<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Aan het bestuur van
Regio West-Brabant (RWB)
t.a.v. de heer E. Kiers
Postbus 503
4870 AM Etten-Leur




Geacht Bestuur,

Raad van Commissarissen en directie van NV REWIN West-Brabant bieden u in het kader van de
begrotingscyclus van de RWB hierbij het Uitvoeringsprogramma 2020-2023 en begroting 2020 aan.

Het Uitvoeringsprogramma (voorheen Productplan) is opgesteld als logisch vervolg op de Economische
Agenda van West-Brabant van de Economic Board West-Brabant (EBWB) die na consultatie van
ondernemers, onderwijs en overheid tot stand is gekomen. Centraal staan daarin de sector gerichte
programma’s voor Logistiek, Maintenance en Agrofood/Biobased én de niet sectorale programma’s voor
Groei MKB, Startups en Aquisitie & Vestigen. Bij het opstellen van het huidige Uitvoeringsprogramma
liepen nog de verkenningen op het gebied van Vrijetijdseconomie en Kennisdiensten. Deze onderdelen
zijn daarom nog niet uitgewerkt in het bijgaande uitvoeringsprogramma en is onze begroting derhalve
niet meegenomen.

De Raad van Commissarissen is na uitvoerig overleg met de directie tot de conclusie gekomen dat de
huidige inwonerbijdrage ontoereikend is om op een financieel verantwoorde manier extra activiteiten
en de ander manier van werken te borgen. De Raad heeft deze inzichten gedeeld met de regio in een
werksessie van de gecombineerde Commissie van Advies en het Strategisch Beraad van de RWB, en
komt mede op grond daarvan tot het voorstel de inwonerbijdrage te verhogen met 109.000 Euro (Euro
0,15 per inwoner).

REWIN heeft met ingang van 2017 reeds een verhoging van de bijdrage gekregen. Deze recente
verhoging was voor de basis van het ontwikkel- en acquisitiecapaciteit van de programma’s. Een
verhoging blijft echter noodzakelijk omdat REWIN tot nu toe veel structurele kosten heeft geabsorbeerd
vanuit incidentele middelen of simpelweg heeft bezuinigd. Het gaat hierbij om de volgende zaken:




                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>      Door u gevraagde afbouw sponsorbijdrage van commerciële partijen en daarmee verplichtingen
       voor derden;
      Een afname van het activiteitenbudget;
      De verhoging van 2017 voor de ontwikkeling van speerpuntprogramma’s was exclusief
       communicatie- / ondersteunende capaciteit en een vrij budget per programma;
      Tot slot heeft REWIN de afgelopen jaren alleen de indexatie doorgevoerd op haar kosten.
       Omdat de indexatie structureel lager is dan de CAO is hier sprake van verdere uitholling van het
       budget van REWIN.

REWIN heeft daarmee in de afgelopen paar jaar minimaal al 0,53 Euro per inwoner (o.b.v. 700.000
inwoners) aan structureel benodigde financiering zelf gecompenseerd of bezuinigd (onderbouwing is
opgenomen bij de begroting). De eventuele compensatie komt echter vanuit niet structurele middelen.
De mogelijkheid van REWIN om dit de komende jaren nog vol te houden of nog verder te bezuinigen is
daarmee uitgesloten. Te meer omdat in het verleden, vanwege de gehanteerde subsidiesystematiek,
projecten een bijdrage leverde aan de dekking van de algemene kosten, terwijl projecten in de huidige
versoberde en strenge regimes hooguit 50% dekking geven op de gemaakte kosten. We constateren dat
REWIN mogelijk zelfs op een punt gaat komen waarin alleen het verminderen van personeel (en dus
taken) mogelijkheden geeft om binnen de huidige kaders financieel verantwoord te opereren.

In dit licht zijn er twee aspecten die vragen om een hogere bijdrage voor REWIN.
    1. De transitie van REWIN naar uitvoerder van de Triple Helix agenda en werkend vanuit een
          subsidierelatie met RWB. De gevolgen daarvan zijn:
          a. Het herinrichten van de (onbezoldigde) Raad van Commissarissen naar een Triple Helix en
               bezoldigde Raad van Commissarissen;
          b. Het ondersteunen van de Triple Helix structuur met daarin ondersteuning van de EBWB en
               de naleving van de verplichtingen die voortkomen uit de Uitvoeringsovereenkomst.
    2. De overgang van REWIN naar een nieuwe ICT omgeving. De huidige software komt deels nog uit
          2007 en wordt door software leveranciers op sommige punten niet meer ondersteund. De
          (éénmalige) omzettingskosten neemt REWIN zelf. Daarnaast is er echter een structurele
          toename van de ‘servicekosten’ voor de ICT;

Daarnaast wordt REWIN gevraagd om Kennisdiensten op te gaan nemen als programma in het
Uitvoeringprogramma. Financiering hiervan verloopt in eerste instantie via het Rekening resultaat van
RWB.

De transitie van REWIN vraagt om een extra bijdrage van 109.000 Euro (0,15 Euro per inwoner). De
onderbouwing van dit bedrag is opgenomen in de begroting. Wij stellen dit voor in de wetenschap dat




                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>REWIN vanuit eigen mogelijkheden en financiën reeds een maximale inzet pleegt en de gevraagde
inwonerbijdrage de vergelijking met andere regio’s ruimschoots kan doorstaan (zie bijlage).

We hebben, als regio, de afgelopen paar jaar zeer veel bereikt. We hebben een agenda die door de drie
Triple Helix partners wordt onderschreven en hebben programma’s die ingericht zijn om de kracht van
onze economische structuur (en diversiteit) te behouden. We werken veel meer in gezamenlijkheid en
samen aan de ontwikkeling van onze economie. We merken dat er veel waardering is voor de ingeslagen
weg vanuit de Triple Helix partners. Daar willen we graag mee verder gaan.

Namens de Raad van Commissarissen REWIN


Lex Besselink                                                 Henk Rosman
Voorzitter Raad van Commissarissen                            Directeur


Bijlagen:
1. Begroting en toelichting 2020-2023
2. Vergelijking inwonerbijdrage met de Brabantse regio’s;
3. Uitvoeringsprogramma 2019-2023
4. Jaarverslag 2018




                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Begroting en toelichting 2020-2023




                                               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Toelichting op het Financieel Overzicht
Periode 2020-2023
Algemeen
Het financieel overzicht voor de periode 2020 -2023 heeft een andere lay-out dan voorgaande jaren
toen deze in de vorm van een productplan aan u werd toegezonden. Er vindt een systeemwijziging
plaats waardoor de bijdrage vanaf 2020 niet langer als bijdrage wordt vergoed, maar als een
exploitatiesubsidie. Daartoe is een uitvoeringsovereenkomst opgesteld tussen REWIN en RWB. Binnen
deze kaders zal er jaarlijks een subsidie beschikking worden afgegeven en wordt jaarlijks de subsidie
vastgesteld.

In deze uitvoeringsovereenkomst zijn de taken van REWIN opgenomen. En dit omvat nu alle activiteiten
van REWIN. In voorgaande productplannen werden uitsluitend begrotingen opgesteld van de
productplan activiteiten. Hierdoor is een goede vergelijking mogelijk met bijvoorbeeld de
geconsolideerde jaarcijfers van NV REWIN West Brabant.

Resultaat 2018
Ten aanzien van het resultaat de volgende opmerkingen:
     In de opstelling van het financieel overzicht ziet u ook dat er in 2018 voor € 92.237 aan niet
       structurele inkomsten zijn geweest. Dit betreft resultaten uit vrijvallende voorzieningen, maar
       ook uit afwikkeling van projecten.
     Het onderliggende resultaat exclusief de niet structurele meevallers bedroeg derhalve een
       verlies van € 30.469.
     Wij zien al enige jaren een stijging van de kosten die vooralsnog goedgemaakt werden door
       incidentele meevallers. De onderliggende kostenstijgingen zijn daardoor niet goed zichtbaar
       geweest. Met name de CAO stijgingen en personeelskosten zijn toegenomen.

Begroting 2019
Wij verwachten voor 2019 een verlies van € 154.010. Bij de stijging van de personeelskosten is rekening
gehouden met een toegestane indexering van 1,5%. De verwachting is echter dat de CAO voor 2019
hoger zal uitvallen. Dit verlies wordt grotendeels veroorzaakt door:
     een tweetal langdurige ziektegevallen waardoor extra capaciteit moet worden ingekocht €
        45.000
     een incidentele aanpassing van de ICT omgeving ad € 100.000




                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Uitvoeringspogramma 2020 – 2023
Ten aanzien van het Uitvoeringsprogramma 2020-2023 en de daarbij behorende jaarlijkse begrotingen
plaatsen wij de volgende opmerkingen:
     In de jaren 2020 – 2022 zien we de personeelslasten dalen vanwege de teruglopende project
        omzet. Dit is conform de uitvoeringsovereenkomst waarin ons gevraagd wordt om projecten als
        flexibele schil in te richten. Aan de kosten zijn de gevraagde activiteiten voor governance (€
        105.000) toegevoegd. Een specificatie hiervan is opgenomen onder ‘Verhoging van de
        inwonerbijdrage’);
     De ICT kosten zullen vanaf 2020 met € 20.000 per jaar hoger uitvallen. Dit is opgenomen in de
        stijging van de kantoorkosten;
     Regionaal is besloten om de ondersteuning van Startups in Brabant Start up Alliance gedurende
        2 jaar seperaat te vergoeden. Deze activiteit is tot en met augustus 2021 gefinancierd.
     Ter compensatie van het wegvallen van sponsorgelden is door de provincie een afbouwende
        bijdrage verstrekt welke in 2020 is beëindigd. Door Gemeenten is deze bijdrage deels
        gecompenseerd;
     Op dit moment is de CAO 2019 en 2020 nog niet bekend. Er is afgesproken dat er een
        naverrekening plaats mag vinden als de uitkomst afwijkt van de gehanteerde indexering (2019
        1,5%, 2020 2%) indien de extra lasten stijging niet vanuit de eigen exploitatie resultaten kan
        worden bekostigd.

