschikbaar is. Deze inter-                                                                             ieder op onze eigen manier inwoners betrokken bij de
actieve sessie biedt volksvertegenwoordigers in                   • Begint ook bij openheid en transparantie in het proces;      energietransitie. In alle 11 gemeenten faciliteren we                Werkateliers
West-Overijssel de mogelijkheid om samen het gesprek te                                                                          initiatieven van onderop en stellen voorwaarden aan                  Er zijn drie werkateliers georganiseerd waarvoor naast
                                                                  • Iedereen is serieus genomen;
voeren over dilemma’s in het proces, de rol en positie van                                                                       ontwikkelplannen voor duurzame energie op gebied van                 de leden van de adviesgroep diverse maatschappelijke
de raad, staten of ab in een regionaal samenwerkingsver-          • Er is begrip voor het genomen besluit;                       participatie, ruimtelijke kwaliteit en/of de verdeling van de        organisaties werden uitgenodigd. De deelnemers
band en hoe zij de eigen verantwoordelijkheid voor                • Bestuurders kunnen het besluit uitleggen;                    lusten en lasten. We streven ernaar om de energietransi-             hebben actief meegedacht met en bijgedragen aan de
inwonerparticipatie kunnen invullen.                                                                                             tie samen met inwoners en ondernemers op te pakken,                  opbouw van de concept-RES, waaronder de ruimtelijke
                                                                  • Wordt bepaald door de mate van invloed die men
                                                                    heeft gehad.                                                 zowel bestuurders afzonderlijk als in de regio als geheel.           afwegingen. De bijeenkomsten hebben belangrijke input
                                                                                                                                                                                                      geleverd voor de concept-RES West-Overijssel.
4.2 Informeren en betrekken
                                                                  Binnen de RES-regio West-Overijssel richten we het proces      Procesparticipatie op regionaal niveau
van inwoners, ondernemers en
                                                                  zo in dat er een zo hoog mogelijke maatschappelijke            Vanaf het begin is een aantal maatschappelijke partners              Participatie richting RES 1.0
maatschappelijke organisaties
                                                                  acceptatie ontstaat.                                           op regionaal niveau nauw betrokken bij de ontwikkeling               Op lokaal niveau ligt de nadruk de komende tijd bij het
Omdat de energietransitie iedereen in West-Overijssel                                                                            van de concept-RES. Dit zijn de volgende organisaties:               uitwerken van de gemeentelijke opgave in zoekgebieden.
raakt, hebben we vooraf goed nagedacht over de aanpak             4.2.1 Participatie                                             NMO (in samenwerking met de volgende organisaties:                   Op gemeentelijk niveau wordt bepaald wat daarbij de
van het informeren en betrekken van inwoners en onder-            In West-Overijssel onderscheiden we bij participatie twee      Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Landschap Over-                   passende participatie is. Op regionaal niveau zetten we
nemers in de regionale energiestrategie. Onder alles wat          niveaus: het regionale en het lokale/gemeentelijke niveau.     ijssel en Overijssels Particulier Grondbezit), LTO-Noord,            in op verbreding van de participatie naar jongeren en het
we doen ligt een gedegen strategie en een doordacht plan                                                                         VNO-NCW-Midden, Bio-energiecluster Oost-Nederland                    bedrijfsleven. Daarnaast faciliteren we gemeenten met
met heldere uitgangspunten en verantwoordelijkheden.              Uitgangspunten                                                 (BEON), de energiecoöperaties in West-Overijssel en                  een menukaart met participatiemiddelen voor inwoners,
Zowel de communicatie- en participatiestrategie als het           In de Communicatie- en participatiestrategie RES               Salland Wonen, namens de woningcorporaties in                        zoals bijvoorbeeld een online vragenlijst, app en/of game.
communicatie-en participatieplan zijn in het bestuurlijk          West-Overijssel hebben we de volgende uitgangspunten           West-Overijssel. Deze organisaties zijn allen vertegen-              Deze middelen kunnen gemeenten daar inzetten waar er
platform vastgesteld. De communicatieadviseurs van alle           voor participatie met elkaar afgesproken:                      woordigd in de adviesgroep RES West-Overijssel.                      behoefte aan is.

                                                             10                                                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 5. Ruimtelijke
                                                                                                                                    kwaliteit
Projectparticipatie                                                Uitgangspunten                                                De uitvoering van de regionale energiestrategie heeft            Efficiënt koppelen van vraag en aanbod
Projectparticipatie is belangrijk voor maatschappelijke            In de Communicatie- en participatiestrategie RES West-        grote impact op onze leefomgeving. Het maken van                 • Het ruimtelijk combineren van opwek, opslag en afzet
acceptatie. Als mensen mee kunnen doen en mee kunnen               Overijssel hebben we de volgende uitgangspunten voor                                                                             maakt een efficiënt en compact distributie- en in-
                                                                                                                                 goede ruimtelijke keuzes is van belang om onze leef-
profiteren, dan bevordert dat de acceptatiegraad van be-           communicatie neergelegd:                                                                                                         fra-structuurnetwerk van energie mogelijk.
                                                                                                                                 omgeving nu en de toekomst te kunnen blijven ge-                 • We onderzoeken in welke gebieden dat kansrijk is.
sluiten en maatregelen. Meedoen en meeprofiteren past                                                                                                                                               Daarbij houden we rekening met de verstedelijkingsop-
                                                                   • Communicatie niet vanuit de RES, maar vanuit de             bruiken én beleven.
bovendien geheel in een aanpak van onderop. Wij zien                                                                                                                                                gave van wonen en bedrijvigheid.
                                                                     opgave uit het Klimaatakkoord;
kansen voor lokaal eigendom en financiële participatie in
West-Overijssel. Dit past bij de cultuur van onze regio.
                                                                   • Focus op gedeelde waarden: de kernwaarden                   In de RES worden alle 4 uitgangs-                                In het proces tot de RES 1.0 zetten we de volgende stap-
                                                                     (zie hoofdstuk 3);                                          punten integraal afgewogen
De energiecoöperaties hebben al uitgesproken hun aan-                                                                                                                                             pen om het hoekpunt ruimtelijke kwaliteit verder uit te
deel hierin op te willen pakken. Bovendien zien we in onze         • Focus op verbinding van de samenwerkingspartners;                                                                            werken:
dorpen en wijken veel betrokkenheid en de wil om het               • Focus op gezamenlijke belangen;
                                                                                                                                                                                                  1. Het uitwerken van richtinggevende ontwerpprincipes
eigenaarschap voor energieprojecten op te pakken.
                                                                   • Focus op het einddoel en op wat we winnen;                          bijdrage aan                 ruimtelijke                    zodat deze vertaald kunnen worden in provinciale en
                                                                                                                                        energietransitie               kwaliteit                     gemeentelijke omgevingsvisies. Waar nodig met een
Uitganspunten                                                      • Centrale plek voor jongeren en bedrijfsleven;                                                                                   gebiedsgerichte uitwerking.
Bij de uitwerking van de vraag hoe de RES-regio de regi-
                                                                   • Verbeelden en concreet maken, ervaringsverhalen;                                                                             2. Op (sub-)regionale/ lokale schaal toepassen van de
onale energiestrategie wil uitvoeren worden de volgende                                                                                                                                              ruimtelijke ontwerpprincipes op het bod voor opwek
uitganspunten gehanteerd:                                          • Intern eigen huisstijl en kanalen op RES-niveau,                  maatschappelijke            maatschappelijke                  van elektriciteit. Dit kan in de fase naar RES 1.0 of naar
                                                                     extern gebruik huisstijl en kanalen van de 11 gemeenten.            acceptatie                kosteneﬃcienty                    RES 2.0 leiden tot een andere verhouding tussen de
                                                                                                                                                                                                     technieken zon op dak, zon op veld en windenergie.
• We koesteren lokale initiatieven;
                                                                   Organisatie van de communicatie                               In West-Overijssel hanteren we de volgende drie uit-             3. Samenwerking zoeken met omgevingsvisies van
• We beslissen ook zelf waar opwek plaatsvindt,                    Het communicatie platform voert de regionale commu-           gangspunten voor het hoekpunt ruimtelijke kwaliteit                 provincie en gemeenten om te zorgen voor een
  stellen heldere kaders en geven het dan weer over aan                                                                                                                                              integrale visie op energieopwek in relatie tot andere
                                                                   nicatie en participatie in de RES-regio West-Overijssel uit
  de samenleving (in welke organisatievorm dan ook);                                                                             als kapstok voor de concept-RES:                                    opgaven (en ook andersom).
                                                                   op basis van de bestuurlijk vastgestelde strategie en het
• We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom (zowel              uitvoeringsplan. Het communicatie platform ontwikkelt
  in het ontwikkelproces als bij de energieprojecten zelf);                                                                      Het combineren van opgaven en                                    Nb: de gemeenten hebben een zelfstandige
                                                                   gezamenlijk de communicatiemiddelen en formuleert
                                                                                                                                 meervoudig ruimtegebruik                                         verantwoordelijkheid voor de borging van deze ruimtelijke
• We houden de opbrengst zoveel mogelijk lokaal;                   de kernboodschappen. Elke gemeente, waterschap,
                                                                                                                                                                                                  ontwerpprincipes binnen het kader van de nationale en
• We streven naar een evenwichtige verdeling                       netbeheerder en de provincie binnen het samenwer-             • Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is uitgangspunt.            provinciale omgevingsvisies.
  tussen de lusten en de lasten;                                   kingsverband is verantwoordelijk voor de verspreiding           Daaronder verstaan we bijvoorbeeld, zonnepanelen
                                                                                                                                   op daken, parkeerplaatsen of op waterberging en
                                                                   van deze middelen via de eigen kanalen. Elke gemeente,          windmolens langs infrastructuur.
• We betrekken bij energieprojecten omwonenden in
  een zo vroeg mogelijk stadium.                                   waterschap, netbeheerder en de provincie blijft zelf ver-
                                                                   antwoordelijk voor de communicatie met haar inwoners          • Meervoudig ruimtegebruik gaat voor
                                                                                                                                   enkelvoudig gebruik.
Een op te richten participatiewerkgroep zal deze uitgangs-         of achterban en is daarbij ook verantwoordelijk voor het
punten het komende half jaar verder uitwerken en met               uitdragen van een eenduidige regionale boodschap over         • We gebruiken de energieopwekking als hefboom voor
                                                                                                                                   andere opgaven zoals extensivering van de landbouw,
voorstellen komen die via het communicatie platform,               de RES West-Overijssel.
                                                                                                                                   klimaatadaptatie en natuurontwikkeling.
het ambtelijk platform en de stuurgroep doorgeleid
worden naar het bestuurlijk platform.                              Spelregels
                                                                                                                                 Aansluiten bij gebiedsspecifieke kenmerken
                                                                   Bij de uitvoering van de communicatie hanteren
4.2.2 Communicatie                                                 we binnen de RES-regio de spelregel dat de lokale             • Kenmerken en identiteit van het gebied zijn
De communicatie pakken we binnen onze RES-regio                    communicatie, media-uitingen en woordvoering over               het uitgangspunt.

