<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Groenbeheerplan
      2017 - 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2   Groenbeheerplan 2017 - 2021




                                  In samenwerking met:




                                    Groenbeheerplan
                                          2017 - 2021
                                     Eindconcept: 14-09-2016
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                          Groenbeheerplan 2017 - 2021     3




Inhoudsopgave


1.    Inleiding									                                                                  5

2.    Beleid openbare ruimte								                                                       9
2.1   Groenstructuur									                                                              9
      2.1.1   Ontstaan dorpen 							                                                     10
      2.1.2   Groenstructuur								                                                      11
      2.1.3   Dorpskarakteristiek en opvallende onderdelen hoofdgroenstructuur per kern   11
2.2   Groenbeleid									                                                                19
      2.2.1   Uitgifte snippergroen							                                                19
      2.2.2   Burgerparticipatie							                                                   20
      2.2.3   Flora en fauna								                                                      21
      2.2.4   Renovatie en integrale projecten						                                      25
2.3   Boombeleid									                                                                 28
      2.3.1   Richtlijnen voor aanplant van bomen					                                    28
      2.3.2   Klachten rondom bomen							                                                28
      2.3.3   Ziekte en aantastingen							                                               29
2.4   Wegenbeleid									                                                                30
2.5   Technische kunstwerken en speeltoestellen					                                      31

3.    Aandachtspunten openbare ruimte						                                               33
3.1   Omvorming groen								                                                             33
3.2   Zorgplicht en boombeheer							                                                     33
      3.2.1   Zorgplicht en bomen							                                                  33
      3.2.2   Boomonderhoud								                                                       34
      3.2.3   Snoeionderhoud								                                                      34
      3.2.4   Onderhoudsplanning							                                                   35
3.3   Toepassing chemische middelen							                                                36

4.    Integraal beheer									                                                           37
4.1   Integraal beheer									                                                           37
4.2   Beeldkwaliteit									                                                             37
4.3   Financiële paragraaf								                                                        39
      4.3.1    Onderhoudsbudgetten							                                                 39
      4.3.2    Renovatie, omvorming, vervanging						                                     41
4.4   Samenvatting beheerregime en begroting						                                        42

Bijlagen											                                                                       43
Varianten										                                                                       50
Varianten totaal										                                                                58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4                   Groenbeheerplan 2017 - 2021




Cultuurhistorie in de gemeente Sluis, de vestingwallen   Inwoners genieten in de buitenruimte




Groengebied rond ‘t Vestje in Oostburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                  Groenbeheerplan 2017 - 2021             5




1. Inleiding

De openbare ruimte is het visitekaartje van de gemeente Sluis. Wandelende bezoekers op de Kaai in Sluis
genieten van het straatbeeld en de uit de kluiten gewassen bomen langs het Jaagpad. En ook de inwoners
genieten van de groene buitenruimte, bijvoorbeeld als vader en zoon een balletje trappen op ’t Vestje in
Oostburg of samen wandelen op één van de wallen in de gemeente Sluis. Zij realiseren zich niet direct
dat de gemeente Sluis veel inspanningen levert om dit beeld te realiseren en in stand te houden. Het
verwijderen van zwerfvuil en onkruid op verharding, het onderhoud van de hekwerken en het snoeien van
de bomen zijn maar enkele van de werkzaamheden.

De openbare ruimte heeft enerzijds een representatieve functie. Een verzorgd beeld zonder zwerfvuil
en onkruid, aantrekkelijke beplanting en gesloten verharding dragen hieraan bij. Anderzijds heeft de
openbare ruimte een gebruiksfunctie. Wandelen en fietsen, spelen, sporten en ontdekken: de openbare
ruimte moet dit op een veilige en uitdagende manier mogelijk maken.

Behoud van de aantrekkelijke openbare ruimte met aandacht voor cultuurhistorie, recreatie en
landschappelijke waarden is het uitgangspunt van dit beheerplan. Binnen de technische en financiële
kaders zijn voorstellen, ideeën en kansen opgenomen om in de kernen de openbare ruimte en het
openbaar groen in het bijzonder op de benoemde thema’s verder te versterken.

In dit groenbeheerplan zijn zowel de beleidskeuzes als de praktische uitwerking opgenomen. Dit is
afgestemd op de kwaliteiten en aandachtspunten in de gemeente Sluis. Op basis van deze keuzes en de
voorgestelde werkwijze zijn de financiën voor de komende vijf jaar uitgewerkt.

Doelstelling
Het groenbeheerplan is richtinggevend voor het met een uniforme en efficiënte werkwijze in stand houden
van een veilig en verzorgde openbare ruimte. Aan de hand van diverse concrete actiepunten gaan we het
groenbeheer de komende vijf jaar optimaliseren.

Het groenbeheerplan dat in 2013 is opgesteld loopt af. Daarom zijn de uitgangspunten opnieuw gewogen.
Daarbij zijn diverse keuzes gemaakt voor inrichting en beheer. Deze keuzes zijn in dit beheerplan duidelijk
weergegeven. Op basis van dit document is het bijvoorbeeld mogelijk de gewenste beeldkwaliteit af te
wegen tegen de financiën. De gemaakte keuzes geven richting aan de inrichting en het onderhoud de
komende vijf jaar.

In hoofdstuk 2 zijn de uitgangspunten in diverse thema’s uitgewerkt. Hierbij worden nadrukkelijk de
gewenste ontwikkelingsrichting en bijbehorende acties bepaald. Enkele beleidsthema’s zijn in hoofdstuk
3 uitgewerkt in concrete aandachtspunten, zodat deze de komende jaren in de uitvoering meegenomen
worden

Hoofdstuk 4 gaat concreet in op het onderhoud van de buitenruimte en de financiën. Hierin worden
voorstellen gedaan voor de werkwijze de komende jaren. In duidelijke overzichten worden daarnaast de
kosten voor het onderhoud inzichtelijk gemaakt.

Visie
Het groenbeheerplan biedt praktische handvatten voor het inrichten en onderhouden van de gehele
openbare ruimte, specifiek gericht op groen en het realiseren van een verzorgde buitenruimte. Deze
praktische handvatten staan niet op zichzelf, maar sluiten aan bij de gemeentelijke ambities voor onder
andere ruimtelijke kwaliteit, beeldkwaliteit en communicatie. De visie in deze paragraaf gaat nader in op de
uitgangspunten van de gemeente voor de inrichting en het onderhoud van de buitenruimte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6            Groenbeheerplan 2017 - 2021




Versterken uitstraling en gebruikswaarden buitenruimte
Inrichtingsplannen van de openbare ruimte staan niet op zichzelf. De gemeente streeft naar een aantrekkelijk
totaalbeeld dat tegemoet komt aan de diverse gewenste functies. In dit beheerplan zijn drie speerpunten
opgenomen voor de inrichting van de buitenruimte, met name gericht op de groenstructuren.

Cultuurhistorie
Elke kern heeft een eigen ontstaansgeschiedenis en hiermee samenhangende karakteristieken. De
vestingsteden en andere cultuurhistorische elementen zijn hierbij van grote waarde. De groenstructuur van
laanbeplantingen, groene historische relicten (zoals ’t Vestje en oude bomen op begraafplaatsen, in tuinen
of bij oude panden) bepalen mede het beeld van de kernen. Diverse elementen zijn gemeentelijk eigendom,
maar ook terreinbeheerders en particulieren hebben deze elementen in eigendom. Deze elementen dienen
behouden en waar mogelijk versterkt te worden.

Recreatie
Zowel bewoners als recreanten maken dagelijks gebruik van de openbare ruimte. Op de eerste plaats
om zich te verplaatsen van A naar B. Maar zeker ook om er te genieten van de aantrekkelijke openbare
ruimte tijdens een wandeling, het buiten spelen of een picknick. Openbaar groen biedt bijvoorbeeld
uiteenlopende mogelijkheden voor spelen, buiten de hiervoor specifiek ingerichte speelplekken. Het
stimuleert de creativiteit van kinderen en laat hen de natuur ontdekken (een bijtje die nectar zoekt uit een
plant en een egel die beschutting zoekt).

Binding met landschappelijk groen
De kernen van de gemeente Sluis hebben een nadrukkelijke relatie met het omliggende buitengebied van
duinen, kreken, laanstructuren en open polders. Vanuit de kernen is men binnen enkele minuten in het
buitengebied. Het verbinden van kernen en landschappelijk groen met aandacht voor recreatie en ecologie
(biodiversiteit) draagt bij aan het versterken van de aantrekkelijke openbare ruimte van de gemeente Sluis.
De ecologische waarde gaat de gemeente nadrukkelijker onder de aandacht van bewoners en recreanten
brengen, hierover leest u meer op pagina 25.

Voor de gehele openbare ruimte geldt dat een beheervriendelijke inrichting wordt gerealiseerd.

Integraal, beeldgericht werken
Doelstelling is een uniforme en verzorgde openbare ruimte. Dit geldt voor alle elementen tezamen: groen,
verharding, meubilair en (technische) kunstwerken. De te realiseren beeldkwaliteit is vastgelegd met behulp
van beeldnormen, waarbij de normen voor alle elementen op een bepaald kwaliteitsniveau vergelijkbaar
zijn (bijvoorbeeld mate van onkruidgroei op verharding / in beplanting). Het gewenste verzorgingsbeeld
kan daarbij wel verschillen voor diverse plekken in de gemeente: differentiatie van kwaliteitsniveaus. In
centra kan een ander beeld nagestreefd worden dan op bedrijventerreinen.

Door vergelijkbare normen ontstaat een eenduidig beeld. Daarnaast maakt integraal werken met andere
beheersdisciplines het mogelijk werkzaamheden te combineren en op elkaar af te stemmen. Dit beperkt
hinder voor bewoners door werkzaamheden tot een minimum en maakt voordeliger werken mogelijk.

Ook voor vervanging en herinrichting is afstemming tussen de diverse disciplines van groot belang. De
disciplines stellen allemaal specifieke technische eisen aan hun elementen, waarbij de elementen allen een
eigen levenscyclus hebben. Op de midden-lange termijnplanning zijn de benodigde werkzaamheden in
de tijd nadrukkelijk op elkaar afgestemd, zodat “werk met werk” gemaakt wordt. Het groenonderhoud sluit
nadrukkelijk aan op het gemeentelijk rioleringsplan en het wegenonderhoud.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                       Groenbeheerplan 2017 - 2021                 7




Duidelijkheid richting bewoners
Bewoners hechten veel waarde aan hun woonomgeving. Zowel de gebruikswaarden als de belevingswaarden
zijn bepalend voor een succesvolle openbare ruimte. De gemeente betrekt haar bewoners dan ook in een vroeg
stadium bij de inrichting van de openbare ruimte, zoals bij integrale projecten en renovaties / omvormingen.
Tevens vindt regelmatig afstemming plaats met de dorpsraden. Op deze wijze zijn de plannen beter afgestemd
op de gebruiker en zijn verwachtingen. De uiteindelijke keuzes worden onderbouwd met argumenten van alle
betrokken partijen.

Keuzes die gemaakt zijn, liggen vast in dit beheerplan. Daarmee is dit beheerplan een handvat om bewoners te
informeren over de algemene uitgangspunten en werkwijze van de gemeente.




Iedere kern heeft zijn eigen cultuurhistorie                              Recreatieve mogelijkheden in de kernen




Binding met landschappelijk groen versterkt door wandelroutes in natuur   Integrale blik op alle elementen in de openbare ruimte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>8                   Groenbeheerplan 2017 - 2021




Veel groen rondom de kerk in Cadzand              Oude vestingwerken zijn vaak nog zichtbaar in oude vestingsteden




Rechtlijnig stratenpatroon in Waterlandkerkje
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                    Groenbeheerplan 2017 - 2021               9




2. Beleid openbare ruimte

In dit hoofdstuk zijn de beleidsuitgangspunten opgenomen voor de inrichting en het onderhoud van de
openbare ruimte. Per paragraaf is ingezoomd op de diverse elementen van de openbare ruimte. De nadruk
ligt hierbij op groen en bomen. Ook op de diverse andere elementen gaat dit groenbeheerplan bondig in,
waarbij de verbanden tussen de diverse elementen gelegd worden.