Indicatie doorzetten Startups na 2021
Ter indicatie is onder de begroting een extra overzicht toegevoegd met de financiële consequenties voor
het mogelijk doorvoeren van de Startup ondersteuning na augustus 2021.

Verhoging van de inwonerbijdrage
REWIN heeft de afgelopen jaren minimaal al 0,53 Euro per inwoner (uitgaande van 700.000 inwoners)
zelf geabsorbeerd of bezuinigd. Dit komt vanwege de:
      Door u gevraagde afbouw van de sponsorbijdrage en daarmee verplichtingen voor derden. Dit is
        deels door u gecompenseerd, maar per saldo heeft REWIN 75.000 Euro minder middelen ter
        beschikking gekregen;
      Afname van het activiteitenbudget. Voor 2019 was dit begroot op 318.000 Euro. Het
        daadwerkelijke bedrag voor 2019 is echter 200.000 Euro. REWIN heeft dus per saldo dus
        118.000 Euro minder middelen ter beschikking;
      De verhoging van 2017 was exclusief communicatie- en ondersteunende capaciteit en ook
        zonder een vrij OOP budget per programma. Het tekort per programma is ongeveer 40.000 Euro.
        Op basis van de huidige 3 programma’s gaat het dus om 120.000 Euro waarin REWIN niet
        structureel kan voorzien;




                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>      Tot slot heeft REWIN de afgelopen jaren alleen de indexatie doorgevoerd op haar kosten.
       Omdat de indexatie structureel lager is dan de CAO stijging van de personeelskosten is hier
       sprake van verdere uitholling van het budget van REWIN. Voor 2016 tot en met 2018 levert dit
       een gat op van 58.000 Euro.

Daarmee heeft REWIN in de afgelopen jaren al 0,53 Euro per inwoner aan structureel benodigde
financiering zelf gecompenseerd of bezuinigd. De eventuele compensatie komt echter vanuit niet
structurele middelen. Deels kon dit omdat REWIN via subsidieprojecten een deel van de kosten kon
terug verdienen. Echter, door toenemende concurrentie, afnemende subsidiepercentages en door meer
ten dienste van de ontwikkelingroute van de programma’s te werken, wordt REWIN beperkt in het
(incidenteel) opvangen van structurele kosten.

Daarnaast zijn er nog twee aspecten die bijdragen aan hogere kosten voor REWIN:
    De transitie van REWIN naar uitvoerder van de Triple Helix agenda en werkend vanuit een
       subsidierelatie met RWB. Dit zijn de governance relateerde kosten van € 105.000. Deze zijn te
       specificeren als:
            o De bezoldiging va de Raad van Commissarissen. Kosten hiervoor zijn € 15.000;
            o Het ondersteunen van de Triple Helix structuur met daarin ondersteuning van de EBWB
                en de naleving van de verplichtingen die voortkomen uit de Uitvoeringsovereenkomst.
                Aan personele kosten geeft dit een extra last van € 75.000 (verdeeld over uitvoerend
                secretaris, communicatie, administratie) en een organisatorische last van € 15.000 (out
                of pocket budget voor kosten voor bijeenkomsten, publicatie Economische Agenda,
                presentatie etc).
    De overgang van REWIN naar een nieuwe ICT omgeving. De huidige software komt deels nog uit
       2007 en wordt door software leveranciers op sommige punten niet meer ondersteund. De
       (éénmalige) omzettingskosten van € 100.000 neemt REWIN zelf in het resultaat 2019 (zie
       opmerkingen bij Begroting 2019). Daarnaast gaan de kosten van de nieuwe software structureel
       omhoog met € 20.000 Euro (zie opmerkingen bij Productplan 2020-2023);

Daarnaast wordt REWIN gevraagd om Kennisdiensten op te gaan nemen als programma in het
Uitvoeringprogramma. Financiering hiervan verloopt in eerste instantie via het Rekening resultaat van
RWB.

De totale kostenverhoging is € 125.000 Euro. In afstemming met het Strategisch Beraad van de regio is
REWIN gevraagd om de extra financiële vraag te beperken tot € 109.000, zijnde € 0,15 per inwoner.
REWIN zal voor het verschil nog verder interen op het activiteitenbudget.




                                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Vergelijking inwonerbijdrage met Brabantse regio’s




                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Uitvoeringsprogramma 2020-2023




                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Uitvoeringsprogramma 2019-2023
Als onderdeel van de Economische Agenda West-Brabant
REWIN West-Brabant
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Inleiding

 In het produktplan 2017 van REWIN (Call for action) staat            krijgt netwerkvorming inhoud via het thema ‘Verbinden’.
  beschreven dat de regio naar een ‘goed doordacht en goed
  gecoördineerd ontwikkelsysteem’ moet werken.                        Deze agenda is na consultatie met Ondernemers, Overheid en
                                                                       Onderwijs uiteindelijk door de EBWB vastgesteld. Het is nu dan
 Sinds 2017 is er binnen en rondom REWIN veel veranderd. REWIN        ook aan Ondernemers, Overheid en Onderwijs om zichzelf te
  heeft een nieuwe Raad van Commissarissen gekregen, de focus          organiseren en steeds de regionale Economische Agenda te
  van de Business Development activiteiten van REWIN is verlegd        spiegelen aan hun eigen agenda (v.v.) en in gezamenlijkheid
  van ‘projectenmachine’ naar het ontwikkelen van regionale            uit te voeren.
  programma’s, Acquisitie is deels omgezet naar strategische
  acquisitie rondom de sectoren en hebben MKB en Startup              Immers, in een goed doordacht en goed gecoördineerd
  support hun intreden gedaan.                                         ontwikkelsysteem is de (economische) agenda gebaseerd op
                                                                       de belangen van de Triple Helix en werkt ieder van de partijen
 Desondanks heeft REWIN programma’s geïnitieerd in de                 vanuit haar eigen belangen mee aan de realisatie van de
  relevante sectoren, MKB parels geïdentificeerd, begeleiden we        gezamenlijke belangen.
  de eerste Startup bedrijven en blijven er nieuwe bedrijven via
  acquisitie en vestigen naar de regio komen.                         De overheid organiseert haar inbreng via de Regio West-
                                                                       Brabant (RWB) waar middels een College van Advies en
 Rondom REWIN zijn er eveneens veranderingen. Zo is de                Strategisch Beraad de overheidsinbreng voor de Economische
  Economic Board West-Brabant (EBWB) opgericht. De EBWB heeft          Agenda wordt bepaald.
  door professor Tordoir een herijking van de regionale agenda
  laten doen. Vastgesteld is dat er in de regio sterke behoefte is    De uitvoering van de Economische Agenda van de EBWB
  aan vernieuwend ondernemerschap en netwerkvorming.                   verloopt via REWIN. Onderwijs en ondernemers leveren hun
                                                                       eigen bijdrage direct vanuit de eigen middelen en capaciteit.
 De EBWB heeft, gebaseerd op de analyse van professor Tordoir,
  haar ‘Economische Agenda West-Brabant’ opgesteld. In deze           De EBWB heeft aan REWIN gevraagd om onder de
  Economische Agenda krijgt vernieuwend ondernemerschap                Economische Agenda een Triple Helix gebaseerde
  invulling via de thema’s ‘Verduurzamen’ en ‘Verslimmen’ en           Uitvoeringsprogramma te leggen.


Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Inleiding

 De(ze) Uitvoeringsprogramma is dus een integraal onderdeel
  van de ‘Economische Agenda West-Brabant’.
 De Uitvoeringsprogramma is zodanig opgesteld dat het een
  zelfstandig leesbaar document is. Enige overlap met de
  Economische Agenda West-Brabant kan dan ook niet
  voorkomen worden.
 Wij wensen u veel leesplezier.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Belangrijke aspecten uit Economische Agenda                   5
Rollen en taken                                               9
Opbouw Uitvoeringsprogramma                                  10
Sectorale programma’s                                        12
  Smart Industries                                           15
  Agrofood & Biobased                                        18
  Smart Logistics                                            21
Sector onafhankelijke programma’s en Acquisitie & Vestigen   24
  Startup                                                    25
  Groei MKB                                                  28
  Acquisitie & Vestigen                                      31
Meer weten?                                                  35




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Belangrijke aspecten uit Economische Agenda
Sectoren, Groei MKB, Startup, Acquisitie & Vestigen


