<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gemeenteraad
                                                                  Vergadering van 26 maart 2024
                                                                      Programma - Duurzaamheid




2024_RAAD_00010 Voorkeursrecht mogelijke windmolenlocaties
Auteur
Arnold Vedder
Overlegd met
Ton van Amerongen, Johannes Terpstra, Leon Pulles
Portefeuillehouder
M. Scheringa
Samenvatting
Het college heeft op 9 januari jl. besloten om een voorlopig voorkeursrecht te vestigen op 12 percelen
ten noordoosten van Oldemarkt, zodat de gemeente de regie behoudt op de mogelijke locaties voor
windmolens. Met dit raadsvoorstel wordt de raad gevraagd dit voorkeursrecht te bevestigen, zodat het
voorkeursrecht nog drie jaar op de 12 percelen blijft rusten.



Beschrijving
Inleiding
De gemeente Steenwijkerland staat voor de uitdaging om te verduurzamen en haar CO2 uitstoot te
verminderen om zo klimaatverandering tegen te gaan. Daarom heeft de gemeente afgesproken met
haar partners in de RES-regio West-Overijssel dat zij tegen 2030 jaarlijks 171 GWh (gigawattuur)
binnen de gemeentegrenzen duurzaam wil opwekken. Dit kan alleen bereikt worden als er naast
zonnepanelen op dak en land ook windturbines worden ontwikkeld. Om die turbines dichterbij te
brengen en omdat 2030 nadert, heeft de provincie Overijssel aangegeven dat zij initiatieven van
ontwikkelaars van windturbines vanaf 1 januari 2024 toelaat.
Om te voorkomen dat de gemeente hierdoor de grip op de situatie verliest en men in Steenwijkerland
wel de lasten moet dragen, maar niet de lusten heeft van windturbines, moet de gemeente grip
krijgen op de grond waar de turbines zouden kunnen komen. Daarom is het nu nodig om een
voorkeursrecht te vestigen, zodat de gemeente de gronden indien nodig in eigendom kan krijgen en
kan voorkomen dat een commerciële ontwikkelaar voet aan de grond krijgt. Het een en ander zal
hieronder worden toegelicht.
Toelichting voorkeursrecht
Noodzaak windturbines
Windturbines zijn noodzakelijk als de gemeente het doel van 171 GWh in 2030 wil halen. Dat komt
onder andere doordat de provincie geen grote zonneparken meer wil. Met de zonneparken die er zijn,
worden gebouwd of waar de vergunning voor is aangevraagd kan er niet meer dan 80 GWh worden
opgewekt. Daar bovenop komt nog grootschalige opwek via zon op dak, maar ook dan bereiken we