gestructureerd en gezamenlijk op. Het hoofddoel van de             de RES regionaal worden afgestemd. Bij issues die
                                                                                                                                 • De optimale balans tussen ontwikkeling en bescherming
communicatie binnen de RES-regio is het formuleren van             meerdere of alle samenwerkingspartners raken wordt              verschilt van gebied tot gebied. Aan de orde komen
                                                                   er afstemming gezocht met de beide co-voorzitters en            daarbij onder andere landschapstypologie, leefbaarheid,
eenduidige boodschappen over de RES, zowel intern als
                                                                                                                                   belevingswaarde, natuurontwikkeling, erfgoed en milieu.
extern, waarbij de communicatie extern ruimte laat voor            wordt de projectleider Communicatie & Participatie direct
lokale inkleuring door de partnerorganisaties binnen het           betrokken bij de aanpak en strategie en blijft betrokken
samenwerkingsverband. Elke fase in het proces heeft                zolang het incident speelt.
daarnaast haar eigen communicatiedoelen.



                                                              12                                                                                                                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>6. Opwek
   elektriciteit
In West-Overijssel is door regionale samenwerking                 Figuur 1) Energieregio West-Overijssel, grootschalige               Figuur 2) Gerealiseerd en pijplijn in GWh
een bod tot stand gekomen. Dit bod is een bijdrage                duurzaam opgewekte elektriciteit 2030 in GWh                                  Gerealiseerd        Pijplijn   Subtotaal        Ambitie         Maatschappelijke acceptatie
                                                                               Zon op     Zon veld +        Wind *         Totaal                              realistisch*                      Totaal         In Hoofdstuk 4 is hier uitgebreid op ingegaan. Er zal,
aan de doelstellingen voor 2030 in het Nationaal
                                                                                dak *       overig *                                  Dalfsen           21,8           45,4          67,2           100         primair lokaal, een participatieproces plaatsvinden over
Klimaatakkoord. Het bod is samengesteld uit de in-                Dalfsen         18              25             57            100    Deventer           16             9,9          25,9           212         de ambitie, de invulling van gebieden, de lusten en de
breng van de gemeenten in de regio West-Overijssel.               Deventer        85              95             32            212    Hardenberg        43,9           26,8          70,7           237         lasten en het draagvlak voor zon en wind. Op regionaal
                                                                  Hardenberg      32              39           166             237    Kampen            39,2           17,4          56,6           244
Vanuit de ambitie en kennis van de mogelijkheden per                                                                                                                                                            niveau zullen we met name op het proces naar de RES 1.0
                                                                  Kampen          27               3           214             244    Olst-Wijhe         1,1            4,7           5,8            54
gemeente geeft het invulling aan onze bijdrage aan                                                                                                                                                              dit participatieproces ondersteunen en faciliteren.
                                                                  Olst-Wijhe      13              41           p.m.             54    Ommen             36,6            7,6          44,2           103
duurzame opwek in de landelijke hoeveelheid                       Ommen           20              50             34            103    Raalte             7,9            8,5          16,4           100
                                                                                                                                                                                                                6.2 Voorwaarden voor realisatie
van 35 TWh. Dit staat gelijk aan 35.000 GWh.                      Raalte          52              41              7            100    Staphorst         20,8           37,8          58,6            88
                                                                  Staphorst       11              17             60             88
                                                                                                                                                                                                                Zoals vermeld in de paragraaf ‘Ambitie’ zijn op het
                                                                                                                                      Steen-             2,1           10,3          12,5           171
                                                                  Steen-          59            113            p.m.            171    wijkerland
                                                                                                                                                                                                                bod een aantal voorwaarden van toepassing. Deze

In de RES worden alle 4 uitgangs-                                 wijkerland                                                          Zwarte-            9,2           22,1          31,3           105         voorwaarden omvatten aspecten die van groot belang zijn
punten integraal afgewogen                                        Zwarte-         33              22             50            105    waterland                                                                 in de realisatie van projecten en dus in het behalen van
                                                                  waterland                                                           Zwolle            54,8           54,0        108,8            192         onze ambitie. Soms is er eerst nog aanvullende informatie
                                                                  Zwolle          34            100              58            192    West-             253          244,5         497,9           1607         nodig om de voorwaarde specifieker te maken, maar
                                                                  West-          383            546            678          1607      Overijsel
                                                                                                                                                                                                                veelal zijn het onzekerheden die in het transitieproces
                                                                  Overijsel                                                           Een momentopname
        bijdrage aan                  ruimtelijke                                                                                                                                                               blijven bestaan.
       energietransitie                kwaliteit                                                                                      *) de totale pijplijn (bron SDE) is, vanuit de verschillende fasen
                                                                  *) Disclaimer: de verdeling van opwek naar soort is een indica-     van projecten, omgerekend naar slagingskans om te komen tot
                                                                  tieve verdeling die niet voor alle gemeenten vast staat.            een realistische inschatting van de pijplijn.                             Netwerk is op tijd passend voor realisatie
                                                                  Veelal dient bestuurlijke besluitvorming hierover nog plaats te                                                                               Het elektriciteitsnetwerk heeft of krijgt voldoende
                                                                  vinden nadat onder-liggende plannen verder (participatief) zijn
                                                                                                                                     6.1 Bijdrage aan de energietransitie en de                                 capaciteit om de grootschalige opwek van zon en wind
      maatschappelijke            maatschappelijke                uitgewerkt.
        acceptatie                kosteneﬃcienty                                                                                         andere hoekpunten                                                      op te vangen. Nb. Er zijn op lokale schaal nu al
                                                                                                                                     Vanuit het afwegingskader is de bijdrage aan de                            capaciteitsknelpunten en er ontstaan aanvullende
                                                                                                                                     energietransitie (omvang van duurzame opwek) een                           capaciteitsknelpunten op bepaalde plekken en in

Een analyse van de duurzaamheidsambities per gemeen-             Gerealiseerd en pijplijn                                            belangrijk hoekpunt, maar staat niet op zichzelf. De kans                  bepaalde periodes. Deze uitdagingen zijn oplosbaar met

te en een verkenning van de (technische) potentie voor           Om deze ambitie waar te kunnen maken is het van belang              van slagen van duurzame opwek hangt mede af van de                         het uitbreiden van het netwerk. Daarbij is het van groot

grootschalige opwek in de gemeenten heeft geleid tot het         te weten waar we momenteel staan en ook wat er al                   mate waarin samenhang gevonden wordt met de andere                         belang dat gemeenten en netbeheerbedrijven hierin

bod voor opwek elektriciteit van West-Overijssel.                bekend is aan plannen die nu in voorbereiding zijn;                 hoekpunten:                                                                gezamenlijk een lijn kunnen uitzetten.