 De EBWB heeft in het voorjaar van 2018 een economische              Gebaseerd op de economische analyse en consultatie heeft de
  analyse op de regio laten uitvoeren. Deze analyse heeft vorm         EBWB vervolgens in November 2018 de Economische Agenda
  gekregen via deskresearch en een viertal workshops. Na de            West-Brabant vastgesteld.
  workshops zijn de eerste in de analyse opgenomen. De analyse
  is vervolgens via een consultatieronde met alle drie de Triple      De belangrijkste aspecten uit de Economische Agenda zijn:
  Helix partners besproken.                                             West-Brabant ligt in een bijzonder gunstig economisch
                                                                         kerngebied. Die ligging moeten we optimaal gaan gebruiken;
 De belangrijkste aspecten van de economische analyse en
  consultatie zijn:                                                     West-Brabant heeft een zeer gedifferentieerde economie. Die
                                                                         diversiteit moeten we eveneens gebruiken;
   Regio ligt centraal in internationale mega-agglomeratie;
                                                                        De (traditionele) sectoren Agrofood & Biobased, industrie en
   Diverse en robuuste economische structuur, maar tegelijkertijd       logistiek vormen de historische economische basis van de
    veel bedrijvigheid in verzadigde markten;                            regio. Daar blijven we op inzetten;
   Veel netwerkvorming gericht op informatie uitwisseling, maar        De wereld vraagt om slimme en duurzame oplossingen. Deze
    relatief weinig netwerkvorming gericht op samenwerking;              oplossingen kunnen we als regio met een grote diversiteit
   Beperkte massa van economische ecosysteem door grote                 alleen realiseren als we ons gaan verbinden met de regio’s
    diversiteit van bedrijvigheid. Daardoor wel een weerbare             om ons heen, als triple Helix, in de sectoren en tussen de
    economische basis;                                                   sectoren.
   Groeipotentieel op het gebied van ‘Smart’ & ‘Sustainable’,          Als regio gaan we daarom (sectoraal) inzetten op de
    op ‘kennisdiensten’ en mogelijk Vrijetijds Economie.                 strategie van Verbinden, Verslimmen en Verduurzamen;
    Noodzakelijk is dan wel dat de traditionele sectoren
    verbonden worden met vernieuwend ondernemerschap.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Belangrijke aspecten uit Economische Agenda
Sectoren, Groei MKB, Startup, Acquisitie & Vestigen


   Naast de traditionele sectoren waar we ons richten op
    Verslimmen, Verduurzamen en Verbinden, hebben we
    behoefte aan vernieuwend ondernemerschap. De regio wil
    zich daarbij ontwikkelen als een hub voor vernieuwend
    ondernemerschap. Dat bereiken we door in te zetten op het
    ondersteunen van groei MKB en Startups én door het
    ontwikkelen van programma’s voor de ‘sector’ Kennisdiensten
    en mogelijk Vrijetijds economie.
   Echter, vernieuwend ondernemerschap komt niet alleen
    vanuit de regio. Vernieuwing komt ook van buiten. Daarom
    blijven we als regio ook inzetten op ‘Acquisitie en Vestigen’.
    Acquisitie richten we met name op de vragen vanuit de
    programma’s. Bij Vestigen richten we ons op het in de regio
    laten ‘landen’ van een bedrijf.
 Deze aspecten zijn weergegeven in de figuur op de volgende
  pagina.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Belangrijke aspecten uit Economische Agenda
Sectoren, Groei MKB, Startup, Acquisitie & Vestigen




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Belangrijke aspecten uit Economische Agenda
Over Verbinden, Verslimmen en Verduurzamen
                                                                               Uit de Economische Agenda West-Brabant

 Bij Verbinden gaat het om samenwerking binnen de sector,
                                                                     Verbinden
  tussen sectoren, met samenwerkingspartners (Triple Helix) en met   “…De nieuw(st)e opgaven zijn complex qua aard en omvang. Oplossingen gaan
  / tussen regio’s. Het aspect van Verbinden heeft dus enerzijds     daarom over grenzen van sectoren. Ook over de grenzen van (onze) gemeenten,
  betrekking op de sectoren zelf en is daarmee de opgave voor        streken, regio’s en landen. Niemand kan de opgaven alleen oplossen. Onderwijs
                                                                     niet. Ondernemers niet. En overheid ook niet. Dat vraagt om samenwerking.
  de betreffende sectoren. Anderzijds heeft Verbinden ook            Samenwerking binnen de sector, tussen sectoren, met samenwerkingspartners (Triple
  betrekking op het organiserend vermogen van de regio zelf en       Helix) en met / tussen regio’s. We moeten gaan Verbinden…”
  het (sectoronafhankelijk) organiseren van samenwerkingen met
  andere regio’s. Ten aanzien van (sectoronafhankelijke)
  samenwerkingen met andere regio’s lopen al diverse initiatieven
  die op pagina 9 nader worden toegelicht.
                                                                     Verslimmen
 Bij Verslimmen gaat het met name om het toepassen van              “…Steeds vaker speelt technologie een hoofdrol bij het oplossen van problemen.
                                                                     We beschikken over steeds meer informatie. Informatie over productie, herkomst
  technologie. Ofwel technologie gebruiken om slimmer te             van materialen, gebruik. Mens en machine. Drones, robots, kunstmatige intelligentie.
  worden. De inzet is dus vooral op het vinden van de juiste         Lijkt allemaal ver weg, lange termijn. Maar veel is er al. Wat er niet is, komt
  technologieën, die in de regio introduceren, goede vakmensen       ongetwijfeld op veel kortere termijn beschikbaar dan gedacht. Technologie
                                                                     gebruiken om slimmer te worden. We gaan Verslimmen…”
  die de technologie kunnen toepassen, etc. De nadruk ligt dus
  minder op het zelf ontwikkelen van de nieuwste technologie.
 Bij Verduurzamen gaat het met name om duurzame processen           Verduurzamen
  en producten. De markt vraag steeds nadrukkelijker om              “…Dat we maar één wereld hebben is bekend. Dat we daar nu nog niet goed
  ‘verantwoorde producten’. Zonder duurzame producten geen           genoeg mee omgaan ook. Steeds nadrukkelijker is er de vraag naar
                                                                     ‘verantwoorde’ producten. Producten met minder vervuiling. Meer recycling.
  (toekomstige) handel. Duurzaam heeft dus vooral betrekking op      Circulair. Biobased. Maar niet alleen producten moeten duurzaam worden. Ook de
  de impact op de wereld om ons heen en veel minder                  processen waarmee ze gemaakt en vervoerd worden. Verspilling of weggooien is
  betrekking op tijdsaspecten (langdurig).                           geen optie meer. Niet alleen consumenten ook overheden willen dit. Denk aan
                                                                     Klimaatakkoord Parijs, Verenigde Naties Duurzaamheidsdoelstellingen. Ondernemers
                                                                     willen ook. Zonder duurzame producten geen (toekomstige) handel. We moeten
                                                                     gaan Verduurzamen…”




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                                           8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De basis voor verbinden ligt ook in duidelijke rollen en taken
Over Verbinden met anderen: EBWB, REWIN, RWB, Delta Region Network, BOM, Provincie…


 Eén van de strategische keuzes is om als regio in te zetten op
  Verbinden. Verbinden vraagt om duidelijkheid over rollen en
  taken van ieder van de partners (binnen het speelveld van
  Economische en Uitvoeringsprogramma).
 Schematisch de hoofdpunten:
                   Overheidsinbreng                                                 Economische Agenda

                                                 Uitkomsten netwerk                                                  BOM activiteiten



    Regio                         Delta Region                             Economic Board            BOM                                   REWIN
    West-Brabant                  Network                                   West-Brabant                                                   West-Brabant

    •   Haalt overheidsagenda     •   Verbinding met Zeeland;         •   Stelt de Economische       •    Verzorgt uitvoering voor         •   Stelt de Uitvoerings-
        op bij gemeenten;         •   Kijkt welke grote                   Agenda voor de regio            de Provincie Noord-                  agenda op (obv
    •   Vertaalt dit naar             ontwikkelingen op de                op, vanuit kracht van de        Brabant;                             Economische Agenda)




                                                                                                                                                                                                              Provincie Noord-Brabant
        Actieagenda;                  regio afkomen;                      regio;                     •    Zet in op eco-systeem            •   Stelt triple helix




                                                                                                                                                                           Regio Midpoint
    •   Geeft richting aan        •   Organiseert triple helix        •   Monitoren voortgang             ontwikkeling                         programma’s op;




                                                                                                                                                                                            Regio Brainport
        overheidsinbreng in           netwerk ter validatie               programma’s;               •    Startup programma                •   Borgt uitvoering van
        EBWB via Commissie van        ontwikkeling;                   •   Uitdagen en verbinden      •    Verantwoordelijk voor                deze programma’s;
        Advies en Strategisch     •   Uitkomsten netwerk                  van sectoren & regio;           internationale acquisitie        •   (inter)Nationale
        Beraad                        terugvertalen naar              •   Triple Helix overleg            (support REWIN) en                   acquisitie icm BOM;
                                      regio’s                                                             ondersteunt REWIN bij            •   Faciliteert EBWB en Delta
                                                                                                          nationale acquisitie                 Region Network




                                                                                     Secretariaat &                   REWIN activiteiten
                                                                                     programmavoortgang
                                                 Secretariaat



Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                                                                                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Opbouw Uitvoeringsprogramma
Over sectorspecifieke en sector onafhankelijke programma’s, acquisitie & vestigen


Sector specifieke programma’s                                 Sector onafhankelijke programma’s
 Vanuit de EBWB is REWIN gevraagd om sectorale                Om te zorgen voor vernieuwend ondernemerschap is
  programma’s in ieder geval te richten voor:                   REWIN gevraagd om sector onafhankelijke programma’s
   Maintenance                                                 in te richten voor:
   Agrofood & Biobased                                          MKB ondersteuning
   Logistiek                                                    Startup ondersteuning



 Mogelijk worden nog sectorale programma’s
  toegevoegde voor:                                           Acquisitie & Vestigen
   Kennisdiensten;                                            Omdat vernieuwend ondernemerschap niet alleen vanuit
   Vrijetijds Economie                                         de regio zal/kan komen is REWIN eveneens gevraagd om
                                                                haar acquisitie en vestigingsactiviteiten uit te blijven
 Op basis van de uitkomsten van de verkenningen rondom         voeren. Daarbij acquisitie grotendeels in te richten als
  deze twee thema’s zal de Uitvoeringsprogramma in de           strategische acquisitie en dus in het verlengde van de
  loop van 2019 worden aangepast                                gekozen sectoren en deels als algehele acquisitie.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                          10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Opbouw Uitvoeringsprogramma
Over sectorspecifieke en sector onafhankelijke programma’s, acquisitie & vestigen


