<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Passie, Participatie, Proactief, Pr

Kadernota 2017-2020

Moerdijk

gemeente Le

</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inleiding                                                  3
Leeswijzer                                                 5
Hoofdstuk 1 – algemene ontwikkeling                        6
Hoofdstuk 2 – beleidsbegroting 2017-2020
       -programma 1 Samenleven in Moerdijk                 7
       -programma 2 Een toekomstbestendige leef-
                       omgeving in Moerdijk               21
       -programma 3 Economie en bedrijvigheid in Moerdijk 33
       -programma 4 Veiligheid in Moerdijk                43
       -programma 5 Samenwerken, samen maken, samen
                       doen in Moerdijk                   50
Hoofdstuk 3 – financiële positie op hoofdlijnen           60
Hoofdstuk 4 – uitgangspunten t.b.v. het opstellen van de
               Concept-meerjarenraming 2017-2020          67
Hoofdstuk 5 – financieel meerjarenperspectief 2017-2020   71
Hoe nu verder                                             72
Bijlage 1 – nieuwe ontwikkelingen                         73
Bijlage 2 – mutaties bestand beleid                       75
                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding                                                                  eenvoudige wijze digitaal kunt switchen tussen de diverse onderdelen van
                                                                           het beleidsdeel van de Kadernota.
Met het aanbieden van de Kadernota 2017-2020 wordt een start gemaakt       Naast de nu al weergegeven indicatoren zullen in de aanloop naar de
met het budgetcyclusproces voor deze periode. De Kadernota is de           begroting ook de voorgeschreven indicatoren vanuit de regelgeving
opmaat naar de meerjarenbegroting 2017-2020. Behandeling van deze          worden opgenomen.
begroting staat gepland voor de vergadering van de gemeenteraad van 10
november 2016. Het sluitstuk van dit budgetcyclusproces is de              In hoofdstuk 3 wordt een beeld gegeven van de financiële positie op
jaarrekening 2017, die medio mei 2018 zal worden aangeboden.               hoofdlijnen. Hierbij wordt aandacht besteed aan het weerstandsvermogen
Tussentijds zal over de voortgang van de uitvoeringsactiviteiten en de     en de belangrijkste risico’s, ‘claims en ontwikkelingen’ en de reserves en
uitnutting van de financiële lasten en baten via de bestuursrapportage aan voorzieningen.
uw raad worden gerapporteerd.
                                                                           Hoofdstuk 4 betreft de uitgangspunten ten behoeven van het opstellen van
Met het aanbieden van deze Kadernota wordt ook voldaan aan de              de concept-meerjarenbegroting 2017-2020.
bepalingen in de verordening op grond van artikel 212 Gemeentewet
(Financiële verordening gemeente Moerdijk). Vertrekpunt voor de            In hoofdstuk 5 wordt op basis van de gehanteerde uitgangspunten een
Kadernota is het uitvoeringsprogramma van de raad zoals dat in mei 2014    schets gegeven van de uitkomsten van het financieel meerjaren-
is vastgesteld.                                                            perspectief.
In deze Kadernota wordt in hoofdstuk 1 ingegaan op algemene                De structurele uitkomsten voor de meerjarenbegroting 2017-2020 zijn
ontwikkelingen. Aangezien bij de Kadernota in een afzonderlijk document    als volgt:
wordt ingegaan op de mijlpalen en ambities wordt kortheidshalve hierna            2017      €      693.000 Nadeel
verwezen. De mijlpalen en ambities vloeien namelijk voort uit landelijke,         2018      -      409.000 Nadeel
regionale en lokale ontwikkelingen.                                               2019      -      594.000 Nadeel
                                                                                  2020      -    1.402.000 Nadeel
Hoofdstuk 2 van de Kadernota betreft op zich de beleidsbegroting, waarin
per subdoel per programma de activiteiten zijn beschreven waar in 2017     Deze uitkomsten zijn van belang in het kader van het provinciaal toezicht
de focus op zal liggen.                                                    met betrekking tot het begrip ‘reëel sluitende begroting’.
De beleidsbegroting (en daarvan afgeleid de bestuursrapportages) is als    Naast deze structurele uitkomsten kan van de incidentele effecten het
volgt opgebouwd: Programmadoelstelling -> subdoel -> wat willen we         volgende overzicht worden verstrekt:
bereiken? -> uitvoering -> indicatoren.                                           2017      €      247.000 Voordeel
                                                                                  2018      -      652.000 Voordeel
In overleg met een werkgroep vanuit uw gemeenteraad is zowel het                  2019      -    2.386.000 Voordeel
onderdeel ‘wat willen we bereiken?’, als het onderdeel ‘wat gaan we er            2020      -      295.000 Voordeel
voor doen (uitvoering)’ aangescherpt en bijgesteld. In de aanloop naar de
begroting zullen de activiteiten waar nodig nog worden                     Na behandeling van de Kadernota gaat het college aan de slag om de
bijgesteld/geactualiseerd. In een leeswijzer wordt uitgelegd hoe u op een  gemeenteraad eind september 2016 een sluitende begroting te kunnen
                                                                           aanbieden.
                                                                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Tot slot treft u twee bijlagen aan, t.w. een bijlage met daarin vermeld de
nieuwe ontwikkelingen 2017 en volgende jaren en een bijlage met grote
afwijkingen binnen het bestaan beleid.
Zevenbergen, juni 2016.
College van burgemeester en wethouders gemeente Moerdijk
                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
De beleidsbegroting 2017-2020 zoals opgenomen in hoofdstuk 2 van deze
Kadernota is in samenspraak met een werkgroep vanuit uw gemeenteraad
ten opzichte van eerdere Kadernota’s en beleidsbegrotingen vernieuwd.
Naast het aanscherpen, verfijnen van de hetgeen we willen bereiken en
welke activiteiten in 2017 worden opgepakt en ingezet om dit te realiseren,
is de lay-out vernieuwd.
Aan de omschrijving van het doel dat we willen bereiken is een kolom
toegevoegd waarin via een cijfer wordt aangegeven welke activiteit(en)
hieraan bijdragen. Hiermee wordt het verband tussen activiteit en doel
beter inzichtelijk gemaakt.
De activiteiten zijn genummerd en er is tevens een kolom toegevoegd
waarin de planning staat vermeld voor wat betreft de uitvoering van de
activiteit.
Bij de vernieuwde lay-out is gebruik gemaakt van hyperlinks. Hierdoor is
het mogelijk om de Kadernota in een meer beknopte en overzichtelijke
wijze aan te bieden. Bij de omschrijving van de activiteiten is er voor
gekozen om dit zo kort en bondig mogelijk te verwoorden. Indien men een
meer volledige omschrijving wenst kan met doorklikken naar de
uitgebreide omschrijving van de betreffende activiteit. Dit kan door op het
blauwe actienummer te klikken. Om vervolgens weer terug te keren naar
de compacte versie van de begroting moet wederom op het actienummer
geklikt worden. Op deze wijze ‘spring’ je dus door het document heen.
Van belang is te vermelden dat deze vernieuwde wijze om de Kadernota,
en later ook de begroting en bestuursrapportages, te presenteren een
groeidocument betreft. Wij staan dan ook zeker open voor eventuele tips
om deze document nog beter toegankelijk te maken.
                                                                            5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1 – algemene ontwikkelingen
Jaarlijks wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de ontwikkelingen die op de
gemeente afkomen. Dit betreft zowel ontwikkelingen op landelijk, regionaal
als lokaal niveau.
In de bijlage “Evaluatie Uitvoeringsprogramma van de raad 2014-2018”
(midtermreview: twee jaar terug, twee jaar vooruit) worden in de
onderdelen ‘Mijlpalen 2014-2016’ en ‘Ambities 2016-2018’ een aantal
zaken benoemd die betrekking hebben op, dan wel een relatie hebben met
de ontwikkelingen op landelijk, regionaal en/of lokaal niveau. Bij ieder item
is een korte toelichting gegeven. Voor een aantal mijlpalen geldt dat ook
de komende periode nog tal van ontwikkelingen volgen. Deze pakken wij
natuurlijk voortvarend op om zo te komen tot afronding van deze
onderwerpen of om in ieder geval verdere stappen te maken om op enig
moment tot een afronding te kunnen komen.
Op deze plaats volstaan wij met een verwijzing naar het eerder genoemd
document.
                                                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 – Beleidsbegroting 2017-2020
Programma 1             Samenleven in Moerdijk                                Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                     planning
                                                                              #
Doelstelling                                                                  1     Met voorlichtingscampagnes per kern particuliere     Continu
Bouwen aan een duurzame samenleving die erop is gericht dat burgers                 woningbezitters wijzen op aanpassingsmogelijkheden.
niet alleen vandaag de dag, maar ook in de toekomst optimaal kunnen           2     Monitoren van de financiersregeling.                 3x per jaar
deelnemen aan de maatschappij in harmonie met hun omgeving.
                                                                              3     Mogelijkheden creëren om inwoners (meer) zelf te     Continu
                                                                                    laten bouwen.
Subdoel 1       Wonen
Een passende woningvoorraad in de zin van levensloopbestendig,                4     Uitvoeren en monitoren van het aangepaste            Continu
duurzaam en veilig. Als gevolg van vergrijzing en ontgroening en het                gebiedsgerichte woonbeleid.
scheiden van wonen en zorg ligt er een belangrijke opgave. Niet alleen het    5     Monitoren van de prestatieafspraken die in 2016 zijn Continu
aantal ouderen neemt toe ook zullen ze langer zelfstandig blijven wonen.            gemaakt met woningcorporatie Woonkwartier.
Dit geldt ook voor mensen met een beperking. De aandacht ligt op het          6     Realiseren van voldoende woonvormen en               Continu
aanpassen van de bestaande woningvoorraad in de zin van meer                        vernieuwende woon-zorgconcepten voor senioren en
levensloopbestendige, duurzamere en veiligere woningen. We werken                   mensen met een beperking.
hierin samen met woningcorporaties, zorginstellingen en met particuliere      7     Het monitoren van de (aangepaste) sociale            Continu
woningeigenaren.                                                                    huurwoningen.
                                                                              8     Lokaal invulling geven aan de realisatie van de      Continu
Wat willen we bereiken?                                        d.m.v.
                                                                                    regionale opgave (tot 2020) tijdelijke huisvesting
                                                               actie #
                                                                                    arbeidsmigranten.
Particuliere woningbezitters nemen meer                        1, 2
                                                                              9     Lokaal invulling geven aan de verhoogde landelijke   Continu
verantwoordelijkheid en initiatief voor het aanpassen van
                                                                                    taakstelling voor het huisvesten van
hun woning.
                                                                                    vergunninghouders.
Ruimte geven voor maatwerk in de woningvoorraad.               3, 6, 7
                                                                              10    Het realiseren van 80 woningen.                      Continu
Passende huisvesting voor de doelgroepen van beleid (lage      1, 2, 3, 4, 5, 11    Het continueren van het verstrekken van              Continu
en middeninkomens, starters, senioren, mensen met een          6, 7, 8, 9,          starterleningen.
beperking en arbeidsmigranten).                                10, 11
Kwaliteitsimpuls geven aan de bestaande woningvoorraad         1, 2, 4, 5
(zowel huur als koopwoningen).
                                                                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Indicatoren                       2012    2013   2014   2015  2016  Subdoel 2       Gezondheid
                                                                    Een goede gezondheid draagt bij aan het welzijn van de inwoners. De
Waardering van woning in            7,8    7,8      -      -
woonkern
                                                                    gemeente zet zich met haar partners in om de gezondheid van haar
                                                                    inwoners te beschermen, te bewaken en te bevorderen. Extra aandacht
Aantal Startersleningen              12     22     18     20        wordt gegeven om gezondheidsverschillen terug te brengen tussen
(2015: 100% van de aanvraag is                                      inwoners onderling. De inzet van de gemeente is gericht op preventie en
volstrekt -indien aan voorwaarde                                    niet op genezen. Door kennis en bewustwording kiezen meer mensen voor
voldaan)                                                            een gezonde leefstijl.
Aantal aanvragen                      -      -      -      -
omgevingsvergunning door                                            Wat willen we bereiken?                                        d.m.v.
particulieren                                                                                                                      actie #
                                                                    Meer inwoners kiezen voor deelname aan sport en gebruiken      1,3, 4, 8
Toename aantal woningen met           -      -      -    250        gezonde voeding.
politiekeurmerk Veilig wonen
                                                                    Daling van het alcoholgebruik bij jongeren onder de 23 jaar.   2, 4, 5,
(woningcorporaties)
Doelstelling 2015: 15%                                              Aanpakken van gezondheidsproblemen, die in toenemende          4, 6, 7
                                                                    mate bij inwoners voorkomen, met name eenzaamheid en
Toename aantal woningen met           -      -      -    21,2       dementie.
minimaal energielabel B
(woningcorporaties)
                                                                    Bewoners er op laten vertrouwen dat hun gezondheid goed        9
Doelstelling 2015: 20%                                              beschermd wordt.
Aantal gehuisveste                 n.v.t.    -      -    270       Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                        Planning
arbeidsmigranten in het kader van                                  #
regionale opgave
                                                                   1       Via de impulsregeling stimuleren we de deelname aan     Continu
Aantal inwoners (per 31-12)       36.618  36.739 36.816    -               sport.
Aantal nieuwe woningen              107     61     84     78       2       Lokaal inzetten van regionaal ontwikkelde interventies Continu
                                                                           om alcoholgebruik te laten dalen.
Aantal gesloopte woningen             8      0      0     43       3       Kinderen op minimaal 15 scholen bewust maken van        Continu
                                                                           een gezonde leefstijl.
                                                                   4       Aansluiten bij (burger-) initiatieven van               Continu
                                                                           samenwerkingspartners/ bedrijven bij het promoten
                                                                           van een gezonde leefstijl.
                                                                                                                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>5         Continueren van het project Samen is Wijs.                    Continu   Indicatoren                     2012    2013     2014    2015      2016
6         In 2017 geeft de gemeente uitvoering aan activiteiten          Continu  Overschrijding aanrijtijden                                        Marlou
                                                                                                                          17,9%    19,5%   14,1%
          voor dementie die voortvloeien uit deze rol (pilot                      RAV                                                                GGD
          ‘patiëntenreis’).                                                       Eenzaamheid 65+ (vaak)                                   4%
7         Verder in kaart brengen van wat de implementatie               Continu
          van de omgevingswet betekent voor het aspect                            Subdoel 3        Woonomgeving
          gezondheid en de besluitvorming daar omheen.                            Een goede en veilige woonomgeving op basis van behoefte en draagvlak,
8         In stand houden van jeugdsportfonds en                         Continu  waarbij sociale maatschappelijke voorzieningen bijdragen aan sociale
          jeugdcultuurfonds.                                                      structuur. Leefbaar houden van de kernen door het op efficiënte wijze
9         Inzetten op het voorkomen van (besmettelijke)                  Continu  behouden, versterken en veilig bereikbaar houden van noodzakelijke
          ziektes.                                                                voorzieningen in de woonomgeving.
Indicatoren                                                                       Wat willen we bereiken?                                         d.m.v.
GGD Monitor 12-18 jaar                            2007       2011 2015     2019                                                                   actie #
                             1                                    Marlou   Marlou Sociaal maatschappelijke voorzieningen en hun                   1, 2, 3, 4,
Sportparticipatie jeugd                           21%        21%
                                                                  GGD      GGD    accommodaties in de kernen zijn afgestemd op basis van          7
                                                                                  behoefte, draagvlak en budget.
Aantal jongeren dat weleens                                       Marlou   Marlou
                                                  62%        53%                  Efficiëntere inzet van bestaand budget voor sociaal             1, 2, 3, 4,
alcohol heeft gedronken                                           GGD      GGD
                                                                                  maatschappelijke voorzieningen door aanpassing van gebruik,     5,
Aantal binge-drinkers tussen                                      Marlou   Marlou beheer en exploitatie.
             2                                    4%         5%
12-18 jaar                                                        GGD      GGD
                                                                                  Samen met inwoners invulling geven aan de maatschappelijke      3, 6, 7
GGD monitor 18-65 jaar                            2012       2013 2014     2015   functie en de kwaliteit van de voorzieningen (zoals
Sportparticipatie                                                 Marlou   Marlou zwembaden, gemeenschapshuizen etc.).
                3                                 55%        51%
volwassenen                                                       GGD      GGD
                                                                                  Versterken van de kwaliteit van de openbare ruimte, zodat       8, 9
GGD Monitor 65+                                   2008       2012 2016     2020   ontmoeting wordt gestimuleerd en de sociale structuur wordt
                                                                                  verstevigd.
                               4                                  Marlou- Marlou
Sportparticipatie 65+’ers                         62%        73%                  Betere bereikbaarheid tussen de kernen onderling                10, 11, 12
                                                                  GGD GGD
                                                                                  Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                        planning
 1
                                                                                  #
   Minimaal 7 dagen per week, 1 uur per dag bewegen.
 2
   Binge-drinken: drinkt 20 glazen alcohol of meer per week.                              Sociaal maatschappelijke voorzieningen
 3
   Minimaal 12 keer per jaar een sport beoefenen.                                 1       Voortzetten van de haalbaarheidsonderzoeken naar        Continu
 4
   Minimaal 5 dagen per week, ½ uur bewegen.
                                                                                                                                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>         een efficiëntere inzet van middelen en                           Actie #       Kwalitatief goede openbare ruimte                     planning
         accommodaties.                                                   8             Realiseren en renoveren van speelplekken aan de       Continu
2        Verlenen van medewerking aan verhuur van                Continu                hand van (burger)initiatieven.
         leegstaande ruimten in scholen.                                  9             Aandacht geven aan cultureel erfgoed door.            Continu
3        Via gebiedstafels nagaan of inwoners instellingen en    Continu
         verenigingen bereid zijn (mede) verantwoordelijkheid             Indicatoren                                  2015         2016  2017   2018
         te nemen voor het beheer en onderhoud van hun
         voorzieningen.                                                   Hoe prettig vindt u het om in uw buurt       93%
                                                                          te wonen (score 6 of hoger)
4        Voortzetten van het onderzoek naar mogelijke            1e helft
         duurzaamheidsmaatregelen bij maatschappelijk                     In hoeverre zou u zich in de (nabije)        52%
         vastgoed.                                                        toekomst actief willen (blijven) inzetten    (40%+12%)
                                                                          voor de leefbaarheid en veiligheid in
5        Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde beleid      1e helft uw buurt. (ja, zeker of misschien)
         met betrekking tot huurtarieven van gemeentelijk
         vastgoed.                                                        Tevreden over beheer en onderhoud            55%
                                                                          verhardingen; straten, paden en
6        Aanpassen van gemeentelijke accommodaties als           Continu  troittoirs in mijn buurt zijn goed
         gevolg van de inspecties in 2016. Doel hierbij is een            begaanbaar
         hoger veiligheidsniveau brandveiligheid.
                                                                          Tevreden over beheer en onderhoud            62%
7        Afronding van project 150: Algemene begraafplaatsen     1e helft groen; perken, plantsoenen en parken
         Klundert en Zevenbergen.                                         in mijn buurt zijn goed onderhouden
                                                                          In mijn buurt is voldoende groen             81%
Indicatoren                          2015     2016         2017   2018    (perken, plantsoenen en parken)
Volwassenen die tevreden zijn        73%                       -       -
over sportvoorzieningen                                                   Volwassenen die tevreden zijn over           58%
                                                                          het aanbod van speelmogelijkheden
Volwassenen die tevreden zijn        51%                       -       -  (tot 12 jaar)
over (welzijnsvoorzieningen;
buurtwerk etc.)
                                                                          Actie #      Goed en veilig bereikbare woning en voorzieningen    Planning
Basisonderwijs is voldoende          88%                       -       -   10          Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde          Continu
dichtbij                                                                               verkeersveiligheidsplan.
                                                                           11          Uitvoering geven aan de notitie fasering fiets- en   Continu
                                                                                       wandelpadennetwerk.
                                                                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>12         Oplossingen uitwerken van de bereikbaarheids- en        Continu         1         Uitvoering geven (per kern) aan de hand van de in       Continu
           verkeersveiligheids-knelpunten.                                                   2016 uitgevoerde veerkrachtmeting door het PON.
                                                                                   2         Uitrollen van een “Sociaal Beter-app”.                  Continu
Indicatoren                          2015        2016      2017      2018
                                                                                   3         Uitvoering geven aan het geactualiseerde                Continu
Waardering bereikbaarheid van        7,9         7,8       Navraag   Navraag                 subsidiebeleid.
de buurt met auto                                          Karen     Karen
                                                                                   4         Het uitvoeren van verschillende (samenwerkings-)        Continu
Tevreden over voldoende              58%                                                     activiteiten.
parkeergelegenheid in de buurt
                                                                                   5         Verbetering van de ondersteuning van vrijwilligers en   Continu
Tevreden over het aanbod van         54%                                                     het bevorderen van vrijwilligerswerk.
openbaar vervoer
                                                                                   6         Uitvoering geven aan het voorstel voor de brede         Continu
Percentage inwoners dat vaak         19%                   -         -                       schoolontwikkeling, zoals deze in de loop van 2016
een onveilige verkeerssituatie                                                               wordt bepaald.
ervaart in de buurt
                                                                                   Indicatoren                       2015       2016      2018      2019
Subdoel 4        Sociale structuur
                                                                                   Percentage dat de afgelopen
Een goede sociale structuur is een basis voor levendige kernen en
                                                                                   12 maanden vrijwilligerswerk      35%
ondersteuning dichtbij. Inwoners maken onderdeel uit van een netwerk en            heeft verricht
zijn zich bewust van hun eigen verantwoordelijkheid. Inwoners kennen
elkaar, zorgen met en voor elkaar en respecteren elkaar.                           Deelnamepercentage
                                                                                                                     59%
                                                                                   vereniging
  Wat willen we bereiken?                                              d.m.v.                                                   Monique Monique Monique
                                                                                   Aantal gerealiseerde brede
                                                                       actie #                                       16         van       van       van
                                                                                   scholen
                                                                                                                                Zantvliet Zantvliet Zantvliet
  Meer inwoners zetten zich actief in voor elkaar en hun sociale       1, 2, 3, 4,
  omgeving.
  Meer inwoners zijn actief als vrijwilliger en worden daarin          2, 3, 5
  ondersteund door de gemeente.
  Verenigingen en scholen zijn sterke organisaties, die een            6
  belangrijke rol vervullen in de sociale structuur van een
  kern/wijk.
  Actie #   Wat gaan we er voor doen in 2017                           Planning
                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Subdoel 5         Ondersteuning                                                  voorschoolse educatie (vanuit van CJG).
De gemeente biedt goede zorg voor degenen die dit nodig hebben en             3  Het monitoren (middels o.a. de leerplicht) van de         Continu
waarin zij zelf of hun omgeving niet kunnen voorzien. Hierbij zal de             risicovolle overdrachtsmomenten in de doorgaande
benodigde ondersteuning op elkaar worden afgestemd en zo dichtbij                leer en ontwikkelingslijn van kinderen.
mogelijk worden georganiseerd. De zorgvrager staat hierbij centraal.          4  Inzetten op vermindering van uitval van leerlingen        Continu
                                                                                 binnen het onderwijs.
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.      5  Sluitende aanpak voor jongeren zonder                     Continu
                                                                  actie #        startkwalificatie.
Via onderwijs en arbeidsparticipatie ervoor zorgen dat            1, 4, 5, 6, 6  Op basis van de pilot in 2016, het verder faciliteren van Continu
inwoners zo zelfstandig mogelijk zijn.                            7, 10, 24      beschut werk door de gemeente.
Speciale vormen van ondersteuning vervangen door gewoon           10          7  Naar aanleiding van de verkenningen in 2016, het          Continu
leren, werken, wonen en leven.                                                   uitrollen en optimaliseren van de samenwerking
                                                                                 volwasseneducatie en taken van het werkplein.
Proactief aan de slag met een ondersteuningsvraag, om zo          2, 3, 4, 8,
eerder en daarmee preventief hulp te bieden voordat de            9, 19, 22,  8  Samen met onze maatschappelijke partners (onder           Continu
hulpvraag groter wordt.                                           24, 25         meer Surplus, Brabantse Waard, GGZ Breburg en GGZ
                                                                                 WNB) in 2017 binnen elke kern een ‘Huis van de Wijk’
Ondersteuning is op elkaar afgestemd en wordt zo dichtbij         4, 8, 15,
                                                                                 realiseren.
mogelijk georganiseerd.                                           19, 20, 22
                                                                              9  Uitzetten van acties aan de hand van de evaluatie die     1e helft
Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd en erkend en worden 11, 12, 13,
                                                                                 in 2016 is gedaan voor het convenant preventie
zodanig ondersteund zodat ze hun taken zo lang mogelijk vol 14
                                                                                 huisuitzettingen (uit 2015).
kunnen houden.
                                                                              10 De gemeente Moerdijk vervult als werkgever een            Continu
Goed zorgen voor degenen die het gemeentelijk vangnet             10, 16, 19,
                                                                                 voorbeeldfunctie waar het gaat om het in dienst
nodig hebben en niet op eigen kracht zelfredzaam kunnen           20, 21, 22,
                                                                                 nemen van mensen met een beperking.
zijn.                                                             23, 24, 25
                                                                              11 Het voortzetten van een ingezette kwaliteitsslag in       Continu
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                            Planning       2016 op de dienstverlening van HOOM voor
#                                                                                mantelzorgers.
1       In 2017 worden, na afronding van het convenant voor- 1e helft         12 Als vervolg op de keukentafelgesprekken met de            Continu
        en vroegschoolse educatie in 2016, nieuwe                                mantelzorgers die dat willen, apart in gesprek gaan
        resultaatafspraken gemaakt met schoolbesturen,                           over hun belasting en de ondersteuning dit zij nodig
        kinderopvangorganisaties en CJG.                                         hebben.
2       De gemeente zet in op de kwaliteitszorg in de             Continu     13 Het verstrekken van minimaal 750 waarderingsmenu’s        2e helft
                                                                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>       om de mantelzorgers te bedanken voor hun inzet.                          Aantal voortijdig schoolverlaters¹       50         50      Marc   Marc
14     Het organiseren van de Week van de Mantelzorg.               2e helft                                                                Janss  Janssen
                                                                                                                                            en
15     Het door ontwikkelen van de drie sociale regieteams.         Continu
16     Vanuit het Werkplein uitvoering geven aan het                Continu     Percentage inwoners dat mantelzorg                          11%
       armoedebeleid en monitoring hiervan.                                     zwaar vindt en zich vaak belemmerd
17     Het armoedebeleid van de 6 gemeenten binnen het              Continu     voelt door het geven van zorg tijdens
                                                                                hun dagelijkse activiteiten
       Werkplein wordt stapsgewijs geharmoniseerd, met
       behoud van de ‘couleur locale’.
                                                                                ¹ Betreft aantallen o.b.v. schooljaren 2011/201, 2012/2013 en 2013/2014
18     Uitvoeren en monitoren van de schuldhulpverlening.           1e/2e helft
19     Het realiseren van vrij toegankelijke ondersteuning          Continu
       voor jeugd en gezin en sturen op het gebruik hiervan.
20     Het verstrekken van maatwerkvoorzieningen Wmo                Continu
       aan inwoners die dat nodig hebben als antwoord op
       hun ondersteuningsvraag.
21     Door lokale toegang Centrum Jeugd en Gezin wordt             Continu
       niet vrij toegankelijke jeugdhulp ingezet voor jongeren
       en gezinnen die specialistische hulp nodig hebben.
22     Als de situatie onveilig is, gebleken uit risicoanalyse      Continu
       van de jeugdprofessional, en het gezin werkt niet mee
       dan wordt drang uitgeoefend door het CJG Moerdijk
       om het gezin te bewegen tot hulp.
23     Het uitvoeren van onafhankelijke cliëntondersteuning         Continu
       voor het hele sociale domein.
24     Voortzetten aanval op de laaggeletterdheid.                  Continu
25     Het versterken van het voorliggend veld.                     Continu
Indicatoren                              2013         2014     2015    2016
Aantal verstrekte individuele            760          Inge     Inge    -
(nieuwe) voorzieningen Wmo                            Maas     Maas
                                                                                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: uitgebreide omschrijving acties begroting programma 1          zorgaanbieders. Hierbij de focus op de bestaande
                                                                          woningvoorraad en de kwaliteitsimpuls hiervan.
