<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Programmabegroting
2021 - 2024

Gemeente Steenwijkerland
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorstel aan de raad

Aan de gemeenteraad
Gemeente Steenwijkerland
Vendelweg 1
8331 XE Steenwijk
                                                                      Steenwijk,
                                                                      Nummer voorstel:



Voor de raadsvergaderingen van 3 november en 10 november 2020

Agendapunt:



Onderwerp: Nota van Aanbieding en besluiten Programmabegroting 2021-2024



Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2021-2024 aan.

In de Nota van Aanbieding treft u een nadere uiteenzetting aan van de bestuursprogramma’s en de daarbij
behorende doelstellingen en resultaten voor 2021.

Wij stellen u voor de volgende besluiten te nemen:

1.    In te stemmen met de kaders voor de samenstelling van de Programmabegroting 2021-2024 zoals opgenomen
      in hoofdstuk 3.2.
2.    De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande
      voorstellen:
      a. de onroerende-zaakbelastingen in 2021 te verhogen met 9,9% ten opzichte van 2020;
      b. de rioolheffing in 2021 met 6,0% te verlagen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor 2021
          te bepalen op 84,6%;
      c. de afvalstoffenheffing in 2021 met 15,1% te verhogen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage
          voor 2021 te bepalen op 79,4%. Daarbij is rekening gehouden met een verhoging van het tarief per zak
          van € 1,35 per aanbieding naar € 1,55 per aanbieding;
      d. de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 3,8% ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor
          2021 te bepalen op 75,8%;
      e. een vermakelijkhedenretributie introduceren vanaf 2021. Deze retributie mag worden geheven over het
          tegen betaling aangeboden amusement of vermaak en willen we introduceren bij het nieuwe vaar- en
          verhuurbeleid.
3.    Een krediet van € 945.000 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2021-2024 zoals opgenomen in
      hoofdstuk 3.6. Hiervan zal naar verwachting € 100.000 worden gedekt uit een subsidie van de provincie
      Overijssel voor aanpassing kruising Gasthuisdijk/De Klosse.
4.    Een krediet van € 1.911.000 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2021 zoals opgenomen
      in hoofdstuk 4.1.8.
5.    Een krediet van € 485.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde aanschaf/vervanging van
      bedrijfsmiddelen in 2021.
6.    Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2020 e.v.’:
      a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd
          vast te stellen;




                                                                                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>      b. het college te machtigen, indien de markt- en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven,
         tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de
         voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie.
7.    Een bedrag van € 1.435.000 over te hevelen van de Algemene reserve vrij besteedbaar naar de Algemene
      reserve vaste buffer.
8.    De vijf bestuursprogramma’s vast te stellen.



Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland,
de secretaris,                de burgemeester,



Judith de Groot                Rob Bats




                                                                                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1. Bestuurlijke inleiding ............................................................................................................................................ 7
2. De bestuursprogramma’s ....................................................................................................................................... 9
   2.1. Inleiding .............................................................................................................................................................. 9
   2.2. Uitgaven en inkomsten per programma....................................................................................................... 10
   2.3. Meerjarenbeeld ................................................................................................................................................. 11
   2.4. Financiële gevolgen Corona ........................................................................................................................... 12
   2.5. ‘Dashboard’ met financiële kengetallen ........................................................................................................ 13
   2.6. Bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’........................................................................................................ 16
   2.7. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................................. 22
   2.8. Bestuursprogramma ‘Werk aan de winkel’ ................................................................................................. 27
   2.9. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ .......................................................................................................... 32
   2.10. Bestuursprogramma ‘Mijn Steenwijkerland’ ............................................................................................. 41
   2.11. Programma ‘Financiën en overhead’ .......................................................................................................... 52
   2.12. Programmatische werken ............................................................................................................................. 56
   2.13. Overzicht totale programmabegroting ....................................................................................................... 59
   2.14. Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 60
   2.15. Overhead ......................................................................................................................................................... 60
3. Financiële positie ................................................................................................................................................... 62
   3.1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 62
   3.2. Uitgangspunten programmabegroting ......................................................................................................... 62
   3.3. Financiële mutaties voorjaar 2020 met structurele doorwerking .............................................................. 62
   3.4. Raadsbesluiten ................................................................................................................................................. 65
   3.5. Autonome ontwikkelingen / structurele doorwerking mutaties Najaarsnota 2020 ............................... 65
      3.5.1. Prijscompensatie 3,8% (inkomsten en uitgaven) .............................................................................. 66
      3.5.2. Areaaluitbreiding (inkomsten en uitgaven) ...................................................................................... 67
      3.5.3. Indexatie lonen en sociale lasten ......................................................................................................... 67
      3.5.4. Kapitaallasten ........................................................................................................................................ 67
   3.6. Bestedingsplan 2021-2024 ............................................................................................................................... 67
   3.7. Bezuinigingen 2021-2024................................................................................................................................. 71
   3.8. Aanvullende bezuinigingen 2021-2024 ......................................................................................................... 77
   3.9. Vervangingsinvesteringen .............................................................................................................................. 80
   3.10. Financiering .................................................................................................................................................... 80
   3.11. Reserves en voorzieningen ........................................................................................................................... 81
      3.11.1. Verloop algemene en bestemmingsreserves ....................................................................................... 81
      3.11.2. Verloop voorzieningen ........................................................................................................................... 82
4. Specifieke paragrafen ........................................................................................................................................... 84
   4.1. Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................................. 84
      4.1.1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 84
      4.1.2. Belastingen en heffingen .......................................................................................................................... 84
      4.1.3. Uitgangspunten ......................................................................................................................................... 85
      4.1.4. Overzicht belastingopbrengsten ............................................................................................................. 85
      4.1.5. Lokale belastingdruk ................................................................................................................................ 86
      4.1.6. Onroerende-zaakbelastingen .................................................................................................................. 87
      4.1.7. Afvalstoffenheffing ................................................................................................................................... 87
      4.1.8. Rioolheffing ............................................................................................................................................... 88
      4.1.9. Lijkbezorging ............................................................................................................................................. 90
      4.1.10. Onderbouwing kostendekkendheid leges........................................................................................... 91
      4.1.11. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen .......................................................................................... 92
   4.2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 93




                                                                                                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>      4.2.1. Algemeen ................................................................................................................................................... 93
      4.2.2. Inventarisatie weerstandscapaciteit ....................................................................................................... 93
      4.2.3. Inventarisatie risico’s ................................................................................................................................ 94
      4.2.4. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s ............................................................... 109
      4.2.5. Diverse kengetallen ................................................................................................................................ 110
   4.3. Paragraaf Meerjaren auditplan .................................................................................................................... 117
   4.4. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 118
      4.4.1. Algemeen ................................................................................................................................................. 118
      4.4.2. Assetmanagement ................................................................................................................................... 118
      4.4.3 Door de raad vastgestelde beleids- en beheerplannen ....................................................................... 119
   4.5. Paragraaf Financiering .................................................................................................................................. 127
   4.6. Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 136
   4.7. Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................... 141
   4.8. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen ........................................................................... 144
5. Raadsbesluit.......................................................................................................................................................... 148
   Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen .................................................................................................................. 150
   Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld .................................................................................. 151
   Bijlage 3. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2021 .................................................................................... 154
   Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen ................................................................................................... 157
   Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma ..................................................................................... 158
   Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma .................................. 164
   Bijlage 7. Verbonden partijen .............................................................................................................................. 165
   Bijlage 8. Beleidsindicatoren ................................................................................................................................ 187




                                                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Bestuurlijke inleiding


Voor u ligt de programmabegroting 2021-2024. Een begroting die tot stand moest komen onder nogal lastige en
bijzondere omstandigheden. Om in deze onzekere tijden een planningsdocument voor de komende jaren te maken,
ga er maar aan staan. Onzekerheid, over wat er nog kan en mag. Over hoe lang deze crisis zal voortduren. Over de
omvang van de gevolgen en de structurele effecten. Over hoe we deze crisis als gemeente zo goed mogelijk te lijf
kunnen gaan en de gevolgen voor inwoners zoveel mogelijk kunnen beperken. Maar vooral ook de onzekere
financiële situatie van gemeenten, waaronder de onze. Deze situatie is zodanig onder druk komen te staan, dat de
opgave om te komen tot een sluitende programmabegroting een zeer complexe opdracht bleek.

Maar toch ligt hij nu voor u. Een begroting, waarin veel plannen die we in de afgelopen bestuursperiode hebben
opgezet nu in de fase van uitvoering zijn beland. Een begroting ook met pijn. Voor de zomer hebben wij samen met
u de eerste stap gemaakt richting deze begroting. Niet op de gebruikelijke wijze met een Perspectiefnota (PPN)
maar dit jaar met “Het Hernieuwd Perspectief” (HHP). In dit document hebben wij u, naast een terugblik op de
afgelopen 2 jaar van onze collegeperiode, geschetst hoe wij naar de toekomst kijken. Een totaal herzien perspectief
op de komende periode, veroorzaakt door een virus ontstaan op een markt in China. Een perspectief waarbij wij
samen met u zijn gekomen tot 3 leidende principes voor onze ambities in deze crisistijd:
     In stand houden vitale lokale samenleving
     Wie het nodig heeft ontvangt (basis) zorg
     Herstel economie en werkgelegenheid

In de afgelopen zomerperiode zijn we aan het werk gegaan om deze kernthema’s te concretiseren. Ondertussen
verslechterde ons financieel beeld. Hierover hebben we u op de hoogte gehouden, onder meer via een
informatienota en een presentatie tijdens een Politieke Markt. De toenemende kosten in de zorg en het uitblijven
van extra structurele middelen van de rijksoverheid liggen hier nadrukkelijk aan ten grondslag. Daar blijven we
ook op landelijke niveau aandacht voor vragen.

Het financieel beeld maakt nieuwe bezuinigingen en forse maatregelen noodzakelijk. Bezuinigingen bovenop de
herprioritering die we vorig jaar reeds hebben moeten inzetten. Toen wisten we de pijn nog te beperken. Dat laatste
lukt ons nu echter niet meer. Deze begroting zal pijn doen. Pijn in de samenleving, bijvoorbeeld omdat we geen
inflatiecorrectie toepassen op subsidies. Pijn in de eigen organisatie, omdat we daar op bezuinigen. Terwijl het
werk, de uitvoering van deze omvangrijke begroting, zeker niet afneemt en door de huidige coronacrisis zelfs extra
taken met zich meebrengt. En tenslotte pijn doordat we een extra financiële bijdrage vragen van onze inwoners,
ondernemers en bezoekers.

Hoe lastig ook, de nu voorliggende begroting is naar onze mening een afgewogen geheel tussen wat nodig is en
wat financieel aanvaardbaar is. Een begroting die, ondanks alle onzekerheid, inspeelt op wat onze samenleving en
onze inwoners nu nodig hebben en van ons vragen. Het centraal stellen van onze inwoner (“Inwoner op 1”) leidde
ons min of meer vanzelfsprekend naar de genoemde 3 kernthema’s die wij in deze begroting in meer concrete
plannen hebben vertaald. Enkele specifieke voorbeelden daarvan:

In stand houden vitale lokale samenleving
Veel maatschappelijke organisaties kampen met de gevolgen van de coronacrisis. Om deze te ondersteunen hebben
we het vitaliteitsfonds ingesteld. Met dit fonds beogen we zoveel mogelijk voorzieningen te behouden en onze
kernen vitaal te houden. Aan die vitaliteit van onze kernen en wijken blijven we een impuls geven. Dat doen we
onder meer via onze 3 gebiedscoördinatoren. Zij denken mee, zien vooral kansen in plaats van bedreigingen en
weten als geen ander inwoners in hun kracht te zetten en te faciliteren.




                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Naast voorzieningen is ook woningbouw een belangrijke factor om de kernen leefbaar te houden. Komend jaar
hebben we voor alle kernen de woonbehoefte in beeld en geven we uitvoering aan het investeringsplan sociale
woningbouw. We starten met de bouw van sociale huurwoningen in Scheerwolde en Steenwijk.

Wat u als raad ook als belangrijk aandachtspunt bij de bespreking van HHP heeft meegegeven is het museumproject
in de binnenstad van Steenwijk. Het draagvlak om dit met verve op te pakken was breed, en is daarom ook
opgenomen als prioriteit in deze begroting.

Wie het nodig heeft ontvangt (basis) zorg
Voor dit thema zullen we ons moeten afvragen wat basiszorg is. Hoe leveren we maatwerk zodat inwoners die
hulp (in welke vorm ook) nodig hebben, die hulp ook krijgen? We gaan een traject in waarbij we veel meer gaan
werken via de omgekeerde toets; een switch van recht op zorg naar nodige zorg. Dat geven we vorm in alle
domeinen van de zorg. Daarbij werken we steeds meer vanuit de gedachte van de positieve gezondheid. We leggen
de focus meer op wat er wel goed gaat en kan. Dat geeft energie en boort de kracht van ieder aan!

Een extra stap binnen dit thema is om efficiënter te werken. Nadrukkelijk kijken we hier naar meer integraliteit en
een goede aansturing, zodat het ons beter lukt structureel binnen de financiële kaders te werken. De adviezen
vanuit de VNG-visitatiecommissie en het rapport over bezuinigingen en verbeteringen (BDO-rapport) zijn hiervoor
zeer waardevol en zullen komend jaar opvolging krijgen en worden geïmplementeerd.

Herstel economie en werkgelegenheid
Juist onze gemeente blijkt nu extra kwetsbaar, omdat door de coronamaatregelen vooral sectoren worden geraakt
waarin wij als gemeente veel werkgelegenheid kennen. Waar tevens ook veel mensen tijdelijke contracten hebben.
Het geeft ons een extra stimulans te investeren via onze economische programma’s, zoals rondom het toerisme en
de binnenstad. Veel van deze plannen hadden we in de afgelopen bestuursperiode al uitgewerkt. Het komend jaar
staat dan ook volop in het teken van de uitvoering ervan.

Voor het bevorderen van de werkgelegenheid zetten we in op de uitvoering van de nieuwe visie op participatie en
maken we volop gebruik van de mogelijkheden die de Human Capital Agenda biedt. Daarnaast houden ook wij
als gemeente zoveel mogelijk investeringen overeind. Bijvoorbeeld de projecten uit Duurzaam Beleefbaar Toerisme
(DBT), de verbetering van oeverconstructies en de bouw van scholen.

Tot slot
“Samen krijgen we corona onder controle”. We kunnen deze zin al bijna dromen, maar hoe waar is het eigenlijk
ook niet? Het motto geldt voor ons allen. Niet alleen in de aanpak van het virus zelf, maar ook voor de gevolgen
ervan. Ook die moeten we samen dragen. De pijn verdelen om deze moeilijke en onzekere tijd zo goed mogelijk
door te komen. Een pijn die zo vele malen wordt vergroot door de oplopende zorgkosten en uitblijvende structurele
financiële compensatie vanuit het Rijk. Laten we tot slot van deze inleiding uitspreken dat het jaar 2021 zowel aan
dat laatste als aan de pandemie een einde weet te maken. Hoe mooi zou dat zijn?




                                                                                                                 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2. De bestuursprogramma’s

2.1. Inleiding
Belangrijk onderdeel van de begroting is het programmagedeelte. Hierin presenteren wij u onderstaande
bestuursprogramma’s met daarin onze ambities en doelstellingen voor de periode tot en met 2024.

De bestuursprogramma’s in de begroting zijn afgeleid van de programma’s uit het coalitieakkoord ‘Door
verbinding naar resultaat’ en de uitwerking daarvan in een ambitiekaart met concrete doelstellingen en resultaten:
1. De inwoner op 1;
2. Duurzaam;
3. Werk aan de winkel;
4. Samenredzaam;
5. Mijn Steenwijkerland.

Per bestuursprogramma schetsen wij onze ambities en doelstellingen tegen de achtergrond van ‘Het Hernieuwd
Perspectief’. Vervolgens geven we aan met welke maatregelen we deze ambities/doelstellingen willen realiseren en
hoeveel dat gaat kosten.




Aan bovengenoemde bestuursprogramma’s is een zesde programma toegevoegd, het bestuursprogramma
‘Financiën en overhead’. Hierin zijn de financiële uitgangspunten uit het coalitieakkoord nader uitgewerkt. Deze
zijn richtinggevend voor het gemeentelijk huishoudboekje van de komende jaren.




                                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.2. Uitgaven en inkomsten per programma
In onderstaand cirkeldiagram treft u een overzicht aan van de budgetten per bestuursprogramma voor zowel de
inkomsten als de uitgaven over 2021. Het totaal van de bestuursprogramma’s betreft het resultaat voor bestemming.
Er is geen rekening gehouden met de mutaties in de reserves.




Grafisch weergegeven ziet de verdeling van de inkomsten er als volgt uit:




Uit het overzicht blijkt dat het grootste gedeelte van de inkomsten betrekking heeft op het programma Financiën
en overhead. Dit heeft vooral te maken met de inkomsten van het Rijk via de algemene uitkering van het
gemeentefonds en de gemeentelijke belastingen.




Grafisch weergegeven ziet de verdeling van de uitgaven er als volgt uit:




                                                                                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De gemeente geeft het meeste geld uit binnen het bestuursprogramma Samenredzaam, het sociaal domein.
Voorbeelden zijn het verstrekken van uitkeringen in het kader van de Participatiewet, de Wmo, de Jeugdzorg en
de Wsw.



2.3. Meerjarenbeeld




                                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Het meerjarenbeeld start met de begrotingspositie zoals vermeld in de Programmabegroting 2020-2023 en twee
moties die door uw raad zijn aangenomen bij de begrotingsbehandeling. Vervolgens zijn de bedragen
gepresenteerd die zijn gemoeid met een aantal informatienota’s die wij hebben verstuurd, waaronder een nota over
de financiële mutaties in 2020 (inclusief structurele doorwerking). De raadsbesluiten zijn verwerkt tot en met de
raadsvergadering van 1 juli 2020. De financiële gevolgen van de Coronacrisis zijn zichtbaar gemaakt in de
Najaarsnota 2020, de structurele gevolgen in voorliggende programmabegroting. Het betreft hier een toename van
het aantal uitkeringen in het kader van de WWB. Verwachting is dat er in ieder geval tot en met 2022 sprake zal
zijn van een stijging in het aantal te verstrekken uitkeringen. Onzeker is of hiervoor volledig door het Rijk worden
gecompenseerd. Verder zijn de autonome ontwikkelingen (waaronder loon- en prijsmutaties) en de structurele
doorwerking van diverse in de Najaarsnota 2020 opgenomen budgetten meegenomen, evenals het bestedingsplan
voor 2021 tot en met 2024. Per saldo, exclusief bezuinigingen, resulteert dan een tekort van € 7,5 miljoen in 2021,
oplopend tot € 8,8 miljoen in 2024. Tijdens de Politieke Markt van 15 september hebben wij u de voorlopige cijfers
in dezelfde orde van grootte gepresenteerd en aangekondigd dat stevige maatregelen nodig zijn om te komen tot
een sluitende meerjarenbegroting.

Die stevige maatregelen treft u aan in voorliggende begroting waarbij een onderscheid is gemaakt tussen
bezuinigingen in relatie tot de bestuursprogramma’s, aanvullende bezuinigingen (bijvoorbeeld het niet uitkeren
van de prijscompensatie in 2021) en het extra verhogen van de lokale lasten in 2021. In de bestuurlijke inleiding
kondigden we al aan dat de maatregelen pijn gaan doen. Pijn in de samenleving, bijvoorbeeld omdat we geen
inflatiecorrectie toepassen op subsidies. Pijn in de eigen organisatie, omdat we daar op bezuinigen. Terwijl het werk, de
uitvoering van deze omvangrijke begroting, zeker niet afneemt en door de huidige coronacrisis zelfs extra taken met zich
meebrengt. En tenslotte pijn doordat we een extra financiële bijdrage vragen van onze inwoners, ondernemers en bezoekers.




2.4. Financiële gevolgen Corona
De coronacrisis raakt de gemeentefinanciën in sterke mate. We zien onze uitgaven stijgen en onze inkomsten dalen.
In welke mate dat tot en met 2024 het geval zal zijn, valt niet te voorspellen. Met name de financiële gevolgen op
termijn zijn onzeker. Deels komt dat omdat onduidelijk is hoe lang de crisis aanhoudt en of er (nieuwe) afspraken
met het Rijk komen over financiële compensatie.

Sommige kosten zijn direct zichtbaar, zoals de ICT-voorzieningen om de meeste medewerkers thuis te laten werken
en extra schoonmaakkosten. Deze kosten hebben veelal een incidenteel karakter. Andere kosten zijn al wel
zichtbaar, maar de structurele gevolgen nog onbekend. Dat geldt vooral voor de toename van het aantal mensen
met een bijstandsuitkering. Dit is sterk afhankelijk van hoe lang de recessie aanhoudt.

Incidentele financiële effecten
In het voorjaar bent u geïnformeerd over de financiële gevolgen van de coronacrisis. We gaven toen aan dat het
meerjarenbeeld onzeker is en we geen compleet beeld konden presenteren, ook niet voor het lopend jaar. Om een
indruk te geven van de type uitgaven die zijn gedaan, hebben we wel een aantal uitgaven benoemd:
- Thuiswerkplekken (onder andere laptops);
- Zoom-licentie voor video vergaderen;
- Extra schoonmaakkosten voor onder andere het gemeentehuis;
- Bebording om mensen op te roepen 1,5 meter afstand te houden;
- Extra kosten leerlingenvervoer.

De grootste uitgaven op dat moment waren de uitgaven voor de uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsregeling
zelfstandig ondernemers (TOZO) waarvoor we een noodloket voor ondernemers hebben ingericht. In de
Najaarsnota 2020 zijn de genoemde posten opgenomen en de bijbehorende budgetten geformaliseerd.




                                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Veel uitgaven hebben een incidenteel karakter en kunnen daarmee ten laste komen van de Algemene reserve. In
dit geval gaat het om zo’n bijzondere situatie dat we hebben gemeend de Algemene reserve – vaste buffer hiervoor
aan te kunnen spreken. Deze reserve is immers bedoeld als weerstandsvermogen om onverwachte tegenvallers op
te kunnen vangen. In de Nota Reserves en Voorzieningen 2017 (p. 25) wordt gesproken over een ‘ijzeren voorraad
voor het opvangen van calamiteiten’. In de Najaarsnota 2020 gaan we voor 2020 uit van een onttrekking van €
1.089.000. Daarbij is rekening gehouden met het 1e compensatiepakket van het Rijk.

Daarnaast heeft uw raad ingestemd met een onttrekking van € 500.000 uit de Algemene reserve – vaste buffer voor
het zogenaamde Vitaliteitsfonds dat we in het leven hebben geroepen. Met de inzet van een Vitaliteitsfonds willen
we maatschappelijke organisaties, die als gevolg van de corona-crisis in de problemen komen, ondersteuning
bieden. Hiermee leveren we een bijdrage aan het in stand houden van de vitale lokale samenleving, één van de drie
speerpunten uit het HHP.

Structurele financiële effecten (m.n. WWB)
Wat de coronacrisis financieel betekent voor de (middel)lange termijn is onzeker. Op dit moment zien we onze
bijstandsaantallen, en dus onze uitgaven, fors oplopen en de verwachting is dat het aantal te verstrekken
uitkeringen in 2021 en 2022 verder zal toenemen:

-   Oploop 2020: van 670 uitkeringen naar 770 uitkeringen.
-   Oploop 2021: van 770 uitkeringen naar 859 uitkeringen.
-   Oploop 2022: van 859 uitkeringen naar 983 uitkeringen.

Deze aantallen zijn gebaseerd op berekeningen van Berenschot o.b.v. scenario 'zwak-herstel' van het Centraal
Planbureau (CPB). Het is op dit moment onzeker of we door het Rijk volledig worden gecompenseerd voor de extra
uitgaven. Voorstel is om hiervoor een stelpost aan de inkomstenkant op te nemen. Dit is verderop in de begroting
toegelicht (zie paragraaf 3.8).

In de Najaarsnota 2020 is aangegeven dat we voor 2020 een bedrag van € 125.000 hebben ontvangen van het Rijk
vanuit het 1e compensatiepakket Corona voor het mislopen van opbrengsten uit toeristenbelasting. De meerjarige
financiële effecten voor onze gemeente zijn onzeker, omdat we nog niet beschikken over nieuwe informatie over
2020. Ondernemers moeten pas eind 2020 hun opgave voor de toeristenbelasting indienen bij de gemeente.
Vooralsnog is onze meerjarenramingen voor de opbrengsten uit de toeristenbelasting intact gelaten.

Tot slot willen we benadrukken dat we nog lang niet alle effecten van het Covid-19 virus en de bijbehorende
maatregelen in beeld hebben. Er zijn zaken zijn die mogelijk nu minder geld kosten. Bijvoorbeeld omdat het
participatietraject bij projecten in de openbare ruimte beperkter wordt vormgegeven of helemaal niet. Of omdat er
minder mensen naar het gemeentehuis komen. Veelal zijn deze effecten tijdelijk of kennen deze aan de andere kant
juist weer tegenovergestelde kostenverhogende effecten.

In de verschillende bestuursprogramma’s wordt afzonderlijk ingegaan op wat de coronacrisis betekent voor het realiseren van
de doelen waar we voor staan.




2.5. ‘Dashboard’ met financiële kengetallen
Een deugdelijke en transparante begroting is in het belang van een goede controle door de raad op de financiële
positie van onze gemeente. Dat gaat verder dan het meerjarig saldo van de begroting zoals dat in de vorige
paragraaf is gepresenteerd. Financiële kengetallen helpen daarbij. Kengetallen zijn getallen die de verhouding
uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans.




                                                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>De kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en
incidentele lasten te kunnen dekken of op te vangen. Ze geven dus inzicht in de financiële weerbaar- en
wendbaarheid. Naast een aantal verplichte kengetallen kennen we sinds vorig jaar een nieuw ‘eigen’ kengetal, de
weerstandsratio1.

De weerstandsratio is een hulpmiddel waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de
benodigde weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s die we lopen. Het zegt iets over het vermogen van de
gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Alle kengetallen treft u aan in paragraaf 4.2.5, inclusief
een nadere toelichting. Hieronder wordt een totaaloverzicht gegeven dat kan dienen als ‘dashboard’ om te bepalen
of we financieel gezien ‘op koers’ liggen.

De gezamenlijke provinciale toezichthouders en het Rijk hebben signaleringswaarden opgesteld voor de verplichte
kengetallen. Zij hebben gekozen voor een indeling in drie categorieën, waarbij kan worden gesteld dat categorie A
het minst risicovol is en C het meest risicovol. In onderstaande tabel zijn de signaleringswaarden opgenomen.




De scores op de kengetallen moeten in samenhang worden bekeken. Voor de financieel toezichthouder hebben de
kengetallen een signaleringswaarde. Het helpt bij het verkrijgen van een completer inzicht in de financiële situatie
van een gemeente, ook voor raadsleden. De waarden worden niet gebruikt als norm bij het beoordelen van het
materieel evenwicht van de meerjarenbegroting.

Hieronder zijn de ‘scores’ voor 2021 opgenomen:




1Bij de vaststelling van de ‘Nota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2019’ is afgesproken dat de signaleringswaarde voor de
weerstandsratio minimaal 1,0 is.




                                                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Meerjarig ziet het beeld er vanaf 2019 als volgt uit:




Op basis van de gepresenteerde kengetallen kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van onze gemeente
ten opzichte van de vorige programmabegroting is verslechterd. Vorig jaar stond alleen het kengetal
solvabiliteitsratio (eigen vermogen / vreemd vermogen * 100) met een score van 22% in het oranje vlak. De overige
kengetallen kleurden groen. Dit jaar is dat anders:
- Voor 2021 geldt dat de score op de solvabiliteitsratio is gedaald van 22% in 2020 naar 18% in 20212. De
    belangrijkste verklaring hiervoor is dat we onze Algemene reserve- vaste buffer voor het eerst in de historie
    hebben moeten aanspreken om de financiële effecten als gevolg van de Corona uitbraak op te kunnen vangen.
    Ter illuststratie: 1% verbetering/verslechtering van de solvabiliteitsratio correspondeert met circa € 1,5 miljoen
    verbetering/verslechtering van het eigen vermogen.
- De score op de weerstandsratio is onder de signaalwaarde van 2 uitgekomen, terwijl dat vorig jaar nog niet het
    geval was. Een belangrijke reden hiervoor is dat de gekwantificeerde risico’s aanzienlijk zijn gestegen (zie
    paragraaf 4.2.3).




2De percentages voor 2020 in de tabel komen niet overeen niet met de door de raad vastgestelde programmabegroting 2020-2023 vanwege de
begrotingswijzigingen die in het lopend jaar zijn doorgevoerd.




                                                                                                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.6. Bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’




 AMBITIE: BEREIKBAAR EN BENADERBAAR
 Benaderbaar bestuur
 Gemeenteloket en dienstverlening op locatie
 Behoeften inwoners centraal



Centraal in ons collegebeleid staat dat wij een dienstbare en faciliterende gemeente voor inwoners en ondernemers
zijn. Dienstverlening op locatie en op maat.



 AMBITIE: PARTICIPATIE
 We participeren met lef
 Ruim baan voor initiatieven
 Ideeën van inwoners halen we op en gebruiken we



We werken integraal samen met maatschappelijke partners om vraagstukken in de kernen goed aan te vliegen. Dat
doen we onder meer via het gebiedsoverleg (inwoners, Sociaal Werk, bewonersorganisaties en politie).



 AMBITIE: COMMUNICATIE
 Helder taalgebruik
 Persoonlijk waar nodig/digitaal waar kan



Wij willen een gemeente zijn die begrijpelijk communiceert.

Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende
acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 5 thema’s uit het programma ‘De inwoner op 1’:
Dienstverlening, Participatie met lef, Wij bewegen mee, Goede ideeën zijn goud waard en Laten zien doet verkopen.



Wat zijn onze doelen en resultaten voor 2021?

Dienstverlening:

 Doel                     Aansluiting op de wensen en behoeftes van haar inwoners
 Beoogd resultaat 2021     Inwonertevredenheid bij onderzoeken gemiddeld minimaal een 7;
                           Inwonertevredenheid over contacten via balie, telefoon, digitaal minimaal een 7;
                           Ten minste 3 onderzoeken per jaar via het inwonerspanel;




                                                                                                               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                            Introductie van servicenormen/serviceformules;
                            Maandelijks spreekuur voor wethouders, meer collegevergaderingen in de kernen.
 Processtap/actie 2021      Uitvoering geven aan digitaliseringsagenda voor doorontwikkeling digitale
                             dienstverlening.



 Doel                    Persoonlijk contact heeft de voorkeur
 Beoogd resultaat 2021    Persoonlijk contact is de regel;
                          Ten minste 30% van het aantal bezwaren wordt via mediation opgelost;
                          Regelmatig locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaarschriften.
 Processtap/actie 2021



 Doel                    Heldere, begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor
                         laaggeletterdheid
 Beoogd resultaat 2021   Heldere, begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor
                         laaggeletterdheid.
 Processtap/actie 2021    Uitvoering motie ‘duidelijke taal’;
                          Inzet klantcontactmonitor. Dit is een continu onderzoek naar de tevredenheid van
                             onze inwoners over het contact met de gemeente.



Participeren met lef:

 Doel                    We doen het samen. Bouwen aan leefbare en toekomstbestendige kernen
 Beoogd resultaat 2021   Optimale samenwerking met maatschappelijke partners om de leefbaarheid in de
                         kernen en wijken te bevorderen.
 Processtap/actie 2021   De samenwerking doorontwikkelen en intensiveren. De professionele partijen weten
                         elkaar te vinden als een integrale benadering van een leefbaarheidsvraagstuk dit
                         vraagt. Dit vraagt goede en regelmatige afstemming.



 Doel                    Stimuleren eigenaarschap
 Beoogd resultaat 2021   Gereedschapskist voor initiatiefnemers om van idee naar uitvoering te komen.
 Processtap/actie 2021   Inrichten van een website voor ideeën, inspiratie, workshops maar ook een leidraad
                         om van een idee een initiatief te maken en vervolgens tot uitvoering te brengen.



Wij bewegen mee:

 Doel                    Participatie zit in ons bloed
 Beoogd resultaat 2021   Inspiratietour en workshops voor medewerkers over buurtinitiatieven en hoe wij deze
                         kunnen faciliteren.
 Processtap/actie 2021   Het organiseren van een (jaarlijkse) inspiratietour en workshops.



 Doel                    De vraag staat centraal
 Beoogd resultaat 2021   Initiatievenloket voor buurtinitiatieven voor een snelle en integrale beoordeling.
 Processtap/actie 2021   Combineren met de website voor ideeën, inspiratie etc. De website kent straks ook het
                         loket (‘webformulier’) voor initiatieven.




                                                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Doel                        Gemeente is zichtbaar en goed benaderbaar
 Beoogd resultaat 2021       Elke kern kent zijn eigen gebiedscoördinator.
 Processtap/actie 2021       Met de komst van een 3e gebiedscoördinator is dit ‘team’ op sterkte. De
                             gebiedscoördinator en zijn rol wordt gepromoot in alle kernen.



Goede ideeën zijn goud waard:

 Doel                        Goede initiatieven zijn goud waard
 Beoogd resultaat 2021       Vernieuwde regeling voor inwonersinitiatieven (2020).
 Processtap/actie 2021       Uitvoeren van de regeling.



Laten zien doet verkopen:

 Doel                        Delen is inspireren
 Beoogd resultaat 2021       Regelmatig aandacht voor inwonersinitiatieven en het aanjagen hiervan.
 Processtap/actie 2021       In de Steenwijker Courant h-a-h een regelmatig bulletin rondom inwonersinitiatieven.



Wat gaan we daar komend jaar voor doen?

Speerpunten voor 2021

1. Initiatievenloket
De opzet van een initiatievenloket moet ervoor zorgen dat inwonersinitiatieven integraal worden afgewogen en niet meer tussen
wal en schip vallen. Goed verwachtingsmanagement bij initiatiefnemers is daarbij cruciaal. Dit was één van de doelen in de
vorige programmabegroting. Bij nader inzien is goed verwachtingsmanagement een continu proces en daarom niet langer als
afzonderlijk doel opgenomen in voorliggende programmabegroting. Het initiatievenloket past bij de dienstverlening voor
initiatieven onder de Omgevingswet.

2. Gereedschapskist participatie
Het ontwikkelen van een gereedschapskist (Eerste Hulp Bij Initiatieven) voor het ondersteunen van initiatieven en zo bijdragen
aan zelforganiserende en –redzame buurten. De inhoud van deze gereedschapskist stemmen we af op de behoefte van
initiatiefnemers. Deze ontwikkeling sluit aan bij de beweging die door de Omgevingswet gestimuleerd wordt, namelijk meer
zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van je eigen leefomgeving. Natuurlijk kijken we voor de vulling
van deze ‘toolkit’ naar goede voorbeelden elders uit het land.

3. Duidelijke taal
Steenwijkerland sluit aan bij de Duidelijk Taal Brigade (2020) om een extra impuls te geven aan helder communiceren.
Duidelijke taal (B1-niveau) in brieven, op de website, in e-mails en formulieren, zodat inwoners en ondernemers begrijpen wat
we bedoelen. De eerste acties zijn in 2020 ingezet. In 2021 geven we daar een vervolg aan.



Daartoe gaan we in 2021 onder andere het volgende doen:
- Starten met een pilot met gebundelde dienstverlening op locatie. De pilot die in eerste instantie gepland was in
   2020 is doorgeschoven naar 2021.
- Monitoren van klanttevredenheid/klantsignalen. Om te meten hoe tevreden inwoners zijn over onze
   dienstverlening zetten we onder meer een klantcontactmonitor in. De uitkomsten hiervan zijn niet alleen een




                                                                                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>      graadmeter voor het niveau van dienstverlening, maar bieden ook aanknopingspunten voor het verder
      verbeteren van de dienstverlening. We onderzoeken in 2020 deels een andere opzet en voeren die in 2021 verder
      door. In het sociaal domein wordt een meer continue meting van klanttevredenheid voor WMO en Jeugd
      gedaan. In augustus 2020 worden de eerste vragenlijsten nieuwe stijl verstuurd. Ook deelname aan de
      succesratio webformulieren van de VNG biedt inzicht in onze dienstverlening, en dan de digitale variant.
-     Onderzoeken van de mogelijkheid om gebiedsoverleg te intensiveren naar gebiedsgericht werken. Dit doen we
      samen met Sociaal Werk, politie en woningcoöperatie.
-     Inzetten Inwonerspanel. We vragen inbreng aan onze inwoners en ondernemers. Daartoe zetten we onder meer
      het Inwonerspanel in. Dit doen we bij voorkeur voordat nieuw beleid ontwikkeld wordt. Zoals we dat
      bijvoorbeeld hebben gedaan met mobiliteit of biodiversiteit. We gaan uit van (minimaal) 3 peilingen in 2021.
-     Uitbreiden van onze digitale communicatie en dienstverlening. De inzet van sociale media/digitale
      dienstverlening breiden we uit met Whatsapp zodra dat kan. Daarnaast zetten we ook in op meer digitale
      dienstverlening bijvoorbeeld bij burgerzaken (bijvoorbeeld volledig digitaal aangifte geboorte en aangifte
      overlijden). Bovendien hebben we door corona-maatregelen noodgedwongen ervaring opgedaan met meer
      digitale communicatie. Ongetwijfeld zal dat invloed houden op de mix van online en offline communicatie.
-     Uitwerken visie op dienstverlening. De basis van de visie is dat we de wensen en behoeften van de samenleving
      centraal stellen. De manier waarop we dat doen is uitnodigend, met persoonlijke aandacht, betrouwbaar,
      duidelijk, verbindend en toegankelijk. Dienstverlening op maat is het uitgangspunt. Hoe we daar invulling aan
      geven is afhankelijk van de soort vraag en bepalen we in samenwerking met teamleiders en collega’s. We
      hebben daarbij ook specifiek aandacht voor initiatieven die onder de Omgevingswet vallen. In 2020 maken we
      een start en in 2021 werken we daaraan door. En ook in 2022 en verder. Het is als een huis, het is nooit ‘af’.



Gevolgen Corona / HHP

De gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding geweest om onze ambities te herprioriteren, waarbij ‘De inwoner
op 1’ het leidende principe is.

Veel zaken die onder het Bestuursprogramma Inwoner op 1 opgenomen zijn, gaan over het ‘hoe’ en minder over
het ‘wat’: hoe worden inwoners en ondernemers benaderd (persoonlijk), hoe makkelijk maken we het (taal,
digitaal), hoe integraal kijken we naar aanvragen, etc.. Kortom, het bieden van dienstverlening op maat,
uitgangspunt voor de nieuwe visie op dienstverlening.

Het ‘wat’ zit meer in de 3 kernthema’s. Een onderdeel Inwonersinitiatieven onder het programma Inwoner op 1
kan een belangrijke bijdrage leveren aan één van de drie kernthema’s uit het HHP namelijk het in stand houden
van een vitale lokale samenleving. Vanuit het programma Inwoner op 1 zetten we daar vol op in. In 2020 start de
derde gebiedscoördinator. En dat is een welkome aanvulling op het bestaande team om meer invulling te kunnen
geven aan participatie. Naast menskracht zetten we ook middelen in. Denk aan een ‘gereedschapskist eerste hulp
bij initiatieven’, een initiatievenloket en een initiatievenregeling (subsidie).



Relatie met verbonden partijen


    Stichting Dataland
    Van de Stichting Dataland is de gemeente certificaathouder. Deze stichting verzorgt de toegankelijkheid van
    gemeentelijk vastgoed, GEO- en WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland.




                                                                                                                 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> Veiligheidsregio IJsselland
 In Veiligheidsregio IJsselland wonen, werken en recreëren ruim 500.000 inwoners in elf gemeenten. Dit zijn de
 gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland,
 Zwartewaterland en Zwolle.

 Binnen de Veiligheidsregio werken brandweer, GHOR, politie en gemeenten samen op het gebied
 van: Brandweerzorg, Crisisbeheersing, Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en
 Rampenbestrijding. De Veiligheidsregio is ingesteld om de inwoners van onze regio beter te beschermen tegen
 de risico’s van branden, rampen en crises. Dankzij samenwerking zorgen wij ervoor dat wij steeds beter
 voorbereid zijn op het bestrijden van rampen en het onder controle houden van steeds groter wordende risico's.

 In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan.




Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.

In deze begroting zijn we terughoudend met nieuwe plannen en investeringen. Voor het programma ‘De inwoner
op 1’ stellen wij voor geen extra financiële middelen beschikbaar te stellen. In paragraaf 3.6. is het bestedingsplan
opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7 treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘De inwoner op 1’ gaat het om de volgende
maatregelen:




                                                                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>2.7. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’




 AMBITIE: ENERGIENEUTRAAL
 Energieopwekking met lusten en lasten lokaal
 Maatschappelijk/gemeentelijk vastgoed energieneutraal
 Afhankelijkheid aardgas verminderen



Ons streven is een energieneutraal Steenwijkerland in 2050. Samen met particulieren en bedrijven spannen we ons
in het energieverbruik terug te dringen en meer energie op te wekken.



 AMBITIE: BEWUSTWORDING
 Actief informeren en communiceren
 Klimaatadaptatie



Wij nemen onze verantwoordelijkheid om een duurzame woon-, leef-, en werkomgeving te ontwikkelen. Het actief
benaderden van inwoners is hierin belangrijk. Bewustwording is ook nodig rondom klimaatadaptatie.



 AMBITIE: CIRCULAIRE ECONOMIE
 Minder restafval
 Gemeentelijke organisatie in 2030 circulair
 Bewustwording bij bedrijven
 Asbest eraf, zon erop



Voor de circulaire economie willen we niet alleen inwoners thuis uitdagen om grondstoffen te scheiden maar juist
ook buitenshuis: bij ondernemers, een evenement, op de camping, op school en tijdens het sporten. Alle
grondstoffen die niet verbrand worden dragen bij aan de circulaire economie.

Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende
acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 3 thema’s uit het programma ‘Duurzaam’: Energietransitie,
circulaire economie en klimaatadaptatie.




                                                                                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Wat zijn onze doelen en resultaten voor 2021?

Energietransitie:

 Doel                    Meer duurzame elektriciteit
 Beoogd resultaat 2021    Stijging van het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit;
                          Realisatie eerste zonnepark(en);
                          Vaststellen definitief bod Regionale Energie Strategie West-Overijssel.
 Processtap/actie 2021    In procedure nemen van aanvragen zonneparken;
                          Deelname RES West-Overijssel;
                          Samen met energiecoöperaties en BCS stimuleren realisatie Zon op dak.



 Doel                    Woningen met een betere energetische kwaliteit
 Beoogd resultaat 2021   Toename isolatiewaarde bestaande woningvoorraad. Jaarlijks wordt van 2% van de
                         bestaande woningvoorraad de isolatiewaarde verbeterd.
 Processtap/actie 2021   Met behulp van een isolatieproject worden inwoners geholpen bij het isoleren van hun
                         woning.



 Doel                    Terugdringen van aardgasverbruik
 Beoogd resultaat 2021   Warmtetransitieplan wordt vastgesteld.
 Processtap/actie 2021    In coproductie met Rendo verder werken aan toename groengasproductie;
                          Met de waterstofalliantie Eeserwold werken aan een waterstofproductielocatie.



 Doel                    Informeren en stimuleren van inwoners en ondernemers
 Beoogd resultaat 2021    5 wijk-/dorpaanpakken zijn gerealiseerd;
                          Energiecoaches zijn actief, ondermeer ook via Wetland Wonen en Woonconcept;
                          De energiewinkel wordt goed bezocht. Het verwachte bezoekersaantal is 150 per
                             week.
 Processtap/actie 2021   Continu overleg met wijkraden/dorpsbelangen om nieuwe groepen te benaderen.



 Doel                    Schone mobiliteit
 Beoogd resultaat 2021    Realisatie 10 openbare oplaadpunten voor auto;
                          Ondernemers stimuleren om minimaal 10 oplaadpunten voor fiets te realiseren ten
                             behoeve van een dekkend netwerk.
 Processtap/actie 2021   We organiseren minimaal 1 bijeenkomst met ondernemers om de meerwaarde van
                         oplaadpunten toe te lichten.



 Doel                    Gemeentelijke eigendommen zijn in 2050 energieneutraal
 Beoogd resultaat 2021   Verdere afbouw CO2 gebruik vastgoed en wagenpark. CO2 gebruik wordt met 40%
                         verminderd.
 Processtap/actie 2021   Wagenpark buitendienst wordt vergaand verduurzaamd met behulp van overstap
                         naar HVO brandstof en elektrificatie.




                                                                                                            23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Circulaire economie:

    Doel                         Gemeentelijke organisatie is in 2030 circulair
    Beoogd resultaat 2021        Minimaal 2 aanbestedingen zijn volledig circulair.
    Processtap/actie 2021        Alle afdelingen worden met behulp van het inkoopdocument ‘maatschappelijk
                                 verantwoord inkopen’ (MVI) ondersteund bij de verdere verduurzaming van onze
                                 aanbestedingen.



    Doel                         Minder restafval per inwoner
    Beoogd resultaat 2021         Het percentage hergebruik per inwoner neemt toe (2017 = 83%);
                                  De hoeveelheid restafval per inwoner neemt verder af (2017 = 64 kg);
                                  De hoeveelheid gestort gratis asbest is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Sinds
                                    februari 2019 kunnen inwoners, op vertoon van een sloopmelding, maximaal 35m2 gratis
                                    storten. In 2019 is meer dan 10.000 kilo asbest gratis gestort en hebben 21 inwoners een
                                    gratis pakket opgehaald met persoonlijke beschermingsmiddelen.
    Processtap/actie 2021        We geven uitvoering aan projecten uit grondstoffenplan.



    Doel                         Ondernemers zijn zich bewust van de circulaire mogelijkheden binnen hun bedrijf
    Beoogd resultaat 2021         Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers;
                                  Er worden meerdere regiobijeenkomsten circulair Steenwijkerland georganiseerd.
    Processtap/actie 2021        Aandacht circulaire economie binnen ‘week van de ondernemer’.



Klimaatadaptatie & Biodiversiteit

    Doel                         Klimaatbestendig handelen
    Beoogd resultaat 2021         Actieplan klimaatadaptatie is gerealiseerd3;
                                  Bewustwording rondom klimaatadaptatie en biodiversiteit neemt toe.
    Processtap/actie 2021         Opstellen actieplan klimaatadaptatie;
                                  Uitvoering geven aan het Plan van Aanpak Biodiversiteit.



Wat gaan we daar de komend jaar voor doen?

Speerpunten voor 2021

1. Onze inwoners zijn en blijven de beste ambassadeurs
Met de G1000 als basis zijn veel inwoners gemobiliseerd om in actie te komen. Het ondersteunen van alle acties, ook van de
energiecoöperaties, vergt continu aandacht en onderhoud.

2. Energie die we niet gebruiken hoeft ook niet te worden opgewekt/uit de grond te worden gehaald
Het beperken van de warmtevraag in gebouwen draagt er aan bij dat het energieverbruik vermindert. Het mes snijdt aan 2
kanten: de gebouweigenaar bespaart direct door verminderde energiekosten en de energie hoeft niet meer (fossiel of
hernieuwbaar) opgewekt te worden.




3Het doel ‘Klimaatbestendig en waterrobuust in 2025’ is niet langer als afzonderlijke doelstelling opgenomen in voorliggende
programmabegroting.




                                                                                                                               24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3. Droogte en hittestress verdienen onze volle aandacht
Met het opstellen van het actieplan klimaatadaptatie geven we aan hoe om te gaan met deze actuele thema’s evenals de thema’s
wateroverlast en waterveiligheid. Dit doen we samen met onze inwoners.