                                                                 de zogenaamde pijplijn. Onderstaande figuur laat zien wat
Het bod van West-Overijssel is 1,6 TWh.                          er in West-Overijssel al gerealiseerd is aan grootschalige          Ruimtelijke kwaliteit                                                      Afhankelijk van de technische ontwikkelingen en gekozen

                                                                 opwek en schetst een beeld van de omvang aan projecten              We gaan de ideeën en concepten die uit de diverse                          oplossingen kunnen kansen of knelpunten ontstaan.
Omdat het bod bestaat uit de bijdragen van de afzonder-
                                                                 die momenteel in de pijplijn zitten. De projecten in de             werksessies in april, mei en november 2019 en                              Zo kunnen de ontwikkelingen rondom opslag (op termijn)
lijke gemeenten is in figuur 1 de bijdrage per gemeente
                                                                 pijplijn zijn, op basis van de fase waarin het project zit,         februari 2020 zijn ontstaan en die als basis voor de                       een kans zijn voor aansluitruimte in het netwerk.
opgenomen. We beschouwen het bod van de regio
                                                                 vertaald naar kans op realisatie. Natuurlijk is de                  potentieanalyses zijn gebruikt nader uitwerken in de                       Aanvullende ontwikkelingen als de toename van het
West-Overijssel als een gezamenlijke basis om verder te
                                                                 slagingskans per gebied en per regio en per techniek                RES 1.0 om zo de vertaling te kunnen maken naar de                         elektrisch (openbaar) vervoer of mogelijke elektrificatie
gaan op weg naar een definitief bod. Voor realisatie van
                                                                 verschillend. Nadrukkelijk is er sprake van een                     gebiedsinvulling die noodzakelijk is voor de RES 1.0.                      van de warmtevraag zullen hier tevens op van invloed zijn.
dit bod is een aantal voorwaarden van belang. Deze staan
                                                                 gemiddelde dat in de praktijk zal afwijken. Dit levert het
beschreven onder paragraaf ‘voorwaarden voor realisatie’.
                                                                 beeld op in figuur 2. Hieruit blijkt dat de omvang van wat          Maatschappelijke kostenefficiency                                          Een acceptabele business case

                                                                 nu al gerealiseerd is in combinatie met de realistische             Als onderdeel van maatschappelijke kostenefficiency heeft                  De ambitie voor zon op daken, zon op veld of wind is

                                                                 pijplijn momenteel circa 1/3e deel van de ambitie invult.           vooral de focus gelegen op de impact van deze opwek op                     alleen haalbaar als subsidies en financiering (o.a. de SDE)
                                                                                                                                     het netwerk. Onder andere de uitkomsten van de netwerk-                    voldoende aantrekkelijk zijn en voldoende beschikbaar
                                                                                                                                     analyse kunnen, in combinatie met de kosten van de toe-                    blijven voor diverse groot- en kleinschalige projecten die
                                                                                                                                     passing van de verschillende technieken, aanleiding geven                  tezamen dit bod maken.
                                                                                                                                     om omvang en verdeling nader te bekijken en om te
                                                                                                                                     komen tot lagere maatschappelijke kosten in het geheel.


                                                            14                                                                                                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                     7. Regionale
                                                                        Structuur Warmte
Wettelijke kaders en regelgeving                                     Voor 2050 moeten er landelijk zeven miljoen huizen                 wordt beschreven. In de RSW wordt in tegenstelling tot
West-Overijssel is voor het halen van haar ambities                  en één miljoen gebouwen goed geïsoleerd worden en                  het elektradeel geen bod richting het Nationaal Program-
afhankelijk van wettelijke kaders en regelgeving (van het                                                                               ma RES. In deze RSW stellen we voor regionaal samen te
                                                                     van duurzame warmte worden voorzien. Deze opgave
Rijk). Beperking van de huidige uitvoeringsmogelijkheden                                                                                werken en afspraken te maken op een aantal onderwer-
                                                                     noemen we de warmtetransitie. Gemeenten hebben
kunnen invloed hebben op de omvang van het bod.                                                                                         pen, er worden op deze onderwerpen inhoudelijk nog
Daarnaast is het noodzakelijk dat er ruimte is voor facilite-        een regierol in de lokale warmtetransitie.                         geen besluiten gevraagd.
ren van innovaties en ontwikkeling om nieuwe
technologie te faciliteren.                                                                                                             7.2 Doelstelling RSW
                                                                     In de RES worden alle 4 uitgangs-
                                                                     punten integraal afgewogen                                         Op het regionale niveau afstemming over een efficiënte
Inspanning versus resultaat
                                                                                                                                        inzet en verdeling van de (beperkt) beschikbare bovenge-
Als RES-partners nemen wij de resultaatsverplichting op
                                                                                                                                        meentelijke warmtebronnen op basis van:
ons voor die zaken die redelijk en billijk van ons verwacht
mogen worden. In deze transitie zijn wij ook afhankelijk                     bijdrage aan                   ruimtelijke                 • Een regionaal beeld van de warmtevraag, de beschikbare
van vele andere stakeholders die vanuit eigen belangen                      energietransitie                 kwaliteit                    bovengemeentelijke warmtebronnen en een ’(mis)match’
een rol in deze transitie en de uitvoering hiervan hebben.                                                                                tussen vraag en aanbod;
Wij zien het als onze inspanningsverplichting om vanuit
                                                                                                                                        • Inzicht in (de kansen en belemmeringen voor) verdeling/
onze brede maatschappelijke rol deze stakeholders hel-                                                                                    allocatie van bovengemeentelijke bronnen, voor zover
derheid te geven over de mogelijkheden en kaders om tot                    maatschappelijke             maatschappelijke                  dat aan de orde is;
                                                                             acceptatie                 kosteneﬃcienty
doelmatige uitvoering over te gaan. Op de terreinen waar                                                                                • Zicht op eventuele benodigde regionale warmte-infra-
wij slechts een inspanningsverplichting kennen kunnen wij                                                                                 structuur en regionale samenwerking.
de resultaatsverplichting niet op ons nemen.
                                                                     7.1 Opgave RSW                                                     De primaire scope voor de RSW betreft de warmtevraag

Indien niet aan de randvoorwaarden kan worden                                                                                           van de gebouwde omgeving. Dat betreffen alle woningen,
                                                                     In het Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenteraden
voldaan zal dit kunnen leiden tot een aanpassing van                                                                                    utiliteitsgebouwen en (niet-industriële) bedrijven. Naast
                                                                     uiterlijk 2021 hun Transitievisie Warmte (TVW) vaststellen.
het bod en/of de termijn waarop het bod gerealiseerd                                                                                    de gebouwde omgeving zijn ook het warmteaanbod
                                                                     In de Transitievisies Warmte staat omschreven wanneer
kan worden.                                                                                                                             (bijvoorbeeld biogas of restwarmte) en warmtevraag uit
                                                                     welke wijk van het aardgas af gaat (voor of na 2030) en
                                                                                                                                        andere sectoren meegenomen. Denk bijvoorbeeld aan de
                                                                     wat de mogelijke alternatieve duurzame warmtebronnen
                                                                                                                                        sectoren: industrie, landbouw en glastuinbouw. Met alle
                                                                     zijn. De TVW vormt de basis voor verdere uitwerking en
                                                                                                                                        nu beschikbare kennis is daarmee een zo compleet mo-
                                                                     concretisering in het Wijkuitvoeringsplan (WUP) op buurt-
                                                                                                                                        gelijke analyse van warmtebronnen gemaakt, waarover in
                                                                     of wijkniveau. In dit WUP besluiten gemeenten over het
                                                                                                                                        deze RSW wordt voorgesteld nadere afspraken te maken.
                                                                     alternatief voor aardgas. Op regionaal, bovengemeente-
                                                                     lijk niveau is er de Regionale Energie Strategie (RES) met
                                                                                                                                        De RSW gaat over warmtebronnen die bovengemeente-
                                                                     daarin de Regionale Structuur Warmte (RSW). De RSW
                                                                                                                                        lijke afstemming nodig hebben, namelijk het verdelings-
                                                                     dient om op regionaal niveau een overzicht te krijgen
                                                                                                                                        vraagstuk van warmtevraag en –aanbod tussen gemeen-
                                                                     van de warmtevraag, het warmteaanbod en benodigde
                                                                                                                                        ten en tussen sectoren. Daarbij gaat het om:
                                                                     infrastructuur. Naast het gemeentelijk schaalniveau is
                                                                     dit regionale schaalniveau van belang voor het slagen              • Warmte van versleepbare bronnen: biomassa, biogas,
                                                                     van de warmtetransitie. Op het regionale niveau kunnen               groen gas kunnen als bron worden getransporteerd naar
                                                                                                                                          meerdere gemeenten.
                                                                     partijen afstemmen over en daarmee zorgen voor een
                                                                     efficiënte inzet van de (beperkt) beschikbare bronnen. In          • Warmte van grootschalige, niet-versleepbare bronnen:
                                                                     de toekomst zal de RSW, net als de Transitievisies Warm-             het potentieel aanbod van geothermie en restwarmte
                                                                                                                                          kan dusdanig groot zijn dat de warmte via warmtenetten
                                                                     te, steeds geüpdatet worden. Daarin worden warmte-                   getransporteerd kan worden naar meerdere gemeenten.
                                                                     gegevens en afspraken uit de gemeentelijke visies en de
                                                                     uitvoeringsplannen voor wijken overgenomen. De RSW is              Het betreft een concept-RSW, met agendapunten die
                                                                     onderdeel van de totale Regionale Energie Strategie (RES),         verder uitgewerkt dienen te worden richting RSW 1.0.
                                                                     waar ook strategie grootschalige opwek van elektriciteit