 In de volgende pagina’s volgt voor iedere sector een
  ‘placemat’ opzet. Een overzicht van het programma waarin de
  belangrijkste aspecten van dat programma op staan. In de
  bijlage volgt een verdere verdieping van de placemats. Voor
  ieder van de sectorale programma’s is daarnaast ook inzichtelijk
  gemaakt op welke manier aansluiting is gemaakt met de
  strategie van Verbinden, Verslimmen en Verduurzamen.
 Daarna volgt de opbouw van de sector onafhankelijke
  programma’s MKB en Startup. Ook voor deze programma’s is
  een placemat opgezet.
 Tot slot volgt een opzet voor Acquisitie en Vestigen. Wederom
  worden hier de activiteiten in een placemat gepresenteerd.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Sectorale programma’s
Over stuurgroep, ambitie, icoonprojecten, cirkel & programmamanagement


 Het doel van de sectorale programma’s is om de ontwikkeling           inzichten, ontwikkelingen etc.
  van de sector op een gerichte manier te ondersteunen.
                                                                       Ieder programma heeft een beperkt aantal icoonprojecten
 Voor ieder sectoraal programma is een stuurgroep ingesteld.           vastgesteld. Een bijzondere groep aan ontwikkelingen omdat
  Deze stuurgroep heeft als kenmerken:                                  deze door de sector als zeer relevant / belangrijk zijn
   Triple Helix van opzet met een gebalanceerde                        aangeduid. De EBWB wil dan ook graag over deze projecten
    vertegenwoordiging van relevante partijen uit de sector en          nadrukkelijk geïnformeerd blijven.
    aanverwante ketens;                                                Naast icoonprojecten zijn er binnen een programma een
   Heeft een boegbeeld;                                                veelheid aan initiatieven, faciliteiten, projecten etc. Dit vormt
   Valideert het programma en de ambitie;                              een totaal portfolio aan activiteiten wat door de
                                                                        sectorstuurgroep wordt beheerst.
   Geeft sturing aan het projectportfolio en accentuering in het
    programma.                                                         Volledigheidshalve: de projecten in de portfolio zijn geen
                                                                        ‘REWIN’ projecten of niet alleen ‘REWIN’ projecten, maar
 De stuurgroep gaat over de inhoud van het programma en                regionale Triple Helix projecten. De projectenportfolio bestaat uit
  gaat over de projecten die onder de vlag van het programma            voor het programma relevante projecten die vanuit de Triple
  wordt uitgevoerd. De stuurgroep, of vertegenwoordigers van de         Helix partners worden ontwikkeld en uitgevoerd.
  stuurgroep, kunnen door de EBWB gevraagd worden om het
  programma te presenteren aan de EBWB. De EBWB functioneert           De insteek van het portfolio is daarbij niet om ‘een zo’n
  daarbij als een ‘Raad van Advies’ en wil, daar waar gewenst,          compleet mogelijk overzicht van projecten te geven’. In het
  ook bij te dragen aan de ontwikkeling van het programma.              protfolio staan de projecten die een bijdrage leveren aan de
                                                                        ambitie van het programma. Buiten het portfolio gebeurt
 Voor ieder sectoraal programma is een eigen ambitie                   waarschijnlijk dus minimaal net zo veel als er binnen.
  opgesteld. Deze ambitie geeft richting aan de activiteiten in het
  programma. Deze ambitie is echter niet ‘in beton gegoten’ en
  kan in de loop van de tijd aangepast worden naar nieuwe


Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Sectorale programma’s
Over stuurgroep, ambitie, icoonprojecten, cirkel & programmamanagement


 Vanuit REWIN wordt een programmamanager beschikbaar
  gemaakt die de stuurgroep faciliteert. De taken van een
  programmamanager zijn:
  1. Faciliteren dat er een programma geformuleerd wordt
     rondom de gesteld ambitie en strategische keuzes van de
     sector;
  2. Zorgen voor een Triple Helix gedragen projectenportfolio (=
     Icoonprojecten, Strategische Verkenningen & relevante
     projecten);
  3. Monitoren van de voortgang van het projectenportfolio;
  4. Bijdragen aan de uitvoering van projecten / het
     projectenportfolio;
  5. Aanpassen van het programma op basis van nieuwe
     inzichten en resultaten verkenningen.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                              Maintenance

“Ontwikkelen en profileren van toonaangevende, toekomstbestendige en veerkrachtige
 maak- en onderhoudsindustrie. West-Brabant zal duurzaam innoveren en internationaal
      blijven concurreren. De regio waar kennis en technologie wordt omgezet in
                 waardevolle toepassingen, producten en diensten.”




          Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                   Het doel en de beoogde resultaten                                                               Strategische focuspunten
                       Ambitie                                                   van het programma
                                                                                                                        Strategie                                       van het programma

                                           Ontwikkelen en profileren van toonaangevende, toekomst-                         Robotiseren & digitaliseren
                                           bestendige en veerkrachtige maak- en onderhoudsindustrie.                       Verduurzamen        en      verslimmen van  productie-     en
                         Het doel          West-Brabant zal duurzaam innoveren en internationaal                           onderhoudsprocessen. Op basis van smart industrie technologie,
                                           blijven concurreren. De regio waar kennis en technologie                        methoden en technieken. Betreft smart manufacturing en smart
                                           wordt omgezet in waardevolle toepassingen, producten en                         MRO&U o.a. gebaseerd op 3D printen, big data & IoT, sensoren,
                                           diensten.                                                                       AR/VR en technieken zoals condition based, predictive
                                                                                                                           maintenance, circulair en energie.

                                           • Verbinden van bedrijven en onderwijs met nieuwe kennis,
                                                                                                                           Techniek & vakmanschap
                                             technologie en technieken. Incl. onderlinge verbinding
                                                                                                                           Verbinden van het onderwijs met techniek en bedrijfsleven. Het
                        Het proces           partijen.
                                                                                                                           vergroten van de instroom van vakmensen en technici aansluitend
                                           • Stimuleren van cross-sectorale innovatie op actuele
                                                                                                                           op behoefte arbeidsmarkt. Het verbinden van onderwijs en
                                             technologische en maatschappelijke thema’s.
                                                                                                                           bedrijven door het ontwikkelen van toegepaste kennis, skills,
                                                                                                                           applicaties. Het promoten en verbeteren van het techniek imago.
Placemat Maintenance




                                           Moderne en toonaangevende maak- en                  onderhouds-
                                           industrie. Technisch onderwijs en arbeidsmarkt      aangesloten                 Composiet materialen
                                           op de behoefte. Toplocaties waar bedrijven          en onderwijs                Het vernieuwen van de kunststof-maakindustrie. Het versterken van
                       Het resultaat
                                           samen engineeren en industrialiseren.                                           de biobased industrie in West-Brabant. Door het opzetten van een
                                           Een regioprofiel dat bedrijven, bedrijvigheid        en talenten                internationaal centrum voor 3D printen, inspecteren, repareren en
                                           aantrekt.                                                                       onderhouden van composiet (biobased) materialen.

                                                                                                          Maintenance
                                                                             Samenwerkende partijen om                                                         Projecten die de ambitie van
                        Samenwerking                                      het programmadoel te bereiken
                                                                                                                        Icoonprojecten                       het programma weerspiegelen

                              Stuurgroep                                                                                   Robot maintenance applicatie lab
                                                                                                                           Opzetten applicatie lab voor het ontwikkelen en testen van
                                                                                                                           robotiseringsapplicaties in de productie, inspectie, reparatie en
                                                                                                                           onderhoud (o.a lasrobots, AGV, drones). Een samenwerking met
                                                                                                                           bedrijfsleven en onderwijs.
                                                                                                                           West-Brabant Techniekstad
                                                                                                                           Binnen het project West-Brabant Techniekstad werken samen om de
                                                                                                                           regionale Human Capital knelpunten aan te pakken. De
                                                                                                                           belangrijkste knelpunten zijn: Instroom, Wegtrekkend talent,
                                                                                                                           Ontbreken kwalitatieve aansluiting, Te weinig praktijkmogelijkheden,
                                                                                                                           Slechte doorstroom mbo-hbo en het tekort aan techniekdocenten .

                                                                                                                           International Expertise Centre of Composites West-Brabant -
                                     Fieldlabs
                                                                                                                           Versterken van kunststofmaak- en biobased industrie. Door het
                                                                                     Smart                                 opzetten van een internationaal centrum voor 3D printen, inspectie,
                                                                                    Industry                               reparatie en onderhoud van (biobased) composiet materialen.
                                                                                                                           Samen met o.a. Development Centre of Maintenance for
                                                        Inter-regionaal                                                    Composites, Green Chemistry Campus, Natuurvezel Applicatie
                                                                                                                           Centrum en Avans Centre of expertise Biobased Economy.

                                                                                                                                                                                        ©REWIN
                                                                                                                                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Maintenance
                         • Voor de sector ontbreekt de sterke verbinding tussen bedrijven onderling, de verbinding met het onderwijs en de toplocaties binnen de
                           regio. Het programma gaat deze verbindingen stimuleren. Dit is noodzakelijk om als regionale sector sterk te zijn en blijven.

