<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag
                                   2018




In dit jaarverslag o.a.:

De economische agenda
van EBWB

De programma’s:
Maintenance, Logistiek en
Agrofood/Biobased

Startups
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
jaarverslag 2018

04                                          05
Voorwoord                                   Over REWIN en
                                            de regio




                                            10                     12          14
                                            Maintenance            Logistiek   Agrofood/Biobased




16                                          18                     20
Startups                                    Groei MKB              Vestigen




Colofon:
Teksten: REWIN communicatie, Pink communicatie
Ontwerp & opmaak: maan.nl identity. design. content.
Druk: Solfers printing & branding
Fotografie: Nick Franken, Esther Hereijgers, Arend van der Salm,
Tim Eshuis, Tonny Presser e.a.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Het nieuwe huis van REWIN staat. Een huis met openstaande
deuren en grote ramen, gericht op de buiten­wereld. Met de sector­
programma’s als stevige bouwstenen en met verdiepingen van
startups, innovatief mkb en vestigen. Een huis van waaruit we
verder samenwerken aan een veerkrachtige West-Brabantse
economie.

Wat we willen in West-Brabant is duidelijk. De Economic Board
West-Brabant (EBWB) heeft die ambitie geschetst in de Economische
Agenda West-Brabant: ‘Hub voor vernieuwend ondernemerschap’.
REWIN voert dat uit. Door in regionale programma’s samen te
werken, met ondernemers, onderwijs en overheid. Met de stra­
tegische thema’s: Verbinden, Verslimmen, Verduurzamen. Onze
economie moet dus slimmer, duurzamer en meer in
verbondenheid met elkaar en onze omgeving. Een economie
waarin alles in elkaar grijpt om zo steeds vooruit te blijven bewegen.
Hoe we dat gaan doen, is in 2018 uitgewerkt in het regionale
uitvoeringsprogramma, per sector en per thema.

Daarmee zijn we op de juiste koers en dat geldt ook voor de
regio. Nu is het de uitdaging om dit consequent vast te houden.
Ofwel: koersvast doorgaan, aanpakken en regionaal blijven
denken. Wij willen graag met u vooruit!




“Wat we willen in
West-Brabant is nu
duidelijk, de regionale
energie is gericht: we
gaan er samen voor!”
Henk Rosman, directeur REWIN




Tijdlijn

                         Nieuwe Raad                                     Avans Minor Aerospace
                   van Commissarissen                                            Engineering &
                              REWIN                                               Maintenance
                                                                                      weer met
                                                                             40 studenten start


januari
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                         REWIN jaarverslag 2018             5



   Resultaten 2018
   Zo stond REWIN aan de wieg van de Economic Board West-Bra­              resultaten van het bevorderen van startups in West-Brabant.
   bant (EBWB). REWIN stelde het triple helix uitvoeringsprogramma         We zochten vooral ook verbinding, binnen maar ook buiten de
   op van de Economische Agenda. En startte met de uitvoering              regio. Met Zeeland bijvoorbeeld, in het Delta Region Network.
   hiervan. De verschillende sectorteams trokken hard aan intensieve       Het eerste Delta Economic Forum, voor een selecte groep toon­
   samenwerking en clustervorming. Het team Vestigen van REWIN             aangevende denkers en leiders, stond in het teken van kennis­
   begeleidde in 2018 34 nieuwe vestigers en uitbreidingsinvesterin­       mobilisering rond Industry 4.0. De feedback was zeer positief.
   gen, goed voor ruim 1.000 arbeidsplaatsen. Tweederde deel had           Samen met Midden-Brabant boden we in 2018 onder de noemer
   de juiste ‘fit’ voor de regio. Ook zijn strategische acquisitieteams    Makes & Moves een regiodeal aan van 19 vernieuwingsprojecten,
   opgezet. Team Groei MKB bezocht samen met de account­                   voor het grootste deel door REWIN geïnitieerd. En we werkten
   managers van gemeenten zo’n 160 mkb’ers, met ruim 100                   steeds intensief samen met de BOM (Brabantse Ontwikkelings
   opvolgings­trajecten. Er waren verder bijna 200 deelnemers aan          Maatschappij) en provincie Noord-Brabant.
   mkb-netwerkbijeenkomsten. En in 2018 waren er ook al de eerste




   Over REWIN
   De regionale ontwikkelingsmaatschappij REWIN West-Brabant is            regionale programma’s gericht op het versterken en vernieuwen
   actief voor een economisch veerkrachtig West-Brabant. REWIN             van de sectoren maintenance, logistiek en agrofood/biobased.
   voert daarbij de Economische Agenda uit; de visie voor de regio         En door het bevorderen van startups & innovatief mkb en het
   zoals vastgesteld door de Economic Board West-Brabant, door             aantrekken van nieuwe vestigers die een meerwaarde vormen
   overheid, onderwijs en bedrijfsleven samen. Met de inzet van            voor de West-Brabantse economie.