Gemeenteraad - 26 maart 2024 - 2024_RAAD_00010                                                    1/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>niet het doel. Daarvoor zijn windturbines nodig. Daarbij komt dat windturbines voordelen hebben ten
opzichte van zonnepanelen. Ze zijn beter voor het elektriciteitsnet en nemen minder ruimte in.
Lokaal eigendom en grip
De raad heeft het college onder andere vanwege de noodzaak gevraagd om met gebieden te komen
waar windturbines zouden kunnen komen en heeft gevraagd om daarbij te streven naar 100% lokaal
eigendom. De bedoeling van dit laatste is om te voorkomen dat Steenwijkerlanders wel met de lasten
blijven zitten, maar dat lusten naar ontwikkelaars gaan. Juridisch kan 100% lokaal eigendom niet
worden afgedwongen, tenzij de gemeente zelf grip heeft op de grond waarop turbines moeten
komen. Die ‘grip op grond’ kan worden verkregen met het vestigen van een voorkeursrecht en door
afspraken te maken met grondeigenaren.
Risico van geen voorkeursrecht
Wordt geen voorkeursrecht gevestigd dan zijn grip en 100% lokaal eigendom niet alleen onmogelijk,
maar ook wordt grondspeculatie in de hand gewerkt en kan iedere ontwikkelaar proberen
windturbines te ontwikkelen. Het enige dat de ontwikkelaar daarvoor hoeft te doen is zelf afspraken
maken met de rechthebbenden van de percelen waarop turbines mogelijk zijn en zich houden aan de
provinciale beleidskaders. De gemeente staat dan buitenspel en de belangen van de omgeving en de
inwoners van Steenwijkerland kunnen niet worden gewaarborgd. Daarom is het belangrijk dat de
gemeente nu via het voorkeursrecht een positie inneemt.
Locatie
Dat betekent niet dat overal een voorkeursrecht moet worden gevestigd. Dat is alleen nodig op
locaties waar volgens de geldende normen en het provinciale beleid windturbines mogelijk zijn en
waar een ontwikkelaar grip op kan krijgen. Op grond van het provinciale beleid mogen er geen
windturbines worden geplaatst in gebieden die vallen in 'trede 4 of 5’ van de windladder (bijlage 5).
Een groot deel van de gemeente zit in één van die twee treden. Daarnaast vallen locaties af waar
geen cluster van minstens vier turbines kunnen komen.
Een gebied waar het volgens de regels wel kan is het defensieterrein in het noorden van
Steenwijkerland. Een voorkeursrecht is hier niet nodig, omdat het terrein in handen is van de
overheid. Dat geldt niet voor het gebied in het noorden van Steenwijkerland, ten noorden van
Oldemarkt. Het voorkeursrecht wordt daarom alleen gevestigd op de locatie ten noorden van
Oldemarkt, gelegen ten zuiden van De Lende en ten noorden van de Ossenzijlerweg te Oldemarkt. De
ligging van deze plek is nog verduidelijkt met bijlage 6. Op de percelen is nog niet eerder een
voorkeursrecht gevestigd. De percelen bestaan voornamelijk uit weilanden, hebben nu een agrarische
bestemming en worden ook zo gebruikt, maar op grond van de wettelijke normen lijkt hier ook een
beperkt windenergieproject denkbaar. Om dat te realiseren, is een functieverandering noodzakelijk.
Als de gemeente niets doet, is het mogelijk dat een ontwikkelaar in de toekomst gaat proberen om die
functieverandering te bereiken. Als zo'n ontwikkelaar zich daarbij houdt aan de wettelijke normen en
het provinciale beleid, kan de gemeente daar verder geen invloed op uitoefenen. De gemeente kan
dan ook niet tegengaan dat de opbrengst van windturbines vooral buiten Steenwijkerland
terechtkomen. Met een voorkeursrecht kan dat wel worden voorkomen.
Daarvoor is nodig dat de gemeente aan de percelen een andere, niet-agrarische functie 'toedenkt'.
Namelijk, een beperkt windenergieproject, waaronder begrepen windturbines en daarbij behorende
voorzieningen, zoals buffers, funderingen toegangswegen en stations ten behoeve van de levering van
elektriciteit aan het openbare net.
Alternatieven
De gemeente probeert ondertussen andere locaties te verkennen. Als daar locaties uit volgen waar
volgens de wettelijke normen windturbines mogelijk zijn, zal op de benodigde percelen ook een
voorkeursrecht worden gevestigd als de gemeente dat nodig vindt.
Juridische uitwerking