Subdoel 3        Wonen
                                                                       5  Monitoren van de prestatieafspraken die in 2016 zijn Continu
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                     planning       gemaakt met woningcorporatie Woonkwartier. Deze
#                                                                         hebben betrekking op de per 1 juli 2015 inwerking
1      Met voorlichtingscampagnes per kern particuliere    Continu        getreden nieuwe woningwet (o.a. scheef wonen,
       woningbezitters wijzen op                                          toewijzingsruimte, verkoop huurwoningen,
       aanpassingsmogelijkheden voor een                                  uitzondering huurverhoging gehandicapten en
       levensloopbestendigere, duurzamere en veiligere                    chronisch zieken).
       woning. Deze worden in samenspraak met                          6  Verder uitwerken van afspraken met zorgaanbieders    Continu
       woningcorporaties, zorgaanbieders en                               en woningcorporaties over het realiseren van
       vrijwilligersorganisaties uitgevoerd.                              voldoende woonvormen en vernieuwende woon-
       Dit in lokale samenwerking met Stichting Wonen met                 zorgconcepten voor senioren en mensen met een
       Gemak en stichting Energiek Moerdijk.                              beperking.
2      Monitoren van de financiersregeling, zoals          3x per jaar 7  Het monitoren van de sociale huurwoningen die met    Continu
       afgesproken in 2016, ondergebracht bij SVn          (Berap)        WMO-middelen ingrijpend zijn aangepast (> de
       (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse                    €20.000) om deze woning in te kunnen zetten voor
       gemeenten), afgeleid van het cafetariamodel                        de doelgroep (mensen met een beperking). Dit om
       (gebaseerd op voorbeeldregelingen van SVn). Dit                    een betere match te bevorderen tussen vraag en
       voor het aanpassen van bestaande particuliere                      aanbod.
       woningen, zodat de woningen
                                                                       8  Lokaal invulling geven aan de realisatie van de      Continu
       levensloopbestendiger, duurzamer en veiliger
                                                                          regionale opgave (tot 2020) tijdelijke huisvesting
       kunnen worden gemaakt.
                                                                          arbeidsmigranten. Dit door daar, waar mogelijk en
3      Ter voorbereiding op de nieuwe omgevingswet, de     Continu        wenselijk, bestemmingsplannen te wijzigen met als
       mogelijkheden creëren om inwoners (meer) zelf te                   doel het legaliseren van 420 extra plaatsen voor
       laten bouwen. Aandachtspunten zijn vergunningsvrij                 arbeidsmigranten.
       bouwen en het realiseren van mantelzorgwoningen.
                                                                       9  Lokaal invulling geven aan de verhoogde landelijke   Continu
4      Uitvoeren en monitoren van het aangepaste           Continu        taakstelling voor het huisvesten van
       gebiedsgerichte woonbeleid, dat in 2016 is                         vergunninghouders. Dit in samenwerking met
       geactualiseerd aan de hand van de resultaten van                   woningcorporaties, lokale stichting
       het woningbehoefteonderzoek en het strategisch                     vluchtelingenwerk etc.
       voorraadbeleid van woningcorporaties en
                                                                       10 Het realiseren van 80 woningen door middel van       Continu
                                                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>      woningbouw projecten. De woningbouwprojecten                        zetten.
      die hier een bijdrage aan leveren zijn: Bosselaar-Zuid,           4 Aansluiten bij (burger-) initiatieven van            Continu
      Kloosterblokje IV, Rodeborg , Frisostraat                           samenwerkingspartners/ bedrijven bij het promoten
      Zevenbergschen Hoek, Moye Keene                                     van een gezonde leefstijl. Daarnaast via de diverse
11    Het continueren van het verstrekken van                 Continu     media actief uitdragen dat de gemeente dit soort
      starterleningen. De starterslening is bedoeld voor                  initiatieven stimuleert.
      starters op de woningmarkt. De lening overbrugt het               5 Continueren van het project Samen is Wijs. Hierbij   Continu
      verschil tussen de aankoopkosten van de woning en                   bezoeken vrijwilligers eenzame mensen die na
      het bedrag dat een huishouden maximaal kan lenen.                   inventarisatie (middels een brief) hebben aangegeven
                                                                          behoefte te hebben aan een huisbezoek (75 jarigen
                                                                          en 83 jarigen en weduwen en weduwnaars).
Subdoel 2      Gezondheid
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning   Voor de mensen die hiermee niet bereikt worden
#                                                                         wordt in samenwerking met (zorg-) partners, zoals
1     Via de impulsregeling sport en bewegen in de buurt,      Continu    wijkzuster en de seniorenraden, naar een alternatief
      stimuleren we de deelname aan sport. Met input van                  gezocht voor deze eenzame doelgroep.
      de buursportcoaches van Moerdijkfit streven we er                 6 In 2016 heeft de gemeente haar rol bepaalt met       Continu
      naar het sportaanbod beter aan te laten sluiten bij de              betrekking tot dementie, dit op basis van de
      behoefte van inwoners en hun omgeving.                              uitkomsten van de pilot ‘patiëntenreis’ in
2     Lokaal inzetten van regionaal ontwikkelde                Continu    samenwerking met zorgverzekeraar CZ. In 2017 geeft
      interventies, zoals het project Think before you Drink.             de gemeente uitvoering aan activiteiten die
      Daarnaast aansluiten bij andere interventies die in                 voortvloeien uit deze rol.
      kunnen worden gezet om alcoholgebruik te laten                    7 Verder in kaart brengen van wat de implementatie     Continu
      dalen, dit in samenwerking met andere partijen (zoals               van de omgevingswet betekent voor het aspect
      Novadic Kentron, GGD en NOC*NSF)                                    gezondheid en de besluitvorming daar omheen.
3     Kinderen op minimaal 15 scholen bewust maken van         Continu  8 In stand houden van jeugdsportfonds en               Continu
      een gezonde leefstijl (preventie overgewicht en                     jeugdcultuurfonds voor inwoners met
      voorlichting over seksualiteit). Dit doen we door                   minimuminkomens ter bevordering van deelname aan
      voorlichting en inzet van projecten op de scholen.                  sport en cultuur en hierover actief communiceren
      Het streven is om hiermee ook de andere familie –en                 naar inwoners.
      gezinsleden te bereiken, om op deze manier                        9  Inzetten op het voorkomen van (besmettelijke)       Continu
      gedragsverandering van het hele gezin in gang te                    ziektes (zoals een goede luchtkwaliteit etc.).
                                                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Subdoel 3      Woonomgeving                                                vastgoed en daarnaast waar nodig nader
Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                   planning        specificeren van het vastgoedbeleid voor te
#                                                                          onderscheiden categorieën.
        Sociaal maatschappelijke voorzieningen                      6      Aanpassen van gemeentelijke accommodaties als         Continu
                                                                           gevolg van de inspecties in 2016. Het doel hierbij is
1       Voortzetten van de haalbaarheidsonderzoeken naar   Continu
                                                                           een hoger veiligheidsniveau brandveiligheid.
        een efficiëntere inzet van middelen en
        accommodaties. Dit door vervangende nieuwbouw               7      Afronding van project 150: Algemene                   1e helft
        (of renovatie) van schoolgebouwen en andere                        begraafplaatsen Klundert en Zevenbergen
        sociaal-maatschappelijke accommodaties in de
        kernen ( Klundert, Zevenbergschen Hoek en                   Actie Kwalitatief goede openbare ruimte                      planning
        Willemstad). Hierbij wordt ook de mogelijke                 #
        samenwerking/samenvoeging van scholen                       8     Realiseren en renoveren van speelplekken aan de        Continu
        onderzocht.                                                       hand van (burger)initiatieven en verzoeken van
2       Verlenen van medewerking aan verhuur van           Continu        inwoners, op basis van het in 2016 geactualiseerde
        leegstaande ruimten in scholen. In ruimtebehoeften                speelruimtebeleid.
        voorzien via bestaande accommodaties.                       9     Aandacht geven aan cultureel erfgoed door:             Continu
3       Via de gebiedstafels op basis van behoefte van     Continu            - zichtbaar maken van de gemeentelijke
        inwoners nagaan of inwoners, instellingen en                               monumenten (borden etc.);
        verenigingen bereid zijn (mede)                                       - afspraken maken met heemkundekringen
        verantwoordelijkheid te nemen voor het beheer en                           over het uitdragen cultureel erfgoed en
        onderhoud van hun voorzieningen.                                           aandragen nieuwe gemeentelijke
4       Voortzetten van het onderzoek naar mogelijke       1e helft                monumenten;
        duurzaamheidsmaatregelen bij maatschappelijk                          - organiseren van de Open Monumentendag in
        vastgoed en de opbrengsten daarvan in                                      samenwerking met Stichting Cultuur
        duurzaamheids- en financieel opzicht. Dit vanwege                          Moerdijk.
        de voorbeeldfunctie die de gemeente heeft voor het          Actie Goed en veilig bereikbare woning en voorzieningen      Planning
        verminderen van de exploitatiekosten van het                #
        maatschappelijk vastgoed (zoals ledverlichting,             10    Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde            Continu
        zonnepanelen etc.)                                                verkeersveiligheidsplan.
5       Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde beleid 1e helft 11    Uitvoering geven aan de notitie fasering fiets- en     Continu
        met betrekking tot huurtarieven van gemeentelijk                  wandelpadennetwerk. In 2017 staat gepland:
                                                                          - start realisatie van de verbindingen Moerdijk-
                                                                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>            Zevenbergen en Zwingelspaansedijk-                                  activiteiten, zoals de week van alfabetisering en
            Klundertsedijk;                                                     presentaties over de uitkomst van de
        - afronding van fietsverbinding Willemstad –                            veerkrachtmeting tijdens gebiedstafels, en
            Klundert;                                                           ondersteuning van andere initiatieven. Deze hebben
        - Voorbereidende werkzaamheden van het                                  tot doel om in Moerdijk het besef te creëren of te
            aanliggend fietspad Steenweg (Moerdijk).                            versterken dat iedereen, juist ook de mensen die niet
12      Oplossingen uitwerken van de bereikbaarheids- en      Continu           mee kunnen doen, een plaats heeft in onze
        verkeersveiligheids-knelpunten:                                         samenleving en hier iets in kan bijdragen.
        - Op basis van besluit van de raad najaar 2016,                 5       Verbetering van de ondersteuning van vrijwilligers en    Continu
            starten met de ruimtelijke procedures                               het bevorderen van vrijwilligerswerk door onder
            (bestemmingsplan etc.) voor Randweg Klundert.                       andere:
        - Maatregelen in de kern Moerdijk uitwerken en                              - continuering van 1 loket waarin vragen gesteld
            treffen om sluipverkeer tegen te gaan;                                       bij een centraal punt gesteld kunnen worden
                                                                                         over zorg, ondersteuning en vrijwillige inzet.
Subdoel 4       Sociale structuur                                                        Actief en zichtbaar in de kernen met
Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                       Planning                  inloopspreekuren;
#                                                                                   - stimuleren en versterken nieuwe vormen van
1       Uitvoering geven (per kern) aan de hand van de in      Continu                   vrijwillige inzet, zoals digitaal platform
        2016 uitgevoerde veerkrachtmeting door het PON.                                  ‘wehelpen.nl’ en ondersteuning
        Deze meting laat zien in hoeverre de diverse                                     burgerinitiatieven.
        doelgroepen in de kernen in staat zijn zelfredzaam te           6       (eventueel, later in 2016 wordt dit bepaald)             Continu
        kunnen zijn met behulp van hun netwerk.                                 Uitvoering geven aan het voorstel voor de brede
2       Uitrollen van een “Sociaal Beter-app” naar voorbeeld   Continu          schoolontwikkeling, zoals deze in 2016 is vastgelegd.
        van de “Buiten Beter app” waarmee inwoners een
        signaal kunnen afgeven over zorg, ondersteuning, en             Subdoel 5       Ondersteuning
        andere maatschappelijke problemen.                              Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                          Planning
3       Uitvoering geven aan het geactualiseerde               Continu  #
        subsidiebeleid, waarbij verenigingen de subsidie                1     In 2017 worden, na afronding van het convenant voor- 1e helft
        kunnen verhogen door activiteiten te ontwikkelen in                   en vroegschoolse educatie in 2016, nieuwe
        de categorieën “hulp en ondersteuning” en “openbare                   resultaatafspraken gemaakt met schoolbesturen,
        ruimte-hart voor de omgeving”.                                        kinderopvangorganisaties en CJG. Dit om alle kinderen
4       Het uitvoeren van verschillende (samenwerkings-)       Continu        van 2 tot 6 jaar met een onderwijsachterstand een
                                                                                                                                               17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>  passend en beredeneerd aanbod te kunnen geven om                startkwalificatie.
  uiteindelijk de achterstand te minimaliseren.
2 De gemeente zet in op de kwaliteitszorg in de         Continu        -   Uitvoering geven aan het regionale
  voorschoolse educatie (vanuit van CJG).                                  programma West Brabant leert en werkt. Met
  Dit door de zorgstructuur van de aanbieders van                          daarbij in 2017 de 3 volgende speerpunten:
  voorschoolse educatie te versterken. Hiervoor nemen                      1)In beeld brengen van de kwetsbare jongeren
  specialisten vanuit het CJG specialisten deel aan                        2) Afstemmen van de diagnosemethodiek met
  besprekingen van de kinddossiers, waarbij vanuit drie                    verschillende partners (Pro, Vso, werkplein
  invalshoeken naar de dossiers wordt gekeken:                             etc.)
  jeugdgezondheidszorg, logopedie en orthopedagogie                        3) Nazorg bij uitstroom na werk (maatwerk).
3 Het monitoren (middels o.a. de leerplicht) van de     Continu
  risicovolle overdrachtsmomenten in de doorgaande                Ten behoeve van de toeleiding naar onderwijs wordt
  leer en ontwikkelingslijn van kinderen.                         ingezet op de volgende activiteiten:
                                                                       - thuiszitters en voortijdig schoolverlaters (18+)
  Dit door de gemaakte afspraken in 2016 met de                            worden door de leerplichtambtenaren en
  voorschoolse voorzieningen en onderwijsinstellingen.                     trajectbegeleiders van het RBL benaderd om
  Het gaat daarbij om drie overdrachtsmomenten:                            hen te bewegen om naar school te gaan;
       - tussen de voorschoolse voorzieningen en het
           primair onderwijs;                                     Ten behoeve van de toeleiding naar dagbesteding:
       - tussen het primair onderwijs en het voorgezet                 - Informatie delen met scholen voor speciaal
           onderwijs;                                                      onderwijs over de toeleiding van deze
       - tussen het voorgezet onderwijs en het MBO                         leerlingen (profiel dagbesteding) naar het
           (zie activiteit sluitende aanpak).                              lokale Wmo-loket.
                                                                6 Op basis van de pilot in 2016, het verder faciliteren van Continu
  Basis voor deze afspraken is reeds vastgelegd in de             beschut werk door de gemeente; hierbij wel rekening
  Lokaal Educatieve Agenda en de Regionaal Educatieve             houdend met regionale en landelijke ontwikkelingen.
  Agenda (afgerond 3e kwartaal 2016) .                          7 Naar aanleiding van de verkenningen in 2016, het          Continu
4 Inzetten op vermindering van uitval van leerlingen    Continu   uitrollen en optimaliseren van de samenwerking
  binnen het onderwijs. Dit middels de                            volwasseneducatie en taken van het werkplein (D6
  samenwerkingsverbanden VO en 18 gemeenten (RMC                  gemeenten, werkplein en cursusaanbieders)
  West-Brabant), waarbij de voorzieningen worden
                                                                8 Samen met onze maatschappelijke partners (onder           Continu
  geüpdatet (zoals KICK, dagbesteding etc.).
                                                                  meer Surplus, Brabantse Waard, GGZ Breburg en GGZ
5 Sluitende aanpak voor jongeren zonder                 Continu
                                                                                                                                   18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>   WNB) in 2017 binnen elke kern een ‘Huis van de Wijk’              mantelzorgers die dat willen, apart in gesprek gaan
   realiseren. Dit voor de kwetsbare inwoners van                    over hun belasting en de ondersteuning dit zij nodig
   Moerdijk, zodat zij ontmoeting, activiteiten en                   hebben. Dit om hun mantelzorgtaken vol te kunnen
   ondersteuning dichtbij kunnen vinden. Hierdoor wordt              houden.
   zo vroeg als mogelijk aan de slag gegaan met de                   We streven hierbij in 2017 naar 300 gesprekken.
   ondersteuningsvraag van deze kwetsbare inwoners.               13 Het verstrekken van minimaal 750 waarderingsmenu’s    2e helft
                                                           e
9  Uitzetten van acties aan de hand van de evaluatie die  1 helft    om de mantelzorgers te bedanken voor hun inzet.
   in 2016 is gedaan voor het convenant preventie                    Het gaat hierbij om een waardebon ter waarde van
   huisuitzettingen (uit 2015). Hierbij wordt nagegaan of            €35, in te leveren bij lokale ondernemers.
   de hierin opgenomen vroegsignalering effectief blijkt          14 Het organiseren van de Week van de Mantelzorg, met    2e helft
   om huurders met problematische schulden tijdig                    diverse ontspannende activiteiten in alle kernen. Dit
   ondersteuning te bieden en of we op deze wijze verder             om de mantelzorgers te bedanken voor hun inzet.
   gaan.
                                                                  15 Het door ontwikkelen van de drie sociale regieteams,  Continu
10 De gemeente Moerdijk vervult als werkgever een         Continu    waardoor we in multi-problem situaties goed op elkaar
   voorbeeldfunctie waar het gaat om het in dienst                   afgestemde ondersteuning dichtbij bieden.
   nemen van mensen met een beperking in het kader                16 Vanuit het Werkplein uitvoering geven aan het         Continu
   van de baanafspraken vanuit de participatiewet en                 armoedebeleid en monitoring hiervan. Minima krijgen
   creëert conform de richtlijn van de VNG minimaal 1                met de regelingen uit het armoedebeleid financiële
   garantiebaan (zie ook programma 3 Economie en                     ondersteuning en kunnen op die manier blijven
   bedrijvigheid in Moerdijk).                                       participeren in de maatschappij. Door monitoring
11 Het voortzetten van een ingezette kwaliteitsslag in    Continu    beoordelen of deze ondersteuning op een effectieve
   2016 op de dienstverlening van HOOM waardoor:                     manier plaatsvindt.
       - mantelzorgers beter gevonden worden;                     17 Het armoedebeleid van de 6 gemeenten binnen het       Continu
       - belasting en benodigde ondersteuning van                    Werkplein wordt stapsgewijs geharmoniseerd, met
           mantelzorgers vroegtijdig in beeld wordt                  behoud van de ‘couleur locale’. Hiermee willen we
           gebracht;                                                 meer duidelijkheid bereiken voor zowel de
       - ondersteuning plaatsvindt van mantelzorgers                 casemanagers als voor de minima, over de
           door lotgenotencontact en individuele                     ondersteuning die geboden kan worden aan degenen
           contacten;                                                die het nodig hebben.
       - netwerk van mantelzorgers beter wordt                    18 Uitvoeren en monitoren van de schuldhulpverlening.    1e/2e helft
           ingezet of uitgebreid.                                    In 2016 heeft de gemeente meer ingezet op preventie
12 Als vervolg op de keukentafelgesprekken met de         Continu    van schulden. Zo is het huidige
                                                                                                                                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>   samenwerkingsconvenant ‘preventie huisuitzetting’               laagdrempelig een oplossing voor hun
   geëvalueerd en geoptimaliseerd. De verschillende                ondersteuningsvraag vinden, zonder hiervoor een
   partners (o.a. de woningcorporaties) en de gemeente             beroep te doen op maatwerkvoorzieningen WMO.
   maken momenteel gebruik van vrijwilligers, dit                  (bijvoorbeeld een poule van aangepaste fietsen of een
   initiatief vraagt nog om verbeterpunten en willen wij           eetpunt).
   in 2017 en verder nog door ontwikkelen.
19 Het realiseren van vrij toegankelijke ondersteuning     Continu
   voor jeugd en gezin en sturen op het gebruik hiervan.
   Het gaat hierbij om een breed aanbod van bijv.
   opvoedingscursussen, training sociale vaardigheden.
20 Het verstrekken van maatwerkvoorzieningen Wmo           Continu
   aan inwoners die dat nodig hebben als antwoord op
   hun ondersteuningsvraag. We schakelen de GGD in om
   toezicht te houden op de kwaliteit van de verstrekte
   maatwerkvoorzieningen Wmo.
21 Door lokale toegang Centrum Jeugd en Gezin wordt        Continu
   niet vrij toegankelijke jeugdhulp ingezet voor jongeren
   en gezinnen die specialistische hulp nodig hebben.
22 Als de situatie onveilig is, gebleken uit risicoanalyse Continu
   van de jeugdprofessional, en het gezin werkt niet mee
   dan wordt drang uitgeoefend door het CJG Moerdijk
   om het gezin te bewegen tot hulp. Als dit niet
   voldoende blijkt te zijn, wordt gedwongen
   hulpverlening ingeschakeld.
23 Het uitvoeren van onafhankelijke cliëntondersteuning    Continu
   voor het hele sociale domein. Dit voor alle (kwetsbare)
   inwoners die daar gebruik van willen maken.
24 Voortzetten aanval op de laaggeletterdheid (behoud      Continu
   van cursusplaatsen, week van alfabetisering etc.)
25 Het versterken van het voorliggend veld (onder          Continu
   andere door het realiseren van collectieve
   voorzieningen). Hierdoor kunnen inwoners
                                                                                                                         20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Programma 2              Een toekomstbestendige leefomgeving               De locaties van voormalige stortplaatsen worden op een        2
                         in Moerdijk                                       verantwoorde wijze hergebruikt. Bestaande stortplaatsen
                                                                           veroorzaken geen overlast of gevaar voor de omgeving.
Doelstelling                                                               Het gebruik van primaire grond wordt beperkt.                 5
Binnen een toekomstbestendige leefomgeving kan voorzien worden in de       Burgers en bedrijven kennen het belang van een goede          1 ,4
behoeften van de huidige generatie, en wordt niet tekort gedaan aan de     bodemkwaliteit en handelen daarnaar bij werkzaamheden,
mogelijkheden voor toekomstige generaties. Binnen de fysieke               conform de daarvoor geldende wettelijke bepalingen.
leefomgeving passen ambities voor bodem, water, lucht, grondstoffen en
                                                                           Voorkomen van onnodig lange transporten met                   4, 5
natuur, die te vertalen zijn in de kernwaarden schoon, veilig, natuurrijk,
gezond, vrij van hinder en toekomstbestendig. Door een integrale           (verontreinigde) grond (regionaal bodembeheer).
realisatie van deze ambities met die van de paraplunota’s Maatschappij     Ten aanzien van de openbare ruimte
en Economisch Klimaat wordt een duurzame woon-, werk- en                   De openbare ruimte is heel, schoon en veilig op basis van een 6, 7, 8, 10,
leefomgeving gecreëerd.                                                    gezamenlijk vastgestelde beeldkwaliteit.                      14
                                                                           Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte worden          5, 8, 9, 10,
Subdoel 1        Rijke ondergrond                                          duurzame materialen gebruikt, wordt de ruimte ingericht       11, 16
Het bodemgebruik en beheer van nu vormt geen belemmering voor              volgens de methodiek ‘bewust, beheer, ontwerp’ en
toekomstige handelingen, brengt geen risico’s met zich mee voor de         daarnaast gebeurd het beheer en onderhoud op basis van
kwaliteit van de watersystemen en waarborgt het voortbestaan van de        duurzame technieken.
bodemkundige waarden.
                                                                           Burgers en bedrijven zijn zich bewust van nut en noodzaak     7, 8, 12,
De inrichting, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte
                                                                           van een hele, schone, functionele en veilige openbare ruimte  13, 14
voldoet aan de wensen van burgers, bedrijven, gemeente en andere
                                                                           en handelen daarnaar.
betrokkenen waarbij iedereen bijdraagt aan het behoud en de verbetering
hiervan.                                                                   Door gezamenlijke inzet van burgers, bedrijven, gemeente en 8, 9, 11,
                                                                           andere betrokkenen worden de beoogde doelen gerealiseerd, 13, 14, 15
                                                                           waarbij sprake is van draagvlak.
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.
                                                                  actie #
                                                                           Actie    Wat gaan we er voor doen in 2017                     Planning
Ten aanzien van de bodem
                                                                           #
De wettelijke normen over bodemkwaliteit, -gebruik en –           1, 2, 3
                                                                                    Ten aanzien van de bodem
transport worden niet overschreden.
                                                                           1        Voorbereidingen treffen voor de invoering van de     Continu
Het ruimtebeslag op de ondergrond is effectief door               3
                                                                                    Omgevingswet.
afstemming van de bodemeigenschappen en de
bodemfunctie.                                                              2        Het toepassen van de wet- en regelgeving ten aanzien Continu
                                                                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>       van de bodem en de handhaving daarvan.                                     daar zij kansen zien en willen nemen.
3      Aanwezige of ontdekte vervuilde grond wordt           Continu     14       Organiseren van educatieve projecten en                 Continu
       gesaneerd.                                                                 zwerfvuilacties.
4      Actueel houden van de gegevens in het                 Continu     15       Onderzoek naar de mogelijkheden voor samenwerking       Continu
       (gratis)regionaal bodemloket, zodat gebruikers op een                      met andere gemeenten voor taken op het gebied van
       gemakkelijke en toegankelijke wijze geïnformeerd                           openbare ruime, ruimtelijke ordening, vergunningen
       worden over bodemaspecten.                                                 en handhaving.
5      Toepassen van het regionaal bodembeheer bij           Continu     16       Eisen stellen aan het gebruik van duurzame materialen Continu
       projecten en planontwikkelingen.                                           en technieken bij aanbestedingen van de inrichting,
                                                                                  beheer en het onderheid van de openbare ruimte.
Actie Ten aanzien van de openbare ruimte                     Planning
#                                                                        Indicatoren                                   2016    2017   2018    2019
6     Uitvoeren technische en verzorgende schouw (toetsen    2x per jaar
                                                                         Aantal gebruikers Moerdijks bodemloket          -       -      -        -
      van de vastgestelde beeldkwaliteit).
7     Uitvoeren bewoners- en jeugdschouw, inclusief het      1x per jaar Tevredenheid inrichting en beheer               -       -      -        -
      bepalen van de tevredenheidsscore.                                 openbare ruimte, d.m.v. schouwen
8     Onderhoud en beheer openbare ruimte op basis van       Continu
      het vastgestelde beeldkwaliteitsplan.                              Subdoel 2          Helder water
                                                                         De duurzame fysieke leefomgeving kenmerkt zich wat betreft het thema
9     Uitvoering geven aan toekomstgericht groenbeheer op Continu
                                                                         water door een robuust watersysteem van voldoende kwaliteit en
      basis van het Groenstructuurplan, welke in 2016 is
                                                                         veiligheid dat aansluit bij de natuurlijke omstandigheden op en om het
      vastgesteld.
                                                                         Moerdijks grondgebied.
10    Voortzetten van de in 2016 ingevoerde alternatieve     Continu
      methode voor onkruidbestrijding.
                                                                         Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.
11    Verbeteringen doorvoeren in de openbare ruimte bij     Continu                                                                       actie #
      zowel regulier onderhoud als nieuwe projecten.
                                                                         Het watersysteem voldoet aan de normen conform de                 1, 3, 5, 6
12    Optimaliseren van het meldingenproces voor een nog     Continu     kwaliteitsopgave waterbeleid in de 21e eeuw (WB21).
      efficiëntere afhandeling.
                                                                         De waterkwaliteit is goed conform de normen van de Europese       5
13    Naar aanleiding van het onderzoek in 2016, over de     Continu     Kaderrichtlijn Water.
      mogelijkheden voor het nemen van eigen
                                                                         Bij alle (her)inrichtings- en reconstructieplannen is water mede  3, 5
      verantwoordelijkheid, de burgers in 2017 stimuleren
                                                                         ordenend (als één van de aspecten ruimtelijke ordening).
                                                                                                                                                   22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Een duurzame en doelmatige invulling van de rioleringszorg     4, 5, 7     8          Het realiseren van de ecologische verbindingszones      Continu
volgens de afspraken uit het Nationaal Bestuursakkoord Water                          (EVZ), onder andere langs de Mark en de Dintel.
(NBW).
Water en natuur zijn nauw met elkaar verbonden (o.a. door      5, 6, 8
                                                                            Indicatoren                                   2014 2015 2016              2017
ecologische verbindingszone’s).