   17      gemeenten                                                                  730.000                              60.000
                                                                                      inwoners                             bedrijven

                                                                                      380.000
                                                                                      beroepsbevolking




                                                                          €
                                                                                                                           2018
                                                                                      30 mld                               logistieke
                                                                                      toegevoegde waarde                   hotspot nr. 1




 Regionale programma’s:                           Maintenance                           Logistiek                 Agrofood/Biobased

  Aandeelhouders:
  Regio West-Brabant en de gemeenten Altena, Breda, Bergen op Zoom, Roosendaal, Etten-Leur, Oosterhout, Moerdijk, Geertruidenberg,
  Drimmelen, Zundert, Halderberge, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht




                                                                                                                             ns
                                                                                                                     Lees o e
                                                                                                                            reid
                                                                                                                    uitgeb g op
                                                                                                                          rsla
                                                                                                                  jaar ve           l/
                                                                                                                           ewin.n
         CONNECTED                                                 Vestiger Graphic
       hoofdsponsor                                                      Packaging
                                                                                                                   www.r         2 0 18
 ‘Logistiek Vastgoed
                                                                                                                           rslag
     Nederland 2018’                                                                                               jaar ve

februari
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  De Raad van Commissarissen v.l.n.r. staand Simon Hoenderop, Lex Besselink (voorzitter) en Nico van Os. Zittend: directeur Henk Rosman.




REWIN:
samen & voorbij de grenzen
van West-Brabant
Samen voor een sterk West-Brabant. In 2018 stond samenwerking                   leiders rond het thema ‘Industry 4.0 & de human capital agenda’
centraal voor REWIN. Vertegenwoordigers van overheden, onder­                   in het eerste Delta Economic Forum. Ook scoorden we samen
wijsinstellingen en bedrijfsleven bepalen samen in de                           met de regio Midden-Brabant de regiodeal Makes & Moves met
Economic Board West-Brabant (EBWB) de koers van de regio.                       19 samenwerkingsprojecten. Daarnaast werkt REWIN intensief
Met de oproep om vooral ook over de grenzen van West-Brabant                    samen met de Brabantse Ontwikkelings­Maatschappij (BOM) bij
te kijken. Via het Delta Region Network signaleren we dan ook de                de uitvoering van de regionale programma’s, vanuit een comple­
voor de regio relevante economische ontwikkelingen op het niveau                mentaire rol. Rond de speerpuntsectoren is een nieuwe structuur
van Zuidwest-Nederland. En in 2018 mobiliseerden we samen                       opgezet voor strategische marktbenadering.
met Zeeland de denkkracht van toonaangevende denkers en




Tijdlijn

                             Feestelijke                                                                          Food from
                        lancering DCMC                                                                           Food Event




maart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                               REWIN jaarverslag 2018          7



Economic Board
West-Brabant &
de Economische Agenda




Het gaat best goed met West-Brabant. Maar dat is geen garantie.    REWIN-directeur Henk Rosman:
De wereld verandert en snel ook. Om als regio voldoende
                                                                  “We pakken de uitdagingen dus op met
voorbereid de economische uitdagingen aan te gaan, is de
Economic Board West-Brabant (EBWB) opgericht. REWIN is
                                                                   doelgerichte economische programma’s,
gevraagd hen hierbij te ondersteunen. Wat zijn onze doelen?        gericht op sectoren en vernieuwend
Waar willen we als regio in uitblinken? Hoe leveren we als         ondernemerschap. Waarin we samen met
economisch duurzame en (veer)krachtige regio een bijdrage          overheid, onderwijs en ondernemers aan de
en blijven we toekomstbestendig? Met dit soort vragen ging
                                                                   slag gaan. Ik nodig iedereen uit om mee te
de triple helix board met regiovoorzitter Paul Depla in 2018
aan de slag. Met als resultaat de Economische Agenda West-
                                                                   doen en mee te werken aan een sterk West-
Brabant: ‘Hub voor vernieuwend ondernemerschap’. Slimmer,          Brabant.”
duurzamer en in verbondenheid met elkaar en onze omgeving
samenwerken: dat staat centraal in de agenda. Ofwel: verbinden,    Voor meer informatie zie www.ebwb.nl
verslimmen, verduurzamen. EBWB heeft REWIN gevraagd de
Economische Agenda te vertalen naar regionale programma’s.




                                                                                                                  ns
                                                                                                          Lees o e
                                                                                                                 reid
                                                                                                         uitgeb g op
                                                                                                               rsla
                                                                                                       jaar ve           l/
                                                                                                                ewin.n
    Maintenance                                            BioLinX Finance
         Skillslab                                    Academy & Brokerage
                                                                                                        www.r         2 0 18
subsidieaanvraag                                            Event – Milaan
                                                                                                                rslag
                                                                                                        jaar ve

                                                    april
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Highlight
Regiodeal: Makes & Moves
In 2040 koploper zijn in verantwoorde productie en
distributie: dat is het streven van de regio MidWest-Brabant.
Onder de noemer ‘Makes & Moves’ sloegen bedrijfsleven,
onderwijsinstellingen en de samenwerkende gemeenten van
Midden- en West-Brabant medio 2018 de handen ineen. Met
steun van de provincie Noord-Brabant is een voorstel aan het
Rijk gedaan. Daarbij zijn 19 vernieuwingsprojecten aangeboden.
REWIN is intensief betrokken bij 12 hiervan. Het Rijk gaat samen
met de regio hier flink in investeren. Een mooie opsteker voor
vernieuwing in de maakindustrie en logistiek in Midden- en
West-Brabant!