                                                                16                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Aanpak                                                                 Warmteaanbod                                                   betreft, is aansluiting op oudere woningen door noodza-
                                                                                                                                                                                                                                     Match vraag en aanbod
Voorliggende concept RSW is opgesteld door de RES Werk-                Het doel van de RSW is dat er globaal inzicht wordt            kelijke isolatiemaatregelen en aanschaf van een warm-
                                                                                                                                                                                                                           ﬁguur 7.1 match warmtevraag en warmteaanbod
groep Warmte waarin alle West-Overijsselse gemeenten                   gegeven in het regionale verdeelvraagstuk van de               tepomp erg kostbaar. De werkelijke potentie is daarom                  9000,0


en de Provincie Overijssel vertegenwoordigd zijn, met aan-             beschikbare warmte. Daarvoor is het nodig eerst de             relatief laag. Andere oplossingen, zoals elektrische warm-             8500,0

vullende input van netbeheerders Enexis, Coteq en REN-                 beschikbare bronnen in beeld te hebben.                        tepompen (all-electric en hybride varianten) of WKO’s                  8000,0

DO. De gebruikte data over vraag en aanbod is voor zover               De RSW gaat primair over warmtebronnen die                     zullen nodig zijn om de onbalans tussen vraag en aanbod                7500,0

mogelijk gevalideerd door de deelnemende gemeenten.                    intergemeentelijk afstemming en/of coördinatie                 lokaal op te vullen. Duurzame elektriciteit zal voornamelijk
                                                                       nodig hebben:                                                  worden geleverd door zonne- en windenergie. Dit brengt
                                                                                                                                                                                                             3000,0
7.3 Warmtevraag en -aanbod                                                                                                            de nodige uitdagingen met zich mee. In het hoofdstuk
                                                                       • Warmte van versleepbare bronnen: biomassa, biogas,                                                                                  2500,0

                                                                         groen gas kan worden getransporteerd naar meerdere           duurzame opwek elektriciteit is dit nog niet doorgerekend,
Warmtevraag                                                                                                                                                                                                  2000,0
                                                                         gemeenten.                                                   omdat op dit moment niet bekend is voor welke wijken en
De ontwikkeling van de warmtevraag in de toekomst lijkt                                                                                                                                                      1500,0
                                                                                                                                      in welke mate warmte door middel van warmtepompen
redelijk stabiel; waarschijnlijk is er in de toekomst een lich-        • In de RES-regio West Overijssel is veel bio-energie in
                                                                                                                                                                                                             1000,0
                                                                         de vorm van biomassa en biogas of groengas aanwezig.         de meest voor de hand liggende oplossing zal zijn.
te daling door een combinatie van vraagreductie (isolatie)
                                                                         Omdat hiermee warmte met hoge temperaturen kan               Dat hiermee de vraag naar duurzaam opgewekte elektrici-                500,0

en voorspelde bevolkingstoename. De warmtevraag van                      worden verkregen, is het geschikt voor veel woningen en
                                                                                                                                      teit hoger uit zal komen lijkt evident.
de gebouwde omgeving is bekend; de warmtevraag voor                      gebouwen. Tegelijk is de concurrentie met hoge tempe-




                                                                                                                                                                                                                      en


                                                                                                                                                                                                                                r

                                                                                                                                                                                                                                     g

                                                                                                                                                                                                                                             n

                                                                                                                                                                                                                                                   e

                                                                                                                                                                                                                                                        en

                                                                                                                                                                                                                                                              te


                                                                                                                                                                                                                                                                      t

                                                                                                                                                                                                                                                                             nd

                                                                                                                                                                                                                                                                                    nd


                                                                                                                                                                                                                                                                                          le
                                                                         ratuur toepassingen waarvoor geen alternatief is ook




                                                                                                                                                                                                                                                                    rs
                                                                                                                                                                                                                            te

                                                                                                                                                                                                                                    er




                                                                                                                                                                                                                                                  ijh
                                                                                                                                                                                                                                         pe




                                                                                                                                                                                                                                                                                         ol
                                                                                                                                                                                                                                                             al
                                                                                                                                                                                                                      fs




                                                                                                                                                                                                                                                        m




                                                                                                                                                                                                                                                                          la

                                                                                                                                                                                                                                                                                  la
                                                                                                                                                                                                                                                                   ho
                                                                                                                                                                                                                           en

                                                                                                                                                                                                                                 nb
overige sectoren (industrie en landbouw) is diffuus.




                                                                                                                                                                                                                                                                                       Zw
                                                                                                                                                                                                                                             t-W




                                                                                                                                                                                                                                                            Ra
                                                                                                                                                                                                                                         m
                                                                                                                                                                                                                 al




                                                                                                                                                                                                                                                                        er

                                                                                                                                                                                                                                                                                  er
                                                                                                                                                                                                                                                        m
                                                                         groot (bijv. industrie).




                                                                                                                                                                                                                                                                 ap
                                                                                                                                                                                                                           ev




                                                                                                                                                                                                                                      Ka
                                                                                                                                                                                                                                de
                                                                                                                                                                                                                D




                                                                                                                                                                                                                                                                       ijk

                                                                                                                                                                                                                                                                               at
                                                                                                                                                                                                                                                    O
                                                                                                                                      Match tussen vraag en aanbod




                                                                                                                                                                                                                                             ls
                                                                                                                                                                                                                       D




                                                                                                                                                                                                                                                               St




                                                                                                                                                                                                                                                                             w
                                                                                                                                                                                                                            ar




                                                                                                                                                                                                                                             O




                                                                                                                                                                                                                                                                    nw

                                                                                                                                                                                                                                                                             te
Het overgrote deel van de warmtevraag wordt momenteel




                                                                                                                                                                                                                            H




                                                                                                                                                                                                                                                                  ee

                                                                                                                                                                                                                                                                         ar
                                                                                                                                      Zoals uit bijgaande grafiek valt af te lezen is er een sterke