                                                                            Aantal strekkende m gerealiseerde evz’s       Marty       -       -          -
Burgers en bedrijven zijn zich bewust van het belang van een   1, 2, 4, 5,
robuust en veilig watersysteem en kwalitatief goed water en    6
handelen conform.
Waterbeheer en -onderhoud vindt op een efficiënte en           3, 5        Subdoel 3        Schone lucht
effectieve wijze plaats.                                                   De fysieke leefomgeving is veilig en gezond voor wat betreft de
                                                                           luchtkwaliteit en vrij van geur- en geluidhinder. Hierbij wordt in ieder geval
Actie #   Wat gaan we er voor doen in 2017                   Planning      voldaan aan de wettelijke normen, maar ook qua beleving ondervinden
                                                                           burgers geen hinder van geur- en geluid. Er vindt transparante
1         Voorbereidingen treffen voor de invoering van de   Continu
                                                                           communicatie plaats tussen de gemeente, burgers en bedrijven ten aanzien
          Omgevingswet.
                                                                           van de luchtkwaliteit , geur- en geluidhinder en partijen werken zoveel
2         Organiseren van educatieve projecten en acties     Continu       mogelijk samen bij het opstellen en uitvoeren van verbetermaatregelen.
          waarbij meer scholen en organisaties deelnemen
          dan in 2016 (dat betekent meer dan 15).
                                                                           Wat willen we bereiken?                                           d.m.v. actie #
3         Waterbeheer en -onderhoud is afgestemd op de       Continu
                                                                           De luchtkwaliteit voldoet minimaal aan de Europese                1
          verschillende functies van een watergang.
                                                                           normen.
4         Betrokkenheid bij de burgers in algemene zin       Continu
                                                                           Inzet voor CO2-uitstoot vermindering met 40% (excl. het           5, 6
          vergroten in de vorm van burgerinitiatieven.
                                                                           Zeehaven- en Industrieterrein Moerdijk) in 2030.
5         Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan water     Continu
                                                                           Inzet voor CO2-uitstoot vermindering met 10% op het               5, 6
          2016-2021, welke in 2016 is opgesteld.
                                                                           Zeehaven- en Industrieterrein Moerdijk in 2030.
6         Actieve bijdrage leveren aan de uitvoering van het Continu
                                                                           Afname van het aantal geurhinder. Dit door onder andere           1, 3
          Deltaprogramma en in het bijzonder aan de
                                                                           vermindering van het aantal incidenten dat geurhinder
          Rijksstructuurvisie Grevelingen-Volkerak.
                                                                           veroorzaakt.
7         Uitvoering geven aan Verbeterd Gemeentelijk        Continu
                                                                           Afname van het aantal geluidgehinderden als gevolg van            1, 2, 3, 4, 7
          Rioleringsplan 2014-2019 voor het in stand houden
                                                                           verkeers- en industrielawaai.
          van een betaalbare en goed functionerende
          riolering
                                                                                                                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                          Planning   Aantal weigeraars aanpassing woning      Chantal      -       -          -
#                                                                          (geluid)
1       Voorbereidingen treffen voor de invoering van de        Continu    Aantal geluidmeldingen                      68
        Omgevingswet omtrent luchtkwaliteit.
2       Monitoren van luchtkwaliteit en geluid als gevolg van Continu      Totale hoeveelheid uitstoot CO2              -        -       -          -
        wegverkeer, spoor, industrie en scheepvaart.                       Aantal geurmeldingen                       422
3       Structureel overleg voortzetten met burgers over        Continu
        luchtkwaliteit en geluidhinder.                                    Subdoel 4        Behoud grondstoffen voor toekomstige generaties
4       Uitvoeren van geluidwerende maatregelen bij             Continu    Voor het behoud en de verbetering van een duurzame woon-, werk- en
        woningen die vanuit de saneringsplicht hiervoor in                 leefomgeving wordt de aarde niet verder uitgeput. Op basis van de “trias
        aanmerking komen.                                                  energetica” ligt de nadruk op besparing. In de resterende (energie)behoefte
5       Uitwisseling van CO2 stimuleren tussen bedrijven op Continu        wordt voorzien door het opwekken van duurzame energie in de vorm van
        het industrieterrein Moerdijk en daarbuiten                        zon, wind en biomassa. Mocht dit (nog) niet toereikend zijn dan wordt
        (glastuinbouw Spiepolder).                                         zuinig omgegaan met het gebruik van fossiele grondstoffen, waarbij dan de
6       Ook “indirect” wordt de uitstoot van CO2                Continu    nadruk ligt op hergebruik. Al het ingezameld “afval” is weer grondstof voor
        teruggebracht.                                                     nieuwe producten.
7       Uitvoering geven aan de in 2016 opgestelde integrale Continu
        geluidvisie (actieprogramma) ten aanzien van het                   Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.
        industrieterrein Moerdijk.                                                                                                           actie #
8       Project 178: Groenstrook Klundert.                      Continu    2% energiebesparing per jaar.                                     3, 5, 7, 8,
                                                                                                                                             9, 10
Indicatoren                                2015     2016    2017      2018 Lokaal opwekken van duurzame energie (70% in 2030):               3, 5, 7, 9,
                                                                                - 30% windenergie in 2030                                    10, 11, 12,
Totaal aantal geplaatste oplaadpalen         -        -       -          -      - 10% bio-energie in 2030                                    13
Totaal aantal malen gebruik oplaadpalen      -        -       -          -      - 30% zonne-energie binnen de gebouwde omgeving in
                                                                                    2030
Aantal potentieel nog aan te passen       Chantal     -       -          - Het stimuleren van hergebruik van reststromen (zoals warm         3, 10
woningen (geluid)                                                          water en stoom) bij bedrijven.
Aantal aangepaste woningen (geluid)       Chantal     -       -          - 65% van het afval wordt in 2017 gescheiden ingezameld.            4, 14, 15,
                                                                                                                                             16
                                                                           Burgers en bedrijven voelen zich mede verantwoordelijk en         1, 3, 4, 8,
                                                                                                                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>betrokken bij het beperken van het gebruik van (fossiele)       9, 10, 12,         stimuleringsregeling.
grondstoffen en handelen conform en trekken hierbij             14, 16             Duurzame bedrijventerreinen
gezamenlijk op.
                                                                           10      Continueren van de samenwerking in “Duurzame          Continu
                                                                                   Verbindingen Moerdijk” , ter uitvoering van het
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                       Planning              programma Havenstrategie.
#
                                                                                   Duurzame Energie
1      Voorbereidingen treffen voor de invoering van de      Continu
       Omgevingswet.                                                       11      Medewerking verlenen aan de realisatie van een        Continu
                                                                                   zonneweide nabij het St. Josephplein.
       Stimulerend en belonend beleid
                                                                           12      Uitvoering geven aan de in 2016 opgestelde            Continu
2      Uitvoering geven aan de actiepunten uit de, in 2016   2e helft              organisatiestructuur voor het realiseren van de
       opgestelde energievisie m.b.t. gemeentelijke                                windturbines nabij Zonzeel .
       gebouwen, openbare verlichting en installaties.
                                                                           13      Medewerking verlenen aan de realisatie van            Continu
3      Ondersteunen van overheidsparticipatie/               Continu               windturbines op het industrieterrein Moerdijk
       burgerparticipatie op basis van het in 2016 opgesteld                       (initiatiefnemer NUON).
       lokaal energieakkoord.
                                                                                   Afval is grondstof
4      Communicatie en educatie ten aanzien van              Continu
       afvalpreventie en energiebesparing.                                 14      Bewustwording over afvalscheiding bevorderen door     Continu
                                                                                   acties.
       Energiezuinig bouwen
                                                                           15      Voortzetten van de samenwerking met Afvalservice      Continu
5      Uitvoering geven aan het Regionaal Convenant          Continu               Breda ten aanzien van de inzameling van afval.
       Duurzaam Bouwen.                                                    16      Samen met bewoners onderzoek doen (b.v. via de        Continu
6      Evaluatie en actualisatie van de prestatieafspraken   2e helft              gebiedsplannen) naar de mogelijkheden voor
       met corporaties inzake duurzaam en energiezuinig                            verbetering van afvalscheiding.
       bouwen.                                                                     Gemeentelijk vastgoed
7      Duurzaamheidseisen opnemen in                         Continu       17       Op basis van de uitkomsten van de analyse in 2016    Continu
       locatieontwikkelingsovereenkomsten op basis van de                          over de mogelijkheden om gemeentelijke gebouwen
       gemeentelijk praktijkrichtlijn (GPR).                                       met het grootste energieverbruik te verduurzamen,
8      Het opleiden en inzetten van energieambassadeurs      Continu               uitvoering geven aan verduurzaming hiervan.
       voor gratis advies over energiebesparende
       maatregelen bij woningen van particuliere eigenaren.                Indicatoren                                2015    2016    2017     2018
9      Voorzetten en monitoring van de in 2016 ingezette     Continu       Totale hoeveelheid energieverbruik (GJ)
                                                                                                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Totale hoeveelheid elektriciteitsverbruik   -   - - - Subdoel 5         Gevarieerde natuur
(in miljoen KWh)                                      De ontwikkeling van natuur heeft een nauwe band met het thema water.
                                                      Door het creëren en in stand houden van een robuuste “infrastructuur” in
Totale hoeveelheid gasverbruik              -   - - - de vorm van ecologische verbindingszone’s, wordt de basis gelegd voor een
(in miljoen m3)
                                                      gevarieerde natuur die sterk verweven is met de natuurlijke en stedelijke
Opgewekte elektriciteit uit windenergie     -   - - - omgeving. Een goede balans tussen het ontwikkelen van natuurwaarden en
                                                      bedrijvigheid is van belang, met name in relatie tot het industrieterrein
Opgewekte elektriciteit uit biomassa        -   - - - Moerdijk. Gebruik van de natuur (b.v. recreatie, jacht, houtkap) gaat niet ten
Opgewekte elektriciteit uit zonnepanelen    -   - - - koste van de instandhouding en kwaliteit hiervan.
                                                      Burgers, bedrijven en instellingen zijn nauw betrokken bij
Hoeveelheid hergebruik restwarmte           -   - - - natuurontwikkeling, dragen hieraan bij en voelen zich mede
bedrijven c.q. bespaarde hoeveelheid                  verantwoordelijk voor de ontwikkeling en instandhouding hiervan.
gasverbruik
Ingezamelde hoeveelheid restafval in ton  8.117 - - - Wat willen we bereiken?                                               d.m.v.
                                                                                                                            actie #
Percentage scheiding huishoudelijk afval    -   - - -
                                                      Instandhouding en vergroting van oppervlakte (verbonden)              2, 7
Waardering inzameling huishoudelijk afval  7,7  - - - natuurgebied.
                                                      Vergroting van soortenrijkdom van planten en dieren                   2, 3, 6, 7
                                                      (biodiversiteit).
                                                      Burgers en bedrijven zijn betrokken bij het realiseren, in stand      1, 3, 4, 5
                                                      houden en het beheer van de natuur en voelen zich hier mede
                                                      verantwoordelijk voor.
                                                      Verwevenheid en vloeiende overgangen tussen natuur en andere 1, 2, 5, 7
                                                      functies zoals wonen, werken, recreëren, e.d.
                                                      Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                              Planning
                                                      #
                                                      1       Voorbereidingen treffen op de invoering van de              Continu
                                                              Omgevingswet.
                                                      2       Realiseren van de ecologische verbindingszones langs        Continu
                                                              o.a. de Mark en de Dintel (zie ook thema water).
                                                                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>3      Het voortzetten van het groen-blauw stimuleringskader Continu
       (STIKA) om de bestaande landschapselementen in stand
       te houden en te ontwikkelen.
4      Educatie en communicatie omtrent het thema natuur      1x 1e helft
       door activiteiten.                                     1x 2e helft
5      Voortzetten van de uitvoering van het in 2015          Continu
       vastgestelde Natuurmanagement plan.
6      Ten behoeve van de monitoring van de soortenrijkdom    Continu
       wordt de Nationale Databank Flora en Fauna             (bij ieder
       (Natuurloket) met lokale Moerdijkse gegevens gevuld.   project
                                                              bijgewerkt)
7      Bij elke ruimtelijke ontwikkeling wordt extra          Continu
       geïnvesteerd in landschappelijke inpassing en de
       ruimtelijke kwaliteit.
Indicatoren                               2016     2017  2017      2018
Aantal m2 gerealiseerde evz’s             Marty      -      -         -
                                                                          27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: uitgebreide omschrijving acties begroting programma 2
                                                                      Actie Ten aanzien van de openbare ruimte                     Planning
Subdoel 1        Rijke ondergrond                                     #
Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                     Planning 6     Uitvoeren technische en verzorgende schouw (toetsen    2x per jaar
#                                                                           van de vastgestelde beeldkwaliteit).
        Ten aanzien van de bodem                                      7     Uitvoeren bewoners- en jeugdschouw, inclusief het      1x per jaar
1       Voorbereidingen treffen voor de invoering van de     Continu        bepalen van de tevredenheidsscore (dit om een
        Omgevingswet. De nieuwe wet voorziet in het                         vollediger beeld te krijgen over de vastgestelde
        integreren van alle regelgeving op het gebied van de                beeldkwaliteit, op basis van input van de burger).
        leefomgeving, waarbij ook meer taken en                       8     Onderhoud en beheer openbare ruimte (waaronder         Continu
        verantwoordelijkheden bij de gemeente worden                        groen, wegen, openbare verlichting, e.d.) op basis van
        gelegd.                                                             het vastgestelde beeldkwaliteitsplan met als
2       Het toepassen van de wet- en regelgeving ten aanzien Continu        toetsingscriteria schoon, heel en veilig.
        van de bodem en de handhaving daarvan behoort tot             9     Uitvoering geven aan toekomstgericht groenbeheer op Continu
        de reguliere taken van gemeente. Dit houdt onder                    basis van het Groenstructuurplan, welke in 2016 is
        andere beheer van stortplaatsen in. In 2017 zal de                  vastgesteld.
        regionale stortplaats Zevenbergen worden                      10    Voortzetten van de in 2016 ingevoerde alternatieve     Continu
        overgedragen aan de Provincie.                                      methode voor onkruidbestrijding, waarbij voortaan
3       Aanwezige of ontdekte vervuilde grond wordt          Continu        wordt gewerkt op een milieuvriendelijke wijze zonder
        gesaneerd. Dit gebeurt op basis van de beoogde                      chemische bestrijdingsmiddelen.
        functie en kwaliteit van de grond, als onderdeel van          11    Verbeteringen doorvoeren in de openbare ruimte bij     Continu
        nieuwe projecten en ontwikkelingen.                                 zowel regulier onderhoud als nieuwe projecten. Dit
4       Actueel houden van de gegevens in het                Continu        mede op basis van signalen die we ontvangen van
        (gratis)regionaal bodemloket zodat gebruikers op een                bewoners, in relatie met gebiedsplannen en
        gemakkelijke en toegankelijke wijze geïnformeerd                    burgerinitiatieven.
        worden over bodemaspecten. Hierdoor wordt het                 12    Optimaliseren van het meldingenproces voor een nog     Continu
        naleven van de wettelijke bepalingen bevorderd.                     efficiëntere afhandeling. Dit door de meldingen te
5       Toepassen van het regionaal bodembeheer bij          Continu        analyseren en de burger bewuster te maken van hun
        projecten en planontwikkelingen, waarmee                            woonomgeving door hen daar op te attenderen.
        gemeentegrensoverschrijdende toepassings-                     13    Naar aanleiding van het onderzoek in 2016, over de     Continu
        mogelijkheden van (licht verontreinigde) grond                      mogelijkheden voor het nemen van eigen
        mogelijk zijn gemaakt.
                                                                                                                                           28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>      verantwoordelijkheid, de burgers in 2017 stimuleren                    2021, welke in 2016 is opgesteld.
      daar zij kansen zien en willen nemen.                            6     Actieve bijdrage leveren aan de uitvoering van het       Continu
14    Organiseren van educatieve projecten en                Continu         Deltaprogramma en in het bijzonder aan de
      zwerfvuilacties waarbij meer scholen en organisaties                   Rijksstructuurvisie Grevelingen-Volkerak, zoals:
      deelnemen dan in 2016.                                                     - het treffen van maatregelen ter compensatie
15    Onderzoek naar de mogelijkheden voor samenwerking      Continu                  van verzilting van het achterland van het
      met andere gemeenten voor taken op het gebied van                               Volkerak;
      openbare ruime, ruimtelijke ordening, vergunningen                         - het leveren van bijdragen aan het versterken
      en handhaving.                                                                  (verhogen en/of verbreden) van de
                                                                                      Waterkeringen langs de grote Brabantse
16    Eisen stellen aan het gebruik van duurzame materialen Continu
                                                                                      rivieren en de Mark en Dintel;
      en technieken bij aanbestedingen van de inrichting,
                                                                                 - het heropenen van de haven in Zevenbergen.
      beheer en het onderheid van de openbare ruimte.
                                                                       7     Uitvoering geven aan Verbeterd Gemeentelijk              Continu
Subdoel 2       Helder water                                                 Rioleringsplan 2014-2019 voor het in stand houden van
                                                                             een betaalbare en goed functionerende riolering.
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                        Planning
#                                                                      8     Het realiseren van de ecologische verbindingszones       Continu
                                                                             (EVZ), onder andere langs de Mark en de Dintel.
1     Voorbereidingen treffen voor de invoering van de        Continu
      Omgevingswet; in het reguliere overleg met het
      waterschap Brabantse Delta dit onderwerp opnemen.                Subdoel 3       Schone lucht
2     Organiseren van educatieve projecten en acties waarbij  Continu  Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                      Planning
      meer scholen en organisaties deelnemen dan in 2016               #
      (dat betekent meer dan 15).                                      1     Voorbereidingen treffen voor de invoering van de      Continu
3     Waterbeheer en -onderhoud is afgestemd op de            Continu        Omgevingswet. Zoals het er momenteel naar uitziet,
      verschillende functies van een watergang. Hierover                     mogen gemeenten zelf normen gaan bepalen op
      worden jaarlijkse afspraken gemaakt met het                            gebied van geur. Tevens zal de gemeente meer
      waterschap.                                                            verantwoordelijkheden krijgen voor wat betreft
4     Betrokkenheid bij de burgers in algemene zin vergroten  Continu        geluid. Voor luchtkwaliteit blijven de Europese
      in de vorm van burgerinitiatieven. Een voorbeeld                       normen de minimale kwaliteit.
      hiervan is het stimuleren van het afkoppelen van                 2     Monitoren van luchtkwaliteit (met name fijn stof) en  Continu
      regenwater op de gemeentelijke riolering.                              geluid als gevolg van wegverkeer, spoor, industrie en
5     Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan water 2016-    Continu        scheepvaart. Dit met behulp van het landelijke
                                                                                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>  meetnet luchtkwaliteit en de e-noses en                            gekeken of er ook akoestisch gezien “winst” kan
  geluidsmetingen. Daarnaast worden naar aanleiding                  worden behaald door middel van een geluidswal. In
  van de onderzoeken in 2016 voor de situatie                        2016 is gestart met het haalbaarheidsonderzoek en
  Heijninge/Helwijk en Zevenbergschen Hoek verdere                   de resultaten zijn in 2017 beschikbaar. Dan wordt de
  acties bepaald.                                                    initiatieffase afgerond en start de ontwerpfase.
3 Structureel overleg voortzetten met burgers over     Continu
  luchtkwaliteit en geluidhinder. Dit via onder andere         Subdoel 4       Behoud grondstoffen voor toekomstige generaties
  de gebiedsplannen en de Klankbordgroep                       Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                      Planning
  milieuklachten ( industrieterrein Moerdijk). Doel            #
  hierbij is transparante communicatie en het                  1     Voorbereidingen treffen voor de invoering van de      Continu
  gezamenlijk zoeken naar verbetermaatregelen.                       Omgevingswet. De nieuwe wet voorziet in alle
4 Uitvoeren van geluidwerende maatregelen bij          Continu       regelgeving op het gebied van de leefomgeving,
  woningen die vanuit de saneringsplicht hiervoor in                 waarbij meer taken en verantwoordelijkheden bij de
  aanmerking komen.                                                  gemeente worden gelegd.
5 Uitwisseling van CO2 stimuleren tussen bedrijven op Continu        Stimulerend en belonend beleid
  het industrieterrein Moerdijk en daarbuiten                  2     Uitvoering geven aan de actiepunten uit de, in 2016   2e helft
  (glastuinbouw Spiepolder). Zo wordt er samen met                   opgestelde energievisie m.b.t. gemeentelijke
  de bedrijven uitvoering gegeven in de 2016                         gebouwen, openbare verlichting en installaties.
  opgestelde energievisie. Daarnaast worden verdere
  mogelijkheden verkent voor de aanleg van een                 3     Ondersteunen van overheidsparticipatie/               Continu
  infrastructuur (pijpleidingen).                                    burgerparticipatie op basis van het in 2016 opgesteld
                                                                     lokaal energieakkoord. Dit middels samenwerking
6 Ook “indirect” wordt de uitstoot van CO2             Continu
                                                                     met onder andere Energiek Moerdijk, waarbij in
  teruggebracht door bijvoorbeeld het stimuleren van
                                                                     gezamenlijkheid projecten worden uitgevoerd t.a.v.
  gebruik van openbaar vervoer en de fiets , door
                                                                     duurzaamheids-educatie en -communicatie,
  recycling van afvalstromen, e.d.
                                                                     energiebesparing en het opwekken van duurzame
7 Uitvoering geven aan de in 2016 opgestelde integrale Continu       energie (zon en wind).
  geluidvisie (actieprogramma) ten aanzien van het
                                                               4      Communicatie en educatie ten aanzien van             Continu
  industrieterrein Moerdijk.
                                                                      afvalpreventie en energiebesparing (Afvalkalender,
8 Project 178: Groenstrook Klundert. Dit project is    Continu        Compostactie op de milieustraat, Energieweek, Dag
  gericht op een herinrichting van de groenstrook bij                 van de Duurzaamheid, Warme Truiendag, Regionaal
  Klundert als buffer tussen de kern Klundert en het                  Energieloket, Energie in Beeld, e.d.).
  industrieterrein. Als onderdeel daarvan wordt tevens
                                                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>   Energiezuinig bouwen                                                    energie en hergebruik van reststromen;
5  Uitvoering geven aan het Regionaal Convenant         Continu        -   opstellen en uitvoeren van een integrale
   Duurzaam Bouwen op grond waarvan gemeenten,                             geluidvisie (zie thema lucht);
   woningcorporaties en bouwpartijen op vrijwillige                    -   opstellen van een milieumonitoringsrapport
   basis bovenwettelijke inspanningen verrichten. Dit                      voor haven- en industrieterrein Moerdijk;
   ten aanzien van energiebesparing bij het bouwen en                  -   uitvoering Natuurmanagementplan (zie
   grootschalig renoveren van woningen en andere                           thema natuur);
   gebouwen.                                                           -   aanwijzen “koplopers” op het gebied van
                                                                           duurzaamheid;
6  Evaluatie en actualisatie van de prestatieafspraken                     (als voorbeeldfunctie voor de rest).
   met corporaties inzake duurzaam en energiezuinig                    -   toetsen aan duurzaamheidseisen bij de
   bouwen.                                                                 nieuwvestiging van bedrijven;
7  Duurzaamheidseisen opnemen in                        Continu        -   oprichting van een entiteit die zorgdraagt
   locatieontwikkelingsovereenkomsten op basis van de                      voor de exploitatie van de infrastructuur
   gemeentelijk praktijkrichtlijn (GPR).                                   voor restwarmte op en in relatie tot het
                                                                           industrieterrein Moerdijk (EnergywebXL),
8  Het opleiden en inzetten van energieambassadeurs     Continu            inclusief het project 167 Spiepolder, waarbij
   voor gratis advies over energiebesparende                               het streven is om zowel restwarmte als CO2
   maatregelen bij woningen van particuliere eigenaren.                    van het industrieterrein aldaar te
9  Voorzetten en monitoring van de in 2016 ingezette    Continu            hergebruiken;
   stimuleringsregeling. Dit voor het aanpassen van                    -   transparante communicatie tussen bedrijven,
   bestaande particuliere woningen, zodat de woningen                      burgers en overheden, zowel op als rondom
   levensloopbestendiger, duurzamer en veiliger                            het industrieterrein (o.a. overleg met
   kunnen worden gemaakt.                                                  klankbordgroep milieuklachten).
   Duurzame bedrijventerreinen                                     Duurzame Energie
10 Continueren van de samenwerking in “Duurzame         Continu 11 Medewerking verlenen aan de realisatie van een        Continu
   Verbindingen Moerdijk” , ter uitvoering van het                 zonneweide nabij het St. Josephplein.
   programma Havenstrategie , met onder andere als              12 Uitvoering geven aan de in 2016 opgestelde            Continu
   actiepunten:                                                    organisatiestructuur voor het realiseren van de
       - opstellen en uitvoeren van een integrale                  windturbines nabij Zonzeel . Hierbij wordt invulling
           energievisie voor het industrieterrein                  gegeven aan de sociale randvoorwaarden, een deel
           Moerdijk met aandacht voor                              van de opbrengst komt ten goede aan de lokale
           energiebesparing, windenergie, zonne-
                                                                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>      gemeenschap.                                                       van de leefomgeving, waarbij meer taken en
13    Medewerking verlenen aan de realisatie van            Continu      verantwoordelijkheden bij de gemeente worden gelegd.
      windturbines op het industrieterrein Moerdijk                    2 Realiseren van de ecologische verbindingszones langs  Continu
      (initiatiefnemer NUON), onder de in de Notitie                     o.a. de Mark en de Dintel (zie ook thema water).
      windenergie gemeente Moerdijk 2013-2030                          3 Het voortzetten van het groen-blauw stimuleringskader Continu
      genoemde ruimtelijke en sociale randvoorwaarden.                   (STIKA) om de bestaande landschapselementen in stand
      Afval is grondstof                                                 te houden en te ontwikkelen. Dit mede ten behoeve
14    Bewustwording over afvalscheiding bevorderen door     Continu      van de ecologische infrastructuur.
      acties zoals:                                                    4 Educatie en communicatie omtrent het thema natuur     1x in de 1e
           - het aanbieden van gratis compost op de                      door activiteiten op de kinderboerderij voor o.a.     helft en 1x
                milieustraat;                                            basisschoolleerlingen. De invulling hiervan wordt     in de 2e
           - afvalscheiding bij evenementen.                             bepaald door het milieu educatief centrum.            helft
15    Voortzetten van de samenwerking met Afvalservice      Continu    5 Voortzetten van de uitvoering van het in 2015         Continu
      Breda ten aanzien van de inzameling van afval. Dit                 vastgestelde Natuurmanagement plan.
      op basis van het besluit dat hierover in 2016 is
                                                                       6 Ten behoeve van de monitoring van de soortenrijkdom   Continu
      genomen door de raad.
                                                                         wordt de Nationale Databank Flora en Fauna            (bij ieder
16    Samen met bewoners onderzoek doen (b.v. via de        Continu
                                                                         (Natuurloket) met lokale Moerdijkse gegevens gevuld.  project
      gebiedsplannen) naar de mogelijkheden voor
                                                                                                                               bijgewerkt)
      verbetering van afvalscheiding (b.v. ondergrondse
      voorzieningen, extra containers).                                7 Bij elke ruimtelijke ontwikkeling wordt extra         Continu
      Gemeentelijk vastgoed                                              geïnvesteerd in landschappelijke inpassing en de
17     Op basis van de uitkomsten van de analyse in 2016    Continu      ruimtelijke kwaliteit.
      over de mogelijkheden om gemeentelijke gebouwen
      met het grootste energieverbruik te verduurzamen,
      uitvoering geven aan verduurzaming hiervan.
Subdoel 5       Gevarieerde natuur
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                        Planning
#
1     Voorbereidingen treffen op de invoering van de          Continu
      Omgevingswet per vermoedelijk 1 januari 2019. De
      nieuwe wet voorziet in alle regelgeving op het gebied
                                                                                                                                       32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Programma 3             Economie en bedrijvigheid in Moerdijk             Wat willen we bereiken?                                       d.m.v.