                                                                    Albert Markusse, CEO Royal Cosun, lid EBWB
                                                                   “Slimmer, duurzamer en in verbondenheid met elkaar en
                                                                    onze omgeving samenwerken. Dat is de essentie van de
                                                                    Economische Agenda West-Brabant; Hub voor vernieuwend
                                                                    ondernemerschap. Bij REWIN is de uitvoering in goede
                                                                    handen.“




                                                                   Elisabeth Minnemann, voorzitter College van
                                                                   Bestuur Breda University of Applied Sciences, lid EBWB
                                                                   “Als kennisinstituut werkt Breda University of Applied
                                                                   Sciences aan en met de toekomst. We leiden jongeren op
                                                                   voor topfuncties in de service-economy en het technische
                                                                   domein. Ze worden vaak gamechangers in bedrijfsleven
                                                                   of als ondernemer. We zijn er trots op dat de top van het
                                                                   bedrijfsleven veelvuldig binnen onze opleidingen actief is. De
                                                                   visie op de toekomst bepalen we samen; studenten, docenten,
                                                                   onderzoekers, het bedrijfsleven en de overheid. REWIN zorgt
                                                                   voor goed aansluitende uitvoeringsprogramma’s zodat
                                                                   innovatieve ideeën tot uitvoer komen.”




Tijdlijn

                              Natural                                                  Interreg project
                      Fibertastic 2018                                               Educavia van start
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                REWIN jaarverslag 2018               9



                                    Boaz Adank, voorzitter commissie van advies
                                    Regio West-Brabant, lid EBWB
                                   “De triple helix samenwerking is de basis voor elke regionale
                                    economische ontwikkeling. Dus ook voor die van West-
                                    Brabant. Als overheid pakken we onze verantwoordelijkheid
                                    en delen we de invulling van de Economische Agenda met
                                    kennisinstellingen en bedrijfsleven, in het vertrouwen dat dit
                                    nog meer effect heeft. Intensief samenwerken doen we over de
                                    as van de verschillende programma’s van REWIN.”




                                    Highlight
                                    Delta Economic Forum
                                    Mobilizing thinking power
                                    for regional solutions to global challenges
                                    Industry 4.0 & de human capital agenda: het thema van het
                                    1ste Delta Economic Forum in het Groot Arsenaal in Bergen
                                    op Zoom trok de aandacht. De deelnemers - toonaangevende
                                    denkers en leiders - waren op persoonlijke titel uitgenodigd
                                    en kregen vooraf een longread. Zij vormden een evenwichtige
                                    mix van overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven
                                    uit Zeeland en West-Brabant. Prikkelende presentaties
                                    resulteerden in actieve deelname aan de zeven tafeldiscussies
                                    en er werd effectief genetwerkt. De overall beoordeling van
                                    bruikbaarheid was hoog bij dit selecte gezelschap: een 7,8!
                                    Bekijk een uitgebreidere impressie op
                                    www.deltaeconomicforum.nl.




                                                                                    ns
                                                                            Lees o e
                                                                                   reid
                                                                           uitgeb g op
                                                                                 rsla
                                                                         jaar ve           l/
                                                                                  ewin.n
  Kick-off Logistics   Kick-off Fruitport
Community Brabant         West-Brabant
                                                                          www.r         2 0 18
              (LCB)
                                                                                  rslag
                                                                          jaar ve
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                        Maintenance

Maintenance wordt steeds meer een strategisch onderdeel binnen de industrie.
Ga maar na: slijtage en uitval van kostbare productiemiddelen leiden tot terugval in
beschikbaarheid van deze complexe systemen. Om uitval en economische schade te
voorkomen is maintenance essentieel.



West-Brabant heeft een uitstekende internationale reputatie op       dat de maintenancesector in de regio zijn goede reputatie blijft
het gebied van maintenance. Woensdrecht staat bekend als dé          houden, haar internationaal concurrerende positie versterkt en
aerospace maintenance hub in West-Europa en Werkendam maakt          haar innovatief vermogen kan blijven ontwikkelen, startte in 2018
naam als een innovatief maintenance cluster voor de binnen­          het Maintenance-programma. Hierin werken ondernemers,
vaart. Tal van gespecialiseerde bedrijven in de regio ondersteunen   onderwijs en overheid samen aan de transitie van deze sector
de procesindustrie in o.a. Moerdijk, Terneuzen, Antwerpen en         naar hightech maintenance.
Rotterdam met snelle en grondige turnarounds. Om te zorgen




 Highlight
 Composiet Maintenance cluster/DCMC
 Met de opkomst en beschikbaarheid van nieuwe en betaalbare
 technologieën probeert de industrie wereldwijd slimmer en
 duurzamer te werken. Robotisering, digitalisering, kunstmatige
 intelligentie en nieuwe materialen worden ingezet om het tekort
 aan grondstoffen, mensen en de belasting van het milieu te
 compenseren. Oók in West-Brabant. Om de bedrijven in West-
 Brabant mee te laten profiteren van deze ontwikkelingen bouwt
 het Maintenance-programma aan initiatieven waarin ondernemers,
 werknemers, studenten en docenten samenwerken. Met als doel
 om de technologie, kennis en nieuwe materialen om te zetten
 naar slimme toepassingen in productie en onderhoud. Een van          Composites (DCMC) in Aviolanda gevestigd en doorontwikkeld
 deze innovatiehubs is het Composiet Maintenance cluster op de        tot een international expertisecentrum. Hiermee speelt West-
 vliegbasis in Woensdrecht. Samen met o.a. GKN-Fokker, NLR,           Brabant in op de toekomstige behoefte aan maintenance van
 Specto Services, TU Delft, BOM en de provincie Noord-Brabant         composietvliegtuigen, -schepen, -bruggen, -windmolens en
 wordt het Development Center for Maintenance of                      andere composietgebaseerde structuren.