                                                                                                                                                                                                                                                                 St

                                                                                                                                                                                                                                                                        Zw
ingevuld door aardgas. Waarschijnlijk kan een groot ge-                • Het is belangrijk dat de regio regie neemt om de allocatie
                                                                                                                                                                                                             LT: lage tempratuur, HT: hoge tempratuur
                                                                         van bio-energie strategisch en slim in te zetten, alsmede    onbalans tussen vraag en aanbod in West Overijssel.
deelte van de warmtevraag in de regio niet worden gedekt                 een faciliterende rol inneemt als het gaat om de financie-                                                                              vraag gebouwde omgeving                    bestaand HT             bestaand LT
                                                                                                                                      De rode balkjes betreft de vraag. De groene en blauwe                      vraag industrie en landbouw                potentieel HT           potentieel LT
door regionale duurzame warmtebronnen.                                   ring van technologieën en infrastructuren die hiervoor                                                                                                                             gepland HT
                                                                         nodig zijn.                                                  balkjes het bestaand aanbod duurzame warmte,
                                                                                                                                      uitgesplitst naar lage temperatuur warmte en hoge tem-
De regio onderkent het belang van het reduceren van                    • Warmte van grootschalige, niet-versleepbare
                                                                                                                                      peratuur warmte. Het overgrote deel van de warmtevraag               Vanuit de trias energetica is duidelijk dat richting 2030 en
de warmtevraag in de gebouwde omgeving. Inzetten                         bronnen: het potentieel aanbod van geothermie en
                                                                         restwarmte kan dusdanig groot zijn dat de warmte via         betreft op dit moment hoge temperatuur warmte, voor de               2050 vooral ingezet moet worden op besparingsmaat-
op het verminderen van het aardgasgebruik in de be-
                                                                         warmtenetten getransporteerd kan worden naar meer-           inzet van lage temperatuur warmte is in de bestaande ge-             regelen in alle sectoren om de huidige warmtevraag terug
staande wijken zal tot en met 2030 in veel wijken de                     dere gemeenten.
                                                                                                                                      bouwde omgeving vrijwel altijd aanpassing van de woning              te dringen. In deze concept-RES is dit nog niet uitgewerkt
tussenoplossing zijn alvorens de stap gezet kan worden
                                                                       • Grootschalige restwarmtebenutting is geen optie: er zijn     nodig (vergaande isolatie en besparingsmaatregelen).                 en zal vooral in de lokale Warmtetransitievisies een
naar een volledig aardgasvrije wijk. Vanuit regio cq.                    geen grote industriële warmteproducenten in de regio.        Om een inschatting te maken van de match tussen de                   plek krijgen. Samenvattend: Waarschijnlijk kan een groot
provincie wordt al met diverse programma’s ingestoken
                                                                       • Voor de gemeenten Kampen, Steenwijkerland, Zwarte            warmtevraag en het warmteaanbod in de                                gedeelte van de warmtevraag in de regio niet worden
op deze vraagreductie. De regio werkt met de werkgroep
                                                                         waterland en Zwolle geldt dat geothermiebronnen het          RES-regio West Overijssel zijn vraag en aanbod op ge-                gedekt door bovengemeentelijke warmtebronnen. Dit zal
Energieloket 3.0 aan de doorontwikkeling van de                          warmteaanbod kunnen verhogen. Lopend onderzoek               meenteniveau met elkaar vergeleken.                                  dus aangevuld moeten worden met andere oplossingen.
energieloketten. In de gemeentelijke Transitievisies                     vanuit Energiebeheer Nederland (EBN) en de provincie
                                                                         kan meer inzicht geven in de                                                                                                      Bovendien zullen de bovengemeentelijke bronnen opti-
Warmte en Wijkuitvoeringsplannen zal de lokale inzet op
                                                                         warmtepotentie van geo thermie in deze regio.                Figuur 7.1 geeft een overzicht van de match op gemeente-             maal moeten worden ingezet om de warmtevraag in alle
energiebesparing verder uitgewerkt worden.
                                                                                                                                      niveau; waarbij het aanbod is onderverdeeld in laagtem-              gemeenten en sectoren binnen de RES-regio zo efficiënt
                                                                       Overige (lokale) bronnen zijn toepassingen met bodem-
                                                                                                                                      peratuur (LT) warmte en hoogtemperatuur (HT) warmte.                 mogelijk te bedienen.Met deze RSW wordt voorgesteld
                                                                       energie en aquathermie, al dan niet in combinatie met
                                                                                                                                                                                                           regionaal af te stemmen over de inzet van bovenlokale
                                                                       een warmte-koude opslag (WKO). Deze technieken zijn
                                                                                                                                                                                                           bronnen, namelijk geothermie en bio-energie (biomassa,
                                                                       met uitzonderingen van waterwingebieden op lokale
                                                                                                                                                                                                           groengas en biogas). Andere bronnen zijn lokaal van aard
                                                                       schaal bijna overal toepasbaar. Collectieve of individuele
                                                                                                                                                                                                           en kunnen op gemeente of wijkniveau ingezet worden
                                                                       warmtepompen zijn hierbij nodig om deze warmte op te
                                                                                                                                                                                                           gekoppeld aan de lokale vraag.
                                                                       waarderen naar het temperatuurniveau dat noodzakelijk
                                                                       is voor de warmtevraag. Omdat afstemming tussen ge-
                                                                       meenten hierover minder belangrijk is, zijn deze bronnen
                                                                       vooral van belang voor het opstellen van de gemeentelijke
                                                                       Transitievisie Warmte (TVW). De theoretische potentie
                                                                       van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) is erg
                                                                       hoog, maar aangezien het laag temperatuur (LT) warmte

                                                                  18                                                                                                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Figuur 7.2 geeft het zelfde overzicht, zonder de potentie                               Duurzame gassen: breed inzetbaar voor de warmtevraag          4. Doorontwikkeling RSW: na vaststelling van de concept                         • Aanpassen van wetgeving (met name Warmtewet 2.0),
van laagtemperatuur warmte. Voor de bestaande ge-                                       Er zijn al diverse initiatieven voor duurzame gassen,            RSW wordt RSW 1.0 uitgewerkt waarin ook input vanuit                           vanuit het belang van de gemeente en provincie (vanuit
                                                                                                                                                         TVW’s en WUP wordt verwerkt, inclusief inzet op ver-                           de zorg voor de eigen inwoners) is er een aantal zaken
bouwde omgeving is laagtemperatuur warmte namelijk                                      voornamelijk nog op beperkte (lokale) schaal. Het is nodig       volgacties geothermie en duurzame gassen.                                      die in de komende tijd nog goed verankerd moeten
niet zonder meer inzetbaar.                                                             om hierbij kennis te gaan delen en het stimuleren van                                                                                           worden in deze nieuwe wetgeving en waarover gesprek-
                                                                                                                                                                                                                                        ken plaatsvinden met de Rijksoverheid. Dit betreft:
                                                                                        bestaande en nieuwe initiatieven. Daarbij is zeker verdere    De bestuurlijke partners in de RES spreken zich hierbij uit
                         Match vraag en aanbod                                          afstemming nodig over de mogelijke rol van provincie,         voor verdere regionale samenwerking, maar stellen hierbij                         • Voldoende ruimte bij de aanwijzingsbevoegdheid
               ﬁguur 7.2 match warmtevraag en HT warmteaanbod
                                                                                        regio en gemeente.Voorgesteld wordt onderzoek te doen                                                                                             (geen regie zonder een toereikend handelingsper-
 9000,0                                                                                                                                               wel enkele randvoorwaarden.
                                                                                                                                                                                                                                          spectief). Cruciaal daarbij is het stellen van lokale
                                                                                        naar regionale voorkeuren wat betreft:
 8500,0
                                                                                                                                                                                                                                          voorwaarden aan warmtebedrijven, de omvang van
 8000,0                                                                                                                                               Naast de hierboven beschreven onderwerpen is er na-                                 een “warmtekavel” en de duur van de verplichting.
                                                                                        1. De organisatie (centraal/decentraal) van
                                                                                           biogas en groengas                                         melijk nog een aantal knelpunten en vraagstukken die we
 7500,0
                                                                                                                                                                                                                                        • Toewerken naar een integrale energiewet voor Gas,
                                                                                                                                                      niet lokaal (in de TVW) of regionaal (in deze RSW) op kun-                          Electra en Warmte. Nu is de wetgeving gescheiden
                                                                                        2. De grootte van de (vergistings)installaties                nen lossen. Dit betreffen vraagstukken die op provinciale                           waardoor netwerkbedrijven geen warmtenet mogen
 3000,0
                                                                                                                                                                                                                                          aanleggen en exploiteren. Wens van de gemeenten
                                                                                        3. De eventuele verbreding van de (huidige) faciliteren-      of landelijke schaal moeten worden opgepakt en die grote                            is om dit wel mogelijk te maken. Hierdoor is er een
 2500,0
                                                                                           de rol naar meer regisserende rol. Bio- en groengas:       gevolgen hebben voor de uitvoerbaarheid van de lokale                               betere borging van de publieke belangen. Maar ook
 2000,0
                                                                                           Stimuleren/coördineren/ontwikkelen van locaties voor                                                                                           een borging van de verbinding tussen verschillende
                                                                                                                                                      TVW’s en de RSW.
 1500,0                                                                                    grootschalige vergistingsinstallaties.                                                                                                         energiesystemen die elkaar in toenemende mate
                                                                                                                                                                                                                                          gaan beïnvloeden.
 1000,0
                                                                                                                                                      7.6 Randvoorwaarden en vraagstukken
                                                                                        Waterstof is geen warmtebron, maar een veelbesproken                                                                                            • Passende financiering en/of financiële arrangementen
  500,0
                                                                                                                                                      te agenderen op nationaal niveau:                                                   voor regionale warmtevraagstukken.
                                                                                        energiedrager. Voorgesteld wordt om regionaal af te
    0,0
                                                                                        stemmen over het stimuleren van de productie van              • Geothermie: instrumentarium ontwikkelen om lokaal en
                                                                                                                                                                                                                                      7.7 Planning
          en


                    r

                         g

                                 n

                                       e

                                            en

                                                  te


                                                          t

                                                                 nd

                                                                        nd


                                                                             le




                                                                                                                                                        regionaal regie te kunnen nemen op het gebruik van de
                                                        rs
                 te

                        er




                                      ijh
                             pe




                                                                             ol
                                                 al
          fs




                                            m




                                                              la

                                                                      la
                                                       ho




                                                                                        (groene) waterstof en af te stemmen over efficiënte keu-
                en

                      nb




                                                                           Zw
                                 t-W




                                                Ra
                             m
     al




                                                            er

                                                                      er
                                            m




                                                                                                                                                        ondergrond en de plaatsing en verdeling van bronnen;
                                                     ap
               ev




                           Ka
                    de
    D




                                                           ijk

                                                                   at
                                        O
                                 ls
           D




                                                   St




                                                                 w
                 ar




                                 O




                                                        nw




                                                                                        zes voor onderzoeks- en pilotprojecten.
                                                                 te
                H




                                                                                                                                                                                                                                      Bijgaande planning geeft een realistische en haalbare
                                                      ee