2.1         Groenstructuur
Groen is erg belangrijk in de gemeente Sluis, het is één van de elementen die bepalend zijn voor het
prettige leefklimaat in de dorpen en de gemoedelijke uitstraling van de gemeente. In deze paragraaf wordt
aangegeven welke groenstructuren (per kern) voor de toekomst beschermd en/of verder ontwikkeld
dienen te worden. Per kern zijn op kaart de hoofd- en nevenstructuren ingetekend. Daarnaast zijn per
kern de belangrijkste karakteristieken in woord en beeld weergegeven, waarbij zowel gemeentelijke
als particuliere eigendommen zijn benoemd. Hierbij zijn de landschappelijke structuren, de historische
ontwikkeling van de kern en de huidige stedenbouwkundige- en infrastructuur bepalend.

 Structuur                                              Beschrijving
 Hoofdgroenstructuur                                    Groen dat representatief is voor de hele gemeente.
                                                        Het betreft de belangrijkste groenstructuren en
                                                        groengebieden in de kernen die bepalend zijn voor
                                                        de uitstraling van de gemeente Sluis.
 Nevengroen                                             Groen met functie voor de gehele wijk. Het betreft
                                                        de belangrijkste structuren en groengebieden die
                                                        van belang zijn voor de oriëntatie in de wijk en/of
                                                        het gebruik door de gehele wijk.
 Overig groen                                           Groen met aankledingsfunctie in de woonstraat,
                                                        dorpsrand of overhoek. Dit groen is van belang
                                                        voor direct aanwonende.

Doel is bestaande structuren te beschermen en richting te geven aan de ontwikkeling van de gewenste
structuur. Tevens worden de kaarten gebruikt om te beoordelen of groen uitgegeven mag worden.

                            Hoofdstructuur              Nevenstructuur              Overig groen
 Bescherming                Hoog                        Gemiddeld                   Laag
 Inspraak bewoners bij Binnen kaders te reali- Mogelijk binnen kaders Goed mogelijk, inrich-
 reconstructie/herinrich- seren structuur beperkt te realiseren structuur ting nauw in overleg
 ting                     inspraak
 Onderhoudsniveau           Representatief              Basis                       Basis
 Uitgifte                   Uitgifte niet mogelijk      Uitgifte niet mogelijk, Uitgifte mogelijk binnen
                                                        tenzij structuur niet kaders gemeente Sluis
                                                        wordt aangetast

Door de belangrijkste structuren te benoemen worden deze beeldbepalende elementen van de gemeente Sluis
vastgelegd. Bij toekomstige ontwikkelingen is vooraf duidelijk welke structuren moeten worden behouden en
beschermd. Dit biedt de gelegenheid om deze structuren zorgvuldig in nieuwe plannen in te passen. Anderzijds
geldt dat het overige groen flexibel ingevuld kan worden en binnen de gemeentelijke kaders in aanmerking komt
voor uitgifte. Het groen behorend tot de hoofdstructuur is bepalend voor het beeld van de kern als totaal. Zowel
door inrichting als beheer dient invulling gegeven te worden aan deze functie. Dit kan door het kwaliteitsniveau
af te stemmen op de locatie door gedifferentieerd beheer. In par 4.2 wordt hier nader op ingegaan. Afhankelijk
van het structuurniveau komt groen al dan niet voor verkoop in aanmerking. In het gemeentelijk beleid voor de
uitgifte van groen wordt hier nader op ingegaan (zie ook par. 2.2.1).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>10            Groenbeheerplan 2017 - 2021




2.1.1 Ontstaan dorpen
De ontstaansgeschiedenis en karakteristiek van de diverse kernen in de gemeente Sluis verschilt. Hierbij
zijn wel enkele duidelijke groepen te herkennen.

Dorpen Oudeland
Het huidige Zeeuws Vlaanderen bestond 1000 jaar geleden uit enkele eilanden, zandplaten en schorren
in de zeearm die de Westerschelde en het Zwin toen vormden. In de loop der eeuwen zijn deze eilanden
bedijkt. Dit zijn de oude polders. Hierop liggen dorpen als Cadzand, Groede en Zuidzande. Van hieruit
werden steeds meer gebieden ingepolderd. Deze dorpen zijn te herkennen aan organische vormen, waarbij
het centrum vaak gevormd wordt door een kerk met een rond plein. Soms zijn oude kastelen aanwezig.

Kenmerken groenstructuur
•  Groen rond kerk
•  Weinig groen langs hoofdstraten

Vestingsteden
Langs de waterfronten ontwikkelden zich vestingsteden als Retranchement, St. Anna ter Muiden, Sluis,
Oostburg, IJzendijke en Aardenburg. Deze zijn te herkennen aan de vestingwerken die vaak nog intact zijn.
In sommige dorpen zijn deze nog maar ten dele herkenbaar. Daarnaast zijn vaak ook nog restanten van
oude kreken aanwezig.

Kenmerken groenstructuur
•  Vestingwerken
•  Aanwezigheid water
•  Compact centrum, weinig groen
•  Toeristische voorzieningen

Dorpen Nieuwland
Daarna zijn ook de laatste grote kreken ingepolderd waardoor de vestingen los van het water kwamen
te liggen. In de nieuwe polders zijn ook nieuwe dorpen gesticht. Deze zijn vaak te herkennen aan een
rechtlijnig stratenpatroon. Tot deze dorpen horen: Nieuwvliet, Hoofdplaat, Schoondijke, Waterlandkerkje.

Kenmerken groenstructuur
•  Rechtlijnige wegenstructuur met ruimte voor groen
•  Ruime opzet dorp
•  Polderdijken
•  Vaak aanwezigheid kreekrestanten

Badplaatsen
Daarnaast zijn achter de duinen in de afgelopen 100 jaar badplaatsen ontstaan die ook een eigen opbouw
hebben. Deze bestaan vooral uit een boulevard of een zeedijk en enkele grootschalige recreatieve
voorzieningen. Cadzand-Bad en Nieuwvliet-bad horen hiertoe.

Kenmerken groenstructuur
•  Boulevard of zeedijk
•  Parkeerplaatsen

Overige dorpen
Twee dorpen passen niet in bovenstaande indeling. Eede ligt in het dekzandgebied, dat in het meest
zuidelijke deel van de gemeente begint. Breskens heeft zich mede door de haven en de visserij verder
ontwikkeld dan alleen badplaats. Breskens is een dorp dat zich heeft ontwikkeld tot haven- en badplaats.

In 2.1.3 wordt per kern de ontstaanswijze en de karakteristiek nader beschreven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                Groenbeheerplan 2017 - 2021         11




2.1.2    Groenstructuur
Het groen in al deze dorpen is opgedeeld in hoofdstructuur, nevenstructuur en in overig groen. Dit
onderscheid wordt gemaakt om een prioritering aan te brengen in de bescherming, planning en
financiering van het groen in de kernen.

Hoofdgroenstructuur
De hoofdgroenstructuur bestaat uit het groen dat een hoge waarde heeft voor het dorp of de stad als
geheel. Dit is het groen langs de hoofdwegen, grotere parken, sportparken en begraafplaatsen. Daarnaast
hebben de verschillende dorpen nog eigen kenmerkende groenstructuren die bepalend zijn voor de
identiteit van het dorp, zoals de vestingwerken, restanten van kreekgebieden langs de rand van de dorpen
en polderdijken. Ook pleinen en hoofdwegen waar op dit moment geen groen aanwezig is zijn beschreven.
Omdat geen groen aanwezig is zijn deze elementen niet duidelijk op de kaart aanwezig. De bijzondere
punten uit de groenstructuur worden per kern apart benoemd.

Nevenstructuur
De nevenstructuur bestaat uit de groenelementen die minder van belang zijn voor het gehele dorp,
maar bepalend zijn voor de sfeer, oriëntatie en ruimtelijke structuur in de wijk en langs de randen van
de wijken. Deze groenelementen behoren tot de nevenstructuur. Het zijn vaak groenstructuren langs de
wijkontsluitingswegen en de wijkparkjes.

Overig groen
Het overig groen bestaat uit buurtparkjes, woonstraten, achterkanten en snippergroen. Dit groen is van
belang voor de direct omwonende.

Particulier groen / groen derden
Grote groenelementen rondom en aan de randen van de kern bepalen sterk het aanzicht. Vaak zijn deze
elementen eigendom van derden. Aangezien deze elementen van bijvoorbeeld het waterschap of het
Zeeuws landschap wel van grote waarde zijn voor het aanzicht van de kern zijn deze elementen wel
beschreven. Ook particulier groen in de kernen is van grote waarde voor de uitstraling van het dorp.

2.1.3   Dorpskarakteristiek en opvallende onderdelen hoofdgroenstructuur per kern
In deze paragraaf wordt nader ingezoomd op de kernen in de gemeente Sluis. Hierbij zijn de kernen
gebundeld op basis van de diverse ontstaansgeschiedenis zoals beschreven in paragraaf 2.1.1. Onder het
kopje hoofdgroenstructuur zijn zowel gemeentelijke eigendommen als eigendommen derden benoemd.

Dorpen Oudeland

1. Cadzand
Cadzand is een oud dorpje gelegen op een voormalig eiland. Rondom dit eiland zijn in de loop der eeuwen
polders aangelegd. Deze polders liggen in een min of meer ronde vorm om het dorp heen. Karakteristiek
zijn de oude Mariakerk, deels daterend uit 1250, en de windmolen ‘Nooit Gedacht’ aan de ingang van het
dorp, uit 1898.

Hoofdgroenstructuur
•  Groen rondom kerk en molen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>12                 Groenbeheerplan 2017 - 2021




2. Groede
Groede heeft een lange geschiedenis die terug gaat tot het begin van de 12de eeuw. De naam Groede
komt waarschijnlijk van ‘grode’ waarmee men in de middeleeuwen doelde op aangeslibd en begroeid
buitendijks land. Deze natuurlijke grondverhoging biedt enige bescherming tegen normale waterstanden,
maar bij extremen komt het toch onder water te staan. Vandaar dat vanaf de 13de eeuw dijken aangelegd
werden en land werd ingepolderd. Helaas kwam het dorpje zo nu en dan toch onder water te staan met
als toppunt de periode tussen 1583 en 1612 toen het hele dorp blank stond. Groede is toeristisch erg in
trek. Mede doordat het in de Tweede Wereldoorlog gespaard is gebleven, is het verleden in Groede nog
erg zichtbaar.

Hoofdgroenstructuur
•  Groen rondom kerken
•  Markt




De molen ‘Nooitgedacht’ in Cadzand                    De Markt in Retranchement


3. Zuidzande
Zuidzande is ontstaan op een eiland. Het lag op een zandbank in de monding van de Zwinarm. Door de
toenemende inpoldering groeide Zuidzande en eind 17de eeuw werd Zuidzande met het vaste land
verbonden.

Hoofdgroenstructuur
•  Dijkstructuren
•  Groen rondom kerk
•  Dorpsplein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                    Groenbeheerplan 2017 - 2021        13




Retranchement omringt door landschappelijk groen         Groen rondom de kerk in Cadzand


Vestingsteden

4. Retranchement
Retranchement is ontstaan in de Tachtigjarige Oorlog. Het dorp is vanwege zijn tactische ligging door Prins
Maurits tussen de jaren 1630 tot 1640 ommuurd met drie bastions. Het dorp bestaat uit twee kruisende
straten met veel historische gebouwen. Hieromheen zijn de vestingwerken gesitueerd. Deze ommuring is
tegenwoordig nog terug te zien in het dorp. Deze vestingwerken zijn ingericht als natuurgebied.

Hoofdgroenstructuur
•  Verdedigingswerken en omringend natuurgebied
•  De Markt

5. Sint Anna ter Muiden
In de Middeleeuwen werden de kernen St. Anna ter Muiden en Sluis van elkaar gescheiden door het Zwin.
Sint Anna ter Muiden was een voorhaven voor Brugge dat voor veel welvaart heeft gezorgd. Als gevolg
van deze welvaart heeft Sint Anna ter Muiden in deze periode haar stadsrechten verworven. De haven van
Brugge verzandden echter en Sint Anna ter Muiden ondervond hier de consequenties van. Al wat overbleef
van de stad was een kleine, rustieke woonkern wat het nu nog steeds is. In 1967 is Sint Anna ter Muiden
uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht.