                         • Om een innovatieve ‘make & move’ hub te zijn is de kennisverbinding met andere regio’s (binnen- en buitenland) cruciaal. Kennis en
                           technologie worden elders ontwikkeld en in West-Brabant geëngineerd en geïndustrialiseerd tot innovatieve toepassingen. Belangrijke
                           samenwerkingskansen liggen bij Technische Universiteiten, Brainport, JADS, Wordclass maintenance op het gebied van robotisering,
    Verbinden              digitalisering en nieuwe materialen. Voor de aerospace liggen er samenwerkingskansen met TU Delft, NLR en Midpoint (Gate2). Voor de
                           maritieme industrie liggen er samenwerkingskansen met de Drechtsteden en voor de procesindustrie liggen er samenwerkingskansen met
                           Zeeland.

                         • Verbinden van de regionale HTM agenda met de nationale HTSM agenda, provinciale Maintenance & Services en Hightech & Services
                           agenda, de Smart Industry agenda, de Europese agenda en daaraan verwante agenda’s (SPIRE) en structurele stimuleringsfondsen.



                         • Door kennis ‘te importeren’ via de kennisverbindingen met andere regio’s en toe te passen in West-Brabant (Applied in West-Brabant).

    Verslimmen           • Specifiek wordt ingezet op robotisering, digitalisering, nieuwe materialen, techniek en vakmanschap. Dit om huidige innovaties te stimuleren
                           en tegelijkertijd te zorgen dat via een goede Human Capital agenda de toekomst van deze verslimming is geborgd.




                         • De sector erkent het onderscheidend vermogen van verduurzamen nog onvoldoende om majeur investeringen te doen en wacht totdat
                           er een helder kader vanuit wet- en regelgeving is omtrent duurzaam ondernemen. Potentie van circulariteit wordt wel erkend en een
                           verkenning naar business opportunities rondom circulariteit wordt opgestart.

    Verduurzamen         • Met de visie dat composiet materialen een vlucht gaat nemen als vervanger van grondstoffen, heeft de HTM sector de ambitie om expert
                           te worden op inspectie, reparatie en onderhoud van composiet structuren en toepassingen (composiet maintenance).

                         • Tegelijkertijd ziet men het belang om de mogelijkheden van biobased composiet materialen als vervanger van fossiele composiet te
                           onderzoeken.




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                       Agrofood & Biobased


      “De regio ontwikkelen/profileren als cruciale schakel in de nieuwe groene
plantaardige economie, die wereldwijd bijdraagt aan gezond, veilig en hoogwaardig
                  voedsel en (biobased) non-food toepassingen.”




        Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                           17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                             Het doel en de beoogde                                                       Strategische focuspunten
                               Ambitie                                resultaten van het programma
                                                                                                                   Strategie                                   van het programma

                                               De regio ontwikkelen/profileren als cruciale schakel in                     Hightech toepassing
                                               de nieuwe groene plantaardige economie, die                                 Smart farming en robotisering introduceren, aanpassen en
                                 Het doel      wereldwijd bijdraagt aan gezond, veilig en                                  toepassen binnen de belangrijke teelten o.a. t.b.v.
                                               hoogwaardig voedsel en (biobased) non-food                                  herkenning ziekten en plagen; bodembeheer, oogsten en
                                               toepassingen.                                                               onkruidbestrijding. Het verslimmen van agrofood door
                                                                                                                           nieuwe verbindingen te maken.
                                               • Agrofood met High Tech bedrijven verbinden ter
                                                 verslimming.
                                               • Agrofood bedrijven verbinden met afnemers/
                                                                                                                           Verwaarding plantenstoffen
                                Het proces       producenten van biobased producten ter
                                                                                                                           Het waardevoller maken van groene (rest)stromen door
                                                 verduurzaming.
                                                                                                                           verwerking in nieuwe biobased toepassingen, inclusief
Placemat Agrofood & Biobased




                                               • Agrofood bedrijven verbinden met
                                                                                                                           veredeling van gewassen voor verdere optimalisatie van
                                                 onderwijsinstellingen om onderwijsprogramma’s te
                                                                                                                           plantenstoffen. Verduurzaming tbv de groene economie.
                                                 ontwikkelen.

                                               Bestaande hightech innovaties zijn toegepast/                               Human capital
                                               aangepast binnen de agrofood sector voor efficiency.                        Continu verbinden van bedrijfsleven met onderwijs voor
                               Het resultaat   Er is optimale verwaarding van gewassen voor voeding                        optimale aansluiting opleidingen op behoeften in de
                                               en biobased toepassingen in de chemie, bouw, etc.                           markt en bedrijven actief betrekken in ontwikkeling van
                                               Human capital is aangesloten op wensen bedrijfsleven.                       onderwijsprogramma’s.
                                                                                                         Agrofood
                                                                                                            &
                               Samenwerking                              Samenwerkende partijen om       Biobased Icoonprojecten                          Projecten die de ambitie van
                                                                      het programmadoel te bereiken                                                     het programma weerspiegelen


                                                                                                                           Smart Farming in belangrijke teelten
                                                                                                                           Hightech bedrijven verbinden aan agrofood bedrijven om
                                                                                                                           smart farming technieken te implementeren. Teeltgerichte
                                                                                                                           aanpak om de behoeftes per teelt in kaart te brengen en
                                                                                                                           te voorzien van high tech toepassingen.



                                                                                                                           BioVoice
                                                                                                                           Innovatief MKB uitdagen en ondersteunen in het vinden
                                                                                                                           van oplossingen voor biobased vraagstukken van grote
                                                                                                                           bedrijven in o.a. de chemische sector voor commerciële
                                                                                                                           toepassingen.



                                                                                                                           Broedplaats agrofood
                                                                                                                           Ontwikkeling van een locatie waar bedrijfsleven en
                                                                                                                           onderwijs elkaar ontmoeten en studenten werken aan
                                                                                                                           innovatieprojecten bij agrofood bedrijven in de regio.

                                                                                                                                                                               ©REWIN
                                                                                                                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Agrofood & Biobased
                         • Voor de agrofood & biobased sector ontbreekt de sterke verbinding tussen bedrijven onderling en de verbinding met het
                           onderwijs binnen de regio. Het Agrofood & Biobased programma gaat deze verbindingen stimuleren. Dit is noodzakelijk om als
                           regionale sector sterk te zijn en te blijven.

    Verbinden            • Met de verbreding van Biobased naar Agrofood & Biobased komen twee sectoren bij elkaar die logischerwijs verbonden zijn.
                           Het betekent wel dat er actief aan de verbinding tussen deze twee sectoren gewerkt dient te worden zodat de Agrofood
                           agenda en de Biobased Economy agenda aansluiting vinden en elkaar versterken.

                         • Om het programma een succes te maken is bovenregionale verbinding nodig. Zeeland is hierbij interessant vanuit de
                           vergelijkbare grond en teelten. Agrifood Capital vanwege de food expertise. Wageningen vanuit de WUR. Op de biobased-
                           as zijn Noord-NL, de BioBased Delta regio en Vlaanderen van belang voor afstemming en samenwerking.




                         • Het introduceren, aanpassen en toepassen van High Tech om de 5 grote teelten van West-Brabant op wereldwijd speelveld
                           concurrerend te houden.
    Verslimmen
                         • Verankeren van kennis en kunde in onderwijsprogramma’s dat wordt opgedaan in gezamenlijke projecten. Dit vervolgens
                           inzetten om nieuwe innovatieprojecten te ontwikkelen binnen de regio.



                         • Maximaal benutten van gewassen in totaliteit met minimale benutting van grond en hulpstoffen. Dit om de grond gezond te
                           houden en de impact om het milieu te minimaliseren.

                         • Door tot nieuwe biobased toepassingen te komen worden fossiele materialen vervangen door natuurlijke grondstoffen.
    Verduurzamen           Hetgeen beter is voor het milieu.

                         • Door inhoudstoffen (als suiker, lignine, etc) uit planten te halen die hoogwaardig ingezet kunnen worden in bijvoorbeeld
                           farma, voeding(ssupplementen), veevoer, chemie en/of energie.


Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                             Logistiek


“Ontwikkelen van een ecosysteem waarin alle betrokken partijen concreet en effectief
  samenwerken en verslimmen om de logistieke vitaliteit van de regio te versterken.”




         Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                      Het doel en de beoogde                                                          Strategische focuspunten
                     Ambitie                                                   resultaten van het programma
                                                                                                                             Strategie                                     van het programma


                                             Ontwikkelen van een ecosysteem waarin alle betrokken                                    Bouwen aan het ecosysteem
                                             partijen1 concreet en effectief samenwerken en                                          Om de logistieke vitaliteit van West-Brabant te versterken is
                        Het doel                                                                                                     triple helix samenwerking cruciaal. De onderlinge
                                             verslimmen om de logistieke vitaliteit van de regio te
                                             versterken.                                                                             verbondenheid van de logistieke keten versterkt de
                                                                                                                                     (economische) slagkracht. Deze samenwerking vormt een
                                                                                                                                     randvoorwaarde voor succes.
                                             • Partijen stimuleren gezamenlijk zorg te dragen voor
                                               versterking ecosysteem.                                                               Van strategische ligging naar strategische positie
                       Het proces            • Verbinden van partijen om duurzame innovaties toe te                                  Bovenregionale verbindingen zijn cruciaal om als regio
                                               passen en de logistieke Human Capital agenda vorm te                                  verder te komen. We werken immers in ketens en staan niet
                                               geven.                                                                                op onszelf. We willen een actieve samenwerkingspartner
                                                                                                                                     zijn. Samenwerking met partners en regio’s om ons heen.