                                                             ar
                                                     St

                                                            Zw




                                                                                                                                                      • Biogas en groengas: duidelijkheid over welke beslissings-
     vraag gebouwde omgeving                    bestaand HT           gepland HT                                                                        bevoegdheid en regie provincie en gemeenten hebben/                           weergave van de ontwikkeling van de regionale
     vraag industrie en landbouw                potentieel HT                                                                                           krijgen rondom de lokale inzet van bio- en groengas;                          warmtestrategie. Deze planning sluit ook aan op andere
                                                                                        7.5 Regionale samenwerking                                                                                                                    beleidssporen: zoals de regionale samenwerking op
                                                                                                                                                      • Extra middelen voor professionalisering energieloketten;
7.4 Regionale warmtevraagstukken                                                                                                                                                                                                      het gebied van energieloketten, ontwikkeling van de
                                                                                        Naast de regionale warmtevraagstukken over bovenlokale
                                                                                                                                                      • Duidelijkheid over beleid Rijk rondom organisatie                             gemeentelijke warmtevisies, de groengasstrategie van
Het gaat hier om gemeentegrens-overschrijdende vraag-                                   bronnen zijn er ook andere onderwerpen waarin regiona-          regionale (publieke) warmtebedrijven (bevoegdheden,
                                                                                                                                                                                                                                      RENDO en het in voorbereiding zijnde provinciale
stukken, die niet lokaal zijn op te lossen. Op regionaal                                le samenwerking de warmtetransitie zou kunnen versnel-          investeringsruimte, kostendekking);
                                                                                                                                                                                                                                      stimuleringsprogramma warmte.
niveau ontwikkelt zich mogelijk een verdelingsvraagstuk                                 len. Onderwerpen voor regionale samenwerking zijn:
((mis)match tussen vraag en aanbod) waarbij samenwer-
king in de RSW kan leiden tot synergievoordelen. Voor de                                1. Afstemming van de wederzijdse beïnvloeding van                                                        Korte termijn                                           Middellange termijn           Lange termijn
                                                                                           verschillende energiesystemen (elektriciteit, gassen en                             2020              2021         2022          2023        2024      2025      2026    2027       2028   2029   2030>
lokale warmtetransitie zijn de gemeenten aan zet met de                                    warmte) op gemeente niveau en op sectorniveau;
                                                                                                                                                                                                 RSW                        RSW                   RSW               RSW               RSW
Transitievisie Warmte (TVW) en in deze visies is het zinvol                                                                                             RSW                Concept RSW
                                                                                                                                                                                                  1.0                        2.0                   3.0               4.0               5.0
                                                                                        2. Verkenning regionaal of gemeentelijk energie- en
om in ieder geval afstemming te zoeken over de bovenlo-                                                                                                                                                           Wijkuitvoeringsplannen (WUP)
                                                                                           warmtebedrijf: minimale variant is kennisontwikkeling        Gemeente                                 TVW
                                                                                                                                                                                                                   opstellen + Start uitvoering
                                                                                                                                                                                                                                                            TVW
kale bronnen.                                                                              en maximale variant is oprichting publieke regionale
                                                                                                                                                                                  Energieloket
                                                                                           entiteit;                                                                           professionaliseren
                                                                                                                                                        Regionale
Geothermie: als duurzame bron voor stedelijke                                                                                                           samenwerking        Onderzoek
                                                                                        3. Voor energiebesparing wordt gewerkt aan het Uitvoe-
                                                                                                                                                                             regionaal
warmtenetten.                                                                              ringsprogramma professionalisering energieloketten                               e-w bedrijf
Primair moet er (meer) inzicht komen in de werkelijke                                      3.0: hiervoor zijn extra middelen nodig om kennis en
                                                                                                                                                                               Inven-         Bronnen-     Randvoor-      Allocatie    Finan-
                                                                                           capaciteit te vergroten. Zeker in wijken waar (nog geen)                           terisatie       strategie     waarden      vraagstuk     ciering
potentie van geothermie die vervolgens uitgewerkt kan                                      wijkuitvoeringsplan (WUP) ligt, is de rol van energielo-     Geothermie
worden in een bronnenstrategie en randvoorwaarden                                          ketten in de verduurzamingsagenda cruciaal. Voorge-                              Proefboren               Doorontwikkeling geothermieprojecten (o.a. in stimuleringsprogramma warmte)

voor regionale samenwerking. Dit vraagt een bestuurlijke                                   steld wordt om de lijn door te zetten waarbij richting                                           Ontwikkeling en opschalen groengas
                                                                                           RES 1.0 onderzoek gedaan kan worden naar een werk-                                             (volgt o.a. uit groengas-strategie RENDO)
regionale discussie over verdeling en financiering.                                        wijze waarbij energieloketten lokaal opereren, maar          Duurzame gassen
                                                                                                                                                                                                                                                                                             Water-
                                                                                           waarbij regionaal generiek materiaal of aanpakken                                                                                                       Pilots en opschalen waterstof
Tegelijk kunnen de bestuurlijke partners samenwerken                                                                                                                                                                                                                                          stof
                                                                                           ontwikkeld worden om communicatie en participatie bij
op het gebied van kennisontwikkeling, proefboringen en                                                                                                  Overige bronnen                                                   Lokale opgave & lokaal realiseren
                                                                                           de wijkaanpak breder beschikbaar te maken.
waar nodig projectontwikkeling.

                                                                                   20                                                                                                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>8. Elektriciteits-
   netwerk
In sommige gebieden in West-Overijssel is momenteel             tuur (tijdig) kunnen plannen. Dit komt ook de uitvoer-                               Vanuit RES West-Overijssel hebben we ervoor gekozen om
weinig of zelfs geen transportcapaciteit van                    baarheid van de plannen die in de RES gemaakt worden                                 de netbeheerders extra varianten door te laten rekenen
                                                                ten goede. Hoe specifieker de aangewezen locaties en                                 om een gevoel te krijgen bij de impact op het netwerk
elektriciteit beschikbaar om grotere duurzame
                                                                zekerder de plannen zijn, hoe beter de netbeheerders                                 (en de kosten), en hoe onze keuzes deze beïnvloeden.
energieprojecten aan te kunnen sluiten. Dit wordt ook
                                                                de energie-infrastructuur gereed kunnen maken voor de                                Deze varianten zijn geen onderdeel van de concept- RES.
wel transportschaarste genoemd. Door uitbreidingen              gewenste situaties.                                                                  Hierdoor ontstaat inzicht wat de gevolgen zijn bij een ver-
van het elektriciteitsnet (bv. stations, kabels en                                                                                                   dere uitbreiding van de duurzame opwek in het perspec-
velden) kan er op termijn meer transportcapaciteit               Netwerk en schaarste                                                                tief van 2050.
                                                                                               Steenwijk
gecreëerd worden, waardoor er meer duurzame                                                                                                  Emmen
                                                                                                                Hoogeveen                            8.2 Vervolgstappen naar definitieve RES 1.0
opwekinstallaties kunnen aansluiten (ook wel
                                                                                            Meppel
                                                                                                                                                     De doorrekening en duiding van de netbeheerders gebrui-
invoeden) op het elektriciteitsnetwerk.                                                                                          Coevorden
                                                                                           Staphorst
                                                                                                                                                     ken we bij het uitwerken van de RES 1.0.
Uitbreidingen kunnen nodig zijn op verschillende                                                                                                     In de RES 1.0 zullen nadere keuzes gemaakt worden op
                                                                                    Hasselt
                                                                                                                       Hardenberg                    basis van een beoordeling ten opzichte van de andere
spanningsniveaus, zowel bij de regionale                          Kampen
                                                                                      Zwolle                Ommen                                    aspecten in het afwegingskader.
netbeheerders Enexis, RENDO en Coteq als bij de
                                                                                                                   Vroomshoop                        In de RES 1.0 wordt ook een doorkijk gegeven naar een
landelijke netbeheerder TenneT. Met name de                                                                            Vriezenveen
                                                                                                                Nijver-                              aantal mogelijke toekomstbeelden voor het West-Overijs-
uitbreidingen op de hogere spanningsniveaus (bij                                                 Raalte          dal
                                                                                                                                                     selse energiesysteem in 2050. Deze studie heeft tot doel
                                                                                                                             Almelo
TenneT) gaan gepaard met lange doorlooptijden.                                                                                       Borne
                                                                                                                                                     om een eenduidige kennisbasis te ontwikkelen van de
                                                                                                                       Rijssen
                                                                                                                                      Hengelo        lange termijn ontwikkeling van het energiesysteem
                                                                                                                          Goor                       (vraag, aanbod en daarbij benodigde infrastructuur)
                                                                                                                                        Enschede
 In de RES worden alle 4 uitgangs-
 punten integraal afgewogen                                                                                                                          in de provincie Overijssel. De systeemstudie geeft inzicht
                                                                                                                                  Haaksbergen
                                                                  Situatie per 6 maart 2020.
                                                                  Klik hier voor de originele bron en actuele kaart.                                 in het handelingsperspectief voor de betrokken partijen