Hoofdgroenstructuur
•  Openheid rondom beschermd stadsgezicht behouden.
•  Groen rondom kerktoren

6. Sluis
De stad Sluis heeft haar ontstaan te danken aan het verzanden van het Zwin. Hierdoor werd de rechtstreekse
verbinding van de belangrijke handelsstad Brugge met de zee geblokkeerd en werd Sluis de belangrijkste
voorhaven van Brugge. In 1290 kreeg het dorp al stadsrechten en door haar strategische ligging werd de
stad in 1382 een vestingstad. In 1386 werd het belfort gebouwd. Het is het enige belfort in Nederland.
Dit belfort had de functie van raadhuis. De bloeitijd van Sluis duurde tot ongeveer 1450, waarna een
snel verval intrad ten gevolge van de verzanding van het Zwin. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelde
Sluis nog een belangrijke rol als vestingstad. De stad werd van 1587 tot 1603 door de Spanjaarden bezet.
Hoewel de stad en omgeving nadien nog een rol speelde in de Staats-Spaanse Linies was het verder slechts
een onbetekenend stadje geworden. In 1858 werd de Damse Vaart gerealiseerd, waardoor schepen van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>14                 Groenbeheerplan 2017 - 2021




Sluis naar Brugge konden varen. De Damse Vaart loopt dood in Sluis. Vroeger was hier een haven, maar
scheepvaart is al lang niet meer mogelijk omdat de Damse Vaart in 1940 is onderbroken toen de sifons
van het Leopoldkanaal en het Kanaal van Schipdonk verwoest werden. Sinds het begin van de 20e eeuw
werden er in Sluis kloosters opgericht. Deze brachten van oudsher al een stroom van toeristen met zich
mee. Tijdens geallieerde bombardementen als gevolg van de Tweede Wereldoorlog, werd Sluis grotendeels
verwoest. Na de oorlog werd de stad herbouwd in traditionalistische stijl. Het centrum is weer opgebouwd
en de omwalling is intact gebleven. Naast het Belfort en enkele kloosters, zijn andere beeldbepalende
elementen: de windmolen De Brak, de fundamenten van de voormalige Sint-Janskerk. Daarnaast zijn
de vestingwerken van Sluis nog grotendeels intact en vormen een mooie overgang naar het landschap.
Daarmee zijn de vestingwerken één van de trekpleisters binnen deze door toeristen druk bezochte stad.

Hoofdgroenstructuur
•  Vestingwallen
•  De Kaai
•  Pleinen met grote solitaire bomen rondom kerken en belfort
•  Park met fundamenten Sint Janskerk




Lindes begeleiden pad naar de kerk in Sint Anna ter Muiden   Oude fundamenten van de Sint Janskerk in Sluis




                                                             De groene vestingswallen in Sluis
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                    Groenbeheerplan 2017 - 2021                15




7. Oostburg
In het jaar 1237 kreeg Oostburg zijn stadrechten. De stad heeft vestingwerken gehad, maar hiervan is
slechts een klein deel hersteld en bewaard gebleven. In de Tweede Wereldoorlog is Oostburg voor 70%
verwoest en het centrum is daardoor deels van naoorlogse bouw. Net ten zuiden van Oostburg ligt een
restant van een oude kreekarm, het natuurgebied Groote Gat. Een aantal kerken zijn beeldbepalend, maar
vooral de watertoren is een opvallend element.

Hoofdgroenstructuur
•  Groen op en langs verdedigingswerken. ’t Vestje is een fraai wijkpark voor recreatie van bewoners, maar
   mag de allure van stadpark krijgen
•  Overgang aan zuidzijde naar Groote Gat biedt fraaie vergezichten
•  Groene begeleiding (gazon, ruigte, oeverbeplanting, heesters en bomen) van de Vaart

8. IJzendijke
Het historische stadje IJzendijke kent een lange geschiedenis. In de 13de eeuw was het een welvarend
handelsstadje dat was aangesloten bij de Londense Hanze. Het middeleeuwse IJzendijke is in de 14e en
15e eeuw als gevolg van diverse stormvloeden verzwolgen door de zee. Ongeveer twee kilometer ten
zuidwesten van het oude IJzendijke bouwde de hertog van Parma in 1587 een nieuw fort dat ook IJzendijke




Groene doorzichten het landschap in IJzendijke          Waterpartij ‘t Vestje in Oostburg omgeven door groen

werd genoemd. In 1604 werd fort IJzendijke door Prins Maurits veroverd en ingrijpend verbouwd. Hoewel
de vestingwerken in de 19e eeuw zijn ontmanteld is de vestingbouwkundige grondvorm van IJzendijke
nog goed herkenbaar. IJzendijke werd in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. IJzendijke kent,
dankzij een historisch verantwoorde wederopbouw, een historische sfeer en een sterke identiteit.

Hoofdgroenstructuur
•  Verdedigingswerken. Openheid richting landschap aan west en oostkant behouden, zodat oude contouren
   van stad zichtbaar blijven
•  De omgeving van de kerk met beeldbepalende platanen en de lindes op de markt
•  Groene aankleding aan de voorzijde van kerk
•  Bunkerbos met enkele restanten van bunkers
•  Grote groenzone ten zuidwesten van stad, tussen woningen en N61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16                  Groenbeheerplan 2017 - 2021




De Kaaipoort met de authentieke leilindes.

9. Aardenburg
Aardenburg is de oudste stad van de provincie Zeeland. In 1187 kreeg het stadsrechten, waarna ook
versterkingen om de stad aangelegd werden. Deze versterkingen zijn later weer aangepast, onder andere
bij de aanleg van de Staats-Spaanse Linies, waarin ze hun karakteristieke vorm hebben gekregen. Deze
versterkingen zijn nog steeds aanwezig in het landschap. De meest karakteristieke elementen voor
Aardenburg zijn de Kaaipoort (de enige overgebleven stadspoort) en delen van de stadswallen.

Hoofdgroenstructuur
•  Verdedigingswerken
•  Elderschansbos, restant oud vestingwerk en cultuurhistorisch landgoed
•  De Kaai, het dorpsplein met uitzicht op de Kaaipoort

Dorpen Nieuwland

10. Nieuwvliet
Het huidige Nieuwvliet werd omstreeks 1602 gesticht toen de Groote Sint Annapolder werd heringedijkt.
Het dorp heeft een rechtlijnige opzet met oudere bebouwing langs de Dorpsstraat. De kerk en twee molens
zijn karakteristieke monumenten in het dorp.

Hoofdgroenstructuur
•  Polderdijken
•  Groen rondom molens en kerk

11. Hoofdplaat
Hoofdplaat is een klein dorpje aan de Westerschelde. Het gebied waar nu het dorp ligt heeft in zijn historie
meerdere malen last gehad van hoog water, totdat in 1778 de Hoofdplaatpolder droog werd gelegd. In deze
periode is dan ook het dorp Hoofdplaat hier gevestigd. Hoofdplaat is altijd klein gebleven, maar is ondanks
zijn formaat toch een recreatief punt geworden. Net ten westen van Hoofdplaat ligt dan ook een groot
recreatiepark. De belangrijkste structuren in Hoofdplaat zijn de twee kruisende straten. Een herkenbaar
punt in het dorp is molen ‘De Hoop’, waarvan alleen de romp nog bestaat.

Hoofdgroenstructuur
•  Dijkstructuren
•  Rechtlijnige hoofdstraten
•  Entree vanaf Westerscheldedijk
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021          17




12. Schoondijke
Schoondijke is gelegen in één van de grootste polders van Zeeland, de Generale Prins Willempolder. Het
dorp is in de Tweede Wereldoorlog voor de helft verwoest. Het typerende rechte stratenpatroon in het
dorp is na deze tijd ontstaan. De twee hoofdstraten kruisen elkaar in het dorp en hieromheen is planmatig
gebouwd. Aan de rand van het dorp ligt de Molenkreek met aangrenzend een stuk (vochtig) grasland.
Daarnaast heeft het dorp een oude korenmolen, ‘Hulsters Molen’.

Hoofdgroenstructuur
•  Plein en groenzone aan de Dorpsstraat (meer allure en openheid gewenst)
•  Natuurgebied bij Molenkreek

13. Waterlandkerkje
Waterlandkerkje is ontstaan in 1669. Door de jaren heen heeft het dorpje vele namen gehad ’t Kerkje,
Waterland en uiteindelijk Waterlandkerkje. In de Tweede Wereldoorlog is Waterlandkerkje één van de
weinige dorpen geweest die gespaard zijn gebleven. Hierdoor zijn er nog oude panden bewaard gebleven.

Hoofdgroenstructuur
•  Groen bij kerkje
•  Groen bij entree dorp vanaf N676 richting Molenstraat




Groen rondom het kerkje in Waterlandkerkje
Badplaatsen

14. Cadzand Bad
Ligt tegen de duinreep aan in het noordwestelijke puntje van Zeeuws-Vlaanderen en is gekend om
zijn gevoel dat de zee altijd vlakbij is, de brede zandstranden om te zonnen of uit te waaien, het unieke
natuurreservaat Het Zwin, een oude kreek dat een bijzonder stukje getijdenatuur vormt en de weidsheid
van het polderlandschap meer landinwaarts. Deze bijzondere combinatie van recreatie, natuur, rust, ruimte
en vrijheid wordt nog krachtiger door de kwaliteitsslag die Cadzand-Bad gaat maken. Door de kwaliteitsslag
zal in de toekomst het échte Cadzandse gevoel en de daarbij behorende hoofdgroenstructuur nog meer
naar boven komen. Het dorp is klein en bestaat grotendeels uit recreatieparken buiten de bebouwde kom.

Hoofdgroenstructuur
•  Boulevard met bijzonder verhardingsmaterialen, kunstwerken en verlichting.
•  Oevers uitwateringskanaal
•  Entrees
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>18           Groenbeheerplan 2017 - 2021




15. Nieuwvliet-Bad
Nieuwvliet-Bad heeft geen bebouwingskern en bestaat voornamelijk uit recreatieparken.

Hoofdgroenstructuur
•  Entrees recreatieparken vanaf zee- en polderdijken

Overige dorpen

16. Eede
Het plaatsje Eede is ontstaan omstreeks 1604, tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het is vernoemd naar het
riviertje Ee of Eede dat van Maldegem langs het huidige Eede naar het Zwin stroomde. Eede ligt tegen de
grens met België. Dit zuidelijk gelegen gebied ligt op een dekzandrug. De grond is hier niet erg vruchtbaar
en de landbouwbedrijven waren hierdoor klein van stuk. De grens zorgde voor meer werkgelegenheid
door het instellen van commiezen (een soort grenswacht). In de Tweede Wereldoorlog lag Eede aan het
front, wat ervoor gezorgd heeft dat Eede voor 90% verwoest werd. De meeste bebouwing stamt daardoor
uit de tijd na de oorlog.

Hoofdgroenstructuur
•  Dorpsplein (groener inrichten in samenhang met groen rondom kerk)
•  Wisselperken en groene omranding bij Nationaal Monument ‘De Nederlandse Maagd’
•  Sportveld met groene rand
•  Dorpsbos aan zuidwestkant dorp

17. Sint Kruis
Sint Kruis is een dorpje gelegen op een pleistocene zandrug. De kerk is een herkenningspunt voor het dorp
en heeft door zijn bijzondere vorm de bijnaam ‘de Peperbus’ gekregen. Deze kerk dateert uit de 14de eeuw
en deed vroeger dienst als vuurbaken voor de scheepvaart. Tegenwoordig is de kerk een Rijksmonument.
Het dorp grenst aan een voormalige kreek Groote Gat, een natuurgebied.

Hoofdgroenstructuur
•  De kerktuinen rondom de kerk ‘de Peperbus’
•  Sportveldje

18. Breskens
Breskens ligt op een plaats die in vroeger tijden regelmatig overstroomde. Er was toen al sprake van een
dorp dat op het schorrengebied langs de kustlijn (nu de Westerschelde) was gelegen. Het dorp heeft
pas na inpoldering van het gebied zijn huidige locatie gekregen. Het dorp ontwikkelt zich langzaam en
bestond eeuwenlang hoofdzakelijk uit de huidige Dorpsstraat en een aantal zijstraten en omliggende
hofsteden. Vanwege de strategische ligging aan de monding van de Schelde wordt door Napoleon en
later ten tijde van de Belgische opstand langs de kust een aantal forten gebouwd waarvan Fort Frederik
Hendrik het belangrijkste is. Aan het eind van de 19e eeuw verliezen deze hun militaire functie. In de
tweede Wereldoorlog werd het dorp echter voor 80% verwoest, waardoor het huidige dorpsbeeld bestaat
uit naoorlogse inrichting. Breskens heeft als markante objecten de vuurtoren en de kunstvissen op het
Spuiplein. Het fort Frederik Hendrik is als recreatiepark in gebruik, maar het patroon is nog duidelijk
herkenbaar.