  Tijdlijn

                        Meeting Minds                                                         West-Brabant
                   bijeenkomst, Bergen                                                prolongeert logistieke
                             op Zoom                                                             koppositie




  mei
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                       REWIN jaarverslag 2018               11




   Matthijs van Oosten,                              Ricardo Abdoel,
   wethouder Economische Zaken                       directeur Avans Academie voor Engineering & IT (AE&I)
   gemeente Altena, boegbeeld sector
   maintenance                                       “Het strategisch partnership met REWIN biedt ruimte om samen activiteiten te
                                                      kanaliseren en te ontwikkelen. Voor de human capital agenda (kennisontwikkeling
  “Hightech maintenance is een prachtige              en kennis­circulatie), maar ook voor praktijkgericht onderzoek bij partners uit het
   tool om de strategische samenwer­                  netwerk. Zoals Aviolanda in Woensdrecht, waar studenten en docenten van Avans
   king tussen ondernemers, overheid                  volop werken aan mainte­nance- en smart industry vraagstukken. Samenwerking
   en onderwijs in West-Brabant vorm te               is het sleutelwoord! Verschillende perspectieven met een gemeenschappelijk
   geven. Als bestuurlijk trekker zie ik in           doel leiden tot succesvolle en impactvolle innovaties.”
   de maintenance­sector gemotiveerde
   partijen die openstaan voor cross-sectorale
   krachtenbundeling. Hun coöperatieve                Marco Brinkman,
   houding leidt ertoe dat zij in elkaars keuken      directeur Specto Services, onderdeel
   kijken en kennis delen. Hierdoor wordt er          van Specto Aerospace
   maximaal geprofiteerd van bijvoorbeeld
   nieuwe technologieën. Dit leidt tot meer          “Wij zijn een van de initiatiefnemers van het
   innovaties, meer werkgelegenheid, verho­           Development Center for Maintenance of
   ging van de verdiencapaciteit én beste­            Composites. REWIN was voor ons belang­
   dingen in de regio. Kortom: samenwerken            rijk bij het betrekken van de lokale spelers
   leidt tot een versterking van de economi­          en het vinden van financiering. Vandaag de
   sche structuur van de regio en daar varen          dag is de rol en betrokkenheid van REWIN
   we allemaal wél bij!”                              essentieel bij het vinden van nieuwe part­
                                                      ners en het realiseren van de DCMC-ambitie”.




                              Meer weten over het Maintenance programma?
                              Programmamanager John den Ridder vertelt u er graag meer over.

                              John den Ridder
                              j.denridder@rewin.nl
                              06 27 909 067




                                                                                                                           ns
                                                                                                                   Lees o e
                                                                                                                          reid
                                                                                                                  uitgeb g op
                                                                                                                        rsla
                                                                                                                jaar ve           l/
                                                                                                                         ewin.n
Symbiosis4Growth,                                                      Provada
         Moerdijk
                                                                                                                 www.r         2 0 18
                                                                                                                         rslag
                                                                                                                 jaar ve

                                                       juni
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                      Logistiek

In 2017 werd CONNECTED West-Brabant gevormd, het triple helix samenwerkingsverband.
In dat jaar werden ook de eerste contouren van het regionaal programma Logistiek
ontwikkeld. In 2018 hebben we het programma toegeschreven naar de visie van de Eco­
nomic Board West-Brabant. Met de nadruk op het verbinden, verslimmen en verduur­
zamen van de sector.


Verslimmen en versterken                                              whitepaper. We hebben de verkenning ontwikkeld tot een
Onderlinge verbondenheid in de logistieke keten versterkt de          OPZuid aanvraag met 20 bedrijfscases, genaamd DALI. Daarnaast
(economische) slagkracht van de regio. Het doel van het               organiseerden CONNECTED West-Brabant en ROC West-Brabant
programma Logistiek is dan ook het ontwikkelen van een ecosys­        samen twee arbeidsmarktgerelateerde evenementen onder het
teem waarin alle betrokken partijen concreet samenwerken en           motto ‘Logistiek Vooruit’.
(elkaar) verslimmen om de logistieke vitaliteit te versterken.
Dat doen we op verschillende manieren. Zo is in 2018 de verken­
ning Supply Chain & Data Science succesvol afgerond met een




Highlight
Logistiek Vooruit!
Zo’n 70 sleutelfiguren uit onderwijs, overheid en bedrijfsleven
die werken aan één doel. Het lukte op een vrijdagochtend in
oktober tijdens de werksessie Logistiek Vooruit! We daagden de
aanwezigen uit om mee te denken en met ideeën te komen over
hoe de instroom van arbeidskrachten voor de logistieke sector
vergroot kan worden. De gesprekken waren opvallend geanimeerd:
enthousiast werd met elkaar van gedachten gewisseld.
We verzamelden de letterlijk op het tafellaken geschreven ideeën
en mogelijke acties en werken die waar mogelijk uit in triple helix
verband. De volgende dag presenteerde de logistieke sector zich
aan de bezoekers van de Open Haven Moerdijk, ook nu onder
het motto Logistiek Vooruit! Met als doel mensen kennis te laten
maken met de veelzijdigheid van werken in de logistieke sector.
Logistieke spellen, een ‘speurtocht’ langs logistieke functies en
opleidingen, logistieke vakmensen die vertelden over hun functie
en een vrachtwagensimulator: er werd van alles ingezet om
mensen enthousiast te maken. En die boodschap bereikte velen:
de Open Haven verwelkomde die dag 3.500 bezoekers! Op beide
evenementen ontvingen we veel positieve reacties.