                                             Sterk verbonden en groeiend ecosysteem dat gezamenlijk
                                                                                                                                     Digitalisering
                                             uitdagingen en kansen in de logistieke sector oppakt. Wat
                                                                                                                                     Voor het verslimmen van de logistieke sector focussen we
                     Het resultaat           samen verslimt en waarin in toenemende mate innovaties
                                                                                                                                     op digitalisering. Digitalisering speelt een grote rol in het
Placemat Logistiek




                                             worden toegepast om een duurzame en vitale logistieke
                                                                                                                                     efficiënter en effectiever maken van de keten waardoor
                                             sector te zijn. Een logistieke regio waar de arbeidsmarkt
                                                                                                                                     deze verduurzaamt. Het doel is te komen tot innovatieve
                                             aansluit op de behoefte.
                                                                                                                                     toepassingen voor de logistieke keten.
                     1Betrokken   partijen: ketenpartijen, service verlenende partijen, onderwijs en overheid.

                                                                                                                 Logistiek
                                                                                  Samenwerkende partijen om                                                        Projecten die de ambitie van
                     Samenwerking                                              het programmadoel te bereiken
                                                                                                                             Icoonprojecten                      het programma weerspiegelen


                                                                                                                                     CONNECTED PLUS
                                                                                                                                     De huidige partners in CONNECTED West-Brabant vormen
                                                                                                                                     het startpunt van het ecosysteem en slaan de handen
                                                                                                                                     ineen om de logistieke sector vitaler te maken. Dit project
                                                                                                                                     richt zich op de uitbreiding van het ecosysteem door het
                                                                                                                                     opzetten van concrete projecten met nieuwe keten
                                                                                                                                     partners en daarmee partijen aan het ecosysteem toe te
                                                                                                                                     voegen.




                                                                                                                                     Data science voor Logistieke Innovatie
                                                                                                                                     DALI is een 3-jarig proeftuinprogramma en brengt
                                                                                                                                     verschillende     disciplines en   professionals rondom
                                                                                                                                     digitalisering bij elkaar in een praktische setting om
                                                                                                                                     concrete casussen uit te voeren en tools te bouwen voor
                                                                                                                                     het logistiek MKB.


                                                                                                                                                                                            ©REWIN   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Logistiek
                         • Om verbinding te maken is het van belang het triple helix ecosysteem te versterken. CONNECTED West-Brabant zal moeten
                           verbreden en verdiepen (slimme logistiek toevoegen). Met deze verbreding vormt het ecosysteem een representatieve
                           weerspiegeling van de logistieke kracht van West-Brabant. Deze verbinding wordt sterker door samen projecten uit te voeren,
                           hiermee bewegen we de sector vervolgens tot samenwerking tussen de 3 O’s en sociale- of systeeminnovaties. Dit sterke en
                           brede ecosysteem is ook de basis om verbinding met bovenregionale partijen aan te gaan.
    Verbinden
                         • Bovenregionale verbindingen zijn cruciaal om samen verder te komen, we werken immers in ketens en staan niet op zichzelf.
                           We willen een actieve samenwerkingspartner zijn. Samenwerking met de partners om ons heen (oa Zeeland, Midden-Brabant
                           en Zuid-Holland/ Port of Rotterdam en België/ Port of Antwerp) en kennispartners dient verder ontwikkeld te worden om de
                           logistieke kracht van West-Brabant te blijven optimaliseren: van strategische ligging naar strategische positie.



                         • De samenwerking met Logistics Community Brabant (LCB) is basis om het innovatieve vermogen van de sector te vergroten.
                           Optimale afstemming tussen het LCB en het Programma Logistiek (in de pijler innovatie & business development) zal er voor
                           zorgen dat innovatie ook daadwerkelijk toegepast wordt in de logistieke sector.
    Verslimmen           • Verslimmen van logistieke activiteiten is noodzakelijk om als regio voorop te blijven lopen. Slimme oplossingen (veelal
                           digitalisering) bedenken voor het ontwikkelen en beheersen van logistieke stromen en activiteiten is essentieel om
                           onderscheidend te zijn en blijven. Bovendien biedt het kans om de toenemende Human Capital problematiek (tekort van
                           arbeidskrachten) een hoofd te bieden.



                         • Verduurzaming is (nog) geen strategische keuze binnen het programma. Verslimmen betekent vaak efficiënter én effectiever
                           met assets omgaan, tegengaan van verspilling of onbenutte capaciteit; daar wordt aan gewerkt. Maar met name het
                           ontbreken van de juiste randvoorwaarden (wet- en regelgeving) en bijbehorende infrastructuur is op dit moment vaak
    Verduurzamen           oorzaak van het uitblijven gebruik maken van nieuwe energievormen in de sector (waterstof, zonnepanelen, smart mobility
                           etc). Uiteraard wordt in de zijlijn verduurzaming als terugkerend thema benoemd, maar er zijn geen specifieke projecten op
                           dat gebied in het programma.



Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Sector onafhankelijke programma’s en Acquisitie & Vestigen

 Uit de Economische Agenda West-Brabant komt duidelijk naar             dienstverlening aan MKB-ers en Startups wordt niet beperkt door
  voren dat de regio een breed en veelzijdig MKB heeft.                  ‘sectorale grenzen’.
  Daarnaast geeft de EBWB in haar Economische Agenda ook de
  behoefte aan om te komen tot een ‘hub voor vernieuwend                Vernieuwend ondernemerschap komt, tot slot, ook van buiten
  ondernemerschap’.                                                      de eigen regio. Middels Acquisitie & Vestigen worden
                                                                         vernieuwende of nieuwe ondernemers aangetrokken.
 Om tot ‘vernieuwend ondernemerschap’ te komen is het van
  belang om MKB-ers met groeipotentie en –ambitie op een                Acquisitie wordt hoofdzakelijk gevoerd in het verlengde van de
  gestructureerde manier te helpen. Dat doen we via het Groei            gekozen sectoren. Vanuit acquisitie gaat het dus om het vinden
  MKB programma. Het MKB programma was reeds voorzien in                 van partijen die een meerwaarde zijn voor de regio. Daarmee is
  het REWIN Productplan van 2018.                                        acquisitie hoofdzakelijk strategisch van aard. Binnen acquisitie
                                                                         blijft echter ook ruimte voor sectoronafhankelijke acquisitie.
 Daarnaast komt vernieuwend ondernemerschap voort uit het
  stimuleren van daadwerkelijk nieuw ondernemerschap, of wel            Vestigen gaat over de dienstverlening aan partijen die interesse
  Startups. Dat doen we door, in Brabant brede context, mee in te        hebben om zich in de regio te huisvesten.
  zetten op de ontwikkeling van Braventure. Braventure komt
  voort uit het het stopzetten van de activiteiten van Starterslift.    Groei MKB, Startup en Acquisitie & Vestigen worden niet
  Het Startup programma was nog niet voorzien in het                     ingericht naar de drie strategische thema’s van Verbinden,
  Productplan van 2018.                                                  Verslimmen en Verduurzamen omdat het hier gaat om
                                                                         ondersteuning aan individuele partijen en niet, zoals (vaak) bij
 MKB en Startup zijn sector onafhankelijke programma’s omdat            de sectorale programma’s, om consortiavorming. Om deze
  een Startup of MKB enerzijds vaak niet éénduidig is toe te wijzen      zelfde redenen kennen Groei MKB, Startup en Acquisitie &
  en anderzijds een (geheel) andere behoefte aan support                 Vestigen geen eigen stuurgroep en ook geen projectportfolio.
  hebben dan in de sectorale programma’s wordt geboden.
                                                                        Vernieuwing kan dus in West-Brabant komen vanuit de sectorale
 MKB-ers en Startups kunnen (natuurlijk) wel in sectorale               programma’s of via het Groei MKB & Startup programma en/of
  programma’s actief zijn (of daar zelfs uit voortkomen), maar de        (Strategische) Acquisitie.


Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                           23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                    Startup


  “Doorontwikkelen van het Startup ecosysteem waarin Startups in
            West-Brabant kunnen uitgroeien tot stars”




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                  24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                       Het doel en de beoogde                                                                      Strategische focuspunten
                    Ambitie                                                     resultaten van het programma
                                                                                                                                       Strategie                                        van het programma


                                            Doorontwikkelen van het Startup ecosysteem waarin                                              Funnel startups
                      Het doel              Startups in West-Brabant kunnen uitgroeien tot stars.                                          Zorgdragen voor continue aanwas van startups. Dit door scouten,
                                                                                                                                           screenen, en een netwerk te bouwen dat leads genereert. Een
                                                                                                                                           goed gevulde en gescreende funnel vergroot de kans op
                                                                                                                                           versnelling en innovatie in de regio.
                                            • Startups scouten, screenen en eerstelijns begeleiden.
                                            • Startups servicen met passende tools in het netwerk en
                                              Brabantbrede BD kennis en netwerk (o.a. Braventure).                                         Startups versnellen, verbinden, groeien
                     Het proces                                                                                                            Met beschikbare tools (en potentieel nieuwe tools – verzamelen en
                                            • Verbinden partijen in het netwerk ter verslimming en
                                              koppelen aan juiste plekken (campus / vestigen).                                             ontwikkelen) en netwerk startups helpen versnellen en kans op
                                            • Regionale startup ecosysteem doorontwikkelen.                                                succes (star) vergroten.



                                                                                                                                           Bouwen aan het ecosysteem
                                            Innovatie in regio West Brabant door succesvolle startups                                      Een goed werkend startup ecosysteem biedt een belangrijke basis
                                            die regionaal verankerd zijn. Verankerd door het                                               voor startups om te ontstaan en door te groeien. Hiervoor is een mix
                    Het resultaat
                                            aansluitende startup ecosysteem en de koppeling aan het                                        nodig van verschillende startups die actief aangetrokken worden.
Placemat Startups




                                            Groei MKB en de sectorale programma’s.