Hoofdgroenstructuur
•  De Promenade (duinvegetatie)
•  Plein aan de Grote Kade (materialisering)
•  Parkje aan de Westlandstraat
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                           Groenbeheerplan 2017 - 2021                          19




2.2         Groenbeleid
In deze paragraaf zijn beleidsthema’s opgenomen, die zorgen voor een eenduidige bescherming,
ontwikkeling en het gebruik van het groen. De beleidsthema’s geven een duidelijke visie op de uitgifte
van snippergroen, burgerparticipatie, flora en fauna, renovaties groen en de inrichtingseisen voor de
buitenruimte. Aan het eind van elke paragraaf zijn actiepunten opgenomen die gedurende de looptijd van
het groenbeheerplan uitgewerkt worden.

2.2.1   Uitgifte Snippergroen
De Strategische beleidsnota gemeentelijke eigendommen is leidend bij de uitgifte van snippergroen.
Dit groenbeheerplan geeft handvatten vanuit de groenstructuur en de beheerbaarheid en ondersteunt
hiermee de beleidsnota en de uitgifte van groen in de toekomst. Doelstelling is op basis van de nota zoveel
mogelijk snippergroen te verkopen. Op dit moment worden hiertoe verzoeken van bewoners beoordeeld.
Actief benaderen van bewoners vindt in principe niet plaats, tenzij een verzoek tot aankoop leidt tot
projectmatige aanpak van een bepaalde omgeving.

Gemeente Sluis hanteert voor de uitgifte van groen zogenaamde groenstructuurkaarten. De eigendommen
binnen de kom zijn op deze kaarten onderverdeeld in drie typen, gebaseerd op het belang van het groen
voor de uitstraling van de gemeente Sluis. Voor ieder type geldt een andere afweging ten aanzien van de
uitgifte van groen:


 Structuur                               Uitgifte                   Toelichting
 Hoofdstructuurgroen                     Nee                        Uitgifte is niet mogelijk
 Nevengroenstructuur                     Nee, tenzij                Uitgifte is alleen mogelijk als de betreffende structuur niet
                                                                    wordt aangetast. Dit betekent dat slechts een (klein) deel
                                                                    van de betreffende structuur uitgegeven kan worden
 Overig groen                            Ja, mits                   Uitgifte is mogelijk, mits wordt voldaan aan de gestelde
                                                                    eisen in de notitie verkoop snippergroen




Karakteristiek groen kan niet worden uitgegeven                                Functioneel groen, zoals rond speelplaatsen worden niet uitgegeven




Als een stuk groen voldoet aan de criteria dan kan het worden uitgegeven
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20            Groenbeheerplan 2017 - 2021




Naast het type waartoe het groenelement behoort zijn ook de volgende aspecten van belang om te
bepalen of uitgifte mogelijk is:
•  Het perceel tot Natuurnetwerk Nederland behoort (uitgifte niet mogelijk)
•    Gemeentelijke riolering aanwezig is (uitgifte alleen mogelijk op advies van afdeling B&B inzake staat
     riolering)
•   Monumentale bomen aanwezig zijn (uitgifte mogelijk in overleg met afdeling B&B)
De aanwezigheid van deze aspecten is ook op de kaarten inzichtelijk gemaakt.

Voor de hoofd- en nevengroenstructuur geldt één uitzondering. Uitgifte aan terrein- en natuurbeheerders
(bijv. Stichting het Zeeuws Landschap) is onder voorwaarde mogelijk. De aanwezige structuren blijven
behouden. Zo mogelijk worden structuren versterkt, doordat het beheer van de totale structuur bij één
organisatie ligt.

De nevengroenstructuur en het overig groen komen dus voor verkoop in aanmerking mits voldaan wordt
aan de overige criteria. Naast het aspect structuur is het van belang voor uitgifte ook de volgende aspecten
mee te wegen:
•   Karakteristiek groen: de groenvoorziening (bijv. door een beeldbepalende boom) op de grond is niet
    bepalend voor de eigen identiteit van een (groenarme) wijk.
•    Functioneel groen: de grond maakt geen deel uit van speelplaatsen, de groene randen met recreatieve
     waarde, ruimte met straatmeubilair e.d.
•    Efficiënt onderhoud: door verkoop ontstaan geen onbereikbare vakken of anderszins ongunstige
     plantvakvormen die kunnen leiden tot onbeheerbare situaties. Groenstroken en plantvakken worden
     alleen als één geheel verkocht. Opsplitsing onder meerdere aanwonenden is wel mogelijk, mits dit het
     gehele vak betreft.

De nevenstructuur omvat circa 88 ha, 30% van het gemeentelijk groenareaal. Het overig groen omvat
circa 35 ha, 15% van het gemeentelijk groenareaal. Dit is uiteraard een momentopname. Door uitgifte,
herinrichtingen e.d. verandert dit continu. Doelstelling is dus binnen de gestelde kaders zoals voorgaand
omschreven (en uiteindelijk nader uitgewerkt in de Strategische beleidsnota gemeentelijke eigendommen)
zoveel mogelijk groen te verkopen. Hiermee ligt de verantwoordelijkheid voor het onderhoud bij de burgers
en neemt dus het te onderhouden areaal voor de gemeente af. Dit leidt op termijn tot besparing op het
onderhoud. Binnen het tijdspad van dit groenbeheerplan zullen deze kaarten worden gecontroleerd en
waar nodig geüpdatet.

2.2.2    Burgerparticipatie
De gemeente realiseert een aantrekkelijke en verzorgde openbare ruimte voor de bewoners. Het is dan
ook van belang dat zij betrokken zijn bij de inrichting, zodat deze zoveel als mogelijk aansluit bij hun eisen
en wensen. Het betrekken van bewoners bij ruimtelijke plannen heeft daarom een hoge prioriteit. Op deze
wijze worden namelijk breed gedragen plannen gerealiseerd. Daarnaast resulteert betrokkenheid van
bewoners in:
•    Sociale samenhang: Doordat bewoners samen beslissingen nemen en samen werken aan het
     onderhoud worden de contacten geïntensiveerd.
•    Betrokkenheid bewoners: Wanneer bewoners betrokken zijn bij inrichting en beheer voelen zij zich
     meer verantwoordelijk voor de buitenruimte in hun woonomgeving.
•    Beeldkwaliteit: in samenwerking met burgers kan desgewenst een hogere beeldkwaliteit gerealiseerd
     worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                Groenbeheerplan 2017 - 2021          21




De gemeente Sluis betrekt bewoners op dit moment op uiteenlopende manieren bij de inrichting en het
onderhoud van de openbare ruimte:
•   Via informatieavonden, de gemeentelijke website en/of huis aan huis verspreide flyers worden
    bewoners geïnformeerd over de inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast worden bewoners bij
    grote projecten (reconstructies, renovaties/ omvormingen) in werkgroepen betrokken.
•   Op initiatief van dorpsraden en ondernemers worden bloeiende planten geplaatst in de centra van
    Sluis, Groede, Cadzand, IJzendijke en Oostburg.
•   Tijdens opschoon- / opplusdagen wordt samen met inwoners uit de betreffende kern de (beeld)
    kwaliteit van de openbare ruimte een impuls gegeven.
•   Deelname aan nationale boomfeestdag, waarbij jaarlijks samen met schoolkinderen bomen worden
    aangeplant.
•   Op diverse locaties zoals speelbos Elderschans en dorpsboomgaard Cadzand zijn bewoners
    medeverantwoordelijk voor het beheer en heeft de gemeente een faciliterende rol.
•   Inrichting en onderhoud van enkele speelplekken (Aardenburg, Retranchement, Waterlandkerkje) in
    samenwerking met bewoners.

Onderhoud door bewoners is echter niet vanzelfsprekend. Alvorens hiertoe overgegaan kan worden
dienen duidelijke afspraken gemaakt te worden met verenigingen of groepen bewoners. Vervolgens is
begeleiding noodzakelijk door onder andere burgerschouwen en periodiek overleg, zodat het gewenste
beeld op een veilige en verantwoorde wijze gerealiseerd wordt. Beheer door bewoners vraagt derhalve om
een specifieke aanpak. De huidige aanpak wordt hiertoe voortgezet, waarbij de gemeente open staat voor
nieuwe initiatieven en graag meedenkt over de ontwikkeling daarvan.

Als de gemeente Sluis beheer door bewoners verder wil uitbouwen moet men rekening houden met de
volgende actiepunten:
•    Het opstellen van nieuw beleid
•   Afdelingsoverstijgend oppakken burgerparticipatie
•   Het op dit moment ontbreken van personeel om dit uit te werken en te controleren
•   Een juridisch kader opstellen i.v.m. aansprakelijkheid voor de gemeente ten aanzien van ongevallen
•   Benodigde investering om dit op te starten en te continueren
Gelet op de financiële middelen en de personeelscapaciteit houden wij vast aan de huidige aanpak en is
verdere uitbouw gedurende het tijdspad van het beheerplan niet aan de orde.

2.2.3    Flora en fauna
Een veilige en verzorgde openbare ruimte gaat prima samen met de ruigere en minder frequent
onderhouden onderdelen waar flora en fauna de ruimte krijgen. De ecologische functies van het groen
dragen bij aan een aantrekkelijke openbare ruimte voor de directe gebruikers (omwonenden en bezoekers)
en aan de verbetering van de biodiversiteit in de gemeente Sluis. Daarom stemmen we de inrichting waar
mogelijk af op (toekomstige) flora en fauna. Bij beheer gaat het met name om het behouden en zo mogelijk
versterken van de aanwezige ecologische waarden en diversiteit.

Bij het beheer van de openbare ruimte dient u zich te houden aan de geldende wet- en regelgeving. Ten
aanzien van flora en fauna is deze wetgeving in beweging. In het groenbeheerplan is het zaak de nieuwe
uitgangspunten vast te stellen en uw werkwijze hierop af te stemmen. Naast de vastgestelde eisen heeft de
gemeente mogelijkheden om zelf accenten te leggen bij inrichting en beheer. Hiermee kan een bijdrage
geleverd worden aan landelijke en provinciale doelen alsmede een aantrekkelijke groenstructuur voor
bewoner en recreant worden gerealiseerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>22           Groenbeheerplan 2017 - 2021




Natuurwetgeving
Werken conform gedragscode, opstellen leidraad en natuurwaardenkaart
In het groenbeheerplan 2012 – 2016 is het werken volgens een relevante gedragscodes Flora- en faunawet
al benoemd. Bijvoorbeeld de gedragscodes bestendig beheer groenvoorzieningen en de gedragscode
ruimtelijke ontwikkeling en inrichting. Werken volgens een gedragscode voorkomt dat voor iedere
afzonderlijke handeling (flora- en fauna)onderzoek uitgevoerd moet worden en/of een ontheffing
aangevraagd moet worden. Werken conform deze gedragscodes vereist enkele hulpmiddelen, namelijk
een leidraad en een natuurwaardenkaart.

Leidraad: De taken en verantwoordelijkheden van de opdrachtgever en opdrachtnemer zijn beschreven
in relatie tot een zorgvuldige werkwijze voor de bescherming van flora en fauna. Daarbij komen de
verschillende fasen in een project/werk aan bod, zoals werkvoorbereiding, aanbesteding en uitvoering,
inventarisatie en registratie en gegevensbeheer.

Natuurwaardenkaart: Op de natuurwaardenkaart zijn zowel bekende als potentiele locaties aangeduid.
Deze natuurwaardenkaart biedt de basisinformatie om zorgvuldig te kunnen handelen en aannemers
en eigen dienst te informeren. Het is daarmee een belangrijk instrument om de werkzaamheden op
de betreffende locaties af te stemmen op de aanwezige beschermde flora en fauna. Ook bij ruimtelijke
ontwikkelingen (bijv. bij de beoordeling van omgevingsvergunningen) is deze informatie zeer waardevol.
Gegevens worden verzameld op basis van een bronnenstudie (Nationale Databank Flora en Fauna,
verspreidingsatlassen, waarnemingenverslagen) en eventueel een aanvullende veldinventarisatie (door
een deskundig ecoloog, lokale vrijwilligers of natuurvereniging).
Kennis van zaken
Kennis van zaken voorkomt overtreding van wetgeving. De gedragscodes voor gemeentelijk groenbeheer
en ruimtelijke ontwikkelingen, onderscheiden daarom opleidingsniveaus voor uitvoerende medewerkers,
opzichters en werkvoorbereiders. Door het volgen van een dergelijke opleiding, kan beter invulling
gegeven worden aan het zorgvuldig handelen in het kader van de Flora- en faunawet. Per functie worden
andere eisen gesteld:
•   Uitvoerende medewerkers: herkennen wanneer mogelijk beschermenswaardige flora en fauna
    aanwezig is en hun werkzaamheden hier
    conform plan van aanpak op afstemmen.
    Indien geen passende aanpak bepaald is, de
    werkzaamheden stil leggen.
•    Opzichters: adviseren hoe werkzaamheden
     op de aanwezige flora en fauna afgestemd
     kunnen worden.
•    Werkvoorbereiders: plan van aanpak
     opstellen bij aanvang werkzaamheden
     afgestemd op aanwezige flora en fauna.