                                                                                                                                        actie #
Doelstelling                                                              Voldoende passende ruimte om te ondernemen.                   1, 2, 3, 4,
De economische ambitie is een goed, duurzaam ondernemingsklimaat te                                                                     5, 6, 7
bieden en ondernemers te stimuleren om maatschappelijk verantwoord
                                                                          Goede aansluiting tussen vraag en aanbod op de                1, 2, 8, 9,
te ondernemen. Daarbij richten wij ons enerzijds op een optimale
                                                                          arbeidsmarkt.                                                 10, 11, 12,
benutting van de economische potentie van onze gemeente als
                                                                                                                                        13, 14
hoogwaardig logistiek en industrieel knooppunt en anderzijds op een
dynamisch lokaal bedrijfsleven. Een duurzaam economisch klimaat is erop   Goede dienstverlening voor bedrijven.                         1, 2, 15,
gericht dat onze burgers niet alleen vandaag de dag kunnen werken,                                                                      16, 17, 18
maar ook in de toekomst. Dat vraagt om een concurrerend bedrijfsleven     Maatschappelijk Verantwoord Ondernemerschap.                  1, 2, 19
dat goed kan inspelen op veranderende omstandigheden, wat zeker in
tijden van economische crisis van wezenlijk belang is. Dat vraagt ook om  Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                       Planning
een bedrijfsleven dat maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in      #
het vaandel heeft, dit betekent: werken aan een continue balans tussen           Als regisseur inzicht in de economische situatie van
people, planet en profit en vraagt bijvoorbeeld een voortdurende goede           de gemeente
afstemming met haar omgeving. Het bedrijfsleven staat aan de lat om
economische groei (toegevoegde waarde, werkgelegenheid) te
                                                                          1         Analyseren economische ontwikkelingen o.b.v. de Continu
realiseren, de overheid/gemeente creëert hiervoor de randvoorwaarden:                economische monitor.
een gezond ondernemingsklimaat, zodat ondernemers ook kúnnen                        In aansluiting op regionale en provinciale
ondernemen.                                                                          ontwikkelingen opzetten bedrijfsvastgoedmonitor
Subdoel 1       De economische basis op orde                             Actie #       Promoten van de gemeente Moerdijk                Planning
Gemeente Moerdijk wil vanuit het uitgangspunt ‘economie en               2             Uitvoering geven aan                             Continu
leefbaarheid hand in hand’ een goed vestigingsklimaat bieden voor                      meerjarenmarketingstrategie op basis van plan
ondernemers. De gemeente beoogt groei (minimaal behoud) van de                         van aanpak ‘Moerdijk Marketing’.
werkgelegenheid in de gemeente, waarbij de groei boven het niveau van
het West-Brabantse gemiddelde ligt en de werkloosheid onder het West-    Actie    Voldoende passende ruimte om te ondernemen            Planning
Brabantse gemiddelde.                                                    #
                                                                         3        Verder uitvoering geven aan de                        Continu
                                                                                  bedrijventerreinenprogramma’s voor de lokale
                                                                                  bedrijventerreinen als in 2016 besloten wordt dit te
                                                                                  continueren.
                                                                                                                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>4      Blijven aansluiten bij de regionale aanpak breedband   Continu   14        Bedrijfsschool van de toekomst.                       Continu
       (buitengebied) en faciliteren lokale
       breedbandinitiatieven (glasvezel verbinding)                     Actie    Goede dienstverlening voor bedrijven                   planning
5      Realiseren van nieuwe ruimte om te ondernemen via      Continu   #
       herontwikkeling en uitbreiding van de lokale
                                                                        15       Continueren van de monitoring van de beleving van      1e/2e helft
       bedrijventerreinen in Project 172 (Klundert, Fijnaart-
                                                                                 toezicht (handhaving).
       West en Zevenbergen): afronding initiatieffase en
       start ontwerpfase.                                               16       Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde            Continu
6      Zorgen voor duidelijkheid en waar mogelijk             Continu            accountplan voor bedrijven, gericht op een
       verruiming van de mogelijkheden voor het toestaan                         systematische en doelgerichte aanpak van
       van andere functies in het buitengebied.                                  bedrijfscontacten.
7      Uitvoeren van het plan ‘aanpak landbouwverkeer         Continu   17       Uitvoering geven aan de nieuwe dienstverlening aan     1e/2e helft
       gemeente Moerdijk’, dat in 2016 gereed is gemaakt.                        (startende) ondernemers, vanaf 2017 in samenwerking
                                                                                 met de D6.
Actie Goede aansluiting vraag-aanbod arbeidsmarkt             Planning  18       (Mede) organiseren van netwerkbijeenkomsten voor       1 + ca. 3 x
#                                                                                ondernemers.                                           per jaar
8     Deelnemen aan het regionaal platform Arbeidsmarkt       (4 a 5x   Actie    Maatschappelijk Verantwoord Ondernemerschap            planning
      (rpA).                                                  per jaar) #
9     Realiseren bewustwording leerlingen basis- en           Continu   19       Ondersteunen van opdrachtnemers bij het invullen van Continu
      voortgezet onderwijs voor techniek.                                        de Social return paragrafen.
10    In 2017 wordt uitvoering gegeven aan de concrete,       Continu
      regionale, prestatieafspraken met het                             Indicatoren                               2012    2013    2014      2015
      werkgeversservicepunt, zoals in 2016 gemaakt.
                                                                        Aantal vestigingen (WGE)                  3.127   3.204   3.314     3.357
11    Zorgen voor werkervaringsplekken en garantiebanen       Continu
      bij zowel de gemeentelijke organisatie als onze                   Aantal startende ondernemers (WGE)         253     258     319       273
      samenwerkingspartners.
                                                                        Waardering ondernemingsklimaat (1x         6,5      -       -         -
12    Uitvoering geven aan Interreg opPORTunities, bedoeld Continu      in 4 jaar) Streefcijfer: 7,0 in 2016
      om kinderen van 10-18 kennis te laten maken met het
      werk in en om de haven.                                           Ruimte voor bedrijven
13    Evaluatie proeftuin flexibele arbeid en mogelijk        Continu
      verdere uitrol in 2017.
                                                                                                                                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Waardering beleid ontwikkeling             5,7     -      -      -   Subdoel 2        Levendige kernen
herstructurering bedrijfslocaties (1x in                             De gemeente wil levendige kernen, waarbij de ambitie is gericht op
4 jaar) Streefcijfer: 6,2 in 2016                                    minimaal behoud van winkels en horecavoorzieningen in de
Bedrijventerrein – uitgifte in ha         0 ha   0 ha   0 ha   0 ha
                                                                     centrumgebieden van hoofdkern Zevenbergen en sub regionale kernen
(peildatum 31-12), exclusief                                         Klundert en Fijnaart (in aantal, bvo en diversiteit branchering).
Zeehaven- en Industrieterrein
Moerdijk                                                             Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.
Bedrijventerrein – terstond               2,2*   2,2*    2,2    2,2                                                                    actie #
uitgeefbaar in ha (peildatum 31-12),                                 Sterke centrumfunctie van Zevenbergen, Klundert en Fijnaart.      1, 2
excl. Zeehaven- en Industrieterrein
Moerdijk)
                                                                     Passend aanbod aan activiteiten en evenementen.                   1, 2
                                                                     Toekomstbestendige detailhandel en horecavoorziening              1, 2
Arbeidsmarkt
                                                                     Actie Wat gaan we er voor doen in 2016                            planning
Werkgelegenheid in aantal banen          21.123 20.564 20.670 20.845
(WGE) Streefcijfer: groei minimaal                                   #
0%                                                                   1      Uitvoeren van projecten, gericht op het zorgen voor        Continu
                                                                            onder andere een aantrekkelijk, toekomstbestendig
Beroepsbevolking Moerdijk (WGE)          17.500 17.000 18.000 20.000
                                                                            vestigingsklimaat voor o.a. winkeliers en horeca in de
Participatiegraad (WGE)                  71,8%  69,3%  74,2%  72,3%         centra van Zevenbergen, Klundert en Fijnaart, zodat
                                                                            ondernemers en inwoners zelf kunnen zorgen voor de
Niet werkende werkzoekenden-              3,8%   4,9%   6,5%   6,8%
percentage (WGE)                                                            ‘levendigheid’.
                                                                     2      Actualiseren van het voorwaardenscheppend beleid.          Continu
Waardering arbeidsmarktbeleid (1x in       6,1     -      -      -
4 jaar) Streefcijfer: 6,5 in 2016
                                                                     Indicatoren                              2012       2013    2014      2015
Dienstverlening
                                                                     Waardering centrum Zevenbergen             6,7       7,0
Waardering dienstverlening (1x in 4        6,3     -      -      -
jaar) Streefcijfer: 7,0 in 2016                                      Waardering centrum Klundert                5,3       5,6
                                                                     Waardering centrum Fijnaart                6,8       7,0
                                                                     Streefcijfer: gemiddeld 6,8
                                                                                                                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Subdoel 3        Toeristische bestemming Moerdijk                                       informatievoorziening.
Gemeente Moerdijk is een landelijke, polderrijke gemeente, die wordt          6         Inzetten van het toeristisch fonds, dat 2016             Continu
omgeven door water en beschikt over een unieke en rijke cultuurhistorie.                operationeel is geworden.
De gemeente wil deze toeristische potentie benutten vanwege zowel de
                                                                              7         Verder onderzoeken van de mogelijkheden voor de          Continu
economische als de maatschappelijke functie. Benutten van de toeristisch-
                                                                                        toekomstige exploitatie van de haven in Willemstad
recreatieve potentie draagt bij aan de aantrekkingskracht voor bezoekers
                                                                                        (bijv. privatisering), ter voorbereiding op een besluit
van buiten de gemeente en de recreatiemogelijkheden voor huidige en
                                                                                        hierover.
toekomstige inwoners van de gemeente Moerdijk.
                                                                              8         Participeren in de Gebiedsontwikkeling Waterpoort.       Continu
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.      9         Uitvoeren van de volgende projecten (14, 22,175).        2e helft
                                                                  actie #
Sterke toeristisch-recreatieve band met het water.                1, 7, 8, 9  Indicatoren                                 2012     2013     2014     2015
Toeristisch-recreatief benutten van de cultuurhistorische         2, 3, 4, 5,
                                                                              Aantal toeristische overnachtingen.        86.641
waarden.                                                          8, 9        Streefcijfer: groei 5% in 2016
Optimaal gebruik maken van de groene kwaliteiten van het          3, 5, 8, 9
buitengebied voor toeristisch-recreatieve functies.                           Waardering toeristisch-recreatief
                                                                              aanbod door burgers. Streefcijfer: 8,0
Het verhogen van de toeristische overnachtingen en de             2, 4, 5, 6, in 2016
toeristische bestedingen met 5%.                                  8, 9
                                                                              Waardering toeristisch-recreatief             -        -        -
                                                                              aanbod door toeristen (2015)
Actie     Wat gaan we er voor doen in 2017                       planning     Streefcijfer: 8,0 in 2016
#
1         Voortzetten van de Deltapontjesverbindingen gericht    Continu
          op het verhogen van de bezoekersaantallen.             (toeristisch
                                                                 seizoen)
2         Uitvoeren van projecten onder de noemer “De Stelling Continu
          van Willemstad”.
3         Uitvoeren van de plannen Fort Sabina.                  Continu
4         De gemeente faciliteert initiatieven vanuit bedrijven  Continu
          en burgers om de toeristische-recreatieve
          mogelijkheden van ons (militair) erfgoed te benutten.
5         Zorgen voor een goede toeristische                     Continu
                                                                                                                                                        36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Subdoel 4         Hoogwaardig logistiek en industrieel Knooppunt                        Regionale ontwikkelingsmaatschappij Rewin.
                  Moerdijk                                                      4       Concretiseren van de economische kansen van de                  Continu
Gemeente Moerdijk streeft naar een optimale benutting van de strategische               Corridor A16.
ligging van het Zeehaven- en Industrieterrein Moerdijk op de as Rotterdam-
                                                                                5       Uitvoeren Gebiedsontwikkeling Moerdijk                          1e/2e helft
Antwerpen, waarbij de ruimtelijke mogelijkheden voor economische
                                                                                        MeerMogelijk (koppeling tussen economie en
ontwikkeling in harmonie zijn met de leefomgeving: veilig en duurzaam.
                                                                                        leefbaarheid) via meerdere projecten.
Naast de multinationals die veelal op Zeehaven- en Industrieterrein
Moerdijk zijn gevestigd, zijn ook de agrarische sector en het lokale midden-
en kleinbedrijf belangrijk voor het versterken van de Moerdijkse positie. Hier
ligt de innovatiekracht die nodig is om de concurrentiepositie te versterken    Indicatoren*                                 2012       2013     2014       2015
en bij te dragen aan de regionale speerpuntsectoren biobased economy,           Aantal vestigingen (Havenschap)                 409        416      419          427
logistiek en maintenance.
                                                                                Werkgelegenheid (direct) in aantal            8.678      8.371    8.663        8.588
                                                                                banen (Havenschap)
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v. actie
                                                                  #             Uitgeefbare grond in hectares (per 1-           137        137      137          130
                                                                                1)
Duurzame benutting van de economische kansen van de               1, 2, 4
haven.                                                                          Gronduitgifte in ha (ambitie                     0,3        1,2      0,2            7
De sterke speerpuntsectoren biobased economy,                     1, 2, 3, 4    Havenschap: 5 ha per jaar)
maintenance, logistiek verder ontwikkelen.                                      Zeeschepen – aantal                           1.973      1.686    1.603        1.768
Met de uitvoering van de Havenstrategie zorgen voor een           1, 2, 3, 4, 5
                                                                                Zeeschepen – overslag (ton x                  6.941      5.667    5.745        6.235
structurele koppeling tussen People, Planet en Profit.                          1.000)**
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                            planning      Binnenvaartschepen - aantal                  12.723    12.837   11.622        10.961
#                                                                               Binnenvaartschepen – overslag (ton          13.350     12.830   11.036        10.400
1        Deelnemen aan de GR Havenschap Moerdijk                  Continu       x1.000)**
2        Project 170: uitvoeren havenstrategie, met speerpunt     Continu       *Realisatie hiervan ligt bij het Havenschap
                                                                                **Ambitie Havenschap is in totaal € 26 miljoen ton in 2030
         het uitvoeren van de Moerdijkregeling
         (waarborgregeling) en verbeteren leefbaarheid kern
         Moerdijk.
3        Versterken van de concurrentiepositie via deelname       Continu
         aan de GR Regio West-Brabant en participatie in de
                                                                                                                                                                37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> Bijlage 3: uitgebreide omschrijving acties begroting programma 3
                                                                         Actie # Voldoende passende ruimte om te ondernemen             Planning
Subdoel 1        De economische basis op orde                            3       Verder uitvoering geven aan de                         Continu
                                                                                 bedrijventerreinenprogramma’s voor de lokale
Actie    Wat gaan we er voor doen in 2017                       Planning         bedrijventerreinen, onder voorwaarde dat het
#                                                                                betreffende bedrijfsleven zich organiseert en ook zelf
         Als regisseur inzicht in de economische situatie van                    initiatief toont.
         de gemeente                                                     4       Blijven aansluiten bij de regionale aanpak breedband   Continu
                                                                                 (buitengebied) en faciliteren lokale
1           Analyseren economische ontwikkelingen o.b.v. de Continu
                                                                                 breedbandinitiatieven (glasvezel verbinding)
             economische monitor, inclusief jaarlijkse
                                                                         5       Realiseren van nieuwe ruimte om te ondernemen via      Continu
             werkgelegenheidsenquête via de Regio West-
                                                                                 herontwikkeling en uitbreiding van de lokale
             Brabant (RWB)
                                                                                 bedrijventerreinen in Project 172 (Klundert, Fijnaart-
             Zodat we op basis van de ontwikkelingen op tijd
                                                                                 West en Zevenbergen): afronding initiatieffase en
             kunnen inspelen op de situatie waar nodig.
                                                                                 start ontwerpfase.
            1.1 (+levendige kernen) In aansluiting op
                                                                         6       Zorgen voor duidelijkheid en waar mogelijk             Continu
             regionale en provinciale ontwikkelingen opzetten
                                                                                 verruiming van de mogelijkheden voor het toestaan
             bedrijfsvastgoedmonitor t.b.v. volgen verloop
                                                                                 van andere functies in het buitengebied (bijv. verkoop
             bedrijfsvastgoed- waarde en leegstand van
                                                                                 streekproducten aan huis). Dit als onderdeel van het
             bedrijvenlocaties (detailhandel,
                                                                                 gebiedsplan buitengebied.
             bedrijventerreinen).
                                                                         7       Uitvoeren van het plan ‘aanpak landbouwverkeer         Continu
Actie    Promoten van de gemeente Moerdijk                      Planning         gemeente Moerdijk’, dat in 2016 gereed is gemaakt,
#                                                                                gericht op het verbeteren van de bereikbaarheid van
2        Uitvoering geven aan meerjarenmarketingstrategie op Continu             en verkeersveiligheid in het buitengebied.
         basis van plan van aanpak ‘Moerdijk Marketing’. Dit in          Actie # Goede aansluiting vraag-aanbod arbeidsmarkt            Planning
         samenwerking met de stakeholders uit de
                                                                         8       Deelnemen aan het regionaal platform Arbeidsmarkt      Continu
         samenleving en het bedrijfsleven.
                                                                                 (rpA). Speerpunt is het uitvoering geven aan het in    (4 a 5x
         Belangrijke pijler voor 2017 is o.a. het. werken aan
                                                                                 2016 opgestelde uitvoeringsplan rpA.                   p.j.)
         duidelijke positioneringen van Willemstad als de
         belangrijkste trekker voor toerisme en recreatie in             9       Realiseren bewustwording leerlingen basis- en          Continu
         Moerdijk en daarnaast van het haven- en                                 voortgezet onderwijs voor techniek:
         industrieterrein als economische en                                          - Doorontwikkeling en uitbreiding van het
         werkgelegenheidsmotor in de gemeente en de regio.                                techniekprogramma op 12 Brede scholen
                                                                                                                                                38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>             -   Continueren van de samenwerking in het                               gestructureerd overleg met ondernemersverenigingen.
                 kader van het Technasium, het Beta Challenge                 17      Uitvoering geven aan de nieuwe dienstverlening aan   1e/2e helft
                 Programma en Verrassend Leerzaam met het                             (startende) ondernemers, vanaf 2017 in samenwerking
                 Markland College.                                                    met de D6.
10      In 2017 wordt uitvoering gegeven aan de concrete,         Continu     18      (Mede) organiseren van netwerkbijeenkomsten voor     1x per jaar
        regionale, prestatieafspraken met het                                         ondernemers, zoals het Ondernemersontbijt voor       + ca. 3 x
        werkgeversservicepunt, zoals in 2016 gemaakt. Deze                            minimaal 200 ondernemers (mkb en multinationals) en per jaar
        zijn vastgelegd in het DVO .                                                  kleinschalige netwerkbijeenkomsten gericht op
11      Zorgen voor werkervaringsplekken en garantiebanen         Continu             (maatschappelijk verantwoord) ondernemerschap en
        bij zowel de gemeentelijke organisatie als onze                               innovatie.
        samenwerkingspartners. Daarnaast hierover                             Actie # Maatschappelijk Verantwoord Ondernemerschap          planning
        communiceren richting het bedrijfsleven t.b.v. de
                                                                              19      Ondersteunen van opdrachtnemers bij het invullen van Continu
        voorbeeldfunctie. Conform richtlijn VNG wil de
                                                                                      de Social return paragrafen, waardoor sociale
        gemeente Moerdijk in 2017 minimaal één
                                                                                      doelstellingen worden behaald (voor de mogelijkheden
        garantiebaan creëren.
                                                                                      omtrent ondersteuning, zie inkoopbeleid).
12      Uitvoering geven aan Interreg opPORTunities, bedoeld      Continu
        om kinderen van 10-18 kennis te laten maken met het                   Subdoel 2      Levendige kernen
        werk in en om de haven. Het doel hierbij is dat zij later
        mogelijk kiezen voor het werk in de haven.                            Actie # Wat gaan we er voor doen in 2016                     planning
13      Evaluatie proeftuin flexibele arbeid en mogelijk          Continu     1       Uitvoeren van de volgende projecten, gericht op het  Continu
        verdere uitrol in 2017.                                                       zorgen voor onder andere een aantrekkelijk,
                                                                                      toekomstbestendig vestigingsklimaat voor o.a.
14      Bedrijfsschool van de toekomst.                           Continu             winkeliers en horeca in de centra van Zevenbergen,
                                                                                      Klundert en Fijnaart, zodat ondernemers en inwoners
Actie # Goede dienstverlening voor bedrijven                      planning            zelf kunnen zorgen voor de ‘levendigheid’:
15      Continueren van de monitoring van de beleving van         1e/2e helft              - Project 122: Centrumontwikkeling Fijnaart:
        toezicht (handhaving). Evalueren van deze monitoring                                  afrondingsfase herinrichting Voorstraat
        en verbeteringen doorvoeren t.b.v. monitoring 2016.                                - Project 153: Centrumontwikkeling
16      Uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde               Continu                     Zevenbergen:
        accountplan voor bedrijven, gericht op een                                            o deellocatie Stoofstraat; ontwerpfase.
        systematische en doelgerichte aanpak van                                              o deellocaties Haven/Markt: uitvoeringsfase
        bedrijfscontacten, waaronder bedrijfsbezoeken en                                      o deellocatie Kasteeltuin: afrondingsfase.
                                                                                                                                                   39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                 o deellocatie Molenstraat: ontwerpfase.                        zoals de cultuurroute en de open monumentendag.
                 (ziewww.centrumontwikkelingzevenbergen.nl)                     Daarnaast bewaakt de gemeente de voortgang bij
            -    Project 171: Centrumontwikkeling Klundert;                     regionale, nationale of internationale initiatieven zoals
                 voortzetten van de uitvoeringsfase.                            Van Gogh en de Liberation Route.
2       Actualiseren van het voorwaardenscheppend beleid          Continu     5 Zorgen voor een goede toeristische                        Continu
        t.w.:                                                                   informatievoorziening via:
            - Terrassenbeleid;                                                       - Inzetten van bestaande kanalen en middelen,
            - Standplaatsenbeleid;                                                        zoals het VVV i-punt in Willemstad en
            - Evenementensubsidie en sponsoring, als                                      Zevenbergen
                 onderdeel van Moerdijk Marketing.                                   - Uitrollen van het VVV i-punt in Klundert.
                                                                                     - Zorg dragen voor een actuele en toegankelijke
Subdoel 3       Toeristische bestemming Moerdijk                                          website.
                                                                              6 Inzetten van het toeristisch fonds, dat 2016              Continu
Actie # Wat gaan we er voor doen in 2017                         planning       operationeel is geworden, om zo toeristische
1       Voortzetten van de Deltapontjesverbindingen              Continu        ondernemers financieel te stimuleren om zelf
        Willemstad-Numansdorp, Moerdijk-Strijensas en het        (toeristisch   initiatieven te ontplooien die bijdragen aan het
        Volkerakpontje gericht op het verhogen van de            seizoen)       toeristisch aanbod.
        bezoekersaantallen.                                                   7 Verder onderzoeken van de mogelijkheden voor de           Continu
2       Uitvoeren van projecten onder de noemer “De Stelling Continu            toekomstige exploitatie van de haven in Willemstad
        van Willemstad” om de toeristisch-recreatieve                           (bijv. privatisering), ter voorbereiding op een besluit
        potentie van Willemstad in combinatie met de                            hierover.
        ‘satellieten’ fort Bovensluis, fort Buitensluis, fort de              8 Participeren in de Gebiedsontwikkeling Waterpoort         Continu
        Hel, fort Prins Frederik en fort Sabina te versterken en                om de kansen van bovengenoemde actiepunten te
        daarmee aansluiten op de forten van De Brabantse                        vergroten.
        Wal en de Zuiderwaterlinie.                                           9 Uitvoeren van de volgende projecten:                      2e helft
3       Uitvoeren van de plannen Fort Sabina, zoals              Continu             - Project 14: Havenfront Willemstad;
        vastgesteld in 2016, door de provincie en de raad (o.a.                           -Hotel / Vastgoed: ontwerpfase (2e helft
        opknappen, ruimtelijk versterken en organisatorisch).                             2017)
4       De gemeente faciliteert initiatieven vanuit bedrijven    Continu             - Project 22: Golfbaan Zevenbergen;
        en burgers om de toeristische-recreatieve                                         uitvoeringsfase (2e helft 2017)
        mogelijkheden van ons (militair) erfgoed te benutten,                        - Project 175: Fietspaden – en
                                                                                          wandelpadennetwerk Moerdijk; duurt tot
                                                                                                                                                   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                2020                                                     begroting van de RWB zijn:
                                                                             - Aantrekken nieuwe investeringen en uitvoeren
Subdoel 4     Hoogwaardig logistiek en industrieel Knooppunt                      van de businessplannen voor Maintenance,
              Moerdijk                                                            Logistiek en Biobased Economy (Rewin);
Actie # Wat gaan we er voor doen in 2017                      planning       - Excellente arbeidsmarkt (rpA, zie subdoel 1);
                                                                             - Bereikbare regio, met focus op o.a.:
1       Deelnemen aan de GR Havenschap Moerdijk, met als      Continu                o TEN-T studie corridor North Sea-
        belangrijkste dossiers in 2017:                                                   Mediterranean (oa Robel);
             - Uitvoering Havenstrategie, Logistiek Park                             o Knelpunt Hollands Diep in
                Moerdijk, Duurzame Verbindingen Moerdijk;                                 buisleidingenstraat en intensiveren
             - Vergroten van de (financiële) slagkracht en                                gebruik hiervan;
                ‘professionaliteit’ van het Havenschap in                            o Monitoring autosnelwegen, waaronder
                relatie tot de voorliggende opgave uit de                                 knooppunt Klaverpolder.
                Havenstrategie. Onderdeel hiervan is het                     - Attractief vestigingsklimaat, met o.a.
                verkennen van strategische                                        ontwikkelen ruimtelijke economische visie en
                samenwerkingsrelaties.                                            uitvoeren regionale afspraken werklocaties.
        Voor begroting Havenschap 2017 zie:                              Zie ook: www.west-brabant.eu en www.rewin.nl
        www.portofmoerdijk.nl
                                                                       4 Concretiseren van de economische kansen van de         Continu
2       Project 170: uitvoeren havenstrategie, waarbij        Continu    Corridor A16, in navolging van bestuurlijke afspraken
        rekening gehouden wordt met de opdracht vanuit de                tussen de gemeenten Breda, Oosterhout, Etten-Leur
        gemeenteraad vervat in de aangenomen motie op 12                 en Moerdijk, en in dat kader (laten) onderzoeken wat
        december 2013. Speerpunt voor de gemeente is het                 nodig is om de logistieke keten te optimaliseren en
        Uitvoeren van de Moerdijkregeling (waarborgregeling)             meer toegevoegde waarde te creëren, als input voor
        en verbeteren leefbaarheid kern Moerdijk;                        een uitvoeringsagenda.
        Andere onderdelen van het uitvoeringsprogramma,                5 Uitvoeren Gebiedsontwikkeling Moerdijk                 1e/2e helft
        o.a. m.b.t. arbeidsmarkt, veiligheid en duurzaamheid,            MeerMogelijk (koppeling tussen economie en
        staan elders in de beleidsbegroting opgenomen.                   leefbaarheid), via de volgende projecten:
                                                                             - Project 80: Waterfront Moerdijk:
3       Versterken van de concurrentiepositie via deelname    Continu            -deelgebied 1en 2, haven/westelijke oever:
        aan de GR Regio West-Brabant en participatie in de                        Medio 04/17 afronding initiatieffase en start
        Regionale ontwikkelingsmaatschappij Rewin.                                ontwerpfase.
        Speerpuntsectoren zijn m.n. de moderne                               - Project 120: Logistiek Park Moerdijk;
        maakindustrie en logistiek. Speerpunten in de
                                                                                                                                        41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>  uitvoeringsfase.
- Project 147: Gemeentelijk programma
  Moerdijk Meer Mogelijk.
   -leefbaarheidsimpuls Zev.Hoek:
     uitvoeringsfase.
  -herontwikkeling Huizersdijk: initiatieffase.
  -herinrichting bedrijventerrein
    Klundert: ontwerpfase.
- Project 162: Noordelijke randweg
  Zevenbergen; ontwerpfase.
- Project 164: Inrichting Stationsgebied Lage
  Zwaluwe; ontwerpfase.