                                                                  Schaarsteniveau (ENEXIS)                                                           bij de Overijsselse energietransitie op het niveau van
                                                                       transportcapiciteit beschikbaar                                               het energiesysteem, en inzicht in hoe de knelpunten die
                                                                       beperkt transportcapiciteit beschikbaar
        bijdrage aan                 bijdrage aan                                                                                                    kunnen ontstaan tussen nu en 2050, via verschillende
                                                                       geen transportcapiciteit beschikbaar
       energietransitie             energietransitie                                                                                                 maatregelen opgelost kunnen worden.
                                                                  Schaarsteniveau (RENDO)
                                                                       geen transportcapiciteit beschikbaar

                                                                  Schaarsteniveau (COTEQ)
                                                                       transportcapiciteit beschikbaar
      maatschappelijke            maatschappelijke                     beperkt transportcapiciteit beschikbaar
        acceptatie                kostenefficienty

                                                                8.1 Impact concept-RES West-Overijssel
Om deze uitbreidingen efficiënt uit te kunnen voeren, is        Het bod van RES West-Overijssel vergt uitbreiding van het
het voor de netbeheerders van wezenlijk belang om te            elektriciteitsnetwerk. Om de impact hiervan te bepalen,
weten waar de uitbreidingen nodig zullen zijn. Oftewel:         is het bod van 1,6 TWh opwek in 2030 doorgerekend door
waar de grootschalige duurzame opwek plaats zal vinden.         de netbeheerders. Enerzijds kan dit bijvoorbeeld leiden
Op deze manier kan er integraal gekeken worden naar             tot een fasering in de tijd (in de uitvoeringsstrategie) en
het gehele energiesysteem, waarbij niet alleen duurzame         anderzijds kan het ook leiden tot voorgestelde aanpassin-
opwek maar ook de toename van vraag naar elektriciteit          gen in het bod (zowel qua techniek als locatie) om maat-
kan worden meegenomen, alsook eventuele innovaties              schappelijke kosten beperkt te houden. Dit laatste zal met
die impact hebben op dit systeem.                               name het geval zijn als de concept RES veel netwerkuit-
                                                                breidingen vergt die niet zo kostenefficiënt zijn.
De RES speelt hier een belangrijke rol in, doordat deze         De uitkomsten van de doorrekening zullen als bouwsteen
regionale samenwerking inzichten kan bieden waarmee             bij de concept RES worden bijgesloten.
de netbeheerders de aanpassingen aan hun infrastruc-


                                                           22                                                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>9. Vervolgproces
   naar de RES 1.0
                                                                                                                                          9.3 de inbreng van de gemeenteraden,                               3. Benoem afhankelijkheden in de wensen en
                                                                                                                                                                                                                bedenkingen, waar ze conflicterend kunnen zijn of
                                                                                                                                          provinciale staten en AB van de water-                                elkaar versterken, en voor zover relevant raken aan de
                                                                                                                                          schappen                                                              doorrekening van het Nationaal Programma Regionale
                                                                                                                                                                                                                Energiestrategie;
 Voor PBL: Overzicht Landelijke ontwikkeling kwalitatief, kwantitatief                                                                    In de vastgestelde Startnota RES West-Overijssel is
 Voor NPRES: leren en agenderen                                                                                                           bepaald dat de concept-RES wordt vastgesteld door de               4. Laat de wensen en bedenkingen zoveel mogelijk
                                                                                                                                                                                                                beantwoorden door het betreffende college van B&W;
                                                                                                                                          Colleges van B&W, Gedeputeerde Staten en het DB van
                                                                                                            ROUTE 35                      de waterschappen. De argumentatie daarvoor was dat                 5. Op het moment dat tussen raden conflicterende




                                                                                               resultaten
  info over:                                                                                                                                                                                                    wensen en bedenkingen zijn geuit, is het aan de verant-
  · kwantiteit                         online omgeving                        PBL ANALYSE
                                                                                                            ADVIESGESPREKKEN REGIO        het nog een concept is dat eerst nog beoordeeld moet
                                                               gebundelde                                   18 aug - 17 sept                                                                                    woordelijke bestuurders binnen het Bestuurlijk Platform
  · draagvlak           invullen
                                        quikscan tool           gegevens      1 jun - 1 aug                 NPRES ADVIES MET OGB EN PR    worden door het Nationaal Programma RES en dan pas in                 om daar een regierol op te pakken.
  · ruimtesysteem                                                                                           1 okt
                                                                                                            PBL MONITOR
                                                                                                                                          de RES 1.0 definitief voorgelegd wordt aan de volksverte-
    eﬃcientie
                                                                                                            1 okt
                                                                                                                                          genwoordigende organen.                                            In de concept-RES wordt dit advies overgenomen.
                              voor 1 juni                                   na 1 juni                                                     Inmiddels is door de werkgroep RSAB RES West-Overijssel            Dit betekent dat na de appreciatie en publicatie van de
                                                                                                                                          een advies uitgebracht over de wijze waarop de raden,              RES monitor door het PBL de stuurgroep tevens een ad-
                                                                                                                                          staten en ab’s betrokken worden bij de concept-RES.                vies zal uitbrengen over de door de raden, staten en ab’s
                                                                                                                                          Dit advies omvat de volgende punten:                               aangenomen moties met wensen en bedenkingen.
                                                                                                                                                                                                             Dit advies zal tevens input vormen voor het door de stuur-
                                                                                                                                          1. Stuur er gezamenlijk op aan dat het concept-bod met de
                                                                                                                                                                                                             groep op te stellen procesvoorstel voor de doorontwikke-
                                                                                                                                             raden, Staten en de Algemeen Besturen wordt gedeeld
9.1 Appreciatie door het NPRES                                              9.2 Route 35                                                     zodra de relevante besluitvorming heeft plaatsgevon-            ling van de concept-RES naar de RES 1.0 West-Overijssel.
    en Route 35                                                                                                                              den, maar wel vóórdat het met de pers gedeeld wordt,
                                                                            In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de Regionale            zodat volksvertegenwoordigers zich kunnen voorberei-
                                                                                                                                             den op vragen van pers en achterban;                            9.4 Uitvoeringstrategie
Nadat de concept-RES West-Overijssel op 1 juni 2020 is in-                  Energiestrategieën optellen tot de landelijke doelstelling
gediend wordt het zogenaamde appreciatieproces gestart.                     van tenminste 35 TeraWattuur (TWh) aan grootschalige          2. Stuur er, in samenwerking met de griffiers uit de regio,        Ten behoeve van de besluitvorming van de RES 1.0 voor
                                                                            hernieuwbare elektriciteitsopwek op land, voor 2030.             op aan dat in elk orgaan van volksvertegenwoordigers            1 maart 2021 zal tevens een voorstel ontwikkeld worden
                                                                            Daarbij is afgesproken dat de decentrale overheden een           de wensen en bedenkingen op dezelfde wijze via een
                                                                                                                                                                                                             voor de uitvoering van de RES 1.0. In de concept-RES zijn
                                                                                                                                             format worden geformuleerd en dat daar hetzelfde
In dit proces zijn verschillende stappen te onderscheiden:                  verdeelsystematiek ontwikkelen voor het geval de RES-en                                                                          op het gebied van opwek elektriciteit, optimaal ruimte-
                                                                                                                                             politieke instrument voor gehanteerd wordt;
                                                                            onverhoopt niet volledig optellen tot de nationale opgave.                                                                       gebruik, de Regionale Structuur Warmte en bestuurlijk
 1 juni 2020      Regio’s leveren concept-RES in bij NP RES.                                                                              3. Stuur er, in samenwerking met de griffies uit de regio,
                                                                            Deze verdeelsystematiek is Route 35 genoemd: de route                                                                            en maatschappelijk draagvlak voorstellen geformuleerd
                                                                                                                                             op aan dat de geformuleerde wensen en bedenkingen
 Juni/juli 2020   PBL analyseert en gaat mogelijk met regio’s               om tot 35 TWh te komen.                                          een duidelijke uitspraak van de betreffende raad, de            die verder uitgewerkt worden. We zullen nader moeten
                  in gesprek om bepaalde onderdelen te
                                                                                                                                             Staten of het Algemeen Bestuur betreft, bijvoorbeeld            bepalen op welke wijze uitvoering kan worden gegeven
                  verhelderen.                                                                                                               door de volgende praktische afspraak te maken;
 1 augustus       PBL rapporteert aan NP RES via een definitief
                                                                            IPO, VNG en de UvW zijn verantwoordelijk voor Route 35,                                                                          aan deze voorstellen en wat dit betekent voor samen-
 2020             concept van de Monitor concept-RES.                       maar het Rijk is wel betrokken. In het Klimaatakkoord is        a. Duidelijke uitspraken die bij meerderheid zijn gedaan         werking op (sub-)regionaal niveau. Na de RES 1.0 zal er
 Augustus/        NP RES heeft individuele advies­gesprekken                afgesproken dat de verdeelsystematiek, na besluitvor-              worden doorgestuurd naar het NPRES en zullen bete-            in 2023 een RES 2.0 opgesteld worden. De RES-sen zullen
                                                                                                                                               kenis hebben voor het proces richting de RES 1.0.
 september        met de regio’s over de uitkomsten van                     ming door de koepels, zal worden bekrachtigd in het BO                                                                           geborgd worden in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI),
 2020             het definitief concept van de Monitor
                                                                            Energie en Klimaat waar ook de ministeries van BZK en           b. Uitspraken waar geen meerderheid voor was worden              Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en gemeentelijke
                  concept-RES. Ook is er intervisie tussen
                                                                            EZK aan deelnemen.                                                 gedeeld op het RES intranet van volksvertegenwoordi-
                  de regio’s onderling. Daarnaast heeft NP                                                                                                                                                   omgevingsvisies (GOVI’s). Tevens is op nationaal niveau
                                                                                                                                               gers ter kennisname, maar niet met het NPRES.
                  RES gesprekken met de programmaraad,                                                                                                                                                       de ambitie uitgesproken dat in 2025 de vergunningen
                  uitvoeringstafels, koepels en departementen               Uitgangspunt is dat Route 35 alleen in beeld komt als de      In te sturen concept-bod en de reactie op de                       verleend worden voor de opwek van duurzame elektrici-
                  over het definitief concept van de Monitor                                                                              wensen en bedenkingen
                                                                            regio’s niet tot een reëel bod komen en de landelijke doel-                                                                      teit opdat de doelstellingen daadwerkelijk in 2030 gehaald
                  concept-RES. Op basis van de Monitor
                  concept-RES, reflecties van de regio’s en de              stelling niet gehaald wordt.                                  1. Neem de tijd voor het formuleren van een reactie op             worden. Ook de doelen in de Warmtetransitievisies en
                  opdrachtgevers van NP RES, stelt NP RES                                                                                    alle geuite wensen en bedenkingen, en stuur de ge-              Wijkuitvoeringsplannen van de gemeenten op het gebied
                  een advies op. Het definitief concept van de                                                                               steunde wensen en bedenkingen zonder commentaar
                                                                                                                                             mee met het concept-bod en de aanbiedingsbrief                  van duurzame energie vragen afstemming op (sub-)regi-
                  Monitor concept-RES en het advies van NP
                                                                                                                                             op 1 juni;                                                      onaal niveau. Hierbij is het voor de doorontwikkeling van
                  RES gaan naar het Opdrachtgevend Beraad
                  van NP RES.                                                                                                                                                                                de concept-RES naar de RES 1.0 van groot belang dat de
                                                                                                                                          2. Deel de reactie op de wensen en bedenkingen met
 1 oktober        PBL publiceert de definitieve Monitor                                                                                      regionale implicaties na het politieke zomerreces maar          RES in het proces van de omgevingsvisies geborgd wordt.
 2020             concept-RES. NP RES publiceert het advies                                                                                  vóór de terugkoppeling op het concept-bod van het               Dit kan door vanuit de 4 hoekpunten van de RES en de
                  Monitor concept-RES.                                                                                                       Nationaal Programma RES d.d. 1 oktober 2020;
                                                                                                                                                                                                             ontwerpprincipes voor ruimtelijke kwaliteit na te gaan tot