De vereiste opleidingsniveaus zijn in de
gemeente Sluis aanwezig of zijn in het
opleidingsplan opgenomen voor komend jaar
(werkvoorbereiders).                                     Natuurwaardenkaart in google-earth, makkelijk uitwisselbaar en breed
                                                                                                                  toepasbaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021           23




Nieuwe Natuurwet
De nieuwe wet Natuurbescherming treedt vooralsnog in werking per 1 januari 2017. De provincies zijn
bezig met de implementatie van de wetgeving. In de Wet Natuurbescherming blijft de voorgenoemde
werkwijze ten aanzien van het werken met gedragscodes (en bijbehorende instrumenten) mogelijk.
Gedragscodes blijven geldig en de wijze van zorgvuldig handelen vergelijkbaar.

De belangrijkste veranderingen die nu bekend zijn ten opzichte van de huidige wetgeving:
•   De lijsten met beschermde soorten wijzigen.
•   Bevoegd gezag verschuift van ministerie naar provincies. Provincie Zeeland stelt voordat de wet in
    werking treedt, een aantal beleidsregels vast en past bestaande verordeningen rondom flora en fauna,
    natuurbescherming en bossen aan. De wet maakt het voor provincies mogelijk een vrijstellingsregeling
    op te stellen, waardoor voor sommige soorten geen ontheffing (voor onderhoudswerkzaamheden
    binnen de openbare ruimte) meer hoeft te worden aangevraagd. De provincie Zeeland heeft nog geen
    vrijstellingsregeling ter inzage gelegd.
•   Bescherming is gericht op de gunstige staat van instandhouding van populaties. De gunstige staat van
    instandhouding is een voorwaarde voor het verkrijgen van een eventuele ontheffing bij overtreding
    van verbodsbepalingen.
•   In de wet wordt ook ingegaan op proactieve soortenbescherming. De Flora- en faunawet kent alleen
    een reactieve benadering. Provincies zijn hiervoor verantwoordelijk.
•   De provincie Zeeland is volop bezig met de implementatie van de nieuwe natuurwetgeving. Eind 2016
    is deze implementatie afgerond.
Actiepunten:
•   Opleiding in het kader van wet- en regelgeving flora en fauna
•   Instrumenten zoals leidraad en natuurwaardenkaart aanpassen / opstellen afgestemd op de nieuwe wet
    Natuurbescherming

Biodiversiteit
Biodiversiteit staat voor de graad van verscheidenheid aan levensvormen (soorten, genen). Het betreft dus
zowel het aantal soorten als de erfelijke variatie binnen soorten en de variatie aan levensgemeenschappen
of ecosystemen. De afgelopen decennia is deze variatie op alle fronten sterk achteruit gegaan. De
achteruitgang van een bepaalde soort kan grote invloed op het gehele ecosysteem hebben. Het verzwakt
de veerkracht van het ecosysteem, dat naast de planten en dieren ook afhankelijk is van klimaat, hydrologie
en overige abiotische omstandigheden.

In de nieuwe natuurwetgeving zijn een gunstige staat van instandhouding van populaties en proactief
werken uitgangspunt. Hiermee wordt het behouden en versterken van de aanwezige diversiteit
gestimuleerd. Het verbeteren van de leefomstandigheden van een populatie leidt tot een sterkere populatie
die tegen een stootje kan en laat in de toekomst ruimte voor ruimtelijke ontwikkelingen. Door bijvoorbeeld
de leefomstandigheden van de populatie boomkikkers rond Retranchement nu te verbeteren, laat dit in de
toekomst mogelijk meer ruimte om ontwikkelingen te realiseren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>24                   Groenbeheerplan 2017 - 2021




Aanpassingen in het maaibeheer geven ecologische waarde aan grasvelden            Ecologisch erg interessante (losse)haag




Diversiteit in planten- en diersoorten moet zoveel mogelijk gestimuleerd worden
Provinciale doelen
Om de achteruitgang te stoppen worden door verschillende overheidsinstanties acties ondernomen,
zo ook door de Provincie Zeeland en de dertien Zeeuwse gemeenten die gezamenlijk het convenant
“Biodiversiteit” hebben afgesloten. In het convenant zijn de mogelijkheden aangegeven hoe burgers,
bedrijven en ook gemeentes hun bijdrage kunnen leveren met inrichting en beheer van de buitenruimte
en de directe leefomgeving. In de nota “Zeeland biodivers! ...natuurlijke variatie in de regio” is hier verder
invulling aan gegeven. Voor de gemeente Sluis betekent dit:

Inrichting en beheer van het groen afstemmen op de gebiedskarakteristieken:
•    aanplant van inheemse soorten
•     gedifferentieerd maai/snoeibeheer

Samenhang tussen parken, particuliere tuinen en bomen versterken:
•  vastleggen groenstructuur
•   realiseren ecologische verbinding tussen parken en buitengebied
Formuleren van ecologische doelstellingen voor de inrichting en beheer van (een deel) het gemeentelijk groen:
•   Omschrijving gemeentelijke ambities (waar wel/geen ecologisch groen)
•     Aanwijzen gebieden met ecologische potentie (bijv. in een natuurwaardekaart)

Proactief werken gemeente
De Wet natuurbescherming gaat niet alleen uit van een reactieve benadering, zoals de huidige Flora- en
faunawet. Proactief werken aan natuur past goed bij het gedachtegoed van de Wet natuurbescherming.
Actieve natuurbescherming is vooralsnog vooral een verantwoordelijkheid die bij provincies wordt
neergelegd, maar het biedt voordelen voor gemeenten om ook in hun groenbeheer hieraan bij te dragen.
Door het beheer te richten op de verbetering van biodiversiteit en de gunstige staat van instandhouding
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                               Groenbeheerplan 2017 - 2021         25




van populaties, is het in de toekomst bijvoorbeeld makkelijker om een ontheffing te verkrijgen voor de
overtreding van eventuele verbodsbepalingen (bijvoorbeeld indien dit noodzakelijk is bij ruimtelijke
ontwikkelingen). Indien populaties namelijk in een gunstige staat van instandhouding verkeren, zullen
deze op populatieniveau minder makkelijk negatieve effecten ondervinden van een ontwikkeling.

Deze meerwaarde kan gerealiseerd worden door natuurpotenties/-kansen door (inrichting en) beheer
bewust te benutten. De natuurwaardenkaart kan daarbij als uitgangspunt fungeren om van daaruit de
huidige waarden te gaan versterken. Denk hierbij aan:
•   Opstellen van natuurkansenkaart inclusief een maatregelenpakket om biodiversiteit te vergroten.
    De aanwezige waarden van de natuurwaardenkaart worden gekoppeld aan locaties met potenties.
    Hiervoor worden passende (kleinschalige) inrichtings- en of beheermaatregelen opgesteld om de
    lokale biodiversiteit te vergroten.
•   Kosten/baten analyse extensivering groenbeheer. Op basis van natuurpotenties een analyse maken van
    locaties waar extensivering van beheer van meerwaarde kan zijn voor natuur en tevens kostenneutraal
    is of tot een kostenbesparing leidt.
•   Kwaliteit van groen ook beoordelen aan de hand van ecologische waarden. Op basis van huidige en
    potentiele natuurwaarden doelsoorten bepalen waaraan de kwaliteit van het openbaar groen getoetst
    wordt.

Bovenstaande is naast het versterken van de ecologische waarde mede gericht op het versterken van de
bewustwording van bewoners ten aanzien van biodiversiteit. De gemeente geeft daar richting bewoners
ook direct invulling aan door bijvoorbeeld:
•   de mogelijkheid om de biodiversiteit en de ontwikkeling hiervan te beoordelen op basis van een
    meetlat biodiversiteit van IPC Groen. Met deze meetlat kan op basis van objectieve gegevens rondom
    de soortenrijkdom de biodiversiteit in elk willekeurig gebied worden bepaald.
•   scholing van de jeugd of het informeren van de gebruikers tijdens een dorpsraad vergadering of
    infoavond over een bepaald project.
•    zichtbare maatregelen voor biodiversiteit (plaatsen vogelkasten)
Op deze wijze krijgen bestuurders, medewerkers en gebruikers van de openbare ruimte meer gevoel bij de
flora en fauna in hun woonomgeving en neemt de bewustwording toe.

Actiepunten:
•   Biodiversiteit stimuleren en bewustwording vergroten

2.2.4 Renovatie en integrale projecten
Beplanting heeft een levenscyclus van 25 tot 40 jaar (meeste beheergroepen 25 tot 30 jaar). Om deze
cyclus volledig te doorlopen is passend beheer nodig. Indien geen passend beheer wordt toegepast is
de levenscyclus korter. Ook externe factoren kunnen ervoor zorgen dat de levensduur van de beplanting
afneemt:
•    Intensief gebruik van gazon of speelterreinen
•   Vandalisme en vernieling
•   Ziektes en plagen
•   Veranderend gebruik van de openbare ruimte waardoor het groen niet meer de gewenste functie
    vervult.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>26            Groenbeheerplan 2017 - 2021




•    Weersomstandigheden
•    Strooizout
•    Bestrijdingsmiddelen (tot en met 2017)

Als gevolg van deze factoren en/of na de levenscyclus van beplanting is vervanging van een kleine deel van
het areaal jaarlijks noodzakelijk.

Theoretische vervangingswaarde
Door jaarlijks budget te reserveren kan het vervangen van het groen planmatig worden uitgevoerd. Door
tijdig te vervangen komen gevaarlijke situaties en verwaarlozing van bomen en/of beplanting niet voor.
Het reserveren van jaarlijks budget voor vervangingen heeft de volgende voordelen:
•    Instandhouding van de groenstructuur wordt verzekerd;
•    Kleine vervangingen kunnen ad-hoc uitgevoerd worden zonder omslachtige budgetaanvragen;
•    Onverwachte kosten door vervanging blijven uit (geen achterstanden);
•    Door geleidelijke vervanging worden grote eenmalige uitgaven voorkomen;
•    Door tijdige vervanging worden buitensporige beheerkosten voorkomen.

De jaarlijkse totale kosten voor vervanging van beplanting kunnen op basis van een aantal uitgangspunten
theoretisch bepaald worden. Per beheergroep wordt op basis van areaal, gemiddelde levensduur en
een gemiddelde eenheidsprijs voor vervanging een inschatting gemaakt van het jaarlijks benodigde
vervangingsbudget. Door de evenwichtige leeftijdsopbouw van het gehele groen areaal (bomen,
grassen,beplanting en hagen), zullen geen grote vervanginspieken voorkomen.