                                                42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Programma 4 Veiligheid in Moerdijk                                            2 Blijvend inzetten op de versterking van de            2e helft
                                                                                (gebiedsgerichte) samenwerking door het betrekken     (afron
Doelstelling                                                                    van alle veiligheidspartners.                         ding)
Een veiliger Moerdijk is een gezamenlijke doelstelling van overheid,          3 Verder uitvoering geven aan het in 2016               Continu
burgers, bedrijfsleven en onze partners in de veiligheidsketen. Wij willen      geactualiseerde actieprogramma Integrale Veiligheid
dat onze inwoners zich veilig voelen. Dat vergt de nodige inspanningen          2016 – 2019
gezien het feit dat onze gemeente de 4de plaats op de ranglijst van
                                                                              4 Actief deel blijven nemen in regionale samenwerking   Continu
risicoconcentratiegebieden in Nederland inneemt.
                                                                                op het gebied van “crisisbeheersing en sociale
                                                                                veiligheid, “risicobeheersing en externe veiligheid,
Subdoel 1        Versterken veiligheidsnetwerk                                  “bestrijding georganiseerde criminaliteit
De gemeente versterkt haar regierol en faciliterende rol binnen het
                                                                              5 Innoveren op het gebied van risico- en                Continu
veiligheidsnetwerk, om zo te sturen, te interveniëren en de
                                                                                crisiscommunicatie en bevolkingszorg
randvoorwaarden in stand te houden waarmee de diverse betrokken
partijen op het terrein van veiligheid op een effectieve manier blijven       6 Realisatie van een gemeentelijk informatieknooppunt   Continu
samenwerken en met elkaar een aanvaardbaar niveau van veiligheid en             op het gebied van “Veiligheid en zorg”,
leefbaarheid weten te consolideren.                                             “Georganiseerde criminaliteit” en “Toezicht zeehaven-
                                                                                en industrieterrein Moerdijk”.
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v       7 Deelname aan de landelijke veiligheidsmonitor         1e helft
                                                                  actie #     8 Het initiëren en mee ontwikkelen van een gezamenlijk  Continu
Het als regisseur, facilitator en innovator positioneren van de   1, 2, 3, 4,   uitvoeringsprogramma tussen de omgevingsdienst,
gemeente binnen het veiligheidsnetwerk.                           5, 6, 7 , 8   veiligheidsregio en de Provincie Noord Brabant.
Samen met onze partners werken aan de veiligheid in               1, 2, 3, 4,
Moerdijk, met specifieke aandacht voor het Zeehaven- en           5, 6, 8
Industrieterrein Moerdijk en haar omgeving.
Een betere verbinding tussen veiligheid en zorg.                  1, 3, 4, 5
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                            Planning
#
1       Proa-actief uitvoeren van onze gemeentelijke taken        Continu
        met aandacht voor veiligheid, door het onderwerp
        veiligheid eerder te betrekken bij processen.
                                                                                                                                               43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Subdoel 2         Risico’s in balans.                                        3       Het beoefenen van het in 2016 opgestelde sociaal         1e helft
De veiligheidszorg en de aandacht voor veiligheid is in evenwicht met het            calamiteitenplan Moerdijk.
risicoprofiel van de gemeente. De gemeente gaat verantwoord om met           4       Uitvoering geven aan de scherpe kaderstelling op         Continu
de risico’s en het is duidelijk wat men van welke partij mag verwachten              (externe- en brand)veiligheid binnen vergunningen.
en waar de eigen rol van de gemeente ligt.
                                                                             5       Uitvoeren van de havenveiligheidsplannen voor het        Continu
Gestreefd wordt naar een scheiding tussen risicobronnen en kwetsbare
                                                                                     zeehavengebied Moerdijk en bedrijventerrein
bestemmingen.
                                                                                     Dintelmond.
Wat willen we bereiken?                                          d.m.v.      6       Uitvoering geven aan het in 2016 vastgestelde            Continu
                                                                 actie #             uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid – Hollandsch
                                                                                     Diep.
Het hebben en het met onze burgers delen van een actueel         2
inzicht in de veiligheidsrisico’s binnen onze gemeente.                      7       Blijven optimaliseren van de brandweerzorg, medische Continu
                                                                                     zorg en politiezorg binnen onze gemeente en de
Het implementeren van veiligheid bij zowel                       1, 2                instandhouding van de specifieke zorg binnen het
bestemmingsplannen, beleidsplannen en regels.                                        zeehaven- en industrieterrein Moerdijk.
Een adequate controle op de naleving van wet- en regelgeving 4, 5, 6
                                                                             8       Plan van aanpak opstellen over hoe we de                 1e helft
en het conform vergunning handelen van bedrijven en
                                                                                     bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid in gebieden, waar
vervoerders.
                                                                                     sprake is van een slechte opkomsttijd en beperkte
Een adequate gemeentelijke (veiligheids-)organisatie, waarbij    1, 2, 3, 7,         operationele slagkracht kunnen verbeteren.
het thema veiligheid integraal wordt meegenomen bij de           8
                                                                             9       Het opstellen van een evacuatieplan voor het             1e helft
uitvoering van alle gemeentelijke taken.
                                                                                     bedrijventerrein Dintelmond.
Het samen met onze partners verbeteren van de                    1, 2, 3, 5,
beheersbaarheid van incidenten.                                  6, 7 , 8, 9
                                                                             Subdoel 3        Een veilige buurt voor iedereen
                                                                             De veiligheid en veiligheidsbeleving wordt voor een belangrijk deel
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                           planning    bepaald door de overlast, spanningen in de buurt en achter de voordeur,
#                                                                            donkere plaatsen en verloedering binnen de leefomgeving. Wij zetten ons
1       Verankeren van de risico’s van infrastructuur en         Continu     samen met onze burgers, ondernemers en andere veiligheidspartners
        risicovolle inrichtingen bij de herziening van                       optimaal in om deze situaties te bestrijden
        bestemmingsplannen.
2       Uitvoeren van de verbetermaatregelen op het gebied       2e helft    Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.
        van bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid binnen onze      (Afrond-                                                                      actie #
        spoorzones.                                              ing)        Inwoners voelen zich (mede)verantwoordelijk voor de               1, 3, 4,
                                                                                                                                                       44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>veiligheid in de buurt.                                          5, 7, 8, 7       Bestrijding van overlast bij specifieke problemen binnen Continu
                                                                 9                de uitgaans- en recreatiegebieden.
Versterking van de sociale structuur, waardoor veilige en        1, 2, 3, 8       Verdere verbetering van de samenwerking van BOA’s         Continu
leefbare buurten ontstaan.                                       4, 5, 8          met overige veiligheidspartners in de buurt (zoals
Overlast (buren-, jeugd-, horeca-, drugs-, verkeer-, etc.) in de 1, 2, 5,         wijkagent, corporatie, buurtpreventieteams, s etc.).
leefomgeving wordt effectief bestreden.                          7, 8, 9  9       Plan van aanpak opstellen omtrent verpaupering van        1e helft.
Het aanpakken van high-impact crime; bestrijding woning- en      1, 3, 4,         leegstaande panden.
bedrijfsinbraken, overvallen en straatroven.                     5, 6
Vermindering van verpauperde panden, donkere plekken en          1, 5, 9  Subdoel 4        Bijzondere aandacht voor georganiseerde criminaliteit
andere situaties die het veiligheidsgevoel verslechteren.                 Ondermijnende criminaliteit tast het functioneren van de samenleving
                                                                          aan. Dit vraagt om een effectieve aanpak van deze (ondermijnende)
Vroegtijdig signaleren van spanningen in buurten en              1, 8     georganiseerde criminaliteit, waarbij alle middelen en instrumenten
zorgbehoefte achter de voordeur en daar samen met onze                    worden ingezet die de gemeente tot haar beschikking heeft.
partners adequaat op reageren.
                                                                          Wat willen we bereiken?                                          d.m.v.
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                           Planning                                                                  actie #
#
                                                                          Het verkrijgen van een beter beeld van de                        1, 2, 3
1       Faciliteren van buurtpreventieteams en                   Continu  verschijningsvormen en de activiteiten op het gebied van
        whatsappgroepen in iedere woonkern.                               georganiseerde criminaliteit binnen onze gemeente.
2       Continueren van de inzet van buurtbemiddeling.           Continu  Het versterken van het gemeentelijk instrumentarium om           1, 2, 3, 4,
3       Bestrijding woninginbraken door een actieve              Continu  georganiseerde criminaliteit vroegtijdig te signaleren en te     5
        voorlichting en een actieve stimulans van het keurmerk            bestrijden.
        “Veilig Wonen” richting burgers en corporaties.                   Het voorkomen en beperken van activiteiten op het gebied         1, 2, 3 , 4
4       Meer aandacht voor veiligheid(beleving) binnen de        Continu  van georganiseerde criminaliteit, alsmede faciliterende
        burgerschouwen.                                                   activiteiten.
5       Aan de hand van de in 2016 in kaart gebrachte onveilige 2e helft
        plaatsen en hotspots, samen met de                                Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                           Planning
        buurtpreventieteams, worden in 2017                               #
        prestatieafspraken gemaakt met Woningcorporaties                  1       Uitvoering geven aan de specifieke actiepunten op het    Continu
6       Actief verbeteren van de veiligheid en het               Continu          gebied van “Bestrijding georganiseerde criminaliteit”.
        veiligheidsgevoel op industrie- en bedrijventerreinen.            2       Verdere uitvoering geven aan het in 2016 ingerichte      Continu
                                                                                                                                                    45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>  ‘lokaal informatieplein’, dat is ingezet om gezamenlijk
  informatie en signalen te verzamelen inzake
  georganiseerde criminaliteit.
3 Blijvend investeren in de awareness van de              Continu
  gemeentelijke organisatie.
4 Het actueel houden van beleid gericht op prostitutie,   Continu
  mensenhandel, drugshandel en afgifte vergunningen
  aan bepaalde branches (Bibob), etc.
5 Verder ontwikkelen van een bestuurlijk                  Continu
  instrumentarium om effectiever vormen van
  georganiseerde criminaliteit te kunnen bestrijden.
                                                                  46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: uitgebreide omschrijving acties begroting programma 4               bevolkingszorg (GIMS en Quick-start bevolkingszorg).
                                                                               Deze tools vinden allen hun oorsprong in Moerdijk.
Subdoel 1        Versterken veiligheidsnetwerk
                                                                         6     Realisatie van een gemeentelijk informatieknooppunt    Continu
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                          Planning       op het gebied van “Veiligheid en zorg”,
#                                                                              “Georganiseerde criminaliteit” en “Toezicht zeehaven-
1      Uitvoeren van onze gemeentelijke taken met aandacht Continu             en industrieterrein Moerdijk”. Een voorbeeld is het in
       voor veiligheid, waarbij pro-actief de voorkeur heeft                   2016 gestarte VTH-team, dat in 2017 verder wordt
       boven reactief. Dit door het onderwerp veiligheid                       ontwikkeld als informatiepunt.
       voortaan eerder te betrekken in processen (zoals bij              7     Deelname aan de landelijke veiligheidsmonitor          1e helft
       ruimtelijke ontwikkelingen en zorg).                                    (enquête omtrent de veiligheidsbeleving onder
2      Blijvend inzetten op de versterking van de               2e helft       inwoners).
       (gebiedsgerichte) samenwerking door het betrekken        (afron   8     Het initiëren en mee ontwikkelen van een gezamenlijk Continu
       van alle veiligheidspartners met een taak binnen de      digs-          uitvoeringsprogramma tussen de omgevingsdienst,
       gemeente. De huidige gebiedsgerichte samenwerking        fase)          veiligheidsregio en de Provincie Noord Brabant. Dit om
       binnen het zeehavengebied, de spoorzone                                 op het gebied van risicobeheersing een betere
       Zevenbergen en bedrijventerrein Dintelmond, wordt in                    samenwerking te bevorderen.
       2017 verder uitgebreid op het gebied van recreatie. Dit
       om ook op deze terreinen de veiligheid te bevorderen.
                                                                         Subdoel 2       Risico’s in balans.
3      Verder uitvoering geven aan het in 2016                  Continu
                                                                         Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                       planning
       geactualiseerde actieprogramma Integrale Veiligheid
                                                                         #
       2016 – 2019
                                                                         1     Verankeren van de risico’s van infrastructuur en       Continu
4      Actief deel blijven nemen in regionale samenwerking      Continu
                                                                               risicovolle inrichtingen bij de herziening van
       op het gebied van “crisisbeheersing en sociale
                                                                               bestemmingsplannen. Hierbij staat het oplossen van
       veiligheid (district de Markiezaten)”, “risicobeheersing
                                                                               (latente) saneringssituaties, alsmede een goede
       en externe veiligheid (regio MWB)”, “bestrijding
                                                                               scheiding tussen risico’s en kwetsbare groepen
       georganiseerde criminaliteit (regio Zeeland-MW-
                                                                               centraal.
       Brabant)”. Een voorbeeld hiervan is de crisisbeheersing
       de Markiezaten, waarbij gezamenlijk opleidingen,                  2     Uitvoeren van de verbetermaatregelen op het gebied     2e helft
       trainingen etc. worden genoten. Ook in het geval van                    van bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid binnen onze    (afron-
       crisis, weten deze partijen elkaar te ondersteunen.                     spoorzones. Een voorbeeld daarvan is de aanleg van     dings-
                                                                               een vloeistofkerende goot langs het spoortraject door  fase)
5      Innoveren op het gebied van risico- en                   Continu
                                                                               de kern Zevenbergen.
       crisiscommunicatie (CBIS en veiligheidsdashboard) en
                                                                                                                                               47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>3 Het beoefenen van het in 2016 opgestelde sociaal      1e helft
  calamiteitenplan Moerdijk.                                     Subdoel 3       Een veilige buurt voor iedereen
4 Uitvoering geven aan de scherpe kaderstelling op      Continu  Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                       Planning
  (externe- en brand)veiligheid binnen vergunningen en           #
  daarnaast toezicht en handhaving hierop op basis van           1     Faciliteren van buurtpreventieteams en                 Continu
  het principe van “high trust, high penalty”, zoals in                whatsappgroepen in iedere woonkern. De gemeente
  2016 vastgelegd in het VTH-programma en het                          faciliteert hen door onder andere trainingen en het
  jaarlijkse uitvoeringsprogramma.                                     beschikbaar stellen van benodigde materialen.
5 Uitvoeren van de havenveiligheidsplannen voor het     Continu  2     Continueren van de inzet van buurtbemiddeling. De      Continu
  zeehavengebied Moerdijk en bedrijventerrein                          gemeente faciliteert in dat geval bemiddelaars om de
  Dintelmond.                                                          overlast te verminderen.
6 Uitvoering geven aan het in 2016 vastgestelde         Continu  3     Bestrijding woninginbraken door een actieve            Continu
  uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid – Hollandsch                 voorlichting en een actieve stimulans van het keurmerk
  Diep. Daarnaast blijven we inzetten op de invoering                  “Veilig Wonen” richting burgers en corporaties.
  van een dekkend verkeersbegeleidingssysteem.                         Hiervoor heeft de gemeente een samenwerking met
7 Blijven optimaliseren van de brandweerzorg, medische Continu         ‘actie inbraakproof’, waardoor inwoners gratis hun
  zorg en politiezorg binnen onze gemeente en de                       woning kunnen laten keuren.
  instandhouding van de specifieke zorg binnen het               4     Meer aandacht voor veiligheid(beleving) binnen de      Continu
  zeehaven- en industrieterrein Moerdijk.                              burgerschouwen, dit door bijvoorbeeld het onderhoud
  Hierbij wordt met name ingezet op verbeteren van                     van de openbare ruimte en de uitvoering van projecten
  kwaliteit en opkomsttijd.                                            door een betere inbreng van kennis o.a. op het gebied
8 Plan van aanpak opstellen over hoe we de              1e helft       van het “Keurmerk Veilig Wonen”.
  bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid in gebieden, waar          5     In 2016 is samen met buurtpreventieteams en            2e helft
  sprake is van een slechte opkomsttijd en beperkte                    veiligheidspartners zijn de onveilige plaatsen en hot-
  operationele slagkracht kunnen verbeteren. Een                       spots in de buurt in kaart gebracht. In 2017 gaat de
  voorbeeld hiervan is het inzetten van de toolbox                     gemeente hier samen met Woningcorporaties
  brandveilig leven, van de veiligheidsregio MWB.                      aanpakken, middels prestatieafspraken.
9 Het opstellen van een evacuatieplan voor het          1e helft 6     Actief verbeteren van de veiligheid en het             Continu
  bedrijventerrein Dintelmond.                                         veiligheidsgevoel op industrie- en bedrijventerreinen,
                                                                       o.a. door het stimuleren van het “Keurmerk Veilig
                                                                       ondernemen” of inzet van specifieke gebiedstafels.
                                                                                                                                     48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>7     Bestrijding van overlast bij specifieke problemen binnen Continu      georganiseerde criminaliteit.
      de uitgaans- en recreatiegebieden. Dit o.a. door inzet              3 Blijvend investeren in de awareness van de            Continu
      van meer cameratoezicht. Daarnaast wordt samen met                    gemeentelijke organisatie, haar bestuur en
      horecaondernemers gesproken over een nieuw                            buurtpreventieteams t.a.v. deze problematiek. Dit
      ‘Convenant Kwaliteit Veilig Uitgaan’.                                 door het aanbieden van trainingen en bijeenkomsten
8     Verdere verbetering van de samenwerking van BOA’s         Continu     en door betere screening van het gemeentelijke
      met overige veiligheidspartners in de buurt (zoals                    registratiesystemen, gebiedscontroles, etc.
      wijkagent, corporatie, buurtpreventieteams, s etc.). Dit            4 Het actueel houden van beleid gericht op prostitutie, Continu
      o.a. door deelname aan gebiedstafels, waardoor de                     mensenhandel, drugshandel en afgifte vergunningen
      partners elkaar beter weten te vinden en samenwerken.                 aan bepaalde branches (Bibob), etc.
9     Plan van aanpak opstellen omtrent verpaupering van        1e helft. 5 Verder ontwikkelen van een bestuurlijk                Continu
      leegstaande panden. Dit door hiervoor criteria te                     instrumentarium om effectiever vormen van
      ontwikkelen (zoals bijvoorbeeld eerder of slopen of                   georganiseerde criminaliteit te kunnen bestrijden.
      tijdelijke invulling geven aan panden).
Subdoel 4       Bijzondere aandacht voor georganiseerde criminaliteit
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning
#
1     Uitvoering geven aan de specifieke actiepunten op het Continu
      gebied van “Bestrijding georganiseerde criminaliteit”,
      zoals is opgenomen in het Actieprogramma Integrale
      Veiligheid 2016 – 2019. Op basis hiervan ook het
      blijven versterken van de samenwerking en
      uitwisseling van signalen met partners binnen het RIEC
      (=Regionaal Informatie en Expertise Centrum), het DIP
      (=Districtelijk Informatieplein) en de Havendriehoek
      (bestuurders van de Zeeuws-Brabantse Zeehavens,
      Openbaar Ministerie, Politie, RWS en de
      havenbedrijven).
2     Verdere uitvoering geven aan het in 2016 ingerichte      Continu
      ‘lokaal informatieplein’, dat is ingezet om gezamenlijk
      informatie en signalen te verzamelen inzake
                                                                                                                                         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Programma 5 Samenwerken, samen maken, samen doen in Moerdijk                   deld. Dit kan zijn door de (vakafdeling van de) gemeente of
                                                                               door een andere overheidsorganisatie.
Doelstelling                                                                   De burger duidelijkheid verschaffen over de beoogde en         1, 7, 8, 9,
Het gaat er om als gemeente dichtbij de inwoners van Moerdijk te staan.        geleverde kwaliteit van dienstverlening die de gemeente biedt. 10
Doel is om het gemeentelijk handelen meer aan te laten sluiten op wat er       Deze duidelijkheid wordt geboden door het hanteren van
'buiten leeft'. Een nieuwe manier van werken waarbij gebruik wordt             servicenormen.
gemaakt van de bestaande sociale structuren in een kern, om permanent
                                                                               Snel reageren op meldingen van burgers, bedrijven en           1, 7, 8, 9,
met een dorp (of stad) in gesprek te zijn.
                                                                               verenigingen over de inrichting en beheer van de buitenruimte  10
Niet zorgen voor, maar zorgen dat. De nadruk moet meer liggen op de
                                                                               alsmede een goede terugkoppeling naar de melder. Dit volgens
relatie van de gemeente met burgers en maatschappelijke partijen.
                                                                               de servicenormen.
Moerdijk moet een nieuwe rol spelen, waarin de burger in zijn kracht wordt
gezet om de volle potentie van de samenleving te kunnen benutten.              Het daar waar mogelijk verkorten van de doorlooptijd van de    7, 8, 9, 12,
Moerdijk wil dicht bij haar inwoners staan, vindt een goede dienstverlening    behandeling van aanvragen van burgers.                         13, 14
aan haar inwoners, verenigingen, instellingen en bedrijven erg belangrijk en
wil lokaal bestuur op een goede manier vormgeven. Om die reden kiezen we       Actie     Wat gaan we er voor doen in 2017                     Planning
voor samenwerking als dat de dienstverlening aan onze burgers ten goede        #
komt.                                                                                    Ten aanzien van waarborging goede dienstverlening
                                                                               1         Dienstverlenen op basis van vastgestelde             Continu
Subdoel 1         Verbeteren dienstverlening                                             servicenormen: “zeggen wat je doet en doen wat we
Een efficiënte(re) en effectieve(re) dienstverlening aan inwoners, bezoekers,            zeggen”.
verenigingen, bedrijven en (maatschappelijke) instellingen die aansluit op de  2         We investeren in onze medewerkers als het om         Continu
behoefte en logica van de burger.                                                        professioneel en klant- en servicegericht handelen
                                                                                         gaat.
Wat willen we bereiken?                                            d.m.v.      3         We leren onze klanten kennen, in de eerste plaats    Continu
                                                                   actie #               natuurlijk door de dagelijkse contacten, maar
Een waardering van de burger van de gemeentelijk                   1, 2, 3, 4,           daarnaast door structureel de klanttevredenheid te
dienstverlening met minimaal een 7 (=klanttevredenheid).           5, 6, 7, 8,           meten.
                                                                   9, 10, 11,  4         In aansluiting op de door de raad vastgestelde       Continu
                                                                   12, 13, 14            dienstverleningsvisie gaan we aan de slag met het
80% van de telefonische klantcontacten afhandelen via een          1 , 5, 6              herinrichten van de publieke ruimten van ons
Klant Contact Centrum (KCC) per 31-12-2016. De overige 20%                               gemeentehuis: het (t)huis van onze burgers
van de vragen wordt vraaggericht en gecontroleerd afgehan-
                                                                                                                                                     50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Actie # Ten aanzien van waarborging goede telefonische         Planning Indicatoren                                   2013     2014     2015    2016
        bereikbaarheid
                                                                        Waardering dienstverlening                    -        -        6,7
5       De kwaliteit van onze telefonische bereikbaarheid      Continu
        wordt naast een continue training van onze KCC-                 %(helemaal) mee eens met stelling:
        medewerkers onder andere geborgd door de                                                                      -        -        81%
                                                                        Afhandelingstijd was acceptabel.
        toepassing van een bereikbaarheidsprotocol voor de
        gehele ambtelijke organisatie.                                  %(helemaal) mee eens met stelling:
6       Toetsing van dit protocol vindt plaats door onderzoek  Continu  Voldoende communicatie over het               -        -        74%
        naar de kwaliteit van de telefonische dienstverlening.          verloop van de afhandeling
Actie # Ten aanzien van verbetering en uitbreiding digitale    Planning %(helemaal) mee eens met stelling: Ik
        dienstverlening                                                                                               -        -        82%
                                                                        kreeg wat ik wilde.
7       Het bieden en onderhouden van een heldere en           Continu
        toegankelijke website die primair gericht is op                 % gehaalde servicenormen (zie bijlage) 90%             95%      100%    -
        dienstverlening en informatievoorziening.
8       Meer communiceren via social media                     Continu  Subdoel 2       Burgers, bedrijven en instellingen als partner
9       Het aanbieden van méér digitale producten.             Continu  Bij overheidsparticipatie ligt het initiatief bij de burgers. De overheid
                                                                        participeert, doet mee, is partner in initiatieven van inwoners.
10      Het aanbieden van Apps die het gemak van de burger     Continu
                                                                        Beleidsuitgangspunten:
        dienen.
                                                                        - Alle burgers zijn zich bewust van en in staat om hun
11      Meer gebruik maken van onze aansluiting bij            Continu      verantwoordelijkheid te nemen;
        “MijnOverheid.nl”.                                              - De kracht in de samenleving wordt benut;
Actie # Ten aanzien van het vormgeven van nieuwe diensten      Planning - De overheid is daar waar nodig;
12      Het thuis bezorgen van paspoorten.                     Continu  - Aansluiten bij de leefwereld van inwoners;
                                                                        - Ruimte voor maatwerk.
Actie # Ten aanzien van het lean’ maken van processen,         Planning
        waardoor de dienstverlening efficiënter en effectiever
        kan plaatsvinden.                                               Wat willen we bereiken?                                                d.m.v.
13      Al onze werkprocessen houden we continu kritisch       Continu                                                                         actie #
        tegen het licht en passen we waar nodig aan.                    Een open en faciliterende houding van de gemeentelijke                 1, 2, 3, 7
14      Minimaal 2 processen worden ‘lean’ gemaakt.            Continu  organisatie voor initiatieven van burgers, bedrijven en
                                                                        instellingen.
                                                                        De burger wordt betrokken bij plannen van de gemeente.                 1, 6, 7, 9
                                                                                                                                                      51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Meer gebruik maken van de kracht, kennis en creativiteit van       1, 2, 3, 5, 6       Inventariseren van de mogelijkheden om (meer)            2e helft
de burger.                                                         6, 7                jongeren te interesseren om deel te nemen aan de
Creëren van een goede voedingsbodem voor de ontplooiing en         1                   gebiedstafels.
realisatie van lokale initiatieven.                                            7       Burgers bij ruimtelijke ontwikkelingen betrekken.        Continu
Door meer betrokkenheid van de burgers meer draagvlak              1, 6, 7, 9  8       Uitvoeren van een jeugdschouw, met als doel jongeren 1x per
creëren rondom werkzaamheden en daarmee minder                                         bewuster te maken de openbare ruimte.                    jaar
ontevredenheid.                                                                 9      Naar aanleiding van de pilot in 2015, verder uitrollen   Continu
Het versterken van de sociale structuren in de Moerdijkse          1, 2, 3             van de mogelijkheden om inwoners te betrekken bij de
kernen.                                                                                waardebepaling van hun onroerend goed.
Samen met bewoners hun leefomgeving verbeteren.                    1, 2, 3
                                                                               Indicatoren                               2013    2014      2015   2016
Jongeren meer betrekken bij politieke kwesties, om op die          4, 5, 6, 8
manier jongeren bewuster van de politiek en hun mogelijke                      Waardering inspanningen gemeente
invloed hierop.                                                                om burgers volledig te laten deelnemen -          -         6,4
                                                                               aan de maatschappij
Actie    Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning     Waardering voor het betrekken van
                                                                                                                         -       -         6.1
#                                                                              inwoners bij beleid.
1        Voortzetten en verder ontwikkelen van gebiedsgericht     Continu      %(helemaal) mee eens met stelling:
         werken.                                                               gemeente betrekt buurt voldoende bij      -       -         37%
                                                                    e          aanpak leefbaarheid en veiligheid
2        In beeld brengen hoeveel burgerinitiatieven er jaarlijks 1 helft
         ontstaan en wat hierin de rol van de gemeente is                      %(helemaal) mee eens met stelling:
         geweest.                                                              gemeente doet beroep op
                                                                                                                         -       -         48%%
                                                                               buurtbewoners voor bijdrage
3        Jaarlijkse organisatie van een netwerkevenement voor 2e helft         leefbaarheid en veiligheid
         interne en externe betrokkenen waar de resultaten van
         de initiatieven gepresenteerd worden.                                 %(helemaal) mee eens met stelling:
                                                                               gemeente ondersteunt buurtinitiatieven    -       -         48%
4        Organiseren van een jongerengemeenteraad (eenmalig 1x per             leefbaarheid en veiligheid voldoende
         dag evenement waarbij basisschoolkinderen kennis         jaar
         kunnen maken met de politiek)
5        Faciliteren van de jongerenraad, bestaande uit           Continu
         middelbare scholieren en jong volwassenen (14-23
         jaar).