Daartoe gaan we in 2021 onder andere het volgende doen:

-      Het beleidskader wind is in voorbereiding, evenals dat we in 2021 een visie op warmtetransitie hebben
       opgesteld.
-      We gaan volop aan de slag met het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed.
-      Met Rendo ontwikkelen we biomassaplannen om het huidige aardgasnet te voorzien van groen gas.
-      Met het waterschap onderzoeken we de kansen voor aquathermie.
-      Samen met G1000-werkgroepen en de Business Club Steenwijkerland realiseren we naast het digitale energie-
       loket een energiewinkel.
-      Bewustwording over nut en noodzaak van de circulaire economie pakken we op via de week van de
       ondernemers en de campagne ‘isoleren en opwekken duurzame energie’.
-      Opstellen actieplan klimaatadaptatie op basis van de uitkomsten van de stresstesten.
-      Uitvoering geven aan projecten grondstoffenplan.
-      Uitvoering geven aan projecten Plan van aanpak Biodiversiteit.



Gevolgen Corona / HHP

De gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding geweest om onze ambities te herprioriteren, waarbij ‘De inwoner
op 1’ het leidende principe is. Voor het Bestuursprogramma Duurzaam geldt dat we als gemeente in ieder geval
vol blijven inzetten om de samenwerking met de werkgroepen ‘Ik Begin’ en ‘Dichtbij Huis’ (vanuit G1000), de
energiecoöperaties, bedrijven en onze andere inwoners goed te ondersteunen. We stoppen met het aanjagen van
asbestsaneringen en beperken ons alleen tot het beschikbaar stellen van materialen (voor de verwijdering indien er
om gevraagd wordt).



Relatie met verbonden Partijen

Zonder partners uit de gemeente Steenwijkerland en daarbuiten zijn we niet bij machte om de genoemde doelen te
bereiken. Partners die op dit moment samen met ons werken om de doelen te bereiken zijn de werkplaatsen G1000,
Businessclub Steenwijkerland, LTO, Natuur en Milieu Overijssel, Rendo/N-tra, Enexis, Buurkracht,
Duurzaamheidscombinatie Zwolle, Susteen, Wetland Wonen, Woonconcept, Omnia Wonen, Fluvius, stichting
Wieden-Weerribben, regio Zwolle, onze energiecorporaties, ROVA, VVN, repaircafe, het onderwijs, de provincie,
de Kringloopwinkel en anderen.

    Omgevingsdienst IJsselland
    De Omgevingsdienst IJsselland is een gemeenschappelijke regeling op het gebied van milieuwetgeving, -
    regelgeving en -handhaving. Naast de gemeente Steenwijkerland nemen de volgende partijen deel aan deze
    gemeenschappelijke regeling: provincie Overijsel en de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen,
    Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Zwartewaterland en Zwolle.

    In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan.




                                                                                                                         25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.

In deze begroting zijn we terughoudend met nieuwe plannen en investeringen. Voor het programma ‘Duurzaam’
stellen wij voor geen extra financiële middelen beschikbaar te stellen. In paragraaf 3.6. is het bestedingsplan
opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende toelichtingen. Voor onderhavig programma
stellen we voor om geen extra financiële middelen beschikbaar te stellen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘Duurzaam’ gaat het om de volgende
maatregelen:




                                                                                                            26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2.8. Bestuursprogramma ‘Werk aan de winkel’




 AMBITIE: TOERISME
 Spreiding toerisme
 Uitbreiding werkgelegenheid
 Weerribben-Wieden als sterk merk



Het programma Duurzaam (Be)Leefbaar Toerisme (DBT) is gericht op het versterken van de (toeristische) economie
met daarbij een duurzame balans tussen ecologie, economie en leefbaarheid. De op de langere termijn gerichte
ambitie is: meer welvaart en welzijn voor de bewoners van Steenwijkerland.



 AMBITIE: BEDRIJVIGHEID
 Ja-gemeente voor ondernemers
 Schrappen overbodige regels
 Steenwijkerland koploper in de regio



We willen een koploper zijn in de regio. Niet zozeer om de beste te zijn, maar wij beseffen dat we in regionaal
verband sterker staan en dat willen we uitstralen. We zijn een economische topregio, samen met Amsterdam,
Rotterdam/Den Haag en Eindhoven behoort de Regio Zwolle tot de economische pijlers van Nederland.



 AMBITIE: ARBEIDSMARKT
 Verkleinen mismatch arbeidsmarkt



Onze inwoners gaven bij de start van deze collegeperiode werkgelegenheid aan als belangrijkste prioriteit voor het
college. Mede daarom hebben wij hiervoor een apart bestuursprogramma ingericht, dat zich onder meer richt op
het bij elkaar brengen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Juist nu de werkloosheid zal oplopen als gevolg
van de corona crisis zal dit een speerpunt blijven.



 AMBITIE: BINNENSTAD STEENWIJK
 Levendige en economisch vitale binnenstad



Ambitie is de binnenstad van Steenwijk levendig en economisch vitaal te houden.

Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende
acties/processtappen.




                                                                                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Wat zijn onze doelen en resultaten voor 2021?


 Doel                    Excellent vestigingsklimaat
 Beoogd resultaat 2021    We streven ernaar dat zich 3 nieuwe bedrijven vestigen op Eeserwold, mede als
                             gevolg van de nieuwe marketingcampagne die in 2020 wordt gelanceerd;
                          Een vastgesteld bestemmingsplan voor het Gedempte Steenwijkerdiep;
                          Er is een vastgesteld MKB beleid met daarin aandacht voor het rode loper beleid,
                             MKB dienstverleningen, dat recht doet aan het motto ‘ja gemeente’;
                          We bouwen aan een vitale, aantrekkelijke binnenstad van Steenwijk;
                          Realisatie aantrekkelijke verbinding Station met de binnenstad van Steenwijk.
 Processtap/actie 2021   Nog nader te definiëren.



 Doel                    Versterken regionale samenwerking
 Beoogd resultaat 2021   Beoogd resultaat in 2021 in relatie tot de geformuleerde doelstelling valt niet nader te
                         specificeren.
 Processtap/actie 2021   We blijven investeren in de regionale samenwerking. We nemen het initiatief voor de
                         vrijetijdseconomie, en zijn nauw verbonden met de HCA. Tevens zetten we ons meer
                         in op de lobby van de regio als één van de vier economische regio’s van Nederland.



 Doel                    Versterken arbeidsmarkt
 Beoogd resultaat 2021    Met onze investeringen en inzet willen we binnen 5 jaar 10% van onze
                            beroepsbevolking hebben bereikt.
 Processtap/actie 2021    Uitvoeren (geherijkt) actieplan werk(t);
                          Gezamenlijk met de BCS uitvoeren van de prestatieboom, met focus op herstel
                            economie en werkgelegenheid;
                          We geven invulling aan de Regiodeal Human Capital Agenda regio Zwolle door
                            in te zetten op drie sporen: beschikbaarheid, wendbaarheid en inclusiviteit;



 Doel                    Focus op toerisme & recreatie
 Beoogd resultaat 2021   In de totale collegeperiode willen we met onze samenwerkingspartners een bijdrage
                         doen om de volgende zaken te realiseren:
                          Meer personen werkzaam in toerisme en recreatie;
                          Meer omzet in de toeristische sector;
                          Inzicht in vitaliteit van de toeristische verblijfssector en toename van de kwaliteit;
                          Langer verblijf en hoger bestedingspatroon van de verblijfstoerist in het gebied;
                          Betere spreiding van toeristen in het gebied en over het jaar;
                          Toename kwaliteit toeristische infrastructuur door uitvoering bidbook ‘Land van
                             Weerribben-Wieden’;
                          Duurzaam toerisme met behoud van dagelijkse leefkwaliteit;
                          Weerribben-Wieden als sterk merk in Nederland en internationaal.
 Processtap/actie 2021   De inspanningen vanuit Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme worden in 2021 nog
                         concreter. Hierbij kan gedacht worden aan:
                          Stimuleren van initiatieven die bijdragen aan realisering van de toeristische visie
                             door de Stichting Weerribben-Wieden;
                          Realiseren van onderdelen t.b.v. smart mobility en smart hospitality (Regio Deal
                             2020);
                          Afronden van projecten in het kader van Leefbaar Giethoorn;




                                                                                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                              Blijvend inzetten op het beschikbaar krijgen van nieuwe betrouwbare lokale data;
                              Het functioneren van het Nationaal Park als een Nationaal Park van Wereldklasse.



Wat gaan we daar het komend jaar voor doen?

Speerpunten voor 2021

Toerisme:
1. Realisering van smart mobility en smart hospitality (Regio Deal 2020);
2. Meer nieuwe betrouwbare lokale data (Steenwijkerland als Experimenteergebied);
3. Nationaal Park Weerribben-Wieden wordt Nationaal Park van Wereldklasse;

Economie:
4. Inzetten op de vitale, aantrekkelijke stad Steenwijk (Station, Rams Woerthe, Binnenstad, Steenwijkerdiep;
5. Inzetten op werkgelegenheid/arbeidsmarkt en Actieplan werk(t).



Daartoe gaan we in 2021 onder andere het volgende doen:

-   Binnen het programma DBT zal het accent verschuiven. De focus komt meer te liggen bij de uitvoering van
    projecten die de afgelopen periode zijn voorbereid. Dit betreft de transformatie van het station Steenwijk als
    poort van de regio, het verkrijgen van actuele en betrouwbare data (samen met het NBTC, Marketing Oost, de
    Zaanse Schans, Kinderdijk etc.) en het realiseren van smart mobility en smart hospitality in de gehele gemeente.
-   We zorgen ervoor dat ondernemers weten wat kan en mag. De informatie wordt op één plek gebundeld en
    integraal afgewogen. Op basis van de resultaten van de MKB verkiezing zal deze nieuwe aanpak in
    ondernemersdienstverlening worden uitgevoerd.
-   De uitvoering van het Actieplan werk(t) is gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt onverminderd van
    belang. Juist vanwege deze ontwikkelingen (groeiende werkloosheid en sectoren waarin nog wel krapte
    ontstaat) willen we nieuwe output afspraken maken over ons “Steenwijkerlands model”. Hoe kunnen we een
    proactieve bemiddelende rol vervullen tussen bedrijven/sectoren die personeel vragen en waar aan de andere
    kant overschotten ontstaan?
-   Voor ons is de herinrichting van het Steenwijkerdiep een belangrijke prioriteit. Op basis van de te verwachten
    gesloten contracten in 2020 zal worden ingezet op beeldkwaliteit openbare ruimte en het opstarten van de
    bestemmingsplanprocedure.
-   Een vitale, aantrekkelijke stad Steenwijk als integraal onderdeel van het toeristisch potentieel van het gebied
    Weerribben-Wieden staat centraal. Dat betekent dat we blijven inzetten op het stimuleren van de toeristische
    kansen van de stad, het neerzetten en uitbouwen van de stoere vestingstad en de verbinding met het station,
    het park en de entree van het gedempte Diep versterken. Een uitvoeringsplan wordt in de loop van het jaar
    vastgesteld.



Gevolgen Corona / HHP

De gevolgen van de coronacrisis zijn aanleiding geweest om onze ambities te herprioriteren, waarbij “De inwoner
op 1” het leidende principe is. Één van de drie van de drie kernthema’s in het HHP is ‘herstel van economie en
werkgelegenheid’. Daar zullen we vanuit het programma Werk aan de Winkel vol op inzetten:
- Juist vanwege te verwachten negatieve effecten van de coronacrisis op de leegstand en de vitaliteit van de
    binnenstad van Steenwijk blijven we daarin onverminderd actief;




                                                                                                                 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>-      We zetten extra in op de dienstverlening naar de ondernemers onder het motto “Ja gemeente”. Dit geven wij
       actief vorm in de organisatie waarbij we inzetten op een optimale ondernemersbegeleiding van aanvragen.
       Immers dit draagt direct bij aan het economisch herstel.
-      We zetten extra in op het Actieplan werk(t), niet zozeer zoals aanvankelijk bedoeld om de krapte op de
       arbeidsmarkt tegen te gaan, maar op het behoud en stimuleren van werkgelegenheid.



Relatie met verbonden Partijen

    Stichting Weerribben-Wieden
    De Stichting Weerribben-Wieden heeft tot doel het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke en
    ecologische meerwaarde voor het gebied Weerribben-Wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park,
    alsmede het verbinden van beide entiteiten. Onder verantwoordelijkheid van de Stichting Weerribben-Wieden
    wordt is een toeristisch-recreatieve visie opgesteld. Daarnaast werkt de stichting aan realisering van het
    poortenconcept en wordt gewerkt aan het beschikbaar krijgen van meer data om meer kennis te verkrijgen over
    de toerist en hierop te kunnen sturen. De Stichting legt verantwoording af aan de gemeente over de besteding
    van financiële middelen. De samenhang met projecten die worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van
    de gemeente wordt periodiek besproken binnen de programmastructuur van het programma DBT.

    Naast de gemeente hebben ook andere partijen zitting in deze stichting: LTO - afdeling Steenwijkerland, KopTop,
    Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Ondernemersplatform Steenwijkerland, Koninklijke Horeca Nederland -
    afdeling Steenwijkerland en Plaatselijke Belangenorganisaties. De gemeente en de provincie dragen bij aan de
    kosten van het Nationaal Park nieuwe stijl.

    In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan.



Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.




In paragraaf 3.6. is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende
toelichtingen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘Werk aan de winkel’ gaat het om de
volgende maatregelen:




                                                                                                                 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>2.9. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’




 AMBITIE: MEEDOEN (EEN INCLUSIEVE SAMENLEVING)
 Steenwijkerland sluit niemand uit
 Passend werk voor wie dat nodig heeft
 Inwoners kunnen lezen, schrijven en internetten
 Kinderen verlaten school met een diploma



Als college willen we dat inwoners zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven kunnen voeren en mee kunnen
doen.



 AMBITIE: STIMULEREN
 Vrijwilligers worden gewaardeerd en ondersteund
 Verbeteren gezonde leefstijl voor inwoners



De helft van onze inwoners is actief als vrijwilliger en laat zien zich (samen) verantwoordelijk voor de samenleving
te voelen. Een belangrijk speerpunt van ons is hen te waarderen, te ondersteunen en waar mogelijk op meerdere
terreinen in te kunnen zetten.



 AMBITIE: ONDERSTEUNEN
 Passende zorg voor jong en oud
 Hulp op maat voor wie dat nodig heeft
 Verminderen en voorkomen armoede



De toegang tot Wmo, Jeugdwet en Participatiewet zijn eind 2019 onder 1 dak gehuisvest om integraal goed te
kunnen onderzoeken wat inwoners nodig hebben. Integraliteit en samenwerking zijn erg belangrijk om passende
zorg en ondersteuning te kunnen bieden.

Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende
acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 3 thema’s uit het programma ‘Samenredzaam’: Inclusieve
samenleving, preventie en ondersteuning.



Coronacrisis sterk van invloed op het bestuursprogramma Samenredzaam
Wij hebben aan het begin van onze bestuursperiode een ambitieus programma neergezet. En aan de geformuleerde
doelen wordt hard gewerkt. Toen in het voorjaar 2020 corona kwam veranderde er veel. Ook in het sociaal domein
moest onder grote druk een aantal andere werkzaamheden worden opgepakt, zoals het opzetten van een




                                                                                                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>noodkinderopvang, uitvoeren van TOZO, intensiever contact met zorgaanbieders, een andere manier van werken
(bijvoorbeeld geen huisbezoeken meer) en het voorbereiden op diverse noodscenario’s.

De coronacrisis maakte dat wij onze ambities hebben aangepast, geformuleerd in het HHP. In het sociaal domein
is bijstelling ook noodzakelijk vanwege de financiële tekorten. De nieuwe prioriteiten van het HHP zijn vitale
samenleving, herstel economie en werkgelegenheid en wie het nodig heeft ontvangt (basis)zorg. Binnen het
programma Samenredzaam is met name de invulling van het begrip (basis)zorg van belang. Het betreft een brede
invulling van het begrip zorg. Het gaat om meedoen, preventie, ondersteuning en curatieve zorg.

Landelijk wordt de discussie gevoerd over de hoogte van de rijksbijdrage aan het sociaal domein. Vooruitlopend
op de uitkomsten daarvan gaan we versoberen en de transformatie versnellen. De onderzoeken naar (onze) kosten
in het sociaal domein geven richting aan mogelijke besparingen.



Versobering voorzieningen en versnelling in de transformatie
Uitgangspunt in het sociaal domein is het begrip Basiszorg dat we definiëren als: de noodzakelijke ondersteuning
(hulpbronnen) die in een bepaalde situatie aansluit bij de inwoner, vanuit de visie Positieve Gezondheid. Basiszorg
zien we in samenhang met de andere twee thema’s uit het HHP: vitale samenleving en herstel economie en
werkgelegenheid, omdat beide van invloed zijn op de veerkracht van inwoners.

De begroting 2021 geeft een beeld van de wijze waarop we efficiënter (kostenbesparend) en effectiever (duurzamere
oplossingen) versnelling gaan aanbrengen in de transformatie.

Versobering
Omdat ons huidige budget sociaal domein ontoereikend is voor de uitgaven, en het uitgangspunt is dat de uitgaven
in lijn zijn met het beschikbare budget van het sociaal domein, ontkomen we niet aan maatregelen. We gaan de
maatwerkvoorzieningen versoberen (goed is goed genoeg) en willen uiteindelijk bereiken dat minder mensen hier
gebruik van maken.

De versobering betekent onder andere minder begeleidingstrajecten van inwoners bij organisaties in het kader van
participatie. Een ander voorbeeld is het onderzoeken van de mogelijkheden tot het ontwikkelen van nieuwe
normtijden voor huishoudelijke hulp, waardoor de aanname is dat er minder zorg wordt geleverd, in combinatie
met herindiceringen. Ook de interne organisatie en de interne werkwijze passen we aan. Denk hierbij aan kosten
dichter betrekken bij de uitvoering (wat kost deze oplossing en hoe verhoudt zich dat met het te verwachten effect),
het verbeteren van monitoring en de inkoop herijken op basis van de hieronder aangegeven leidende principes van
de transformatie.

Versnelling transformatie
We willen dat onze inwoners zo veel mogelijk meedoen en een zinvol leven hebben. In de samenleving werken we
vaak gefragmenteerd en gericht op deelproblemen. We kijken gezamenlijk (in- en extern) naar een totaaloplossing
en nemen iemands vraag als uitgangspunt. Regels (het systeem) moeten ondersteunend zijn aan de bedoeling in
plaats van andersom. Daarom zetten wij onder andere in op de toepassing van de Omgekeerde Toets en trainingen
positieve gezondheid.

We formuleren de bedoeling als:
a. Inwoners hebben het vermogen om zich aan te passen en (zo veel mogelijk) zelf regie te voeren in het licht van
   de sociale, emotionele, fysieke uitdagingen en kansen van het leven (= definitie positieve gezondheid);
b. Daar waar dit vermogen tijdelijk of langdurig ontbreekt, heeft men toegang tot hulpbronnen die het leven
   hanteerbaarder maken.




                                                                                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>In de uitvoering van het sociaal domein betekent dit dat de rol die de consulenten (gaan) nemen vanuit positieve
gezondheid en de omgekeerde toets (de bedoeling) cruciaal is. Zij nemen een meer sturende rol. Daarvoor is verdere
training en continu ervaringsleren nodig.

Ten aanzien van maatschappelijke opgaven leggen we de focus op een beperkt aantal opgaven, waarvoor we
allianties aangaan met ketenpartners, zoals zorgorganisaties, scholen, woningbouwcorporaties, huisartsen, sociaal
werk, werkgevers, etc. Wij zien dat het investeren in lokale samenwerking vanuit een gedeelde visie veel oplevert
in preventie van (zwaardere) zorg en betere ondersteuning. Veerkracht van inwoners en gemeenschappen staat
hierin centraal. Samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken is een intensief proces dat een lange adem vraagt
maar dat op termijn ook meer oplevert.

Er zitten wel grenzen aan wat we kunnen waarmaken, zeker gezien het feit dat er grote wettelijke veranderingen
op ons afkomen (o.a. inburgering, decentralisatie beschermd wonen). Daarom maken we een keuze en leggen we
de komende jaren sterk de focus op preventie en richten we ons specifiek op:
- Armoedebeleid en schuldhulpverlening;
- Veilig en gezond opgroeien (Samen voor Ryan);
- De inwoner kan meer zelf (Positieve gezondheid - veerkracht van inwoners versterken, integrale benadering).



Samenvattend: Transformatie 2.0
Het hele proces van versobering en versnelling zien wij als de transformatie 2.0. Transformatie is een intensief en
langdurig proces dat tijd vraagt. Het is een verandering die alle betrokkenen raakt: inwoners, maatschappelijke
organisaties en onze interne organisatie. Transformatie gaat over een grote verandering in denken en doen.
Natuurlijk is er de afgelopen jaren aan de transformatie gewerkt en zijn er stappen gezet. Voorbeelden zijn, de
werkwijze van het sociaal werk, integrale toegang, Samen voor Ryan, de inclusie-agenda, integrale ouderenzorg en
een project als Voel je goed (werken aan laaggeletterdheid en (positieve) gezondheid).

Onze leidende principes:
- De inwoner is aan zet: er wordt uitgegaan van wat de inwoner nog wel kan. Deze heeft, waar mogelijk, de regie
   over de eigen ondersteuning en professionele ondersteuning beperkt zich tot het minimale en zo min mogelijk
   professionals;
- De benadering van positieve gezondheid is leidend. Veerkracht staat centraal, het gaat om samenhang tussen
   leefdomeinen en betekent een kanteling, een ander, breder gesprek. Mensen geven zelf aan waar oplossingen
   liggen als ze vastlopen, er wordt afgestemd op motivatie en mogelijkheden. Netwerkversterking als vliegwiel.
- Leren gaat voor ondersteunen, we zetten meer in op trainen i.p.v. begeleiden als duurzame oplossing (het recht
   om het zelf te kunnen);
- Maatschappelijk potentieel benutten, wederkerigheid, de gemeente stimuleert structureel inwoners om een
   maatschappelijke bijdrage te leveren en steunt hen hierbij, de vergrijzing als kans;
- Zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Op een juiste manier gebruik maken van andere bronnen van
   financiering, waar een andere wet van toepassing is sturen we hierop;
- Maatschappelijke opgaven pakken wij in samenhang en in coalities met partners aan;
- Goed is goed genoeg (goedkoop en adequaat). Kostenbewust en binnen realistische financiële kaders.

Op basis van alles wat hierboven staat geschreven en de grote opgave waar we in het sociaal domein voor staan
zijn de reguliere begrotingsdoelen aangepast. Het gaat hier met name om prioriteren en faseren. Daarbij is wel zo
veel mogelijk rekening gehouden met voorgaande begrotingen, waardoor de verschillende doelen nog wel te
vergelijken zijn.




                                                                                                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Wat zijn onze doelen en resultaten voor 2021?


Transformatie 2.0; versoberen en versnellen

    Doel                              Inwoners die een maatwerkvoorziening nodig hebben worden goed geholpen
                                      vanuit één geïntegreerde (WMO, jeugdhulp, Participatiewet) gemeentelijke
                                      toegang
    Beoogd resultaat 2021             Alle medewerkers van de toegang werken met de omgekeerde toets. Registraties
                                      van de verschillende wetten zijn op elkaar afgestemd met in acht neming van de
                                      AVG.
    Processtap/actie 2021             Continue intervisie op het werken met de omgekeerde toets. Samen met aanbieders
                                      en andere organisaties dit proces bespreken.



    Doel                              Inwoners krijgen zo thuisnabij mogelijk ondersteuning en hebben zo min
                                      mogelijk last van grenzen tussen zorgwetten en zorgverleners
    Beoogd resultaat 2021             Er is frequent afstemmingsoverleg met de huisartsen, zorgaanbieders, gemeente en
                                      andere maatschappelijke partners om de integrale ondersteuning thuisnabij te
                                      realiseren.
    Processtap/actie 2021             Planmatige aanpak van het afstemmingsoverleg realiseren en borgen. Het
                                      afstemmingsoverleg krijgt een belangrijke rol voor de integrale aanpak. Het leren
                                      werken vanuit de principes van positieve gezondheid en de gezamenlijke aanpak
                                      integrale ouderenzorg (huisartsen, thuiszorg sociaal werk, gemeente) draagt
                                      hieraan bij.



    Doel                              In 2022 is er een goede afstemming tussen de zorg die vanuit onderwijs wordt
                                      ingezet en de jeugdhulp
    Beoogd resultaat 2021             Na een tweejarige pilot SO+ klas op het Ravelijn, hebben we besloten deze werkwijze
                                      een integraal onderdeel van de jeugdhulp te laten zijn.

                                         In 2021 is de opgedane ervaring vertaald worden naar een integrale structurele
                                          werkwijze en worden deze kinderen en gezinnen beter bereikt;
                                       De intensieve aanpak van onderwijs en jeugdhulp binnen ‘t Tij, de
                                          trajectvoorziening in het Voortgezet onderwijs4, resulteert in een sluitende
                                          aanpak per jongere en gerichtere toeleiding naar onderwijs en/of werk.
    Processtap/actie 2021             De ervaring van twee voorgaande jaren vertalen we naar een integrale structurele
                                      werkwijze van de SO+ klas die aansluit bij de betreffende kinderen en gezinnen. De
                                      beoogde resultaten worden daarbij concreet inzichtelijk gemaakt. In samenwerking
                                      met ’t Tij wordt uitgewerkt hoe de aanpak van de individuele jongeren ook op
                                      collectieve wijze versterkt en geborgd kan worden.




4   Een groep binnen het voortgezet speciaal onderwijs (VSO), regio Steenwijk en omstreken.




                                                                                                                        35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Maatschappelijke opgaven

    Doel                           Mensen met een arbeidsbeperking wordt een beschutte werkplek geboden
    Beoogd resultaat 2021          Het minimaal      realiseren van de landelijke taakstelling van 21 beschutte
                                   werkplekken in onze gemeente in 2021
    Processtap/actie 2021          De uitvoering van beschut werk is opgedragen aan NoordWestGroep in afstemming
                                   met ons Uitvoeringsteam Sociaal Domein.



    Doel                           Het aantal inwoners dat niet kan deelnemen aan de samenleving vanwege
                                   armoede, neemt af
    Beoogd resultaat 2021          In 2021 zijn we aangesloten bij ‘Sam&Overijssel’5. Hierdoor zullen mogelijk meer
                                   gezinnen met kinderen in armoede bereikt worden. De verwachting dat meer
                                   mensen, n.a.v. de coronacrisis, hun baan zullen verliezen leidt er mogelijk toe dat de
                                   armoede zal toenemen. Dit maakt het bereiken van dit doel lastig.
    Processtap/actie 2021          Er wordt meer aandacht besteed aan preventie, vroegsignalering en voorlichting.
                                   Dit doen we in samenwerking met Sociaal Werk De Kop (SWDK). Daarnaast wordt
                                   het oplossen van schuldenproblematiek, bijvoorbeeld door schuldhulpverlening, als
                                   speerpunt opgepakt.



    Doel                           Onderwijsachterstanden en voortijdig schoolverlaten wordt teruggedrongen
    Beoogd resultaat 2021          De omvang van resultaten binnen de projecten van ‘Samen voor Ryan’ is groot en
                                   divers. Een greep uit de resultaten voor 2021:
                                    De Steenwijkerlandse Academie heeft een programma van deskundigheids-
                                       bevordering opgezet;
                                    ‘Levensvaardigheden’ wordt als les aangeboden binnen het praktijkonderwijs;
                                    Er is een meetlat ontwikkeld om het taalniveau en sociaal-emotionele
                                       ontwikkeling bij (anderstalige) kinderen in beeld te brengen.
    Processtap/actie 2021          Voor de projecten binnen ‘Samen voor Ryan’:
                                    Verstrekken we jaarlijks subsidie;
                                    Monitoren we per project de afzonderlijke resultaten;
                                    Ontwikkelen we een systeem van tellen en vertellen om de effecten van ‘Samen
                                       voor Ryan’ op lange termijn te monitoren;
                                    Organiseren we (wederom) een bijeenkomst om met alle deelnemende partijen
                                       te bepalen of we nog de goede kant op gaan.



    Doel                           Alle kinderen krijgen de kans om zich goed te ontwikkelen
    Beoogd resultaat 2021          90% van de 2- en 3-jarigen gaat naar een voorschoolse voorziening. Gezien de
                                   keuzevrijheid van ouders is een 100% bereik niet mogelijk.
    Processtap/actie 2021          Nog meer en beter monitoren. Meer inzetten op normaliseren van gebruik
                                   peuteropvang. Meer nadruk leggen op belang peuteropvang voor ontwikkeling
                                   kind, op professionalisering van het Voor- en vroegschools aanbod (o.a. meer uren
                                   per week). Verder inzetten op nog meer samenwerking met basisonderwijs én
                                   binnen de sector; relatie met Samen voor Ryan en Kansrijke Start.




5‘Sam& Overijssel’ biedt 0-21 jarigen in armoede via 1 portaal (www.samenvoorallekinderen.nl) de mogelijkheid om allerlei voorzieningen
aan te vragen. Denk hierbij aan: sport- en cultuurcontributie, schoolvoorzieningen, dagjes uit, laptop/fiets, verjaardagspakket ect.




                                                                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Doel                    Het vergroten van duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht
Beoogd resultaat 2021    Consulenten sociaal domein en sociaal werkers hebben een gezamenlijke
                            training ‘Werken vanuit positieve gezondheid’ gehad;
                         Er is een gezamenlijke aanpak partijen integrale ouderenzorg (huisartsen,
                            thuiszorg sociaal werk, gemeente) gerealiseerd.

                        Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord
                        Er is sprake van samenhang met het programma Mijn Steenwijkerland dat als doel
                        heeft om zoveel mogelijk vitale, fitte, participerende inwoners in Steenwijkerland te
                        hebben, in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Een aantal van de
                        beoogde resultaten staan daarom verwoord bij dit doel en een aantal staat bij Mijn
                        Steenwijkerland.

                        Met ondersteuning vanuit de gemeente is o.a.
                         Op enkele locaties van voorschoolse opvang het bewegen een belangrijk
                            onderdeel in de dagelijkse zorg voor de kinderen;
                         De kwaliteit van het bewegingsonderwijs op enkele scholen vergroot en zijn er
                            meer beweegmomenten ingevoerd gedurende de dag;
                         De Long Challenge gehouden, waarbij is samengewerkt met het longfonds en
                            de fysiotherapeuten.
Processtap/actie 2021   Uitvoering geven aan:
                         Plan van aanpak Samen in Beweging;
                         Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord;
                         Uitvoeringsprogramma van het Wedstrijdplan.

                        We zetten hierbij in op de volgende thema’s:
                         Jong leren bewegen;
                         Vitaal oud(er) worden;
                         Inclusief sporten en bewegen;
                         Vitale sportaanbieders;
                         Duurzame sportinfrastructuur.



Doel                    Mensen met verward gedrag krijgen passende ondersteuning
Beoogd resultaat 2021   Het actieplan voor de sluitende aanpak rondom mensen met verward gedrag wordt
                        uitgevoerd. Hierin zijn veel concrete actiepunten op 10 verschillende bouwstenen
                        benoemd.

                        In 2021 wordt vooral ingezet op intensivering van de samenwerking (zowel intern,
                        als met ketenpartners, mogelijk op wijkniveau) rondom (het voorkomen van)
                        escalatie en de aanpak van multiprobleem huishoudens/ woonoverlast. Dat
                        impliceert onder andere het maken van afspraken over informatiedeling en de
                        gewenste overlegstructuur.

                        De wet verplichte Ggz wordt tussentijds geëvalueerd, waarbij in het bijzonder
                        aandacht is voor de keuze van Steenwijkerland om het “horen” te mandateren aan
                        medewerkers.
Processtap/actie 2021   Rondom deze opgaven wordt intensief regionaal samengewerkt. In 2021 wordt
                        opnieuw een agenda gevormd welke punten regionaal worden opgepakt en welke
                        lokaal.




                                                                                                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                         Ook worden in 2021 voorbereidingen getroffen op de decentralisatie van het
                         beschermd wonen naar gemeenten met ingang van 2022, zoals de inkoop van
                         ondersteuning, organiseren van de toegang en afspraken over regionale
                         samenwerking.
                         Vooruitlopend hierop wordt in 2021 gewerkt aan het meer passend maken van de
                         ondersteuning voor mensen met Ggz problematiek die zelfstandig wonen in
                         Steenwijkerland. Bijvoorbeeld door inkoop van specifieke ondersteuning of
                         inloopmogelijkheden te creëren in de wijk. De planvorming hiervoor wordt najaar
                         2020 opgepakt.



Opgaven die worden getemporiseerd

 Doel                    De Steenwijkerlandse samenleving sluit niemand uit
 Beoogd resultaat 2021   Ten gevolge van de coronacrisis kiezen wij ervoor, naar aanleiding van HHP, deze
                         onderdelen te temporiseren.
 Processtap/actie 2021   De uitvoering van de Inclusie Agenda ‘Onbeperkt Samenleven´ is getemporiseerd.
                         In 2021 wordt, op basis van het HHP, bepaald op welke manier hier uitvoering aan
                         gegeven kan worden.
                         Het opstellen van een regenboogbeleid, met het daarbij behorende beleidsproces, is
                         getemporiseerd. In 2021 wordt bepaald op welke manier hieraan, in deze nieuwe
                         werkelijkheid waar we ons in bevinden, zo goed mogelijk invulling kan worden
                         gegeven.



 Doel                    Het aantal inwoners dat moeite heeft met lezen, schrijven, rekenen of digitale
                         vaardigheden neemt af
 Beoogd resultaat 2021   Er nemen 150 inwoners deel aan een aanbod om hun taalvaardigheden te vergroten.
                         Nog eens 50 inwoners nemen deel aan een aanbod om hun rekenvaardigheden te
                         vergroten. Als laatst beoogd resultaat voor dit jaar nemen 50 inwoners deel aan een
                         aanbod om hun digitale vaardigheden te vergroten.
 Processtap/actie 2021   Omdat uit de afgelopen beleidsperiode is gebleken dat er té veel werk ligt bij het
                         huidige Taalpunt, zullen er keuzes gemaakt moeten worden wat er wél en wat er
                         niet mogelijk is. Er zal daarom gewerkt worden aan een tussenevaluatie. Daarna zal
                         er, op basis van doelstellingen/ resultaten en werkzaamheden/ inzet uren, keuzes
                         gemaakt moeten worden. Samen met de ondernemers worden daar waar mogelijk
                         trajecten opgestart.



 Doel                    Versterken van inzet van vrijwilligers en maatschappelijke initiatieven in het
                         sociaal domein
 Beoogd resultaat 2021   Het behouden van de vitaliteit van de vrijwilligersorganisaties als belangrijk
                         onderdeel van de vitale samenleving.
 Processtap/actie 2021   Ten gevolge van de coronacrisis is voor dit onderdeel in 2020 pas op de plaats
                         gemaakt. In 2021 kijken we op welke wijze we het beleid op vrijwillige inzet kunnen
                         verbinden aan de uitwerking van het HHP.




                                                                                                           38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Relatie met verbonden Partijen

 NoordWestGroep
 De NoordWestGroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende
 hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden. De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen.

 Met het toevoegen van de taken vanuit de Participatiewet aan de gemeentelijke integrale toegang is de IGSD per
 1-1-2020 opgeheven. Hiermee komt ook de positie van NoordWestGroep, waar tot medio 2017 op uitvoerings-
 niveau een samenwerking mee was, in een ander daglicht te staan.
 Na de vaststelling van het visiedocument Participatie 2020-2023 zal in het laatste kwartaal 2020 ook gestart
 worden met de toekomstige rol en positie van NoordWestGroep in de uitvoering van de Participatiewet.

 GGD IJsselland
 De gemeente Steenwijkerland maakt deel uit van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD). De GGD
 bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in IJsselland.
 Volgens de Wet publieke gezondheid hebben gemeenten de taak een GGD in stand te houden voor de uitvoering
 van taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg. Dit is o.m. gericht op het bevorderen van de algemene
 gezondheid en het voorkomen van ziekten bij risicogroepen. Een belangrijke rol van de GGD is daarnaast
 monitoring en signalering. Vanaf 2018 voert de GGD de gehele jeugdgezondheidszorg (0-18 jaar) uit.

 RSJ IJsselland (voorheen BVO Jeugdzorg IJsselland)
 De RSJ IJsselland is een samenwerkingsverband voor de jeugdhulp van 11 gemeenten in Overijssel. De RSJ voert
 een aantal bedrijfsvoeringstaken uit die verbonden zijn aan de inkoop, contractmanagement en monitoring van
 de verstrekte individuele voorzieningen jeugdhulp. Jeugdhulp biedt extra ondersteuning aan kinderen en hun
 ouders bij het opgroeien en opvoeden tot zelfstandige volwassenen.

 In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan.



Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.




In paragraaf 3.6. is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende
toelichtingen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘Samenredzaam’ gaat het om de volgende
maatregelen:




                                                                                                              39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>2.10. Bestuursprogramma ‘Mijn Steenwijkerland’




 AMBITIE: HUISVESTING
 Een passende woning voor jong en oud
 Nieuwe sociale huurwoningen
 Vergrijzing als kans
 Goede en duurzame schoolgebouwen



We willen dat iedereen goed kan wonen in onze gemeente. Samen met de kernen en wijken zoomen we in op de
woonbehoefte van jongeren en ouderen. Voor mensen met een lager inkomen, zetten we in op voldoende sociale
huurwoningen.



 AMBITIE: MOBILITEIT
 Betere fietspaden
 Veilige kernen en wijken
 Slimme en duurzame mobiliteit



De strategische Mobiliteitsvisie ‘Steenwijkerland duurzaam in beweging’ is in concept klaar. Speerpunten zijn het
verder ontwikkelen als fiets- en wandelgemeente, het realiseren van transfers, de zorg voor basismobiliteit en het
verduurzamen van woon-werk-en bedrijfsverplaatsingen.



 AMBITIE: LEEFOMGEVING
 Verbeteren toegankelijkheid openbare ruimte
 Versterken biodiversiteit
 Stimulerende omgeving voor sport en cultuur



Mensen wonen graag in Steenwijkerland. Dat willen we graag verder verbeteren met een groene en verzorgde
omgeving, prima en over de gemeente verspreide voorzieningen en een goede bereikbaarheid voor iedereen.

Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende
acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 6 thema’s uit het programma ‘Mijn Steenwijkerland’:
Aantrekkelijke en veilige leefomgeving, wonen, kunst en cultuur, sport en bewegen, mobiliteit, onderwijs en
onderwijshuisvesting.




                                                                                                               41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Wat zijn onze doelen en resultaten?

Aantrekkelijke en veilige leefomgeving:



 Doel                     Mensen voelen zich mede-eigenaar van de leefomgeving
 Beoogd resultaat 2021     Samen met onze stakeholders en PBW’s gaan we (onder andere beheer openbare
                            ruimte en gebiedcoördinatoren/kernen en wijken) periodiek in gesprek hoe we
                            inwoners nog beter kunnen betrekken bij hun fysieke leefomgeving;
                           Beheer en/of onderhoud van de openbare ruimte door (groepen van) inwoners
                            wordt toegejuicht. We ondersteunen jaarlijks tenminste één gezamenlijk
                            aangedragen en substantieel bewonersinitiatief.
 Processtap/actie 2021     We beraden ons op de opgave hoe we inwoners nog beter kunnen betrekken bij
                            hun fysieke leefomgeving. Zo hebben we veel maatwerkcontact met inwoners als
                            er concrete periodieke onderhouds- of beheersactiviteiten in o.a. het groen,
                            riolering, straatwerk of bij speelvoorzieningen nodig zijn. De ambitie is dat we het
                            totaal van deze geplande activiteiten per gebied kunnen afstemmen met de
                            inwoners of plaatselijk belangverenigingen. De kanttekening is, dat mensen vaak
                            meer energie en betrokkenheid ervaren bij activiteiten in eigen straat of wijk en
                            minder als die locatie/scope wat groter is. Daarnaast is het organisatorisch complex
                            om alle activiteiten in de openbare ruimte tegelijkertijd op te kunnen pakken. Denk
                            hierbij aan lopende contracten en/of te doorlopen aanbestedingsprocedures. Ook
                            de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en Corona/Covid-19 zorgen er voor
                            dat we hetzij tegen vergunningsvraagstukken hetzij participatievraagstukken
                            aanlopen. Samen met onze stakeholders en PBW’s gaan we (beheer openbare
                            ruime en gebiedscoördinatoren/kernen en wijken) verder in gesprek om aan deze
                            opgave te werken;
                           We ondersteunen jaarlijks tenminste één gezamenlijk aangedragen en substantieel
                            bewonersinitiatief.



 Doel                     Behoud cultuur en eigen identiteit
 Beoogd resultaat 2021     Antwoord op de vraag of er kernen of gebieden zijn die met duurzaam
                             landschapsbeheer aan de slag willen. Voorheen werd langjarig beheer landschap
                             ‘Groene en Blauwe Diensten’ genoemd;
                           Mocht een kern/gebied positief tegen duurzaam landschapsbeheer staan, dan gaan
                             we kijken of we dit gelijk kunnen oppakken en implementeren;
                           Een vitaal aantrekkelijk landschap waar het goed wonen, werken en recreëren is.
                             Dit is te meten via aanwezige landschapselementen als poelen, houtwallen, singels,
                             laanstructuren enz. Zij zijn belangrijke dragers van het landschap. Zij zorgen voor
                             variatie, afwisseling en identiteit. Variatie en afwisseling in het landschap is ook
                             voor de biodiversiteit van elementair belang. Een vitaal gevarieerd herkenbaar
                             landschap is een aantrekkelijk landschap dat bijdraagt aan het gevoel van
                             welbevinden en welzijn van onze inwoners.
 Processtap/actie 2021     Onderzoeken of er naast Willemsoord ook andere kernen of gebieden zijn die met
                             Langjarig Beheer Landschap (opvolger Groene en Blauwe Diensten) aan de slag
                             willen;
                           Opstellen gebiedsplan Langjarig Beheer Landschap, samen met groep inwoners
                             die zich willen inzetten voor behoud en ontwikkeling van het landschap in eigen
                             omgeving;
                           Inzetten op kwaliteit, variatie en behoud van identiteit van het landschap.




                                                                                                               42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre> Doel                      Versterken biodiversiteit (met bijdrage aan positieve gezondheid)
 Beoogd resultaat 2021     Ontwikkelen van een stimulerende omgeving, waarin variatie en diversiteit bijdragen
                           aan het welbevinden van onze inwoners. Een gevarieerde aantrekkelijke openbare
                           ruimte waarin ruimte is voor wilde planten en dieren levert voor veel inwoners een
                           substantiële bijdrage aan het gevoel van welbevinden (positieve gezondheid). Ook
                           draagt natuurlijk evenwicht bij aan een evenwichtig systeem waarin minder plagen
                           (bijvoorbeeld ratten of EPR) en ziektes optreden. We beogen, dat de meldingen over
                           de EPR verder dalen in 2021.
 Processtap/actie 2021      Het stimuleren van natuurbeleving en natuureducatie;
                            Natuurinclusief bouwen als norm;
                            Terreininrichting en ontwikkeling zijn gericht op diversiteit, ecologie en duurzaam
                                beheer en onderhoud;
                            Het uitdragen en toelichten van het ecologisch (maai)beheer;
                            Het ondersteunen van (inwoners)initiatieven die bijdragen aan behoud en
                                versterking van de biodiversiteit;
                            Aandacht voor biodiversiteit bij de uitvoering van het gemeentelijk beheer en
                                onderhoud, onder ander door het verzorgen van praktisch werk- en kennissessies
                                voor de buitendienst, door een ecoloog.



 Doel                      Veilige kernen en wijken
 Beoogd resultaat 2021     De verkeersveiligheid in Steenwijkerland neemt toe ten opzichte van 2017. Dit meten
                           we aan de hand van de landelijke ongevallen registratie (VIASTAT).
 Processtap/actie 2021      Als er middelen beschikbaar worden gesteld door de raad is het onze wens het
                               kruispunt de Gasthuisdijk/de Klosse her in te richten (zie bestedingsplan);
                            In Kallenkote wordt de herinrichting fase II gerealiseerd;
                            Als de middelen beschikbaar worden gesteld door de raad, participeert de
                               gemeente in de verbetering van de rotonde in de N351 te Kuinre door de provincie
                               Overijssel (zie bestedingsplan).



De afgelopen jaren is er in de jaarstukken gerapporteerd over het doel ‘Inwoners waarderen de openbare ruimte’,
binnen het programma Mijn Steenwijkerland. De tevredenheidsscore uit de Omnibusenquête bepaalde of we wel
of niet op koers lagen. Met het afschaffen van deze enquête verdween de meetbaarheid van de doelstelling. In plaats
daarvan kwamen acties, gericht op borging van de (meer)waarde van de openbare ruimte (IVOR), de uitvoering
van onderhoudsplannen en het betrekken van inwoners bij de inrichting van bloemrijke entrees.
Waardering van de openbare ruimte is een optelsom van onze investeringen in (her)inrichtingen en voorzieningen,
het beheer en onderhoud hiervan en de mate waarin we inwoners betrekken bij planvorming en daadwerkelijk
onderhoud. Dit zijn onderwerpen die deel uitmaken van andere doelstellingen binnen het bestuursprogramma
(o.a. ‘Mensen voelen zich mede-eigenaar van de leefomgeving’ en ‘Veilige kernen en wijken’). Het belang van een
goede openbare ruimte voor een prettige woonomgeving en een gevoel van welbevinden, krijgt een plaats in de
Omgevingsvisie. Daarmee is een afzonderlijke formulering van deze doelstelling overbodig geworden.




                                                                                                                43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Wonen:

 Doel                     Realistische groei woningbouw Steenwijkerland
 Beoogd resultaat 2021     In 2021 is de kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte voor alle kernen in kaart
                              gebracht, met speciale aandacht voor voldoende voor ouderen geschikte woningen
                              en woningen voor starters;
                           In 2021 wordt uitvoering gegeven aan het investeringsplan sociale woningbouw
                              2018-2027 voor de toevoeging van sociale huurwoningen in de kernen Kuinre,
                              Scheerwolde, Oldemarkt, Willemsoord en Steenwijk. Gestart wordt met 8
                              woningen in Scheerwolde en 12 woningen in Steenwijk.
 Processtap/actie 2021    Vertaling van het woningmarktonderzoek naar concept woningprogrammering voor
                          de kernen. De opgestelde cruciale agenda voor de bouw van sociale huurwoningen in
                          de noordelijke kernen en Steenwijk wordt samen met de woningcorporaties structureel
                          gemonitord.



 Doel                     Een passende woning voor iedereen
 Beoogd resultaat 2021     De Prestatieafspraken 2018-2022 met de woningcorporaties worden conform
                             uitgevoerd met bestuurlijke monitoring in het voorjaar en vaststelling nieuwe
                             jaarschijf in het najaar;
                           De instelling van een regeling Blijversleningen wordt in 2021 overwogen;
                           De taakstelling voor de huisvesting van statushouders wordt gehaald;
                           Vaststelling van beleid voor de huisvesting van woonwagenbewoners.
 Processtap/actie 2021     In maart 2021 worden de Prestatieafspraken gemonitord en in het najaar wordt de
                             jaarschijf voor 2022 opgesteld;
                           Een raadsvoorstel voor het instellen van een regeling Blijversleningen wordt
                             voorgelegd;
                           De huisvesting van statushouders wordt conform taakstelling uitgevoerd en elk
                             kwartaal gemonitord;
                           Voor de huisvesting van woonwagenbewoners wordt in 2021 helder beleid
                             opgesteld.