Tijdlijn

                     REWIN en project                                                      Meeting Minds
                      CrossRoads2 op                                                   bijeenkomst, Breda
                         Brabant Dag




juni
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                        REWIN jaarverslag 2018           13




      Robin van der Helm                               Lisan van Beurden
      wethouder Economische Zaken,                     directeur Radius College, Breda (ROC West-Brabant)
      gemeente Oosterhout, boegbeeld
      sector logistiek                                “Onze ambities zijn stevig. We willen een koploper zijn binnen het beroepsonder­
                                                       wijs in West-Brabant. Dat doen we met hoogwaardig onderwijs. Daarnaast is het
     “De logistieke sector in West-Brabant is er       onze missie om een bijdrage te leveren aan het versterken van de regio. In 2018
      een om trots op te zijn. We kunnen echter        gaven we daar bijvoorbeeld inhoud aan door samen met CONNECTED West-Bra­
      niet achterover leunen. Er is werk aan de        bant twee zeer succesvolle arbeidsmarkt- en onderwijsgerelateerde evenementen
      winkel. Denk bijvoorbeeld aan het enorme         te organiseren: ‘Logistiek Vooruit!”
      tekort aan personeel, de daaraan gekop­
      pelde zoektocht naar een betere verbin­
      ding met het onderwijs, de aandacht voor
      de kwetsbare Brabantse infrastructuur en         Robert van Wezel
      nieuwe efficiënte vervoersmogelijkheden.         directeur/eigenaar van
      Stuk voor stuk uitdagingen die vragen om         De Graaf Logistics, Oosterhout
      een sterke samenwerking tussen onderne­
      mers, onderwijs en overheid.”                   “Het succes van samenwerking is dat alle
                                                       partijen doelen kunnen bereiken die ze
                                                       solo niet kunnen bereiken. Baten en lasten
                                                       worden daarbij gelijkwaardig verdeeld
                                                       over alle partijen. Bij logistiek gaat het dan
                                                       onder andere om verhoging van service
                                                       tegen lagere kostprijs en een lagere CO2
                                                       uitstoot.”




                                Benieuwd naar het logistieke programma, CONNECTED West-Brabant of DALI?
                                Neem contact op met Hanneke Bruinsma, programmamanager Logistiek.

                                Hanneke Bruinsma
                                h.bruinsma@rewin.nl
                                06 51 134 260



                                                                                                                           ns
                                                                                                                   Lees o e
                                                                                                                          reid
                                                                                                                  uitgeb g op
                                                                                                                        rsla
                                                                                                                jaar ve           l/
                                                                                                                         ewin.n
     Biobased meets                                                    Kick-off DALI
            design!                                                        (logistiek
                                                                                                                 www.r         2 0 18
                                                              proeftuinprogramma)
                                                                                                                         rslag
                                                                                                                 jaar ve

augustus
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                       Agrofood/biobased

 Optimaal produceren, optimaal verwaarden
 Als tweede exporteur van agrofood-producten voedt Nederland de wereldbevolking.
 Die groeit door naar 9 miljard mensen en dat biedt enorme economische kansen. Zeker
 voor West-Brabant, want onze regio speelt een cruciale rol in de toppositie van Nederlands
 grootste industriële sector: agrofood.

 Onze regio blinkt wereldwijd uit in de veredeling, teelt en           Lamb Weston, De Vegetarische Slager, Fruitport, Treeport, ZLTO,
 verwerking van plantaardige producten. Zowel voor voedsel als         Rabobank, HAS, Avans, ROC West-Brabant, RWB, gemeente
 biobased-materialen. Het Agrofood/Biobased-programma is er            Bergen op Zoom en gemeente Steenbergen. Burgemeester
 om die toppositie uit te bouwen. West-Brabant kiest daarbij voor      Petter van Bergen op Zoom is voorzitter en boegbeeld.
 een focus op ‘plant-based’. De aandacht gaat uit naar profilering,
 netwerkvorming, human capital en innovaties als smart farming,        In 2018 zijn door of met ondersteuning van REWIN belangrijke
 robotisering en biobased-materialen. Een brede stuurgroep             projecten opgezet die de basis van het programma vormen.
 bepaalt de koers. REWIN heeft deze geïnitieerd en voert het pro­      Bijvoorbeeld:
 grammamanagement uit. De deelnemers zijn Cosun, Rijk Zwaan,




Highlight
Smart Farming in grote teelten                                        • West-Brabant is dé boomteelt regio van Nederland. En een
West-Brabant blinkt internationaal in een aantal teelten uit: vol­      vitale bodem afgestemd op de geteelde soorten is doorslag-
legrondsgroenten, zacht fruit, aardappelen, bomen en suikerbie­         gevend voor een goede en duurzame oogst. Maar boomteelt-
ten. Efficiëntie en duurzaamheid via hightech innovaties (Smart         percelen worden doorgaans uniform bemest en bewerkt.
Farming) zijn essentieel om deze toppositie te behouden. REWIN          Acht bedrijven en een onderwijsinstelling werken samen aan
verkende daarom de kansen voor Smart Farming in de grote                nieuwe sensortechnieken, die het mogelijk maken om de
teelten en zette een relevant netwerk op. Samen met telers,             bodemgesteldheid nauwkeurig in kaart te brengen.
loonwerkers, coöperaties, voedselproducenten, hightech bedrij­          We verwachten hiermee de bodem te verbeteren en
ven en onderwijsinstellingen zetten we per teelt demonstratie-          de teelt te optimaliseren.
en innovatieprojecten op. Met REWIN als projectleider zijn twee
van die projecten in 2018 gestart:

• In West-Brabant wordt maar liefst 80% van de Nederlandse
  aardbeien geteeld. Het tijdig herkennen van ziekten en
  plagen is in die teelt van groot belang. Daarom werken er tien
  bedrijven aan het ontwikkelen van een robot die aanzienlijk
  sneller dan het menselijke oog vaststelt of er besmettingen
  zijn. Resultaat: telers kunnen veel gerichter en met minder                              Smart farming
  bestrijdings­middelen ingrijpen.