                                                                                                                                                       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Subdoel 3        Meer grip op regionale samenwerking                       Subdoel 4       Financiën op orde
Samenwerking is geen doel op zich, maar een middel om de                   Streven dat inkomsten en uitgaven jaarlijks minimaal met elkaar in
gemeentelijke taken te blijven uitvoeren. Uitgangspunt is dat Moerdijk     evenwicht zijn, waarbij inzet van reserves alleen plaatsvindt voor
een zelfstandige gemeente blijft. Samenwerking (in de regio) is daarvoor   éénmalige aangelegenheden. Tussentijdse terugkoppeling over de
in onze ogen noodzakelijk. Doelstelling is om de bestuurbaarheid van de    gemeentelijke financiën vindt plaats in de bestuursrapportages.
inzet van regionale samenwerkingsvormen ten behoeve van het
realiseren van gemeentelijke doelen te vergroten.                          Wat willen we bereiken?                                            d.m.v.
                                                                                                                                              actie #
Wat willen we bereiken?                                           d.m.v.   Voldoen aan toetsingskader provincie om in aanmerking te           1
                                                                  actie #  komen voor repressief toezicht.
Vergroten stuurbaarheid regionale samenwerking.                   1, 2     Realiseren taakstellende opdrachten uit de notitie ‘Gewikt en      1
Versterken kaderstellende en controlerende rol van de             1, 2     Gewogen’ en structurele besparing op de organisatiekosten.
gemeenteraad ten aanzien van (regionale) samenwerking.                     Toepassen van het profijtbeginsel.                                 2
Gerichte(re) inzet van regionale samenwerking voor het            1, 2     Evenwicht tussen ambitie en de daarvoor beschikbare                1
realiseren van gemeentelijke doelen.                                       middelen.
                                                                           Zorgen dat de lastendruk niet meer toeneemt dan de                 1
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                            Planning ontwikkeling van de inflatie.
#
1       De opdrachtgeversrol beter vormgeven door het             Continu  Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                           Planning
        aangaan van dienstverleningsovereenkomsten met                     #
        Gemeenschappelijke Regelingen.                                     1       Aanbieden van een reëel sluitende                          2e helft
2       Invulling geven aan de door de raad vastgestelde          2e helft         (meer)jarenbegroting, waarbij de producten zoveel
        spelregels voor verbonden partijen.                                        mogelijk worden onderbouwd met p (prijs) x q
                                                                                   (hoeveelheid).
                                                                           2       Kostendekkendheid van een aantal producten                 2e helft
Indicatoren                              2013     2014    2015     2016            minimaal handhaven op het dekkingspercentage van
                                                                                   2016.
Aantal aangegane
dienstverleningsovereenkomsten met
                                         2        2       3        3
verbonden partijen.
                                                                                                                                                     53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Subdoel 5        Een flexibele organisatie                                          organisatieontwikkeling.
De omgeving waarin de overheid werkt verandert in rap tempo. Minder        5        Informatiebeveiliging op voldoende niveau brengen.      Continu
gericht op bepalen, maar meer gericht op mogelijk maken.
                                                                           6        Implementeren van de vastgestelde organisatiebrede      Continu
Resultaatgericht, met oog voor de inwoners. Deze veranderingen vragen
                                                                                    visie en beleidsrichtlijnen met betrekking tot
om een andere overheid. Een overheid die snel en goed in kan spelen op
                                                                                    informatievoorziening.
ontwikkelingen en de daarbij horende vraagstukken en daar waar nodig
creatief te werk gaat. Bij deze wezenlijke verandering gaat het vooral ook 7        Evalueren van het generatiepact die in 2016 is          1e
om een andere manier van werken met de beste mensen op de juiste                    geïmplementeerd.                                        kwartaal.
plek.
                                                                           Subdoel 6         Gemeenteraad
Wat willen we bereiken?                                          d.m.v.    De gemeenteraad zet zich primair in op haar volksvertegenwoordigende,
                                                                 actie #   kaderstellende en controlerende rol. Verder wil de gemeenteraad
                                                                           nadrukkelijk in gesprek met inwoners, bedrijven en instellingen om te
Integer handelen van de medewerkers.                             1, 2
                                                                           komen tot goede keuzes die gedragen worden binnen de samenleving in
Efficiënte en effectieve uitvoering van de werkzaamheden,        3, 4      Moerdijk.
waarbij de omvang van de organisatie wordt afgestemd op de
te verrichten taken.
                                                                           Wat willen we bereiken?                                          d.m.v.
Medewerkers de ruimte bieden om zelf hun                         3, 4                                                                       actie #
verantwoordelijkheden te nemen en te dragen.
                                                                           Burgers, bedrijven en instellingen betrekken bij                 2, 3, 7
Een toekomstbestendige organisatie.                              3, 4, 7   besluitvorming.
Bewustwording op het gebied van informatieveiligheid.            5, 6      Verdere professionalisering van raadsleden, zodat zij beter in   4, 7
                                                                           staat zijn invulling te geven aan de verschillende zij hebben
Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning  (volksvertegenwoordigend, kaderstellend en controlerend).
#                                                                          Versterking van de rol van de gemeenteraad, zodat de             1, 2, 3, 4,
1       Medewerkers vullen jaarlijks de integriteitsmonitor in. 1e helft   gemeenteraad zijn positie als hoogste bestuursorgaan kan         5, 6, 7
2       Bespreker van de uitkomsten van de                       2e helft  waarmaken en de rollen van volksvertegenwoordiger,
        integriteitsmonitor tijdens workshops met de                       kadersteller en controleur van het college beter tot hun recht
        medewerkers in wisselende samenstelling.                           komen.
3       Verder uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde       Continu   Meer grip op verbonden partijen en op deze manier een            6
        ‘’organisatieonderzoek Gemeente Moerdijk’’.                        invloed en sturing te hebben op de door de partijen uit te
                                                                           voeren taken.
4       Strategische personeelsplanning inzetten voor verdere Continu
                                                                                                                                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                     Planning     benodigde voorbereidingen worden getroffen.
#
1     Aan de hand van de vastgestelde begroting een        1x p/j na
      jaarlijkse politiek-bestuurlijke regie-agenda        vaststelling
      opstellen.                                           begroting
2     Naar aanleiding van de verkenning die in 2016 heeft  1e helft (1e
      plaatsgevonden over de behoefte van de burger om     kwartaal)
      meer betrokken te worden bij de begroting wordt,
      indien er sprake is van deze behoefte, in 2017
      uitvoering geven aan in kaart gebrachte
      mogelijkheden.
3     Inwoners van de gemeente Moerdijk (geen              Continu
      specifieke doelgroep) kennis laten maken met het
      raadswerk om daarmee de betrokkenheid en de
      belangstelling voor het werk van de gemeenteraad
      te vergroten.
4     Monitoring en borging van het in 2016 doorlopen      Continu
      professionaliseringstraject dat de raadsleden hebben
      doorlopen.
5     De rekenkamer West-Brabant zal in 2017 wederom       Continu (1
      een onderzoek uitvoeren naar de doelmatigheid en     onderzoek
      doeltreffendheid van een onderdeel van een           per jaar)
      gemeentelijk beleid.
6     Jaarlijks stelt de gemeenteraad prioriteiten ten     Continu
      aanzien van het toezicht op verbonden partijen.
      Verder worden jaarlijks richtlijnen vastgesteld
      waaraan verbonden partijen moeten voldoen en
      voor de begroting worden zienswijzen door de raad
      vastgesteld.
7     Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen die      2e helft
      in maart 2018 zullen plaatsvinden, zullen de
                                                                                                                    55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: uitgebreide omschrijving acties begroting programma 4         Actie # Ten aanzien van waarborging goede telefonische        Planning
                                                                                 bereikbaarheid
Subdoel 1        Verbeteren dienstverlening
                                                                         5       De kwaliteit van onze telefonische bereikbaarheid     Continu
Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                          Planning         wordt naast een continue training van onze KCC-
#                                                                                medewerkers onder andere geborgd door de
         Ten aanzien van waarborging goede dienstverlening                       toepassing van een bereikbaarheidsprotocol voor de
1        Dienstverlenen op basis van vastgestelde               Continu          gehele ambtelijke organisatie.
         servicenormen: “zeggen wat je doet en doen wat we               6       Toetsing van dit protocol vindt plaats door onderzoek Continu
         zeggen”.                                                                naar de kwaliteit van de telefonische dienstverlening
2        We investeren in onze medewerkers als het om           Continu          van zowel front- als backoffice, verricht door een
         professioneel en klant- en servicegericht handelen                      extern onderzoeksbureau
         gaat. Aspecten die hierbij nadrukkelijk een plaats              Actie # Ten aanzien van verbetering en uitbreiding digitale   Planning
         krijgen, zijn:                                                          dienstverlening
         a.       een “Ja, tenzij..”-houding;                            7       Het bieden en onderhouden van een heldere en          Contin
         b.       de inzet van mediation bij conflictsituaties;                  toegankelijke website die primair gericht is op       Continu
         c.       een heldere communicatie over (te nemen)                       dienstverlening en informatievoorziening: een website u
         besluiten en beslissingen, waarbij bij negatieve                        waarin de meest voorkomende vragen van de burger
         beslissingen gekozen wordt voor meer persoonlijk en                     centraal staan.
         telefonisch contact in aanvulling op of in plaats van
                                                                         8       Meer communiceren via social media. Facebook en       Continu
         brieven en mails.
                                                                                 Twitter zijn de kanalen die we al continu volgen.
3        We leren onze klanten kennen, in de eerste plaats      Continu          Daarnaast wordt ook het kanaal Whatsapp ingezet
         natuurlijk door de dagelijkse contacten, maar                           voor het communiceren en zaken doen met de burger.
         daarnaast door structureel de klanttevredenheid te
                                                                         9       Het aanbieden van méér digitale producten.            Continu
         meten. Dit doen we op verschillende wijzen:
                                                                                 Formulieren voor het aanvragen van onze producten
         burgerenquête, burgerpanel, dorpstafels en gerichte
                                                                                 en diensten maken we niet ingewikkelder dan nodig.
         klantonderzoeken. De uitkomsten hiervan gebruiken
         we om onze dienstverlening daar waar nodig te                   10      Het aanbieden van Apps die het gemak van de burger    Continu
         verbeteren.                                                             dienen, zoals de reeds gelanceerde OmgevingsAlert-
                                                                                 app en de Buitenbeter-app.
4        In aansluiting op de door de raad vastgestelde         Continu
         dienstverleningsvisie gaan we aan de slag met het               11      Meer gebruik maken van onze aansluiting bij           Continu
         herinrichten van de publieke ruimten van ons                            “MijnOverheid.nl”, de landelijk site die de burger
         gemeentehuis: het (t)huis van onze burgers                              toegang biedt tot post, persoonlijke gegevens en
                                                                                                                                            56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>        lopende zaken van vele overheidsdiensten.                                 van de initiatieven gepresenteerd worden. Daarnaast
        Overzichtelijk, veilig en altijd beschikbaar.                             is hier kennisuitwisseling mogelijk en kan de
Actie # Ten aanzien van het vormgeven van nieuwe diensten        Planning         gemeenteraad haar controlerende rol uitoefenen.
12      Het thuis bezorgen van paspoorten                        Continu  4       Organiseren van een jongerengemeenteraad               1x per
                                                                                  (eenmalig dag evenement waarbij                        jaar
Actie # Ten aanzien van het lean’ maken van processen,           Planning
                                                                                  basisschoolkinderen kennis kunnen maken met de
        waardoor de dienstverlening efficiënter en effectiever
                                                                                  politiek)
        kan plaatsvinden.
13      Al onze werkprocessen houden we continu kritisch          Continu 5       Faciliteren van de jongerenraad, bestaande uit         Continu
        tegen het licht en passen we waar nodig aan. Onze                         middelbare scholieren en jong volwassenen (14-23
        klantprocessen bevatten geen onnodige stappen.                            jaar). Zij geven doorlopend zowel gevraagd als
                                                                                  ongevraagd advies aan het college en de
14      Minimaal 2 processen worden ‘lean’ gemaakt.               Continu
                                                                                  gemeenteraad.
Subdoel 2       Burgers, bedrijven en instellingen als partner            6       Inventariseren van de mogelijkheden om (meer)          2e helft
                                                                                  jongeren te interesseren om deel te nemen aan de
Actie   Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning         gebiedstafels (bijvoorbeeld door inzet sociale media
#                                                                                 en Whatsapp).
1       Voortzetten en verder ontwikkelen van gebiedsgericht Continu      7       Burgers bij ruimtelijke ontwikkelingen betrekken, dit  Continu
        werken met als doel toename van het aantal                                gebeurd op basis van de door de raad vastgestelde
        initiatieven en een gelijkwaardige rolverdeling tussen                    richtlijnen burgerparticipatie.
        gemeente, inwoners en maatschappelijke partners.
        Voor 2017 ligt de focus op de uitvoering van de acties            8       Uitvoeren van een jeugdschouw, met als doel            1x per
        die uit de gebiedsplannen volgen.                                         jongeren bewuster te maken de openbare ruimte.         jaar
                                                                          9       Naar aanleiding van de pilot in 2015, verder uitrollen Continu
2       In beeld brengen hoeveel burgerinitiatieven er           1e helft
                                                                                  van de mogelijkheden om inwoners te betrekken bij
        jaarlijks ontstaan, wat hierin de rol van de gemeente is
                                                                                  de waardebepaling van hun onroerend goed.
        geweest. Daarnaast wordt middels een evaluatie
        (benchmark burgerparticipatie) van 10
        participatietrajecten jaarlijks bekeken welke
        knelpunten er vanuit zowel de initiatiefnemer als de              Subdoel 3       Meer grip op regionale samenwerking
        gemeente worden ervaren. Het doel hierbij is                      Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning
        verbeteren van de werkwijze.                                      #
3       Jaarlijkse organisatie van een netwerkevenement voor 2e helft     1     De opdrachtgeversrol beter vormgeven door het            Continu
        interne en externe betrokkenen waar de resultaten                       aangaan van dienstverleningsovereenkomsten met
                                                                                                                                                57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>      Gemeenschappelijke Regelingen, waarin onder meer                          integriteitsmonitor tijdens workshops met de
      wordt aangegeven welke bijdragen er dienen te worden                      medewerkers in wisselende samenstelling.
      geleverd in het kader van te realiseren gemeentelijke               3     Verder uitvoering geven aan het in 2016 opgestelde     Continu
      doelen.                                                                   ‘’organisatieonderzoek Gemeente Moerdijk’’.
2     Invulling geven aan de door de raad vastgestelde           2e helft 4     Strategische personeelsplanning inzetten voor verdere Continu
      spelregels voor verbonden partijen . In 2017 ligt hierbij                 organisatieontwikkeling. Uitgangspunt hierbij is de
      met name de nadruk op:                                                    juiste medewerker op de juiste plek. Hiervoor wordt
      -het om De6 verband opstellen van richtlijnen voor                        de benodigde vertaling gemaakt van de strategische
      gemeenschappelijke regelingen ten behoeve van hun                         ambities van de organisatie, naar de gewenste
      kadernota.;                                                               kwantitatieve (capaciteit) en kwalitatieve (rollen,
      - het evalueren van samenwerking aan de hand van de                       competenties).
      door de GR’s aan te reiken meerjarenbeleidsplannen.
                                                                          5     Informatiebeveiliging op voldoende niveau brengen.     Continu
                                                                                Enerzijds door technische maatregelen en anderzijds
                                                                                door het verhogen van het bewustzijn van de
Subdoel 4      Financiën op orde                                                medewerker. Dit door de inzet van onder andere een
Actie  Wat gaan we er voor doen in 2017                          Planning       organisatiebrede kennistest, workshop en de inzet van
#                                                                               een toets (e-learning).
1      Aanbieden van een reëel sluitende                         2e helft 6     Implementeren van de vastgestelde organisatiebrede     Continu
       (meer)jarenbegroting, waarbij de producten zoveel                        visie en beleidsrichtlijnen met betrekking tot
       mogelijk worden onderbouwd met p (prijs) x q                             informatievoorziening.
       (hoeveelheid).                                                     7     Evalueren van het generatiepact die in 2016 is         1e
                                                                   e
2      Kostendekkendheid van een aantal producten                2 helft        geïmplementeerd. Op basis hiervan wordt bepaald of     kwartaal.
       minimaal handhaven op het dekkingspercentage van                         het bieden van deze mogelijkheid wordt
       2016.                                                                    gecontinueerd.
                                                                          Subdoel 6      Gemeenteraad
Subdoel 5      Een flexibele organisatie
                                                                          Actie Wat gaan we er voor doen in 2017                      Planning
Actie  Wat gaan we er voor doen in 2017                         Planning  #
#
                                                                          1     Aan de hand van de vastgestelde begroting een         1x per jaar
1      Medewerkers vullen jaarlijks de integriteitsmonitor in. 1e helft         jaarlijkse politiek-bestuurlijke regie-agenda         na
2      Bespreker van de uitkomsten van de                       2e helft        opstellen, op basis waarvan de gemeenteraad beter     vaststelling
                                                                                                                                                58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>  zijn volksvertegenwoordigende, kaderstellende en     begroting      voor de begroting worden zienswijzen door de raad
  controlerende taak kan invullen.                                    vastgesteld. Door het in regionaal verband
2 Naar aanleiding van de verkenning die in 2016 heeft  1e helft (1e   organiseren van bijeenkomsten met diverse
  plaatsgevonden over de behoefte van de burger om     kwartaal)      samenwerkingsverbanden wordt de betrokkenheid
  meer betrokken te worden bij de begroting wordt,                    van raadsleden bij deze samenwerkingsverbanden
  indien er sprake is van deze behoefte, in 2017                      vergroot, waardoor ook meer en beter invloed
  uitvoering geven aan in kaart gebrachte                             uitgeoefend kan worden..
  mogelijkheden. Denk hierbij aan een                               7 Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen die   2e helft
  whatsappgroep, facebookpagina, burgerpanel,                         in maart 2018 zullen plaatsvinden, zullen de
  bijeenkomsten, etc.                                                 benodigde voorbereidingen worden getroffen, zoals
3 Inwoners van de gemeente Moerdijk (geen              Continu        de evaluatie van het uitvoeringsprogramma,
  specifieke doelgroep) kennis laten maken met het                    kennismakings- en voorlichtingsbijeenkomsten voor
  raadswerk om daarmee de betrokkenheid en de                         kandidaat -raadsleden etc.
  belangstelling voor het werk van de gemeenteraad
  te vergroten. Dit doen we door gebruik te maken van
  de faciliteiten van Prodemos zoals trainingen etc.
4 Monitoring en borging van het in 2016 doorlopen      Continu
  professionaliseringstraject dat de raadsleden hebben
  doorlopen. Het doel van dit traject was primair het
  vergroten van het vertrouwen van inwoners in het
  lokaal bestuur. In 2017 wordt geëvalueerd in
  hoeverre de doelstellingen zijn bereikt en of er nog
  verdere sturing nodig is.
5 De rekenkamer West-Brabant zal in 2017 wederom       Continu (1
  een onderzoek uitvoeren naar de doelmatigheid en     onderzoek
  doeltreffendheid van een onderdeel van een           per jaar)
  gemeentelijk beleid. Dit in het kader van de
  controlerende functie die de gemeenteraad heeft.
6 Jaarlijks stelt de gemeenteraad prioriteiten ten     Continu
  aanzien van het toezicht op verbonden partijen.
  Verder worden jaarlijks richtlijnen vastgesteld
  waaraan verbonden partijen moeten voldoen en
                                                                                                                                 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3 – Financiële positie op hoofdlijnen                               werklozen minimaal en blijft dit achter bij de verwachtingen. Het aantal
                                                                              uitkeringsgerechtigden stijgt nog steeds.
In de Kadernota’s van de laatste jaren is uitgebreid ingegaan op de           Ook in Den Haag loopt op dit moment het begrotingsproces. Het wordt de
“financiële positie op hoofdlijnen”. Wij zijn van mening dat dit heeft        laatste begroting van het Kabinet Rutte II. Het Kabinet wordt
bijgedragen aan een goed inzicht voor u als raad in hetgeen op de             geconfronteerd met extra uitgaven door o.a. cao-afspraken
gemeente afkomt en waar we op financieel gebied staan.                        rijksambtenaren en opvang vluchtelingen. Daarnaast zijn de aardgasbaten
                                                                              lager. Mocht het Kabinet met extra bezuinigingsmaatregelen komen dan
Het doel is inzicht te verschaffen in de ontwikkelingen binnen de volgende    heeft dit vermoedelijk ook effect voor de omvang van de
onderdelen:                                                                   gemeentefondsuitkering als gevolg van de afspraken ‘samen trap op,
         -weerstandsvermogen;                                                 samen trap af’.
         -claims/ontwikkelingen, en
         -reservepositie.                                                     Weerstandsvermogen
                                                                              Bij de jaarrekening 2015 is de ontwikkeling van de risico’s gescreend. Ten
Actualisatie financiële positie                                               opzichte van het jaar 2014 is geconstateerd dat de risico’s nagenoeg gelijk
                                                                              zijn gebleven. Rekening houdend met de getroffen beheersmaatregelen en
Algemeen                                                                      de kansinschatting dat een risico zich voordoet is minimaal een
De laatste, formele, financiële actualisatie heeft plaatsgevonden bij de      weerstandsvermogen benodigd van € 16,4 miljoen (jaarrekening 2014 was
begroting 2016-2019. In een afzonderlijke aanbiedingsnota is naast de         € 16,5 miljoen). Dit betekent dat op dit moment voldaan wordt aan de
specifieke financiële uitkomsten voor deze jaren ingegaan op de               afspraken dat de weerstandsratio minimaal 1,0 moet zijn. Bij een ratio van
economische en politieke ontwikkelingen. Zo is aangegeven dat het in          1,0 moet de omvang van de risico’s minimaal één keer zijn gedekt door
2014 ingezette lichte herstel van het economisch getij in 2015 is             middel van het weerstandsvermogen in de algemene reserve.
doorgezet. Ook voor 2016 is deze lijn in de voorspellingen van het            Bij de berekening van de vrije ruimte van de algemene reserve, in het
Centraal Plan Bureau (CPB) doorgetrokken. Medio 2015 werd een groei           vervolg van dit hoofdstuk, wordt hiermee rekening gehouden.
verwacht voor 2016 van 2,4%. Inmiddels heeft het CPB deze verwachting
neerwaarts bijgesteld. Er wordt uitgegaan van een economische groei van       De belangrijkste risico’s en daaraan gerelateerde aspecten zijn:
1,8% voor de komende jaren.                                                    Decentralisaties
                                                                                   Vanaf 1 januari 2015 is een aantal sociale taken van de rijksoverheid
De koopkracht voor de huishoudens is in 2016 positief. Dit wordt mede              overgeheveld naar de gemeenten. Het betreft de Jeugdzorg, nieuwe
                                                                   e
veroorzaakt door het met ingang van 2016 doorvoeren van de 1 tranche               WMO-taken en de Participatiewet. De nieuwe taken of uitbreidingen
van de belastingherziening (een macro-effect van 5 miljard).                       zijn gepaard gegaan met flinke budgetkortingen. De gemeente moest
                                                                                   meer met minder doen en voor een deel waren het taken waar de
De rente is laag en verwacht wordt dat dit de komende periode nog zo               gemeente geen ervaring mee had, waardoor het risicoprofiel is
blijft. Dit heeft een positieve invloed op o.a. de woningmarkt. Het aantal         toegenomen. Om de risico’s zoveel mogelijk te beperken is er zoveel
verkochte woningen neemt toe en de woningprijzen stijgen licht.                    mogelijk vanuit een integrale aanpak gewerkt vanuit de verschillende
                                                                                   gemeentelijke disciplines, de regio en met de ketenpartners.
Ondanks deze positieve berichten kenmerkt deze periode zich ook door
het groot aantal faillissementen in de retailmarkt. Hierdoor daalt het aantal      Afgesproken was dat in de begrotingsjaren 2015 en 2016 de uitvoering
                                                                                   van de taken voor de begroting budgettair neutraal wordt verantwoord.
                                                                                                                                                        60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>  Voor het begrotingsjaar 2017 wordt, gelet op de onzekerheden tot op     Werkvoorzieningsschap (WVS) vallen onder het zwaarste
  dit moment, het uitgangspunt van budgettair neutraal verwerken          toezichtregime, maar dat vanwege de financiële- en politieke impact.
  gecontinueerd. Verder wordt gewerkt met een bestemmingsreserve          De risico’s op het gebied van samenwerking worden beheerst door het
  ‘Sociaal Domein’. Na 2017 zullen werkelijke effecten binnen de          inzetten op een goede regiefunctie vanuit de gemeente en het maken
  begroting moeten worden verwerkt.                                       van goede prestatieafspraken, waaronder dienstverlenings-
                                                                          overeenkomsten en het goed monitoren van de uitvoering en het
 Sociale Zaken (inkomensdeel)                                            beoordelen van de risicobeheersing en weerstandsvermogen van de
  Ondanks tekenen van economisch herstel laat een stijging van de         verbonden partij. Voor het restrisico is in ons weerstandsvermogen
  werkgelegenheid nog even op zich wachten. Het aantal                    gerekend met 2% van de begrotingsraming.
  uitkeringsgerechtigden is in 2015 toegenomen van 399 naar 446,
  hetgeen tot een nadeel in de jaarrekening heeft geleid van              De situatie bij de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB)
  € 200.000. In de begroting 2016 is rekening gehouden met een stijging   is in de loop van 2015 verder verslechterd. Voor het bestuur van de
  van het aantal uitkeringsgerechtigden. In de meerjarenbegroting wordt   OMWB was dit reden om diverse ingrijpende maatregelen te nemen.
  uitgegaan van een stabilisatie van het aantal. Door de vorming van het  Er wordt voor 2015 een negatief resultaat verwacht wordt van € 3 à € 4
  regionale Werkplein, dat in het begin de nodige inspanningen vraagt,    miljoen. Daarbij moet wel de kanttekening worden geplaatst dat nog
  is er een risico dat de inspanningen op re-integratiegebied (onderdeel  enkele risico’s definitief afgehecht moeten worden. Uit een voorlopige
  decentralisaties) onder druk komen te staan en daarmee het aantal       berekening van de OMWB blijkt dat de gemeente Moerdijk tussen de
  uitkeringsgerechtigden (inkomensdeel) hoog blijft of door nieuwe        € 250.000 tot € 400.000 aan het begrotingstekort moet bijdragen. Ook
  instroom nog verder stijgt. In de berekening van het                    voor de komende jaren zal de bijdrage aan de OMWB stijgen.
  weerstandsvermogen is € 100.000 opgenomen voor dit risico.