 Doel                     Impuls aan wijken of kernen
 Beoogd resultaat 2021    In 2021 is de visie voor wijkvernieuwing in wijk de Gagels gereed.
 Processtap/actie 2021    In samenwerking met Woonconcept, maatschappelijke organisaties en inwoners een
                          wijkvisie uitwerken in de eerste helft van 2021.



Het doel ‘Vergrijzing als kans’ is niet langer opgevoerd als afzonderlijke doelstelling, omdat het onderwerp is
geïntegreerd onder het nieuw geformuleerd doel ‘Leven Lang Leren/ontwikkelen Steenwijkerland’ binnen
onderhavig bestuursprogramma (zie verderop). De huisvesting van ouderen zal in 2021 en daarna onverminderd
onze aandacht hebben. Niet alleen in de woningprogrammering voor koopwoningen, maar ook voor sociale
huurwoningen.



Kunst en Cultuur:

 Doel                     We stimuleren een brede cultuurparticipatie
 Beoogd resultaat 2021     In 2020 wordt voor Scala een plan van aanpak opgesteld. Het beschikbare
                             subsidiegeld aan Scala wordt vanaf 2021 ingezet voor activiteiten. De besparings-




                                                                                                             44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                            opdracht van € 100.000 die in het kader van de bestuurlijke herprioritering
                            (Programma-begroting 2020-2023) is bepaald, gaat in per 1-1-2022;
                           In 2020 zou het subsidiebeleid ter versterking van de amateurkunst zijn
                            geëvalueerd en herzien. Vanwege de Covid-19 crisis kan het beleid pas per 1-1-
                            2022 zijn herzien. In 2021 wordt gestart met evaluatie van dit subsidiebeleid.
Processtap/actie 2021      Scala heeft in april 2020 een plan opgesteld, dat plan is geëvalueerd en is in 2020
                            geëvalueerd met stakeholders en bijgesteld. Van de bezuinigingsopdracht van in
                            totaal € 100.000 is circa € 70.000 ingevuld. De laatste € 30.000 wordt in 2021 nader
                            onderzocht in samenwerking met Scala;
                           In 2020 is het subsidiebeleid ter versterking van de amateurkunst herzien (Start
                            december 2019 bijeenkomst Hafabra). Omdat vanwege de Covid-19 crisis dit
                            proces is gestagneerd, wordt in 2021 verder gegaan met het subsidiebeleid ter
                            versterking van de amateurkunst. Hierbij wordt rekening gehouden met
                            ontwikkelingen op het gebied van Covid-19 en de komst van de cultuurmakelaar.



Doel                    Vergroten zichtbaarheid cultuursector en herkenbaarheid gemeente
Beoogd resultaat 2021    Instellen Culturele netwerkvorming en cultuurmakelaar in 2020. In 2021 gaat de
                            makelaar aan de slag;
                         Vaststellen nieuw beleid kunst in de openbare ruimte;
                         Het beleidsplan culturele evenementen en festivals wordt in het kader van het
                            cultuurprofiel evenementen Overijssel op 31 december 2020 vastgesteld;
                         Museumproject Steenwijk. In 2021 wordt gestart met het uitvoeren
                            vervolgonderzoek te weten conceptontwikkeling, schetsontwerp en bidbook;
                         Dit vervolgonderzoek moet antwoord geven op de onderzoeksvragen en bestaat
                            uit wervend bidbook, incl. schetsontwerp, impressies en opzet investerings- en
                            exploitatiekosten en dekkingsplan, als basis voor fondsenwerving;
                         De resultaten van dit vervolgonderzoek vormt de basis voor ontwerp- en
                            realisatiefase;
                         De resultaten van dit plan wordt na akkoord werkgroep projectleider voorgelegd
                            aan college en gemeenteraad.
Processtap/actie 2021   Instellen culturele netwerkvorming
                        Het instellen van het culturele netwerkvorming (ook wel cultureel platform genoemd)
                        wordt pas eind 2020 opgestart en zal pas goed geëffectueerd zijn in 2021. De
                        cultuurmakelaar heeft hierin de regie, coördineert deze opzet van culturele netwerken
                        en bewaakt de kwaliteit

                        Beleid kunst in de openbare ruimte
                        In 2021 zal het beleid op kunst in de openbare ruimte worden herzien. In 2020 is een
                        start gemaakt en is de commissie beeldende kunst aangehaakt bij dit proces. Vanwege
                        Covid-19 heeft dit proces vertraging opgelopen. In het najaar 2020 wordt hiermee
                        verder gegaan. Verwacht wordt dat het nieuwe beleid voor 1-7-2021 kan worden
                        vastgesteld en geïmplementeerd.

                        Evenementenbeleid
                        Het beleidsplan culturele evenementen en festivals kan niet op 1 januari 2021 worden
                        vastgesteld. Reden hiervoor is dat het cultuurprofiel evenementen Overijssel per 1-7
                        2021 afloopt. De evaluatie van dat programma vormen ene belangrijke input voor het
                        beleid. Covid-19 heeft ook in dit project tot vertraging geleid. Daarnaast is nog niet
                        goed helder wat de gevolgen zijn voor evenementen op langere termijn.




                                                                                                              45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                         Museumproject Steenwijk
                         In het kader van het Project binnenstad Steenwijk is door een extern onderzoeksbureau
                         Bureau in het najaar van 2019 een haalbaarheidsonderzoek Museum Steenwijk
                         uitgevoerd. Onderzocht is of en zo ja op welke wijze de huidige musea in Steenwijk, te
                         weten Hildo Krop museum, Stadsmuseum en het Kermis- en Circusmuseum kunnen
                         worden samengevoegd tot 1 centraal museum zodanig dat dit opzet van dit museum
                         aansluit bij de ambities en visie van de stad Steenwijk en gemeente Steenwijkerland. In
                         dit haalbaarheidsonderzoek wordt aanbevolen om de bestaande musea met
                         bijbehorende functies samen te voegen. Vanwege Covid-19 is aan de raad geen
                         adviesnota, maar een informatienota voorgelegd waarin de voortgang is
                         gecommuniceerd.

                         Covid-19 heeft gezorgd voor vertraging in dit project. Het museumproject is tevens als
                         discussieonderwerp voorgelegd aan de raad, moet het museumproject worden
                         getemporiseerd of helemaal worden geannuleerd? De meeste raadsleden hebben
                         aangegeven dat het zonde zou zijn om het museumproject te temporiseren. Kijk wat
                         wel mogelijk is luidt het advies van de raad.



Sport en bewegen:

 Doel                    Zoveel mogelijk vitale, fitte, participerende inwoners in Steenwijkerland in een
                         omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag
 Beoogd resultaat 2021   Er zit in dit doel een samenhang met het programma Samenredzaam dat als doel heeft
                         Het vergroten van duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht.
                         Onderdeel van dit doel is het ‘actieprogramma Gezonde Leefstijl’. Een aantal van de
                         beoogde resultaten staan daarom verwoord bij dit doel en een aantal staat bij
                         Samenredzaam.

                         Met ondersteuning vanuit de gemeente:
                          Is in drie gebieden samen met sportaanbieders gewerkt aan het vergroten van de
                             kwaliteit van jeugdtrainers;
                          Zijn ouderen met fittesten en kennismakingslessen geactiveerd via Max Vitaal. Dit
                             gebeurt in samenwerking met de werkgroep ‘vitaal oud(er) worden’;
                          Krijgen alle kinderen uit de basisschoolleeftijd de kans kennis te maken met een
                             divers aanbod van sport en cultuur door middel van het programma Sjors Sportief
                             en Creatief;
                          Is er een ondersteuningsagenda voor 2022 opgesteld samen met de
                             sportaanbieders.
 Processtap/actie 2021   We geven uitvoering aan het Steenwijkerlands Sport en Beweegakkoord, het
                         uitvoeringsprogramma van het Wedstrijdplan. We zetten hierbij in op de volgende
                         thema’s:
                          Jong leren bewegen;
                          Vitaal oud(er) worden;
                          Inclusief sporten en bewegen;
                          Vitale sportaanbieders;
                          Duurzame sportinfrastructuur.
                         Er zit in het Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord een grote samenhang met het
                         programma Samenredzaam dat als één van de doelen heeft: ‘het vergroten van
                         duurzame gezondheidswinst en versterken van veerkracht’.




                                                                                                              46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                         Specifieke aandachtspunten voor 2021 zijn monitoring en communicatie voor het
                         Steenwijkerlands Sport & Beweegakkoord als geheel.



Mobiliteit:

 Doel                    Iedereen mobiel
 Beoogd resultaat 2021    De tevredenheid over de voet- en fietsinfrastructuur neemt toe ten opzichte van
                             2017. Indicatie hiervoor is het aantal klachten;
                          De toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt verbeterd;
                          Er wordt gestart met maatregelen uit de strategische mobiliteitsvisie.
 Processtap/actie 2021    In 2021 worden de volgende fietspaden verbeterd: Markeweg-Driewegsluis,
                             Jonenweg, Otterskooi-Oude Kerkweg, Kalenbergerpad en Steenwijk-Ossenzijl.
                          In minimaal twee wijken/kernen wordt samen met ervaringsdeskundigen
                             onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de openbare ruimte.
                             Geconstateerde knelpunten worden weggenomen.
                          Uitvoering geven aan strategische mobiliteitsvisie met o.a. maatregelen:
                             - Parkeernota (met fietsparkeernormen) wordt aangepast;
                             - Verkennen van mogelijkheden van deelfiets, toeristisch recreatief, bedrijven en
                                 OV-haltes;
                             - Stimulering en promotie van fietsgebruik;
                             - Realiseren van laadpalen, elektrische auto’s strategische locaties;
                             - Deelauto’s (inzetten gemeentelijke elektrische auto’s);
                             - Campagnes om gedrag te beïnvloeden;
                             - Smart mobility en Smart Hospitality: onderzoek naar (en implementatie van)
                                 transfers en overstappunten om spreiding van toeristen mogelijk te maken.



Onderwijs en onderwijshuisvesting:

 Doel                    Kwalitatief goede en duurzame schoolgebouwen
 Beoogd resultaat 2021   Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vertaald in een uitvoeringsplan en 4 fasen.
                         Fase 1 (2018-2020) hiervan (plannen Tuk, Wanneperveen, De Gagels en Eekeringe) is
                         in uitvoering. In 2021 wordt de nieuwe school (en dorpshuis) in Tuk opgeleverd.
                         Tevens wordt in 2021 gestart met de bouw van de school in Giethoorn (geen onderdeel
                         van het IHP).
 Processtap/actie 2021   School 't PuzzelStuk & Dorpshuis Tuk
                         Het jaar 2020 wordt gebruikt voor de voorbereiding en aanbesteding van de school en
                         het dorpshuis. Tevens staat de verplaatsing van de scouting in 2020 op de planning om
                         deze locatie geschikte te maken voor de school en het dorpshuis.

                         Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemminsplanprocedure van de
                         nieuwe locatie van de scouting, geeft zicht op een nieuwe school en dorpshuis in de
                         zomer van 2021.

                         Samenlevingsschool De Lisdodde Wanneperveen
                         Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor
                         de eventuele nieuwe locatie, geeft zicht op een nieuwe school in 2022.




                                                                                                               47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                         Emma- en Frisoschool, De Gagels Steenwijk
                         Het jaar 2021 wordt gebruikt voor de voorbereiding van de nieuw te bouwen school.
                         Eerste half jaar van 2021 is er een programma van eisen. In de tussentijd wordt gewerkt
                         aan het geschikt krijgen van de nieuwe locatie.

                         Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor
                         de eventuele nieuwe locatie, geeft zicht op een nieuwe school in 2022.

                         RSG/CSG Eekeringe Steenwijk
                         Het jaar 2021 wordt gebruikt voor de voorbereiding om te komen tot uitbreiding van
                         de Eekeringe. Een voorzichtige planning zou een uitbreiding in 2022 mogelijk zijn. Dit
                         afhankelijk van bestemmingsplanprocedure en noodzakelijke verplaatsing van de Slos.

                         IHP fase 2
                         In 2021 wordt een vervolg gegeven aan de voorbereiding van fase 2 van het IHP. Fase
                         2 loopt van 2021 - 2024. De volgende scholen komen in fase 2 aan de orde:
                         - KDC Willem Alexander, Steenwijk (renovatie);
                         - KDC De Wiedekieker en GBS Eben Heazer, Sint Jansklooster, samen onder één dak
                         (nieuwbouw);
                         - KDC De Schutsluis, Blokzijl (renovatie);
                         - VO Lijsterbesstraat, Steenwijk (renovatie).



Nieuw o.b.v. het HHP:

 Doel (nieuw)            Leven lang leren/ontwikkelen Steenwijkerland
                         Binnen de gemeente Steenwijkerland worden door zowel diverse organisaties als
                         particulieren activiteiten aangeboden en uitgevoerd die te rangschikken zijn binnen de
                         term “Een Leven Lang Leren/Ontwikkelen”. Inwoners van Steenwijkerland, van 0 tot
                         100 jaar, kunnen van deze activiteiten gebruik maken. Al deze activiteiten zijn gericht
                         op zoveel mogelijk en zo zelfstandig mogelijk ‘mee doen’ in de samenleving.
                         Momenteel wordt het aanbod vanuit de gemeente aangevlogen vanuit verschillende
                         beleidsvelden, organisaties en ondernemingen. Daarnaast staan niet altijd de inwoners
                         op 1, een belangrijk uitgangspunt van het huidige coalitieakkoord.
                         Wat nodig lijkt om de beoogde doelstellingen uit de beleidsvelden en het coalitie-
                         akkoord te behalen is een meer integrale benadering vanuit beleid richting uit voering.

                         Doelen en uitgangspunten
                         De inwoners van Steenwijkerland moeten optimaal gebruik kunnen maken van de
                         voorzieningen binnen het spectrum ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’.
                         - De inwoner wordt centraal gezet op 1 gezet;
                         - Beleidsvelden en stakeholders moeten aan elkaar worden verbonden;
                         - Deze verbinding van beleidsvelden vinden plaats op zowel organisatorisch als
                             fysiek vlak;
                         - Deze integrale werkwijze inclusief samenwerkingsverbanden draagt tevens bij aan
                             efficiency en effectiviteit van het aanbod.
 Beoogd resultaat 2021   Er is in het voorjaar van 2020 een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak
                         waarin staat beschreven welke stappen nodig zijn om te komen tot nieuw beleid
                         rondom een ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’. Deze aanpak gaat er vanuit dat
                         er op 1 mei 2021 een uitgewerkt plan ligt op basis waarvan kan worden besloten of en
                         hoe ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’ kan worden ingericht.




                                                                                                               48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre> Processtap/actie 2021      Wij stellen voor dat het principe van ‘Een Leven Lang Leren Steenwijkerland’ binnen
                            de gemeente Steenwijkerland integraal wordt opgepakt en uitgewerkt onder leiding
                            van de gemeente. Dit in samenwerking met de stakeholders, het bedrijfsleven en de
                            inwoners en op basis van bestaande middelen en inzet.



Wat gaan we daar de komende jaren voor doen?

Speerpunten voor 2021

1. Positieve gezondheid
Een leven lang leren/ontwikkelen en vitale, fitte, participerende inwoners in een duurzame (klimaatadaptieve en biodiverse)
verzorgde woon- en leefomgeving, die uitnodigt tot gezond gedrag.



Daartoe gaan we in 2021 onder andere het volgende doen:

Wonen:
- Voor het toevoegen van 128 sociale huurwoningen in Steenwijk en 45 in de noordelijke kernen voor het einde
  van 2022 was een ambitieuze planning gemaakt. Daarnaast zijn er aanvullende woningbouwlocaties nodig. Die
  zijn nog niet volledig in beeld. Met de woningbouwcorporaties zullen we prioriteiten moeten stellen tezamen
  met een nieuwe planning.
- In 2020 komt de rekenkamercommissie met de uitkomst van een onderzoek onder de dorpshuizen en MFA’s.
  We verwachten dat dit onderzoek adviezen oplevert om de ontmoetingscentra van waarde en exploitabel te
  houden. Zie ook begrotingsclaim: Eesveen werkt aan een verbouwingsplan voor ‘De Ontmoeting’. Dit
  kerkgebouw wordt omgebouwd naar een toekomstbestendig dorpshuis.

Onderwijs:
- In het integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) zal de eerste fase in 2020 niet gereed zijn. Deze zal naar
   verwachting ook in 2021 en 2022 nog doorlopen. We gaan ervan uit dat de school in Tuk in 2021 in gebruik
   wordt genomen, de school in Giethoorn begin 2022 klaar zal zijn en dat in Wanneperveen ook in 2022 een
   nieuwe school in gebruik kan worden genomen.

Mobiliteit, leefbaarheid en toegankelijkheid:
- Nieuw beleid rondom een ‘Een Leven Lang Leren & Ontwikkelen Steenwijkerland’: er is in het voorjaar van
  2020 een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak. Deze aanpak gaat er vanuit dat er in februari 2021
  een uitgewerkt plan ligt op basis waarvan kan worden besloten of en hoe ‘Een Leven Lang Leren
  Steenwijkerland’ kan worden ingericht.
- Uitvoering geven aan maatregelen uit de strategische mobiliteitsvisie.
- De verbetering van 12 fietspaden is gestart in Willemsoord. De eerstvolgende trajecten betreffen de fietspaden
  Ossenzijl-Kalenberg-Wetering, waar de concrete uitvoering eind 2020 start. In genoemde gebieden starten we
  ook met het promoten van de (e-)fiets.
- Afhankelijk integrale afweging bij de begroting wordt in het najaar van 2021 naar verwachting de N351 in
  Kuinre aangepakt.
- We streven naar een aangename openbare ruimte waar mensen, planten en dieren gelukkig en gezond zijn. We
  gaan dat bereiken door de variatie en diversiteit in het openbaar groen te behouden en te versterken. Onder
  andere door het aanleggen en ecologisch beheren van bloemrijke velden en bermen, het verder ontwikkelen
  van duurzaam beheer met aandacht voor ecologie, zuinig omgaan met grondstoffen, efficiëntie en verzorging.
  Bij deze opgave werken we samen met onze inwoners en verschillende gebiedspartners.




                                                                                                                        49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Gevolgen Corona / HHP

Ons principe is inwoners zoveel mogelijk te betrekken bij de inrichting en/of het beheer en onderhoud van hun
leefomgeving. Dat is belangrijk om de verantwoordelijkheid voor een prettige woonomgeving te kunnen delen.
Het Covid-19 virus zorgt door de noodzakelijke maatregelen dat het contact met inwoners en andere stakeholders
minder intensief en anders is dan gewenst. De consequenties kunnen tweeledig zijn: of projecten in de openbare
ruimte worden opgepakt zonder betrokkenheid van inwoners, of projecten in de openbare ruimte lopen vertraging
op.



Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.




In paragraaf 3.6. is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende
toelichtingen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘Mijn Steenwijkerland’ gaat het om de
volgende maatregelen:




                                                                                                            50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>2.11. Programma ‘Financiën en overhead’


 AMBITIE: VERANTWOORDE GEMEENTELIJKE FINANCIËN
 Sluitende meerjarenbegroting
 Voldoende weerstandsvermogen
 Gematigde ontwikkeling lokale lasten



Een sluitende meerjarenbegroting voor alle jaren, een gematigde ontwikkeling van de lokale lasten en voldoende
buffers om financiële tegenvallers op te kunnen vangen.



 AMBITIE: PROFESSIONELE ORGANISATIE
 Wendbaar en toekomstbestendig
 Programmatische werken



Een nieuwe koers voor de organisatie is uitgezet, waarin samenwerken, meedenken, professionaliteit en plezier
centraal staan. Een belangrijk onderdeel van onze organisatieontwikkeling is het programmatisch werken. Een
prima manier van werken gelet op de grote opgaven van onze gemeente.

In het Coalitieakkoord ‘Door verbinding naar resultaat’ is voor wat betreft de financiën een aantal uitgangspunten
meegegeven aan het college:
1. Wij willen een solide financieel beeld voortzetten met een reëel sluitende meerjarenbegroting;
2. De algemene reserve zit nu op voldoende omvang en wij willen dat zo houden als een veilige achtervang;
3. De lokale lasten worden jaarlijks trendmatig aangepast en stijgen niet meer;
4. Financiële ruimte voor prioriteiten moet gevonden worden door herschikking;
5. Voor de uitvoering van de programma’s wordt per programma een aanjaagbudget beschikbaar gesteld.

Deze uitgangspunten zijn hieronder vertaald in doelen en resultaten.



Wat zijn onze doelen en resultaten?

Verantwoorde gemeentelijke financiën:

 Doel                        Sluitende meerjarenbegroting
 Beoogd resultaat 2021       Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Dat
                             betekent dat de uitgaven en inkomsten structureel en reëel in evenwicht zijn.



 Doel                        Gematigde ontwikkeling lokale lasten
 Beoogd resultaat 2021        Uitgangspunt is om de Onroerende Zaakbelasting (OZB) jaarlijks niet meer dan
                                trendmatig te verhogen.
                              Voor de Afvalstoffenheffing en de Rioolrechten worden wijzigingen in de
                                kosten verhaald door de betreffende tarieven dienovereenkomstig aan te passen
                                (gesloten huishouding). Om grote tariefschommelingen te voorkomen, wordt
                                gebruik gemaakt van de voorziening Reiniging en de voorziening Riolering.




                                                                                                               52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre> Doel                        Voldoende weerstandsvermogen als veilige achtervang
 Beoogd resultaat 2021        Op basis van een goede en betrouwbare risicocontrole komen tot een juiste
                                analyse, beoordeling en beheersing van risico’s.
                              Voldoende weerstandscapaciteit (algemene reserve en de ruimte binnen de
                                OZB) om financiële tegenvallers op te kunnen vangen.



Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt. Met deze begroting zijn wij daarin
geslaagd, mede door een fors pakket aan structurele bezuinigingen. De meerjarenbegroting is materieel sluitend.
Een belangrijke kanttekening daarbij is dat onze financiën de komende jaren onder druk blijven staan. De Covid-
19 crisis is nog niet voorbij en de economische vooruitzichten zijn onzeker. In de risicoparagraaf hebben we deze
risico’s zo goed mogelijk in beeld gebracht en daar waar mogelijk gekwantificeerd.

Om een goed beeld te krijgen van de gemeentelijke financiën hanteren wij de volgende financiële kengetallen: netto
schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en de weerstandsratio. In de
paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ zijn deze kengetallen opgenomen en wordt inzicht gegeven
in het risicoprofiel van de gemeente. Daarmee wordt inzicht geboden in hoe robuust de begroting is. We zien dat
het risicoprofiel van onze gemeente verslechtert en tegelijkertijd onze reservepositie onder druk staat door
bijvoorbeeld eenmalige ‘Corona-uitgaven’. Dat vertaalt zich in een lagere score op de weerstandsratio, waardoor
we in 2021 onder de signaleringswaarde van 2 uitkomen. Verder zien we dat de score op de solvabiliteitsratio daalt
van 22% in 2020 naar 18% in 2021. De belangrijkste verklaring hiervoor is dat we onze algemene reserve vaste buffer
voor het eerst in de historie hebben moeten aanspreken om de financiële effecten als gevolg van de Corona uitbraak
op te kunnen vangen.

We zijn terughoudend met het verhogen van de lokale lasten. Wij streven naar een gematigde ontwikkeling van de
lasten die we in rekening brengen aan inwoners en ondernemers. Echter, dat uitgangspunt hebben we, overigens
net als voor 2020, helaas moeten loslaten voor 2021. In 2021 stijgen de gemiddelde woonlasten voor eigenaren en
gebruikers met 5,9%. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de kostenstijgingen bij afval die wordt
doorberekend in de tarieven. Het tarief stijgt gemiddeld met 15,1%. De OZB stijgt met 9,9%. Dit is 6,1% bovenop
het percentage van 3,8% aan ‘toegestane’ opbrengstenstijging op grond van de trendmatige groei in 2021 (zie tabel
‘Uitgangspunten voor de programmabegroting’ in paragraaf 3.2). Bij de rioolheffing is sprake van een daling van
het tarief met 6%. De stand van de voorziening riolering laat het toe om een fors bedrag te onttrekken, waardoor
het tarief kan dalen. Nadere informatie over de lokale lasten treft u aan in paragraaf 4.1.

Als organisatie willen we op een betrouwbare en professionele manier werken, met daarbij de specifieke doelen:
- samenleving tevreden;
- bestuur tevreden en;
- medewerkers tevreden.

In “4.6. Paragraaf Bedrijfsvoering” zijn onze plannen qua bedrijfsvoering op basis van deze doelen beschreven.



Gevolgen Corona / HHP

De Coronacrisis heeft er mede toe geleid dat de financiën van onze gemeente onder druk zijn komen te staan. We
zien dat onze inkomsten bijvoorbeeld uit de toeristenbelasting dalen. Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met
extra uitgaven om er voor te zorgen dat medewerkers van de gemeente veilig hun werkzaamheden kunnen blijven
verrichten. Ook ondersteunen we maatschappelijke organisaties en hebben we hiervoor een Vitaliteitsfonds
opgericht. Veelal hebben deze extra uitgaven een eenmalig karakter en ontvangen we daarvoor een vergoeding van
het Rijk of spreken we de Algemene reserve vaste buffer aan. Dat laatste kunnen we uiteraard niet blijven doen.




                                                                                                                 53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Hoe de inkomsten en uitgaven zich op korte en middellange termijn gaan ontwikkelen is onzeker. Streven blijft om
een solide financieel beleid te voeren met een sluitende meerjarenbegroting, gelijkmatige ontwikkeling van de
lokale lasten en voldoende buffers om tegen een stootje te kunnen.



Wat mag het kosten?

In paragraaf 3.3. is een totaaloverzicht opgenomen met daarin de financiële mutaties die in het voorjaar bekend
waren en aan uw raad zijn gepresenteerd via een informatienota. Nadien zijn bedragen in sommige gevallen
gewijzigd. De mutaties voor het lopend jaar zijn verwerkt in de Najaarsnota 2020. De eventuele structurele
doorwerking naar 2021-2024 treft u in voorliggende begroting aan.




In paragraaf 3.6. is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s met de bijbehorende
toelichtingen.

Naast extra uitgaven zijn we genoodzaakt om op onderdelen binnen dit bestuursprogramma te bezuinigen met
daarbij in het achterhoofd de herprioritering van onze ambities uit het HHP. In paragraaf 3.7. treft u het
totaaloverzicht met bezuinigingen 2021-2024 aan. Voor het programma ‘Financiën en overhead’ gaat het om de
volgende maatregelen:




                                                                                                             54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Verbonden Partijen

Op grond van landelijke regelgeving (het BBV) moet de bijdrage van de verbonden partij aan de realisering van de ambities
en doelstellingen en de daarmee gepaard gaande risico’s in de bestuursprogramma’s worden opgenomen. De raad wordt
daarmee beter in de gelegenheid gesteld zich een oordeel te vormen over de inbreng van de verbonden partij.

De volgende verbonden partijen leveren via het aandelendividend een bijdrage aan de gemeentelijke financiële
positie:
    -    BNG Bank
    -    Enexis
    -    Rendo
    -    Vitens
    -    Rova
    -    Wadinko
In de begroting wordt rekening gehouden met het jaarlijks te ontvangen dividend. Dit dividend is uiteraard
afhankelijk van de prestaties en winstgevendheid van deze ondernemingen en vormt daarmee een risico voor
de begroting. Een belangrijk risico vormt op dit moment de beperking van verhoging van de tarieven, die de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) (toezichthouder) de nutsbedrijven oplegt in verband met de lage
rentestand. Dit heeft gevolgen voor het uit te keren dividend van deze bedrijven. Een ander risico voor de
dividenduitkeringen dat meespeelt zijn de forse investeringen die de netwerkbedrijven moeten doen in verband
met de energietransitie door Enexis en Rendo.

In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan.




                                                                                                                        55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>2.12. Programmatische werken

In het Coalitieakkoord ‘Door verbinding naar resultaat’ staat vermeld dat we het programmatisch werken
introduceren. Daarmee willen we sturen op samenhang en resultaat. In de genoemde bestuursprogramma’s zijn de
verschillende sectorale onderwerpen in logisch verband gezet.

Vanuit de ambities en doelen die zijn geformuleerd bij de verschillende bestuursprogramma’s zijn drie
afzonderlijke programma’s benoemd met een eigen programmastructuur en een (ambtelijk) programmamanager.
Het gaat om de volgende programma’s:
1. Programma Duurzaam en Be-Leefbaar Toerisme;
2. Programma Omgevingswet;
3. Programma Duurzaam.

Deze programma’s zien hieronder toegelicht.



Programma Duurzaam en Be-Leefbaar Toerisme (DBT)
Eind 2018 is gestart met een programmatische aanpak onder de titel ‘Duurzaam (Be)Leefbaar Toerisme’ (DBT).
Hierin zijn de activiteiten van de Stichting Weerribben-Wieden, de projecten uit de Regiodeal ‘Leefbaar Giethoorn
2019-2021’, en toeristische projecten van de gemeente Steenwijkerland met elkaar verbonden. Samen vormen deze
drie sporen het programma DBT. De hoofddoelstelling van het DBT-programma is om projecten te realiseren die
bijdragen aan een versterking van de (toeristische) economie, waarbij een duurzame balans tussen ecologie,
economie en leefbaarheid wordt nagestreefd. Ambitie daarbij is: meer welvaart en welzijn voor de bewoners van
Steenwijkerland, gericht op de langere termijn.

De Coronacrisis treft ons allemaal maar de toeristisch-recreatieve sector in het bijzonder. Vooral bedrijven die zich
richten op groepen hebben het lastig. Er zijn ook bedrijven die hebben geprofiteerd van de behoefte aan rust en
ruimte. De precieze gevolgen zijn op dit moment onvoldoende in beeld.

De binnenlandse toerist heeft ons gebied dit jaar goed kunnen vinden. Mede daardoor zijn de gevolgen voor veel
bedrijven nog enigszins beperkt gebleven. De kans is nu om deze gasten betrokken te houden bij het gebied. Wie
ons gebied heeft leren kennen komt vaak weer terug, niet persé voor de zomervakanties maar ook voor korte breaks
in het voor- en najaar.

De grote uitdaging voor de komende periode is ervoor te zorgen dat de toeristisch-recreatieve bedrijven hun hoofd
boven water kunnen houden en ze te helpen zodat ze sterk uit de crisis komen. Hier zijn ze vooral zelf voor
verantwoordelijk maar we willen ze hierbij zoveel mogelijk en binnen onze verantwoordelijkheid steunen.

De projecten in het kader van Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme zijn soms iets vertraagd maar hebben niet
stilgelegen. Voor 2021 zijn dit de belangrijkste speerpunten:


Speerpunten voor 2021

1. Uitvoering geven aan Regiodeal Regio Zwolle
De gemeente Steenwijkerland heeft als onderdeel van de Regiodeal Regio Zwolle het Rijk verzocht bij te dragen aan enerzijds
het realiseren van projecten op het gebied van slimme mobiliteit (smart mobility) en slimme gastvrijheid (smart hospitality) en
anderzijds voor het versterken van de poort Ossenzijl (bezoekerscentrum Staatsbosbeheer). De hoogte van de uiteindelijke
bijdrage wordt in het najaar 2020 bekend. In 2021 zullen de projecten worden voorbereid zodat deze in de periode tot 2023
kunnen worden gerealiseerd.




                                                                                                                            56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>2.  Samen met de partners uitvoering geven aan de toeristisch-recreatieve visie ‘Perspectief Bestemming
    Weerribben-Wieden 2025’
De Stichting Weerribben-Wieden heeft in opdracht van de gemeente deze visie opgesteld welke in najaar 2020 ter vaststelling
aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Het is een gezamenlijke visie waarin ook een concept uitvoeringsprogramma is
opgenomen. Het is ook aan alle gebiedspartijen, inclusief de gemeente Steenwijkerland, om hier gevolg aan te geven. Voor de
specifieke acties wordt verwezen naar dat uitvoeringsprogramma.

3. Samen met de partners uitvoering geven aan de ‘Toekomstvisie Giethoorn’
Samen met bewoners (’t Gieters Belang) en ondernemers (Giethoorn Onderneemt) is een ‘Toekomstvisie Giethoorn’ opgesteld,
welke op 1 september jl. door de raad is vastgesteld. Ook hier geldt dat in de visie een uitvoeringsprogramma is opgenomen
waarbij we samen aan de slag gaan om deze te realiseren.




Programma Omgevingswet
De invoering van de Omgevingswet is met een jaar uitgesteld naar 1 januari 2022. Landelijk is voorgeschreven wat
we (minimaal) moeten doen om straks met de Omgevingswet te kunnen werken. Bij de voorbereidingen van de
invoering van de wet hebben we uitgebreid stil gestaan bij de vraag: wat wordt er beter voor onze inwoners en
ondernemers? Dat heeft onder meer geleid tot de volgende toekomstbeelden:
- Onze inwoners en ondernemers weten wat kan en wat mag als het om ontwikkelingen in de fysieke
    leefomgeving gaat. Ze vinden alles op één plek, hun vragen worden integraal afgewogen en ze weten snel waar
    ze aan toe zijn.
-    Onze inwoners en ondernemers kunnen rekenen op een dienstverlening die aansluit bij hun vraag. Ze weten
     wat ze van ons mogen verwachten. Wat snel kan, doen we snel. We denken mee en zijn duidelijk.
-    Onze informatie is toegankelijk voor iedereen. Dat betekent dat onze inwoners en ondernemers over dezelfde
     informatie kunnen beschikken als wij. Hebben zij een vraag gesteld, dan hebben ze digitaal inzicht in de
     voortgang ervan. Natuurlijk houden we daarbij wél rekening met ieders privacy. Zijn meerdere overheden
     betrokken? Dan vragen we onze inwoners en ondernemers niet steeds om dezelfde informatie.
-    Onze inwoners en ondernemers merken dat er één gemeentelijke organisatie is. Het maakt niet uit bij wie ze
     binnenkomen. Er zijn geen barrières tussen de verschillende teams en er wordt goed samengewerkt.
-    Onze inwoners en ondernemers ervaren dat hun vraag centraal staat. Ze merken dat medewerkers met hen
     meedenken en proberen om samen tot een oplossing te komen.


Speerpunten voor 2021

1. Omgevingsplan
Het werk aan het omgevingsplan heeft door het vertrek van de programmamanager een tijdje minder aandacht gekregen. Met
de komst van de nieuwe programmamanager willen wij hier weer constructief aan verder werken. De deadline is niet in gevaar,
maar het is wel goed om een duidelijk beeld te hebben van het werk wat er nog verzet moet worden.

Acties:
- Inventariseren van het gedane werk;
- Aanpassen plan van aanpak;
- Opzetten projectgroep omgevingsplan.

2. Dienstverlening
Omdat met de inwerkingtreding van de Omgevingswet de dienstverlening ook per 2022 omgevingswetproof moet zijn is dit
een speerpunt voor 2021.




                                                                                                                        57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Acties:
- Trainen medewerkers door het omgevingsspel;
- Op basis van het spel inventariseren waar extra trainingsvraagstukken liggen;
- Waar nodig extra trainingsmogelijkheden aanbieden.

3. Aanschaf en training software
Net als de dienstverlening, is ook de software een aandachtspunt, omdat er vanaf 2022 mee gewerkt gaat worden.

Acties:
- Verder werken aan de aansluiting tussen de verschillende systemen;
- Trainen medewerkers die met de software gaan werken.



Programma Duurzaam
In paragraaf 2.6 zijn de ambities, doelen en beoogde resultaten voor het bestuursprogramma Duurzaam
weergegeven, onderverdeeld naar 3 thema’s: energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Het
ambtelijk programma Duurzaam sluit hier een-op-een op aan.




                                                                                                                 58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>2.13. Overzicht totale programmabegroting
In onderstaand overzicht is het financieel resultaat weergegeven voor de komende jaren. Deze is voor de jaren 2021
tot en met 2024 positief.




                                                                                                               59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>2.14. Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Onderstaand overzicht biedt inzicht in de samenstelling van de algemene dekkingsmiddelen, inclusief de
verplichte taakvelden voor overhead en onvoorzien.




2.15. Overhead
In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is voorgeschreven dat jaarlijks in de programmabegroting een
apart overzicht moet worden opgenomen van de kosten van de overhead. Hiermee krijgt uw raad op een
eenvoudige wijze inzicht in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie.

Om te kunnen vaststellen welke kosten verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces
en zodoende gerekend kunnen worden tot de overhead, wordt de volgende definitie gehanteerd: Alle kosten die
samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

De kosten van sturing en ondersteuning van de directe medewerkers (overhead) bestaan in ieder geval uit:
- Loonkosten (onder meer: financiën, personeel en organisatie, inkoop, juridische zaken, leidinggevenden,




                                                                                                            60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>-   bestuurszaken en bestuursondersteuning;
-   ICT kosten;
-   Huisvesting en facilitaire zaken;
-   Uitbestedingskosten bedrijfsvoering;
-   Overige materiële kosten (waaronder tractie, gereedschappen, kantoorbenodigdheden).

Met deze definitie wordt een eenduidig inzicht geboden in de kosten die direct zijn toe te rekenen aan bepaalde
taakvelden. In de praktijk zijn dit veelal loonkosten die direct zijn toe te rekenen tot bepaalde activiteiten binnen
een van de bestuursprogramma’s. Die kosten zijn dan ook opgenomen onder het desbetreffende programma en
niet betrokken bij de berekening van het bedrag aan overhead.

In het BBV is één uitzondering gemaakt op het verplicht centraal begroten en verantwoorden van overhead. Dit
betreft de toerekening van overhead aan de grondexploitaties en de investeringen. Deze uitzondering is gemaakt
omdat het niet toerekenen van overhead aan dergelijke investeringen zou leiden tot een begrotingstekort. Voor de
gemeente Steenwijkerland wordt rekening gehouden met een bedrag van € 0,3 miljoen in 2021.

Zoals uit onderstaande tabelblijkt, bedragen de kosten voor overhead in totaal € 14,6 miljoen voor 2021. Uitgedrukt
in een percentage van de totale exploitatielasten, vóór mutaties in de reserves, bedraagt de overhead 11%. Ter
illustratie: In de Programmabegroting 2020-2023 is voor het begrotingsjaar 2020 een percentage opgenomen van
12%.




                                                                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>3. Financiële positie



3.1. Inleiding
In hoofdstuk 2.3. hebben wij reeds het meerjarenbeeld geschetst. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de
totstandkoming van dit beeld. Normaal gesproken stemt u in het voorjaar bij de behandeling van de PPN in met
de kaders voor de samenstelling van deze programmabegroting. Dat gaat dit jaar anders nu er geen PPN is
verschenen. Uiteraard hebben we in het voorjaar wel gerekend met de gegevens die toen beschikbaar waren. Voor
zover niet anders is vermeld, zijn de kaders uit het voorjaar dan ook gehanteerd. In onderstaande tabel zijn ze
weergegeven. Verder treft u in dit hoofdstuk een toelichting aan op alle bezuinigingen en wordt nader ingegaan
op de reserves en voorzieningen.




3.2. Uitgangspunten programmabegroting
Bij de samenstelling van de Programmabegroting 2021-2024 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:




De uitgangspunten die zijn gewijzigd ten opzichte van de kaders die in het voorjaar bekend waren, zijn voorzien
van een sterretje. Verderop in dit hoofdstuk worden deze posten nader toegelicht.




3.3. Financiële mutaties voorjaar 2020 met structurele doorwerking
In het voorjaar heeft uw raad informatie ontvangen over de uitvoering van de begroting 2020. In de Najaarsnota
2020 zijn deze mutaties voor het lopend jaar verwerkt en toegelicht. Veel van die mutaties hebben een structurele
doorwerking naar 2021 en latere jaren. In onderstaande tabel treft u de informatie aan die in het voorjaar met u is
gedeeld. De tabel die daarna wordt gespresenteerd, geeft inzicht in de posten die nadien zijn gewijzigd (waarbij
dezelfde nummering is aangehouden).




                                                                                                                62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>3.4. Raadsbesluiten
In onderstaande tabel zijn de raadsbesluiten opgenomen die betrekking hebben op de periode tot en met 1 juli 2020.




3.5. Autonome ontwikkelingen / structurele doorwerking mutaties Najaarsnota 2020
Onder autonome ontwikkelingen verstaan wij ontwikkelingen die onontkoombaar zijn en niet te beïnvloeden zijn.
Soms hangt dat samen met eerder door de raad gemaakte keuzes. Zo hanteren we voor de jaarlijkse prijsindexatie
voor onze uitgavenbudgetten een bepaalde systematiek waarbij eventuele bijstellingen over voorgaande jaren
worden meegenomen bij de berekening van het percentage voor prijsontwikkeling voor het komende
begrotingsjaar. De autonome ontwikkelingen zijn in onderstaande tabel gespecificeerd, evenals de mutaties uit de
Najaarsnota 2020 met een structurele doorwerking naar 2021 en latere jaren.




                                                                                                               65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Een aantal autonome ontwikkelingen wordt hieronder toegelicht.




3.5.1. Prijscompensatie 3,8% (inkomsten en uitgaven)
In het voorjaar gingen we voor de uitgaven- en inkomstenbudgetten 2021 uit van een trendmatige aanpassing van
3,8% op basis van gegevens van het Centraal Planbureau (CPB) 6. De berekening die daaraan ten grondslag heeft
gelegen is overeenkomstig de systematiek die we ieder jaar hanteren o.b.v. de ‘Kadernota Financieel beleid
gemeente Steenwijkerland 2018’. Dat betekent dat de berekening van de prijsontwikkeling wordt bepaald aan de
hand van de index ‘prijscompensatie voor intermediair verbruik’ van het CPB. Eventuele bijstellingen over
voorgaande jaren worden meegenomen bij de berekening van het percentage voor prijsontwikkeling voor het
komende begrotingsjaar.




Overigens worden voor het sociaal domein andere prijsindexcijfers gebruikt dan die wij hanteren. Reden hiervoor
is dat we veelal in regioverband opereren en daarmee geen directe invloed hebben op de percentages die worden
toegekend binnen de verschillende onderdelen van het sociaal domein. De bedragen die hiermee zijn gemoeid in
2021 zijn besloten in de financiële mutaties waarover uw raad in het voorjaar bent geïnformeerd.



6   Prijs intermediair verbruik (Kerngegevenstabel 2018-2021, Centraal Economisch Plan, CPB, maart 2020).




                                                                                                            66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Voorstel is om de prijscompensatie over 2021 niet uit te keren, als één van de saldoverbeterende maatregelen zoals beschreven
verderop in dit hoofdstuk. Deze maatregel geldt niet voor de uitgaven binnen het sociaal domein.



3.5.2. Areaaluitbreiding (inkomsten en uitgaven)
Met areaaluitbreiding bedoelen we dat we voor berekening van onze inkomsten en uitgaven rekening houden met
de geraamde groei van het aantal woningen en inwoners. Wij gaan uit van een groei van 117 woningen, gebaseerd
op de Woonvisie Steenwijkerland 2017-20217, en een toename van 150 inwoners in 2021.




3.5.3. Indexatie lonen en sociale lasten
De huidige CAO gemeenten loopt van 1 januari 2019 tot 1 januari 2021. Volgens deze CAO is in 2020 op
verschillende momenten een salarisverhoging doorgevoerd (per 1 januari, per 1 juli en per 1 oktober). Niet alle
financiële mutaties golden dus voor het volledige jaar. Voor 2021 geldt dat uiteraard wel. Dat betekent dat op basis
van de huidige CAO nog een bedrag nodig is dat correspondeert met een salarisverhoging van 1,25%.

Verder ramen we op basis van de gebruikelijke systematiek een bedrag voor 2021, gebaseerd op de ramingen van
het CPB. De raming van het CPB van afgelopen voorjaar ging voor 2021 uit van een stijging van de lonen en sociale
lasten met 2,8%8. Voorstel is om geen bedrag voor looncompensatie over 2021 op te nemen in de begroting, als één van de
saldoverbeterende maatregelen zoals beschreven verderop in dit hoofdstuk.




3.5.4. Kapitaallasten
Bij de berekening van de (verwachte) werkelijke rentelasten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
-    het huidige saldo in rekening-courant bij de BNG;
-    financiering van de investeringen met kasgeldleningen (looptijd < 1 jaar) tot de kasgeldlimiet van bijna € 11
     miljoen tegen 0%;
-    boven de kasgeldlimiet (looptijd > 1 jaar) wordt rekening gehouden met het rentepercentage van 0,3% over de
     aan te trekken leningen;
-    de ontwikkelingen van de grondexploitaties.




3.6. Bestedingsplan 2021-2024
In het voorjaar werd duidelijk dat de financiële vooruitzichten verder waren verslechterd en dat er geen financiële
ruimte was voor nieuwe plannen. Voor de komende jaren zijn we daarom erg terughoudend geweest met het
opvoeren van extra investeringen. Alleen die zaken die noodzakelijk zijn en niet kunnen wachten, zijn terug te
vinden in onderstaand bestedingsplan voor 2021-2024.




7   De Woonvisie gaat uit van een groei van circa 1.170 huishoudens tot 2025. Het betreft hier een periode van 10 jaar.
8   Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers (Kerngegevenstabel 2018-2021, Centraal Economisch Plan, CPB, maart 2020).




                                                                                                                              67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>1. Toeristische productontwikkeling
Het proces rondom de Visie Toerisme & Recreatie is vertraagd door de coronacrisis. Wanneer we samen met onze
partners (in de Stichting Weerribben-Wieden) de realisering van deze visie willen ondersteunen en projecten die
hieraan bijdragen willen stimuleren vraagt dit om extra beschikbaar budget. In de visie wordt dit uitvoeringsbudget
ook aangekondigd. Er is/komt wel budget voor verschillende (grootschalige) projecten die gerealiseerd worden
met financiële ondersteuning van de provincie en het Rijk. We zoeken in overleg met deze partners mogelijkheden
om flexibel(er) met de besteding van de budgetten om te kunnen gaan.

Het is nu echter meer dan ooit noodzakelijk dat we onze toeristische sector ondersteunen. Directe financiële
ondersteuning van de ondernemers is niet onze verantwoordelijkheid. We kunnen de sector wel helpen door de
zaken waar wij wel verantwoordelijkheid in hebben op te pakken. Dan kan het gaan om de grotere zaken als het
op peil hebben en houden van onze fietspaden en het verbeteren van de vervoersmogelijkheden maar het
ondersteunen van innovatieve ondernemersinitiatieven horen daar ook bij.

2. Continuering hoofdaannemer en uitvoering Actieplan Werk(t)
Vanwege de coronacrisis ziet de wereld er nu anders uit dan aan het begin van het jaar, toen er sprake was van
krapte en tekorten op de arbeidsmarkt. De termen beschikbaarheid, wendbaarheid en inclusiviteit zijn wellicht nu
belangrijker dan ooit. Behoud van werkgelegenheid staat centraal. Herstel van economie en werkgelegenheid is
dan ook terecht een kernthema van Het Hernieuwd Perspectief.