Een overzicht van de jaarlijkse kosten per beheergroep vindt u in de tabel op de volgende pagina.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                    Groenbeheerplan 2017 - 2021         27




                                                        Levens-     Vervan-      Theoretische
                     Beheergroep        Areaal   Eenh    duur      gingskos-     vervangings-     Jaarkosten
                                                         (jaar)       ten          waarde
Bomen        Bomen in bepl                 3760 st            80     € 520,00      € 1.955.200      € 24.440
             Bomen in berm                 2837 st            80     € 520,00      € 1.475.240      € 18.441
             Bomen in gazon                3223 st            80     € 520,00      € 1.675.960      € 20.950
             Bomen in verharding           1316 st            40     € 920,00      € 1.210.720      € 30.268
             Knotbomen in bepl              421 st            60     € 680,00        € 286.280       € 4.771
             Knotbomen in berm             1004 st            60     € 680,00        € 682.720      € 11.379
             Knotbomen in gazon             713 st            60     € 680,00        € 484.840       € 8.081
             Knotbomen in verh               99 st            40   € 1.080,00        € 106.920       € 2.673
             Leibomen in bepl               255 st            60     € 680,00        € 173.400       € 2.890
             Leibomen in berm                57 st            60     € 680,00         € 38.760         € 646
             Leibomen in gazon               40 st            60     € 680,00         € 27.200         € 453
             Leibomen in verh               107 st            60   € 1.080,00        € 115.560       € 1.926
Subtotaal                                                                          € 8.232.800     € 126.917
Grassen      Bermgras talud            79652,28 m2            40        € 0,55        € 43.809       € 1.095
             Bermgras vlak             407390,99 m2           40        € 0,55       € 224.065       € 5.602
             Ruwgras talud              76111,66 m2           40        € 0,55        € 41.861       € 1.047
             Ruwgras vlak              129652,08 m2           40        € 0,55        € 71.309       € 1.783
             Gazon <2000m2             618663,51 m2           40        € 0,78       € 482.558      € 12.064
             Gazon >2000m2             286517,45 m2           40        € 0,78       € 223.484       € 5.587
             Gazon talud               19713,24 m2            40        € 0,78        € 15.376         € 384
             Ecologisch beheerd gras
             talud                     31906,97 m2            40        € 0,55        € 17.549         € 439
             Ecologisch beheerd gras
             vlak                      26068,24 m2            40        € 0,55        € 14.338         € 358
             Trapveldjes               23540,73 m2            40        € 0,78        € 18.362         € 459
Subtotaal                                                                          € 1.152.709      € 28.818
Beplantin-   Bodembedekkende sier-
gen          heesters                  41239,45 m2            30      € 23,00        € 948.507      € 31.617
             Bosplantsoen met bomen    302210,6 m2            50        € 5,00     € 1.511.053      € 30.221
             Bosplantsoen met strui-
             ken                       81436,49 m2            50        € 5,00       € 407.182       € 8.144
             Botanische rozen           5970,74 m2            30      € 19,00        € 113.444       € 3.781
             Opgaande sierheesters     62317,43 m2            30      € 19,00      € 1.184.031      € 39.468
             Struikrozen                2022,79 m2            30      € 19,00         € 38.433       € 1.281
             Vaste planten              6598,54 m2            15      € 31,00        € 204.555      € 13.637
Subtotaal                                                                          € 4.407.206     € 128.149
Hagen        Blokhagen                 19521,61 m2            30      € 34,00        € 663.735      € 22.124
             Hagen                     33502,45 m             30      € 34,00      € 1.139.083      € 37.969
             Losse hagen                  834,2 m             30      € 34,00         € 28.363         € 945
Subtotaal                                                                          € 1.831.181      € 61.039
Totaal                                                                            € 15.623.896     € 344.923
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>28             Groenbeheerplan 2017 - 2021




2.3       Boombeleid

2.3.1     Richtlijnen voor aanplant van bomen
De duurzaamheid van een boom wordt voor een belangrijk deel bepaald door de manier waarop bij
aanplant rekening is gehouden met de toekomstige grootte van de boom versus de plantplaats, de
beschikbare ruimte en de juiste soortkeuze. Doordat bomen pas na jaren uitgroeien tot hun uiteindelijke
omvang, worden de gevolgen van ‘verkeerde’ keuzes pas later duidelijk, in de volwassen fase van de
boom. In de kernen van de gemeente Sluis leidt een tekort aan ondergrondse groeiruimte tot situaties
waar overlast door wortelopdruk ontstaat. Door wortelkap en het herstraten van verharding kunnen deze
locaties (tijdelijk) aangepakt worden. Dit vergt de nodige (financiële) inspanning en is altijd slechts een
tijdelijke oplossing. Doordat de maatregel structureel opnieuw moeten worden uitgevoerd, gaat in veel
gevallen door het verwijderen van wortels ook de levensverwachting van de boom achteruit. Daarom dient
de boomkeuze al bij aanplant afgestemd te worden op de groeiplaats.

De gemeente Sluis wil in het tijdspad van dit beheerplan de inrichtingseisen implementeren die zijn
vastgelegd in het Handboek Bomen van het Norm Instituut Bomen. Dit handboek dient dan als leidraad
voor de gemeente tijdens renovaties en reconstructies, maar kan ook als programma van eisen aangeleverd
worden richting projectontwikkelaars. Het intekenen van de eindfase van de boom in het ontwerp is
bijvoorbeeld één van deze eisen. Zo is direct duidelijk of de uiteindelijke omvang van de boom past op de
betreffende locatie. Tevens krijgen bewoners tijdens de ontwerpfase een beter beeld van het uiteindelijke
beeld.

Actiepunten:
•   Het van toepassing verklaren Handboek Bomen 2014 en het bijbehorend Addendum 2016 van het
    Norminstituut Bomen.

2.3.2   Klachten rondom bomen
Bomen hebben een positieve invloed op de leefomgeving. Bewoners ervaren echter ook overlast van de
gemeentelijke bomen. Voor de gemeente is het daarom belangrijk adequaat met klachten ten aanzien
van bomen om te gaan. Enerzijds betekent dit dat de gemeente klachten behandelt en een constructieve
oplossing zoekt. Anderzijds betekent dit dat de gemeente consequent met de klachten omgaat, zodat alle
inwoners gelijk worden behandeld.

Voor de omgang met klachten en meldingen zijn de volgende vragen van belang in de afweging voor het
zoeken naar een passende oplossing ervoor:
•   Welke type klacht betreft het?
•     Zijn er bepaalde locaties waar veel over wordt geklaagd?
•     Komen de klachten voort uit daadwerkelijk “onbeheerbare” probleemlocaties of worden deze vooral
      veroorzaakt door gebrekkige communicatie (voorlichting) over het beheer?
•     Is het uitgangspunt bij het oplossen van klachten altijd het behoud van de boom of dient de status
      (waarde) van de boom hierbij te worden beoordeeld?
•     Hoeveel tijd en geld kost het afhandelen van de klachten en meldingen?

In bijlage I is een beslisschema bijgevoegd voor de omgang met verschillende klachten en meldingen.
Hierin is onderscheid gemaakt tussen de verschillende situaties en de status van de bomen binnen de
gemeente.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021            29




2.3.3 Ziekte en aantastingen
Ziekten en aantastingen in bomen zijn de laatste 2 decennia een steeds belangrijker thema geworden
binnen het bomenbeheer. Enerzijds komt dit doordat het belang van bomen (maar ook van een veilig
ruimtegebruik) steeds meer wordt onderkend. Anderzijds duiken door internationale handel en het
veranderende klimaat steeds meer ziekten en aantastingen op in Nederland. Vrijwel bij elke boomsoort is
tegenwoordig een ziekte en/of aantasting die ofwel ontsierend, dan wel overlast gevend of in het ergste
geval dodelijk is voor de boom. Het is daarom van belang dat wordt geïnventariseerd welke ziekten en
aantastingen de grootste impact (kunnen) hebben op het dagelijks boombeheer.

Ziekten en aantastingen zijn grofweg op te delen in de volgende 4 categorieën, elk met eigen gevolgen
voor de boom en voor de omgeving.

Veiligheid omgeving:
•    Massaria (plataan, uitbreken gesteltakken)
•   Kastanje bloedingsziekte (paardenkastanje, uitbreken gesteltakken)
•   Watermerkziekte (wilg, dode takken takval)
•   Wilgenhoutrups (wilg en populier, stabiliteit stamvoet door vraat)

Overlast
•   Eikenprocessierups (zomer- en wintereiken, brandharen veroorzaken jeuk en zwelling). De
    eikenprocessierups is in de gemeente nog niet waargenomen.
•   Luis (voornamelijk linde, plak door roetdauw)
•   Bastaardsatijnrups / Bastaardsatijnvlinder: met name in de duinen, maar ook in enkele kernen aanwezig.
    Waar mogelijk / nodig wordt deze binnen de kernen Sluis, Cadzand en Breskens bestreden.

Ontsierend
•   Kastanje mineermot (paardenkastanje, bruinverkleuring bladeren)
•   Kastanje bloedingsziekte (paardenkastanje, bruine vlekken en afstervende bast)

Boombedreigend
•  Iepziekte (iep, afsterven boom)
•   Watermerkziekte (wilg, insterven kroon)
•   Essensterfte (gewone es, afsterven takken)
•   Kastanje bloedingsziekte (paardenkastanje, afsterven boom)
•   Bacterievuur (aantasting van verschillende delen van de boom)

Binnen de gemeente Sluis hebben de volgende aantastingen van bomen en heesters specifieke aandacht:
•   Kastanjebloedingsziekte
•   Luis
•   Bastaardsatijnrups / Bastaardsatijnvlinder

In bijlage II worden per aantasting de status, de specifieke aandachtspunten en de kosten beschreven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>30                   Groenbeheerplan 2017 - 2021




2.4 Wegenbeleid

Bij het wegenbeheer wordt onderscheid gemaakt in de technische kwaliteit en de beeldkwaliteit. De
technische kwaliteit heeft betrekking op de lange termijn. Dit is opgenomen in het wegenbeheer.
Beeldkwaliteit heef met name betrekking op het kortcyclisch onderhoud en is onderdeel van het integraal
onderhoud gericht op een verzorgde openbare ruimte.

Beeldkwaliteit:
Onderhoud vindt plaats op basis van beeldkwaliteit, waarbij uitgegaan wordt van drie niveaus (conform
CROW-publicatie 288). De onderhoudswerkzaamheden zijn gericht op netheid (blad en afval op verharding,
onkruidgroei). Door deze systematiek ook voor verharding toe te passen wordt al het netheidsbeheer
conform één systematiek uitgevoerd (zie afbeeldingen hieronder).

De onkruidbeheersing op verharding vindt sinds 2016 chemischvrij plaats. Dit voert partner Dethon uit
in een samenwerking tussen de gemeenten Hulst, Terneuzen en Sluis. Bij deze werkzaamheden worden
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingezet. Deze onkruidbestrijdingswerkzaamheden worden
gecombineerd met het vegen van de verharding, waardoor het beste resultaat behaald kan worden.




CROW heeft een algemene standaard ontworpen voor beheer op beeldkwaliteit. Deze drie afbeeldingen geven een voorbeeld van drie kwaliteitsniveaus
(A, B en C). In deze afbeeldingen is het onkruidbeheer in tegelverharding zichtbaar gemaakt.




Kwaliteitsniveau A                                                             Kwaliteitsniveau C




Kwaliteitsniveau B
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                         Groenbeheerplan 2017 - 2021                            31




2.5 Technische kunstwerken en speeltoestellen

Ook bij technische kunstwerken (circa 30 bruggen, 30 trappen en 20 vlonders in de gemeente) en 296
speeltoestellen wordt onderscheid gemaakt in de technische kwaliteit en de beeldkwaliteit. Onderstaand
is nader toegelicht hoe de gemeente hieraan invulling geeft.

Technische kwaliteit:
Om de veiligheid en kwaliteit te waarborgen vinden op de eerste plaats inspecties plaats, met de volgende
intensiteit:
•   Bruggen en speeltoestellen worden één keer per jaar door een externe deskundige geïnspecteerd;
•     De eigen dienst voert iedere zes weken een visuele inspectie van de speeltoestellen uit. Hierbij wordt
      gecontroleerd op afwijkingen (loszittende of ontbrekende onderdelen, ontoereikende valondergrond).

Op basis van de inspecties wordt bepaald welke technische maatregelen nodig zijn. Dit betreft enerzijds
kleinschalige herstelwerkzaamheden. Daarnaast wordt bepaald welke grootschalige maatregelen nodig
zijn. Voor het vervangen en het uitvoeren van grootschalig onderhoud aan bruggen is een jaarlijks budget
beschikbaar.

De servicemedewerkers houden de kwaliteit van de bruggen en speeltoestellen in de gaten. Indien nodig
voeren zij aanvullende werkzaamheden uit (bijv. aanvullen valondergrond) om de technische kwaliteit te
waarborgen.

Beeldkwaliteit:
Om de vastgelegde beeldkwaliteit te realiseren vindt jaarlijks een uitgebreide reiniging plaats van de
bruggen en speeltoestellen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van stoom / heet water. Aanslag, graffiti,
beplakking en dergelijke worden beperkt aangepakt.

In de gemeente zijn in de openbare ruimte op diverse locaties trappen aanwezig. Deze zijn vanaf 2013
opgenomen in de bovenstaande onderhoudssystematiek van controle en onderhoud. De trappen zijn
opgenomen in een meerjaren onderhoudsplanning. Conform dit onderhoudsplan is het duurzaam
onderhoud van de bruggen voor de komende jaren opgenomen in de begroting aangevuld met areaal
uitbreiding uit afgelopen jaar.