Gemeenteraad - 26 maart 2024 - 2024_RAAD_00010                                                      2/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Een korte uitwerking van de juridische betekenis van het voorkeursrecht is te vinden in bijlage 7.
Voorlopige vestiging door het college
Op 9 januari 2024 heeft het college van burgemeester en wethouders besloten om op de percelen
(zoals aangeduid op bijgevoegde grondtekening en perceellijst) een voorlopig voorkeursrecht te
vestigen, als bedoeld in artikel 9.1 lid 2 Omgevingswet. Deze voorlopige vestiging heeft een
geldigheidsduur van maximaal drie maanden na het ingaan ervan. Alle rechthebbenden zijn
vervolgens persoonlijk op de hoogte gebracht van dit besluit en aan hen is een toelichting gegeven.
Om het voorkeursrecht te handhaven en te bestendigen en om te voorkomen dat het automatisch
vervalt, dient uw raad een (definitief) voorkeursrecht te vestigen op de betreffende percelen en dat
besluit moet binnen de termijn van drie maanden ingaan.
Met dit raadsvoorstel wordt voorgesteld om op de betreffende percelen een (definitief) voorkeursrecht
te vestigen op grond van artikel 9.1 lid 1 onder c Omgevingswet. De gemeenteraad kan op grond van
deze bepaling op percelen een gemeentelijk voorkeursrecht vestigen, voor zover de percelen deel
uitmaken van een locatie waaraan in de voorkeursrechtbeschikking een niet-agrarische functie of
moderniseringslocatie wordt toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die functie en de functie
niet is toegedacht in een gemeentelijke, een provinciale respectievelijk de nationale omgevingsvisie of
een programma en niet is toegedeeld in een omgevingsplan. Daarvan is hier sprake.
Bijlagen
    1. Collegebesluit van 9 januari 2024 (voorkeursrechtbeschikking met bijlagen)
    2. Inhoud voorkeursrecht(beschikking);
    3. Kaart van betrokken percelen (grondtekening);
    4. Lijst van betrokken percelen (perceellijst);
    5. Windladder;
    6. Uitgezoomde grondtekening;
    7. Korte juridische uitwerking van het voorkeursrecht.
Gewenst resultaat
Het (be)vestigen van een voorkeursrecht om daarmee grip te houden op de ontwikkeling van
windturbines, om ontwikkelaars niet de mogelijkheid te geven er ten koste van inwoners windturbines
te ontwikkelen en de mogelijkheid te houden om 100% lokaal eigendom te realiseren.
Argumenten
2.1 Met het (be)vestigen van een voorkeursrecht houdt de gemeente de regie op het ontwikkelen van
windturbines
Met het (be)vestigen van een voorkeursrecht worden nieuwe grondtransacties voorkomen, waardoor
de gemeente kan voorkomen dat ook anderen die minder rekening willen houden met de belangen
van de omgeving en de inwoners van Steenwijkerland gaan proberen turbines te ontwikkelen.
2.2 Met het (be)vestigen van een voorkeursrecht kan de gemeente 100% lokaal eigendom bereiken.
100% lokaal eigendom kan alleen worden bereikt als de gemeente zelf windturbines ontwikkelt of als
zij een privaatrechtelijke positie heeft waarmee zij 100% lokaal eigendom van een ontwikkelaar kan
afdwingen. Dat kan alleen als de gemeente grip krijgt op de benodigde percelen. Dat kan worden
bereikt met het (be)vestigen van een voorkeursrecht.
2.3 Met het vestigen van een voorkeursrecht wordt het algemeen belang gediend.
Zonder grip op de situatie kan iedere ontwikkelaar proberen windturbines te ontwikkelen in
Steenwijkerland. Een ontwikkelaar hoeft daarbij slechts de wettelijke kaders te volgen en hoeft maar
beperkt rekening te houden met de belangen van de inwoners van het gebied waar de turbines


Gemeenteraad - 26 maart 2024 - 2024_RAAD_00010                                                       3/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>komen of van de gemeente. De gemeente kan dit voorkomen en kan het algemeen belang dienen
door ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van windturbines zoveel mogelijk ten goede komt aan de
inwoners van het gebied waar de turbines komen of van de gemeente.
3. Zonder bevestiging van het voorkeursrecht door de raad, vervalt het voorkeursrecht.
De voorlopige vestiging van het college van 9 januari 2024 heeft een geldigheidsduur van maximaal
drie maanden. Om het voorkeursrecht te handhaven en te bestendigen, is een besluit tot vestiging
van het voorkeursrecht van de gemeenteraad nodig.
4. Zonder het opstellen van een omgevingsvisie en daarna een omgevingsplan, vervalt het
voorkeursrecht.
De (be)vestiging van het voorkeursrecht door de gemeenteraad heeft een geldigheidsduur van in
totaal 3 jaar, tenzij er in de tussentijd een omgevingsvisie wordt opgesteld waarin de (mogelijke)
ontwikkeling van het gebied nader wordt vormgegeven.
Kanttekeningen en risico’s
2.1 Een voorkeursrecht is een inbreuk op de vrijheid van de rechthebbende om vrij over zijn grond of
recht te beschikken.
Een voorkeursrecht beperkt rechthebbenden met wie zij kunnen handelen. Wel zal de gemeente bij
interesse een marktconforme vergoeding moeten betalen. Daarnaast wil de gemeente ook met
rechthebbenden in gesprek en overleg om tot afspraken te komen.
2.2 Een voorkeursrecht heeft geen effect als de rechthebbende niets wil.
Een rechthebbende die niet wil verkopen of vervreemden of geen recht wil vestigen, hoeft zich niets
aan te trekken van een voorkeursrecht.
2.3 Een voorkeursrecht geeft geen effect ten opzichte van bestaande afspraken die zijn ingeschreven
in de openbare registers.
Een voorkeursrecht werkt niet tegen oudere afspraken, maar voorkomt slechts nieuwe afspraken.
2.4 Een voorkeursrecht kan de gemeente dwingen tot actie op een moment dat deze niet uitkomt.
Als een rechthebbende zijn (eigendoms)recht aanbiedt aan de gemeente, dan moet de gemeente
binnen zes weken besluiten. Het kan voorkomen dat een gemeente meer tijd nodig heeft, omdat zij
bijvoorbeeld weet dat zij het benodigde geld niet kan vrijmaken om het recht te verkrijgen.
Duurzaamheid en social return
Indien het voorkeursrecht bijdraagt aan de ontwikkeling van windturbines in Steenwijkerland, draagt
het zowel bij aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente als dat de opbrengsten binnen de
gemeente blijven en weer ten goede kunnen komen aan de samenleving.
Financiële toelichting
Het vestigen van een voorkeursrecht heeft op zichzelf geen financiële gevolgen voor de gemeente.
Dat kan veranderen als de percelen waarop het voorkeursrecht rust aan de gemeente worden
aangeboden. De gemeente dient dan binnen zes weken te beslissen of zij wil aankopen. Komen
partijen er vervolgens uit over de prijs en voorwaarden, dan heeft het voorkeursrecht uiteraard wel
financiële consequenties. Daar tegenover staat dat de grond ook waarde vertegenwoordigt.
Communicatie en participatie
Zie uitvoering en planning.
Uitvoering en planning
Na bevestiging van het voorkeursrecht door de raad zal dit besluit aan de rechthebbenden bekend
worden gemaakt. Na bekendmaking zal het besluit worden ingeschreven in de openbare registers van
het kadaster. Ook zal het besluit op de gebruikelijke wijze ter inzage worden gelegd.