De Regio Zwolle heeft met volle steun van al haar partners een regiodeal ingediend bij het rijk en voor een groot
deel gehonoreerd gekregen. Voor wat betreft het onderdeel Human Capital gaat het hierbij om beschikbaarheid,




                                                                                                                68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>wendbaarheid en inclusiviteit. In een waardevol participatief traject, dat als voorbeeld is gaan gelden voor de
regio, hebben wij een actieplan Werk(t) opgesteld. Aanvankelijk was dit actieplan bedoeld om de krapte op de
arbeidsmarkt te bedwingen, met systeemdoorbrekende innovatieve oplossingen. Nu is als gevolg van de
coronacrisis de opgave groter. In sommige sectoren blijft krapte, waar we op in blijven zetten, maar het vergt nu
extra investering om mensen aan het werk te houden, de instroom te beperken en te zorgen voor een snelle
uitstroom.

Onderdeel van het actieplan werk(t) is de hoofdaannemer, die regie heeft, en resultaatverantwoordelijk is voor de
uitvoering. Voor 2020 is hiervoor financiering beschikbaar. De uitvoeringstermijn van het actieplan Werk(t) is 5
jaar (2019 t/m 2023). Gezien de coronacrisis en de effecten daarvan op de werkgelegenheid is inzet en regie nodig
om goede resultaten te kunnen boeken.

3. Inzet handhaving intern sociaal domein breed
In de afgelopen jaren zijn diverse gemeenten geconfronteerd met voorbeelden van zorg- en/of uitkeringsfraude.
Waar sprake is van het willens en wetens overtreden van wet- en regelgeving zijn toezicht en handhaving essentieel
om dergelijke situaties te voorkomen en daadkrachtig aan te pakken. Daarnaast moet er meer aandacht komen op
de gebieden Jeugd en WMO, waarbij het wenselijk is deze capaciteit intern in te zetten in plaats van op afstand.

De toezichthouders Wmo van GGD IJsselland voeren sinds januari 2017 namens alle 11 gemeenten in IJsselland het
toezicht uit op de naleving van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Dit betreft de kwaliteit van
de in het kader van deze wet geboden voorzieningen en kwaliteitstoezicht op basis van signalen. Dat geldt voor
zowel meldingsplichtige signalen (calamiteiten) als voor overige signalen.

Op dit moment wordt 1 fte binnen het Sociaal domein ingezet op handhaving Participatiewet. Doordat de
handhaver intern actief is en zich op de werkvloer begeeft kunnen zowel externe als interne signalen onmiddellijk
worden opgepakt in gezamenlijkheid met de uitvoering. In de praktijk is echter de afgelopen jaren gebleken dat
deze inzet onvoldoende is om voldoende aandacht te hebben voor alle signalen, screening aan de poort, het posten
binnen een uitgestrekte gemeente en het doen van extra themacontroles. Het is de verwachting dat uit onderzoek
zal blijken dat handhaving Sociaal domein lokaal breed zal worden ingezet en is 1 fte extra noodzakelijk om in
afdoende inzet op het gebied van Participatie, Jeugd en WMO te kunnen voorzien.

We gaan nader onderzoeken welke taken betreffende kwaliteit en rechtmatigheid in het sociaal domein breed lokaal
worden ingezet en welke taken regionaal blijven bestaan en waar dit voordeel oplevert. Het is mogelijk dat dit, op
termijn (vanaf 2022/2023) een maximale besparing van € 50.000 kan opleveren.

4. Wijkvisie Steenwijk-West: vrijval exploitatiebudget
Met woningcorporatie Woonconcept zijn meerjarige afspraken gemaakt over het doorvoeren van wijkvernieuwing
in Steenwijk-West. De woningbouwvereniging is verantwoordelijk voor nieuwbouw/renovatie van de
huurwoningen en de gemeente voor inrichting van de openbare ruimte. In het kader van het uitvoeren van de 3 e
(en laatste) fase zijn investeringen voorzien vanaf 2025. Dit valt buiten de scope van onderhavige
programmabegroting. De aanvullende budgetten dienen daarom op een later moment door uw raad beschikbaar
te worden gesteld. In relatie tot deze opgave is sprake van vrijval van een deel van het exploitatiebudget voor de
jaren 2021 tot en met 2024.

5. Bijdrage aanpassen rotonde N351 Kuinre
De provincie Overijssel en de gemeente Steenwijkerland hebben plannen opgesteld om de N351 bij Kuinre in te
richten als weg binnen de bebouwde kom met 50 km/u. De hiervoor benodigde maatregelen aan de rotonde komen
voor de helft voor rekening van de gemeente. Er wordt nu onderzocht welke inrichting het meest efficiënt is.

De verlegging van de rotonde wordt integraal in de gehele aanpak van de N351 meegenomen. Daarbij worden ook
onderhoudswerken van de gemeente aan de Sleep en het Waagplein meegenomen.




                                                                                                               69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>6. Museumproject museum Steenwijk
In het kader van het Project binnenstad Steenwijk is door een extern onderzoeksbureau Bureau in het najaar van
2019 een haalbaarheidsonderzoek Museum Steenwijk uitgevoerd. Onderzocht is of en zo ja op welke wijze de
huidige musea in Steenwijk, te weten Hildo Krop museum, Stadsmuseum en het Kermis- en Circusmuseum kunnen
worden samengevoegd tot 1 centraal museum zodanig dat dit opzet van dit museum aansluit bij de ambities en
visie van de stad Steenwijk en gemeente Steenwijkerland. In dit haalbaarheidsonderzoek wordt aanbevolen om de
bestaande musea met bijbehorende functies samen en inclusief de activiteiten van de “’Galerie Steenwijk” samen
te voegen. Vanwege Covid-19 is aan de raad geen adviesnota, maar een informatienota voorgelegd waarin de
voortgang is gecommuniceerd.

Covid-19 heeft gezorgd voor vertraging in dit project. Het museumproject is tevens als discussieonderwerp
voorgelegd aan de raad, moet het museumproject worden getemporiseerd of helemaal worden geannuleerd? De
meeste raadsleden hebben aangegeven dat het zonde zou zijn om het museumproject te temporiseren. Kijk wat wel
mogelijk is, luidt het advies van de raad. Opstart vanaf september 2020, inclusief cofinanciering inzet
kwartiermaker Provincie Overijssel (€ 90.000 per jaar, 50% cofinanciering Provincie, looptijd 2 jaar). Vanaf
september 2020 wordt het project opgestart. De intentie is om een kwartiermaker in te gaan zetten die het
vervolgproces effectief gaat coördineren vanaf conclusies haalbaarheidsonderzoek en de wens van de bestuurlijke
opdrachtgever tot daadwerkelijke realisatie. De looptijd van dit project is 2 jaar na de start.

7. Aanpassen kruising Gasthuisdijk/De Klosse
In de afgelopen jaren hebben zich regelmatig ongevallen voorgedaan op het kruispunt Gasthuisdijk/de Klosse. In
2019 één met fatale afloop. De kruising wordt aangepast zodat het zicht op de zijwegen wordt verbeterd.

Dit project wordt aangemeld voor subsidie van de provincie voor verkeersveiligheidsprojecten. Over de mogelijke
toekenning komt meer duidelijkheid in december 2020.

8. Nieuw Meerjarenplan beschoeiingen
Veel waterwegen hebben een oeverconstructie ter bescherming van de land- en waterfuncties. In totaal beheert de
gemeente ruim 115 km oeverconstructies met een vervangingswaarde van zo’n € 31.350.000. Het merendeel van de
oeverbescherming is in de jaren '70 aangelegd en heeft de technische levensduur inmiddels bereikt. Goed beheer
van deze oeverconstructies is van belang om de veiligheid en functionaliteit op korte en lange termijn te borgen.
De gemeente heeft hierin een wettelijke zorgplicht. Het huidige beleidsplan oeverconstructies is vastgesteld in 2015
en beslaat de periode 2016-2020. Ter voorbereiding op het aflopen van deze beleidsperiode is er dit jaar een nieuw
beleidsplan opgesteld voor de periode 2021-2026. Het huidige beleid wordt gecontinueerd en de bijbehorende
beheer- en onderhoudsmaatregelen zijn hierin verder uitgewerkt.

Het uitgangspunt voor dit beleidsplan is het besluit van de gemeenteraad om de oeverconstructies op
kwaliteitsniveau basis te onderhouden. Uit de inspecties is gebleken dat de huidige technische staat van de
oeverconstructies er veelal voor zorgt dat niet meer kan worden volstaan met onderhoud maar dat vervanging de
enige aangewezen maatregel is om het kwaliteitsniveau basis te blijven behouden. Er zijn situaties waar door
verrotting de houten oeverconstructie voor grote delen verdwenen is waardoor uitspoeling plaats vindt van de
achterliggende bermen. Ter plaatse van deze situaties is uitstappen vanuit de boot zeker geen optie meer.

Het benodigde budget ligt in de periode 2021-2026 op ongeveer hetzelfde niveau als in de afgelopen periode. Wel
ligt de verhouding tussen kosten onderhoud en kosten vervangen anders. In het vorige beleidsplan 2016-2020 was
een gelijke verhouding (50% onderhoud, 50% vervangen) opgenomen. In het nieuwe plan ligt de verhouding op
circa 80% vervangen en circa 20% onderhouden.

Het benodigd budget zal gedeeltelijk worden gedekt vanuit de algemene middelen en gedeeltelijk vanuit de
rioolheffing. Het voorstel gaat uit van voortzetting van het beleid en de verdeelsleutel zoals gekozen in het




                                                                                                                 70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>beleidsplan oeverconstructies 2016-2020. Dit betekent 2/3 ten laste van de rioolheffing en 1/3 ten laste van de
algemene middelen.

Het ‘Beleidsplan Oeverconstructies 2021-2026’ staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 20 oktober 2020.

9. Toegangsbeveiliging gemeentehuis en gemeentewerf
De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en ons eigen toegangsbeleid vereisen een uitbreiding van de
beveiligde zones in het gemeentehuis. Hiervoor zijn extra paslezers nodig. Helaas is het bestaande systeem niet
meer verder uit te breiden omdat te verouderd is. Daarnaast zijn de huidige passen gemakkelijk te kopiëren
vanwege de verouderde technologie. De enige manier om te voldoen aan het toegangsbeleid is door het gehele
toegangssysteem te vernieuwen. Tevens werken de gemeentewerf en het gemeentehuis nu op verschillende
toegangssystemen waarbij dit kan worden aangepast naar één uniform toegangssysteem dat voldoet aan de
moderne beveiligingsnormen.



Stelpost aan de uitgavenkant: Herverdeling gemeentefonds vanaf 2022
Wij stellen voor om een stelpost aan de uitgavenkant te introduceren van € 700.000 in 2022, oplopend tot € 1.000.000
structureel in 2024 in verband met de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2022.

Het Rijk en gemeenten hebben in mei 2018 afgesproken om de verdeling van de middelen in het sociaal domein en de verdeling
van de andere middelen (‘klassiek’) in het gemeentefonds vanaf 2022 integraal te herzien. Gemeenten hebben in het sociaal en
het fysiek domein meer taken gekregen en ook maatschappelijke ontwikkelingen zijn door gegaan. De financiële verhouding
moet bij deze ontwikkelingen aansluiten. In de verdeelmodellen van het sociaal domein zitten discrepanties die ervoor zorgen
dat sommige gemeenten minder geld van het Rijk ontvangen voor het sociaal domein dan zij op basis van hun kostenstructuur
nodig hebben. De herziening van de verdeelmodellen sociaal domein is erop gericht om de financiële problemen van deze
gemeenten als gevolg van een verkeerde verdeling op te lossen. Een positief herverdeeleffect voor de ene gemeente leidt echter
altijd tot een negatief herverdeeleffect bij een andere gemeente. De herziening van de verdeelmodellen sociaal domein kan dus
voor onze gemeente tot een financieel nadeel leiden.

De wijziging van het woonplaatsbeginsel Jeugd zal ook financiële effecten hebben. Het budget voor Voogdij 18+ kan na wijziging
van het woonplaatsbeginsel objectief verdeeld gaan worden, en hoeft niet meer op basis van historisch zorggebruik verdeeld te
worden. Dit loopt mee in de evaluatie van de verdeelmodellen welke momenteel plaatsvindt en in 2022 tot aangepaste
verdeelmodellen zal leiden. Gemeenten worden uiterlijk in de decembercirculaire 2020 over de uitkomsten geïnformeerd.

Op basis van eerder onderzoek bedraagt het negatief herverdeeleffect voor onze gemeente naar verwachting € 33 per inwoner,
ofwel maximaal € 1,5 miljoen structureel. Dit bedrag staat nog niet vast, omdat er nog onderhandelingen plaatsvinden tussen
de VNG en het kabinet. Wij verwachten dat het uiteindelijk bedrag daarom lager zal uitvallen. Bovendien zal het kabinet bij
een dergelijke grote herverdeeloperatie waarschijnlijk een overgangstermijn van 3 jaar hanteren waarbij de herverdeeleffecten
in de eerste jaren zijn gemaximeerd.




3.7. Bezuinigingen 2021-2024
Om een sluitende meerjarenbegroting aan uw raad aan te kunnen bieden bleek al snel dat we fors moeten
bezuinigingen. Deze bezuinigingen komen bovenop de maatregelen die vorig jaar in de Programmabegroting 2020-
2023 zijn gepresenteerd onder de noemer ‘bestuurlijke herprioritering’. In onderstaand overzicht zijn alle nieuwe
bezuinigingen/versoberingen opgenomen. De maatregelen zijn afzonderlijk toegelicht.




                                                                                                                           71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>DE INWONER OP 1

1.1 Verlagen budget voor representatie
Terughoudendheid onder meer met relatiegeschenken maken een bezuiniging op deze post mogelijk.

1.2 Verhogen leges op rijbewijzen en reisdocumenten
De leges op rijbewijzen en reisdocumenten zijn gemaximeerd (landelijk vastgesteld). Onze leges liggen onder dit
maximum. Voorstel is dit gelijk te trekken aan de maximum tarieven.

1.3 Verhogen leges voor trouwen
Voor de leges op trouwen is weliswaar geen maximumtarief vastgesteld, maar hanteren wij relatief lage leges ten
opzichte van omliggende gemeenten. Voorstel is ook deze te verhogen met € 51 op de korte huwelijken, met € 38
op de lange huwelijken in de raadzaal en met € 138 op de lange huwelijken ‘extern’.

1.4 Bestemmingsplannen (planschade)
Dit is een bestaand budget om een mogelijk risico voor planschade af te dekken. We kiezen er voor dit bedrag niet
langer te begroten en het potentiële risico te accepteren (met een vermelding in de risicoparagraaf van deze
begroting).

1.5 Verhogen leges omgevingsvergunningen
Op dit moment hanteren wij voor de leges als tarief 2,6% van de bouwkosten. Landelijk ligt dat tarief op 3,37%. Het
voorstel is onze leges te verhogen tot 3% van de bouwkosten.



DUURZAAM

2.1 Lagere kosten inzameling oud papier
Oudpapierinzamelaars ontvangen een standaardvergoeding per ton oudpapier. Als een oudpapierinzamelaar
ervoor kiest om te stoppen, stopt ook de vergoeding per ton oudpapier. Per 1 januari 2021 stopt een




                                                                                                                73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>oudpapierinzamelaar in Steenwijk. Als gemeente nemen wij de inzameling over. Dit betekent dat de vergoeding
van circa € 15.000 niet meer uitgekeerd hoeft te worden.

2.2 Stopzetten plan van aanpak asbest op het dak
Omdat de rijksoverheid nog geen einddatum heeft bepaald voor het verbod op asbestdaken (en andere vormen
van asbestgebruik) zien we dat de animo om te saneren afneemt. We stellen daarom voor de tijd die we besteden
aan stimuleringsacties te schrappen.



WERK AAN DE WINKEL

3.1 Economisch beleid: verlagen budget voor onderzoeks- en (externe) advieskosten
Het betreft hier het verlagen van het budget voor onderzoeks- en (externe) advieskosten t.b.v. economische
beleidsadvisering. Vanuit dit budget worden onder ander bekostigd: Promotie/acquisitie Eeserwold, samen-
werking BCS en inzet ter stimulering werkgelegenheid (banenplan).

3.2 Economische promotie: lagere contributie aan regio Zwolle
Het betreft deelname aan de regiodeal HCA, contributie Regio Zwolle en algemene promotieactiviteiten. Stijging
van de gemeentelijke uitgaven voor deelname aan Regio Zwolle is niet zo hoog als verwacht.

3.3 Marktgelden en baten vaste standplaatsen
De opbrengst van de marktgelden voor standplaatsen weekmarkten in de diversie kernen van Steenwijkerland zijn
de afgelopen 5 jaar lager dan begroot. Tegelijkertijd zien we hogere baten voor vaste standplaatsen. Per saldo is
sprake van een structurele besparing.

3.4 Programma DBT: bekostiging van de Stichting Weerribben Wieden
Wij stellen voor om op de structurele bekostiging van de Stichting Weerribben Wieden een bezuiniging door te
voeren. Het Marketing budget dat naar de stichting gaat blijft buiten schot.



SAMENREDZAAM

BDO-onderzoek:
De financiële tekorten binnen het programma Samenredzaam, zijn in 2020 onderwerp van onderzoek geweest. BDO heeft op
basis van ervaring bij andere gemeenten voorstellen gedaan voor besparingen en bezuinigingen. Deze voorstellen hebben we
vertaald naar de Steenwijkerlandse situatie. Dit heeft geleid tot een groot aantal versoberings- en verbeterideeën. Wij hebben al
deze ideeën gelegd naast de drie kernthema’s uit het HHP: In stand houden vitale lokale samenleving, wie het nodig heeft
ontvangt (basis)zorg en herstel van economie en werkgelegenheid. Op basis daarvan zijn we gekomen tot een mix aan
maatregelen die in 2024 moet leiden tot een evenwicht in kosten en uitgaven bij de uitvoering van de WMO, Jeugdwet en
participatiewet.

Het rapport van BDO gaf mogelijkheden om tevens besparen op het minima- en armoedebeleid. Wij hebben ervoor gekozen dat
niet te doen. In deze tijd besparen op deze regelingen, maakt de kans te groot dat inwoners die nu in een kwetsbare positie zitten
of komen, daar moeilijker of later uit komen. Wel komen we bij de Perspectiefnota 2022 met een voorstel om onze minima- en
armoederegelingen om te zetten naar een maatwerkbudget. Daarmee komen we tot een regeling die tegemoetkomt aan wat onze
inwoners echt nodig hebben, in plaats van regelingen die benadrukken waar ze recht op hebben.

Wij zijn ons er bewust van dat het geheel aan maatregelen consequenties kan hebben voor inwoners. Dat is onontkoombaar
gezien onze financiële positie. We hebben dit al eerder aangegeven. Door met name in te zetten op het niet inzetten van zorg
waarvan de effectiviteit niet bewezen is, op een duidelijker controle op bestedingen en op een andere manier van werken door
de medewerkers, houden we de zorg betaalbaar en bereikbaar voor hen die dat echt nodig hebben.




                                                                                                                               74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Hieronder is toegelicht dat de budgetten voor participatie, WMO en Jeugd taakstellend worden verlaagd. Zoals bij de meeste
bezuinigingen het geval is, is het onzeker of de besparingen per onderdeel volledig worden gerealiseerd. Wellicht valt het bij het
ene onderdeel tegen en bij het andere onderdeel juist mee. Uitgangspunt is dat over het geheel genomen – voor de drie
versoberingsmaatregelen gezamenlijk – de opgevoerde bedragen ook daadwerkelijk worden bespaard.

4.1 Versoberingsmaatregelen n.a.v. onderzoek BDO: Participatie
Ten aanzien van de participatie zetten we in op een beperkte besparing. Zeker nu de verwachting is dat we ons
moeten voorbereiden op de effecten van de economische crisis ten gevolge van het coronavirus.

4.2 Versoberingsmaatregelen n.a.v. onderzoek BDO: WMO
Voor wat betreft de WMO, daarbij leggen we de nadruk op een versobering van het aanbod. Met name door in te
zetten op andere (lagere) normtijden voor huishoudelijke hulp, het aanscherpen van de inzet voor begeleiding en
het stoppen van niet-effectief gebleken begeleiding. Ook zal de “waakvlamondersteuning” onderzocht worden.
Hierbij wordt alleen op momenten dat dit noodzakelijk is de zorg geïntensiveerd.

4.3: Versoberingsmaatregelen n.a.v. onderzoek BDO: Jeugd
Bij de Jeugdwet kijken we kritischer naar het effect van de ingezette hulp in relatie tot verzoeken om verlenging
daarvan. Ook bevorderen we dat kinderen en jongeren die onder de reikwijdte van bijvoorbeeld de Wet op de
Langdurige Zorg vallen, hun zorg en ondersteuning op díe manier gaan ontvangen. Bij aanvragen voor verlengde
jeugdhulp kijken we kritischer of deze verlengde hulp echt noodzakelijk is of dat deze op een andere manier te
realiseren is. Ook intensiveren we de samenwerking met partijen die indicaties kunnen afgeven voor jeugdigen:
met name de huisartsen en de geïndiceerde instellingen, die samen een aanzienlijk deel van de indicaties/kosten
bepalen. Naar onze verwachting leidt dit niet alleen bij de hen, maar ook bij zorgpartijen en onze ambtelijke
organisatie tot een andere manier van werken.

Wat is de impact van bovenstaande maatregelen?

Voor de jeugdige en het gezin betekent dit onder andere dat er nadrukkelijk wordt afgestemd op de
ondersteuningsvraag die zij hebben, waarbij er samen gekeken wordt naar wat zij zelf kunnen en doen met behulp
van het eigen netwerk en waarvoor dan nog maatwerk-ondersteuning nodig. Het gaat om doen wat nodig is en
wat werkt. Dit betekent dat er minder specialistische zorg wordt geboden, dan jeugdigen / gezinnen gewend waren.

Voor de inwoners vanaf 18 jaar betekent dit onder andere dat ook hier kritisch gekeken zal worden naar wat zij nog
zelf kunnen doen. Dit kan betekenen dat langlopende zorg afgebouwd gaat worden naar
“waakvlamondersteuning’. Nieuwe normtijden voor de huishoudelijke hulp kunnen leiden tot minder hulp dan
men gewend was. Ook hier gaat het er om dat gedaan wordt wat nodig is en wat werkt. Door mensen op een meer
passende arbeidsplaats te plaatsen is het mogelijk het aantal indienstnemings- en loonkostensubsidies terug te
dringen. Het passend plaatsten zal ertoe leiden dat kwetsbare inwoners minder langdurig uitvallen. Job-coaching
wordt alleen aan dié inwoners, die vanuit de wet en de regionale afspraken hier aanspraak op kunnen maken,
aangeboden. Concreet betekent dit dat mensen op een werkervaringsplaats of een leerwerk traject geen job-
coaching meer krijgen aangeboden.

Voor de gemeente betekent dit dat ze haar visie en kaders communiceert met partners en aanbieders en in lijn hiervan
afspraken maakt. Ook handelingsrichtlijnen voor de medewerkers en verordeningen worden hierop aanpast. De
benodigde scholing en deskundigheidsbevordering wordt gerealiseerd.

Voor de toegangsmedewerker betekent dit voortdurend blijven trainen op o.a. gespreksvaardigheden zodat waar
nodig kritische gesprekken gevoerd kunnen worden en frequenter en intensiever met de aanbieder sturen op de
resultaten. Ook wordt toegewerkt naar 1 plan voor 1 huishouden met 1 gemeentelijke toegangswerken als regisseur.




                                                                                                                               75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Voor de aanbieder (samenwerkende partner) betekent dit dat er meer sturing komt van de toegang op doelmatigheid en
het al dan niet halen van beoogde resultaten. In samenwerking met lokale partijen op het terrein van participatie
wordt ingezet op vermindering van intensieve begeleidingstrajecten, indienstnemingssubsidies en verlaging van
loonkostensubsidies.

4.4 Extra personele inzet/opleiding voor verdere transformatie sociaal domein
In lijn met het advies van BDO kiezen we voor een projectmatige aanpak, waarbij het niet alleen gaat om het
realiseren van de genoemde bezuinigingen, maar om de realisatie van de transformatie van het sociaal domein. Een
belangrijke stap hebben we daarin uiteraard gezet door de integrale toegang van de participatie, wmo en jeugdzorg
te realiseren. De transformatie gaat ook niet alleen over de uitvoering, maar heeft ook betrekking op beleid en
contractmanagement.

4.5 Openbare bibliotheek: herhuisvesting per 01-11-22
De hoofdvestiging in Steenwijk zit in een duur gebouw, dit kan per 1-1-2021 worden opgezegd. Dit leidt tot een
kostenreductie. Daarnaast zullen we met de bibliotheekdirectie overleggen om op de nieuwe locatie tevens een
efficiëntere werkwijze door te voeren met een taakstelling op de exploitatiesubsidie.

4.6 Verlagen budget Scala: cultuurprofiel evenementen en netwerkvorming
Met Scala zijn al bezuinigingsafspraken gemaakt die per 1-1-2022 zullen ingaan (besparing € 100.000 per jaar). In
2021 kan een aanvullende besparing worden gerealiseerd op het deelbudget cultuurprofiel evenementen en een
klein deel netwerkvorming.

4.7 Schrappen van het budget voor wereldwinkels
De wereldwinkels zijn opgeheven, waardoor de jaarlijkse subsidie kan komen te vervallen.

4.8 Historisch archief: lagere kosten vanwege gedane aanschaf scanvoorziening
Het gemeentearchief heeft een regulier jaarlijks budget. Hiervan worden betaald vrijwilligerskosten, aanschaffen
voor de historische bibliotheek, lidmaatschappen, digitaliseringskosten, kosten voor restauratie- en ontsmetting en
periodieke inhuur extern personeel voor inspectie-, advies- of inventarisatiewerkzaamheden.

Dit jaar is een scanvoorziening aangeschaft, die speciaal bedoeld is voor kwetsbare oude stukken. Daarmee kunnen
kleinere digitaliseringsprojecten in het vervolg in eigen beheer worden uitgevoerd, al dan niet met hulp van
vrijwilligers. Voor kleinere digitaliseringsprojecten is daarom geen apart digitaliseringsbudget meer noodzakelijk.

4.9 Verlagen budget cliëntondersteuning voor Jeugd en WMO
Het budget voor cliëntondersteuning kan komen te vervallen, omdat gebleken is dat de uitgaven hiervoor worden
bekostigd vanuit een ander bestaand budget (‘toegang’).

4.10 Schrappen niet wettelijke subsidies: Regiocampus en Diaconaal platform
Voorstel is om de samenwerking met Regiocampus9 te beëindigen. Het diaconaal platform heeft in een brief
aangegeven dat ze de komende jaren geen gebruik hoeven te maken van de gemeentelijke subsidie.

4.11 Verlagen budget welzijnsbeleid/ouderenzorg
Het budget voor welzijnsbeleid is de afgelopen jaren niet aangewend en kan voor een groot deel vervallen. Voor
ouderenzorg is de afgelopen jaren ongeveer de helft van het budget nodig gebleken. Het resterende gedeelte kan
komen te vervallen.




9   Een netwerk in Zuidwest-Drenthe en Noordwest-Overijssel dat zorg, onderwijs, bedrijfsleven en gemeenten met elkaar verbindt.




                                                                                                                                   76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>MIJN STEENWIJKERLAND

 5.1 Integraal Huisvestingsplan (IHP): fasering diverse scholen
In januari 2018 is in de raad circa € 34 miljoen tot 2032 beschikbaar gesteld t.b.v. bouwen/renoveren van scholen.
Uiteindelijk is in november 2018 totaal circa € 65 miljoen, in verband met alle bijkomende kosten, beschikbaar
gesteld. Een toename van circa € 2,5 miljoen (investering) per jaar. Hierbij is echter het jaartal (2032) niet aangepast.
Het voorstel is om de huidige fasering tot aan 2032 aan te passen én de ‘einddatum’ verderop in de toekomst te
schuiven. Te denken valt aan 2040.

Daarnaast is het voorstel om uitgangspunten en criteria aan te passen waardoor een aantal scholen zal worden
opgeheven, niet meer vernieuwd en/of gerenoveerd.

Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan een afwegingskader renovatie/nieuwbouw voor het IHP. Dit
afwegingskader komt tot stand in samenwerking met de schoolbesturen. Hierin is opgenomen wanneer een school
in aanmerking komt voor nieuwbouw en/of renovatie. Met name verderop in de tijd – na 2024 - levert dit financieel
voordelen op.

5.2 Lijkbezorging: verlengingen begraafrechten
We zien de komende jaren (met name vanaf 2023) een oploop in het aantal begraafrechten wat voor verlenging in
aanmerking komt. We gaan ervan uit dat dit ook de komende jaren zal leiden tot een stijging van het aantal
verlengingen. Dit zal ertoe leiden dat de inkomsten voor de lijkbezorging waarschijnlijk hoger zullen uitvallen.

5.3 Mfa ’t Torennest: VUSO activiteiten zijn per 01-07-20 gestopt
VUSO activiteiten per 1-7-2020 gestopt. Kosten kunnen komen te vervallen.



FINANCIËN EN OVERHEAD

6.1 Rentevoordeel a.g.v. conversie langlopende geldlening (lager rentetarief)
We hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de rente van een langlopende geldlening (looptijd 10 jaar)
aan te passen. Dit had te maken met de renteherzieningsdatum die in beeld kwam. Doordat rente momenteel erg
laag is, levert deze renteconversie structureel voordeel op (van 3,95% naar 0,29%). Daarnaast is een langlopende
geldlening met een looptijd van eveneens 10 jaar afgelost, waardoor de jaarlijkse rente-uitgaven voor deze lening
zijn komen te vervallen.




3.8. Aanvullende bezuinigingen 2021-2024
Om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting zijn aanvullende bezuinigingen noodzakelijk. Onze voorstellen
daartoe treft u hieronder aan. Onder de tabel zijn alle bezuinigingen afzonderlijk toegelicht..




                                                                                                                      77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Toelichting

1. Opschalingskorting (tegemoetkoming Rijk voor 2020 en 2021, brief augustus 2020)
Op 31 augustus jongstleden heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over een nieuw pakket aan
maatregelen om gemeenten (en provincies) te compenseren voor de gevolgen van de coronacrisis10. Één van de
maatregelen is de oploop in de zogenaamde opschalingskorting (100.000+ gemeenten) voor gemeenten in de jaren
2020 en 2021 te schrappen. Normaliter zouden we het hiervoor beschikbare bedrag niet opnemen in de
programmabegroting 2021-2024. Dat zouden we pas doen in het voorjaar van 2021 als we de septembercirculaire
gemeentefonds 2020 verwerken. In dit geval stellen we voor een uitzondering te maken aangezien het Rijk zelf
nadrukkelijk een relatie legt met de moeilijke financiële positie waarin gemeenten momenteel verkeren.

2. (Nader voorlopig) BUIG budget 2020 niet verwerken in de begroting
In de informatienota ‘Financiële gevolgen meicirculaire 2020’ is een passage opgenomen over de nader voorlopige
BUIG-beschikking (budget voor bijstandsuitkeringen) over het jaar 2020. Op grond van die beschikking van het
ministerie van SZW valt het bedrag over het jaar 2020 € 440.000 lager uit dan de voorlopige beschikking die wij in
oktober 2019 hebben ontvangen. Hierbij is rekening gehouden met het landelijk gerealiseerde aantal bijstands-
uitkeringen over het jaar 2019. Dat was dus op basis van informatie die bekend was nog voor de coronacrisis. Omdat
er nu landelijk een stijging te zien valt in het aantal bijstandsuitkeringen door de coronacrisis heeft het ministerie
toegezegd hier rekening mee te houden bij het vaststellen van het definitieve BUIG-budget in oktober van dit jaar.
Hierdoor zal naar verwachting het nadeel verminderen of verdwijnen. Normaliter zouden we de informatie uit het
voorjaar verwerken in de programmabegroting, maar gezien de toename van het aantal verstrekte bijstands-
uitkeringen is dat niet langer reëel om te doen. Voorstel is daarom om de bedragen uit de nader voorlopige BUIG-
beschikking over het jaar 2020 niet te verwerken in de voorliggende begroting, maar te wachten op de voorlopige
BUIG-beschikking die wij binnenkort ontvangen voor het jaar 2021.

3. Onderuitputting BCF inboeken
Als de gezamenlijke declaraties van gemeenten bij het BTW-compensatiefonds (BCF) onder het zogenaamde BCF-
plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een
uitname. In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de
verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op dat kalenderjaar volgt dan de
afrekening. De provinciaal toezichthouder staat toe een meerjarige stelpost op te nemen als inschatting op de
jaarlijkse onderschrijding van het plafond, dit tot maximaal de hoogte van de laatst bekende afrekening. In ons


10   Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 104.




                                                                                                                   78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>geval is dat € 295.000 over 2019. Voorstel is om een dergelijke stelpost aan de inkomstenkant te introduceren en uit
te gaan van de maximale ruimte die de provincie biedt. Door vanaf 2021 structureel een bedrag op te nemen aan
inkomsten lopen we wel het risico dat de compensatie achteraf lager uitvalt.

4. Opnemen stelpost inkomsten BUIG voor extra WWB uitgaven door corona
We zien onze bijstandsaantallen, en dus onze uitgaven, fors oplopen en de verwachting is dat het aantal te
verstrekken uitkeringen in 2021 en 2022 verder zal toenemen. Hierboven is al aangegeven dat we in oktober nieuwe
informatie van het ministerie van SZW verwachten over het voorlopig BUIG budget 2021 voor onze gemeente.
Uiteraard zullen we uw raad hierover informeren.

Of de groei in onze uitgaven leidt tot een navenante stijging van het BUIG-budget is onzeker. Voorstel is om daar
wel vanuit te gaan en voor de extra uitgaven door corona een stelpost aan de inkomstenkant op te nemen. Hiermee
lopen we wel een financieel risico.

5. Aangenomen Motie ‘Meerjarenplannen voor kapitaalgoederen op minimaal niveau basis’ uitvoeren vanaf 2022
Vorig jaar is bij de behandeling van de Programmabegroting 2020-2023 door uw raad een motie aangenomen om de
meerjarenplannen voor kapitaalgoederen op minimaal niveau ‘basis’ uit te voeren en de financiële meerkosten in de volgende
PPN op te nemen. Voorstel is om de motie wel uit te voeren, maar pas vanaf 2022 om het begrotingssaldo 2021 te
ontlasten. De bijbehorende extra uitgaven zijn opgenomen in voorliggende begroting vanaf het begrotingsjaar 2022.

6. Niet uitkeren van de prijscompensatie van 3,8%
Zoals eerder in dit hoofdstuk staat vermeld, komt de prijscompensatie voor 2021 ten opzichte van 2020 uit op 3,8%.
Het niet uitkeren van de prijsindex levert een besparing op in de uitgaven. Daarmee wordt de systematiek die we
jaarlijks hanteren, en die door de raad is vastgelegd in de ‘Kadernota Financieel beleid gemeente Steenwijkerland
2018’, losgelaten. Overigens is het niet de eerste keer dat we een dergelijke maatregel moesten treffen. Ook vorig
jaar liet het financieel beeld het niet toe om de prijscompensatie volledig uit te keren. Toen hebben we voorgesteld
om voor het begrotingsjaar 2020 slechts de helft uit te keren (0,8% in plaats van 1,6%). In de door uw raad
vastgestelde programmabegroting 2020-2023 is dat financieel vertaald.

7. Niet uitkeren van de looncompensatie van 2,8%
Naar analogie met het niet doorgeven van prijscompensatie aan de organisatie en instanties (zoals gesubsidieerde
instellingen) wordt ook geen prijsstijging geraamd voor de loonkosten. Dat betekent dat een CAO-verhoging
voortvloeiend uit de lopende onderhandelingen binnen het aanwezige budget moet worden opgevangen, oftewel
bezuinigd. Concreet betekent dit dat er taakstellend wordt bezuinigd op personele lasten omdat wij lokaal CAO-
afspraken dienen uit te voeren. Hierdoor zullen effectief minder taken uitgevoerd kunnen worden.



8. Bijdrage vanuit de bedrijfsvoering
In de Programmabegroting 2020-2023 is het budget bedrijfsvoering verlaagd tot oplopend € 500.000 structureel
vanaf 2023. Op basis van een uitgevoerde analyse van de totale loonsom bleek het budget voor verhoging met
periodieken in de salarisschaal niet nodig te zijn. Aanvullend hierop stellen we voor het budget van de
bedrijfsvoering verder te verlagen met € 200.000 in 2021 oplopend naar € 350.000 in 2023. Met deze aanvullende
bezuiniging ligt er een flinke opgave voor de organisatie. De bezuinigingen van de afgelopen jaren hadden de “rek”
er al uit gehaald; we hebben tenslotte onze wettelijke taken uit te voeren. Deze aanvullende bezuinigingen gaan
daarom hoe dan ook leiden tot neerwaartse bijstellingen van de ambities van het college. Het college brengt
de effecten de komende tijd in beeld.

Invulling van de ‘De bezoeker draagt bij’ uit de Programmabegroting 2020-2023
In de Programmabegroting 2020-2023 is onder de noemer ‘De bezoeker draagt bij’ aangekondigd dat we de
bezoekers aan ons gebied een (extra) financiële bijdrage gaan vragen (zowel dag- als verblijfsbezoek). We investeren




                                                                                                                       79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>fors in toerisme en zijn van mening dat de bezoeker aan ons gebied hier ook aan mag bijdragen. Het betreft twee
posten vanaf 2021:
1. Een taakstellende opdracht van € 260.000;
2. Een stelpost van € 140.000.

In de begroting is aangekondigd (p. 69) dat we in het voorjaar van 2020 een mix aan maatregelen aan u voorleggen.
Vanwege het feit dat er dit jaar geen PPN is verschenen, zijn onze voorstellen in voorliggende begroting
opgenomen. De in totaal € 400.000 aan extra inkomsten willen we genereren door de introductie van
vermakelijkhedenretributie. Deze retributie mag worden geheven over het tegen betaling aangeboden amusement
of vermaak en willen we introduceren bij het nieuwe vaar- en verhuurbeleid. Hierbij stellen wij dat voor het gebruik
van de Dorpsgracht in Giethoorn voor bedrijfsmatig ter beschikking gestelde boten een vergoeding betaald moet
worden. We hanteren verschillende categorieën boten. Per boot wordt, aan de hand van de categorie, per jaar een
tarief in rekening gebracht. Dit kan de exploitant doorberekenen aan de opvarenden. Per saldo leidt dit tot geschatte
inkomsten van € 580.000.

Aan de uitgavenkant zullen er naast de bestaande uitgaven ook nieuwe uitgaven noodzakelijk zijn. Het betreft hier
uitgaven in het kader van ‘stevig aanwezig’, investering in het inningssysteem en impulsgelden. Per saldo wordt
invulling gegeven aan de stelpost van € 400.000 uit de programmabegroting 2020-2023.




3.9. Vervangingsinvesteringen
Zoals gebruikelijk zijn de meerjarige vervangingsinvesteringenplannen geactualiseerd. In voorliggende
programmabegroting zijn op basis van deze plannen voor de jaren 2021 en volgende de kapitaallasten van de
geplande investeringen gereserveerd. Wij verwijzen u naar bijlage 1 van deze begroting. Het betreffen de
vervangingsinvesteringen voor:
- Tractie;
- ICT;
- Begraafplaatsen;
- Huishoudelijke dienst.

De kapitaallasten voortvloeiende uit de vervangingsinvesteringen voor 2021 kunnen volledig worden gedekt uit
de gereserveerde vrijvallende kapitaallasten. Voor 2021 stellen wij voor de volgende kredieten beschikbaar te
stellen:




3.10. Financiering
Om investeringen te kunnen doen wordt meestal geleend. Bij het aantrekken van financieringsmiddelen wordt op
basis van de geldende rentetarieven op de geld- en kapitaalmarkt en de te verwachten liquiditeitsbehoefte een




                                                                                                                  80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>financieringsconstructie gekozen, die optimaal aansluit bij eerdergenoemde behoefte en in de pas loopt met de
wettelijke voorschriften. Tot en met september 2020 zijn geen nieuwe leningen aangetrokken.




3.11. Reserves en voorzieningen
Per ultimo 2021 bedraagt de vermogenspositie naar verwachting € 28,6 miljoen (excl. voorzieningen). Het meerjarig
verloop van de reserves en voorzieningen is opgenomen in bijlage 4.




3.11.1. Verloop algemene en bestemmingsreserves
Het BBV onderscheidt de volgende reserves:
a. algemene reserve(s);
b. de bestemmingsreserves.
In onderstaande toelichting wordt nader ingegaan op een aantal algemene en bestemmingsreserves.



Algemene reserves

Algemene reserve vaste buffer
In de nota Reserves en Voorzieningen 2017 is vastgelegd dat de norm voor de Algemene reserve vaste buffer 15%
van de som van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de opbrengst onroerende-zaakbelastingen (OZB)
bedraagt11. Om veelvuldige toevoegingen en onttrekkingen aan genoemde reserve te voorkomen als gevolg van
fluctuaties in de algemene uitkering en de opbrengst OZB geldt een marge naar boven en beneden van 5%.
Afwijking van de bandbreedte is maximaal 3 jaar toegestaan.

De Algemene reserve vaste buffer bedraagt ultimo 2020 € 11.411.000. Dit bedrag is lager dan de gestelde norm van
€ 12.846.000 en wijkt daarmee 11,2% af. Voorstel is om deze reserve weer op het niveau van 15% te brengen. Dat
betekent dat een bedrag van € 1.435.000 wordt overgeheveld van de Algemene reserve vrij besteedbaar naar de
Algemene reserve vaste buffer.




11In december 2017 heeft uw raad de genoemde nota vastgesteld. De norm van de Algemene reserve vaste buffer is toen verhoogd van 10%
naar 15% vanwege het opheffen van de ‘algemene reserve Grondbedrijf’.




                                                                                                                                       81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Algemene reserve vrij besteedbaar
De Algemene reserve vrij besteedbaar bedraagt per ultimo 2024 € 5,7 miljoen.

Bedrijfsreserve
Het saldo van de bedrijfsreserve bedraagt per 1 januari 2021 € 0,2 miljoen. Dit bedrag ligt lager dan het maximaal
afgesproken bedrag van € 0,5 miljoen.



Bestemmingsreserves

Een aantal bestemmingsreserves uit het overzicht in bijlage 5 wordt hieronder toegelicht.

Reserve opvangen tekorten sociaal domein
Vorig jaar heeft uw raad bij de PPN 2020-2023 besloten om de looptijd van de ‘Reserve opvangen tekorten sociaal
domein’ te verlengen tot en met 2022. Ultimo 2022 resteert een bedrag van € 0,4 miljoen. Daarbij is rekening
gehouden met een onttrekking van € 345.000 op basis van de nog door uw raad te behandelen Najaarsnota 2020
(voor indexering tarieven Jeugdhulp 2020).



Reserve Volkshuisvesting.
Het saldo bedraagt per 1 januari 2021 € 6,4 miljoen. De meerjarige financiële gevolgen van het raadsbesluit uit 2018
voor de investeringsopgave is hierin meegenomen.



3.11.2. Verloop voorzieningen

Voorzieningen worden onder meer gevormd wegens:
a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is te
   schatten;
b. op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan
   de omvang redelijkerwijs is te schatten;
c. kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede
   vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige
   verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren.




                                                                                                                 82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Evenals bij de reserves treft u onderstaand ook een toelichting aan op de meest in het oog springende
voorzieningen.

Voorziening groot onderhoud wegen
De omvang van de voorziening is gebaseerd op een meerjarig onderhoudsplan met een looptijd van 10 jaar. Dit
plan wordt jaarlijks herijkt en voor zover deze herijking invloed heeft op de hoogte van de voorziening wordt deze
bij de samenstelling van de jaarrekening bijgesteld.

Voorziening Speeltoestellen
De omvang van de voorziening is gebaseerd op een meerjarig onderhoudsplan met een looptijd van 10 jaar. Dit
plan wordt jaarlijks herijkt en voor zover deze herijking invloed op de hoogte van de voorziening heeft wordt deze
bij de samenstelling van de jaarrekening bijgesteld.

Voorziening Maatschappelijk vastgoed.
De omvang van de voorziening is gebaseerd op een meerjarig onderhoudsplan met een looptijd van 10 jaar. Dit
plan wordt jaarlijks herijkt en voor zover deze herijking invloed op de hoogte van de voorziening heeft wordt deze
bij de samenstelling van de jaarrekening bijgesteld.

Voorziening Reiniging
De exploitatiesaldi worden ten gunste of ten laste van de egalisatievoorziening reiniging gebracht. Er vindt in 2021
een onttrekking van € 15.000 aan de voorziening plaats. In paragraaf 4.1.7 Afvalstoffenheffing wordt een nadere
toelichting gegeven.

Voorziening Riolering
De exploitatiesaldi worden ten gunste of ten laste van de egalisatievoorziening riolering (exploitatie) gebracht. Er
vindt in 2021 een onttrekking van € 286.000 aan de voorziening plaats. In paragraaf 4.1.8 Rioolheffing wordt een
nadere toelichting gegeven.

Voorziening wachtgelden collegeleden
De wachtgeldverplichtingen van voormalige bestuurders lopen tot ultimo 2021. Per 1 januari 2021 heeft de
voorziening een omvang van € 37.000. De berekening is gebaseerd op de maximaal mogelijke omvang van de
wachtgeldverplichting. Jaarlijks wordt de omvang van deze voorziening geactualiseerd, waarbij neveninkomsten
en het aannemen van een nieuwe dienstbetrekking wordt meegewogen.

Voorziening overdracht wethouderspensioenen
Op grond van de wet APPA (algemene pensioenwet politieke ambtsdragers) is de gemeente verplicht om een
voorziening te treffen voor wethouders om hen in staat te stellen hun pensioen over te dragen aan een
pensioeninstelling. Indien dit gebeurt is een eenmalige afkoopsom benodigd. Op dit moment is de gemeente voor
de bestuurders die hieraan niet de voorkeur geven, na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, verplicht
pensioen uit te betalen. Het gereserveerde bedrag gaat vervolgens over naar de voorziening te betalen pensioen
voormalige bestuurders. Per 1 januari 2021 bedraagt het saldo € 2.006.000. Vanaf 2021 wordt jaarlijks € 180.000
toegevoegd aan deze voorziening.

Voorziening te betalen pensioenen voormalig bestuurders
Voor voormalig bestuurders, die vanaf 2015 pensioenrechten hebben, dienen de te betalen pensioenen volledig uit
een voorziening bekostigd te worden. Indien een voormalig bestuurder op enig moment recht heeft op pensioen
bestaat er geen mogelijkheid voor hem/haar om het pensioen over te dragen aan een pensioenfonds en wordt het
gereserveerde bedrag in de vorige voorziening (voorziening pensioen wethouders) overgeheveld naar deze
voorziening om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Elk jaar wordt de omvang van deze voorziening
geactualiseerd.




                                                                                                                 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>4. Specifieke paragrafen


4.1. Paragraaf Lokale heffingen


4.1.1. Inleiding
De gemeente heeft voor het goed kunnen uitvoeren van haar taken geld nodig. Een groot deel van dit geld wordt
ontvangen van de rijksoverheid via de zogenaamde ‘Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds’. Dit ‘Haagse’ geld
is echter onvoldoende om alle taken te kunnen uitvoeren. Daarom maakt de gemeente gebruik van haar
bevoegdheid om inkomsten te verkrijgen via burgers, bedrijven en bezoekers. Dit gebeurt met behulp van onder
meer lokale belastingen en heffingen.

In 2021 verwacht de gemeente Steenwijkerland in totaal een bedrag van € 115 miljoen12 aan inkomsten te ontvangen
(gemeentelijke belastingen en heffingen en rijksuitkeringen). In onderstaande grafiek is aangegeven welk deel uit
‘Den Haag’ komt en welk deel uit ‘Steenwijkerland’.