                                                                       24                                                                                                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>welke uitgangspunten dit leidt voor de omgevingsvisie op           Doelstelling is dan ook om vóór het zomerreces een          9.5 Schema tijdlijn
lokaal èn provinciaal niveau. Hierbij zullen zich dilemma’s        procesplanning op te stellen en vast te leggen waarin het
voordoen over hoe de verschillende opgaven in het ruim-            proces naar de RES 1.0 wordt geschetst opdat direct ná       Tijdlijn proces RES West-Overijssel                           Borging in omgevingsbeleid vanaf media 2020
telijk domein zich tot elkaar verhouden. Deze dilemma’s            het zomerreces begonnen kan worden met de uitvoering.
zullen richting de besluitvorming over de RES 1.0 nadruk-          De stuurgroep zal hiertoe het initiatief nemen.
                                                                                                                                                    Vaststelling                                          Vaststelling        Voorzitter SG      Vaststelling RES
kelijk aan de orde komen en aanleiding zijn voor een               In deze procesplanning zullen de volgende elementen                 GS +                           Klimaatakkoord
                                                                                                                                                    Startnota’s                                        Concept RES met            dient         met definitief bod
                                                                                                                                    colleges +                        vastgesteld door
nadere aanscherping van de strategie en uitvoering.                worden opgenomen:                                                                RES in GS+                                        concept bod in GS +     Concept RES        in GS + colleges
                                                                                                                                        DB                                kabinet
Tevens zal in de het proces naar de RES 1.0 de wijze waar-                                                                                         colleges + DB                                         colleges + DB        in bij NPRES            + DB

op projectparticipatie in de uitvoering vorm krijgt verder         • Het proces om te komen tot een nadere concretisering
                                                                     van zoekgebieden voor de opwek van zon en wind;
ontwikkeld worden.                                                                                                                                dec    16 april   24 mei 28 juni   18 okt          dec 20 mrt      21 apr   8 mei 1 juni 1 okt      dec 1 mrt
                                                                   • Het proces van nadere uitwerking en verfijning van de           2018         2019                                               2020                                             2021
                                                                     Regionale Structuur Warmte;
Uitgangspunt voor de uitvoeringstrategie is dat in beginsel
alleen die taken die (sub-) regionale samenwerking op              • Het proces van toepassing van de principes voor ruimte-                     Startnota RES         Raden         Raden                  Raden           Raden
                                                                                                                                    Raden
                                                                     lijke kwaliteit in relatie tot de energietransitie;                         Ter info / w&b        Staten        Staten                 Staten          Staten            Toets
RES-niveau daar belegd worden. Het is nu in deze fase                                                                                 PS
                                                                                                                                                 naar Raden, PS         AB 1e         AB 2e                  AB 3e           AB 4e            NPRES
nog niet duidelijk af te bakenen om welke taken het gaat.                                                                            AB
                                                                   • Het proces om tot afspraken te komen over de                                     en AB            oploop        oploop                 oploop          oploop
De sturingsfilosofie bij de totstandkoming van de con-               betrokkenheid van maatschappelijke organisaties bij de
cept-RES in West-Overijssel gaat uit van een opbouw van-             uitvoering van de RES;
                                                                                                                                                                                              December 2019           Mei 2020 Concept RES          Definitieve RES
uit de gemeenten. De samenwerking kan van per onder-               • Plan van aanpak voor het realiseren van                                                                             Startnota RES vastgesteld    bespreken behandelen          vastgesteld in
werp verschillen van heel licht tot intensief. In het kader          50% lokaal eigendom;                                                                                                  door Raden, PS en AB         in Raden, PS en AB         Raden, PS en AB
van de RES 1.0 zal een strategie worden ontwikkeld voor
                                                                   • Het proces waarin de RES wordt verbonden met andere
de uitvoering die recht doet aan deze sturingsfilosofie en           transities in de regio;
die tegelijk borg staat voor een efficiënte en slagvaardige
                                                                   • Het proces waarin beschreven wordt welke infrastruc-
uitvoering van taken op (sub-)regionaal niveau.
                                                                     tuur nodig is om de RES te realiseren, welke planning
                                                                     daarbij hoort en welk ruimtebeslag dit inneemt en
9.5 Half jaar voor de RES 1.0                                        welke maatschappelijke kosten daarmee gepaard gaan,
                                                                     zowel voor elektriciteit als warmte;
Nadat de concept-RES is ingediend bij het NPRES is het
doel dat uiterlijk 1 maart 2021 er een RES 1.0 wordt               • Het proces van bovenregionale afstemming.

vastgesteld door de gemeenteraden, provinciale staten en
de algemene besturen van de waterschappen. Rekening                Deze procesplanning zal in nauwe samenwerking tussen

houdend met een minimale besluitvormingsperiode van                de bestuurlijke partners van de RES, de netbeheerbedrij-

2 maanden betekent dit dat in december 2020 er een                 ven en de maatschappelijke organisaties in

raads- en staten- en AB-voorstel voor een RES 1.0 behan-           West-Overijssel worden opgesteld.

deld en vastgesteld moet zijn door de Colleges van B&W,
GS en het DB van de waterschappen. Op inhoud is dat
nog maar een half jaar de tijd om een RES 1.0 op te stellen
met een participatieproces dat lokaal wordt uitgevoerd en
een meer inhoudelijke verdieping op ruimtelijke kwaliteit
(zoekgebieden) en maatschappelijke kostenefficiency.
Dit is geen sinecure om in zo’n korte tijd een doorontwik-
keling van deze concept-RES West-Overijssel te organise-
ren. Gegeven de tijd die een integrale afweging (met
alle vier hoekpunten compleet) nog zal nemen wordt
vooruitlopend gestart met de uitwerking van alle stappen
die nodig zijn voor de RES 1.0 van alle bestuurlijke part-
ners wordt gevraagd hiervoor de benodigde ambtelijke
capaciteit te reserveren.

                                                              26                                                                                                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>