Door regelmatig speelobjecten te inspecteren wordt de veiligheid vergroot   Bruggen en speeltoestellen worden één keer per jaar door externe deskun-
                                                                            digen geïnspecteerd
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>32   Groenbeheerplan 2017 - 2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                    Groenbeheerplan 2017 - 2021           33




3. Aandachtspunten openbare ruimte


3.1       Omvorming groen

De afgelopen jaren is in nagenoeg alle dorpen groen omgevormd. De doelstelling is tweeledig:
•   Versterken groene uitstraling kernen door eenduidige inrichting, herkenbare structuren en vergroten
    gebruiksmogelijkheden.
•   Verbeteren beheerbaarheid groen waardoor beheerkosten op termijn afnemen. Dit is onder andere
    gebeurd door onderhoudsintensief groen om te vormen naar onderhoudsextensief groen.
De omvormingsplannen zijn in alle kernen tijdens inloopavonden of met behulp van flyers toegelicht. Vragen
van bewoners zijn beantwoord en op basis van hun reacties zijn plannen op bepaalde onderdelen aangepast.
Na deze afstemming en aanpassing van de plannen zijn de werkzaamheden uitgevoerd.

Het omvormen / renoveren van groen is nog niet in alle kernen uitgevoerd. In Schoondijke, Nummer Een,
Cadzand en Cadzand-Bad gaat dit nog plaats vinden. Ook in deze kernen is de doelstelling de beheerbaarheid
te verbeteren door omvorming.

Advies: Na afronding van de omvormingen in alle dorpen op basis van kwaliteitsmetingen de kwaliteit van
het openbaar groen op peil houden. Straten waarvan de kwaliteit van het groen ontoereikend is, worden
als geheel aangepakt. Indien mogelijk wordt daarbij aangesloten bij andere geplande maatregelen in de
betreffende straat.

Actiepunten:
•   Periodieke meting fysieke kwaliteit openbaar groen op basis van de volgende criteria:
      •   4 wekelijkse opname (max. 13 x per jaar).
      •   beheergebied opdelen in meetlocaties van ca 1 ha.
      •   meet 10% (minimaal 25 meetlocaties).
      •   bepaal a-select de te meten meetlocaties.
      •   gebruik opnameformulier via nieuwe beheerprogramma met gebruik van een i-pad.

3.2       Zorgplicht en boombeheer

3.2.1     Zorgplicht en bomen
De boomeigenaar is volgens de Nederlandse wetgeving verantwoordelijk voor het voldoende zorg besteden
aan zijn bomenbestand. Deze zorgplicht rust in de praktijk op drie pijlers:
•    Boomverzorging: De boomeigenaar dient zijn bomen structureel, professioneel en met regelmaat te
     beheren, zodat de kans op ongevallen (naar alle redelijkheid) kan worden verkleind.
•     Boomcontrole: Naast de boomverzorging dienen bomen regulier te worden geïnspecteerd op
      veiligheid. Hierbij worden visueel alle relevante gebreken geïnventariseerd en worden passende
      boomverzorgende maatregelen uitgevoerd. Eventueel dient een boom nader te worden onderzocht.
      De benodigde inspectiefrequentie is niet wettelijk vastgelegd maar dient te worden afgestemd op het
      bomenbestand en de gevaarzetting van de boom.
•     Registratie: Als laatste is het voor de boomeigenaar niet alleen van belang dat hij zorgvuldig onderhoud
      pleegt en zijn bomen controleert op veiligheid, maar dat hij ook een goede schriftelijke of digitale
      registratie heeft waaruit blijkt dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>34                Groenbeheerplan 2017 - 2021




Jonge bomen hebben begeleidingssnoei nodig             Bij volwassen bomen is onderhoudssnoei van toepassing


Voor de uitvoering van de boomcontrole (VTA inspectie) worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:
•   Bomen met een normale gevaarzetting worden eens per 3 – 5 jaar gecontroleerd
•    Bomen met een verhoogde gevaarzetting (volwassen bomen langs doorgaande wegen) en
     attentiebomen worden jaarlijks gecontroleerd
•    Registratie van de inspectie vindt plaats in een vernieuwd beheerprogramma. De onderhoudstoestand
     (beeld / achterstallig / verwaarloosd) is het uitgangspunt voor het opstellen van een accuraat
     maatregelenplan. Hierdoor sturen we op nut en noodzaak, waardoor efficiënt onderhoud plaats kan
     vinden.
•    De inspectiecyclus en de onderhoudscyclus zijn op elkaar afgestemd.

3.2.2    Boomonderhoud
Structureel en professioneel uitgevoerd boomonderhoud is van groot belang voor een duurzaam
bomenbestand. Door goed uitgevoerd onderhoud wordt:
•    De veiligheid van het bomenbestand verhoogd;
•    Het aantal klachten verminderd;
•    De levensduur van de boom verlengd;
•    Schade voorkomen;
•    De voorspelbaarheid van de onderhoudskosten verhoogd.

Goed boomonderhoud houdt in:
•  Professioneel uitgevoerd;
•    Tijdig uitgevoerd;
•    Periodiek / cyclisch uitgevoerd.

3.2.3   Snoeionderhoud
Binnen boomonderhoud worden grofweg 2 verschillende snoeifasen onderscheiden. Hierbij zijn zowel de
omgeving van de boom als de levensfase van de boom van belang.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                     Groenbeheerplan 2017 - 2021                35


Begeleidingssnoei (circa 4750 bomen)
Bij begeleidingssnoei ligt de prioriteit bij het verwijderen van takken of vertakkingspatronen die problemen
geven voor de ontwikkeling van een goede (takvrije) stam en een stabiele kroon.

Belangrijk is dat er tijdig wordt begonnen met begeleidingssnoei en dat deze regulier wordt uitgevoerd,
zodat snoeiwonden klein blijven en zich geen noodgroei (waterlot) vormt. Doordat per keer weinig
wordt gesnoeid, is het noodzakelijk met een hogere frequentie te snoeien en zodoende ook toekomstige
problemen tijdig te signaleren. Een cyclus van eens per 2-3 jaar begeleidingssnoei is aan te bevelen.

Onderhoudssnoei (circa 8.900 bomen)
Onderhoudssnoei wordt toegepast als het eindbeeld is bereikt. De bomen verkeren dan doorgaans in
de volwassen- of veterane fase. De blijvende kroon is reeds gevormd en de nadruk ligt dan ook op het
verwijderen en/of corrigeren van nieuw gevormde probleemtakken. Een cyclus van eens per 4 - 5 jaar
onderhoudssnoei is aan te bevelen.

3.2.4    Onderhoudsplanning
Het is van belang dat het boomonderhoud zodanig wordt uitgevoerd dat bomen hun volwassen leeftijd




Probleemtakken wegsnoeien                                Dode en aangetaste takken horen verwijderd te worden

kunnen bereiken, zonder overlast te veroorzaken. Hiervoor is een adequaat snoeibeheer noodzakelijk dat
is gebaseerd op de onderhoudsbehoefte van de boom. Door bomen volgens een vaste cyclus te snoeien
worden achterstanden voorkomen, worden kosten voorspelbaar en is het boomonderhoud in grote mate
planmatig te organiseren.

Voor het boomonderhoud beschikt de gemeente op dit moment nog niet over een contract waarmee
dit voor meerdere jaren aan één partij is gegund. Omdat dit zowel organisatorisch als financieel voordeel
biedt, gaat de gemeente de komende jaren een contract opstellen. Een aantal aspecten zijn bepalend voor
de wijze waarop dit contract vormgegeven wordt:
•    Regie: Wil de gemeente mede bepalen wanneer wat gesnoeid wordt, of ligt deze verantwoordelijkheid
     bij de opdrachtnemer?
•   Werkzaamheden: Welke werkzaamheden wil de gemeente in de markt zetten binnen het contract?
Een definitief antwoord op bovenstaande vragen moet nog bepaald worden. Afhankelijk van de afweging
kan gekozen worden tussen:

RAW-raamovereenkomst
Met een raamovereenkomst houdt u regie en kunt u afhankelijk van de resultaten uit de
boomveiligheidscontrole sturen op uitvoering van werkzaamheden. Daarbij heeft u onafhankelijk van de
hoeveelheid uit te voeren werk vaste prijsafspraken voor elke werkzaamheid. De aannemer reikt deze prijzen
bij inschrijving namelijk per werkhandeling aan. Zo kunt u ook flexibel omgaan met verrekening van meer-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>36            Groenbeheerplan 2017 - 2021




en minderwerk van de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden. Tevens biedt een raamovereenkomst
u de mogelijkheid pieken af te vlakken / verschuiven, waardoor binnen de gesteld budgetruimte gewerkt
kan worden.

Verantwoordelijkheid bij de aannemer
Bepaalde contractvormen leggen meer verantwoordelijkheid bij de aannemer. Voor deze contractvorm
geldt dat de opdrachtnemer (bij een langere looptijd) baat heeft bij kwalitatieve snoei (niet alles afraffelen,
anders moet hij sneller terug, wat hem geld kost). De kwaliteit van het bomenbestand neemt hierdoor op
lange termijn toe, terwijl het aantal klachten afneemt. De gemeente wordt ontzorgd.

Voor beide vormen geldt dat zowel de visuele boomcontrole, snoeimaatregelen als aanvullende
werkzaamheden in de contracten opgenomen kunnen worden.

Actiepunten:
•   Opstellen contract boomonderhoud met als uitgangspunt het beter benutten van het beheerprogramma


3.3      Toepassing chemische middelen
Tot 2016 maakte de gemeente Sluis voor de onkruidbeheersing gebruik van chemische middelen met
de werkzame stof glyfosaat (merknaam middel bijv. Roundup). Vanaf 31 maart 2016 is in Nederland het
gebruik op verharding niet meer toegestaan. Professioneel gebruik op onverharde terreinen is vanaf 1
november 2017 niet meer toegestaan.

Inmiddels zijn diverse chemischvrije methoden voor onkruidbeheersing op verharding mogelijk. De
gemeente Sluis heeft in samenwerking met de buurgemeenten Hulst en Terneuzen gekozen voor de
methoden borstelen en hete lucht. De werkzaamheden worden uitgevoerd door medewerkers die
instromen vanuit de Participatiewet. Dethon zorgt voor de opleiding en begeleiding van deze medewerkers.

In beplanting is alleen aanvullende mechanische / handmatige onkruidbeheersing een optie als alternatief
voor chemische bestrijding. Inmiddels vindt chemische bestrijding in beplanting zeer beperkt plaats. De
benodigde capaciteit is daarop aangepast.

Naast het aanpassen van de bestrijdingsmethoden zijn ook preventieve maatregelen mogelijk:

Aanpassen huidige inrichting
Door andere materialen/ beheertypen toe te passen neemt de benodigde inzet van personeel, materieel
en chemische middelen af. Een financiële inspanning voor eenmalige investeringen in inrichting / kwaliteit
worden daardoor op termijn terugverdiend door voordeliger beheer. Door de omvorming van groen wordt
hier al op ingespeeld, ook de inrichting van verharding kan hierop afgestemd worden.

Eisen stellen aan inrichting openbare ruimte
Door duidelijke eisen te stellen aan de inrichting van de openbare ruimte (zowel groen, verharding,
verkeersborden e.d.) worden locaties waar onkruidgroei overmatige kansen krijgt voorkomen. Om de
duidelijke eisen vorm te geven, zal er tijdens de looptijd van dit beheerplan groen een separaat programma
van eisen worden opgesteld voor de openbare ruimte.

Veegbeheer
Door regelmatig te vegen wordt de voedingsbodem voor onkruiden over verharding weggenomen.
Jaarlijks vinden circa 6 veegrondes plaats. Markten en dergelijke worden frequenter geveegd. Door
de veegwerkzaamheden af te stemmen op bijvoorbeeld het onkruidbeheer op verharding, het ruimen
van blad, de maaiwerkzaamheden en het knippen van de hagen wordt voorkomen dat (afgestorven)
plantaardig materiaal in de openbare ruimte achter blijft.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                   Groenbeheerplan 2017 - 2021           37




4. Integraal beheer


In de openbare ruimte komen verschillende inrichtingselementen voor die allemaal hun eigen specifieke
onderhoud vragen. Voor het totaalbeeld van de openbare ruimte zijn de elementen echter niet los van elkaar
te beoordelen. Daarom wordt in dit hoofdstuk het gewenste verzorgingsbeeld voor de totale openbare
ruimte vastgelegd inclusief bijbehorend beheerregime en financiële onderbouwing.

4.1     Integraal beheer

Interne afstemming over werkzaamheden tussen verschillende disciplines is een meerwaarde bij het effectief
onderhouden van de openbare ruimte. Denk bijvoorbeeld aan het knippen van hagen voordat een veegronde
plaatsvindt. Op deze manier wordt snoeiafval in het straatbeeld beperkt. De verschillende vakspecialisten van
de gemeente hebben regelmatig overleg over de planning van hun uit te voeren werkzaamheden en kunnen
hierdoor werken beter op elkaar afstemmen. Toch is het vanuit vaktechnische achtergronden niet altijd
mogelijk werkzaamheden met elkaar te combineren, vaak omdat dit ten koste gaat van de productiesnelheid.