Zoals blijkt uit de grafiek vormen de lokale belastingen en heffingen een wezenlijk deel van de gemeentelijke
inkomsten. In deze paragraaf wordt daarom stilgestaan bij de diverse aspecten die samengaan met dit onderwerp.
Zo worden de uitgangspunten benoemd, die de gemeente hanteert bij het vaststellen van de tarieven voor inwoners
en ondernemers. Ook wordt met behulp van tabellen de ontwikkeling getoond van de gemeentelijke
belastingopbrengsten. Tenslotte wordt gekeken hoe ‘duur Steenwijkerland is ten opzichte van omliggende en
vergelijkbare gemeenten.



4.1.2. Belastingen en heffingen
De gemeentelijke belastingen die in 2021 in de gemeente Steenwijkerland worden geheven zijn:

- OZB;
- Hondenbelasting;
- Toeristenbelasting;
- Forensenbelasting.

Naast belastingen rekent de gemeente heffingen. Dit zijn kosten voor individuele dienstverlening aan burgers en
ondernemers. Voor de tarieven van deze heffingen geldt dat de opbrengsten de kosten van de dienstverlening op

12   € 21,8 miljoen aan gemeentelijke belastingen en heffingen en € 93,3 miljoen aan rijksuitkeringen.




                                                                                                              84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>begrotingsbasis niet mogen overschrijden. De gemeentelijke heffingen die in 2021 in de gemeente Steenwijkerland
worden geheven zijn:

- Rioolheffing;
- Afvalstoffenheffing;
- Begraafrechten;
- Vermakelijkhedenretributie (nieuw), zie hoofdstuk 3.8.;
- Overige rechten.



4.1.3. Uitgangspunten
U als raad stelt de tarieven vast voor de lokale belastingen en heffingen. Ons uitgangspunt bij de start van deze
collegeperiode was dat de lokale lasten alleen gematigd (‘trendmatig’) mogen stijgen. Dat uitgangspunt kunnen wij
in deze begroting helaas niet waarmaken, zoals ook reeds in de bestuurlijke inleiding is aangegeven. Voor de
Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing worden wijzigingen in de kosten verhaald door de betreffende tarieven
dienovereenkomstig aan te passen (gesloten huishouding). Om grote tariefschommelingen te voorkomen, wordt
gebruik gemaakt van de voorziening Reiniging en de voorziening Riolering.



4.1.4. Overzicht belastingopbrengsten
De totale opbrengst voor belastingen en heffingen in 2021 bedraagt € 21,8 miljoen. Verwezen wordt naar
onderstaande specificatie.




                                                                                                              85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>In onderstaande cirkeldiagram is het aandeel van de belastingsoorten en verschillende heffingen in het totaal van
de gemeentelijke belastingen in beeld gebracht.




4.1.5. Lokale belastingdruk
Helaas zijn we genoodzaakt om de lokale lasten voor onze inwoners en ondernemers extra te verhogen. Dat staat
op gespannen voet met het uitgangspunt in ons coalitieakkoord dat we de lokale lasten niet meer dan trendmatig
laten stijgen (zie paragraaf 4.1.3). In 2021 stijgen de gemiddelde woonlasten voor eigenaren en gebruikers met 5,9%.
Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de kostenstijgingen bij afval die wordt doorberekend in de tarieven. Het
tarief stijgt gemiddeld met 15,1%. De OZB stijgt met 9,9%. Dit is 6,1% bovenop het percentage van 3,8% aan
‘toegestane’ opbrengstenstijging op grond van de trendmatige groei in 2021 (zie tabel ‘Uitgangspunten voor de
programmabegroting’ in paragraaf 3.2). Bij de rioolheffing is sprake van een daling van het tarief met 6%. De stand
van de voorziening riolering laat het toe om een fors bedrag te onttrekken, waardoor het tarief kan dalen.

De ontwikkeling van de lokale belastingdruk ziet er als volgt uit:




Bij de OZB is uitgegaan van een WOZ waarde van € 225.320 (waardepeildatum 1-1-2019). Geen rekening is
gehouden met de effecten van de hertaxatie met waardepeildatum 1-1-2020. Op basis van de laatste COELO13 atlas
is de gemeente Steenwijkerland op de ranglijst voor 2020 ten opzichte van 2019 ‘geklommen’ (2019: 31e plaats en
2020: 28e plaats). In de atlas staan alle gemeenten vermeld dus ook de ons omringende gemeenten. Ook staan de
gemiddelde woonlasten van de provincie Overijssel en Nederland vermeld.

13Atlas van de lokale lasten 2020 (COELO). De atlas wordt jaarlijks door het Centrum voor Onderzoek van de Economie voor Lagere
Overheden (COELO) uitgegeven . Het COELO berekent de lokale lasten voor de burger op basis van de door gemeenten aangeleverde
informatie.




                                                                                                                                  86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>4.1.6. Onroerende-zaakbelastingen
De wettelijke kaders van de onroerende-zaakbelastingen (OZB) zijn neergelegd in de artikelen 220 tot en met 220h
van de Gemeentewet en de Wet Waardering Onroerende zaken (Wet WOZ). Voor binnen de gemeente gelegen
onroerende zaken kunnen twee belastingen geheven worden: een eigenaren- en een gebruikersbelasting. De hoogte
van de OZB is afhankelijk van de in het kader van de Wet WOZ aan de onroerende zaak toegekende waarde. Het
tarief is een percentage van deze waarde. Er kunnen verschillende tarieven vastgesteld worden voor woningen en
niet-woningen. Binnen deze groepen mag niet verder gedifferentieerd worden. Voor alle woningen en alle niet-
woningen gelden dus dezelfde tarieven. Hiernaast kunnen verschillende tarieven vastgesteld worden voor de
eigenarenbelastingen en de gebruikersbelasting.

Op dit ogenblik wordt hard gewerkt aan de hertaxatie van het WOZ bestand met waardepeildatum 1 januari 2020.
In december 2020 worden nadere voorstellen aan uw raad gepresenteerd over de tarieven voor 2020. Uitgangspunt
daarbij is een gelijkblijvende opbrengst. Een daling van de waarde van het totale woningbestand leidt dan tot een
gelijke stijging van de tarieven en omgekeerd.



4.1.7. Afvalstoffenheffing

Ontwikkeling baten en lasten 2021
Voor 2021 zijn de uitgaven niet verhoogd. Hiervan is afgeweken voor zover de ROVA bij de gemeente andere
tarieven in rekening brengt.




                                                                                                              87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>4.1.8. Rioolheffing
Het Gemeentelijk Watertakenplan is in oktober 2015 vastgesteld. Dit is een gezamenlijk plan van de 6 gemeenten
in de regio Reest en Wieden en het waterschap. In dit Gemeentelijk Watertakenplan is een tariefstijging vanaf 2017
vastgelegd van 1% cumulatief tot en met 2021 en vanaf 2022 0,4% cumulatief tot en met 2024. Vanaf 2025 is geen
tariefstijging meer voorzien. Deze stijging is exclusief inflatie. De inflatie bedraagt voor 2021 3,8%.

Voorgesteld wordt om de tarieven voor 2021 met 6% te laten dalen. De stand van de voorziening laat dit toe. Op
basis hiervan daalt het tarief t.o.v. 2020 met € 13,42. Het tarief komt voor 2021 op € 210,19 14.




14   Als referentietarief is uitgegaan van een eigen woning, dus de som van het eigenarendeel en het gebruikersdeel, zijnde € 227,20 in 2018.




                                                                                                                                                88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>De kosten voor het taakveld riolering zijn voor 100% doorberekend in de rioolheffing. Dit betreft onder meer kosten
voor onderzoek, planvorming en onderhoud. De kosten voor het taakveld waterwegen zijn voor 48% doorberekend
in de riolering. Dit betreft kosten voor het baggeren van watergangen, onderhoud en vervangen van beschoeiingen
en onderhoud van sloten. Het baggeren is noodzakelijk om de doorstroming van de watergangen te garanderen,
daarnaast om ernstige vervuiling vanuit de riooloverstorten en met regenwater meegespoelde sediment te
verwijderen. Het onderhoud en vervangen van oeverbeschermingen is noodzakelijk om de oevers op hun plaats te
houden en om te voorkomen dat de watergang haar inrichting en bergend vermogen verliest. Het onderhouden
van de sloten betreft jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden (door derden) om de berging en afvoer van sloten te
garanderen en om de sloten op diepte te houden.

Voor de investeringen die voor 2021 op de planning vragen wij uw raad een krediet van in totaal € 1.911.000
beschikbaar ter stellen. Het krediet is bedoeld voor de volgende investeringen:
- Vervangen rioolgemalen                  € 400.000
- Vervangen riolering                     € 1.178.500
- Vervangen oevercostructies              € 332.500

Bij de bepaling van de tarieven voor de rioolheffing is rekening gehouden met de (kapitaal)lasten, die voortvloeien
uit vorengenoemde investeringen.

De overhead is becijferd op 11%. Bij de berekening van het dekkingspercentage is rekening gehouden met de
compensabele BTW. Dit is een bedrag van € 681.000. Wij hebben besloten een deel van dit bedrag, namelijk € 592.000
niet door te berekenen aan de rioolheffing. Het behoort dus wel tot de kosten, maar wordt niet doorberekend aan
de burger.

Egalisatievoorziening riolering (exploitatie)
In de nota Reserves en Voorzieningen 2017 staat vermeld dat de ‘voorziening riolering (exploitatie)’ een positieve
bovengrens kent van 10% van de jaarlijkse inkomsten, waarbij wel wordt gekeken naar de komende 4 jaar. De




                                                                                                                89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>voorziening mag niet negatief staan. De bovengrens bedraagt 10% en is daarmee € 480.000. Dit betekent dat de
voorziening zich ruim beweegt boven de bovengrens. Dit vinden wij gerechtvaardigd om de volgende redenen:
- Overdracht stedelijk water: als gemeente zijn we in gesprek met het waterschap over de overdracht van een
   deel van het stedelijk water. Dit betekent dat er eenmalig een bedrag aan het waterschap verschuldigd is, en
   dat er structureel besparingen ontstaan. Op dit moment is er nog geen zicht op wat dit precies gaat betekenen;
- De rentelasten zijn nu gebaseerd op een rentepercentage van 1%, een stijging met 0,25% betekent circa € 90.000
   aan hogere lasten;
- Gemeenten staan aan de vooravond van de uitvoering van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Uit een
   uit te voeren stresstest voor hitte, droogte en intensieve neerslag zal blijken of nieuwe investeringen nodig zijn;
- De onttrekking loopt op termijn op tot ruim 4 ton per jaar. Op het moment dat de voorziening terug loopt, zit
   hier een risico in voor toekomstige tariefstijgingen.




4.1.9. Lijkbezorging
Ten opzichte van de Programmabegroting 2020-2023 is het dekkingspercentage voor de heffing begraafplaatsen en
crematoria voor 2021 gestegen met 11,3% tot 75,8%. De overhead is becijferd op 11%. De berekening van dit
percentage wordt toegelicht in hoofdstuk 2.14.




                                                                                                                   90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>4.1.10. Onderbouwing kostendekkendheid leges
Ten behoeve van de kostendekkendheid van de leges is de legesverordening hieronder uitgewerkt. Geconcludeerd
kan worden dat over het geheel genomen het kostendekkingspercentage voor leges ligt op 58%.




                                                                                                         91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>4.1.11. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen
Wij verlenen voor 100% kwijtschelding aan de burger voor de volgende belastingsoorten:
- afvalstoffenheffing (voor de vaste component en voor het aanbieden van maximaal 13 zakken);
- rioolrechten;
- onroerende-zaakbelasting.

Honorering van een kwijtscheldingsverzoek is met name afhankelijk van het inkomen, het vermogen en de
uitgaven van de aanvrager. De aanvragen worden beoordeeld op basis van de door het Rijk vastgestelde normen
en richtlijnen (Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990).

De budgetten voor kwijtschelding zijn verdisconteerd in de tarieven van de betreffende belastingsoorten. In
vergelijking met 2020 verwachten wij een stabiel aantal (geheel of gedeeltelijk) toe te wijzen
kwijtscheldingsverzoeken. Dit is gebaseerd op de tot op heden gehonoreerde verzoeken (stand per 1 september
2020) en de verwachting voor het restant van dit jaar.




Als iemand gedurende 2 achtereenvolgende jaren kwijtschelding heeft ontvangen, hoeft hij/zij geen aanvraag meer
in te dienen. Jaarlijks wordt een steekproef gehouden onder de groep huishoudens die elk jaar automatisch
kwijtschelding ontvangen.




                                                                                                            92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>4.2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing


4.2.1. Algemeen
Op basis van een goede en betrouwbare risicocontrol kan tot een juiste analyse, beoordeling en beheersing van de
risico’s worden gekomen. Daarbij is het van belang dat het optreden van risico’s op de uitvoering van het bestaande
beleid en de bestaande voorzieningen geen invloed heeft. De risico’s moeten onlosmakelijk deel uitmaken van de
beleidsprocessen. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt hierop nader ingegaan.

De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang wanneer er zich een
financiële tegenvaller voordoet. Door aandacht voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke
financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Deze paragraaf bevat ten minste:
    a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
    b. een inventarisatie van de risico’s;
    c. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s.

Op 21 mei 2019 heeft uw raad de ‘Nota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2019’ vastgesteld. In de nota is
het begrip weerstandsratio – de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de totale omvang van de gewogen
risico’s – geïntroduceerd. Uw raad heeft besloten de weerstandsratio voortaan te presenteren in de jaarlijkse
programmabegroting en de jaarstukken van de gemeente Steenwijkerland. In de vorige programmabegroting is dat
voor het eerst gebeurd.



4.2.2. Inventarisatie weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover wij beschikken om onverwachte
tegenvallers op te vangen als deze zich voordoen.

De totale weerstandscapaciteit van de gemeente Steenwijkerland aan zowel de vermogenskant als de
exploitatiekant bestaat uit:
1. Algemene reserve – vaste buffer
2. Onroerendezaakbelasting (OZB)

Algemene reserve
In de nota “Reserves en voorzieningen 2017” is aangegeven dat de Algemene reserve vaste buffer uitsluitend kan
worden ingezet voor uitzonderlijke situaties (soort ijzeren voorraad voor het opvangen van calamiteiten). Bij
Najaarsnota 2020 is voor het eerst in de geschiedenis een bedrag onttrokken aan deze reserve (- € 1,1 miljoen).

Onroerende-zaakbelasting (OZB)
De onbenutte belastingcapaciteit wordt gerelateerd aan de norm die het Rijk hanteert voor toelating tot artikel 12
van de Financiële Verhoudingswet (FVW). Indien het normtarief van het Rijk hoger is dan het door de gemeente
Steenwijkerland gehanteerde gemiddelde tarief is er sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Het Rijk heeft het
normtarief in de meicirculaire 2020 voor toelating tot artikel 12 van de FVW voor 2021 vastgesteld op 18,09% van
de WOZ waarde. Voor de berekening van het gemiddelde OZB-percentage bij de toelating tot artikel 12 wordt
uitgegaan van de WOZ-gegevens per 1 januari van het jaar waarop de aanvraag betrekking heeft en de OZB-
percentages in datzelfde jaar.

Voor 2021 bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit € 3,2 miljoen. Dit bedrag is als volgt gespecificeerd:




                                                                                                                93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>De totale weerstandscapaciteit per inwoner bedraagt:




In paragraaf 3.11.1 is de storting vanuit de Algemene reserve vrij besteedbaar toegelicht.




4.2.3. Inventarisatie risico’s
In dit hoofdstuk worden de risico’s vermeld die tot het moment van het aanbieden van de programmabegroting
bekend zijn. In dit verband wordt onder risico verstaan “alle voorzienbare risico’s, waarvoor geen voorzieningen
zijn gevormd of die niet tot afwaardering van activa hebben geleid en die niet van materiële betekenis kunnen zijn
in relatie tot het balanstotaal of de financiële positie”.

De risicokans is uitgedrukt in klassen. Aan deze klassen is een rekenpercentage per risico gekoppeld. Vervolgens
is een indeling gemaakt van de mogelijke financiële gevolgen.




                                                                                                               94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Toelichting
Voor een adequate risicobeheersing gaat het niet alleen om het treffen van financiële buffers om te zorgen voor
voldoende weerstandscapaciteit. Het is ook zaak om niet-financiële maatregelen te treffen om de kans van optreden
van geïdentificeerde risico’s te beperken.

Wij hebben hieraan invulling gegeven door in de onderstaande overzichten naast een omschrijving van het risico
ook aandacht te besteden aan de impact van het risico en de te treffen beheersmaatregelen.



CATEGORIE: OMVANG RISICO: < € 200.000



 risico: Privatisering bouwtoezicht (nieuw)

 Omschrijving risico         Aan de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) kleven risico’s. Een financiële
                             tegenvaller is niet denkbeeldig nu er ‘verborgen’ kosten opduiken bij de geplande
                             privatisering van het toezicht. Begin 2022 treedt tegelijk met de Omgevingswet de
                             Wkb in werking. Op dat moment gaat de kwaliteitscontrole bij bouwprojecten over
                             naar de markt. Bouwers moeten een private kwaliteitsborger inhuren. Deze
                             onafhankelijke, gecertificeerde controleur ziet erop toe dat gebouwen conform de
                             bouwtechnische voorschriften uit het Besluit Bouwwerken (BBL), een van de vier
                             AMvB’s onder de Omgevingswet, tot stand komen. Een positieve
                             gereedheidsverklaring van het gebouw gaat straks in het bouwdossier naar de
                             gemeente, die daarna geen inhoudelijke technische toetsingstaak meer heeft, maar
                             niettemin als bevoegd gezag verantwoordelijk blijft. Als de positieve verklaring
                             ontbreekt, bijvoorbeeld omdat de kwaliteitsborger oordeelt dat het gebouw niet
                             BBL-proof is, komen gemeenten in een lastig parket terecht. Zonder deze verklaring
                             zijn de gevolgen voor gemeenten. Wettelijk gezien is het gebruik van het gebouw
                             dan niet toegestaan. Maar gemeenten moeten dan wel strikt handhaven. De
                             consequentie is dat het gebouw leeg staat en onbenut blijft. De druk van buiten zal
                             toenemen. Initiatiefnemers zullen het hier niet bij laten zitten. In het ergste geval
                             kan dit tot rechtszaken leiden. De gemeente heeft dan weinig keus en is genoodzaakt
                             zich het bouwdossier eigen te maken om zelf een oplossing te zoeken. Mogelijk moet
                             ze een externe deskundige inhuren. Dit kan flink in de papieren lopen.




                                                                                                                 96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Impact                    De impactanalyse van de VNG rekent voor dat een gemeente als snel één tot twee
                          weken aan een enkel dossier kwijt is, mocht de positieve verklaring blijvend
                          achterwege blijven. Als bij tien procent van de bouwprojecten geen positieve
                          verklaring zit, komt dat voor alle gemeenten samen neer op een kostenplaatje van €
                          3 tot € 6 miljoen per jaar. Bij hogere percentages lopen de kosten op. Punt is dat het
                          extra werk niet financieel gedekt is in de Wkb. Daarbij komt nog dat voor veel
                          bouwplannen alleen een meldingsplicht gaat gelden. Het gaat om veel
                          voorkomende bouwtypen, zoals rijtjeshuizen en vrijstaande woningen. Gemeenten,
                          vooral in de gebouwen waar veel gebouwd wordt, zien hun legesinkomsten dalen,
                          wat de financiële middelen voor bouwtoezicht verder onder druk zet.
(Beheers)maatregelen      Via proefprojecten wil de VNG proberen inzicht te krijgen.



Risico: Planschade bestemmingsplannen (nieuw)

Omschrijving risico        Één van de bezuinigingsvoorstellen onder bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’
                           is om het bestaand budget (€ 25.000 structureel) voor mogelijke planschade bij
                           bestemmingsplannen te laten vervallen. Planschade wordt ook wel
                           tegemoetkoming in schade genoemd als gevolg van een planologische maatregel.
                           Voorbeelden: het realiseren van een nieuwe woonwijk of het wijzigen van de
                           functie van een bestaand pand. Onder bepaalde voorwaarden kan een verzoek
                           worden ingediend bij de gemeente (er geldt een wettelijk recht op
                           planschadevergoeding).

                           We kiezen ervoor om dit bedrag niet langer te begroten en het potentiële risico te
                           accepteren met een vermelding in de risicoparagraaf van de begroting.
Impact                     Financieel: De € 25.000 die jaarlijks beschikbaar was om het risico af te dekken, is
                           niet langer beschikbaar. In plaats daarvan stellen we voor om hetzelfde bedrag op
                           te nemen in deze risicoparagraaf.
(Beheers)maatregelen       Indien mogelijk leggen we het risico van planschade neer bij degene die
                           verantwoordelijk is voor de planologische wijziging.




Risico: Verhoging van de afvalstoffenbelasting

Omschrijving risico        Gedurende de periode 1 januari 2019 tot 1 juli 2021 vallen wij onder een
                           zogenaamde overgangsregeling waardoor wij nog niet worden aangeslagen voor
                           de afvalstoffenbelasting. Het risico bestaat dat dit tarief in de toekomst hoger ligt
                           dan het huidige tarief. De verwachting is dat de afvalstoffenbelasting zou kunnen
                           verdubbelen. Deze plannen van de regering zijn onderdeel van het vergroenen van
                           het belastingstelsel.
Impact                     Financieel: verhoging van de afvalstoffenheffing
(Beheers)maatregelen       De egalisatievoorziening reiniging is beschikbaar om financiële tegenvallers op te
                           vangen en daarmee tariefschommelingen zoveel mogelijk te voorkomen.




                                                                                                               97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Risico: Uitbreiding van de BTW-sportvrijstelling

Omschrijving risico        De Nederlandse sportvrijstelling BTW is per 1 januari 2019 gewijzigd. Tot dan toe
                           konden gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de BTW die aan hen in
                           rekening werd gebracht in aftrek brengen. Het recht op aftrek is, mede vanwege
                           Europese jurisprudentie, komen te vervallen. Deze verruiming van de
                           sportvrijstelling leidt tot een structurele extra belastingopbrengst van € 241 miljoen
                           voor de rijksoverheid. Daartegenover staan de extra kosten voor gemeenten,
                           sportverenigingen en sportstichtingen. Om de kostenstijging voor gemeenten te
                           beperken heeft het kabinet een subsidieregeling in het leven geroepen voor
                           vooralsnog 5 jaar; de regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK).

                           Het exact toe te kennen bedrag uit de SPUK wordt achteraf vastgesteld. De
                           systematiek komt erop neer dat het budget voor SPUK-toekenningen bij het Rijk
                           gemaximaliseerd is. Als er meer aangevraagd wordt dan er budget beschikbaar is
                           bij het Rijk dan wordt het beschikbaar budget evenredig verdeeld over de
                           aanvragers. In dat geval is het aannemelijk dat gemeenten minder ontvangen dan
                           aangevraagd. De kans is groot dat het beschikbare bedrag wordt overvraagd en de
                           gemeente maar een deel van de BTW-schade vergoed krijgt.

                           Voor de overige sportstichtingen is het vervallen van de BTW-aftrek op de
                           exploitatielasten mogelijk een nadeel. Stichtingen hebben aan de andere kant ook
                           voordeel bij de nieuwe regeling omdat ze de BTW op verkoop niet meer hoeven af
                           te dragen. Het gevolg van de verruiming van de sportvrijstelling en de niet meer
                           aftrekbare BTW, kan voor de stichtingen tot een lager resultaat leiden. De BTW op
                           de kosten zijn immers nu ook kosten geworden. Uiteindelijk zullen zij
                           waarschijnlijk bij de gemeente aankloppen voor een hogere subsidie of lagere huur.
                           Al met al zal de gemeente bij moeten/gaan springen.
Impact                     Gemeente Steenwijkerland heeft in 2020 een SPUK-aanvraag voor € 430.000
                           ingediend. Het uitkeringsplafond bedraag voor het jaar 2020 € 188 miljoen. Het
                           beschikbare bedrag is overvraagd en de gemeente krijgt slechts 80% van de BTW-
                           schade vergoed. Het eventuele overschrijdingsrisico voor 2021 is dus aanzienlijk en
                           wordt als categorie hoog aangemerkt. De BTW-schade wordt gekwantificeerd op
                           ongeveer € 100.000.

(Beheers)maatregelen       De ontwikkelingen volgen en continue monitoring.



Risico: Rentestijging
Omschrijving risico       De rente bevindt zich op een historisch laag niveau. Bij een aantrekkende economie
                          is een rentestijging niet ondenkbaar. Vanwege de corona pandemie is dit scenario
                          evenwel op de korte termijn niet realistisch. Wel kunnen de spanningen in de wereld
                          van invloed zijn op het rentepercentage. Het zijn risico’s die door de gemeente niet
                          te beïnvloeden zijn, maar die zich wel kunnen voordoen.
Impact                    Het eventuele overschrijdingsrisico wordt ingeschat op 25%, in de categorie laag.
                          Een rentestijging van 1% wordt gekwantificeerd op ongeveer € 100.000 in 2021
                          oplopend naar € 400.000 in 2025 op basis van een investeringsvolume van € 10
                          miljoen per jaar.




                                                                                                                98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>(Beheers)maatregelen      Jaarlijks voor de begroting wordt op basis van de rentegegevens op 1 augustus een
                          herberekening gemaakt van de rentecomponent. Via de P&C cyclus worden de
                          financiële gevolgen van de rente gerapporteerd.



Risico: Dividenduitkering nutsbedrijven (verlaging WACC)

Omschrijving risico        Lagere of geen dividenduitkering van nutsbedrijven als gevolg van de verlaging
                           van de WACC (vermogenskostenvoet) van 3,4% naar 2,75%. Gevolg een lager
                           bedrijfsresultaat en een lagere of misschien zelfs wel geen dividenduitkering.

Impact                     Forse daling van de dividendopbrengst van met name N.V. Rendo Holding en
                           Enexis Holding N.V..
(Beheers)maatregelen       Via de P& C cyclus worden de gevolgen van de lagere dividendopbrengst gevolgd.




Risico: Dividenduitkering nutsbedrijven (toename investeringen)

Omschrijving risico        Lagere of geen dividenduitkering van nutsbedrijven als gevolg van de enorme
                           investeringen die de komende jaren gedaan moeten worden in verband met de
                           energietransitie. Gevolg een lager bedrijfsresultaat en een lagere of geen
                           dividenduitkering.

Impact                     Forse daling van de dividendopbrengst van met name N.V. Rendo Holding en
                           Enexis Holding N.V..
(Beheers)maatregelen       Via de P&C cyclus worden de gevolgen van de lagere dividendopbrengst gevolgd.
                           Inmiddels wordt bij de raming voor de dividenduitkering van Enexis al rekening
                           gehouden met een lagere dividendopbrengst. Hierbij is rekening gehouden met een
                           daling van de nettowinst met € 50 miljoen.



Risico: Dividenduitkering Wadinko

Omschrijving risico        Lagere dividenduitkering Wadinko N.V.. De participaties waarin Wadinko
                           deelneemt ondervinden problemen als gevolg van de coronacrisis. Vooral bij
                           participaties actief in de maakindustrie verwacht Wadinko een terugval van de
                           omzet. Dit zal het resultaat van Wadinko negatief beïnvloeden.
Impact                     De gemeente loopt een financieel risico, doordat de dividenduitkering ter hoogte
                           van € 65.000 geheel of deels kan komen te vervallen.
(Beheers)maatregelen       Via de P&C cyclus worden de gevolgen van de lagere dividendopbrengst gevolgd.



Risico: Waardering Onroerende zaken

Omschrijving risico        Gemeenten zijn met ingang van 2022 verplicht te beschikken op basis van
                           oppervlakte, daar waar dit nu gebeurt op inhoud. De waardering van 2021, die
                           gedaan wordt voor de beschikking van 2022, zal zorgen voor waarde
                           verspringingen. Daarnaast loopt het contract met onze huidige waarderingspartij
                           (KONDAR) eind 2020 af. Deze overeenkomst kan niet worden verlengd, omdat het
                           pakket van KONDAR niet meer voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. De




                                                                                                          99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                           gemeente moet dus overstappen naar een nieuwe waarderingsapplicatie.
                           De combinatie van taxeren op basis van gebruikersoppervlakte en de nieuwe
                           applicatie, kan zorgen voor een toename in het aantal bezwaren
 Impact                    - Veel (no cure no pay) bezwaren zal leiden tot een hoger bedrag aan
                               proceskosten. Daarnaast zou het aantal bezwaren te veel zijn voor de huidige
                               bezetting waardoor er mogelijk gebruik gemaakt moet worden van een extern
                               bureau.
                           - De nieuwe applicatie zal moeten worden geïmplementeerd.
 (Beheers)maatregelen      Er is een vroegere start gemaakt met de omzetting naar gebruiksoppervlakte. Dit
                           project wordt in 2020 afgerond, in plaats van in 2021. Daarmee hebben we meer tijd
                           om de groepsindeling kritisch te beoordelen, voorafgaand aan de beschikking te
                           communiceren met belanghebbenden en voorlopige eindwaardes te controleren.
                           Daarmee kunnen we voorkomen dat foutieve waardes toch beschikt worden. Met
                           de nieuwe leverancier zal intensief samengewerkt moeten worden. In de
                           aanbesteding zullen we een nieuwe leverancier dan ook vragen een plan van
                           aanpak te schrijven voor deze omzettingen.



 Risico: Rioolheffing (lopende bezwaarprocedures)

 Omschrijving risico       De afgelopen jaren bent u meermaals geïnformeerd over procedures tegen de
                           rioolheffing 2013, 2014 en 2015. Vorig jaar heeft de Hoge Raad de beroepen op alle
                           punten ongegrond verklaard. De verordeningen en de opgelegde aanslagen
                           rioolheffing zijn in stand gebleven. Daarmee is dit niet langer een risico voor onze
                           financiële positie. Tegen de aanslagen 2016 tot en met 2019 lopen nog wel
                           bezwaarprocedures. Aangezien deze inhoudelijk gelijk zijn aan de gevoerde
                           procedures voor 2013 tot en met 2015, is het financiële risico naar verwachting
                           beperkt.
 Impact                    Het eventuele risico inzake wordt ingeschat in de categorie laag.

 (Beheers)maatregelen      Een eventuele financiële tegenvaller zal net als bij andere risico’s moeten worden
                           gedekt uit algemene middelen (‘Algemene reserve - vaste buffer’).



CATEGORIE: OMVANG RISICO: > € 200.000 - < € 500.000



 Risico: Herverdeling gemeentefonds vanaf 2022

 Omschrijving risico       Het Rijk en gemeenten hebben in mei 2018 afgesproken om de verdeling van de
                           middelen in het sociaal domein en de verdeling van de andere middelen (‘klassiek’)
                           in het gemeentefonds vanaf 2022 integraal te herzien. Gemeenten hebben in het
                           sociaal en het fysiek domein meer taken gekregen en ook maatschappelijke
                           ontwikkelingen zijn door gegaan. De financiële verhouding moet bij deze
                           ontwikkelingen aansluiten. In de verdeelmodellen van het sociaal domein zitten
                           discrepanties die ervoor zorgen dat sommige gemeenten minder geld van het Rijk
                           ontvangen voor het sociaal domein dan zij op basis van hun kostenstructuur nodig
                           hebben. De herziening van de verdeelmodellen sociaal domein is erop gericht om
                           de financiële problemen van deze gemeenten als gevolg van een verkeerde
                           verdeling op te lossen. Een positief herverdeeleffect voor de ene gemeente leidt
                           echter altijd tot een negatief herverdeeleffect bij een andere gemeente. De herziening
                           van de verdeelmodellen sociaal domein kan dus voor onze gemeente tot een




                                                                                                              100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                            financieel nadeel leiden.

                            De wijziging van het woonplaatsbeginsel Jeugd zal ook financiële effecten hebben.
                            Het budget voor Voogdij 18+ kan na wijziging van het woonplaatsbeginsel objectief
                            verdeeld gaan worden, en hoeft niet meer op basis van historisch zorggebruik
                            verdeeld te worden. Dit loopt mee in de evaluatie van de verdeelmodellen welke
                            momenteel plaatsvindt en in 2022 tot aangepaste verdeelmodellen zal leiden.
                            Gemeenten worden uiterlijk in de decembercirculaire 2020 over de uitkomsten
                            geïnformeerd.
Impact                      Op basis van eerder onderzoek bedraagt het negatief herverdeeleffect voor onze
                            gemeente naar verwachting € 33 per inwoner, ofwel maximaal € 1,5 miljoen
                            structureel. Dit bedrag staat nog niet vast, omdat er nog onderhandelingen
                            plaatsvinden tussen de VNG en het kabinet. Wij verwachten dat het uiteindelijk
                            bedrag daarom lager zal uitvallen. Bovendien zal het kabinet bij een dergelijke grote
                            herverdeeloperatie waarschijnlijk een overgangstermijn van 3 jaar hanteren waarbij
                            de herverdeeleffecten in de eerste jaren zijn gemaximeerd.
(Beheers)maatregelen        In voorliggende begroting stellen we voor om een stelpost aan de uitgavenkant te
                            introduceren van € 700.000 in 2022, oplopend tot € 1.000.000 structureel in 2024.



Risico: Loonkostensubsidies (nieuw)

Omschrijving risico         Indien er meer beroep wordt gedaan op het instrument loonkostensubsidie als
                            gevolg van herstel van de economie, dan heeft dit een negatief effect op de
                            begroting. Daarnaast is het zo dat indien een loonkostensubsidie wordt
                            geïndiceerd, er ook een loonkostensubsidie verstrekt moet worden. Het gaat hier
                            namelijk om een open-eind-regeling.
Impact                      Het eventuele overschrijdingsrisico wordt ingeschat op 25%, in de categorie laag.

(Beheers)maatregelen        Periodieke monitoring via de P&C cyclus en tussentijdse rapportages.




Risico: Minimabeleid (incl. schuldhulpverlening)

Omschrijving risico         Uitkeringen bijzondere bijstand en minimabeleid zijn zogenaamde open eind
                            financieringen. Afhankelijk van het aantal aanvragen en hoogte van de uitkeringen
                            kunnen er onder- dan wel overschrijdingen plaatsvinden. Het opgenomen budget
                            in de begroting 2021 bedraagt circa € 2 miljoen.
Impact                      Het eventuele overschrijdingsrisico wordt ingeschat op 10%, in de categorie laag.
(Beheers)maatregelen        Periodieke monitoring via de P&C cyclus en tussentijdse rapportages.



Risico: Participatiewet (re-integratie en Wsw)

Omschrijving risico         De invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 is gepaard gegaan met een
                            forse korting op de diverse rijksbijdragen.
Impact                      Door de coronacrisis in 2020 is de arbeidsmarkt gewijzigd en verslechterd. Er is nog
                            steeds een ruime risicokans dat het beschikbare budget voor re-integratie en de
                            Wsw (NoordWestGroep) niet toereikend is.




                                                                                                              101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>(Beheers)maatregelen     Periodieke monitoring via de P&C cyclus en tussentijdse rapportages van de NWG.
                         Samen met de NWG wordt naar oplossingen gezocht op het gebied van extra
                         inkomsten of extra uitstroom.



Risico: BTW-compensatiefonds

Omschrijving risico      Gemeenten declareren BTW terug op grond van het BTW-compensatiefonds (BCF).
                         Voor dit fonds geldt een maximaal te declareren bedrag. Zolang dit zogeheten
                         plafond niet is bereikt, wordt het niet gebruikte gedeelte op begrotingsbasis
                         toegevoegd aan de Algemene uitkering van het Gemeentefonds. Omgekeerd kan
                         het ook zo zijn dat er meer wordt gedeclareerd dan het plafond. Dan vindt er een
                         korting plaats op de Algemene uitkering. Voor de begroting 2021 met bijbehorende
                         meerjarenraming is in de meicirculaire een advies opgenomen dat die raming
                         maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2019, zijnde € 295.000 in alle jaren.
                         De provinciaal toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te
                         gebruiken bij het beoordelen van de begrotingen. Sterker nog, ze geven ter
                         overweging een lagere of zelfs helemaal geen raming meer te maken omdat het
                         totaal van gemeentelijke declaraties op korte termijn zou kunnen omslaan in een
                         overschrijding van het plafond en dus een uitname uit het gemeentefonds.

                         In de vorige programmabegroting is voorzichtigheidshalve gekozen om geen
                         bedrag op te nemen. In voorliggende begroting stellen we voor dat wel te doen voor
                         het maximaal toegestane bedrag van € 295.000 om daarmee het meerjarig
                         begrotingssaldo vanaf 2021 te ontlasten.
Impact                   - Indien er achteraf geen ruimte onder het plafond blijkt te zijn (geen
                             onderschrijding), dan worden we geconfronteerd met een financieel nadeel van
                             € 295.000.
                         - Indien het maximum te declareren bedrag bij BCF wordt bereikt of een
                             overschrijding hiervan in enig jaar, betekent dit dat er een nadeel optreedt
                             binnen de Algemene uitkering van het Gemeentefonds. Dit nadeel kunnen we
                             niet kwantificeren. Het eventuele overschrijdingsrisico wordt ingeschat op 50%,
                             in de categorie hoog.
(Beheers)maatregelen     Elk jaar wordt het op te nemen budget opnieuw berekend.



Risico: Dividenduitkering Rendo

Omschrijving risico       Lagere dividenduitkering N.V. Rendo Holding als gevolg van afschaffing
                          precariorechten en de algemene verordening ondergrondse infrastructuur.

Impact                    De gemeente loopt financieel risico, doordat met ingang van het jaar 2021 de
                          dividenduitkering lager kan uitvallen. In de begroting is vooralsnog een bedrag
                          geraamd van € 1,5 miljoen structureel. Op basis van de huidige inzichten bedraagt
                          het maximaal risico de komende jaren € 500.000 in de categorie hoog.
(Beheers)maatregelen      De Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur is aangenomen door de
                          aandeelhoudersvergadering van Rendo en gaat in per 1 januari 2021. De financiële
                          gevolgen van de invoering zal met name in de beginperiode nauwlettend worden
                          gevolgd.




                                                                                                          102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Risico: Onderhoud openbare ruimte

Omschrijving risico         Voor het onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte wordt gebruik
                            gemaakt van speciale computerprogramma's. De afgelopen jaren is hard gewerkt
                            aan het op orde brengen van deze programma's. Ondertussen is het gehele areaal
                            ingevoerd. D.m.v. inspecties wordt de staat van onderhoud bepaald. Het risico van
                            schade als gevolg van achterstallig onderhoud is afhankelijk van de gekozen
                            frequentie van inspecteren. Op basis van deze gegevens wordt de besteding van het
                            jaarlijkse onderhoudsbudget bepaald. In 2017 zijn de beleidsplannen voor wegen,
                            fietspaden, openbare verlichting en oeververbindingen geactualiseerd en is een
                            belangrijke slag gemaakt in het inzichtelijk maken van de onderhoudstoestand van
                            deze kapitaalgoederen. Op basis hiervan kan planmatiger worden gewerkt. De
                            meerjarige onderhoudsplannen zijn met ingang van 2022 over het algemeen op het
                            onderhoudsniveau ‘basis’ gebaseerd en begraven op ‘hoog’.
Impact                      Het financieel risico wordt ingeschat op € 250.000. Doordat onze kapitaalgoederen
                            voortaan meer planmatig worden beheerd en wij de komende jaren fors investeren,
                            komen wij tot een lage risicokans.
(Beheers)maatregelen        Periodieke monitoring en rapporteren in tussenrapportages



Risico: Essentaksterfte (nieuw)

Omschrijving risico         De essentaksterfte is voor een aantal grotere boomstructuren in de gemeente nog
                            steeds een bedreiging. Door het droge voorjaar van de afgelopen jaren heeft de
                            veroorzakende schimmel minder bomen aangetast. Het is echter niet uit te sluiten
                            dat het aantal aantastingen, met uiteindelijk afsterven tot gevolg, weer gaat
                            toenemen. Grote laanstructuren in de polders en de boomstructuren langs de paden
                            in Giethoorn bestaan uit essen. Het wegvallen van deze boomstructuren zal leiden
                            tot ernstige kwaliteitsverlies, herplant zal altijd nodig zijn om de
                            landschapskarakteristiek en het dorpskarakter te behouden.
Impact                      Het wegvallen van de boomstructuur langs de paden in Giethoorn heeft ruimtelijke
                            consequenties, het dorpsbeeld wordt ernstig aangetast. Ook is het verwijderen van
                            grote bomen op deze locatie complex door de moeilijke bereikbaarheid. Ook
                            laanstructuren in de polders hebben sterke invloed op de ruimtelijke kwaliteit.
(Beheers)maatregelen        Ieder jaar worden alle essen geïnspecteerd. Aangetaste essen worden gemonitord.
                            De periode vanaf het moment van aantasting tot het sterven van de boom is
                            gemiddeld 5 tot 7 jaar. In deze periode kan worden overgegaan met het vervangen
                            van de aangetaste bomen. Daarmee blijft het beeld instant. Door de bomen
                            gefaseerd te vervangen blijft de kwaliteit en de kwaliteit van het dorp Giethoorn en
                            het polderlandschap (o.a. Polder Giethoorn en polder IJsselham) behouden. Bij
                            zware aantasting van de bestaande structuren kunnen de kosten voor herstel
                            oplopen tot € 400.000, risicokans: ruim. Het is niet waarschijnlijk dat alle bomen
                            tegelijk worden aangetast, daarmee kan deze opgave gefaseerd over de jaren
                            worden opgepakt.




                                                                                                              103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>CATEGORIE: OMVANG RISICO: > € 500.000



 Risico: Nieuwe CAO gemeentepersoneel en mogelijke stijging pensioenpremies (nieuw)

 Omschrijving risico         Één van de aanvullende bezuinigingsvoorstellen is het niet ramen van
                             looncompensatie in 2021. Dat betekent dat een CAO-verhoging voortvloeiend uit de
                             lopende onderhandelingen binnen het aanwezige budget moet worden
                             opgevangen, oftewel bezuinigd. Concreet betekent dit dat er taakstellend wordt
                             bezuinigd op personele lasten omdat wij lokaal CAO-afspraken dienen uit te
                             voeren. Hierdoor zullen effectief minder taken uitgevoerd kunnen worden.

                             Daarnaast kwam onlangs in het nieuws dat door lage rente en nieuwe
                             rendementseisen voor pensioenfondsen werknemers volgend jaar tientallen tot
                             honderden euro’s meer betalen aan pensioen. De precieze premiebedragen zijn nog
                             niet bekend, wel is duidelijk dat veel fondsen niet ontkomen aan drastische
                             premiestijgingen. Werkgevers betalen vaak het grootste deel van de
                             pensioenpremie.
 Impact                      Bij het maken van onze uitgavenramingen hebben we volgens de gebruikelijke
                             systematiek gerekend met 2,8% looncompensatie in 2021 (zie tabel ‘uitgangspunten
                             programmabegroting’ in paragraaf 3.2). Dat resulteert in een bedrag van ruim € 8
                             ton vanaf 2021. Hiervoor is een beheersmaatregel getroffen.

                             Voor eventuele stijging van de pensioenpremies – het werkgeversdeel – is nog
                             onvoldoende informatie bekend. Riscokans: hoog.
 (Beheers)maatregelen        Een taakstellende bezuiniging op personele lasten als sprake is van een CAO-
                             verhoging in 2021.



 Risico: Participatiewet (uitkeringen en rijksbijdrage) / stelpost BUIG

 Omschrijving risico         De gemeente is volledig financieel verantwoordelijk voor het bijstandsgedeelte van
                             de wet. Van het rijk wordt hiervoor jaarlijks wel een bijdrage ontvangen. Het in de
                             begroting opgenomen te ontvangen budget betreft een voorlopig inschatting van
                             hetgeen door het rijk toegekend gaat worden. In oktober van het begrotingsjaar
                             wordt het definitieve budget pas bekend gemaakt. De hoogte van het budget is
                             afhankelijk van de conjuncturele ontwikkelingen op landelijk niveau. Bij minder
                             verstrekte bijstandsuitkeringen dan van tevoren is ingeschat wordt het budget naar
                             beneden bijgesteld, bij meer verstrekte bijstandsuitkeringen wordt het budget naar
                             boven bijgesteld.

                             In de begroting 2021 wordt er verder rekening mee gehouden dat er in dat jaar
                             gemiddeld 815 bijstandsuitkeringen worden verstrekt. Het geschatte gemiddelde
                             bedrag van een verstrekte uitkering bedraagt € 14.300 per jaar. De begrote uitgaven
                             bedragen hierdoor € 11.655.000. Voor de Ioaw en Ioaz bedragen deze aantallen 50 x
                             € 15.200. Dit is een bedrag van € 760.000. Deze aannames kunnen in werkelijkheid
                             afwijken.
 Impact                      Ingeschat wordt dat de gemeente een risico loopt van 10% van het begrote te
                             ontvangen BUIG budget (€ 14.494.000), met een ruime risicokans. De afwijking op
                             de uitkeringen wordt berekend op 10% van het bedrag dat is opgenomen aan te
                             verstrekken uitkeringen (€ 12.415.000), ook met een ruime risicokans. Bij een forse




                                                                                                             104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                          overschrijding van het budget kan overigens een beroep worden gedaan op de
                          ingebouwde Vangnetregeling bij het Rijk.
(Beheers)maatregelen      - Periodieke monitoring via de P&C cyclus.
                          - Uitwerken BDO rapport; Grip op financiën Sociaal Domein



Risico: Ontwikkeling algemene uitkering uit het gemeentefonds

Omschrijving risico       Gemeenten ontvangen het grootste gedeelte van hun inkomsten uit de Algemene
                          uitkering van het Gemeentefonds. Hoeveel uitkering wordt ontvangen is voor een
                          groot gedeelte afhankelijk van de hoogte van de rijksuitgaven. Wijzigingen in de
                          rijksuitgaven hebben direct invloed op de omvang van de Algemene uitkering
                          (samen de trap op en samen de trap af). De jaarlijkse toe- of afname van de
                          Algemene uitkering op basis van dit principe wordt het accres genoemd. Het accres
                          heeft de afgelopen jaren weinig stabiliteit laten zien. Het ene moment is er een flinke
                          tegenvaller, een tijdje later gevolgd door een flinke meevaller. Het is dan ook zeer
                          lastig om hier op een goede manier mee om te gaan.
Impact                    De gemeente is voor een groot gedeelte afhankelijk van de inkomsten uit het
                          Gemeentefonds. In de begroting is voor het jaar 2021 een ontvangst geraamd van
                          bijna € 78 miljoen. Als de uitkering tegenvalt, kan dit betekenen dat het financieel
                          beleid moet worden bijgesteld. De impact is de afgelopen jaren groter geworden
                          vanwege de decentralisaties in het Sociaal domein, waardoor het gemeentefonds
                          in omvang is toegenomen en daarmee ook het risico voor de gemeente.
(Beheers)maatregelen      Wij hebben een aantal beheersmaatregelen getroffen om de gevolgen van
                          tegenvallers in de Algemene uitkering op te kunnen vangen:
                          1. De ‘Algemene reserve vaste buffer’ die is bedoeld om onverwachte tegenvallers
                               op te vangen (ijzeren voorraad voor het opvangen van calamiteiten).
                          2. De reserve ‘Opvangen tekorten Sociaal domein’ is in het leven geroepen om
                               tegenvallers binnen het Sociaal domein op te vangen. Deze
                               bestemmingsreserve kent een looptijd tot en met 2022.