Gemeenteraad - 26 maart 2024 - 2024_RAAD_00010                                                        4/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De rechthebbenden zullen daarnaast wederom persoonlijk worden benaderd, zodat zij de ruimte
hebben om vragen te stellen en toelichting te ontvangen. Uiteraard staat voor rechthebbenden de
mogelijkheid van bezwaar en beroep open.
Het vervolg van het voorkeursrecht is verder afhankelijk van de vraag of de raad instemt met
windenergie in Steenwijkerland en van de vraag wat daarvoor dan de beste locatie is in. Als
uiteindelijk gekozen wordt voor de locatie waar het voorkeursrecht is gevestigd zal geprobeerd
worden om met de rechthebbenden tot afspraken te komen.
Is het besluit openbaar?
Ja



Besluit
Het college legt het volgende voor aan de gemeenteraad:


1. Kennis te nemen van de voorkeursrechtbeschikking van het college d.d. 9 januari 2024 tot
voorlopige vestiging van een voorkeursrecht op grond van artikel 9.1 lid 2 van de Omgevingswet
(bijlage 1).


2. Op basis van artikel 9.1 lid 1 onder c Omgevingswet een voorkeursrecht ten gunste van de
gemeente Steenwijkerland te vestigen op 12 percelen gelegen ten zuiden van De Lende en ten
noorden van de Ossenzijlerweg in Oldemarkt, zoals vermeld op de bij dit besluit behorende en
daarvan onderdeel uitmakende en als zodanig gewaarmerkte bijlagen 2 (tekst), 3 (grondtekening) en
4 (perceellijst).


3. Dit besluit te nemen zodat de rechtsgevolgen in stand blijven van het besluit van 9 januari 2024
van het college, welk besluit van rechtswege vervalt, zodra dit raadsbesluit ingaat.


4. Voor de percelen waarop met dit besluit een voorkeursrecht is gevestigd binnen drie jaar een
omgevingsvisie en vervolgens een omgevingsplan vast te stellen waarmee de ontwikkeling van het
gebied nader vormgegeven wordt.


5. Burgemeester en wethouders op te dragen de uitvoering en bekendmaking van dit besluit op de in
de Omgevingswet (en het Omgevingsbesluit) voorgeschreven wijze door:
a. de voorkeursrechtbeschikking bekend te maken door toezending of uitreiking aan de in het besluit
vermelde eigenaren en beperkt gerechtigden; en
b. de voorkeursrechtbeschikking op de gebruikelijke wijze ter inzage te leggen in het gemeentehuis en
digitaal via www.steenwijkerland.nl/voorkeursrecht en van deze digitale terinzagelegging kennis te
geven door publicatie in het elektronisch mededelingenblad (te raadplegen via:
https://www.officielebekendmakingen.nl); en
c. de voorkeursrechtbeschikking binnen vier dagen na bekendmaking ter inschrijving aan te bieden bij
de openbare registers van het Kadaster.




Gemeenteraad - 26 maart 2024 - 2024_RAAD_00010                                                        5/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>