                                                                          Met de oprichting van de OMWB is besloten om met ingang van 2013
 Intergemeentelijke samenwerking                                         de Regionale Milieudienst West-Brabant (RMD) op te heffen. Tot op
  Gemeenten bevinden zich in een voortdurende veranderende                heden is de RMD in liquidatie. Definitieve opheffing kan namelijk nog
  omgeving. Daarom wordt steeds gezocht naar een meer efficiënte en       niet plaatsvinden, omdat de gemeenschappelijke regeling nog
  effectievere uitvoering van taken en activiteiten. Daar waar mogelijk   eigenaar is van een kantoorpand. Tevens zijn de financiële claims van
  wordt hierbij ingezet op samenwerking met andere gemeenten en           de OMWB ten aanzien van het voormalige RMD-personeel nog niet
  private partijen. In de praktijk blijkt aansturing en risicobeheersing  afgehandeld. Op basis van deze ontwerpbegroting is de financiële
  complex te zijn. In onze gemeente heeft de gemeenteraad dan ook         bijdrage voor Moerdijk berekend op € 16.000.
  aangegeven dat de grip op verbonden partijen als onvoldoende wordt
  ervaren. Er is in samenspraak met de gemeenteraad een                   Het Werkplein is per 1-1-2015 formeel gestart als GR. Als risico was
  toezichtmodel verbonden partijen ontwikkeld. Per verbonden partij       benoemd dat de kosten mogelijk groter zouden worden
  worden de politieke en financiële risico’s afgewogen, waarbij geldt hoe (aanloopkosten e.d.) dan begroot. In de begroting 2017 wordt in
  meer risico, hoe zwaarder het toezichtregime. De                        verband met hogere bedrijfsvoeringkosten, de gemeentelijke bijdrage
  samenwerkingsverbanden die de afgelopen jaren zijn aangegaan,           verhoogd met € 90.000. Mede afhankelijk van het verloop van het
  zoals de Omgevingsdienst, het Werkplein, de belastingsamenwerking       aantal uitkeringsgerechtigden moet blijken of het werk kan worden
  BWB en de ICT WBW vallen onder het hoogste toezichtregime. Met          verricht.
  name bij nieuwe regelingen loopt de gemeente een risico ten aanzien
  van aanloopkosten en het niet realiseren van de prestatieafspraken.     Bij de behandeling van de begroting 2016 van WVS-groep heeft
  Ook het Havenschap, de Veiligheidsregio en het                          Moerdijk in de zienswijzeprocedure kanttekeningen geplaatst bij de
                                                                                                                                               61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>  begroting 2016 en met name het meerjarenperspectief. Voornaamste           bedraagt.
  kanttekeningen betroffen de onzekerheden over de uitkomsten van het
  nog lopende herstructureringstraject WVS-groep en de waarde die           Moerdijkregeling
  daarmee aan de (meerjaren)begroting gehecht kan te worden. De              Als ondersteunende maatregel om de leefbaarheid in de kern Moerdijk
  toekomstige rol van de WVS-groep binnen de uitvoering van de               te verbeteren is er een waarborgregeling tot stand gebracht met als
  Participatiewet en de afstemming die daarbij noodzakelijk is tussen        doel een deel van de onzekerheid over de consequenties van de
  WVS-groep en de Werkpleinen in de WVS-regio, zijn immers bepalend          havenstrategie bij inwoners met een eigen woning weg te nemen. In
  voor het takenpakket en daarmee de begroting van WVS-groep.                totaal gaat het hierbij om circa 300 woningen. Volgens het
                                                                             afsprakenkader tussen gemeente, provincie en Havenschap dekt het
 Grondexploitaties                                                          Havenschap het financiële resultaat van de Moerdijkregeling in 2030,
  Landelijk is de laatste jaren de ontwikkeling zichtbaar dat                zodat er voor de gemeente geen direct financieel risico aan de
  bouwgrondexploitaties steeds meer risico’s kennen door de                  regeling is verbonden. Er zijn 3 scenario’s in beeld gebracht, te weten
  ontwikkelingen op de huidige markt. De omstandigheden op de markt          een best case, based case en worst case, waarvan de prognoses
  hebben geleid tot een vertraging in de realisatietermijnen. Daarnaast      uiteen lopen van € 2 miljoen negatief tot € 15 miljoen negatief in 2030.
  staan de grondprijzen onder druk. Dit leidt tot een lager verwacht         Het maximale risico kan binnen het weerstandsvermogen van het
  eindresultaat op de bouwgrondexploitatie projecten. Door het               Havenschap worden afgedekt. Dit zal jaarlijks moeten worden
  opschuiven van de realisatietermijnen nemen de rentelasten toe wat         beoordeeld. Om de werking en de financiële gevolgen van de regeling
  een aanzienlijke impact op de financiële uitkomst van een project kan      te monitoren is een administratiemodel opgezet, dat is beoordeeld
  hebben. Het realiseren van projecten staat ook onder druk doordat          door de accountant. Naast het financiële risico is hier ook sprake van
  projectontwikkelaars minder snel in willen stappen op projecten. Het       een bestuurlijk- en een imagorisico als de regeling niet blijkt te werken
  later realiseren van projecten leidt er ook toe dat bijdragen van derden   zoals is beoogd.
  in het kader van kostenverhaal later ontvangen worden. Dit risico is
  afgedekt door middel van de reserve Bovenwijkse Voorzieningen.            Digitalisering
  Daarbij lopen gemeenten risico dat gronden afgewaardeerd moeten            Automatiseringsprojecten vragen, soms forse, investeringen en de
  worden. Voor een deel is dat risico binnen Moerdijk reeds afgedekt         inzet van specialistische kennis. Verder brengt het toenemend gebruik
  binnen de grondexploitatie. Het restrisico is berekend op maximaal         van digitale middelen risico’s met zich mee op het gebied van
  € 5,5 miljoen (o.a. gronden Caldic) en is meegenomen in de                 informatiebeveiliging. Er is vaak sprake van een grote afhankelijkheid
  berekening van het weerstandsvermogen.                                     van leveranciers en systemen. Uit een in 2014 door Telengy
  De Raad van State heeft het provinciaal besluit inzake het Logistiek       uitgevoerd onderzoek bleek dat de inrichting van het financiële
  Park Moerdijk vernietigd vanwege procedurele redenen, niet op              systeem en het documentmanagementsysteem te flexibel en
  inhoudelijke gronden. De risico-inschatting ten aanzien van het LPM is     gebruiksonvriendelijkheid was. Dit heeft het risico in zich van
  voor de berekening van het weerstandsvermogen op hetzelfde niveau          inefficiëntie. De risico’s die samenhangen met ICT-systemen laten zich
  gehandhaafd.                                                               vaak moeilijk kwantificeren, omdat de extra kosten niet alleen uit
  Het totale risico ten aanzien van projecten is toegenomen, onder           consultancykosten bestaat, maar ook verlies van eigen uren, een
  andere door een grootschalig project in het centrum van de kern            lagere productie en een slechtere dienstverlening.
  Zevenbergen. In het raadsvoorstel centrumontwikkeling Zevenbergen
  – realisatie deellocatie Molenstraat is aangegeven dat het verhogend      Algemene uitkering Gemeentefonds
  effect van deze ontwikkeling op het weerstandsvermogen € 300.000           Gemeenten zijn in grote mate afhankelijk van de inkomsten van het
                                                                             rijk. De belangrijkste inkomstenstroom is de algemene uitkering. Vaak
                                                                                                                                                     62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>    wordt in de loop van het jaar de uitkering van het lopende                  - vluchtelingen/statushouders                            -        825.000
    begrotingsjaar nog bijgesteld. Dit kan zowel naar boven als naar            - uitvoeringsprogramma wegen buitengebied en
    beneden zijn. Daarnaast bevat de systematiek die het rijk toepast een          schoolfietsroutes                                     -     1.100.000
    risico. Dit houdt in dat steeds achteraf (na afloop van het boekjaar)       - Totaal                                                  €  12.575.000
    door het rijk het totaal van de algemene uitkering wordt afgestemd op
    het totaal van de rijksuitgaven. Ook mogelijke bezuinigingen van het    Onderstaand wordt in het kort een uitleg gegeven met betrekking tot de
    rijk werken door in de gemeentefondsuitkering.                          claims/ontwikkelingen:
                                                                             Herstructureren Huizersdijk
   Rampenbestrijding                                                           Op dit moment is nog niet aan te geven of de initiatief nemende partij
    De brand bij Chemie-Pack heeft laten zien dat het risico van                tot daadwerkelijke realisering komt van dit project. Als het project
    grootschalige incidenten en rampen voor de gemeente Moerdijk niet           definitief niet door gaat, komt het grootste deel van de claim te
    denkbeeldig is en de financiële gevolgen hoog kunnen zijn. Er is in het     vervallen. Wel is dan nog een bedrag (max. € 500.000) nodig ten
    weerstandsvermogen rekening gehouden met een risicobedrag van               behoeve van het opknappen van het terrein (riolering, bestrating etc.).
    € 5 miljoen.
    Verder is er een risico van juridische kosten i.c.m. schadeclaims. De      Gebiedsontwikkeling Fijnaart en Klundert
    claims kunnen hoger zijn dan het maximaal verzekerde bedrag van             Nadat in 2015 een bedrag van € 550.000 beschikbaar gesteld is voor
    € 2,5 miljoen. Eventuele juridische kosten vallen niet onder de             de revitalisering van de Voorstraat in Fijnaart (project 122), is besloten
    verzekering. Naast financiële risico’s is er ook een risico van             deze claim toch te handhaven op € 2,5 miljoen. Ook voor ander kernen
    imagoschade.                                                                zijn inmiddels gebiedsplannen voorgelegd, dan wel in voorbereiding.
                                                                                Op dit moment is niet aan te geven of en zo ja de hoogte van
Claims/ontwikkelingen                                                           mogelijke bedragen voor de uitvoering van zaken.
In de Kadernota 2016 en de meerjarenbegroting 2016-2019 is ingegaan op
een aantal claims/ontwikkelingen, waarbij ter dekking van de te maken          Herontwikkeling Standdaarbuiten
kosten primair gedacht wordt aan de inzet van de algemene reserve. Deze         Voor de herontwikkeling van de deelgebieden twee en drie word een
claims zijn nog aangevuld in de memo ‘financieel beeld voor komende             maximum uit te geven bedrag verwacht van € 250.000.
jaren ten behoeve van de voorgestelde financiering deellocatie
Molenstraat, als onderdeel van het centrumplan Zevenbergen (memo 18-           Afschalen N285 Zevenbergen
11-2015). Besluitvorming door de gemeenteraad over het inzetten van             Op het moment dat de Noordrand is gerealiseerd, moet de huidige
middelen voor deze claims/ontwikkelingen moet nog plaatsvinden.                 provinciale weg (vanaf rotonde Noordrand/Oostrand tot aansluiting
                                                                                Noordrand op N285 ter hoogte van 7bergschen Hoeve) worden
Zaken waarvoor de algemene reserve mogelijk wordt ingezet om de                 afgeschaald. Dit betekent dat de huidige N285 over deze lengte moet
kosten gemoeid met de ontwikkeling te dekken zijn:                              worden aangepast aan de nieuwe functie/status die deze weg krijgt.
    - herstructureren Huizersdijk                            €    2.000.000     Hiervoor moeten kosten gemaakt worden.
    - gebiedsontwikkeling, o.a. Fijnaart en Klundert         -    2.500.000
    - herontwikkeling Standdaarbuiten                        -      250.000    Randweg Klundert
    - afschalen N285 Zevenbergen                             -    1.400.000     In de raadsvergadering van 23 april 2015 is het startdocument
    - randweg Klundert                                       -    3.000.000     vastgesteld voor het nieuwe project Randweg Klundert. Besloten is de
    - gemeentehuis                                           -    1.000.000     mogelijke kosten gemoeid met de aanleg van de randweg niet als
    - bijdragen in tekorten OMWB 2015/2016                   -      500.000
                                                                                                                                                         63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>  claim op te nemen. Dit laat onverlet dat binnen het project, na            Ten opzichte van de memo van 18-11-2015 een verhoging van de
                                                                                                                                e
  besluitvorming over go no go, de dekking nog niet geregeld is.             claim met € 150.000, daar na opstellen van de 1 bestuursrapportage
                                                                             2016 er geen sprake meer is van een overschot binnen de begroting.
 Gemeentehuis
  Voor de gecombineerde commissievergadering van april 2016 was het         Uitvoeringsprogramma wegen buitengebied en schoolfietsroutes
  voorstel geagendeerd ‘kredietaanvraag gemeentehuis nieuwe stijl’.          In februari 2016 is in de gemeenteraad de motie “Kwaliteit
  Gelet op de vele vragen en reacties is het voorstel niet behandeld en      buitenwegen en fietsroutes” aangenomen. Hierin wordt het college
  terug in handen van het college gegeven. Op dit moment is een              opgedragen met een voorstel te komen waarin voor de knelpunten een
  voorstel aan uw raad gedaan om middelen beschikbaar te stellen voor        passende oplossing wordt gevonden, incl. een financieel
  een voorbereidingskrediet om te komen tot een notitie waarin alle          dekkingsvoorstel. Voor de raadsvergadering van 7 juli 2014 wordt
  aspecten met betrekking tot het gemeentehuis worden verwoord. Voor         voorgesteld voor genoemd uitvoeringsprogramma een krediet
  vervanging van de tegelvloer en dakbedekking zijn middelen                 beschikbaar te stellen van € 1,1 miljoen en dit te dekken uit de
  aanwezig. Voor overige aanpassingen is geen budget beschikbaar. Op         algemene reserve.
  dit moment wordt het bedrag van € 1 miljoen uit de memo van 18-11-
  2015 als richtlijn aangehouden.                                         Naast deze mogelijke onttrekkingen zullen er de komende jaar ook
                                                                          mogelijke toevoegingen zijn aan de algemene reserve, t.w.:
 Bijdrage OMWB 2015-2016                                                       -jaarrekeningresultaat 2015                          €       705.000
  Verwacht wordt dat de jaarrekening 2015 van de OMWB een tekort te             -winstpotentie Grondexploitatie                      -     3.559.000
  zien geeft van ruim € 3 miljoen. Het aandeel van Moerdijk zal                 -afwikkeling Intergas                                -       650.000
  vermoedelijk tussen de € 250.000 en € 400.000 bedragen. Ook in de             -vordering Wilchem                                   -     1.000.000
  begroting 2016 en volgende jaren zullen de uitvoeringskosten fors             -bijdrage uit reserve bovenwijkse voorziening
  hoger ligger dan oorspronkelijk werd gedacht. Dit leidt tot een                i.v.m. ‘voorfinanciering’ deellocatie Molenstraat
  verhoging van de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling,                  uit centrumplan Zevenbergen                         -     1.982.000
  waarmee in de begroting geen rekening is gehouden. Ook voor 2016              totaal                                               €     7.896.000
  wordt uitgegaan van een dergelijke bijdrage. Voor de jaren na 2016 zal
  de hogere bijdrage worden verwerkt in de op te stellen                  Onderstaand wordt in het kort een uitleg gegeven met betrekking tot de
  meerjarenbegroting.                                                     mogelijke toevoegingen aan de algemene reserve:
  In de memo van 18-11-2015 was deze claim opgenomen bij het
                                                          e
  onderdeel ‘exploitatie 2015’. Hier was ook het bij de 2                   jaarrekeningresultaat 2015
  bestuursrapportage 2015 berekende tekort voor 2015 van € 600.000           De uitkomst van de jaarrekening 2015 is, zoals aangegeven, nog niet
  meegenomen. Deze claim kan komen te vervallen.                             verwerkt. Het overschot van de jaarrekening 2015 bedraagt
                                                                             € 2.689.000. In het raadsvoorstel, dat op 7 juli a.s. wordt voorgelegd,
 Vluchtelingen/vergunninghouders                                            wordt voorgesteld het overschot aan baten met betrekking tot het
  Onduidelijk is wat de gevolgen voor Moerdijk zijn met betrekking tot de    sociaal domein van € 1.962.000 toe te voegen aan de reserve sociaal
  afspraken over het opvangen van vluchtelingen/vergunning. In de            domein en om de niet benutte middelen voor het opleidingsbudget van
  begroting 2016 is met een extra opdracht in dit kader geen rekening        € 22.0000 toe te voegen aan de middelen voor 2016. Resteert een
  gehouden. De in de memo berekende kosten (lasten minus                     bedrag van € 705.000, waarvan het voorstel zal zijn dit toe te voegen
  rijksbijdrage) voor ¾ jaar bij huisvesting van 100 extra                   aan de algemene reserve.
  vergunninghouders betekent een niet voorziene uitgaaf van € 825.000.
                                                                                                                                                    64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre> Winstpotentie Grondexploitatie                                              enkele verwachte toevoegingen in 2015 aan de reserve bovenwijkse
  De komende jaren, afhankelijk van de snelheid van de gronduitgifte,         voorzieningen zijn doorgeschoven naar 2016, is de noodzakelijke
  kan binnen de grondexploitatie een aantal complexen worden                  aanvulling vanuit de algemene reserve hoger. Dit betekent ook dat
  afgesloten. In totaal is hier een ‘winstpotentie’ aanwezig van € 3,5        meer terugbetaald moet worden aan de algemene reserve.
  miljoen. In de meerjarenbegroting 2017-2020 is dit al meegenomen als
  incidentele inkomst (gesaldeerd € 2.603.000 incidenteel).              Op dit moment wordt niet gevraagd om voor de in dit onderdeel genoemde
                                                                         claims/ontwikkelingen middelen beschikbaar te stellen. Op het moment dat
 Afwikkeling Intergas                                                   deze onderwerpen verder zijn uitgewerkt zal in een afzonderlijk
  In 2011 is Intergas Energie NV overgenomen door Enexis. Bij deze       raadvoorstel hier nader op ingegaan worden. Dan wordt uw raad ook
  verkoop is een bedrag per aandeel ontvangen die de gemeente had in     gevraagd hiervoor middelen beschikbaar te stellen en zal worden
  Intergas Energie NV. Ten behoeve van mogelijke risico’s die zich nog   aangegeven op welke wijze in de dekking wordt voorzien.
  voor zouden kunnen doen, is voor een periode van 5 jaar een bedrag     Voor de mogelijke toevoegingen geldt dat op het moment dat deze zich
  van € 5 miljoen als garantiebedrag achter gehouden. Het eigen          manifesteren in de reguliere bestuursrapportages/jaarrekeningen dit zal
  vermogen van Intergas, incl. dit garantiebedrag, bedraagt € 10,1       worden verwerkt.
  miljoen. Bij geen effectuering van de claims ontvangt Moerdijk medio
  2018 een bedrag van € 650.000.                                         Reserves/voorzieningen
                                                                         In de jaarrekening 2015 is de werkelijke stand van de reserves en de
 Vordering Wilchem                                                      voorzieningen opnieuw in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat de omvang als
  De gemeente is nog steeds in een juridische strijd gewikkeld over wie  volgt is:
  de kosten moet betalen van een deel van het opvangen en verwerken              -algemene reserve                          €       30,7 mln.
  van verontreinigd afvalwater na het incident bij Chemie Pack. Het              -bestemmingsreserve                        -       36,7 mln.
  Gerechtshof heeft de gemeente in het gelijk gesteld. Wilchem heeft de          -voorzieningen                             -       22,9 mln.
  kosten van € 1 miljoen op grond hiervan vergoed aan de gemeente,
  maar vordert gelijktijdig al hetgeen zijn betaald heeft terug in een   In bovengenoemde cijfers is nog geen rekening gehouden met de uitkomst
  bodemprocedure. Financieel technisch is besloten na uitspraak in de    van de jaarrekening 2015.
  bodemprocedure het bedrag pas te verwerken in de resultaten-
  rekening van dat jaar.                                                 Algemene reserve
                                                                         De omvang van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2015
 Bijdrage vanuit reserve bovenwijkse voorzieningen                      € 30,7 miljoen. De algemene reserve heeft een belangrijke functie als
  Bij het raadsbesluit van 17-12-2016 om een krediet beschikbaar te      algemeen weerstandsvermogen en buffer tegen niet gecalculeerde
  stellen voor project ‘153 Centrumontwikkeling Zevenbergen – realisatie risico’s.
  deellocatie Molenstraat’, is besloten het ontbrekende bedrag binnen de
  reserve bovenwijkse voorzieningen aan te vullen vanuit de algemene     Met betrekking tot de algemene reserve speelt nog een aantal
  reserve. Tevens is besloten de komende jaren de jaarlijkse             ontwikkelingen. Onderstaand worden deze benoemd:
  toevoegingen aan de reserve bovenwijkse voorzieningen vanuit de         Weerstandsvermogen
  diverse plannen over te heven naar (terug te betalen aan) de                Zoals vermeld bij dit onderdeel in dit hoofdstuk is voor een
  algemene reserve. Deze verplichting geldt tot het bedrag van de             weerstandsratio van 1,0 een bedrag als weerstandvermogen nodig
  aanvulling vanuit de algemene reserve volledig is voldaan. In het           van € 16,4 miljoen.
  raadsvoorstel was sprake van een bedrag van € 1.692.000. Doordat
                                                                                                                                                  65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>   Besluiten t.l.v. de algemene reserve in 2016                                 Bestemmingsreserves
    In 2016, dan wel t.b.v. de begroting 2016, zijn inmiddels (tot en met de     In de notitie “Reserves en Voorzieningen 2016” (deze wordt afzonderlijk
    raad van april 2016) enkele besluiten genomen, waarbij gelden zijn           aangeboden bij deze Kadernota) zijn de bestemmingsreserves zoals
    toegevoegd, dan wel onttrokken aan de algemene reserve.                      gebruikelijk tegen het licht gehouden. In totaal kan per saldo een bedrag
                                                                                 van € 69.000 worden overgeheveld van bestemmingsreserves naar de
    In de raadsvergadering van 4 februari 2016 is een bedrag van € 1,5           algemene reserve. Voor een toelichting wordt verwezen naar genoemde
    miljoen overgeheveld vanuit de bestemmingsreserve naar de                    notitie.
    algemene reserve in verband met lagere kosten van de renovatie van
    het woonwagencentrum Klundert.                                               Voorzieningen
                                                                                 Met een voorziening wordt beoogd om toekomstige verplichtingen af te
    Tot en met april zijn de volgende onttrekkingen gedaan:                      dekken. Het creëren van een voorziening is geen keuze, maar een
        -wegwerken achterstanden BAG (dec. 2015)                     € 59.000    verplichting op basis van de voorschriften. Het betreft geen algemeen
        -restant uitwerking voorkeursmodel governance Haven-                     dekkingsmiddel en de middelen zijn dus ook niet vrij besteedbaar.
         schap Moerdijk (deels raad januari 2015/aanvulling
          e
         1 berap 2016)                                               - 70.000
        -extra middelen uitwerking nieuwe zaken (april 2015)         - 473.000
        Totaal                                                       € 602.000
    Per saldo vindt dus een toevoeging plaats van € 998.000.
Rekening houdend met bovenstaande informatie (deels gebaseerd op
aannames) kan het volgende overzicht worden gegeven:
   Stand van de algemene reserve per 31-12-2015                    € 30,7 mln.
   af: -omvang weerstandsvermogen                € 16,4 mln.
        -besluiten t.l.v. algemene reserve ( t/m
         april 2016)                             -    0,6 mln.
        -claims/ontwikkelingen                   - 12,6 mln.
                                                                   - 29,6 mln.
                                                                   €    1,1 mln.
   Bij: -besluiten t.g.v. algemene reserve (t/m
         april 2016)                             €    1,5 mln.
        -claims/ontwikkelingen                   -    7,9 mln.
        -overheveling o.b.v. notitie “Reserves
         en Voorzieningen 2016”                  -    0,1 mln.
                                                                   -    9,5 mln.
   (Toekomstige) ‘vrije ruimte’ algemene reserve                   € 10,6 mln.
                                                                                                                                                           66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>HOOFDSTUK 4 - UITGANGSPUNTEN T.B.V. HET                                     en rioleringen zoals vermeld in bijlage 11 van het bijlagenboek behorende
OPSTELLEN VAN DE CONCEPT-MEERJARENRAMING                                    bij de begroting 2016.
2017-2020
                                                                            Autonome ontwikkelingen
                                                                            Vanaf 2012 is er sprake van een jaarlijkse toename van het aantal
Algemeen                                                                    inwoners. In 2012 is er een toename met 115 inwoners, in 2013 met 92 en
De uitgangspunten die nodig zijn voor het opstellen van de concept-         in 2014 met 103. In 2015 is er aan deze trend een einde gekomen en is
begroting 2017 worden vastgesteld door de raad. Omdat de tijd tussen het    het aantal inwoners afgenomen met 52. Wij gaan er voor de komende
vaststellen van de kadernota en de planningsdatum van het toezenden         periode vanuit dat het aantal inwoners zal stijgen met 1 persoon voor elke
van de begrotingsboekwerken, rekening houdend met de                        nieuwe woonruimte. De verwachte ontwikkeling van het aantal
vakantiemaanden, anders te kort zou zijn, zijn de afdelingen conform de     woonruimten is gebaseerd op een planning van op te leveren woningen en
begrotingsplanning reeds begonnen met het opstellen van de                  te slopen woningen door de afdeling RMO. Dit is voor 2016 per saldo 175
productramingen op basis van de voorgestelde uitgangspunten. De             woningen, voor 2017 per saldo 100 woningen, voor 2018 per saldo 60
ramingen van de producten zijn uiteindelijk de basis voor de ramingen in    woningen en voor 2019 per saldo 85 woningen. Deze cijfers zijn ten
de programmabegroting 2017-2020.                                            opzichte van de prognoses in vorige jaren bijgesteld.
Bestaand beleid                                                             In de concept-begroting 2017 wordt derhalve uitgegaan van de
De concept-begroting wordt gebaseerd op bestaand beleid waarmee bij de      onderstaande prognose van het aantal inwoners en woonruimten. Deze
vaststelling van de begroting 2016 rekening is gehouden. Dit zijn de        cijfers worden gebruikt voor de meerjarige doorrekening van de algemene
begrotingsramingen voor 2016 e.v. jaren inclusief eventuele bezuinigings-   uitkering en de opbrengst van diverse heffingen (o.a. OZB).
maatregelen waartoe in eerdere jaren door uw raad is besloten.
Daarnaast zijn de structurele effecten van de jaarrekeningcijfers 2015 en
de 1e bestuursrapportage 2016 verwerkt.                                                               Inwoners                 Woonruimten
                                                                                                                    Verschil                 Verschil
Begrotingswijzigingen 2015 en 2016                                             Werkelijk 1.1.2016       36.780                     16.129
Bij de opstelling van de concept-begroting 2017 wordt met de door de raad      Raming    1.1.2017       36.955       + 175         16.304     + 175
tot en met april 2016 vastgestelde begrotingswijzigingen rekening              Raming    1.1.2018       37.055       + 100         16.404     + 100
gehouden, evenals de structurele doorwerking van de 1e                         Raming    1.1.2019       37.115       + 60          16.464     + 60
bestuursrapportage 2016.                                                       Raming    1.1.2020       37.200       + 85          16.549     + 85
Verder worden de structurele bedragen van de begrotingswijzigingen 2015
die na het gereedkomen van de begroting 2016 zijn vastgesteld ook           Voorts wordt er in de concept-begroting zoveel mogelijk rekening
meegenomen.                                                                 gehouden met overige autonome ontwikkelingen, zoals bouwleges, aantal
                                                                            uitkeringsgerechtigden en areaaluitbreidingen.
Vervangingsinvesteringen                                                    Ontwikkelingen moeten duidelijk kunnen worden vastgesteld op basis van
In de jaarschijven 2017-2019 van de meerjarenbegroting 2016-2019 is         kengetallen (hoeveelheden) en gemotiveerde toelichting.
reeds rekening gehouden met diverse vervangingsinvesteringen voor           Verder dient rekening gehouden te worden met eventueel opgelegd (rijks)-
tractie buitendienst, kantoorautomatisering, kantoorinventaris, buitensport beleid.