Risico: Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo)

Omschrijving risico       Binnen de Wmo worden enkele risico’s onderkend:
                          - De rijksbijdrage wordt niet meer via een Integratie Uitkering toegekend aan de
                              gemeenten maar verstrekt via de methodiek van het Gemeentefonds. Wat hier
                              het effect van is, nu en op langere termijn, is moeilijk in te schatten.
                          - Ook het feit dat mensen (met een zorgvraag) langer thuis moeten of willen
                              blijven wonen levert risico’s op. Deze groep groeit en hiermee wordt een groter
                              beroep op de gemeente gedaan en wijzigt ook de aard en intensiteit van de
                              hulpvraag aan de gemeente.
                          - Toe- dan wel afname in de zorg is niet tot zeer moeilijk in te schatten.
                          - In 2020 wordt de schoonmaakondersteuning opnieuw aanbesteed. De gevolgen
                              hiervan worden vanaf het jaar 2021 zichtbaar.
                          - In 2019 is het ‘abonnementstarief’ in gegaan. Dit betekent dat degenen die
                              gebruik maken van maatwerkvoorzieningen hier niet meer aan bijdragen naar
                              draagkracht maar dat iedereen een vast bedrag betaalt (vanaf 2020 € 20 per
                              maand). Voor alle gemeenten zal dit een verlaging van de inkomsten
                              betekenen. Het Rijk heeft slechts een gedeelte van deze verlaging
                              gecompenseerd. In 2019 en ook in 2020 is zichtbaar dat deze maatregel een




                                                                                                              105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>                           ‘aanzuigende werking’ heeft op het aantal gevraagde maatwerkvoorzieningen.
                           Dit is vooral zichtbaar bij de schoonmaakondersteuning.
                       - De indexeringen die de gemeente moet meenemen in de tarieven ligt vaak
                           hoger dan de indexering die intern wordt toegepast binnen de begroting.
Impact                 De risicokans wordt als ruim inschat, zonder dat hier op dit moment een bedrag
                       aan gekoppeld kan worden.
(Beheers)maatregelen   - Periodieke monitoring via de P&C cyclus.
                       - Verdere uitwerking van de transformatie agenda.
                       - Uitwerken BDO rapport; Grip op financiën Sociaal Domein.



Risico: Jeugdzorg

Omschrijving risico    Sinds de inwerkingtreding van de Jeugdwet (2015) kunnen de volgende risico’s
                       worden onderkend:
                       - Ten eerste geldt ook hier dat de rijksbijdrage niet meer via een Integratie
                           Uitkering wordt toegekend aan de gemeenten maar verstrekt via de methodiek
                           van het Gemeentefonds. Wat hier het effect van is ook bij het budget voor de
                           jeugdzorg, nu en op langere termijn, is moeilijk in te schatten.
                       - Een ander risico is dat er sprake is van een stijgende vraag om jeugdzorg. Deze
                           trend is ook landelijk zichtbaar. Het is niet goed aan te geven waardoor deze
                           stijging wordt veroorzaakt.
                       - In 2021 moet de Jeugdzorg opnieuw worden aanbesteed. De gevolgen van een
                           nieuwe wijze van inkoop worden in de loop van het jaar 2022 zichtbaar.
                       - De indexeringen die de gemeente moet meenemen in de tarieven ligt vaak
                           hoger dan de indexering die intern wordt toegepast binnen de begroting.
Impact                 De risicokans wordt als ruim inschat, zonder dat hier op dit moment bedragen aan
                       gekoppeld kunnen worden.
(Beheers)maatregelen   - Periodieke monitoring via de P&C cyclus.
                       - In 2019 is een Plan van Aanpak Jeugdzorg opgesteld. Hierin zijn diverse
                           maatregelen benoemd die uiteindelijk moeten leiden tot een verlaging van de
                           kosten voor de jeugdhulp.
                       - Verdere invulling van de transformatie agenda.
                       - Uitwerken BDO rapport; Grip op financiën Sociaal Domein



Risico: Omgevingswet

Omschrijving risico    De invoering van de Omgevingswet is een grote opgave voor de organisatie. Op 1
                       januari 2022 gaat de wet in. Na 2022 zijn we niet klaar, maar zullen we de
                       omgevingswet nog verder implementeren. Dit traject loopt tot uiterlijk 2029. De
                       focus voor nu ligt op de periode tot 2022. Momenteel wordt vanuit het programma
                       invoering omgevingswet toegewerkt naar de deadline waarop de wet in werking
                       treedt. Risico’s betreffen:
                       1. Niet halen van de deadline van invoering door lokale of landelijke oorzaken en
                           daarmee niet kunnen uitvoeren van wettelijke taken per 1-1-22.
                       2. Niet halen van de deadline/op schema blijven lopen en daarmee niet halen van
                           eigen ambities.
                       3. Overschrijding van het budget voor invoering/onvoldoende middelen voor een
                           goede invoering.




                                                                                                     106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Impact   1.   De invoering van de wet bestaat uit vele verschillende elementen waarvan
              sommige crucialer zijn dan andere. Om inzichtelijk te maken wat op 1-1-22
              gereed moet zijn heeft de VNG een lijst met minimale acties geformuleerd om
              voorbereid te zijn op de omgevingswet. Voor de meeste van de acties op deze
              lijst lopen we op schema. Er is één actie die momenteel als risico wordt
              ingeschat:
              - Inrichting van de gewijzigde vergunningprocedure (met 8 weken als
                   standaard) en de daarvoor benodigde ketensamenwerking. Het mogelijke
                   gevolg van het optreden van dit risico is dat we per 1-1-22 geen
                   vergunningen meer kunnen verstrekken en daarmee de ontwikkelingen in
                   het fysieke domein op slot gaan. De oorzaak is meervoudig: beperkte
                   capaciteit in de organisatie, onduidelijkheid over noodzaak gebruik
                   toepasbare regels en de stappen die in regionaal verband nog gezet moeten
                   worden qua samenwerking.

         2.   Aanvullend op hetgeen dat we (wettelijk gezien) klaar moeten hebben is binnen
              het programma omgevingswet ook een eigen ambitie geformuleerd
              aansluitend op de ambities van het college en de organisatie. Omdat het hier
              gaat om ambities en niet om wettelijke vereisten is de deadline van 1-1-22
              minder hard, maar de wenselijkheid van het halen van deze bestuurlijke
              ambities is er niet minder om.

         Als we kijken naar de doelen uit de bestuursprogramma’s en de in het verlengde
         daarvan opgestelde ambities ten aanzien van de invoering van de wet, dan doen
         zich de volgende risico’s voor:
             - Beperktere aansluiting op de wensen en behoeften van inwoners, met name
                 de tevredenheid over (digitale) contacten/communicatie en het gebruik van
                 serviceformules doordat vooral wordt gefocust op de (verplichte) techniek
                 en te weinig tijd beschikbaar is om medewerkers te trainen in de juiste
                 houding en gedrag.
             - Participatie zit in ons bloed & goed verwachtingenmanagement: deze
                 ambities betekenen dat medewerkers hierin getraind moeten worden.
                 Doorlopend en intensief. Omdat er geen harde grens is aan de mate waarin
                 we dit moeten – dat bepalen we zelf – kan dit bij te beperkte capaciteit in
                 de knel komen.
             - “De vraag staat centraal” willen we bereiken door het invoeren van een
                 initiatieventeam. Een team dat zich snel en integraal buigt over initiatieven.
                 Omdat de deadline van 1-1-22 vooral geldt voor het technisch kunnen
                 afhandelen van een aanvraag en de werkwijze van een team vooral een
                 cultuurverandering is kan deze ambitie in de knel komen door te beperkte
                 aandacht hiervoor.
             - Sectoraal in plaats van integraal beleid vanwege onvoldoende
                 samenwerking en afstemming met als gevolg tegenstrijdige
                 uitgangspunten, etc.

         De risico’s die hier genoemd staan zijn die bestuurlijke ambities uit het
         coalitieakkoord, de begroting of het programma omgevingswet die in het gedrang
         komen als we te weinig capaciteit vrij maken voor de invoering van de
         omgevingswet. Het zijn – in tegenstelling tot de minimale (wettelijke) acties onder
         punt 1 - geen zaken die per se geregeld moeten zijn op 1-1-22, maar wel belangrijke
         ambities van dit college.




                                                                                            107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>                           3.  Tot slot blijft de omgevingswet een financieel risico met zich meebrengen. De
                               omgevingswet brengt drie soorten kosten met zich mee die lastig in te schatten
                               zijn en in die zin een risico vormen:
                               - Voorbereidings- en implementatiekosten. Om deze in te kunnen schatten is
                                    het VNG-model gebruikt. Doordat dit model in vergelijking met vorig jaar
                                    beter ingevuld kon worden heeft dit tot een inschatting van de kosten voor
                                    de komende jaren en een claim bij de afgelopen PPN geleid. Voor 2020 gaat
                                    dit om een bedrag van bijna een miljoen euro. Van dit bedrag is in het kader
                                    van het HHP een aanzienlijk deel ingeleverd (€ 200.000). Met het bij de PPN
                                    vastgestelde bestedingsplan wordt dit risico als flink kleiner dan voorheen
                                    ingeschat en lijken we ook met het inleveren in het kader van het HHP over
                                    voldoende middelen te beschikken voor de nu voorziene looptijd.
                                    Onzekerheid blijft natuurlijk altijd aanwezig, maar bij (verwachte)
                                    afwijkingen wordt uw raad bij het voorjaars- en najaarsmoment
                                    geïnformeerd.
                               - Verandering in de structurele lasten. Deze lasten kunnen wijzigen door een
                                    verandering in de personeelsbehoefte en een vermoedelijke daling van de
                                    legesopbrengsten. Een kwantitatieve duiding is nog niet te geven, dat zal
                                    pas mogelijk zijn als er grote stappen zijn gezet met de omgevingsvisie en
                                    het omgevingsplan.
                               - Mogelijke incidentele frictiekosten. Deze kosten kunnen optreden als
                                    gevolg van een verschuiving in het personeel. Een kwantitatieve duiding is
                                    nog niet te geven.
(Beheers)maatregelen       Binnen de organisatie is het programma omgevingswet opgezet. In dit programma
                           worden de inhoudelijke en financiële risico’s in de gaten gehouden en worden er
                           maatregelen op getroffen. Risico’s die te groot dreigen te worden of daadwerkelijk
                           optreden worden besproken in de stuurgroep omgevingswet van waaruit
                           beheersmaatregelen worden genomen. In relatie tot voorgaande risico’s
                           worden/zijn de volgende maatregelen genomen:
                               1. Om de vergunningprocedure goed in te richten is enerzijds de hulp
                                    ingeschakeld van een bureau dat de processen uitwerkt en wordt
                                    anderzijds t.z.t. een implementatiemanager ingezet die deze processen
                                    daadwerkelijk moet laten werken in de organisatie.
                               2. Op de tweede groep risico’s met betrekking tot de eigen lokale ambities
                                    worden geen specifieke beheersmaatregelen getroffen. Wel wordt continu
                                    gekeken naar de voortgang van het programma, de beschikbare capaciteit
                                    en de balans tussen interne en externe inzet.
                               3. Met betrekking tot de financiële risico’s vindt structureel overleg plaats met
                                    de afdeling financiën. Momenteel zijn er geen overschrijdingen te
                                    verwachten en derhalve ook geen beheersmaatregelen.



Risico: Investeringsprojecten ruimtelijk domein / grondexploitaties

Omschrijving risico        Voor de aanleg en instandhouding van voorzieningen in de omgeving zijn
                           investeringen noodzakelijk. De kredieten die met deze investeringen zijn gemoeid
                           worden projectmatig aangevraagd en gemonitord. Een totaaloverzicht van de
                           lopende projecten is door middel van een projectenlijst inzichtelijk. De aard en
                           omvang van deze projecten kunnen erg verschillen en daarmee ook de risico’s die
                           per project worden gelopen. Om op projectniveau de risico’s inzichtelijk te kunnen




                                                                                                             108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                             maken is de zogenaamde prescan ingevoerd. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar
                             financiële risico’s, maar ook naar bijvoorbeeld organisatorische, juridische en
                             maatschappelijke risico’s. In de prescan wordt voor het inschatten van de kans van
                             voorkomen gebruikt gemaakt van drie niveaus (klein, gemiddeld en groot). Voor
                             het totaal van de risico’s van alle projecten kan worden uitgegaan van een
                             gemiddelde kans van voorkomen. Dit komt overeen met het kans-niveau ‘ruim’ en
                             een rekenpercentage van 40%.
 Impact                      Om in zijn algemeenheid iets te kunnen zeggen over de financiële risico’s van alle
                             lopende investeringsprojecten/grondexploitaties kan worden uitgegaan van een
                             gemiddelde impact van circa 25% van de totale investerings-omvang. De totale
                             omvang van de investeringsprojecten die vanuit het beheer openbare ruimte (excl.
                             riolering) en vanuit ontwikkeling worden geïnitieerd bedraagt op dit moment circa
                             € 14,4 miljoen. De impact van de risico’s wordt momenteel dus geraamd op € 3,6
                             miljoen.
 (Beheers)maatregelen        Afhankelijk van de risico’s worden beheersmaatregelen ingezet. Door middel van
                             kwartaalrapportages wordt de voortgang van het project en de beheersing van de
                             risico’s gemonitord.



 Risico: Projecten Openbare Ruimte en de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof)

 Omschrijving risico         Te veel stikstofneerslag is slecht voor de natuur. Daarom hebben we een
                             natuurvergunning of een ander toestemmingsbesluit nodig voor activiteiten
                             (bijvoorbeeld voor wegenbouw) waar stikstof bij vrij komt. Tot 29 mei 2019 was
                             toestemming hiervoor gebaseerd op de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS),
                             een programma om de stikstofuitstoot rond Natura 2000-gebieden te verminderen.
                             Op 29 mei 2019 heeft de Raad van State de PAS ongeldig verklaard, omdat de PAS
                             in strijd is met de Europese Wetgeving.
 Impact                      Het verbieden van de PAS heeft directe gevolgen voor lopende
                             vergunningaanvragen en toekomstige initiatieven voor projecten: deze komen in
                             ieder geval tijdelijk stil te liggen en kunnen verder in de procedure geen gebruik
                             meer maken van de PAS, omdat PAS nu geen status meer heeft.
 (Beheers)maatregelen         Rijksoverheid werkt aan een nieuwe aanpak stikstof.




4.2.4. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s
Nu de weerstandscapaciteit is bepaald en de omvang van de te lopen risico’s kunnen beide met elkaar worden
geconfronteerd. Ook al is de omvang van een risico niet exact te becijferen, in ieder geval hebben wij ze als PM
benoemd, zodat inzicht ontstaat in welke risico’s de gemeente loopt. Daarbij kunnen zich de volgende scenario’s
voordoen:
1. Uitkomst inventarisatie risico’s/weerstandscapaciteit > 1, er is onvoldoende weerstandscapaciteit aanwezig;
2. Uitkomst inventarisatie risico’s/weerstandscapaciteit < 1, er zijn overtollige middelen (die alternatief kunnen
    worden aangewend);
3. Uitkomst inventarisatie risico’s/weerstandscapaciteit = 0, risico’s en middelen zijn voldoende (wordt meer
    beschouwd als een theoretische situatie).

Op basis van de in het risicoprofiel opgenomen risico’s, die gekwantificeerd kunnen worden, bedraagt het totale
risicobedrag afgerond € 9,4 miljoen. Voor de overige risico’s is dit nog niet concreet aan te geven, maar het
belangrijkste is dat ze worden benoemd. Op basis van de wegingsfactoren bedraagt het risicobedrag afgerond € 3,5




                                                                                                              109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>miljoen. Worden ook de PM posten, de niet-kwantificeerbare risico’s, bij de afweging betrokken dan schatten wij
in dat voldoende weerstandscapaciteit aanwezig als sprake is van financiële tegenvallers. Dat vertaalt zich in 2021
in een score van 1,7 op de weerstandsratio (zie paragraaf 4.2.5.7.).



4.2.5. Diverse kengetallen

4.2.5.1. Inleiding
Een deugdelijke en transparante begroting is in het belang van een goede controle door de raad op de financiële
positie van onze gemeente. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen
van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de (ontwikkeling) van de financiële positie.

De kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en
incidentele lasten te kunnen dekken of op te vangen. Ze geven dus inzicht in de financiële weerbaar- en
wendbaarheid. De kengetallen moeten in samenhang beoordeeld worden, omdat ze alleen gezamenlijk en in
onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente.

De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd gezien worden in het licht van de totale maatschappelijke
opgave van de gemeente. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke
beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het
afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te maken voor de (middel)lange termijn.

We kennen de volgende kengetallen:
1. Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
2. Solvabiliteitsratio
3. Grondexploitatie
4. Structurele exploitatieruimte
5. Belastingcapaciteit
6. Weerstandsratio

Naast de kengetallen voor het structurele begrotingsevenwicht wordt een beoordeling van de onderlinge
verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. Dit omdat de financiële positie van
de gemeente steeds belangrijker wordt. De kengetallen en de beoordeling geven gezamenlijk op eenvoudige wijze
inzicht aan de raadsleden over de financiële positie van de gemeente. Hoe de kengetallen berekend worden, is
vastgelegd in een ministeriële regeling. Het gebruik en het vaststellen van de berekeningswijze heeft geen functie
als normeringsinstrument voor het financieel toezicht door de provincies. De invoering van deze kengetallen is
voornamelijk bedoeld om de financiële positie voor de raadsleden inzichtelijker te maken. Voor de beoordeling van
de financiële positie van de gemeente worden de kengetallen in samenhang bezien. Het totaalbeeld geeft inzicht in
de financiële weer- en wendbaarheid.



4.2.5.2. Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de totale
baten. Het kengetal geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een
hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is, valt niet direct af te leiden uit
de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt
doordat er leningen zijn afgesloten, die vervolgens weer worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningcorporaties
die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Om inzicht te
krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief
doorgeleende gelden weergegeven. Bij de netto schuldquote worden de leningen die we hebben uitstaan buiten
beschouwing gelaten en bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen wordt hiermee wel rekening




                                                                                                                  110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>gehouden. Een netto schuldquote tussen 0% en 100% is acceptabel, c.q. wordt als normaal (groen) beschouwd. Als
de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog (oranje). Als de netto schuldquote boven
de 130% uitkomt, bevindt de gemeente zich in de gevarenzone (rood). Opgemerkt wordt dat de maten 100% en
130% grove vuistregels zijn.

Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie wordt ook gekeken naar de voorraad bouwgronden en de
uitgeleende gelden. Gemeenten met veel grond hebben meer schulden en dus een hogere schuldquote. De
gemeente heeft ook leningen voor woningcorporatie Wetland Wonen aangetrokken. Deze leningen worden een op
een doorgegeven. Bij de schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd.
De netto schuldquote neemt toe door inzet van incidentele middelen in reserves, die zijn bestemd voor
investeringen. De reserves worden dan ingezet door ze te ruilen voor structurele kapitaallasten.

In de volgende grafieken wordt de verwachte ontwikkeling van beide schuldquotes weergegeven. Bij beide
schuldquotes zien wij een lichte stijging van de percentages van 2021.




                                                                                                             111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>4.2.5.3. Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen het eigen vermogen en het balanstotaal. Indien er sprake is van een
forse schuld en veel eigen vermogen (het totaal van de algemene reserves en de bestemmingsreserves), hoeft een
hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Daar is bijvoorbeeld sprake van als een lening is
aangegaan omdat het eigen vermogen niet liquide is (omdat het vast zit in bijvoorbeeld een gemeentehuis of dat er
andere investeringen mee zijn gefinancierd). Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de
gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met andere kengetallen een indicatie over de financiële
positie van de gemeente. De solvabiliteitsratio drukt immers het eigen vermogen uit als percentage van het totale
vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan her financiële verplichtingen te
voldoen. Voor gemeenten geldt dat een ratio tussen de 20% en 70% als normaal wordt gezien. De VNG hanteert de
norm van 20% als minimum.

Voor 2021 wordt een solvabiliteitsratio verwacht van 18%, terwijl voor 2024 20% wordt gecalculeerd.




4.2.5.4. Grondexploitatie
Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de waarde van de (bouw-)gronden en het totaal aan (geraamde) baten
en is indicatie van het risico. Hoe lager het percentage des te geringer het risico. De afgelopen jaren is gebleken dat
grondexploitaties een forse impact kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. Als gemeenten
leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld.
Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost
wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost.
Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt de gemeente relatief een gering risico.
Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan
de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet deze worden
afgewaardeerd dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De VNG adviseert
een norm van 10%.

Er is een dalende tendens waar te nemen voor wat betreft de ontwikkeling van het kengetal. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door een afname van de voorraad bouwgrond. De gemeente Steenwijkerland voert namelijk een
faciliterend grondbeleid, tenzij vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is
(zie paragraaf 4.8).




                                                                                                                   112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>4.2.5.5. Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele ruimte is. Hierbij wordt gekeken naar de structurele baten en
structurele lasten. Deze worden vergeleken met de totale baten van de gemeente. Een positief percentage betekent
dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de
beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte de
gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van baten of structurele daling van de
lasten daarvoor nodig is. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de
opbrengsten uit de onroerende-zaakbelasting (ozb).

Zoals uit de navolgende grafiek blijkt verwachten wij voor de komende jaren dat de structurele baten voldoende
zijn om de structurele lasten ter dekken. Overigens blijkt dit ook uit het overresultaat voor de verschillende
planjaren. Tegelijkertijd is ons risicoprofiel gestegen en zal veel afhangen van de nieuwe verdeling van het
gemeentefonds vanaf 2022 en de ontwikkeling van de BUIG-gelden die we van het Rijk ontvangen.




                                                                                                               113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>4.2.5.6. Belastingcapaciteit
Het kengetal belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende
begrotingsjaar kan worden opgevangen of waarin er ruimte is voor nieuw beleid. Voor de gemeenten wordt de
belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, riool- en afvalstoffenheffing).

Het kengetal vergelijkt de woonlasten in jaar t met de landelijk gemiddelde woonlasten (COELO) in jaar (t-1). Voor
2021 komt dit cijfer uit op 87%. Wij gaan ervan uit dat de woonlasten (en daarmee de belastingcapaciteit) de
komende jaren onder het landelijk gemiddelde zullen blijven. Dit hangt uiteraard in belangrijke mate af van de
vraag of in het voorjaar van 2021 extra maatregelen aan de inkomstenskant noodzakelijk zijn (op basis van de
gepresenteerde stelposten). Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten op het landelijke
gemiddelde liggen. Een belastingcapaciteit tussen de 95% en 105% wordt als neutraal beschouwd.




4.2.5.7. Weerstandsratio
Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. De
weerstandsratio is een hulpmiddel waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de benodigde
weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt gevorm door alle reserves, tenzij er (juridische)
verplichtingen zijn aangegeven, de stille reserves en eventuele onbenutte belastingcapaciteit. Deze wordt in eerste
instantie op nul geraamd. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald op basis van de risico’s, die de
gemeente loopt. Voor de berekening worden omvang en kans van de risico’s in een risicomodel ingevoerd. Bij de
vaststelling van de ‘Nota Weerstandsvermogen en risicomanagement 2019’ is afgesproken dat de
signaleringswaarde voor de weerstandsratio minimaal 1,0 is. Opgemerkt wordt dat deze waarde alleen betrekking
heeft op de risico’s die kwantificeerbaar zijn15.




15 De weerstandsratio is vanaf het begrotingsjaar 2020 geïntroduceerd. Voor 2019 is geen cijfer beschikbaar. Voor de jaren 2022 tot en met 2024
zijn eveneens geen cijfers beschikbaar, omdat de uitkomsten sterk afhankelijk zijn van de ontwikkeling van het risicoprofiel, de ontwikkeling
van de Algemene reserve – vaste buffer en de meerjarige ontwikkeling van de onbenutte belastingcapaciteit.




                                                                                                                                           114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>De verwachting is dat de weerstandsratio in 2020 en 2021 boven de 1 zal uitkomen16. Dit betekent dat de gemeente,
zoals het er nu naar uitziet, in 2020 en 2021 over voldoende middelen zal beschikken om eventuele tegenvallers op
te vangen. Bij de positieve verwachting van de ratio hoort een kanttekening. Niet alleen is de uitkomst in 2021 naar
verwachting lager dan in 2020, we lopen ook meer financiële risico’s als gemeente. Op dit moment is bij een groot
aantal risico’s het lastig om een inschatting te maken van de financiële impact als deze risico’s zich daadwerkelijk
voordoen. Bovendien zijn risico’s aan veranderingen onderhevig en er kunnen zich in de komende periode weer
nieuwe risico’s voordoen. Kortom, het risicoprofiel van onze gemeente kan er de komende jaren heel anders uit
zien. Indien nodig, zullen beheersmaatregelen worden genomen om de risico’s te verminderen of het effect ervan
te verkleinen. Mocht dat niet lukken, dan is het zaak de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit op peil
te krijgen en te houden.

Signaleringwaarden
De gezamenlijke provinciale toezichthouders en het Rijk hebben signaleringswaarden opgesteld voor de verplichte
kengetallen. Zij hebben gekozen voor een indeling in drie categorieën. Waarbij kan worden gesteld dat categorie A
het minst risicovol is en C het meest risicovol. In onderstaande tabel zijn de signaleringswaarden opgenomen.




16Bij de berekening van de weerstandratio is voor beide jaren uitgegaan van het ongewogen risicoprofiel van de gemeente. Als in plaats
daarvan wordt gekozen voor het gewogen risico (bedrag x kans), dan zijn de uitkomsten voor de weerstandsratio aanzienlijk hoger dan
gepresenteerd in de staafdiagram.




                                                                                                                                         115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Samenvattend is het beeld van de kengetallen voor de gemeente Steenwijkerland de komende jaren als volgt:




‘Beoordeling’
Op basis van de gepresenteerde kengetallen kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van onze gemeente
zorgelijk is. De schuldenlast is acceptabel. Uit de solvabiliteitsratio blijkt dat de gemeente moeilijker aan haar
betalingsverplichtingen kan voldoen. De structurele exploitatieruimte is de komende jaren positief. Dit is met name
een gevolg van het terugdringen van tekorten in het Sociaal Domein. De grondexploitaties zijn actueel en laten in
totaliteit een positief resultaat zien. Voor een van de vijf verplichte kengetallen scoort de gemeente Steenwijkerland
niet meer in het groene vlak in de getoonde grafieken. De solvabiliteitsratio ‘scoort bruinrood’. Verder is de score
van het niet verplichte kengetal weerstandsratio ook oranje. Geconstateerd mag dan ook worden dat de financiële
positie van de gemeente Steenwijkerland verslechtert.

Opgemerkt wordt dat de werkelijkheid, het kengetal solvabiliteit in de jaarrekening 2019 een positiever beeld laat
zien. Dit komt vaker voor. In de begroting zijn investeringen opgenomen, inclusief de benodigde financiering. In
de jaarrekening blijkt dan dat sommige investeringen achterblijven bij de planning.




                                                                                                                  116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>4.3. Paragraaf Meerjaren auditplan

Per 1 januari 2019 is de geactualiseerde verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid (artikel 213a
van de Gemeentewet) door de raad vastgesteld. In deze verordening is vermeld dat het onderzoeksplan in de
paragraaf bedrijfsvoering van de programmabegroting is opgenomen.

Begin 2019 is een geactualiseerd meerjaren auditplan vastgesteld. In dit plan zijn de te onderzoeken processen voor
de periode 2019-2022 opgenomen en voorzien van een doelstelling en een planning. Tevens is per proces
aangegeven of het onderzoek is gericht op de kwaliteit van de beheersing van het proces, de beoordeling van de
doelmatigheid, (financiële) rechtmatigheid of een combinatie hiervan. In bijlage 3 zijn de te onderzoeken processen
voor 2021 opgenomen.




                                                                                                               117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>4.4. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen


4.4.1. Algemeen
De kapitaalgoederen van de gemeente zijn voorzieningen in de openbare ruimte waarvoor investeringen zijn
gedaan. Het gaat hierbij om voorzieningen zoals wegen, groen, water, riolering en gebouwen. Het onderhoud aan
deze voorzieningen is van groot belang voor het optimaal functioneren van de gemeente, bijvoorbeeld op het
gebied van leefbaarheid, veiligheid, vervoer en recreatie. Het onderhoud is ook nodig om kapitaalvernietiging te
voorkomen.

Voor het goed onderhouden van de kapitaalgoederen zijn een aantal zaken belangrijk. Allereerst is het van belang
dat bekend is wat moet worden onderhouden en wat de huidige staat van het onderhoud is. Hiervoor maakt de
gemeente gebruik van een beheerpakket dat aan de hand van inventarisaties en inspecties in het veld up-to-date
wordt gehouden. Vervolgens moet eenduidig bekend zijn wat het gewenste kwaliteitsniveau is. Dit is vastgelegd
in de Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR), die in 2007 door de gemeenteraad is vastgesteld, en in
beleidsdocumenten die per onderdeel beschikbaar zijn. De uitwerking vindt plaats volgens de volgende stappen:
-   Waar gaat het over (areaal)?;
-   Wat zijn de doelstellingen (beleidskader)?;
-   Wat zijn de financiële consequenties van deze doelstellingen?;
-   Hoe zijn deze consequenties geborgd in de begroting?




4.4.2. Assetmanagement
Om de aansluiting van de activiteiten op het gebied van beheer en onderhoud met de bestuurlijke ambities en de
wensen van de stakeholders te verbeteren en te borgen wordt gewerkt aan de implementatie van een
assetmanagementsysteem op basis van NEN-ISO 55000. In onderstaande Roos, een figuur van het kennisportaal
voor Assetmanagement ‘IamPro’, zijn de onderdelen van het systeem weergegeven. Het symbool staat voor het
open karakter van het systeem. Het systeem is open in de zin van flexibel, maar ook in de zin van transparant en
toegankelijk.




                                                                                                            118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>In de komende periode wordt gewerkt aan het ordenen en ontwikkelen van de verschillende activiteiten en
documenten die relevant zijn voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte conform de Roos.

De implementatie van het assetmanagementsysteem vindt op een organische wijze plaats. Er wordt aan alle
onderdelen tegelijkertijd gewerkt. Op natuurlijke momenten wordt een stap gezet in het vaststellen van een
volgende ontwikkelfase van een onderdeel. Het vaststellen van nieuwe beleidsplannen zijn voorbeelden van
dergelijke natuurlijke momenten.

Binnen het assetmanagementsysteem is een belangrijke plaats ingeruimd voor het Strategisch Assetmanagement
Plan. In dit plan wordt een inhoudelijke en procesmatige vertaling gemaakt van de bestuurlijke ambities uit het
collegeprogramma naar de activiteiten die nodig zijn om deze ambities waar te maken. In 2019 is door de raad de
‘Nota Onderhoud Kapitaalgoederen 2019-2023’ vastgesteld. Deze nota dient als kader voor de jaarlijkse paragraaf
onderhoud kapitaalgoederen.




4.4.3 Door de raad vastgestelde beleids- en beheerplannen
Voor het op orde houden van de kapitaalgoederen binnen de openbare ruimte zijn door de raad beleids- en
beheerplannen vastgesteld. Uit de door de raad vastgestelde beleids- en beheerplannen en bijbehorende
meerjarenplannen wordt jaarlijks een integrale financiële afweging gemaakt en vertaald in de meerjarenbegroting.
Hierdoor ontstaat per planjaar een evenwichtig maatregelprogramma voor onderhoud en investeringen in de
openbare ruimte.



4.4.3.1 Wegen

Areaal




Beleidskaders
Het beleidskader voor onze wegen is vastgelegd in het beleidsplan ‘Overwegen’ (april 2017) en het beleidsplan
‘Verkeer’ (2017). Wij beschouwen ons uitgebreide, grotendeels historische, netwerk van wegen, paden en pleinen
als een waardevol bezit en als een belangrijk middel om het dagelijkse woon-, werk- en recreatieve verkeer mogelijk
te maken en veilig, efficiënt en duurzaam af te wikkelen. Het beleidsplan kent de thema’s:
- Wegennet up to date,
- Onderhoud op maat,
- Inspirerend partnerschap.

Wij zien de inbreng van inwoners, ondernemers en partijen als uitgangspunt, óók voor onze wegbeheertaak.
Opvolging van wettelijke (wegbeheer)taken en behoud/versterking van sociale-, milieu en kapitaalswaarde
(‘People, Planet, Profit’) zijn daarbij essentiële randvoorwaarden. Wij richten onze wegbeheertaak daarom vraag
gestuurd, risicobewust en gebiedsgericht in. Voor het wegenonderhoud heeft de raad ingestemd met het
kwaliteitsniveau ‘basis’. Hierbij wordt het risicoprofiel ‘laag’ aangehouden.




                                                                                                               119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
In het beleidsplan ‘Overwegen’ zijn de financiële consequenties van het vastgestelde kwaliteitsniveau berekend.

Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
Met het vaststellen van het beleidskader ‘Overwegen’ in 2017 heeft de gemeenteraad ingestemd met het benodigde
wegenbudget voor het kwaliteitsniveau ‘basis’ en besloten tot het instellen van een voorziening. De benodigde
bedragen voor levensduur verlengende maatregelen zijn beschikbaar gesteld op onderhoudsniveau ‘basis’. De
benodigde bedragen voor investeringen in bermverhardingen zijn in eerste instantie beschikbaar gesteld op
onderhoudsniveau ‘beperkt basis’. Bij de Programmabegroting 2021-2024 zijn op basis van een motie van de raad
de benodigde middelen beschikbaar gesteld voor investeringen in bermverhardingen voor onderhoudsniveau
basis. Dit is met ingang van het jaar 2022. De vertaling van deze motie heeft nog niet in onderstaande tabel
plaatsgevonden. Onderstaand zijn de bedragen weergegeven die de komende jaren beschikbaar zijn:




4.4.3.2. Openbare verlichting

Areaal




Beleidskader
Uitgangspunt voor het beleidsplan Openbaar Licht (2017) is ‘donkerte’. ‘Even dimmen graag’ is het devies. De
volgende ambities zijn in dit beleidsplan benoemd: de veiligheid van inwoners staat voorop, ruimte voor donkerte
en duurzaamheid. Communicatie over openbare verlichting is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

In het gekozen scenario ‘beperkt basis’ wordt enige achterstand in de vervanging geaccepteerd. Er wordt in de
komende 12 jaar 80% van de openbare verlichting vervangen. In de vervanging voor 2018 en 2019 is niet gekort
omdat hier de oudste onderdelen met grotere risico’s (achterstand) wordt vervangen. Dat betekent dat in deze jaren
het niveau basis is aangehouden. Bij de Programmabegroting 2021-2024 zijn op basis van een motie van de raad de
benodigde middelen beschikbaar gesteld voor het onderhoudsniveau basis. Dit is met ingang van het boekjaar 2022.
De vertaling van deze motie heeft nog niet in onderstaande tabel plaatsgevonden.

Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
Door de grootschalige vervanging van masten en armaturen wordt bespaard op de onderhoudskosten. In 2021 is
daarom het budget bijgesteld naar € 200.000. In 2029 zijn de onderhoudskosten afgenomen tot € 188.000.

Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
Voor het dagelijks onderhoud is in 2021 een bedrag van € 200.000 beschikbaar. Dit loopt terug naar € 191.000 in
2024. Onderstaand zijn de bedragen weergegeven die de komende jaren beschikbaar zijn:




                                                                                                              120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>4.4.3.3. Riolering

Areaal




Beleidskader
De beleidskaders voor de riolering zijn vastgesteld in het ‘Watertakenplan Fluvius 2016-2021’, dat is opgesteld met
het waterschap Drents Overijsselse Delta en de zes inliggende gemeenten van het beheergebied ‘Reest & Wieden’.
Voor de gemeentelijke watertaken zijn een vijftal bestuurlijke doelen gedefinieerd:
1. Risico’s voor de volksgezondheid door aanraking met schadelijke stoffen en geuroverlast maximaal beperken.
2. Beperk wateroverlast door water op straat en beperk overstroming maximaal.
3. Beperk hinder door falen van riolen en door verstopping of werkzaamheden.
4. Zorg voor goede oppervlaktewaterkwaliteit, voer zo weinig mogelijk schoon water af naar de zuivering.
5. De klant staat voorop. Aantal klachten zit onder het landelijk gemiddelde.

Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
In het watertakenplan is niet alleen het beleidskader vastgelegd, maar zijn ook de financiële consequenties bepaald.
Per jaar worden de concrete plannen die gebaseerd zijn op het watertakenplan opgenomen in het ‘Uitvoeringsplan
Openbare Ruimte’.

Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
De financiële consequenties van het watertakenplan zijn een op een verwerkt in de Programmabegroting 2020-2023.
Naast de kosten voor riolering zijn er ook kosten voor stedelijk water die bij de rioolheffing worden betrokken.
Deze kosten worden vermeld bij het onderdeel water. De (globale) opbouw van het budget riolering is in
onderstaande tabel weergegeven.




                                                                                                                121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>4.4.3.4. Water & Kunstwerken

Areaal




Beleidskader
Het gewenste kwaliteitsniveau van de water- en kunstwerken in de gemeente is vastgelegd in diverse beleidsnota’s
en plannen. De volgende documenten liggen ten grondslag aan het nagestreefde kwaliteitsniveau:
-   Beleidsplan Oeverconstructies Steenwijkerland 2016-2020;
-   Beleidsplan Oeververbindingen Steenwijkerland 2017-2021;
-   Watertakenplan Fluvius 2016-2021.

In 2015 is het ‘Beleidsplan oeverconstructies 2016-2020’ vastgesteld. In dit beleidsplan is op basis van voor- en
nadelen van verschillende scenario’s gekozen voor een variant waarbij, daar waar beschoeiing echt nodig is, bij
vervanging gekozen wordt voor kunststof. Dit is een duurzaam en financieel gunstig scenario. Voor de
oeverconstructies is gekozen voor kwaliteitsniveau ‘basis’. Eind 2020 wordt het ‘Beleidsplan oeverconstructies
2021-2026’ naar verwachting door uw raad vastgesteld. Met de vertaling van dit beleidsplan is in de cijfers reeds
rekening gehouden (zie paragraaf 3.6; Bestedingsplan 2021-2024).

In 2017 is een nieuw ‘Beleidsplan oeververbindingen 2017-2021’ vastgesteld. Oeververbindingen worden ook wel
civiele kunstwerken genoemd en vormen een belangrijke categorie binnen de kapitaalgoederen. Onder
oeververbindingen wordt onder andere verstaan: (beweegbare) bruggen, viaducten en tunnels. Dit beleidsplan
heeft als doel om als leidraad te fungeren voor het doelmatig en planmatig beheren van de oeververbindingen. Het
geeft handvatten voor het beheer en onderhoud en zet de lijn uit voor de komende jaren.




                                                                                                             122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Er is gekozen voor het kwaliteitsniveau ‘beperkt basis’. Bij de Programmabegroting 2021-2024 zijn op basis van een
motie van de raad de benodigde middelen beschikbaar gesteld voor het onderhoudsniveau basis. Dit is met ingang
van het boekjaar 2022. De vertaling van deze motie heeft nog niet in onderstaande tabel plaatsgevonden. Ten
aanzien van de recreatieve voorzieningen geldt dat er in 2020 geen beleidswijzigingen zijn te verwachten in het
kader van beheer en onderhoud.

Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties

Oeverconstructies
Het vastgestelde onderhoudsniveau voor de oeverconstructies op basis van het ‘Beleidsplan Oeverconstructies
2021-2026’ betekent dat er een budget benodigd is voor deze periode van € 605.500 waarvan € 498.750 bestaat uit
vervangingen en € 106.750 uit planmatig onderhoud.

Oeververbindingen
De gemeenteraad heeft bij de behandeling van de PPN in het voorjaar van 2017 gekozen voor het budget passend
bij de optie ‘beperkt basis’ voor wat betreft het beleidsplan Oeververbindingen. In het ‘Beleidsplan
Oeververbindingen 2017-2021’ wordt onderscheid gemaakt tussen het onderhoud en het vervangen van de
oeververbindingen. Voor het niveau ‘beperkt basis’ is een budget benodigd van € 400.000. In het beleidsplan
oeververbindingen wordt aangegeven dat in de komende jaren 67 bruggen aan vervanging toe zijn. Hiervoor wordt
vanaf 2018 gedurende 5 jaar € 538.000 per jaar gevraagd. Het gevraagde budget op basis van beperkt basis is
beschikbaar. Bij de Programmabegroting 2021-2024 zijn op basis van een motie van de raad de benodigde middelen
beschikbaar gesteld voor het onderhoudsniveau basis. Dit is met ingang van het boekjaar 2022. Het betekent dat
er voor onderhoud extra geld beschikbaar komt en dat de investeringen over 30 jaar worden afgeschreven in plaats
van 50 jaar. De vertaling van deze motie heeft nog niet in onderstaande tabel plaats gevonden.

Water
Voor wat betreft de baggeropgave is op basis van het ‘Watertakenplan Fluvius 2016-2021’ een budget benodigd van
€ 950.000. Binnen de gemeentelijke begroting is een bedrag beschikbaar van € 475.000. Voor het overige deel wordt
samen met de andere waterbeheerders in het gebied getracht om door middel van slim en integraal aan te besteden
het gekozen onderhoudsniveau te realiseren. Voor het maaien en onderhouden van sloten is in zijn totaliteit een
bedrag benodigd van € 280.000 waarvan € 164.000 gerelateerd is aan schouwsloten. Het overige deel is meer
gerelateerd aan het maaien van bermen en bermmaaisel. Momenteel zijn we in overleg met het waterschap over de
overdracht van een deel van het stedelijk water met de daarbij behorende financiële consequenties.

Jachthavens en Recreatieve vijvers
Voor wat betreft jachthavens geldt dat er wordt gewerkt met een onderhoudsbudget van ca. € 50.000. Voor de
recreatieve vijvers geldt eveneens dat er wordt gewerkt met een onderhoudsbudget van ca. € 60.000.

Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
Onderstaand zijn de bedragen weergegeven die de komende jaren beschikbaar zijn:




                                                                                                              123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>4.4.3.5 Openbaar groen en speelvoorzieningen

Areaal




Beleidskader
Openbaar groen heeft betrekking op boombeheer, plantsoenbeheer, maaibeheer en dierenweides. Hierbij zijn de
volgende nota’s en plannen van belang:
-   De Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR);
-   Beleidsnota Groen en Meerjarenprogramma Groen (MJP Groen), 2011-2014;
-   Kwaliteitshandboek onderhoud openbare ruimte Gemeente Steenwijkerland.

Voor de speelvoorzieningen zijn de volgende nota’s van belang:
-  Speelplekkenbeleid (2009);
-  Meerjarenplan Spelen (2014-2017).

In de beleidsnota Groen worden de beheerambities met betrekking tot het groen beschreven. Een basis
onderhoudsniveau is daarbij het uitgangspunt. Naast het dagelijks beheer zijn er ambities op het gebied van
duurzaamheid, streekeigen beplanting en een schone, hele en veilige omgeving. Het Meerjarenprogramma Groen
geeft aan hoe aan deze ambitie de komende jaren invulling wordt gegeven.

In 2014 heeft de gemeenteraad op basis van een evaluatie besloten om de lijn van het speelplekkenbeleid uit 2009
(‘Plekken om (mee) te spelen’) te continueren. In dit plan is vastgesteld dat de gemeente spelen en bewegen
stimuleert en dat daarvoor voldoende speelruimte aangeboden wordt. Het onderhoud van de speelvoorzieningen
wordt op het basisniveau van ‘schoon heel en veilig’ uitgevoerd.

Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
Binnen de budgetten van groen zijn er middelen beschikbaar om onderhoud uit te voeren aan de diverse
groenobjecten. Er is onderscheid gemaakt in middelen voor onderhoud van openbaar groen, bermenonderhoud,
bomenonderhoud en extensief maaien. Het grootste deel van het onderhoudsbudget wordt besteed aan het
integrale onderhoudsbestek voor de openbare ruimte. In dit bestek is het verzorgend onderhoud in de openbare
ruimte opgenomen. Dit bestek wordt door de Noordwestgroep uitgevoerd in opdracht van de gemeente.

In het Meerjarenplan Spelen is voor een periode van 10 jaren becijferd hoeveel geld er nodig is om op het
vastgestelde beleid te kunnen uitvoeren. Hierop is in het kader van de ‘herprioritering’ een bedrag van € 20.000
ingeleverd. In onderstaande tabel zijn de bedragen voor de komende vier jaren weergegeven.




                                                                                                            124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
Onderstaand zijn de bedragen weergegeven die de komende jaren beschikbaar zijn:




4.4.3.6. Gebouwen

Areaal
Hieronder is een overzicht gegeven van de verschillende gebouwen die door de gemeente worden beheerd:




Beleidskader
Van de gebouwen die de gemeente in onderhoud heeft zijn onderhoudsplannen opgesteld. Hierin is het te
verrichten onderhoud voor meerdere jaren vastgelegd inclusief de onderhoudskosten waarmee rekening moet
worden gehouden. Uitgegaan wordt van drie categorieën onderhoud. Het klachtenonderhoud betreft dagelijks




                                                                                                        125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>voorkomende calamiteiten en storingen. Daarnaast is er het onderhoud waarvoor servicecontracten zijn afgesloten.
Dit betreft voornamelijk technische installaties. Tenslotte is er het planmatig onderhoud.

Uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
Op basis van bovengenoemde onderhoudsplannen is voor de periode van 2020–2029 een ‘Meerjarenplan
Maatschappelijk Vastgoed’ opgesteld. Deze plannen worden ieder jaar bij de jaarrekening geactualiseerd. Bij de
laatste actualisatie is becijferd dat de jaarlijkse kosten aan planmatig onderhoud gemiddeld € 966.000 bedragen.
Uitbreidingen en duurzame maatregelen vallen buiten dit planmatig onderhoud en vergen afzonderlijke
investeringen.

Vertaling van de financiële consequenties in de begroting
Het ‘Meerjarenplan Maatschappelijk Vastgoed’ is verwerkt in de begroting. De maatregelen voor 2021 worden
vastgelegd in het ‘Uitvoeringsplan Maatschappelijk Vastgoed 2021’. Voor het maatschappelijk vastgoed is een
voorziening ingesteld. Bij de jaarrekening wordt ieder jaar beoordeeld of er voldoende budget is. Dit
tekort/overschot wordt verwerkt in de jaarrekening.

Onderstaand zijn de bedragen weergegeven die de komende jaren beschikbaar zijn:




                                                                                                            126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>4.5. Paragraaf Financiering


In de paragraaf financiering lichten we de financieringsfunctie van de gemeente Steenwijkerland voor de jaren
2021-2024 toe. We gaan in op zowel de algemene ontwikkelingen als de ontwikkelingen in onze gemeente. De
algemene ontwikkelingen betreffen de renteontwikkelingen en de wet- en regelgeving. De specifieke
ontwikkelingen omvatten de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de financiering van de gemeente.

Conclusies
- Geen stijging langlopende rente verwacht;
- Rente-omslagpercentage in 2021 en verder verlaagd van 1,25% naar 1%;
- Rente grondexploitatie in 2021 en verder verlaagd van 1% naar 0,75%.

Ambitie
Het doel is een optimale financiering van de gemeentelijke inkomsten en uitgaven op korte en lange termijn. Om
dit goed uit te voeren, wordt gekeken naar de renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland. De
treasuryfunctie wordt uitgevoerd binnen de normen van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido), de
Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) en het financieringsstatuut.