 Tijdlijn

                     Start van startups                                                         Uitbreiding
                        ondersteuning                                                             Bioscienz




 september
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                          REWIN jaarverslag 2018            15




Frank Petter
Burgemeester gemeente
Bergen op Zoom, boegbeeld sector
agrofood/biobased

‘We zetten met het Agrofood/Biobased-
 programma volop in op het nog steviger
 op de kaart te zetten van West-Brabant als
‘plant-based economy’. De productie van
 plantaardig voedsel en biobased-materialen
 biedt vele kansen voor onze regio!”

                                               Dick Pouwels                               Rinie van Tilburg
                                               HAS                                        Fruitport

                                              “Het Agrofood/Biobased-programma           “REWIN regelt financiering voor innova­
                                               dat REWIN in West-Brabant geïnitieerd      tieprojecten én helpt ons in contact te
                                               heeft, is belangrijk voor het nog beter    komen met hightech-bedrijven die de
                                               koppelen van ons onderwijs en onze         aardbeienteelt kunnen verslimmen en
                                               studenten aan deze kansrijke regio.”       verbeteren.”




                          Meer weten over het programma Agrofood/Biobased?
                          Bel of mail met programmamanager Marc-Paul van Halderen.

                          Marc-Paul van Halderen
                          m.vanhalderen@rewin.nl
                          06 30 987 667



                                                                                                             ns
                                                                                                     Lees o e
                                                                                                            reid
                                                                                                    uitgeb g op
                                                                                                          rsla
                                                                                                  jaar ve           l/
                                                                                                           ewin.n
Smart Tooling                                          DCMC presenteert
Promo event II                                                 zich tijdens
                                                                                                   www.r         2 0 18
                                                     Innovation Expo 2018
                                                                                                           rslag
                                                             in Rotterdam                          jaar ve

                                                       oktober
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                           Startups




Dé hub zijn voor vernieuwend ondernemerschap: dat is de ambitie van West-Brabant.
Succesvolle startups* hebben daarin een belangrijke rol. Regionale verankering van
startups zorgt voor innovatie. Arthur Nijhuis van REWIN ondersteunt startups.
Van startup tot star!


Medio 2018 begon REWIN met het startup-programma.                                   service-organisatie voor alle startup business developers in
De reden? Goede begeleiding van startups is cruciaal om hun                         Brabant. Dit vergroot de kans van slagen en daarmee bijvoorbeeld
kans op succes te vergroten. REWIN scout, screent en begeleidt                      de kans op financiering vanuit het Brabant Startup Fonds.
startups, onder meer in samenwerking met Braventure, de


* startups: ambitieuze ondernemers van een bedrijf jonger dan 6 jaar met een kansrijk en innovatief idee of product, een schaalbaar verdienmodel dat internationaal
kan uitrollen, en dat ambitieuze en snelle groei kan realiseren.




Highlight
Startup programma Braventure
Braventure is hét startup-programma van 2 Brabantse
universiteiten, 4 hogescholen en 6 ontwikkelingsmaatschappijen.
Die krachtenbundeling van kennis, ervaring en contacten geven
een startup een echte kickstart. Braventure biedt met deze krachten­-
bundeling snelle toegang tot startkapitaal, kennis, community
en faciliteiten om startups te versnellen en laten slagen. REWIN
zorgt voor de selectie van kansrijke startups uit West-Brabant
voor het BSF (Brabant Startup Fonds) en coacht de startup
tijdens het financieringstraject. De startup moet daarbij over­
tuigen op marktvalidatie, business cases, schaalbaarheid, team
en uniek idee of product, en daarbij ambitie en door­zettings­
vermogen hebben.



 Tijdlijn

                    Geslaagde triple helix                                                              CONNECTED promoot
                     werksessie ‘Logistiek                                                                logistieke sector op
                                 Vooruit!’                                                              Open Haven Moerdijk
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                      REWIN jaarverslag 2018            17


  Startups
  West-Brabant 2018


                                                                                                                    58
                                                                                                                    scouting




                                                                                                                    29
                                                                                                                    screening




                                                                                                                43
                                        8                      21                        8                      5
                                                                                                                opvolgingstrajecten     1



      8                      21                       8                         5                     1
      8                  21             8        8             21               5        8            1         5                       1
      8                8 21                   21 8                        8     5               5     1                1
          8                          21                             8                         5                            1
   podium bieden               netwerk bieden        financieringstrajecten          programmadeelname                 vestigen
                                                                                            IRP
De resultaten
De 1ste en 2de lijnsondersteuning van REWIN voor startups is            naar de mogelijkheden voor deelname aan inhoudelijke pro­
breed van opzet. REWIN adviseert, begeleidt naar financiering           gramma’s om zo de kansen op succes te verhogen. Vijf startups
en zorgt voor de introductie in een breed netwerk. In 2018 zijn         namen in 2018 deel aan het IRP (Investor Readiness Programma)
er 8 financieringstrajecten gestart, waaronder 5 financierings- &       van de Brabantse OntwikkelingsMaatschappij (BOM), waarbij
subsidieaanvragen. Hiervan zijn er al 3 gehonoreerd. Ook wijst          REWIN voor de inhoudelijke begeleiding van de deelnemende
REWIN startups op profilerings­mogelijkheden, zoals startup-podia       startups zorgt.
en -prijzen. Een van de West-Brabantse startups (HoCoSto) is
daarbij verkozen tot een van de vijf meest veelbelovende startups
in de Brabant Startup Awards. REWIN kijkt samen met de startup