                                                                                                                                                      67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>De autonome ontwikkelingen werden tot nu toe in principe gecompenseerd     Tarieven belastingen en retributies
door middel van de algemene uitkering. In verband met eventuele            Tot nu toe is het gebruikelijk om de aanpassing van de diverse tarieven
rijksbezuinigingen is het mogelijk dat de autonome ontwikkelingen niet of  voor de belastingen en andere heffingen jaarlijks gelijk te stellen aan de
slechts gedeeltelijk zullen worden gecompenseerd.                          prijsontwikkeling zoals hiervoor is berekend. Voorstel is echter om hier
                                                                           voor 2017 van af te wijken. Het is namelijk opvallend dat voor 2017 het
Loonontwikkeling 2017                                                      percentage van de loonontwikkeling fors hoger is dan het percentage van
In voorgaande jaren werd de loonkostenstijging gebaseerd op de door het    de prijsontwikkeling. De afgelopen jaren waren deze nagenoeg aan elkaar
Centraal Plan Bureau (C.P.B.) in maart in het Centraal Economisch Plan     gelijk, of was de prognose van de loonontwikkeling juist lager.
gepresenteerde cijfers. Hierin wordt voor 2017 een stijging van de lonen   Een gegeven is dat de uitgaven in de gemeentelijke begroting voor
verwacht van 1,7%. De cao-afspraken voor 2016 en 2017 zijn onlangs         ongeveer 50% bestaan uit loonkosten (ook indirect via bijdragen aan
definitief geworden. Dit houdt voor 2016 een loonaanpassing in van 3% en   verbonden partijen). Op grond hiervan vinden wij het niet onlogisch om
voor 2017 van 0,4%. De uiteindelijke meerkosten voor de werkgever          voor de tarieven een indexering aan te houden gelijk aan het gemiddelde
komen iets lager uit o.a. vanwege een verlaging van de pensioenpremies.    van de ontwikkeling van de lonen en de prijzen. Voor 2017 betekent dit
Omdat deze aanpassingen nog niet in de meerjarenbegroting 2016-2019        een indexering met 1,9%. De tarieven voor de OZB, toeristenbelasting,
zijn verwerkt, wordt de totale aanpassing nu in deze kadernota bijgeteld.  leges, begraafrechten en rioolrechten worden in 2017 dan met dit
Voor reguliere periodieke verhogingen van salarissen van personeelsleden   percentage verhoogd. Voor de afvalstoffenheffing blijft het gebruikelijke
die daarvoor in aanmerking komen, wordt zoals gebruikelijk een extra       principe van 100% kostendekkendheid van kracht.
bedrag bijgeteld, voor 2017 afgerond € 100.000. Deze bijtelling is vorig
jaar in de meerjarenbegroting 2016-2019 al structureel verwerkt.           Bij de tarieven voor de onroerende-zaakbelastingen zal tevens rekening
                                                                           worden gehouden met de effecten van de herwaardering per 1-1-2016
Prijsontwikkeling 2017                                                     (heffingsmaatstaf voor het belastingjaar 2017). In november 2016 bij het
Ten aanzien van de berekening van de prijsontwikkeling is het gebruikelijk voorstel tot aanpassing van de belastingverordeningen zal dit als volgt
de prognose uit het Centraal Economisch Plan van het C.P.B. aan te         worden toegepast. Bij stijging van de economische waarde zullen de
houden. Voor 2017 is de prognose 1%. Dit percentage wordt bijgesteld       tarieven evenredig worden verlaagd. Bij daling van de economische
met de werkelijke uitkomst over het begrotingsjaar 2016. Voor 2016 is het  waarde zullen de tarieven worden verhoogd. Deze systematiek passen we
percentage nu vastgesteld op 0,3%, terwijl bij de begroting 2016 rekening  al jaren toe. De effecten van de herwaardering hebben op deze wijze geen
is gehouden met 0,9%. Dit betekent dat een correctie plaats moet vinden    invloed op de inkomsten uit onroerende zaakbelastingen binnen de
met -0,6%. De samengestelde prijsontwikkeling voor 2017 bedraagt           gemeentelijke begroting.
derhalve 0,4% (2017 1% met correctie 2016 van -0,6%).                      Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing en rioolrechten is het totale
Voorstel is om voor 2017 en verder, net als in de begroting 2016, van deze kostenniveau pas bekend na afronding van de concept-begroting 2017. De
handelwijze af te wijken, en voor de reguliere budgetten geen indexering   hieruit voortvloeiende tariefaanpassing zal meegenomen worden in de
toe te passen.                                                             belastingvoorstellen van november 2016.
Hierop geldt één uitzondering betreffende de beheerplannen. Vanaf 2012
is het uitgangspunt om hierop de CROW-index toe te passen, over het        Rekening houdend met het bovenstaande uitgangspunt kan van de
laatste volledige jaar. Voor 2016 is de gemiddelde index van 2014          diverse tarieven van belastingen, heffingen en rechten voor 2017 het
toegepast (1,03%, een kostenverhoging van € 91.000 structureel). Voor      volgende overzicht worden gegeven. Bij de afvalstoffenheffing en
2017 is de index over 2015 van toepassing, deze bedraagt 1,92%. In geld    rioolrechten is hierbij voorlopig ook uitgegaan van 1,9% verhoging.
betekent dit een kostenverhoging van € 151.000 structureel.
                                                                                                                                                      68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Belasting/heffing/recht                                  2016             2017
Onroerende-zaakbelastingen:                                                                  Jaar      Uitkeringsfactor       Wijziging    Wijziging        Wijziging
Eigendom woning over de WOZ-waarde                       0,0962%          0,0980%                                               factor     uitkering        cumulatief
Eigendom niet-woning over de WOZ-                        0,2623%          0,2673%                                                          (bruto)
waarde                                                                                       2016             1,447
Gebruik niet-woning over de WOZ-                         0,2139%          0,2180%            2017             1,420             -0,027      - €  629.000     -€  629.000
waarde                                                                                       2018             1,427             +0,007     +  €  163.000     -€  466.000
                                                                                             2019             1,421             -0,006      - €  140.000     -€  606.000
Afvalstoffenheffing:                                                                         2020             1,422             +0,001     +  €    23.000    -€  583.000
Eenpersoonshuishouden                                    € 193,50         € 197,20*
Meerpersoonshuishouden                                   € 258,00         € 262,90*          Bovenstaande cijfers omvatten slechts een deel van de wijziging van de
                                                                                             algemene uitkering voor onze gemeente. Andere factoren die de hoogte
Rioolrechten:                                                                                van de uitkering beïnvloeden zijn o.a. de hoogte van de WOZ-waarden,
Eenpersoonshuishouden                                    € 174,65         € 177,95*          het aantal inwoners, het aantal uitkeringsontvangers, maar ook kunnen
Meerpersoonshuishouden                                   € 232,85         € 237,25*          tarieven per eenheden aangepast worden.
                                                                                             Wat opvalt in het overzicht is dat er na de terugval in 2017 een redelijk
                                                                                             constante lijn zit in de uitkeringsfactor. De afname in 2017 is grotendeels
Toeristenbelasting
                                                                                             een gevolg van een uitname voor een extra (doel)uitkering aan de
Per overnachting                                         € 1,15           € 1,17
* = uitgegaan is ook hier van 1,9%. Uiteindelijk kan dit op basis van 100%-kostendekkendheid
                                                                                             gemeenten ter dekking van de kosten van de verhoogde asielinstroom.
uitkomen op een ander percentage.                                                            Hoeveel Moerdijk hiervoor gaat ontvangen is nog niet bekend. Dit is
                                                                                             afhankelijk van het aantal te huisvesten asielzoekers/statushouders.
Belastingdruk voor een meerpersoonsgezin met een (gemiddelde)                                Ten opzichte van de cijfers in de septembercirculaire 2015 is over alle
koopwoning van € 207.000                                                                     jaren sprake van een forse verlaging van de uitkeringsfactor oplopend tot
Belasting/heffing                2016                2017               stijging             20 punten in 2020. Dit is een gevolg van een bijstelling van de verwachte
                                                                                             prijsontwikkeling ten opzichte van de septembercirculaire 2015.
OZB-eigendom                     € 199,15            € 202,85
Afvalstoffenheffing              € 258,00            € 262,90*                               Tegenover de daling van de algemene uitkering staat een stijging van de
Rioolrecht                       € 232,85            € 237,25*                               decentralisatie-uitkeringen voor de taken op het gebied van Jeugd, Wmo
Totaal                           € 690,00            € 703,00           + 1,9%               2015 en Participatiewet. Dit heeft voor de begroting echter geen effect
* = uitgegaan is ook hier van 1,9%. Uiteindelijk kan dit op basis van 100%-kostendekkendheid omdat het uitgangspunt is dat de effecten van de decentralisaties en de
uitkomen op een ander percentage.                                                            huishoudelijke hulp budgettair neutraal worden verwerkt in de begroting.
                                                                                             Verder zijn er enkele bijzonderheden m.b.t. de uitkeringen uit het
Berekening Algemene uitkering uit het gemeentefonds                                          gemeentefonds die hieronder worden toegelicht.
Bij de berekening van de algemene uitkering zijn de bedragen per eenheid
gebaseerd op de meicirculaire 2016 en op de laatst bekende eenheden                          Nieuwe ontwikkelingen Gemeentefonds (2016-2017)
voor de diverse maatstaven. De uitkeringsfactoren zijn eveneens
                                                                                                                                                                    e
gebaseerd op de gegevens uit de meicirculaire 2016. Hierin zijn de                           1. Herijking gemeentefonds (groot onderhoud verdeelstelsel 2 fase)
                                                                                                  e
accressen en de ontwikkeling van de uitkeringsbasis tot en met 2021                          De 2 fase van de herijking is in 2015 afgerond. Hierin zijn de clusters
verwerkt. De uitkeringsfactoren voor 2016 tot en met 2020 zijn nu als volgt:                 Werk & Inkomen, Brandweer & Rampenbestrijding en Volkshuisvesting,
                                                                                                                                                                         69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing herijkt. De financiële
verwerking is in de meicirculaire 2015 opgenomen en in de uitkering
verwerkt vanaf 2016. Het laatst genoemde cluster VHROSV is daarbij
                        e
voorlopig maar voor 1/3 deel verrekend, dit vanwege de grote
verschuivingen tussen gemeenten onderling. Besloten is toen een
aanvullend verdiepingsonderzoek uit te laten voeren. Inmiddels is dit
onderzoek afgerond en dit heeft de eerste uitkomsten bevestigd. Het is
echter nog niet zeker of de verdeling in het cluster VHROSV nu volledig
zal worden doorgevoerd. Voor Moerdijk gaat dat om een extra bedrag van
€ 995.000. In de meicirculaire is nu over de verdeling nog geen nadere info
opgenomen. Door de minister van BZK is aangegeven dat hij medio zomer
2016 met aanvullende info komt. In deze kadernota is voorlopig rekening
gehouden met een uitkering van de helft van voornoemd bedrag in 2017.
                                                                            70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>HOOFDSTUK 5 - FINANCIEEL MEERJARENPERSPECTIEF
2017-2020                                                                  Totaal grondexploitatie                       -1      448     2.171       -15
Rekening houdend met de uitgangspunten genoemd in hoofdstuk 4 van          Totaal begrotingsresultaat
deze Kadernota, kan het volgende overzicht gegeven worden van de
                                                                                                                      -940       243    1.792    -1.107
                                                                           (voorlopig)
uitkomsten in meerjarenperspectief.
                                    (bedragen x € 1.000; - = nadelig)
                                                                           waarvan structureel                        -693      -409      -594   -1.402
Omschrijving                          2017     2018      2019      2020
Algemene dienst                                                            waarvan incidenteel                         -247      652     2.386      295
                                         232      352       181       181
begrotingsresultaat 2016
Begrotingswijzigingen 2016
                                          -57      -57       -57       -59
(t/m 21 april 2016)                                                        Toelichting:
1e Bestuursrapportage 2016                  0        0         0         0 Algemeen:
                                                                           Bij de beoordeling van de gemeentelijke begroting door Gedeputeerde
subtotaal                                 175      295       124       122 Staten worden de effecten vanuit de grondexploitatie aangemerkt als een
                                                                           éénmalig voor- of nadeel. Bij de beoordeling van de structurele
Loonontwikkeling 2017                    -381     -381      -381      -381
                                                                           begrotingspositie wordt deze uitkomst niet meegenomen. Dit betekent dat,
Prijsontwikkeling 2017                                                     wil sprake zijn van een structureel sluitende begroting, maatregelen
                                         -151     -151      -151      -151 moeten worden getroffen tot de omvang van het tekort zoals weergegeven
(beheerplannen)
                                                                           op de regel “waarvan structureel”.
Belastingen: 1,9% prijsontwikkeling       275      275       275       275
                                                                           Nieuwe ontwikkelingen
Algemene uitkering 2017-2020 (op
                                          451      852       547       558 Een specificatie hiervan is opgenomen in bijlage 1. Een belangrijk deel van
basis van meicirculaire 2016)
                                                                           deze onderwerpen is reeds bekend en hiervoor is in een aantal gevallen
Algemene uitkering 2017-2020                                               ook al dekking van de kosten voorzien in de notitie met toekomstige claims
nieuwe ontwikkelingen, 2e fase            500      500       500       500 op de algemene reserve.
herverdeeleffect                                                           De kosten waarvoor nog geen dekking is, zijn in bovenstaand overzicht
Integratie- en decentralisatieuitk.                                        meegenomen.
                                           46       68        91       114 De grote afwijkingen m.b.t. bestaand beleid zijn nader gespecificeerd in
gemeentefonds (excl.soc.domein)
                                                                           bijlage 2.
Bestaand beleid (grote afwijkingen)    -1.404   -1.368    -1.154    -1.899
Nieuwe ontwikkelingen                    -450     -295      -230      -230
Totaal algemene dienst
                                        -939     -205      -379    -1.092
(voorlopig)
                                                                                                                                                    71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>HOE NU VERDER
Zoals in de inleiding al gemeld is wordt vanuit het college ingezet op het
aanbieden van een sluitende begroting.
In het onderdeel ‘uitgangspunten t.b.v. het opstellen van de concept-
meerjarenbegroting 2017-2020’ is aangegeven dat vooruitlopend op de
behandeling van de Kadernota in de vergadering van de raad van 7 juli
2016 op dit moment al gewerkt wordt aan het opstellen van de concept-
meerjarenbegroting 2017-2020. Natuurlijk zullen wij op grond van de
besluiten van uw raad de mogelijke wijzigingen nog doorvertalen.
Het verder opstellen van de begroting op productniveau kan betekenen dat
dit nog effecten heeft voor de nu gepresenteerde uitkomsten. Zoals de
gepresenteerde cijfers er nu uitzien sluit 2017 met een behoorlijk tekort.
De jaren 2018 en 2019 geven een structureel lager tekort te zien. Voor
2020 neemt het tekort echter fors toe. Het inzetten op een reëel sluitende
begroting 2017 betekent dat ook de jaren 2018 en 2019 reëel sluitend
zullen zijn. Voor 2020 is dit dan niet het geval.
In de aanbiedingsnota bij de beleidsbegroting 2017-2020 zullen wij u
aangeven welke stappen wij gezet hebben om tot een reëel sluitende
begroting 2017 te komen. Daar waar het ombuigingen betreft op het
bestaande beleid zullen wij deze maatregelen met de hierbij behorende
effecten aan u in een voorstel voorleggen.
                                                                           72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>       Bijlage 1
       Totaaloverzicht Nieuwe ontwikkelingen 2017 e.v.
Progr. Omschrijving                                     Form. Investering  Kosten per I of S Dekking Wettelijke uitvoerings-                            Opmerkingen
 nr.                                                     nr.   econ.nut       jaar                     taak     programma
                                                                                                                    raad
  1    Doorontwikkeling brede scholen                                      €   20.000    S     nee      nee           ja     Betreft de gedeeltelijke vergoeding van de inzet van een
                                                                                                                             procescoördinatie waarmee wordt bijgedragen aan de
                                                                                                                             mogelijke doorontwikkeling van brede scholen vanuit het
                                                                                                                             belang dat deze scholen bijdragen aan de ontwikkeling van
                                                                                                                             kinderen en de leefbaarheid in een kern/wijk en de
                                                                                                                             gemeentelijke rol hierin. Er wordt uitgegaan dat de
                                                                                                                             schoolbesturen gezamenlijk 50% bijdrage in de vorm van
                                                                                                                             cöfinanciering.
  1    Brandveiligheid gemeentelijk vastgoed                          p.m.       p.m.    I     nee       ja           ja     In 2016 vinden inspecties plaats van het gemeentelijk
                                                                                                                             vastgoed ten behoeve van de brandveiligheid. Na deze
                                                                                                                             inspectie is duidelijk of en zo ja welke maatregelen nodig
                                                                                                                             zijn om aan de landelijke en lokale eisen te voldoen. Er is
                                                                                                                             nu nog geen indicatie te geven welk bedrag hiermee
                                                                                                                             gemoeid is.
  1    Duurzaamheid gemeentelijk vastgoed                                  €  100.000    I     nee       ja           ja     Onderzoek in 2017 naar duurzaamheidsopties bij
                                                                                                                             gemeentelijk vastgoed
  1    Collectieve ziektekostenverzekering                                 €  125.000    S      ja        ?           ?      Extra kosten in verband met het streven om een grotere
                                                                                                                             groep te benaderen voor deze regeling en het stimuleren dat
                                                                                                                             zij hier gebruik van gaan maken. De extra kosten komen ten
                                                                                                                             laste van het budget Wmo vanuit het sociaal Domein.
  1    Noodfonds sociaal domein                                            €   50.000    S      ja      nee           ja     Betreft het instellen van een noodfonds sociaal domein. Ten
                                                                                                                             laste van dit fonds kunnen dan zaken gebracht worden,
                                                                                                                             waarvoor binnen de reguliere regelingen geen grondslag
                                                                                                                             aanwezig is. De kosten voor dit noodfonds komen ten laste
                                                                                                                             van het budget sociaal domein.
  1    Speelruimteplan                                                        p.m.       S     nee      nee           ja     Raadsvoorstel volgt later in 2016
  2    Groenbeheer o.b.v. Groenstructuurplan                               €  160.000    S     nee      nee           ja     Op dit moment vindt de afronding plaats van het
                                                                                                                             Groenstructuurplan. Dit plan sluit aan op het nog op te
                                                                                                                             stellen landschapskwaliteitsplan wat wordt opgesteld in het
                                                                                                                             kader van het bestemmingsplan Buitengebied. Het
                                                                                                                             Groenstructuurplan wordt opgesteld voor alle 11
                                                                                                                             hoofdkernen en de 4 sub-kernen.
  2    Samenwerking gemeente Breda mbt inzameling afval               p.m.    p.m.       S      ja       ja           ?      In het kader van het behalen van de VANG-doelstellingen is
                                                                                                                             in april jl. een intentieovereenkomst aangegaan met de
                                                                                                                             gemeente Breda. Het invoeren van een andere manier van
                                                                                                                             inzamelen vergt investeringen. Op termijn zal de de nieuwe
                                                                                                                             opzet kostenneutraal zijn. In de aanloopperiode zullen de
                                                                                                                             kosten echter toenemen. Deze kosten worden binnen de
                                                                                                                             afvalstoffenheffing verdisconteerd. Vermoedelijk zullen de
                                                                                                                             tarieven met ingang van 2017 toenemen met 4%.
                                                                                                                                                                                         73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>2 Implementatie van de Omgevingswet                             €   35.000          I          nee          ja        ja     Ter voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet
                                                                               (2017 en                                      (2019) zullen kosten moeten worden gemaakt. Het is op dit
                                                                                 2018)                                       moment niet duidelijk of hiervoor een vergoeding van het rijk
                                                                                                                             wordt verkregen. Het budget is noodzakelijk om in 2019
                                                                                                                             voortvarend van start te kunnen gaan.
2 Duurzaamheid                                                  €   30.000          I          nee         nee        ja     Dit zijn extra kosten in verband met realisatie
                                                                               (2017 en                                      energietransitie.
                                                                                 2018)
3 Lange-afstandswandelroute Zuiderwaterlinieroute               €   35.000          I          nee         nee        ja     Op dit moment wordt met alle betrokken gemeenten langs
                                                                                                                             de Zuiderwaterlinie een projectplan uitgewerkt voor een
                                                                                                                             lange afstands wandelroute. De totale kosten worden
                                                                                                                             begroot op € 180.000. Het aandeel voor Moerdijk bedraagt €
                                                                                                                             35.000. Dit is incl. het onderhoud voor 7 jaar.
3 Uitvoering Toeristische ontwikkeling/Moerdijk                 €   50.000         S           nee         nee        ja     In verband met de nieuwe taak Moerdijkmarketing binnen
  Marketing                                                                                                                  het onderdeel Toerisme en Recreatie worden een aantal
                                                                                                                             uitvoeringstaken buiten de gemeentelijke organisatie belegd.
                                                                                                                             Hiervoor is in de begroting geen budget opgenomen, vandaar
                                                                                                                             nu dit extra budget.
5 Digitalisering historische archieven                          €   20.000          I          nee         nee        ?      In de periode 2010-2014 is het grootste deel van de
                                                                                                                             veelgeraadpleegde archieven gedigitaliseerd. In 2015 is het
                                                                                                                             budget in het kader van de bezuinigingen vervallen. Om de
                                                                                                                             werkzaamheden volledig af te kunnen ronden is nog
                                                                                                                             eenmalig een budget van € 20.000 nodig. Het betreft de
                                                                                                                             raadsnotulen van de voormalige gemeenten, Militieregisters
                                                                                                                             en Overlijdensverklaringen.
5 Invoering Keurmerk inwoner centraal                              p.m.            I           nee         nee        ja     Nagedacht wordt of het wenselijk is om een extern
                                                                                                                             toetsingskader te ontwikkelen om het mensgericht werken
                                                                                                                             te kunnen meten.
  Totaal                                          €          - €   625.000
                                                                                          nog te dekken kosten:
                                                    Incidenteel  Structureel     Totaal       2017         2018      2019         2020
  Wettelijke en ged.wettelijke taken              €   135.000   €         -  €    135.000 €    135.000 €    35.000 €       -  €           -
  Contractuele verplichtingen                     €          -               €          - €          - €         - €       -  €           -
  Niet-wettelijke taken                           €     85.000 €   405.000 €      490.000 €    315.000 € 260.000   € 230.000  € 230.000
  Totaal                                          €   220.000 €    405.000 €      625.000 €    450.000 € 295.000 € 230.000 € 230.000
                                                                                                                                                                                        74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Bijlage 2
Grote afwijkingen binnen bestaand beleid
- = voordeel
Progr. Begrotingspost         Omschrijving begrotingspost                    2017      2018     2019      2020     Toelichting en onderbouwing
   1   Diversen               Herziening MOP gebouwen                          85.000   85.000    85.000   85.000 Jaarlijks wordt het benodigde bedrag voor het
                                                                                                                   meerjarenonderhoudsprogramma m.b.t. de gebouwen gebaseerd
                                                                                                                   op het gemiddeld van de kosten voor de komende 10 jaar. De
                                                                                                                   onderhoudslasten in het nieuwe 10e jaar zijn fors hoger dan de
                                                                                                                   vrijval aan onderhoudslasten van het jaar 2016.
   1   Opvang vluchtelingen   Extra subsidie minus rijksbijdrage               60.000   60.000    60.000   60.000 Betreft de verhoging van de subsidie aan Vluchtelingenwerk op
                                                                                                                   grond van de toename van de statushouders. In de raming is nu
                                                                                                                   uitgegaan van de opvang van 125 statushouders.
   1   Peuterspeelzaalwerk    Correctie subsidiebudget obv alg.uitkering       80.000   80.000    80.000   80.000 In 2016 abusievelijk gekort. In de 1e bestuursrapportage 2016
                                                                                                                   ook gecorrigeerd.
   1   Peuterspeelzaalwerk    Subsidie voor exploitatie voorscholen           109.000- 109.000-  109.000- 109.000- Subsidie aan De Roef is afgebouwd
   1   Wmo vervoersvoorz.     Afname jaarlijkse bijdragen                      90.000-  90.000-   90.000-  90.000- O.b.v. werkelijke kosten in 2015
   1   Wmo rolstoelvoorz.     Afname jaarlijkse bijdragen                      73.000-  73.000-   73.000-  73.000- O.b.v. werkelijke kosten in 2015
   2   Onkruidbestrijding     Hogere kosten wegens verbod chemische           143.000  143.000   143.000  143.000 In de meerjarenbegroting 2016-2019 is vermeld dat er met ingang
                              middelen                                                                             van 2016 een verbod is op gebruik van chemische
                                                                                                                   bestrijdingsmiddelen voor verharding en openbaar groen. Voor de
                                                                                                                   meerkosten is toen een bedrag van € 125.000 opgenomen. De
                                                                                                                   werkelijke meerkosten op basis van aanbestedingen blijken uit te
                                                                                                                   komen op € 268.000. Budget moet dus nogmaaals worden
                                                                                                                   bijgesteld met € 143.000. Zie ook 1e bestuursrapportage 2016.
   2   Diversen               Extra kosten verbetering beeldkwaliteit m.b.t.   43.000   43.000    43.000   43.000 Bij bepaling budget voor werkzaamheden in het kader van
                              openbaar groen                                                                       beeldkwaliteit is bepaald dat effecten binnen het onderdeel
                                                                                                                   openbaar groen die het gevolg zijn van aanbestedingen leiden tot
                                                                                                                   het bijstellen van het uitvoeringsbudget voor dit onderdeel.
   2   Ruimtelijke ordening   Kosten bestemmingsplannen                        80.000        0         0        0 Deze extra kosten zijn voor namelijk bestemd voor de afronding
                                                                                                                   van het bestemmingsplan buitengebied.
   2   Ruimtelijke ordening   Leges vrijstelling/publicatiekosten              70.000   70.000    70.000   70.000 Deze leges maken sinds 2014 onderdeel uit van de WABO-
                                                                                                                   vergunningen en worden daar ook verantwoord.
   3   Economische zaken      Hogere bijdrage Rewin                            27.000   31.000    34.000   36.000 Op basis van begroting GR RWB.
   3   Pw-inkomensvoorziening Hogere uitkeringen en lagere rijksbijdrage      475.000  475.000   475.000  475.000 Deze toename wordt veroorzaakt door de stijging van het aantal
                                                                                                                   uitkeringsgerechtigden ten opzichte van de raming in de
                                                                                                                   meerjarenbegroting 2016-2019.
                                                                                                                                                                                  75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre> 3  Pw-inkomensvoorz.zelfst. Hogere uitkeringen BBZ                       64.000     64.000    64.000     64.000 Idem.
 3  Pw-overige lasten        Hogere bijdrage apparaatskosten Werkplein    90.000     90.000    90.000     90.000 Vanwege toename van het aantal uitkeringsgerechtigden is de
                                                                                                                 ambtelijke capaciteit bij het Werkplein uitgebreid.
 4  Milieutaken VTH          Bijdrage aan Omgevingsdienst                 88.000     37.000    37.000     37.000 Dit bedrag is samengesteld uit enerzijds een verhoging van de
                                                                                                                 gemeentelijke bijdrage op basis van de vermoedelijke begroting
                                                                                                                 van de OMWB en anderzijds op een verlaging in verband met de
                                                                                                                 overgang van de VVGB-taken naar de provincie.
 4  Ongediertebestrijding    Hogere kosten wegens uitbesteding            30.000     30.000    30.000     30.000 Dit betreft een wettelijke gemeentelijke taak in het kader van de
                                                                                                                 gezondheidszorg. De richtlijnen omtrent deze taak zijn flink
                                                                                                                 aangescherpt. Er is inmiddels een mantelovereenkomst
                                                                                                                 aangegaan voor onbepaalde tijd met een gespecialiseerd bedrijf
                                                                                                                 en de werkzaamheden zijn uitbesteed. Hiermee kan worden
                                                                                                                 voldaan aan wettelijke voorschriften en uitvoering.
 5  Rente-opbrengsten        Uitgezette middelen tot 1 jaar              143.000    212.000   182.000    197.000 Met ingang van 2016 zijn er nieuwe voorschriften m.b.t. de
                                                                                                                 rentetoerekeningen. Aan de in exploitatie genomen complexen
                                                                                                                 mag slechts een rente worden toegerekend, waar bij het
                                                                                                                 percentage gekoppeld is aan gemiddelde van een 10 jaarslening.
                                                                                                                 Tot op heden werd gerekend met 3%.
 5  Rente-opbrengsten        Uitgezette middelen langer dan 1 jaar        26.000     26.000   254.000-   542.000 Het verschil tussen 2019 en 2020 wordt veroorzaakt doordat
                                                                                                                 uitgeleend geld (Bouwfonds) vrijvalt. Het uitgezette geld heeft op
                                                                                                                 dit moment een rendement van 7%. Als de middelen vrijvallen
                                                                                                                 dan moeten deze, in het kader van het schatkistbankieren,
                                                                                                                 worden 'belegd' bij de rijksoverheid. Op dit moment geeft het
                                                                                                                 schatkistbankieren geen rendement.
 5  Vennootschapsbelasting   Verwachte heffing in 2016 e.v.               65.000     65.000    65.000     65.000 Conform RIB 2016004 d.d.7-1-2016 wordt de vermoedelijk
                                                                                                                 gemiddelde last aan vennootschapsbelasting over de periode
                                                                                                                 2016-2019 in de begroting opgenomen.
 5  Verkiezingen             Samenloop 3 verkiezingen in 2019                -          -      95.000        -   in 2019: Prov.Staten icm Waterschap + Europees Parlement
kpl Regionaal Archief        Verhoging bijdrage aan het WBA               30.000     30.000    30.000     30.000 Hogere kosten i.v.m. vorming e-depot
kpl kpl Directieteam         Extra budget organisatie-ontwikkeling        64.000          0         0          0 Uitvoering organisatieontwikkeling 2016-2017
kpl kpl Bedrijfsvoering      ICT-samenwerking WBW                          9.000-    69.000    48.000     45.000 O.b.v. raadsbesluit 17 maart 2016 begroting GR
div Diverse posten           Effect vervangingsinvesteringen              22.000     30.000    49.000     79.000 Betreft tractie, sportaccommodaties en kantoorinventaris
                             totaal                                    1.404.000  1.368.000 1.154.000  1.899.000
                             totaal incidenteel                          144.000          0    95.000          0
                             totaal structureel                        1.260.000  1.368.000 1.059.000  1.899.000
                             Totaal                                    1.404.000  1.368.000 1.154.000  1.899.000
                                                                                                                                                                                  76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>77</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>