Doelstellingen
Bij de begroting wordt afgewogen welke investeringen er op korte en lange termijn plaatsvinden. Het is vervolgens
onze taak om deze investeringen conform de kaders te financieren. We beperken ons tot de publieke taak en
hanteren hierbij de volgende doelstellingen:
1. Er is voldoende financiering op korte en lange termijn; zodoende kunnen wij te allen tijde aan onze
     betaalverplichtingen voldoen.
2. De risico’s die aan financiële transacties verbonden zijn worden beheerst en beperkt. Te denken valt onder
     andere aan renterisico’s, koersrisico’s en debiteuren-/crediteurenrisico’s.
3. De rentekosten van de leningen worden zoveel mogelijk beperkt.
4. De interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities
     worden zoveel mogelijk beperkt.

Onze inzet
We maken onderscheid tussen financiering en dekking. Bij financiering gaat het om de vraag hoe we aan onze
financiële middelen komen (bijvoorbeeld door verkoop van gronden of door het aangaan van geldleningen). Bij
dekking gaat het om de vraag hoe we de middelen kunnen aanwenden om de begroting sluitend te houden
(bijvoorbeeld opbrengst uitkering gemeentefonds en belastingopbrengsten).
De uitvoering van het financieringsbeleid vindt plaats binnen de kaders van de Wet fido en de Wet Hof. Om vooral
de financieringsrisico’s te beperken, staan in de Wet fido twee instrumenten genoemd, te weten de renterisiconorm
en de kasgeldlimiet.

Renterisiconorm
Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Dit
gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een
groot deel van de leningen tegelijk moeten worden afgesloten met het risico van snel oplopende rentelasten.
Met behulp van de renterisiconorm wordt bepaald wel renterisico de gemeente loopt op haar vaste schuld (leningen
met een looptijd langer dan één jaar). De renterisiconorm is bepaald op 20% van het begrotingstotaal. Dat wil
zeggen dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het
begrotingstotaal. Hierbij is een minimumbedrag bepaald van € 2,5 miljoen.




                                                                                                             127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Op een begrotingstotaal van € 129 miljoen in 2021 bedraagt de renterisiconorm voor onze gemeente € 25,8 miljoen.
In 2021 vindt voor een bedrag van € 4,1 miljoen aan aflossingen van bestaande leningen plaats. We kunnen nog een
nieuwe lening aantrekken voor een bedrag van € 15,7 miljoen.




Kasgeldlimiet
In verband met het beperken van renterisico’s op de korte schuld moeten gemeenten voldoen aan de kasgeldlimiet.
Dit betekent dat de korte schuld voor gemeenten maximaal 8,5% van het begrotingstotaal (lasten) mag bedragen.
De korte schuld bestaat uit de opgenomen gelden met een oorspronkelijke rente typische looptijd korter dan één
jaar en de schuld op de rekening-courant. Deze opgenomen gelden zijn bedoeld voor het financieren van lopende
uitgaven. Voor de gemeente Steenwijkerland bedraagt de limiet in 2021 afgerond € 11 miljoen. De intentie is om de
kasgeldlimiet optimaal te benutten. Dit omdat voor opgenomen kasgeldleningen de laatste tijd zelfs een
rentevergoeding wordt ontvangen en dus goedkoper is dan het aantrekken van een langlopende geldlening. In
verband met regelgeving is het niet toegestaan om meer dan 2 kwartalen achter elkaar gebruik te maken van
kasgeld.

Debiteuren-/crediteurenrisico
Onder debiteurenrisico wordt hier verstaan het risico dat uitgezette geldleningen niet worden terugontvangen van
marktpartijen.

Schatkistbankieren
Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de
Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is
ingevoerd voor gemeente, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief
effect op de omvang van de EMU-schuld. Depositotarieven en inleentarieven worden geharmoniseerd. De
gemeente krijgt een rente vergoed die gelijk is aan de rente die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op
de markt aangaat. Op dit moment bedraagt dat rentepercentage 0%.

De Wet biedt, onder bepaalde voorwaarden, (lagere) overheden de mogelijkheid elkaar leningen te verstrekken.
Dit kan voor beide partijen leiden tot gunstige rentecondities. Uit oogpunt van doelmatigheid is in de Wet een
drempelbedrag opgenomen. Hiermee kan een bepaald bedrag buiten de schatkist worden gehouden. Tot een
begrotingstotaal van € 500 miljoen is het drempelbedrag bepaald op 0,75% met een minimum van € 250.000. Voor
begrotingstotalen boven € 500 miljoen geldt een additionele drempel van 0,2% over dat deel dat de € 500 miljoen
overstijgt. Voor de gemeente Steenwijkerland geldt als drempel voor 2021 0,75% van € 129,022 miljoen, ofwel €
0,968 miljoen. Wij mogen dus een positief rekening-courantsaldo hebben van € 0,968 miljoen, voordat deze
middelen worden afgeroomd aan de schatkist. Gelet op onze rekening-courantpositie en de geraamde




                                                                                                               128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>financieringsbehoefte gaan wij ervan uit dat we in 2021 slechts zeer incidenteel gebruik zullen maken van
schatkistbankieren.

Leningenportefeuille
In de gemeente Steenwijkerland werken we met totaalfinanciering. Dit houdt dat niet voor iedere investering apart
een lening wordt afgesloten. Investeringen worden gefinancierd vanuit het totaal van eigen vermogen (reserves)
en het lang vreemd vermogen (aangetrokken leningen). Bij projecten van grote omvang kan het zijn dat het systeem
van totaalfinanciering wordt losgelaten. Hierbij valt te denken aan bijvoorbeeld een project waarbij er sprake is van
een verschil tussen juridisch en economisch eigenaar van een activa.
Van 2 leningen is per 1 juli 2020 het rentepercentage herzien. Het rentepercentage wordt aangepast van 3,3% naar
0,25%. Verder is bij deze leningen gekozen voor lineaire aflossing in plaats van aflossing op basis van annuïteit. Per
1 november 2020 en 1 april 2021 gaan we 2 leningen vervroegd aflossen. Deze leningen hebben op dit moment een
rentepercentage van 3,1% en 4,14%. Verder wordt bij 1 lening per 1 februari 2021 het rentepercentage op ons
verzoek aangepast. Voordeel van deze aanpassing is dat we van een rentepercentage van 3,95% naar 0,29% gaan.
Met deze acties hopen we een positieve bijdrage te kunnen leveren aan het verbeteren van het begrotingssaldo.




In het overzicht zijn meegenomen de opgenomen leningen, die zijn doorgesluisd naar woningcorporatie Wetland
Wonen Groep. De restschuld van deze doorgesluisde leningen bedraagt per 1 januari 2021 € 5,029 miljoen. Alle
leningen zijn opgenomen bij de BNG Bank. In 2021 moet een totaalbedrag van circa € 1,274 miljoen worden betaald
wegens verschuldigde rentekosten. Dit is inclusief de rentelasten van afgerond € 0,208 miljoen voor de
doorgesluisde leningen aan Wetland Wonen. Wij lopen een risico als de woningcorporatie haar
betalingsverplichtingen niet nakomt. Het Waarborgfonds Sociale Woningen staat garant voor de betalingen van
rente en aflossingen van 7 van de 8 verstrekte leningen.

Rentetoerekening
Sinds 2018 wordt de rekenrente volgens een vaste formule berekend en kan deze niet meer vrij worden bepaald.
De invloed op het renteresultaat is vanaf dat moment beperkt tot de keuze om wel of geen rente over het eigen
vermogen te berekenen. De omvang van de rente die over het eigen vermogen mag worden berekend, is met ingang
van de begroting 2017 gemaximeerd op het gemiddelde rentepercentage dat de gemeente over haar extern
aangetrokken leningen betaalt.




                                                                                                                  129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Kredietrisico’s
Dit is het risico dat de gemeente loopt wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen, c.q. publieke
instellingen die in voorkomende gevallen in financiële problemen kunnen komen. Onze gemeente heeft naar
verwachting in het begrotingsjaar 2021 in beperkte mate te maken met kredietrisico’s. De totale omvang van deze
leningen per 1-1-2021 bedraagt afgerond € 6,4 miljoen. De ontwikkeling van de verstrekte leningenportefeuille ziet
er als volgt uit.




Voor 2021 is een rentevergoeding van afgerond € 0,295 mln. begroot. Hieronder volgt een korte
samenvatting.




                                                                                                              130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Liquiditeitsplanning
De planning van de liquiditeiten heeft betrekking op toekomstige inkomsten en uitgaven van de gemeente. Voor
het opstellen van deze planning is het nodig dat er een liquiditeitsprognose wordt gemaakt. In deze prognose
worden de ontvangsten en uitgaven in een bepaalde periode vermeld. Dit leidt tot een verwachting van de
benodigde liquiditeit. De Wet Fido stelt eisen aan het actief beheren van toekomstige renterisico’s. De gemeente
wordt daarom gedwongen om een systematische planning hiervoor te ontwikkelen en bij te houden.

Financiering
Binnen de gemeente wordt een omslagrente in rekening gebracht bij de investeringen en de projecten van 1,00%.

Financieringspositie
De financieringspositie geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringsbehoefte, rekening houdend met de
investeringen en beschikbare interne en externe middelen. De interne financiering vindt plaats in de vorm van de
ten laste van de exploitatierekening gebrachte afschrijvingen en in de vorm van eigen vermogen (reserves). Voor
de externe financiering wordt een beroep gedaan op de geld- en kapitaalmarkt. De boekwaarde van de
investeringen wordt per 1 januari 2021 geraamd op afgerond € 135 miljoen.




                                                                                                            131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Financieringstekort
Bij de aanvang van dit begrotingsjaar ramen wij een financieringstekort van afgerond € 34 miljoen. Dit tekort
ontstaat doordat de som van de reserves en voorzieningen en de opgenomen geldleningen per 1 januari 2021 lager
is dan de boekwaarde van de investeringen per 1 januari 2021.

Rentevisie
De rentevisie is gebaseerd op de meest actuele ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Wij maken daarbij
onder andere gebruik van de renteprognose en berichtgeving van de BNG Bank. De afgelopen jaren kenmerkt zich
door een kapitaalmarkt met voortdurend aanhoudende lage quotes. De matige mondiale economische
ontwikkelingen, gekoppeld aan onzekere tijden binnen de Eurozone hebben ertoe geleid dat de rente een historisch
laag niveau heeft bereikt en al langere tijd aanhoudt. Wij houden voor het consolideren van onze liquiditeitspositie
bij het aantrekken van eventuele langlopende leningen rekening met een rentepercentage van 0,3%. De uitbraak
van het coronavirus Covid-19 heeft dit jaar geleid tot een mondiale recessie. De wereldeconomie zal in 2020 met ca.
3,5% krimpen. In 2021 wordt een geleidelijk economisch herstel verwacht. In de meeste westerse landen lijkt het
virus onder controle gekomen. De overheden zijn overgegaan tot een geleidelijke versoepeling van de beperkende
maatregelen. Regels met betrekking tot afstand houden en hygiëne blijven evenwel in de meeste landen van kracht.
De bedrijvigheid zal in de loop van het jaar aantrekken. Een volledig economisch herstel is echter pas mogelijk,
indien er een vaccin of medicijn beschikbaar is.

Relatiebeheer
Evenals voorgaande jaren is de BNG onze huisbankier. Nagenoeg alle transacties vinden plaats via deze bank.
Medio 2020 is de dienstverleningsovereenkomst gewijzigd. Hierin is geregeld dat wij tot een bedrag van € 12
miljoen “rood” mogen staan. Recente Europese regelgeving (de Benchmarkverordening) vereist verder van
basisrentes dat zij robuust en betrouwbaar zijn. Daarom zijn er nieuwe regels ontwikkeld om de wijze waarop
basisrentes worden vastgesteld te verbeteren. Basisrentes moeten meer op basis van transacties worden berekend
en minder op basis van inschattingen van bank om de objectiviteit te vergroten. Dit heeft gevolgen voor de huidige
contractuele basisrente, omdat deze niet aan de nieuwe regels voldoen. Daarnaast heeft de gemeente een rekening-
courantovereenkomst met de Rabobank “Meppel-Staphorst- Steenwijkerland”.

Prognose Meerjarenbalans17
Met het oog op een betere raming en beheersing van het EMU-saldo wordt in het vernieuwde BBV voorgeschreven
dat bij de uiteenzetting van de financiële positie een geprognosticeerde balans wordt opgenomen. Deze balans moet
meerjarig zijn en geeft inzicht in de ontwikkeling van onder meer de investeringen, het aanwenden van reserves
en voorzieningen en de financieringsbehoefte.
De presentatie van de geprognosticeerde balans sluit aan op de balans van de jaarrekening, maar behoeft niet
dezelfde mate van detail te kennen. In de prognose zitten veel aannames omdat de toekomstige mutaties onzeker
zijn. Het vertrekpunt voor deze balans is de jaarrekening 2019. Bij de prognose van de eindbalansen van de jaren
2021 t/m 2024 is rekening gehouden met de mutaties voortvloeiende uit:
- het investeringsprogramma 2021–2024;
- actualisatie grondexploitaties;
- de mutaties in de reserves en voorzieningen en
- het financiële beleid dat ingaat op 1 januari 2021.




17In de prognose meerjarenbalans zijn de saldi van de voorliggende programmabegroting vertaald in de post ‘eigen vermogen’. De
overlopende activa en passiva zijn constant gelaten ten opzichte van de laatste vastgestelde jaarrekening.




                                                                                                                                 132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>EMU-saldo
Om strakker te kunnen sturen op de afspraken die het Rijk heeft gemaakt in Europees verband is de Wet Hof
ingevoerd. De wet is bedoeld voor de beheersing van de schuldenlast en het begrotingstotaal op rijksniveau. De
EMU-tekortruimte voor decentrale overheden is voor de jaren 2021 tot en met 2024 vastgesteld op 0,4% van het
bruto binnenlands product per jaar. Voor de gemeenten wordt bij de verdeling van de macronorm voor 2021
rekening gehouden met een percentage van 0,27. Een individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm, maar
een indicatie van het aandeel dat de gemeente heeft in de gezamenlijke tekortnorm. De Wet Hof bepaalt dat de
individuele referentiewaarde voor het EMU-saldo van de individuele overheden naast het eigen aandeel in
openbare lichamen betreft.

Wij hebben een sluitende (meerjaren)begroting maar de manier waarop het Rijk het EMU-saldo berekent, betekent
dat wij mischien wel een negatief EMU-saldo hebben. De belangrijkste oorzaak is dat het Rijk investeringen aan
één jaar toerekent (het zogenaamde kasstelsel) terwijl andere overheden en het bedrijfsleven dergelijke uitgaven
via afschrijvingen over meerdere jaren uitsmeren (stelsel van baten en lasten).

Sturingsopties om het EMU-saldo in positieve zin te beïnvloeden zijn het afstoten van activa en passiva die niet tot
de ‘core business’ van een gemeente horen. Als vervolg daarop kan het noodzakelijk zijn keuzes te maken en
ambities te beperken als het gaat om het investeringsprogramma. Voor vastgoedobjecten kan daarbij huur of lease
een optie zijn.




                                                                                                                133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Volgens de septembercirculaire 2020 van het gemeentefonds bedraagt de referentiewaarde 2021 - € 4.626.000 (voor
2020 was dat - € 4.820.000). Uit bovenstaande tabel blijkt dat het EMU-saldo voor de jaren 2021 tot en met 2024
onder de referentiewaarde blijft. De overschrijding in 2020 wordt veroorzaakt doordat de restantkredieten over
2019 zijn overgeheveld naar 2020.




                                                                                                           134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>4.6. Paragraaf Bedrijfsvoering


Onder de noemer “Steenwijkerland is mooi man” hebben we de weg ingezet naar een wendbare en flexibele
organisatie. Samenwerken, meedenken, professionaliteit en plezier staan in deze koers centraal. Het bereiken van
deze doelen doen we mede aan de hand van een nieuw organisatiemodel, met daarin op diverse plekken nieuwe
leidinggevenden.

Hoe belangrijk een flexibele en wendbare organisatie is, bleek wel toen de coronacrisis zijn intrede deed. Veel
medewerkers zijn (tijdelijk) andere werkzaamheden gaan doen, sprongen in gaten die er vielen en
implementeerden nieuwe werkwijzen. Met trots hebben we gezien dat veel van wat wij als doelen in onze koers
hebben verwoord in korte tijd in onze organisatie zo zichtbaar werd. Werken aan een toekomstbestendige
organisatie is evenwel een continu proces, en de effecten van de huidige coronacrisis vergen daarbij momenteel
extra aandacht.

Als organisatie willen we op een betrouwbare en professionele manier werken, met daarbij de specifieke doelen:
- samenleving tevreden;
- bestuur tevreden en;
- medewerkers tevreden.




Voor het komende jaar beschrijven wij hieronder onze plannen qua bedrijfsvoering op basis van deze doelen.




                                                                                                             136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>1.   Betrouwbaar en professioneel

Informatievoorziening
Inwoners en ondernemers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat
daarbij om beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie. Het waarborgen van de
betrouwbaarheid van informatie zorgt voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en
dienstverleningsprocessen.

De gemeente staat midden in de informatiesamenleving en draagt daar actief aan bij. We investeren in de
digitalisering en gebruiken (technologische) mogelijkheden. De uitgevoerde marktconsultatie voor zaakgericht
werken en de visie op online dienstverlening hebben de basis gelegd voor de verdere invulling van ons
applicatielandschap. Het belangrijkste uitgangspunt dat we hierbij hanteren is dat we de domein specifieke
applicaties centraal stellen. Hierdoor kunnen we de stap zetten van online invulformulieren naar slimme online
diensten. Online diensten worden hierdoor gemakkelijker voor de inwoner.

Verder worden in 2021 stappen gezet om het huidige zaaksysteem te verbeteren en de implementatie van Office365.
Daarmee staan we voor de grootste veranderingen sinds jaren in onze informatievoorziening. Tegelijkertijd zien
we dat de eisen op het gebied van informatiebeveiliging steeds verder toenemen.

Processen
Procesgericht werken is een van de uitgangspunten in de organisatieontwikkeling en helpend om privacy en
governance te borgen. Denken en handelen in ketens is een kenmerk daarvan. Het doorontwikkelen van het
procesgericht werken staat op de agenda in 2020. Door de coronacrisis is hier in 2020 beperkt voortgang in geweest.

Visie op control
De toegenomen complexiteit van processen maar ook de snelheid waarmee deze veranderen benadrukken de
noodzaak van een goede beheersing (control). Zo worden opgaven meer en meer integraal en projectmatig /
programmatisch opgepakt, terwijl control grotendeels lijngestuurd is ingericht met een sterke focus vanuit
financiën. Dit vraagt om een doorontwikkeling. In 2020 wordt een visie op control opgesteld, toekomstbestendig
en passend in de nieuwe organisatiestructuur. Invulling van deze visie start in 2021.

Rechtsmatigheid(sverklaring)
Met ingang van het verslagjaar 2021 zijn wij als college verplicht een rechtmatigheidsverklaring af te geven bij de
jaarrekening. In de huidige situatie heeft de accountant deze rol en verantwoordelijkheid. Mede gelet op deze
wetswijziging hebben wij twee jaar geleden besloten tot een gemeentelijke samenwerking op het gebied van de
Verbijzonderde Interne Controle. In 2021 zal de uitvoering starten van de “nieuwe stijl” rechtmatigheid. Eind 2020
zal hiervoor het intern controleplan door de VIC worden opgesteld. Over de uitvoering zal de VIC ons in 2021
periodiek informeren. Medio 2022, bij de jaarrekening 2021, zullen wij voor het eerst een eigenstandige
rechtmatigheidsverantwoording afgeven.

Regionale samenwerking
Op een aantal terreinen werken wij op dit moment regionaal samen: KCC (Zwartewaterland), Inkoop (Staphorst)
en Verbijzonderde Interne Controle (Westerveld, Zwartewaterland, Meppel). Voordeel is slim combineren,
achtervang en kennisdeling. Aangezien de financiën bij gemeenten onder druk staan, ontstaan er
(her)overwegingen. Dit kan in 2021 consequenties hebben voor de samenwerkingen.

Inkoop
De gemeente heeft in het verleden gekozen voor een gecoördineerd inkoopmodel. Kenmerkend voor dit model is
dat er sprake is van decentrale verantwoordelijkheid met een centrale adviesfunctie. Aan dit model zitten grote
voordelen, maar ook een aantal nadelen zoals:




                                                                                                               137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>-    het feit dat het uitvoeren inkoop- en aanbestedingsprocedures voor veel budgethouders geen dagelijks werk
     is;
-    de markt- en productkennis daardoor bij budgethouders soms onvoldoende is;
-    de kennis over inkoop- en aanbestedingswet- en regelgeving bij veel budgethouders beperkt is.

De hiervoor genoemde nadelen van een gecoördineerd inkoopmodel leiden tot de door de accountant genoemde
risico’s voor wat betreft het niet juist toepassen van de (Europese) aanbestedingsregels.

De komende tijd zal uitgezocht worden of de wijze waarop inkoop nu georganiseerd is doelmatig is en niet tot
onnodige risico’s leidt (zoals het in strijd handelen met de Aanbestedingswet). Zaken waaraan gedacht kan worden
bij het optimaliseren van de inkooporganisatie zijn:
- het verlagen van het aantal budgethouders;
- het aanwijzen van “hoofdkopers” per inkooppakket;
- het uitbreiden van de centrale adviesfunctie (al dan niet in samenwerking met andere gemeenten);
- het meer centraliseren van inkoop.

Doelmatigheidsonderzoek
Jaarlijks wordt een doelmatigheidsonderzoek gehouden. In 2020 is het onderzoek naar de toeristenbelasting
afgerond en is gestart met een onderzoek naar de hondenbelasting. Dit onderzoek loopt door naar 2021. Een
belangrijke reden om dit onderwerp nader te analyseren is de aanzienlijke afname in het aantal honden waar in de
gemeentebelasting voor wordt betaald (ruim 10% vanaf 2016).

Mandaatregeling
In lijn met de nieuwe manier van werken is er de wens om in de organisatie te werken met een nieuwe
mandaatregeling op basis van “de omgekeerde systematiek”. Bevoegdheden worden niet meer per bevoegdheid
beschreven en gemandateerd (huidig mandaatstelsel), maar worden, tenzij voorbehouden, neergelegd bij de
medewerker tot wiens taakveld het behoort. Dit vraagt om een zorgvuldige afstemming en harmonisatie van de in
de organisatie neergelegde structuur en rollen en tevens een heldere afbakening van de taakvelden van een bepaald
team. In 2021 hopen wij hierin stappen te kunnen zetten, die leiden tot de introductie van het omgekeerd mandaat.

Privacy
De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet in het uitvoeren van privacybeleid en het vaststellen van de door
de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) verplichte documenten en processen. In 2021 wordt de
focus gelegd op een integrale aanpak binnen de organisatie door het beleggen van eigenaarschap en governance.

Het in kaart brengen van kwetsbaarheden, dreigingen en risico’s die van invloed kunnen zijn op de bescherming
van persoonsgegevens doen we o.a. met behulp van DPIA’s (data protection impact assessment). Dit soort
verplichte toetsen hebben we dit jaar bijvoorbeeld toegepast op nieuwe ontwikkelingen, zoals het videobellen en
camera-toepassingen. Implementeren van maatregelen doen we in nauw overleg met de medewerkers, wat weer
bijdraagt aan verdere bewustwording.

2.   Samenleving tevreden

De diverse bestuursprogramma’s in deze begroting geven inzicht in onze inhoudelijke plannen en doelen voor de
gemeente in de komende jaren. Inwoner op 1 is ook de basis voor onze bedrijfsvoering en dienstverlening. De
wensen en behoeften van de samenleving staan centraal. De manier waarop we dat willen doen is uitnodigend,
met persoonlijke aandacht, betrouwbaar, duidelijk, verbindend en toegankelijk. Zo hebben we dat ook beschreven
in onze visie op dienstverlening, die u als raad onlangs heeft vastgesteld. Het inrichten van serviceformules is één
van die manieren. Hiermee maken we onze dienstverlening op maat. In 2021 is de snelserviceformule en
ontwerpformule gereed voor (aan)vragen onder de Omgevingswet. Om vanaf 2022 omgevingswetproof te kunnen




                                                                                                                138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>werken, trainen we in 2021 de collega’s die betrokken zijn bij het beoordelen en gunnen van initiatieven van
inwoners.

Daarnaast starten we dit jaar nog met een ronde langs alle teams om de visie op dienstverlening te vertalen naar de
praktijk. We koppelen daar ook kpi’s (kritieke prestatie-indicatoren) en servicenormen aan, die we qua
ontwikkeling monitoren om waar nodig bij te sturen. Het resultaat moet zijn dat onze inwoners en ondernemers
beamen dat zij dienstverlening op maat krijgen. Ook als zij minder digitaalvaardig of laaggeletterd zijn, zoals u
tijdens de behandeling van de visie op dienstverlening in de raad heeft benadrukt.

Huisvesting
Per 1 februari 2021 is de huur van De Vesting opgezegd. In het laatste kwartaal van 2020 vindt de verbouw plaats,
met mogelijk een staartje (zonder consequenties voor inwoners of raad) in 2021. Vanaf januari is de Integrale
Toegang Sociaal Domein daarmee gevestigd aan de Vendelweg. De maand januari wordt gebruikt voor de
oplevering van De Vesting.

3.   Bestuur tevreden

Als organisatie werken we hard om de plannen en wensen van raad en college, zoals die in de
bestuursprogramma’s van deze begroting zijn opgenomen, te realiseren. De tevredenheid van u als bestuur is hier
rechtstreeks mee verbonden. Onze wens is ook een goed inzicht te hebben in uw ervaringen met onze ambtelijke
ondersteuning en communicatie. Daarom gaan we eind 2020 meten hoe tevreden u bent over de kwaliteit van deze
ondersteuning en de kwaliteit van de aangeleverde raadstukken. Op basis van deze uitkomsten gaan we aan de
slag om verdere verbeteringen in de ondersteuning aan de raad aan te brengen. Tijdens de periodieke (bijpraat-)
sessies met u over de bedrijfsvoering, die wij ook het komend jaar willen houden, komen we daar eveneens op
terug.

Programmatisch- en projectmatig werken
Afgelopen jaar hebben we keuzes gemaakt in welke methodiek we gebruiken voor programmatisch en projectmatig
werken (“Projectmatig Creëren”). In 2021 wordt geïnvesteerd in het toerusten van de organisatie – via een leer- en
werkprogramma - om deze methode toe te passen.

4.   Medewerkers tevreden

Door het coronavirus waar we vanaf maart mee te maken hebben is onze manier van werken behoorlijk veranderd.
We werken zoveel mogelijk thuis, overleggen via Zoom, zien lege gangen op kantoor en houden afstand. We
monitoren wat Covid-19 en de veranderende werkomstandigheden met de medewerkers doet, onder meer via een
tevredenheidsonderzoek dat in september 2020 is uitgevoerd. Met de resultaten uit deze enquête willen we het
werken in deze coronatijd verder optimaliseren. Ook stellen we in 2021 een vitaliteitsbeleid op met als doel een
duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers.

HR-visie
In onze nieuwe organisatievisie staan samenwerken, meedenken, professionaliteit en plezier centraal. Om deze
doelen waar te maken wordt de HR-visie komend jaar gericht op het bijdragen aan deze waarden herzien.
Aansluitend op deze visie zal het bestaande HR-beleid waar nodig worden geactualiseerd. Concreet gaan we bezig
met ‘gesprekscyclus’, ‘vitaliteitsbeleid’, ‘diversiteitsbeleid’, ‘arbeidsmarktcommunicatie’, ‘dienend leiderschap’ en
de doorontwikkeling van e-HRM. Ook alle structurele veranderingen door Covid-19 (bijvoorbeeld tijd- en
plaatsonafhankelijk werken) zullen hierin meegenomen worden.




                                                                                                                 139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Vitaliteit / Duurzaam inzetbare medewerker
Het komende jaar hebben we aandacht voor vitaliteitsbeleid. Een duurzaam inzetbare medewerker die vitaal is, het
werk aankan (werkvermogen) en inzetbaar is (employability), draagt direct bij aan de doelstelling ‘tevreden
medewerkers’.

Ontwikkeltraject management
Medio 2020 zijn alle leidinggevende posities weer bezet. Nu de fase van “ingewerkt zijn” voor allen is bereikt, zal
eind 2020 een managementontwikkeltraject van start gaan. Basis hiervoor is het dienend (en doenend) leiderschap.

Nieuw intranet
In september 2020 zijn we gestart met een nieuw intranet. Dit is een zogenaamd ‘sociaal intranet’, waarin
medewerkers naast informatie ook elkaar kunnen vinden. Modern, interactief, verbindend, open en natuurlijk
gebruiksvriendelijk zijn hierbij de uitgangspunten.



5.   Bezuinigingen op bedrijfsvoering

Naar analogie met het niet doorgeven van prijscompensatie aan de organisatie en instanties (zoals gesubsidieerde
instellingen) wordt ook geen prijsstijging geraamd voor de loonkosten. Dat betekent dat een CAO-verhoging
voortvloeiend uit de lopende onderhandelingen binnen het aanwezige budget moet worden opgevangen, oftewel
bezuinigd. Concreet betekent dit dat er taakstellend wordt bezuinigd op personele lasten omdat wij lokaal CAO-
afspraken dienen uit te voeren. Hierdoor zullen effectief minder taken uitgevoerd kunnen worden.

Een andere maatregel die is getroffen is het “taakstellend” niet compenseren voor het invoeren van het HR21
functiewaarderingssysteem voor gemeenten (ruim € 200.000), een systematiek die oplevert dat er marktconform
(markt is daarbij de overheid) wordt betaald.

Met aanvullend nog een algemene bezuinigingstaakstelling van € 200.000 in 2021 oplopend naar € 350.000 in 2023
ligt er een flinke opgave voor de organisatie. De bezuinigingen van de afgelopen jaren hadden de “rek” er al uit
gehaald; we hebben tenslotte onze wettelijke taken uit te voeren. Deze aanvullende bezuinigingen gaan daarom hoe
dan ook leiden tot neerwaartse bijstellingen van de ambities van het college. Het college brengt de effecten de
komende tijd in beeld.




                                                                                                               140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>4.7. Paragraaf Verbonden partijen


Inleiding
Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en
financieel belang heeft. Bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente een zetel in het bestuur heeft of stemrecht heeft
bij de vergaderingen. Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente financiële middelen in het bedrijf heeft
geïnvesteerd, c.q. gestoken. Als het bedrijf failliet gaat, is de kans groot dat de gemeente de beschikbare financiële
middelen kwijt is. Ook bij problemen bij de verbonden partij kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld en
kunnen kosten verhaald worden op de gemeente. Een partij die ieder jaar een subsidie krijgt, waar geen
tegenprestatie tegenover staat is geen verbonden partij. In de ‘Nota Verbonden Partijen’ zijn regels vermeld voor
het aangaan van diverse nieuwe samenwerkingen. Het proces van deelnemingen is een dynamisch gebeuren.
Daarom treft u net als vorig jaar weer een aantal wijzigingen, c.q. aanvullingen aan die passen binnen de huidige
kaders van de ‘Nota Verbonden Partijen’.

Visie en beleid ten aanzien van verbonden partijen
Wij streven ernaar om het bestuurlijk en financieel belang te houden in die organisaties die een bijdrage leveren
aan het openbaar belang en waarvan de activiteiten aansluiten bij het beleid zoals dat door de gemeente wordt
gevoerd. Beleidswijzigingen voor specifieke verbonden partijen worden voor zover nodig of wenselijk afzonderlijk
aan de raad voorgelegd.

Verbonden partijen waarin de gemeente Steenwijkerland deelneemt
De verbonden partijen van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit de gemeenschappelijke regelingen, stichtingen
en publiekrechtelijke rechtspersonen.

Voornemens tot het aangaan van nieuwe bestuurlijke participaties
Het college en de gemeenteraad hadden een besluit genomen om de consequenties van de gemeente
Steenwijkerland tot de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Overijssel per 1-1-2020 nader uit te werken
(PPN 2019-2022). Dit onderzoek is in 2019 tijdelijk stopgezet in verband met onduidelijkheid over de toekomstige
positie van het Rijk in de gemeenschappelijke regeling. Ondertussen is voldoende duidelijkheid over deze
ontwikkeling. Zij vormt geen belemmering meer om weer verder te gaan met het in beeld brengen van de
consequenties van toetreding. Het project hiervoor wordt na de zomervakantie van 2020 weer opgestart. Over het
wel of niet deelnemen in het Historisch Centrum Overijssel wordt dan ook de komende maanden beslist.
Streefdatum hiervoor is 1 januari 2022 of zoveel mogelijk eerder. De hoogte van de financiële bijdrage en de mate
van zeggenschap moeten nog worden vastgesteld en maken deel uit van het onderzoek, c.q. de onderhandelingen.
Uitgangspunt is dat de toetreding budgettair neutraal is.

Voornemens tot het beëindigen van bestaande participaties
Verwacht wordt dat de gemeente op korte termijn de participaties genoemd in de bijlage niet gaat beëindigen.
Inmiddels zijn een aantal deelnemingen in verband met de afwikkeling van de verkoop van aandelen Essent aan
RWE beëindigd. Het gaat om CBL vennootschap B.V., Vordering op Enexis B.V. en Verkoop Vennootschap B.V..
Verder zal eind 2020 Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. worden beëindigd. CSV Amsterdam B.V. zal
voorlopig nog in stand worden gehouden in verband met de financiële en juridische afwikkeling.

Wijzigingen bestaande participaties
Op dit moment zijn er geen wijzigingen in bestaande participaties bekend.

Risico’s
Bij het deelnemen in een verbonden partij kan de gemeente risico’s lopen. Te denken valt onder andere aan:
- de hoogte van de dividenduitkering;
- aansprakelijkstelling bij faillissement;




                                                                                                                  141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>-   verplichte hogere bijdragen bij exploitatietekorten bij gemeenschappelijke regelingen.

Beheersmaatregelen
Om de risico’s te beperken zijn de volgende maatregelen getroffen:
- de gemeenschappelijke regelingen moeten jaarlijks vóór 15 april hun ontwerpbegroting en voorlopige
   jaarrekening naar de gemeenteraden zenden;
- bij de rechtspersonen (onder andere nutsbedrijven) heeft de gemeente, via de portefeuillehouder inspraak bij
   de behandeling tijdens de aandeelhoudersvergaderingen.

Bij de verschillende programma’s worden de specifieke risico’s van de verbonden partijen vermeld. Verder treft u
in bijlage 8 het overzicht aan van de verbonden partijen.

Resumé
Hieronder treft u een beknopt overzicht aan van dividenduitkeringen, rente-inkomsten en verschuldigde bijdragen
aan gemeenschappelijke regelingen.




                                                                                                            142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>4.8. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen


Algemeen
In de paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen wordt ingegaan op de vermogenspositie van het
grondbedrijf op basis van geactualiseerde exploitatieopzetten van de diverse complexen. Tevens zijn de diverse
risico’s, waar het grondbedrijf mee te maken heeft, beschreven.

De resultaten van 2019 zijn verwerkt in de jaarrekening en hebben hun weerslag gehad op de grondexploitaties.
Op basis van de bijgestelde grondexploitaties is de vermogenspositie van het grondbedrijf in beeld gebracht.

Nieuwe ontwikkelingen

Parameters
Jaarlijks worden de parameters kosten- en opbrengstenstijging ten behoeve van de Meerjarenbegroting
Grondexploitaties (MBG) opnieuw vastgesteld. In de ‘MBG 2020 e.v.’ zijn de parameters voor de komende
begrotingsperiode niet gewijzigd ten opzichte van de jaarrekening. Er wordt een opbrengstenstijging van 1,5%
gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Consumentenprijsindex (CPI). Er wordt een kostenstijging van
2% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Grond-, Weg- en Waterbouwindex (GWW-index).

Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondexploitaties is voor 2020 1%. Dit percentage is vanaf
2021 verlaagd naar 0,75% in verband met een renteherziening van de kredietfaciliteit bij de BNG.

Impact Corona-crisis
Vooralsnog lijkt de Corona-crisis op korte termijn geen effect te hebben op de huizenprijzen en woningverkopen.
Dat de Corona-crisis uiteindelijk ook de grondexploitaties zal raken, lijkt echter onontkoombaar. Op dit moment is
de timing en impact van dit effect lastig in te schatten. Mogelijke financiële effecten zullen bij de eerstvolgende
herziening van de grondexploitaties per 1-1-2021 zichtbaar worden, of eerder als er sprake is van een ‘majeure
afwijking’ die een tussentijdse herziening van de grondexploitaties noodzaakt.

Grondbeleid
Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’. Deze nota is
op 17 december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van 4 jaar vastgesteld.
Conform deze nota voert de gemeente Steenwijkerland de komende jaren een faciliterend grondbeleid, tenzij
vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Voor verdere inhoud van het
grondbeleid wordt verwezen naar de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’.

Woningbouw
De ‘Woonvisie Steenwijkerland 2017-2021’ is in het voorjaar 2017 vastgesteld door uw raad. In de woonvisie is de
gemeentelijke koers voor de komende jaren weergegeven op het gebied van wonen. Belangrijk uitgangspunt is ‘een
passende en betaalbare woning voor iedereen’. Ook transformatie van leegkomend vastgoed boven nieuwbouw is
een speerpunt.

De ‘Woonvisie Steenwijkerland 2017-2021’, de Samenwerkingsovereenkomst woonafspraken West-Overijssel 2016-
2020 en de bijlage RWP West-Overijssel (Regionale Woonprogrammering) vormt het kader voor de verwachte
woningbehoefte in Steenwijkerland. In het RWP van april 2017 wordt voor de periode 2017-2026 rekening
gehouden met een woningvraag van 1065 tot 1300 woningen. Op basis hiervan is de gemiddelde jaarlijkse
opnamecapaciteit de komende tien jaar 107 tot 130 woningen per jaar.

Het aanbod van woningen binnen de gemeente Steenwijkerland komt enerzijds tot stand vanuit de gemeentelijke
grondexploitaties en anderzijds vanuit projecten waar de grondexploitatie niet actief wordt gevoerd door de




                                                                                                               144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>gemeente. De gemeente heeft in die projecten enkel een faciliterende rol (bijvoorbeeld Eeserwold, Tuk/Bergstein).
Ook woningsplitsing en/of transformatie van gebouwen kan leiden tot een toename van het woningaanbod.

De verwachting per 1-1-2020 is dat vanuit de gemeentelijke grondexploitaties de gronden onder 292 te realiseren
woningen worden uitgegeven. Meer dan de helft daarvan bevindt zich in het project Kornputkwartier in Steenwijk.
In totaal komt dat neer op een jaarlijks gemiddelde uitgifte van grond onder 20 te realiseren woningen in de periode
tot en met 2034. Tegelijkertijd zien we dat de verwachting is dat het merendeel (174 woningen) van de gronduitgifte
in de jaren 2020 t/m 2022 plaats zal vinden. De gronden onder de 292 te realiseren woningen zijn als volgt verdeeld
naar woningtype:




Bedrijven
Binnen de gemeente Steenwijkerland is er sprake van overaanbod van bedrijventerreinen. Voor de periode 2019
t/m 2029 is de verwachte behoefte circa 23 hectare. Het actuele aanbod van bedrijventerreinen bedraagt circa 39
hectare. Het aanbod is op dit moment circa 16 hectare groter dan de vraag. Het aanbod bestaat uit particulier aanbod
enerzijds en gemeentelijk aanbod anderzijds. Het particuliere aanbod bestaat onder andere uit het aanbod op
bedrijventerrein Eeserwold (circa 28 hectare). Het aanbod vanuit de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt per
1-1-2020 circa 8,2 hectare.

Op basis van het regionale afsprakenkader 2019-2022 is de verwachte behoefte circa 23 hectare voor de komende
tien jaar (2019 t/m 2029). Dat komt neer op een jaarlijkse gemiddelde van circa 2,3 hectare per jaar. Deze vraag kan
worden ingevuld vanuit zowel het gemeentelijk aanbod als het particuliere aanbod (hoofdzakelijk Eeserwold).

De werkelijke uitgifte is de afgelopen jaren achtergebleven in relatie tot de theoretische opnamecapaciteit. Dat heeft
te maken met het feit dat de vraag naar bedrijventerreinen zich hoofdzakelijk manifesteert in de kernen Steenwijk
en Vollenhove, terwijl het merendeel van het aanbod in de overige kernen binnen de gemeente Steenwijkerland is
gelegen. Daarom wordt ieder jaar kritisch gekeken naar de fasering van de uitgifte bedrijventerreinen. De fasering
in de grondexploitatie is per project afgestemd op de potentiële kopers voor de korte termijn en de algemene
verwachtingen voor de lange termijn. Het totale programma is niet naar beneden bijgesteld.

Voor het gemeentelijk aanbod buiten de kern Steenwijk is gekeken naar alternatieve (tijdelijk) invullingen van
(delen) van het uitgeefbaar bedrijventerrein. Zo zijn op een deel van het bedrijventerrein Boterberg Zuid te
Oldemarkt (tijdelijk) zonnepanelen geplaatst. Gedurende deze periode kan het ingevulde deel niet worden
verkocht als bedrijventerrein. Hier is in de grondexploitatie rekening mee gehouden.




                                                                                                                  145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Resultaten grondexploitaties
In onderstaande tabel zijn de geprognosticeerde resultaten weergegeven van de grondexploitaties voor
woningbouw en bedrijventerreinen.




In de tabel worden zowel de startwaarde als eindwaarde weergegeven. De eindwaarde komt tot stand door alle
resultaten die in de toekomst worden behaald bij elkaar op te tellen. Door alle resultaten die in de toekomst worden
behaald, terug te rekenen naar vandaag de dag (netto contante waarde) en al deze netto contante waardes
vervolgens bij elkaar op te tellen ontstaat het totale resultaat op startwaarde voor het grondbedrijf.

Het verwachte resultaat op startwaarde per 1 januari 2020 van alle grondexploitaties woningbouw en
bedrijventerreinen bedraagt circa € 3,8 miljoen voordelig. In onderstaande tabel is de winstverwachting voor de
komende begrotingsperiode 2021-2024 weergegeven.




In totaal wordt er voor de komende periode circa € 2,2 miljoen aan winst verwacht tot en met 2024.

Risico’s
Het risicoprofiel van het gemeentelijke grondbedrijf (lees: alle grondexploitaties) wordt jaarlijks bepaald op basis
van de RISMAN-methode. Hierin wordt ingegaan op algemene risico’s en projectspecifieke risico’s. Van de
projectspecifieke risico’s wordt vervolgens aangegeven of deze kwantitatief of kwalitatief van aard zijn. De beide
soorten risico’s worden omgezet in een bedrag voor de hoogte van het risico per project. Uitgangspunt is dat de
kans dat alle onderkende risico’s zich op exact hetzelfde moment zullen voordoen 75% is. Dit percentage is
overeenkomend richtlijnen die worden gehanteerd door de Vereniging van Grondbedrijven (70-80%). Dit leidt
vervolgens tot de risicobepaling in de vorm van één risicobedrag, oftewel het risicoprofiel. In de tabel hieronder is
een overzicht te zien van de risicobepaling. Het actuele risicoprofiel van het grondbedrijf bedraagt circa € 4,4
miljoen.




                                                                                                                 146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s, afgezet tegen de beschikbare
weerstandscapaciteit in de ‘Algemene Reserve vaste buffer’.




                                                                                                   147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>5. Raadsbesluit




Steenwijk,     Nummer:         2020/



Onderwerp: Programmabegroting 2021-2024



De raad van de gemeente Steenwijkerland;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van d.d. 13 oktober 2020, nummer 2020/ ;

besluit:

Wij stellen u dan ook voor de volgende besluiten te nemen:

1.     In te stemmen met de kaders voor de samenstelling van de Programmabegroting 2021-2024 zoals
      opgenomen in hoofdstuk 3.2.
2.    De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande
      voorstellen:
      a. de onroerende-zaakbelastingen in 2021 te verhogen met 9,9% ten opzichte van 2020;
      b. de rioolheffing in 2021 met 6,0% te verlagen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor 2021
          te bepalen op 84,6%;
      c. de afvalstoffenheffing in 2021 met 15,1% te verhogen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage
          voor 2021 te bepalen op 79,4%. Daarbij is rekening gehouden met een verhoging van het tarief per zak
          van € 1,35 per aanbieding naar € 1,55 per aanbieding;
      d. de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 3,8% ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor
          2021 te bepalen op 75,8%;
      e. een vermakelijkhedenretributie introduceren vanaf 2021. Deze retributie mag worden geheven over het
          tegen betaling aangeboden amusement of vermaak en willen we introduceren bij het nieuwe vaar- en
          verhuurbeleid.
3.    Een krediet van € 945.000 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2021-2024 zoals opgenomen in
      hoofdstuk 3.6. Hiervan zal naar verwachting € 100.000 worden gedekt uit een subsidie van de provincie
      Overijssel voor aanpassing kruising Gasthuisdijk/De Klosse.
4.    Een krediet van € 1.911.000 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2021 zoals opgenomen
      in hoofdstuk 4.1.8.
5.    Een krediet van € 485.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde aanschaf/vervanging van
      bedrijfsmiddelen in 2021.
6.    Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2020 e.v.’:
      a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd
          vast te stellen;
      b. het college te machtigen, indien de markt- en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven,
          tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de
          voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie.




                                                                                                            148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>7.   Een bedrag van € 1.435.000 over te hevelen van de Algemene reserve vrij besteedbaar naar de Algemene
     reserve vaste buffer.
8.   De vijf bestuursprogramma’s vast te stellen.




                                                                                                     149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen




                                      150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld




                                                       151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Bijlage 3. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2021

In deze bijlage staan de processen die in 2021 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze
programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 2021 bekrachtigd.



WETTELIJKE VEREISTEN
Proces                            Invalshoek       Doelstellingen
ENSIA                             Beheersing       In beeld brengen of de informatieveiligheid
                                                   conform regelgeving wordt uitgevoerd.
SISA                              Financiële       Beoordeling van de besteding van de specifieke
                                  rechtmatigheid   uitkeringen van het Rijk.
FISCALE WET- EN REGELGEVING
Proces                            Invalshoek       Doelstellingen
BTW                               Beheersing       In beeld brengen of de regelgeving rond BTW
                                                   conform wordt uitgevoerd.
Vennootschapsbelasting            Beheersing       In beeld brengen of de regelgeving rond vennootschaps-
                                                   belasting conform wordt uitgevoerd.
SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE
Proces                            Invalshoek       Doelstellingen
Begroting en                      Beheersing       In beeld brengen van de werking van het huidige
budgetbeheer                                       planning- en control instrumentarium.
Inkopen (incl. betalingsverkeer   Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
en prestatielevering)                              geldende beheersingsmaatregelen.
Aanbestedingen                    Beheersing       In beeld brengen of aanbestedingsprocedures
                                                   worden uitgevoerd conform de geldende
                                                   interne en externe beheersingsmaatregelen.
                                                   Controleren of (indien vereist) een
                                                   aanbestedingsprocedure wordt gevolgd.
                                  Financiële       Vaststellen dat de aankopen passen binnen
                                  rechtmatigheid   de geautoriseerde begroting.
Investeringen en                  Beheersing       Vaststellen dat investeringen en activering plaatsvindt o.b.v.
kapitaalgoederen                                   de van toepassing zijnde verordening
                                  Financiële       Vaststellen dat de activa passen
                                  rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Personeel en salarisadmini-       Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
stratie/WKR/WNT                                    geldende beheersingsmaatregelen.
                                  Financiële       Vaststellen dat de kosten passen
                                  rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Belastingen en heffingen          Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                   geldende beheersingsmaatregelen
                                                   (volledigheid van de opbrengst/jaarlijkse herwaardering).
                                  Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                  rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.