                                                                                                                          ns
                                                                                                                  Lees o e
                                                                                                                         reid
                                                                                                                 uitgeb g op
                                                                                                                       rsla
                                                                                                               jaar ve           l/
                                                                                                                        ewin.n
       Expo Real                                          Symbiosis4Growth,
       München                                                     Moerdijk
                                                                                                                www.r         2 0 18
                                                                                                                        rslag
                                                                                                                jaar ve
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                     Groei MKB




Het midden- en kleinbedrijf is een belangrijke groeifactor voor de West-Brabantse
economie: het zorgt voor werkgelegenheid en toegevoegde waarde. REWIN faciliteert
de groei- en innovatieambities van het mkb.


Gericht ondernemers opzoeken, ze leren kennen, luisteren naar
                                                                 Meeting Minds en Industriële Symbiose (Symbiosis4Growth).
hun behoeften en vervolgens middelen inzetten om hen te hel­
                                                                 Het Groei MKB-programma wil zo de regionale economie een
pen groeien. Dát is het Groei MKB-programma. REWIN stimuleert
                                                                 duw in de rug geven.
daarmee groei en innovatie in het midden- en kleinbedrijf,
samen met de accountmanagers van de 17 West-Brabantse
                                                                 Het Groei MKB-programma startte in het najaar van 2016. Vanaf
gemeenten.
                                                                 2017 draait het programma voor alle 17 gemeenten in West-Brabant.
                                                                 In 2018 vonden 60 bedrijfsbezoeken plaats. Het combineren van
In nauwe samenwerking met de accountmanager van de ge­           de lokale kennis en ervaringen van de accountmanagers met de
meente selecteert REWIN innovatieve groeibedrijven* die we       regionale blik van REWIN is een gouden greep. Hierdoor kunnen
extra ondersteunen in hun vragen en behoeften. Tijdens een       er koppelingen worden gelegd over de gemeentegrenzen heen.
bedrijfsbezoek en gesprek met de directie behandelen we          Bovendien is het netwerk van de accountmanagers van de ge­
11 thema’s, die we systematisch verwerken in een database.       meenten in West-Brabant vergroot en versterkt. Daardoor zijn de
In regionale bijeenkomsten besteedt REWIN aandacht aan speci­    accountmanagers van grotere waarde in de ondersteuning van
fieke thema’s, zodat de aanwezige ondernemers kunnen werken      het mkb.
aan de ontwikkeling van hun kennis en netwerk in West-Brabant.   Yvette Estourgie en Mathijs van Campenhout van REWIN vullen
Er zijn speciale formules ontwikkeld voor deze bijeenkomste­     samen het Groei MKB-programma in.

                                                                 *Groei MKB = 10 - 250 fte, innovatief, groeiend met (internationale) opschaalpotentie




Tijdlijn

                     Delegatie naar                                                       Breda Photo: the
                     Wroclaw, Polen                                                      Future is Creative
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                         REWIN jaarverslag 2018                      19




Highlight
Innovatie
Meeting Minds MKB is een reeks van bijeenkomsten, waarin
Groei mkb’ers met vergelijkbare uitdagingen praten over een
actueel thema om zo tot nieuwe inzichten en kruisbestuivingen te
komen. Op 15 mei 2018 was het tijd voor het thema ‘robotisering’.
Een select groepje hightech- en maintenancebedrijven spraken
        De gesprekken
bij gastheer Taks Handling vinden   plaats
                           Systems in       aan de
                                      Etten-Leur overhand
                                                      de van elf relevante thema’s:
mogelijkheden van krachtenbundeling.
               Ambitie                        Nieuwe markten            Vestigen                                                                   Netwerken

                       De gesprekken vinden plaats aan de hand van elf relevante thema’s:
                   Innovatie                                   Human Capital                           Financiering                                Duurzaamheid en Symbiose
                              Ambitie                              Nieuwe markten                     Vestigen                            Netwerken
                   Digitaliseren                               Onderwijs                               Wetgeving
ResultatenInnovatie                                                Human Capital                      Financiering                        Duurzaamheid en Symbiose

                              Digitaliseren                        Onderwijs                          Wetgeving




  160
                 160
  bedrijven bezocht

    100 in 2017bedrijven bezocht
    60 in 2018 100 in 2017
                 60 in 2018




    68 in 2017
    42 in 2018
                 68 in 2017
                 42 in 2018
                                                            110
                                                             110         bedrijven zijn gestart met één of meerdere opvolgingstrajecten
                                                                          bedrijven zijn gestart met één of meerdere opvolgingstrajecten




                 122
                   Totaal

                                           18                      25                    18                      39                        8                    14
   122
      Totaal


      in 2018
                   in 2018
                                   18                          25                        18                          39                            8                         14
            opvolgingstrajecten       innovatietrajecten       verdiepingsvraag       podium bieden    duurzaamheid en industriële    uitbreidings-/     financieringstrajecten
                                                                aan gemeente                               symbiose-trajecten      vestigingstrajecten

opvolgingstrajecten           innovatietrajecten           verdiepingsvraag          podium bieden       duurzaamheid en industriële    uitbreidings-/               financieringstrajecten
                                                                                                                                                                ns
                                                                                                                                                        Lees o e
                                                            aan gemeente                                     symbiose-trajecten      vestigingstrajecten

                                                                                                                                                               reid
                                                                                                                                                       uitgeb g op
                                                                                                                                                             rsla
                                                                                                                                                     jaar ve           l/
                                                                                                                                                              ewin.n
         Silf China                                                               Accountmanagers-
              beurs                                                                    bijeenkomst
                                                                                                                                                      www.r         2 0 18
                                                                                                                                                              rslag
                                                                                                                                                      jaar ve
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                         Vestigen




    Nieuwe bedrijvigheid versterkt de economische structuur van West-Brabant. 2018 was
    hét jaar voor de eerste stappen richting acquisitie 2.0. Ofwel: van acquisitie gericht op
    arbeidsplaatsen naar acquisitie gericht op bedrijven en bedrijvigheid met toegevoegde
    waarde voor de regio.