                    1Startups:   0-6jaar, schaalbaar- en nieuw verdienmodel, internationaal uitrolbaar, zeer snelle groei.

                                                                                                                             Startup
                                                                                   Samenwerkende partijen om                                                                 Activiteiten die de ambitie van
                     Samenwerking                                               het programmadoel te bereiken
                                                                                                                                       Icoonactiviteiten                     het programma weerspiegelen


                                                                                                                                           Braventure
                                                                                                                                           Het Brabantbrede programma waar startups terecht kunnen voor
                                                                                                                                           startkapitaal, kennis, community en faciliteiten met als doel om te
                                                                                                                                           versnellen en kans op slagen te vergroten.



                                                                                                                                           Startup parels West Brabant
                                                                                                                                           Door het jaar heen startups in het zonnetje zetten en aan het woord
                                                                                                                                           laten over hun successen. Verhalen delen in de pers en op social
                                                                                                                                           media, met de mogelijkheid om in latere fase te bundelen tot een
                                                                                                                                           boekwerk.



                                                                                                                                           Broedplaats startups
                                                                                                                                           Ontwikkeling van een plaats / campus waar startups andere partijen
                                                                                                                                           ontmoeten en kunnen samenwerken aan groei en versnelling.



                                                                                                                                                                                                         ©REWIN   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Startup

 Om te komen tot een ‘hub voor vernieuwend                            Door de samenwerkingsalliantie met ‘Braventure’ is er een
  ondernemerschap’ zijn starters en startups noodzakelijk.              directe verbinding met het Brabant Startup Fonds van € 10
                                                                        miljoen. Daarnaast delen de verschillende regio’s tools uit om
 Starters hebben vaak een lokaal karakter. Denk aan een bakker         de begeleiding van startups in Brabantse regio te verbeteren.
  of yoga studio. Uit onderzoek blijkt dat er in regio West-Brabant
  voldoende lokale support mogelijkheden zijn voor starters.
 Startups zijn vaak disruptief van aard. Het innovatieve product
  ‘verandert het spel’. Denk aan ‘Uber’ waarbij Uber taxidiensten
  beschikbaar maakt zonder zelf één taxi te hebben. Een startup
  kenmerkt zich door minder dan 6 jaar te bestaan, een business
  model te hebben dat (wereldwijd) schaalbaar is, snel groeit en
  gefinancierd is/wordt met risicodragend kapitaal.
 Met het wegvallen van Starterslift in 2018, zijn er echter
  onvoldoende support mogelijkheden voor startups in West-
  Brabant overeind gebleven. Dit terwijl in verschillende
  onderzoeken is vastgesteld dat goede begeleiding van startups
  cruciaal is om de kans op succes te vergroten.
 Het ‘Braventure’ initiatief moet hier verandering in aanbrengen.
  In deze alliantie werken de twee universiteiten, vier hogescholen
  en de vier Brabantse regio’s via hun ontwikkelings-
  maatschappijen samen.
 REWIN is als ontwikkelingsmaatschappij voor West-Brabant
  gestart met het screenen, scouten en begeleiden van startups.


Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                       Groei MKB


“Weten wat er speelt bij het Groei MKB en ze faciliteren op grond van de
  ambities en behoeftes. Groei en innovatie stimuleren en faciliteren.”




   Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                                               Het doel en de beoogde                                                             Strategische focuspunten
                     Ambitie                                            resultaten van het programma
                                                                                                                    Strategie                                          van het programma

                                           Weten wat er speelt bij het Groei MKB1 en ze faciliteren op                  Netwerk bieden
                        Het doel           grond van de ambities en behoeftes. Groei en innovatie                       Kennen van het Groei MKB in West-Brabant, proactief spreken als
                                           stimuleren en faciliteren.                                                   strategische sparringpartner en verbinden met het publieke en
                                                                                                                        zakelijke netwerk. Opbouwen van een cross-sectoraal netwerk in
                                                                                                                        West-Brabant.
                                           • Kwalitatief systematisch proactief spreken met directie van
                                             Groei MKB’ers over 11 strategische thema’s, samen met de
                                             accountmanagers EZ van de 19 gemeenten in WB.                              Innovatie stimuleren en faciliteren
                                           • Accountmanagement methodiek: lange termijn relatie                         Groei MKB laten deelnemen aan kleinschalige ‘Meeting Minds’ MKB
                       Het proces            met ondernemer. Behoeftes, kansen, vraagstukken worden                     bijeenkomsten gericht op trends en innovatie.
                                             geïdentificeerd en vastgelegd.                                             Groei MKB laten werken aan hun bedrijf (focus op innovatie) in een
                                           • Groei MKB’ers verbinden met de gemeenten, andere                           bedrijfsontwikkelingstraject.
                                             ondernemers (startup, MKB, groot bedrijf), onderwijs, en
                                             publieke en zakelijke dienstverleners.
                                                                                                                        Groei MKB verduurzamen
                                                                                                                        Cross-sectoraal industriële symbiose stimuleren en realiseren. Dit is
Placemat Groei MKB




                                           200+ Groei MKB’ers in West-Brabant die elkaar weten te
                                                                                                                        het koppelen van bedrijven aan elkaar om (rest)materialen,
                                           vinden en bewust (samen)werken aan groei en innovatie
                      Het resultaat                                                                                     energie, kennis, capaciteit, faciliteiten en innovatie met elkaar uit te
                                           en daarmee nieuwe markten veroveren.”Duw in de rug
                                                                                                                        wisselen.
                                           voor regionale MKB-parels”.

                     1Groei   MKB: 10-250fte, innovatief, groeiend met (internationale) opschaal potentie   Groei
                                                                           Samenwerkende partijen om
                                                                                                            MKB                                             Activiteiten die de ambitie van
                       Samenwerking                                     het programmadoel te bereiken
                                                                                                                    Icoonactiviteiten                       het programma weerspiegelen

                                                                                                                        Accountmanagement en MKB netwerk
                                                Accountmanagers 19 gemeenten                                            Accountmanagement Groei MKB (200+) onderhouden en
                                                in West-Brabant                                                         uitbouwen. Daarnaast een MKB-netwerk in West-Brabant opbouwen
                                                                                                                        middels MKB-gesprekken, 4x per jaar ‘Meeting Minds MKB’ en
                                                                                                                        regionale netwerk bijeenkomsten. Parallel een financieringsnetwerk
                                                                                                                        opbouwen.

                                                                                                                        Bedrijfsontwikkelingtraject
                                                                                                                        Opzetten van een bedrijfsontwikkelingtraject waarin ondernemers
                                                                                                                        met elkaar en met experts uit het netwerk aan hun bedrijf werken
                                                                                                                        om hun groei- en innovatie te versnellen.

                                                                                                                        Industriële Symbiose
                                                                                  140 Groei MKB-ers
                                                                                  in West-Brabant
                                                                                                                        Verder stimuleren en realiseren van 180 matches uit workshop
                                                                                                                        onderzoeken met experts op technische en economische
                                                                                                                        haalbaarheid en vervolgens realiseren.

                                                                                                                        Podium geven
                                                                                                                        Periodieke portretten van ondernemers met best practices online
                                                                                                                        delen en bundelen in “Roadtrip langs MKB-parels van WB” deel 2.
                                                                                                                                                                                        ©REWIN     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                         Groei MKB

Thema’s MKB gesprekken    Uit de Economische Agenda West-Brabant komt duidelijk naar            Doel van het Groei MKB-programma is om
                           voren dat de regio een breed en veelzijdig MKB heeft in alle            proactief in contact te treden met bedrijven als strategische
     Ambitie               gemeenten. Het MKB is daarmee een belangrijke motor voor de              sparringpartner op elf thema’s
                           regionale economie.
     Innovatie
                                                                                                   op basis van behoefte direct verbindingen leggen met
                          Het Groei MKB programma was al opgenomen in het REWIN                    andere MKB’ers, publieke en zakelijke dienstverleners en de
                           productplan van 2018.                                                    diverse regionale programma’s
     Symbiose
                          In verbinding met regionale partners ondersteunt REWIN het              informatie te beheren en uit te wisselen zodat effectieve en
     Nieuwe markten        innovatieve MKB in de regio. Het doel is om de ontwikkelingen            duurzame dienstverlening plaatsvindt
                           en wensen binnen het MKB te kennen en op basis daarvan                  het marktfalen in de dienstverlening te signaleren en zo
     Human Capital         initiatieven te nemen die resulteren in meer innovatie en snellere       mogelijk door ontwikkeling van concrete producten opgelost
                           groei.                                                                   kan worden.
     Onderwijs
                          Het gaat om MKB bedrijven die bezig (willen) zijn met groei,
                           innovatie en (internationale) opschaling. De sector waarin het
     Vestigen              bedrijf zich bevindt is niet relevant. Vandaar dat (ook) het Groei
                           MKB-programma sector onafhankelijk wordt ingestoken.
     Financiering
                          Het Groei MKB-programma verloopt hoofdzakelijk via
     Wetgeving             gezamenlijk contact tussen de business developer, de MKB-er
                           en de gemeentelijke accountmanager EZ.
     Netwerken

     Digitaliseren




                         Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                Acquisitie & Vestigen


     “Economische structuur van West-Brabant versterken door
   bedrijvigheid en bedrijven aan te trekken van buiten de regio.”