                                                                                                               154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE (VERVOLG)
Proces                              Invalshoek       Doelstellingen
Uitkeringen en inkomens-            Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
overdrachten (incl. participatie)                    geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten en uitgaven
                                    rechtmatigheid   passen binnen de geautoriseerde begroting.
WMO                                 Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat voorzieningen worden verleend
                                    rechtmatigheid   conform de in de verordening
                                                     gestelde voorwaarden.
Jeugdzorg                           Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat voorzieningen worden verleend
                                    rechtmatigheid   conform de in de verordening
                                                     gestelde voorwaarden.
Grondbedrijf                        Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                    rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Omgevingsvergunning                 Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                    rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Subsidieverstrekking                Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat subsidie is verleend
                                    rechtmatigheid   conform de in de subsidieverordening
                                                     gestelde voorwaarden.
                                                     Vaststellen dat er een juiste registratie
                                                     plaatsvindt in de financiële administratie.
Subsidiebaten                       Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                    rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Leges burgerzaken                   Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                    rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Opbrengsten huren en pachten        Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.
                                    Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                                    rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Leerlingenvervoer                   Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                                     geldende beheersingsmaatregelen.




                                                                                                     155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE (VERVOLG)
Proces                    Invalshoek       Doelstellingen
Treasury                  Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                           geldende beheersingsmaatregelen.
APV/Leges                 Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                           geldende beheersingsmaatregelen.
                          Financiële       Vaststellen dat de opbrengsten passen
                          rechtmatigheid   binnen de geautoriseerde begroting.
Afsluitproces inclusief   Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
memoriaalboekingen                         geldende beheersingsmaatregelen.
Mutaties en Reserves      Beheersing       In beeld brengen van de werking van de
                                           geldende beheersingsmaatregelen.
                          Financiële       Vaststellen dat mutaties in de reserves
                          rechtmatigheid   plaatsvinden conform de gestelde voorwaarden.
EIGEN VOORDRACHT
Proces                    Invalshoek       Doelstellingen
Nader te bepalen          Doelmatigheid    Toets op doelmatigheid. Proces jaarlijks te
proces                                     te selecteren (afhankelijk van actualiteit).
                                           In 2021 afronding hondenbelasting




                                                                                           156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen




                                               157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma




                                                       158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma




De bedragen die staan vermeld bij het programma Werk aan de winkel hebben betrekking op de geprognotiseerde
winstverwachting van de grondexploitaties.




                                                                                                       164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Bijlage 7. Verbonden partijen

De verbonden partijen in deze bijlage zijn onderverdeeld naar de volgende categorieën:
- vennootschappen en coöperaties;
- stichtingen en verenigingen;
- gemeenschappelijke regelingen.

We hebben momenteel geen relaties met verbonden partijen die vallen in de 4e categorie, de ‘overige verbonden
partijen’.

Als beleidslijn voor de raming van het dividend wordt het werkelijk ontvangen dividend over het voorgaande jaar
gehanteerd, tenzij het bestuur van de verbonden partij andere besluiten over het te voeren dividendbeleid heeft
genomen. Verder is geprobeerd vooruit te kijken tot en met het komende begrotingsjaar. Een aantal verbonden
partijen heeft deze gegevens niet verstrekt. De bedragen in de tabellen bij de jaren 2017 tot en met 2019 zijn
afkomstig uit de jaarrekeningen van de verschillende verbonden partijen. Deze bedragen kunnen enigszins
afwijken van de bedragen die staan vermeld in paragraaf 4.7.



Vennootschappen en coöperaties

BNG
 Verbonden partij           BNG Bank N.V.
 Activiteiten               De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven te voorzien in kredietverlening aan
                            decentrale overheden en in kredietverlening onder garantie van overheden.

 Inhoudelijk belang         Het is een publiek belang dat de gemeente op een zo goedkoop mogelijke manier kan
                            lenen om de rentekosten zo laag mogelijk te houden. Ook zijn de financiële zekerheden
                            en stabiliteit van maatschappelijk belang.
 Bestuursprogramma          Financiën en overhead
 Deelnemende partijen       Nederlandse overheden (50% Rijk, 50% gemeenten, provincies en waterschappen)
 Aandeel               en   De gemeente bezit 129.675 aandelen à € 2,50. Het aandeel in het totale
 zeggenschap                aandelenvermogen is 0,24%.
 Vertegenwoordiger          Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                                 bedragen x € 1.000
Bank Nederlandse Gemeenten N.V.
                                            Eigen             Vreemd                             Bedrijfs-
Jaar        Dividend                                                              Tier-1 ratio
                                            vermogen          vermogen                           resultaat
2017        328                             4.953.000         135.041.000         37%            393.000
2018        370                             4.991.000         132.518.000         38%            337.000
2019        165                             4.887.000         144.802.000         38%            163.000
2020        370                             4.856.000**)      162.129.000**)      38%**)         100.000**)
2021        370                             *)                *)                  *)             *)



*) niet bekend.
**) gebaseerd op halfjaarcijfers 2020




                                                                                                                165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen   Als gevolg van de Covid-19 pandemie zal de beweeglijkheid op de financiële
                 markten dit jaar extra groot blijven. Daarom vindt de bank het niet verantwoord
                 om een uitspraak te doen over de verwachte resultaten voor 2020. Overigens zijn
                 betrouwbare schattingen over toekomstige marktwaardeveranderingen of
                 additionele bijzondere waardeverminderingen per definitie lastig.
                 Tocht verwacht de bank mede naar aanleiding van de lage rentetarieven de
                 jaardoelstelling voor nieuwe verstrekte langlopende leningen van 10 miljard euro
                 te overtreffen. Door de ingrijpende maatschappelijke gevolgen van de Covid-19
                 pandemie blijven klanten onzeker. BNG bank zal blijven doen wat mogelijk is om
                 haar klanten te ondersteunen.
                 Mede als gevolg van de toename van de langlopende kredietportefeuille heeft
                 BNG bank besloten om in 2020 haar langlopende funding met 1 miljard euro te
                 verhogen naar 16 miljard euro. In de tweede helft van 2020 worden naar
                 verwachting onder andere twee nieuwe Socially Responsible Investing obligaties
                 (SRI bonds) uitgegeven.
                 De invoering van nieuwe referentierentes conform de Europese Bechmarks
                 Regulation (BMR) is in volle gang. De referentierente moeten representatief zijn
                 voor de relevante markt en gebaseerd zijn op afgesloten transacties.
                 Op grond van de situatie op dit moment zal het renteresultaat in 2020 uitkomen
                 binnen een bandbreedte van 460 tot 500 miljoen euro. Deze bandbreedte is ten
                 opzichte van de verwachting eind 2019 naar boven bijgesteld. Het hogere
                 renteresultaat in het eerste halfjaar, de toename van de langlopende
                 kredietportefeuille, de aanhoudend gunstige tarieven voor kortlopende funding
                 en de gunstige voorwaarden van de Target Longer Term Refinanciering
                 Operation (TLTRO)-steunfinanciering door de ECB in het bijzonder, dragen bij
                 aan de stijging van het verwachte renteresultaat.
                 Op advies van de Europese Centrale Bank heeft de bank over 2019 nog geen
                 dividend uitgekeerd in verband met de coronacrisis. Voorlopig is dit opgeschort
                 tot 31 december 2020. Dit vanwege de rol die voor banken is voorzien om
                 negatieve effecten op klanten en op de economie vanwege de Covid-10 pandemie
                 voor zover mogelijk te mitigeren. In reactie op vragen van de BNG bank heeft de
                 toezichthouder BNG bank laten weten dat de aanbeveling tot uitstel een tijdelijk
                 karakter heeft. Tegen deze achtergrond hebben de Raad van Commissarissen en
                 de Raad van Bestuur besloten de aanbeveling op te volgen.
Risico’s         Beperkt, tot deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank
                 dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het
                 eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat.




                                                                                              166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Enexis

 Verbonden partij            Enexis Holding N.V.
 Activiteiten                Enexis is verantwoordelijk voor:
                             - Distribueren en transporteren van energie.
                             - Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitbreiden van distributie- en
                             transportnetten in relatie tot energie.
                             - Het ontplooien van andere operationele en ondersteunende activiteiten
                             mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen.
 Inhoudelijk belang          Om de consument te beschermen tegen een monopolist is wettelijk bepaald dat
                             netbeheerders in publieke handen blijven.
 Bestuursprogramma           Financiën en overhead
 Deelnemende partijen        Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland,
                             Friesland en diverse gemeenten in deze provincies.
 Aandeel en zeggenschap      De gemeente bezit 304.012 aandelen à € 1. Het aandeel in het totale
                             aandelenvermogen is 0,20%.
 Vertegenwoordiger           Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                                  bedragen x € 1.000
Enexis Holding N.V.

                                        Eigen           Vreemd             Solvabiliteits-       Bedrijfs-
Jaar     Dividend
                                        vermogen        vermogen           ratio                 resultaat
2017     210                            3.808.000       3.234.000          51%                   207.000
2018     248                            4.024.000       3.691.000          52%                   319.000
2019     210                            3.809.000       4.052.000          51%                   200.000
2020     210                            4.021.000       3.691.000          50%                   200.000
2021     158                            4.088.222**)    4.435.000**)       48%**)                 99.900**)

**) gebaseerd op halfjaarcijfers 2020



 Governance                       De governance is op orde en voldoet aan de code Tabaksblat en de voorwaarden
                                  van de Wet Normering Topinkomens (WNT). Op een aantal punten wordt
                                  afgeweken hiervan, te weten de benoemingstermijnen van het bestuur zijn voor
                                  onbepaalde tijd en de inrichting van de commissies van de Raad van
                                  Commissarissen voldoet niet aan de code. Aan de voorwaarden van de WNT
                                  (Wet Normering Topinkomens) wordt voldaan. Met ingang van 1 januari 2019
                                  verloopt het overgangsrecht in het kader van de WNT, wat betekent dat de
                                  bezoldiging vervolgens in drie jaar verder dient te worden teruggebracht tot de
                                  norm die op dat moment geldt. In het voorjaar heeft de Raad van
                                  Commissarissen besloten om per 1 september 2020 de Raad van Bestuur uit te
                                  breiden van 2 naar 4 leden. Met deze uitbreiding is Enexis klaar voor de
                                  transformatie die nodig is. Tevens wordt de continuïteit geborgd binnen de
                                  organisatie.
 Ontwikkelingen                   Als gevolg van de extra investeringen in de energietransitie en de
                                  doorberekening van de tarieven zal de 2021 en het in 2021 te ontvangen dividend
                                  over de winst van 2020 substantieel zijn ten opzichte van 2019 en 2020. Naar
                                  verwachting zal het uit te keren dividend in 2021 (over de winst van 2020) dalen
                                  naar ongeveer 75 miljoen euro. In 2022 is de prognose dat het uit te keren
                                  dividend gehalveerd zal zijn ten opzichte van 2020 (50 miljoen euro). In 2022




                                                                                                                 167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>           worden namelijk de tarieven door de Autoriteit Consument en Markt (ACM)
           opnieuw bepaald en zal de impact van de lage rente zich nadrukkelijk (negatief)
           doen gelden.
           De effecten van de coronacrisis op de lange termijn zijn nog onduidelijk. De
           impact van de coronacrisis op de nettowinst van het eerste halfjaar 2020 is echter
           gering te noemen.
Risico’s   Het risico voor de aandeelhouder is gering omdat Enexis in een gereguleerde
           (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer opereert. Daarnaast is het
           risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V..
           Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist. Enexis heeft op dit moment
           meer dan 50% eigen vermogen. Verwacht wordt dat dit een laag risico oplevert
           voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V.. Een aanvullend risico is het
           achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter
           gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor
           het jaarlijkse dividend.




                                                                                          168
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>Rendo Holding

 Verbonden partij          N.V. Rendo Holding
 Activiteiten              Rendo houdt zich als regionale netbeheerder van elektriciteit- en gasnetten
                           primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken.
                           Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en
                           verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert o.a. in
                           duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie.
 Inhoudelijk belang        Het is van een publiek belang dat er een betrouwbare, betaalbare en schone
                           energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht
                           een splitsing van gasbedrijven in een leverings- en productiedeel, waarbij het
                           leveringsdeel in publieke handen blijft. Het publiek belang kan het best behartigd
                           worden in een privaatrechtelijke deelname.
 Bestuursprogramma         Financiën en overhead
 Deelnemende partijen      Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Steenwijkerland,
                           Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden.
 Aandeel en zeggenschap    De gemeente bezit 198 aandelen à € 453,78. Het aandeel in het totale
                           aandelenvermogen is 19,98%.
 Vertegenwoordiger         Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                                 bedragen x € 1.000
N.V. Rendo Holding

                      Eigen                 Vreemd                 Solvabiliteits-         Bedrijfs-
Jaar    Dividend
                      vermogen              vermogen               ratio                   resultaat
2017    1498          70.342                 66.962                51%                     10.596
2018    1498          72.404                 72.027                50%                     10.001
2019    1498          72.729                 83.018                48%                      7.776
2020    1498          73.267                 91.377                44,5%                    8.038
2021    1498          73.843                101.461                42,1%                    8.076




 Ontwikkelingen                  N.V. Rendo opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit
                                 Consumenten & Markt (ACM). Elke 3 tot 5 jaar stelt de ACM de maximale
                                 tarieven vast. In die periode veranderen de gereguleerde tarieven in 3 tot 5
                                 stappen. De tarieven kunnen in een reguleringsperiode zowel omhoog als
                                 omlaag gaan als gevolg van een gewijzigde inschatting van het efficiënte
                                 kostenniveau aan het einde van een reguleringsperiode ten opzichte van het
                                 startpunt. Ongeacht de richting van de ontwikkeling van de tarieven, bevat de
                                 reguleringssystematiek een prikkel voor de Rendo om te komen tot
                                 kostenbesparingen om zo de aandeelhouders een redelijk rendement te kunnen
                                 bieden.
                                 De komende jaren houdt Rendo rekening met een dividenduitkering van € 7,5
                                 miljoen waarvan de gemeente Steenwijkerland jaarlijks € 1,5 miljoen ontvangt.
                                 De algemene verordening ondergrondse infrastructuur gaat in per 1 januari
                                 2021. Dit kan gevolgen hebben voor het bedrijfsresultaat van de Rendo. Op dit
                                 moment is nog niet bekend in welke mate dit gevolgen heeft voor de
                                 dividenduitkering aan de aandeelhouders.
 Risico’s                        De N.V. RENDO Holding bestaat uit RENDO Beheer. RENDO Beheer is weer
                                 opgesplitst in Rendo Netwerken, Enavi, N-TRA, RE-NET en RE-NET




                                                                                                                169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Hoogeveen Gezien de aard van de activiteiten is Rendo Netwerken een vrij
stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met
sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is dan naar verwachting
(aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. In verband met de
energietransitie moet ook Rendo forse investeringen doen. Hiervoor wil zij in de
periode 2020-2030 leningen tot een bedrag van 100 miljoen opnemen. Inmiddels
heet zij gevraagd of de gemeente hiervoor garant wil staan.




                                                                             170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>Vitens

 Verbonden partij         Vitens N.V.
 Activiteiten             Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening
                          tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.
 Inhoudelijk belang       Het is wettelijk vastgelegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke
                          handen mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang is. Het
                          belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke
                          deelname.
 Bestuursprogramma        Financiën en overhead
 Deelnemende partijen     Provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en
                          gemeenten in deze provincies.
 Aandeel en zeggenschap   De gemeente bezit 60.227 aandelen á € 56,50. Het aandeel in het totale
                          aandelenvermogen is 1,042%.
 Vertegenwoordiger        Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                               bedragen x € 1.000
Vitens N. V.
                          Rente             Eigen            Vreemd          Solvabiliteits-   Bedrijfs-
Jaar        Dividend
                          inkomsten         vermogen         vermogen        ratio             resultaat
2017        199           37                533.700          1.194.400       30,9%             47.700
2018        54            26                533.000          1.233.500       30,2%             13.000
2019        0             18                552.900          1.294.000       29,9%             14.000
2020        0             10                545.700          1.387.700       28,4%             20.800
2021        0              6                580.600          1.445.000       28,7%             24.900




 Ontwikkelingen                Vitens werkt aan een verbeterde dienstverlening aan klanten, een grotere
                               waardering voor het product en een goede bescherming van de
                               drinkwaterbronnen. Verder werkt het bedrijf onder meer aan de implementatie
                               van de nieuwe Omgevingswet. Over 2019 heeft Vitens geen dividend
                               uitgekeerd. Verwacht wordt dat ook de komende jaren geen dividend zal
                               worden uitgekeerd. Dit komt onder andere door de verdere daling van de
                               WACC (vermogenskostenvoet) van 3,4% naar 2,75% (Dit percentage is
                               inmiddels vastgesteld door de WACC.), maar ook door de forse investeringen
                               die zij moet doen in de infrastructuur.
 Risico’s                      De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens
                               opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisico’s zin
                               daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet
                               voldoen aan hoge kwaliteitseisen.




                                                                                                              171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Rova

Verbonden partij             N.V. Rova Holding
Activiteiten                 Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze
                             exploreren en exploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten.
Inhoudelijk belang           Het is van een publiek belang dat de gemeente de afvalverwerking tegen de zo laag
                             mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belang kan behartigd
                             worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wgr.
Bestuursprogramma            Financiën en overhead
Deelnemende partijen         Rova werkt voor 23 gemeenten. Dit is een werkgebied van ongeveer 850.000 inwoners
                             en verdeeld in 3 regio’s: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland.
Aandeel en zeggenschap       De gemeente bezit 579 aandelen (A) á € 113,45. Het aandeel in het totale
                             aandelenvermogen is 6,69%.
Vertegenwoordiger            Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                                   bedragen x € 1.000
N.V. Rova Holding

                     Rente                 Eigen              Vreemd             Solvabiliteits-       Bedrijfs-
Jaar    Dividend
                     inkomsten             vermogen           vermogen           ratio                 resultaat
2017    348          81                    36.516             47.091             36,9%                 7.441
2018    252          81                    36.742             53.791             35,9%                 5.784
2019    252          81                    33.642             61.391             30%                   4.500
2020    252          81                    39.303             51.445             38%                   4.303
2021    252          81                    40.378             51.445             38%                   3.800




Ontwikkelingen                    Rova werkt als maatschappelijke onderneming samen met gemeenten en hun
                                  inwoners aan een mooie en schone leefomgeving, nu en in de toekomst.
                                  In opdracht van de deelnemende gemeenten werken ze aan het terugdringen
                                  van afval en het bevorderen van hergebruik van grondstoffen en werken ze aan
                                  het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte.
                                  Rova zet zich in om nuttige grondstoffen uit het restafval te halen om deze
                                  zoveel mogelijk opnieuw te kunnen gebruiken. Rova heeft de ambitie om
                                  verder te gaan dan de VANG0-doelstellingen, samen met gemeenten werken
                                  ze aan het volledig sluiten van kringlopen.
Risico’s                          Beperkt tot deelname aandelenkapitaal en een renterisico bij herziening van het
                                  percentage van de achtergestelde lening.




                                                                                                                   172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>Wadinko

Verbonden partij         Wadinko N.V.
Activiteiten             Het deelnemen in en het directie voeren over andere ondernemingen die bij voorkeur
                         werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die werkzaam zijn op
                         het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de
                         werkgelegenheid in de provincie, één en ander in de ruimste zin van het woord.
Inhoudelijk belang       Wadinko heeft tot doel het creëren van werkgelegenheid door middel van het
                         stimuleren van bedrijvigheid. Dit is van maatschappelijk belang, maar strikt
                         genomen geen publiek belang omdat het een normale economische activiteit betreft.
                         Er zijn concurrerende particuliere initiatieven die met vergelijkbare participaties
                         hetzelfde doel bereiken. Het is daarmee niet optimaal om als gemeente in een
                         privaatrechtelijke partij te participeren.
Bestuursprogramma        Financiën en overhead
Deelnemende partijen     Provincie Overijssel en 20 gemeenten in Overijssel plus gemeenten Meppel,
                         Noordoostpolder, Urk en Westerveld.
Aandeel en zeggenschap   De gemeente bezit 130 aandelen á € 100. Het aandeel in het totale aandelenvermogen
                         is 5%.
Vertegenwoordiger        Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa


                                                                                             bedragen x € 1.000
Wadinko N.V.

                         Eigen                Vreemd                 Solvabiliteits-         Bedrijfs-
Jaar   Dividend
                         vermogen             vermogen               ratio                   resultaat
2017   65                67.657               1.521                                           3.225
2018   65                67.999               1.512                                           1.537
2019   65                68.100               1.500                  98%                      1.500
2020   65                68.400               1.500                  98%                     -2.000
2021   65                66.870               1.600                  97,6%                    nihil




Ontwikkelingen               Het beleid van afgelopen jaren zal voor de komende periode worden voortgezet
                             dit wil zeggen investeren in kansrijke ondernemingen met groeipotentieel.
                             Verder wordt, vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid om de regio
                             sterker te maken, samengewerkt met het talent en aan de technologie van de
                             toekomst. Dit gebeurt via de stichting Perron038. Inmiddels nemen enkele
                             participaties van Wadinko actief deel in Perron038. Wadinko zoekt ook de
                             komende jaren actief naar nieuwe participaties door nadrukkelijk aanwezig te
                             zijn in tal van relevante netwerken.
                             Met name als gevolg van de Corona crisis verwacht Wadinko in 2020 een verlies
                             van ca. 2 miljoen euro en ramen het resultaat over 2021 voorlopig op nihil.
Risico’s                     Verbonden met de taken van Wadinko zijn er ondernemingsrisico’s. De
                             participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen
                             waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een
                             aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s
                             Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties.

                             De afgelopen jaren is een positief financieel resultaat gedraaid. Dit wil echter
                             niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhankelijkheid




                                                                                                           173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen
vermogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen.




                                                                               174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>Noordwestgroep

 Verbonden partij          Noordwestgroep N.V.
 Activiteiten              Noordwestgroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle
                           werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden.
 Inhoudelijk belang        Het publiek belang, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische
                           beperking aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van
                           de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V.
 Bestuursprogramma         Samenredzaam
 Deelnemende partijen      Gemeente Steenwijkerland
 Aandeel en zeggenschap    De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen, zijnde 1.200 à € 453,78
                           per aandeel.
 Vertegenwoordiger         Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouders Bijl en Jongman


                                                                                              bedragen x € 1.000
Noordwestgroep N.V.
                                  Eigen              Vreemd             Solvabiliteits-      Bedrijfs-
Jaar            Bijdrage
                                  vermogen           vermogen           ratio                resultaat
2017              970             1.045              1.740              38%                  -
2018              508             1.045              2.111              33%                  -
2019            1.500             1.045              2.298              31%                  -
2020            1.027             1.045              *)                 *)                   -
2021            1.179             1.045              *)                 *)                   -

*) niet bekend.



 Ontwikkelingen               Voor de komende jaren wordt geen rekening gehouden met een
                              dividenduitkering.
                              Op lange termijn zal de sociale werkvoorziening worden teruggebracht tot 30%
                              van het huidige bestand. Voor personen die zijn aangewezen op beschut werken
                              zal dan nog een vergoeding worden ontvangen. In verband met bovenstaande
                              ontwikkelingen zal nader bepaald worden wat de toekomstige rol en positie van
                              de Noordwestgroep in de uitvoering van de Participatiewet zal worden.
 Risico’s                     Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage betekent een financieel risico voor de
                              gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet.
                              Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. Voor 2021 wordt
                              de aanvullende gemeentelijke bijdrage geraamd op € 1.179.600.




                                                                                                             175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Vennootschappen na verkoop Essent

In 2009 werd het productie- en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke
B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In verband met contractuele verplichtingen
moeten de volgende vennootschappen: CSV Amsterdam B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in
stand worden gehouden. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en
beperkt zich tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschappen.
Inmiddels zijn een aantal vennootschappen in 2020 ontbonden. Echter er is nog een dispuut tussen CSV Amsterdam
en Waterland/Attero over een belastingteruggave van het boekjaar 2011. De vennootschap is echter van mening dat
de teruggave verrekend moet worden met de belasting die vervolgens later weer wordt geheven. Echter heeft deze
belastingheffing betrekking op een jaar na verkoopdatum.

 Verbonden partij             CSV Amsterdam B.V.
 Activiteiten            en   Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische
 inhoudelijk belang           eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en
                              overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om
                              de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de
                              aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de
                              Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren.
 Bestuursprogramma            Financiën en overhead
 Deelnemende partijen         Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland,
                              Friesland en diverse gemeenten in deze provincies.
 Aandeel en zeggenschap       De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen
                              van 0,1944%.
 Vertegenwoordiger            Wethouder Scheringa


                                                                                                  bedragen x € 1.000
CSV Amsterdam B.V.
                                          Eigen               Vreemd           Solvabiliteits-     Bedrijfs-
Jaar         Agio uitkering
                                          vermogen            vermogen         ratio               resultaat
2017         4                            869.698                  53.292      -                   -109.702
2018         -                            745.990                  44.765      -                   -123.708
2019         -                            451.905                  83.583      -                   -294.085
2020         16                           375.000                 -            -                   -125.000
2021         -                            300.000                 -            -                    - 75.000




 Ontwikkelingen                   De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico
                                  namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in
                                  overleg met de aandeelhouderscommissie, het bezwaar en/of beroep te voeren
                                  tegen de Belastingdienst ten aanzien van de naheffingsaanslag
                                  afvalstoffenbelasting.
                                  Op het moment is de vennootschap in afwachting van de reactie van de Belasting
                                  op het bezwaar. Afhankelijk van deze reactie en de kans van slagen van een
                                  gerechtelijke procedure zal in overleg met de Aandeelhouderscommissie de
                                  procedure al dan niet worden voortgezet.
                                  Na afwikkeling van deze bezwaar- en/of beroepsprocedure of eventuele
                                  voortijdige beëindiging van deze procedure zal de vennootschap kunnen




                                                                                                                 176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>                                       worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden
                                       uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang.
Risico’s                               Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico
                                       en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en
                                       beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze
                                       vennootschap (ongeveer € 20.000).



Verbonden partij                 Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.
Activiteiten               en    Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische
inhoudelijk belang               eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en
                                 overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om
                                 de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de
                                 aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de
                                 Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren.
Bestuursprogramma                Financiën en overhead
Deelnemende partijen             Provincies Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland,
                                 Friesland en diverse gemeenten in deze provincies.
Aandeel en zeggenschap           De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen
                                 van 0,1944%.
Vertegenwoordiger                Wethouder Scheringa


                                                                                                         bedragen x € 1.000
Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.

                                                       Eigen            Vreemd         Solvabiliteits-      Bedrijfs-
Jaar       Dividend
                                                       vermogen         vermogen       ratio                resultaat
2017                                                   1.620.945         17.940        -                    -18.459
2018                                                   1.604.945         23.506        -                    -15.300
2019                                                   1.589.543        455.015        -                    -15.402
2020                                                   1.589.543              -        -                    -25.000
2021                                                     -                    -        -                    Def.vereffening




Ontwikkelingen                         Ondanks dat het General Escrow fonds in juni 2016 is geliquideerd, dient de
                                       vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden
                                       te worden. Het bestuur van de vennootschap is in overleg met de andere
                                       contractuele partijen om na te gaan wanneer de contractuele verplichtingen
                                       voortijdig kunnen worden beëindigd en de vennootschap vervolgens kan
                                       worden ontbonden.
                                       Het doel is dat de vennootschap in 2021 zal kunnen worden opgeheven en de
                                       resterende middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar
                                       rato van het aandelenvermogen.
Risico’s                               Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risico
                                       en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en
                                       beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze
                                       vennootschap (ongeveer € 20.000).




                                                                                                                        177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Stichtingen en verenigingen

Stichting Dataland

 Verbonden partij              Stichting administratiekantoor Dataland
 Activiteiten                  Dataland verzorgt de toegankelijkheid van gemeentelijke vastgoed, geo- en
                               WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland.
 Inhoudelijk belang            Deelname is een vorm van samenwerking tussen gemeenten ter behartiging
                               van het openbaar belang en met als resultaat efficiëntie en kennisvoordelen
                               op het gebied van toegankelijkheid van overheidsinformatie. Dankzij
                               de samenwerking met deelnemende gemeenten, vele afnemers en andere
                               betrokkenen bij de overheidsinformatievoorziening is Dataland uitgegroeid
                               tot het landelijke kennis- en dataknooppunt voor vastgoed, geo- en
                               WOZ gerelateerde gemeentelijke gegevens.
 Bestuursprogramma             De inwoner op 1
 Deelnemende partijen          Diverse Nederlandse gemeenten
 Aandeel en zeggenschap        De gemeente bezit 22.640 certificaten à € 0,10 per certificaat. Participatie
                               geschiedt door de eenmalige aankoop van certificaten naar rato van het
                               aantal gebouwen in de gemeente. Hiermee krijgt de gemeente zeggenschap
                               over het beleid van Dataland.
 Vertegenwoordiger             De gemeente is als participant vertegenwoordigd in
                                de certificaathoudersvergadering.


                                                                                                      bedragen x € 1.000
Stichting administratiekantoor Dataland
             Ontvangen                       Eigen             Vreemd            Solvabiliteits-     Bedrijfs-
Jaar
             vergoeding                      vermogen          vermogen          ratio               resultaat
2017         -                               751               522                                    - 96
2018         -                               112               463                                   -639
2019         -                               *)                *)                                    *)
2020         -                               *)                *)                                    *)
2021         -                               *)                *)                                    *)

*) niet bekend.

 Ontwikkelingen                      Dataland zal haar activiteiten per 1 januari 2022 beëindigen. Diverse onderdelen
                                     worden door de VNG overgenomen. Het bestuur stuurt aan op een liquidatie
                                     zonder faillissement. Dit lijkt goed haalbaar. Zie voor de financiële details de
                                     jaarrekening van 2019.
 Risico’s                            Het maximale risico voor de cetificaathouders is dat de gelden die de
                                     certificaathouders hebben ingelegd, niet terugbetaald kunnen worden. Voor
                                     onze gemeente gaat het om een bedrag van circa. € 2.264.




                                                                                                                    178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>Stichting Weerribben-Wieden

 Verbonden partij             Stichting Weerribben- Wieden
 Activiteiten                 In de stichtingsakte is het doel van de stichting als volgt omschreven “Het
                              bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economische en
                              ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben-wieden (Steenwijkerland)
                              met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten”. De
                              activiteiten zijn daarop gericht.
 Inhoudelijk belang           De Stichting Weerribben-Wieden ziet voor zichzelf een aantal rollen. Deze rollen
                              liggen op het initiatie-, participatie- en communicatieproces als
                              Gebiedsfacilitator, het aanjagen en verbinden van initiatieven uit het gebied als
                              Gebiedsprojecten-ontwikkelaar, het profileren van het gebied als
                              Gebiedspromotor en het geven van gevraagd en ongevraagd advies als
                              Gebiedsboard. Hiermee wordt het individueel belang van de afzonderlijke
                              gebiedspartijen (waaronder de gemeente) in samenwerking opgepakt.
 Bestuursprogramma            Werk aan de winkel
 Deelnemende partijen         Stichting Weerribben-Wieden is een organisatie van, voor en uit het gebied. In
                              het bestuur van de Stichting hebben de volgende partijen zitting:
                                  - Koninklijke Horeca Nederland, afd. Steenwijkerland
                                  - KOPTOP
                                  - LTO Noord, Afd. Steenwijkerland,
                                  - Natuurmonumenten, gebiedseenheid De Wieden,
                                  - Staatsbosbeheer, regiodirectie Oost
                                  - Ondernemersplatform Steenwijkerland
                                  - Plaatselijke Belangen in de Weerribben
                                  - Plaatselijke Belangen in De Wieden
                                  - Gemeente Steenwijkerland.
 Vertegenwoordiger            De gemeente is vertegenwoordigd in het stichtingsbestuur op basis van het
                              Raadsbesluit van 20 juni 2017. Dit is vastgelegd in de stichtingsakte. Het aantal
                              bestuursleden bedraagt ten minste 3 waaronder een lid van het college, te weten
                              wethouder Harmsma.


                                                                                                    bedragen x € 1.000
Stichting Weerribben-Wieden
                                       Eigen               Vreemd             Solvabiliteits-       Bedrijfs-
Jaar            Bijdrage
                                       vermogen            vermogen           ratio                 resultaat
2018            pm                     *)                  *)                 *)                    *)
2019            pm                     *)                  *)                 *)                    *)
2020            pm                     *)                  *)                 *)                    *)
2021            pm                     *)                  *)                 *)                    *)

*) niet van toepassing.

 Ontwikkelingen               In 2020 is afgesproken dat de gemeente geen budget overmaakt naar de Stichting
                              maar dat voor de bekostiging een beroep kan worden gedaan op bij de gemeente
                              aanwezig (en door de gemeente voor dat doel beschikbaar gesteld) budget. De
                              financiële administratie ligt bij de gemeente Steenwijkerland.
 Risico’s                     De Stichting Weerribben-Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het
                              financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële
                              bijdrage.




                                                                                                                   179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Gemeenschappelijke regelingen

GGD IJsselland

 Verbonden partij             Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland
 Activiteiten                 De GGD IJsselland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim
                              500.000 inwoners van 11 gemeenten in de regio IJsselland.
 Inhoudelijk belang           De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te
                              bevorderen en te beschermen tegen ziekten en calamiteiten. Daarnaast is de
                              gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het
                              publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke
                              deelname op basis van de Wgr.
 Bestuursprogramma            Samenredzaam
 Deelnemende partijen         De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen. Olst-Wijhe, Raalte,
                              Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.
 Aandeel en zeggenschap       Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1
                              Stem. De (basis)bijdrage per gemeente wordt berekend aan de hand van het
                              aantal inwoners.
 Vertegenwoordiger            Algemeen bestuur: wethouder Jongman


                                                                                                   bedragen x € 1.000
Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland

                                     Eigen              Vreemd              Solvabiliteits-       Bedrijfs-
Jaar      Bijdrage
                                     vermogen           vermogen            ratio                 resultaat
2017        790                      1.378              10.593              13%                     211
2018      1.344                      3.171               8.710              27%                   1.848
2019      1.455                      1.300               8.969              12%                       -
2020      1.600                      1.422               9.516              15%                       -
2021      1.624                      1.418               9.456              15%                       -




 Ontwikkelingen                    De vele veranderingen op het gebied van jeugdzorg, WMO, participatie en de
                                   beweging in het onderwijs vragen van de GGD IJsselland om mee te bewegen,
                                   in te spelen op vernieuwing en aan te passen.
                                   Vanaf 2018 voert de GGD de gehele jeugdgezondheidszorg van 0-18 jaar uit,
                                   waardoor er een doorgaande lijn ontstaat.
                                   Er wordt gewerkt met vijf inhoudelijke programmalijnen, zoals die zijn
                                   uitgewerkt in de agenda Publieke Gezondheid “Beweging vanuit eigen regie”.
                                   De vijf programma’s zijn:
                                   - Versterken publieke gezondheidszorg in IJsselland;
                                   - Jeugd en kansrijke start;
                                   - Psychische gezondheid;
                                   - Gezonde leefomgeving;
                                   - Gezond ouder worden.
                                   Met deze agenda willen gemeenten een brede beweging op gang brengen,
                                   waarmee ze investeren in het versterken van de gezondheid (i.p.v. het bestrijden
                                   van ziekten) en het versterken van samenwerking in het netwerk.




                                                                                                                  180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>Risico’s   In de begroting van de GGD wordt met name als risico gemeld de extra inzet
           van medewerkers bij uitbraak infectieziekte en boventalligheid van personeel
           vanwege afnemende activiteiten, bijvoorbeeld bij de dienstverlening aan
           Publieke Gezondheid Asielzoekers.
           GGD IJsselland voert een actief financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit
           wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico-inventarisatie. Op basis van
           de meerjarenraming is het risico voor de gemeente Steenwijkerland klein.




                                                                                         181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>Veiligheidsregio IJsselland

 Verbonden partij             Veiligheidsregio IJsselland
 Activiteiten                 Veiligheidsregio IJsselland werkt met gemeenten en andere partners samen in het
                              voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen,
                              rampen en crisis in de regio IJsselland.
 Inhoudelijk belang           De brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en het bieden van
                              geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn alle publieke
                              belangen.
                              Deze belangen kunnen het beste behartigd worden door middel van een
                              gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr.
 Bestuursprogramma            De inwoner op 1
 Deelnemende partijen         De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen,
                              Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.
 Aandeel en zeggenschap       Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.
 Vertegenwoordiger            Algemeen bestuur: burgemeester Bats

                                                                                                bedragen x € 1.000
Veiligheidsregio IJsselland
                                    Eigen              Vreemd             Solvabiliteits-      Bedrijfs-
Jaar            Bijdrage
                                    vermogen           vermogen           ratio                resultaat
2017            2.745               2.745              33.321             8,5%                   556
2018            2.706               3.611              32.077             14%                  1.454
2019            2.892               4.617              30.494             11%                   -352
2020            3.012               5.290              32.896             14%                     -
2021            3.088               5.217              36.138             13%                     -




 Ontwikkelingen                Er is een risicoprofiel opgesteld om de risico’s van de organisatie in kaart te
                               brengen. Deze zijn in een rapportage vastgelegd. De tien risico’s met de meeste
                               invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit zijn:
                               Grootschalige/langdurige inzet, stijgende rentepercentages, fiscale controles,
                               stijgende pensioenpremies, datalek, transitie meldkamer, besluiten van het
                               Veiligheidsberaad met financiële of personele gevolgen, marktontwikkelingen
                               oefentrajecten, wijzigingen in beleid of financiering van de Rijksoverheid en
                               complexiteit Europese aanbestedingen.

                               Op basis van alle risico’s met bijbehorende inschatting is een analyse gemaakt
                               van de benodigde weerstandsvermogen voor Veiligheidsregio IJsselland. Met
                               behulp van een zogenaamde Monte-Carlo (MC)-simulatie is het verband tussen
                               risico en aan te houden weerstandsvermogen bepaald. Uit de rapportage van
                               risicomanagement blijkt dat, op basis van een zekerheidspercentage van 90%,
                               het weerstandsvermogen € 1,18 miljoen zou moeten bedragen. De benodigde
                               weerstandscapaciteit ligt in de lijn der verwachting op basis van de bedragen die
                               andere veiligheidsregio’s hanteren.

                               Veiligheidsregio IJsselland heeft op 31-12-2019 een weerstandsvermogen van €
                               1 miljoen, dat geeft een betrouwbaarheid van 85%.




                                                                                                               182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Risico’s   De kosten worden vanaf 2017 voor 75% verdeeld op basis van de historische
           kosten en voor 25% op basis van een meer geobjectiveerde methodiek, te weten
           het gemeentefonds.

           In 2019 zou de verdeelmethodiek opnieuw worden geëvalueerd waarbij in
           principe het gekozen combinatiemodel gehandhaafd blijft. Er wordt alleen
           gekeken of het geobjectiveerde aandeel van het gemeentefonds in de
           verdeelmethodiek kan worden vergroot. Besluitvorming is uitgesteld om
           ontwikkelingen rondom de bestuurlijke opdracht om te komen tot een
           toekomstbestendige brandweer en het dienstverband vrijwilligers inzichtelijk te
           krijgen. Verwachting is dat binnen een jaar de financiële gevolgen duidelijk
           worden en het gesprek over de gevolgen en eventuele herziening van de
           verdeelsleutel bij elkaar komen.

           Voor Veiligheidsregio IJsselland blijft er nog een te realiseren taakstelling voor
           de ontoereikende BTW compensatie van structureel € 130.000 euro (vanaf 2024).
           Dit nadeel is tijdens het proces van de regionalisering al in beeld gebracht. Ook
           wordt er nog gekeken naar structurele besparingsmogelijkheden op basis van de
           afspraak om in 2021 en 2022 per jaar een bedrag van € 516.000 aan incidentele
           middelen vrij te maken om bij te dragen aan de financiële opgaven van
           gemeenten.




                                                                                          183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>Omgevingsdienst IJsselland

 Verbonden partij               Omgevingsdienst IJsselland, voorheen RUD IJsselland
 Activiteiten                   De Omgevingsdienst is een gemeenschappelijke regeling op het gebied van de
                                milieuwetgeving, - regelgeving en – handhaving.
 Inhoudelijk belang             Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke milieutaken uitvoert op een
                                regionale schaal om zo minder kwetsbaar en meer efficiënt te zijn.
 Bestuursprogramma              Duurzaam
 Deelnemende partijen           Provincie Overijsel en de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-
                                Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.
 Aandeel en zeggenschap         De gemeente heeft een zetel in het bestuur. Het bestuur bestaat uit de
                                vertegenwoordigers van de colleges en gedeputeerde staten.
 Vertegenwoordiger              Wethouder Scheringa

                                                                                                  bedragen x € 1.000
Omgevingsdienst IJsselland (vh Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) IJsselland)
                                         Eigen                  Vreemd         Solvabiliteits-      Bedrijfs-
Jaar         Bijdrage
                                         vermogen               vermogen       ratio                resultaat
2017          65                          -                       -                                   -
2018         827                         755                    2.102          26%                  755
2019         822                         406                    2.179          16%                   -
2020         822                         316                    2.495          16%                   -
2021         832                         316                    2.495          16%                   -




 Ontwikkelingen                      Binnen het werkveld van de Omgevingsdienst voorzien we veel nieuwe
                                     ontwikkelingen, zoals de komst van de Omgevingswet met het bijbehorende
                                     Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en de opgaven op het gebied van energie,
                                     duurzaamheid en klimaatadaptatie. In overleg met de 12 deelnemers van de
                                     Omgevingsdienst wordt de kennis en expertise ingezet om op deze dossiers de
                                     gewenste resultaten te boeken. De primaire meerwaarde van de
                                     Omgevingsdienst      is    natuurlijk    gelegen   in    de    uitvoering    van
                                     vergunningverlening, toezicht en handhaving van de milieutaken, maar ook
                                     advisering op het gebied van specialistische taken. Zo adviseert de
                                     Omgevingsdienst ons op het gebied van gaswinning. In 2019 is de
                                     samenwerking met de Veiligheidsregio en de GGD verder geïntensiveerd. Deze
                                     beide regelingen zijn ook actief in het fysieke domein. Hiermee al een aanvang
                                     gemaakt door bijvoorbeeld gezamenlijk vorm te geven aan een
                                     voorlichtingsprogramma voor nieuwe gemeenteraden.
 Risico’s                            De Omgevingsdienst IJsselland is pas in 2018 gestart. Doordat er weinig
                                     historische gegevens zijn, brengt dit onzekerheden in de begroting met zich mee.
                                     Zo moeten uitvoering en ontwikkeling tegelijkertijd plaatsvinden, terwijl de
                                     overgedragen capaciteit zich vooral verhoudt met uitvoering. Een tweede
                                     onzekerheid is de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Zwolle. Er is
                                     sterk gestuurd in een gezamenlijke verantwoordelijkheid om binnen het
                                     gestelde kader te blijven. Dit kader is echter vastgesteld voor de start van de
                                     Omgevingsdienst. Er zijn in de loop van de tijd ook nieuwe componenten
                                     ontstaan welke lastig te voorspellen waren maar wel te monitoren. Bijvoorbeeld
                                     het meerwerk aan de ICT-hardware en dienstverlening. Met behulp van deze




                                                                                                                       184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>monitoring wordt gestuurd op de componenten waar ruimte in zit om zo binnen
het gestelde kader te kunnen blijven opereren.
Niet onmiddellijk een risico, maar wel vermeldenswaardig is dat wij taken
hebben ingebracht en voor de daarbij behorende capaciteit betalen.
Aanvullende, niet standaard ingebrachte, taken kan de Omgevingsdienst wel
voor ons uitvoeren, deze worden dan aanvullend in rekening gebracht. Hierbij
gaat het in ieder geval om specialistische advisering t.a.v. gaswinning en
geluidsmetingen bij evenementen.




                                                                          185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>RSJ IJsselland (regionaal servicepunt), voorheen BVO IJsselland

 Verbonden partij                RSJ IJsselland (regionaal servicepunt) (voorheen BVO IJsselland)
 Activiteiten                    De uitvoeringsorganisatie fungeert als aankoopcentrale voor gemeenten. Verder
                                 beheert de uitvoeringsorganisatie namens de gemeenten de in het kader van de
                                 inkoop gesloten overeenkomsten.
 Inhoudelijk belang              Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke jeugdzorgtaken uitvoert en
                                 daarbij regionaal samenwerkt om zo efficiënt mogelijk te zijn. Gekozen is voor een
                                 lichte vorm van samenwerking via een bedrijfsvoeringsorganisatie, ofwel de
                                 uitvoerende taken en niet de beleidsvormende taken.
 Bestuursprogramma               Samenredzaam
 Deelnemende partijen            De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte,
                                 Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle.
 Aandeel en zeggenschap          Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.


 Vertegenwoordiger               Wethouder Jongman

                                                                                                            bedragen x € 1.000
RSJ IJsselland (regionaal servicepunt) (v.h.Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Jeugdzorg IJsselland)
                                           Eigen                  Vreemd                 Solvabiliteits-   Bedrijfs-
Jaar            Bijdrage
                                           vermogen               vermogen               ratio             resultaat
2017            168                        -                      17.335                                   -
2018            176                        -                      25.058                                   -
2019            180                        -                           -                                   -
2020            151                        -                           -                                   -
2021            134                        -                           -                                   -



 Ontwikkelingen                        Er wordt momenteel had gewerkt aan de doorontwikkeling van de
                                       inkoopstrategie. De planning was dat dit nieuwe inkoopmodel 1 januari 2021
                                       zou ingaan. Door de corona-crisis was het niet mogelijk om de aanbesteding op
                                       een juiste manier uit te zetten. Er wordt daarom nu gekoerst op een nieuw
                                       inkoopmodel per 1 januari 2022.
                                       Eind 2019 is tevens gestart met het uitwerken van het vraagstuk rondom het
                                       werkgeverschap. Hier is momenteel nog geen antwoord op. De begroting 2021
                                       is daarom gebaseerd op de huidige situatie. Er loopt momenteel een onderzoek
                                       en wanneer dit is afgerond en de uitkomsten invloed zullen hebben op de
                                       begroting, zal dit middels een gewijzigde begroting worden voorgelegd aan de
                                       gemeenten.
                                       Een belangrijk onderdeel van de exploitatiebegroting is de begroting van het
                                       transformatiefonds. Hiervoor wordt door het Rijk, gedurende de periode 2018
                                       t/m 2020 jaarlijks een bijdrage van bijna 1,2 miljoen euro versterkt voor de
                                       thema’s Ambulantisering en Verbinding Jeugd & Onderwijs. Het programma
                                       loopt door tot en met 2022.
 Risico’s                              De RSJ heeft geen risicomanagement maar er wordt wel jaarlijks een inschatting
                                       gemaakt van de risico’s en de mitigerende maatregelen. Gezien de risico’s, de
                                       mitigerende maatregelen en de huidige bijdrageregeling is het niet nodig om een
                                       eigen weerstandsvermogen op te bouwen binnen het RSJ. In de huidige
                                       begroting is een post voor onvoorziene uitgaven opgenomen (circa € 100.000)
                                       om de nodige budgetflexibiliteit in te bouwen.




                                                                                                                           186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>Bijlage 8. Beleidsindicatoren




                                187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>Op grond van het BBV dienen gemeenten de effecten van beleid toe te lichten door een vaste set met
beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en jaarrekening. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op
www.waarstaatjegemeente.nl. Bij elk van deze indicatoren is een omschrijving en nadere toelichting vermeld.




                                                                                                            188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>