   Binnen het programma Vestigen brengen we in kaart welk type           verbindingen, zodat bedrijven in de regio sneller kunnen inno­
   bedrijven nodig is om de sector te versterken. Daar richten wij ons   veren. Tegelijkertijd laten we door samenwerking bedrijven van
   op. Met acquisiteurs, maar ook met promotie richting specifieke       buiten de regio de kracht van West-Brabant proeven.
   sectorversterkende doelgroepen. Samenwerking met de regio­
   nale programma’s is daarbij cruciaal. ‘The Base To Be: Biobased       Vestigen
   West-Brabant’ is daar een aansprekend voorbeeld van. Het kwam         We blijven bedrijven helpen die zich in West-Brabant willen vestigen
   volledig tot stand in samenwerking met deelnemers uit het Agro­       ongeacht de sector. Daarbij werken we intensief samen met
   food/Biobased-programma.                                              marktpartijen en netwerkpartners om de juiste verbindingen te
                                                                         leggen.
   Aantrekken bedrijvigheid
   Acquisitie 2.0 is meer dan het aantrekken van bedrijven.              Guido van Liefland, teammanager Vestigen.
   Bedrijvig­heid is minstens zo belangrijk geworden om de speer­
   puntsectoren te laten innoveren. Daarom leggen we waardevolle




    Tijdlijn

       Masterclass                                    Bijeenkomst                                  Green Chemistry
Blockchain Logistics                               Lasrobotisering                                Campus beste pps
Community Brabant                                                                                             2018
         ism REWIN



                                                                                                  november
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                      REWIN jaarverslag 2018            21



      The Base To Be:
      Biobased West-Brabant
     Waarom zou je als biobased bedrijf naar West-Brabant komen?           helix-team kwam onder begeleiding van REWIN in 2018 periodiek
     Om succesvol te worden! Met de heldere propositie ‘The Base To        bij elkaar om samen te werken aan de versterking van de sector.
     Be’ leggen we dat precies uit. Uiteraard vormgegeven op 100%          Het team richt zich vooral op regionale samenwerking en het
     regionaal biobased papier. Daarnaast lanceerden we de website         aantrekken van nieuwe, innovatieve biobased bedrijven en
     (www.thebasetobe.nl) om ook online deze ‘branding’ uit te dragen.     -bedrijvigheid. Deze vorm van samenwerking is succesvol gebleken
     Samen vormen ze een krachtige acquisitietool voor de regio.           en gaat als blauwdruk gelden voor de andere speerpuntsectoren.
     Deze promotie richting de biobased-doelgroep ontstond binnen
     het Regionaal Strategisch Acquisitie Team - Biobased. Dit triple      To be continued in 2019!




         Resultaten

                                                                                                                           13
                       34                         10                                  24                                   buitenlandse
                                                                                                                           bedrijven

              vestigers
                                        uitbreidingsinvesteringen                nieuwe vestigers




                                                            €                                          1/3
                           1.011                                           29 mln.                                gerealiseerd in samen­
                                                                                                                  werking met de BOM
                           arbeidsplaatsen                                 investering
                                                                                                                  (Brabantse Ontwikke­
                                                                                                                  lingsmaatschappij)




           2/3        deel passend in regionaal
                      sectorprogramma




                                                             6                               13                         4
                                                                                                                         ns
                                                                                                                 Lees o e
                                                                                                                        reid
                                                                                                                uitgeb g op
                                                                                                                      rsla
                                                                                                              jaar ve           l/
                                                                                                                       ewin.n
BioBase4SME Pitch                                                    Nationale
  Perfect & BioLinX                                      Distributiedag (NDD),
                                                                                                               www.r         2 0 18
         eindevent                                                  Rotterdam
                                                                                                                       rslag
                                                                                                               jaar ve
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> Regiodeal: 10 miljoen   ICAReS project event
voor Midwest-Brabant             tijdens ADW




      Biobased Delta                   Delta
            Business               Economic
    Development Dag                   Forum
                2018




       Vestiger Protix   Summit Ketenregie,
                            CWB is partner




 december




 Spoortafel Moerdijk/        Opening Demo
          Oosterhout          facility Green
                                 Chemistry
                                     Campus




           Lancering          Al 58 startups
           Base to Be               gescout




                                                           ns
                                                   Lees o e
                                                          reid
                                                  uitgeb g op
         Economische
                                                        rsla
        agenda EBWB                             jaar ve         l/
                                                         ewin.n
                                                 www.r           18
                                                         rslag20
                                                 jaar ve
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                         REWIN West-Brabant
                                Cosunpark 22
                               4814 ND Breda
              ns
   Lees o e
             r id
              e
  uitgeb g op             T: +31 (0)76 56 46 780
          rsla
jaar ve
                                  info@rewin.nl
                   l/
           ewin.n                  www.rewin.nl
 www.r              18
    a r ve r slag20                   @nvrewin
 ja
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>