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                           Het doel en de beoogde                                                             Strategische focuspunten
                                 Ambitie                                            resultaten van het programma
                                                                                                                                  Strategie                                        van het programma

                                                    Economische structuur van West-Brabant versterken door                            Strategische acquisitie topsectoren
                                   Het doel         bedrijvigheid* en bedrijven aan te trekken van buiten de                          Programma gerichte acquisitie op bedrijvigheid en bedrijven met
                                                    regio.                                                                            toegevoegde waarde in de topsectoren. Gericht zoeken naar
                                                                                                                                      ecosysteem versterkende bedrijven en die verleiden business met
                                                                                                                                      West-Brabantse bedrijven te voeren en/of te vestigen in West-
                                                    • Strategische    acquisitie    naar    behoeften      sector-                    Brabant.
                                                      programma’s.
                                                    • Regionale acquisitie teams om tot regionale proposities
                                  Het proces          te komen en samenwerking te versterken..
                                                                                                                                      Generieke acquisitie
                                                    • Acquisitie op kansrijke sectoronafhankelijke bedrijven.
                                                                                                                                      Kansrijke bedrijven acquireren die niet specifiek binnen de sectorale
                                                    • Vestigingsloket voor bedrijven (kennis, netwerk, funding)
                                                                                                                                      programma’s vallen. Dit kunnen bedrijven zijn die bijvoorbeeld
Placemat Acquisitie & Vestigen




                                                                                                                                      vanuit innovativiteit, groei potentie of andere redenen aantrekkelijk
                                                                                                                                      zijn om in de regio te vestigen.
                                                    Economische groei door toegenomen bedrijvigheid en
                                 Het resultaat      bedrijven binnen maar ook buiten de topsectoren. Vanuit
                                                    kennis over de regio wordt de vestiger begeleid, waarbij
                                                                                                                                      Ontzorgen via vestigingsloket
                                                    de behoeften en kansen van het bedrijf centraal staan.
                                                                                                                                      Het ontzorgen van bedrijven met vestigingsvraagstukken in regio
                                                                                                                                      West-Brabant. Ze bijstaan met o.a. kennis, netwerk en funding.


                                  *Bedrijvigheid: business tussen bedrijven en/of kennisinstellingen
                                                                                                                     Acquisitie
                                                                                                                        &
                                  Samenwerking                                        Samenwerkende partijen om      Vestigen     Icoonactiviteiten                      Activiteiten die de ambitie van
                                                                                   het programmadoel te bereiken                                                                Vestigen weerspiegelen


                                                                                                                                      Strategische Acquisitie Teams
                                                                                                                                      Regionale teams per sector die samenkomen om tot een regionale
                                                                                                       Maintenance                    profilering te komen. Vervolgens kijken wat er verder nodig is om
                                                                                                                                      bedrijvigheid en bedrijven met strategisch belang naar de regio te
                                                                                              Groei                                   halen.
                                                                                              MKB
                                                                                                                                      Beurzen, bijeenkomsten, netwerken
                                                                                                        Logistiek                     Weten wat er speelt bij bedrijven, waar behoefte aan is en waar
                                                                                                                                      kansen liggen. Ondernemers ontmoeten, bespreken wat de regio
                                                                                             Startup                                  voor de ondernemer kan betekenen en hoe we de ondernemer
                                                                                                                                      kunnen helpen.
                                                                                                        Agrofood
                                                                                                           &                          Contactpunt voor de regio
                                                                                                        Biobased                      Gemeentes ondersteunen bij vestigers. Onder andere door het
                                                                                                                                      aanbieden van acquisitiecapaciteit, kennis van de regio,
                                                                                                                                      subsidiemogelijkheden, netwerken. Ondersteund door een
                                                                                                                                      regionaal acquisitiesysteem met overzicht van actuele vestigers en
                                                                                                                                      presentatiemateriaal dat online ter beschikking wordt gesteld.


                                                                                                                                                                                                    ©REWIN    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Acquisitie & Vestigen

 Zoals al vaker vermeld zet de regio in op een hub voor                Om die reden is een begin gemaakt met het oplijnen van
  vernieuwend ondernemerschap. Een deel van dit nieuwe                   partners binnen de regio als randvoorwaarde voor succes,
  ondernemerschap komt van buiten de regio.                              waarbij REWIN een faciliterende rol heeft om tot goede
                                                                         resultaten te komen. Daarbij wordt gestreefd naar een zo
 Met de introductie van programmalijnen in 2017 is meer de              efficiënt mogelijke inzet van mensen en middelen, het delen
  nadruk komen te liggen op het opsporen van bedrijven die van           van successen en een voorkeur voor kwaliteit in plaats van enkel
  toegevoegde waarde zijn voor de werkgelegenheid of het                 kwantiteit als het gaat om bedrijfsvestigingen.
  innovatievermogen van de regio (Strategische Acquisitie). Om
  acquisitie mogelijk te maken wordt daarom in de programma’s           Naast samenwerking met de regionale acquisitieteams blijft het
  gewerkt aan de regionale / sectorale propositie en profilering. In     voor acquisitie relevant om de samenwerking te zoeken met
  relatie tot de programma’s werken we inmiddels samen met               partijen als BOM, NFIA en de regionale gemeenten.
  regionale acquisitieteams.
                                                                        Met de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij werken we al als
 Immers, partijen die een goede match hebben met het                    convenantpartners samen. De samenwerking met de BOM
  regionale ecosysteem, dragen meer bij aan de ontwikkeling van          heeft er mede toe geleid dat accountmanagement met
  de regionale economie en verankeren bovendien beter in de              betrekking tot bestaande bedrijven een plaats heeft gekregen
  regio, wat vervolgens de regionale / sectorale propositie en           in onze werkwijze. Dit is van belang in relatie tot groei en
  profilering eenvoudiger maakt.                                         behoud van bestaande werkgelegenheid. Maar ook als het
                                                                         gaat om het delen van kennis en leads is het verkrijgen van
 We worden steeds succesvoller in het identificeren van de cross-       goede testimonials van gevestigde bedrijven een belangrijk
  overs tussen de topsectoren binnen onze regio. Dit stelt ons in        hulpmiddel bij de promotie van onze regio als vestigingslocatie.
  staat om unieke proposities te ontwikkelen. Dit vergt evenwel
  een lange termijn aanpak van ‘binnenuit’, in nauwe                    De onderlinge (principe) afspraak tussen BOM en REWIN is dat
  samenhang met business development activiteiten en een                 REWIN in de lead is voor acquisities binnen de BeNeLux en dat
  doordachte aanpak richting bestaande bestaande bedrijven               BOM in de lead is voor internationale acquisities.
  en potentiële nieuwvestigers (strategische acquisitie).



Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                        32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Acquisitie & Vestigen
Procesafspraken


 Het acquisitieproces wordt dus ingestoken vanuit een regionale      informatiesysteem aan de regio ter beschikking (voorjaar 2019).
  benadering. Dat vraagt om een aantal randvoorwaarden die
  als leidraad gelden bij onze acquisitie activiteiten. Deze         Ten aanzien van de samenwerking met de BOM gelden ook
  randvoorwaarden kunnen als volgt worden geformuleerd:               een aantal belangrijke uitgangspunten. Zo hebben we
                                                                      afgesproken:
   Het belang van de klant staat altijd voorop. De business case
     is leidend, niet de locatie;                                      Leads direct te delen;
   Bij de uitvoering wordt niet gedacht in bestuurlijke grenzen,      Voor de branding richting buitenlandse partijen aan te sluiten
     maar vanuit het belang van de regio West-Brabant als               op het “Invest in Holland” netwerk (strategie, aanpak,
     geheel;                                                            werkwijze);
   De acquisitie is niet sec gericht op grondverkoop, maar op         Capaciteit voor begeleiding van leads zo effectief en
     het bieden van de beste (investerings- of                          efficiënt mogelijk in te zetten;
     vestigingsoplossing(en) voor de klant;                            Gezamenlijke proposities te ontwikkelen;
   Vertrekpunt zijn de regionale proposities die door eenieder        Tot één resultaatmeting te komen voor buitenlandse
     die betrokken is bij de propositie West-Brabant, op uniforme       investeringen.
     wijze worden toegepast. Deze worden gevoed met
     informatie aangedragen vanuit de regio zelf;                    De rol van REWIN is en blijft het faciliteren en organiseren van
   Er is bij de betrokken lokale bestuurders voldoende draagvlak     het ontwikkelsysteem én natuurlijk ‘gewoon’ het acquireren van
     voor regionale samenwerking.                                     vestigers. Doelstelling daarbij is om jaarlijks minimaal 35 bedrijven
                                                                      en uitbreidingsinvesteringen aan onze regio te binden,
 In de regionale acquisitiestrategie worden marktinzichten en        gezamenlijk goed voor het creëren van minimaal 1.000 nieuwe
  contacten over te acquireren partijen met elkaar op                 arbeidsplaatsen.
  regelmatige (en vertrouwelijke basis) gedeeld. Via monitoring
  kan de voortgang per acquisitiecontact worden bijgehouden
  en de juiste support vanuit de overige partners worden
  aangeboden/worden georganiseerd. Wij stellen daarvoor een

Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                                        33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Meer weten?

 Meer weten over de Strategische Agenda West-Brabant?    Meer weten over de Uitvoeringsprogramma West-Brabant?


  http://www.ebwb.nl/
                                                           REWIN West-Brabant
  Secretariaat                                             Cosunpark 22
  REWIN West-Brabant                                       4814 ND Breda
                                                           T: +31 (0)76 56 46 780
                                                           info@rewin.nl
                                                           www.rewin.nl




Uitvoeringsprogramma West-Brabant                                                                                  34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Jaarverslag



Het jaarverslag is als losse bijlage opgenomen. Het jaarverslag is ook on-line beschikbaar met meer
achtergrondinformatie via: http://www.rewin.nl/jaarverslag2018.




                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>