Bij renovaties wordt echter wel zoveel mogelijk samenwerking gezocht met andere disciplines zodat de
gehele openbare ruimte in één keer kan worden aangepakt. Hiermee kunnen kosten gespreid/verminderd
worden en wordt de overlast voor omwonenden beperkt tot één moment.

Om deze samenwerking tussen verschillende disciplines goed te laten verlopen is een planning van de te
renoveren locaties van groot belang. Elke discipline heeft voor zijn elementen een renovatielijst beschikbaar
die vervolgens met elkaar worden vergeleken. Het bijhouden van deze renovatielijst is essentieel voor een
goede afstemming van de te renoveren locaties.

4.2     Beeldkwaliteit

De gemeente vindt het belangrijk dat gebieden met dezelfde functie (woonwijken, centrumgebieden,
bedrijventerreinen of buitengebied) in alle kernen een vergelijkbare verzorgingsbeeld hebben. Omdat
een plantsoen in het ene centrum sneller vervuilt dan in een ander centrum, wil de gemeente dat het
onderhoud plaatsvindt naar behoefte.

Beeldgericht beheer
Bij beeldgericht werken staan niet de werkzaamheden centraal, maar het resultaat van de werkzaamheden.
Het gewenste resultaat is vastgelegd, de werkzaamheden zijn hierop afgestemd (bij groeizaam weer
frequenter onkruid bestrijden). Beeldgericht werken heeft hiermee als voordeel dat de beeldkwaliteit van
de openbare ruimte meer continu is, pieken en dalen zoals bij frequentiegericht beheer (vaste frequentie
per jaar per werkzaamheid) komen niet voor.

Integrale beheercatalogus
Om te bepalen wanneer het verzorgingsbeeld behaald/niet meer behaald wordt, zijn in de “Integrale
beheercatalogus gemeente Sluis” de kwaliteitsniveaus (A, B en C) omschreven. Bij elke beheergroep zijn
per kwaliteitsniveau normen en eisen aangegeven waaraan het element moet voldoen. Het beheer dat
nodig is om het gewenste beeld te behalen wordt omschreven in beeld- en werkhandelingen, bijvoorbeeld
maximale hoogte van onkruid is 30 centimeter of het knippen met een scherpe snede.

Handleiding integrale beheercatalogus
De integrale beheercatalogus wordt voor verschillende doeleinden ingezet. Allereerst natuurlijk bij de
uitvoering van het beheer door de eigen dienst of aannemer. Daarnaast is de catalogus een middel in de
communicatie met politiek en burgers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>38                  Groenbeheerplan 2017 - 2021




Voorbeeld kwaliteitsniveau A, stamopschot en worteluitlopers   Voorbeeld kwaliteitsniveau B, stamopschot en worteluitlopers




Voorbeeld kwaliteitsniveau C, stamopschot en worteluitlopers

Uitvoering beheer: Voor de uitvoering van het beheer volgens de kwaliteitsniveaus, zijn de beeldnormen
uit de beheercatalogus 1 op 1 vertaald naar een RAW beeldbestek of prestatiebestek. De gemeente kan dan
zowel met de eigen dienst als met aannemers afspraken maken over het beheer van de openbare ruimte.
Vervolgens bepaalt de uitvoerende partij zelf wanneer en hoe bepaalde werkzaamheden uitgevoerd
worden om het gewenst beeld te bereiken. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat in een warme zomer 6 keer
geschoffeld wordt, terwijl in een regenachtige zomer wel 10 keer geschoffeld moet worden om hetzelfde
resultaat te bereiken.

Communicatie met politiek en burgers: Het in een beeld verwoorden van de kwaliteitsniveaus geeft ook
handvatten in de communicatie richting politiek. De integrale beheercatalogus maakt het mogelijk nog
duidelijkere afspraken te maken over het te verwachten verzorgingsbeeld. Daarnaast kan bij een gewenste
wijziging van het kwaliteitsniveau eenvoudig worden aangegeven welke gevolgen dit heeft voor het
verzorgingsbeeld.

Burgers kunnen bijvoorbeeld zelf controleren of het groen in de straat aan de afgesproken beeldkwaliteit
voldoet. De gemeente kan hiervoor de integrale beheercatalogus op de website plaatsen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                   Groenbeheerplan 2017 - 2021              39




Begeleiding uitvoering
Tijdens de uitvoering wordt gemiddeld 1 keer per vier weken steekproefsgewijs gecontroleerd of de
openbare ruimte voldoet aan het afgesproken kwaliteitsniveau.

Meetmethodiek: Om de controle uit te voeren is de openbare ruimte onderverdeeld in meetvlakken.
De toezichthouder beoordeelt elke toezichtronde een aantal meetvlakken. De constateringen van de
toezichthouder worden opgenomen in het gemeentelijk beheersysteem. Wanneer een van te voren
bepaald percentage van het oppervlakte niet voldoet aan het gewenste kwaliteitsniveau, kan de gemeente
(bij uitbestede werken) aan de uitvoerende partij een boetebedrag opleggen. In de praktijk wordt (bij
uitbestede werken) de uitvoerende partij vaak gevraagd de achterstand te herstellen, zo niet wordt alsnog
de boete opgelegd.


4.3     Financiële paragraaf
In deze paragraaf zijn de huidige budgetten en de benodigde middelen (afhankelijk van gewenste kwaliteit
en methoden) naast elkaar gezet. De benodigde middelen zijn gebaseerd op de voorkeursvariant 2. In
bijlage IV zijn in totaal drie varianten opgenomen, waarin de beeldkwaliteit in de diverse gebiedstypen
varieert.

4.3.1    Onderhoudsbudgetten
Voor de diverse onderhoudswerkzaamheden zijn onderstaand de budgetten opgenomen (begroting
2017, in tabellen doorkijk naar 2018 - 2021). Vervolgens is ingegaan op het benodigd budget op basis van
beleidsuitgangspunten en keuzes gewenste kwaliteit.

Groenonderhoud
Onderstaand is het budget voor het onderhoud van het groen opgenomen (incl. begraafplaatsen).

Beschikbaar budget          2017              2018               2019              2020              2021
(exploitatie)          € 1.944.839,00    € 1.964.287,39      € 1.983.930,26 € 2.003.769,57       € 2.023.807,26


Onderstaand zijn de kosten van de 3 varianten opgenomen. De toelichting op deze bedragen treft u aan
op pagina 53 en verder. De varianten gaan uit van chemischvrij beheer (door afrondingen treden kleine
verschillen op met de onderstaande bedragen en de genoemde bedragen op pagina 53).

In de gemeente worden diverse nieuwe projecten gerealiseerd. Nog niet gerealiseerde projecten worden
t.z.t. apart opgevoerd in de kadernota (areaaluitbreiding).

Varianten                                                                                     Kosten 2017
Variant 1   Verhogen van de beeldkwaliteit op representatieve plekken
            (begraafplaatsen, centra en ontsluitingswegen)                                   € 2.069.970,00
Variant 2   Huidige beeldkwaliteit handhaven op basis van de beschikbare budgetten           € 1.944.840,00
Variant 3   Besparing door verlaging van de beeldkwaliteit op bedrijventerreinen             € 1.915.153,00

Indien gekozen wordt voor de voorkeursvariant 2 zijn onderstaande budgetten benodigd om het
groenonderhoud de komende jaren uit te voeren.


Benodigd budget             2017              2018               2019              2020              2021
(exploitatie)          € 1.944.299,00    € 1.967.213,00      € 1.967.860,00 € 1.989.403,00       € 2.009.625,00
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>40           Groenbeheerplan 2017 - 2021




Onkruidbestrijding op verharding
Onderstaand is het budget voor onkruidbeheersing op verharding voor de komende jaren weergegeven.
Bij de vaststelling van de begroting 2016 is het totaal benodigde bedrag gefaseerd opgevoerd. Hierdoor is
het beschikbare budget in 2017 aanzienlijk lager als in de daarop volgende jaren.

Beschikbaar budget              2017            2018            2019           2020            2021
(exploitatie)                € 214.076,00    € 250.127,00    € 251.191,00   € 252.268,00   € 253.359,00



Onkruidbestrijding op verharding wordt op dit moment chemischvrij uitgevoerd door in de samenwerking
met de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten en Dethon vanuit de Participatiewet mensen een baan te bieden.
Hiervoor is een algemene prijsafspraak gemaakt van €0,13 p/m2 (kwaliteitsniveau B) voor geheel Zeeuws
Vlaanderen. Het benodigde bedrag zal tijdens dit tijdspad van het beheerplan mee fluctueren met eventu-
ele areaaluitbreidingen.

Benodigd budget                 2017            2018            2019            2020           2021
(exploitatie)                € 250.000,00    € 250.000,00    € 250.000,00   € 250.000,00   € 250.000,00


Snoeionderhoud bomen
Voor het snoeionderhoud van bomen is momenteel geen specifiek budget aanwezig. Deze werkzaamheden
zijn onderdeel van het renoveren van het groen. Het budget is als totaalbedrag opgenomen. Van dit
totaalbedrag is € 100.000,- gereserveerd voor het onderhoud van bomen. Dit komt overeen met het
benodigd budget.

Benodigd budget                 2017            2018            2019            2020           2021
(exploitatie)                € 100.000,00    € 100.000,00    € 100.000,00   € 100.000,00   € 100.000,00


Onderhoud technische kunstwerken en speeltoestellen
Voor het onderhoud en inspectie van de technische kunstwerken is een jaarlijks bedrag beschikbaar. Dit
geldt eveneens voor de speeltoestellen.
 Beschikbaar                    2017          2018          2019             2020           2021
 budget (exploitatie)
                              € 24.325,00   € 46.073,00   € 46.544,00      € 47.028,00   € 47.510,00
 Kunstwerken (technisch)
Speeltoestellen               € 43.049,00      € 43.094,00    € 43.139,00    € 43.189,00    € 43.239,00


Dit beschikbare budget loopt in de pas met het benodigde budget.

Benodigd budget                 2017            2018            2019            2020           2021
(exploitatie)
                              € 24.325,00      € 46.073,00    € 46.544,00    € 47.028,00    € 47.510,00
Kunstwerken (technisch)
Speeltoestellen               € 43.049,00      € 43.094,00    € 43.139,00    € 43.189,00    € 43.239,00
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021             41




4.3.2   Renovatie, omvorming, vervanging
Groen
Openbaar groen is aan slijtage onderhevig. Door tijdig te vervangen blijft de beeldkwaliteit op orde. Voor
het renoveren van groen en het snoeionderhoud van bomen is in totaal € 431.600,00 gereserveerd. Hiervan
is € 100.000,00 benodigd voor het snoeionderhoud. Het resterende bedrag is bestemd voor renovaties.
 Beschikbaar budget               2017           2018            2019            2020           2021
(exploitatie)                 € 331.600,00    € 331.600,00    €331.600,00    € 331.600,00      € 331.600,00

Theoretisch is bepaald dat voor de renovatie van het huidige groen jaarlijks een budget van € 344.923,00
benodigd is. De onderbouwing hiervoor is weergegeven in de tabel op de pagina 27.

Benodigd budget                  2017            2018             2019           2020             2021
(exploitatie)                 € 344.923,00     € 344.923,00   € 344.923,00 € 344.923,00        € 344.923,00


Technische kunstwerken en speeltoestellen
Ook voor de renovatie en vervanging van bruggen en speeltoestellen is budget benodigd. Het beschikbare
budget komt hiervoor overeen met het benodigde budget.
 Benodigd budget                2017           2018            2019            2020          2021
 (exploitatie)
 Kunstwerken (technisch)      € 85.000,00    € 40.000,00     € 32.000,00     € 80.500,00 € 48.000,00
Speeltoestellen              € 100.000,00       € 68.000,00    € 68.000,00     € 28.000,00      € 12.000,00
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>42             Groenbeheerplan 2017 - 2021




4.4       Samenvatting beheerregime en begroting

In de vorige paragraaf is uitgebreid ingegaan op de kosten. Op basis van deze overzichten en de varianten in
het keuzedocument zijn 3 varianten / doorrekeningen in de bijlage opgenomen. Deze hebben betrekking
op het groenonderhoud. U heeft de volgende keuzes:

De keuze voor één van de drie varianten is afhankelijk van de afweging tussen:
•   Beeldkwaliteitsniveau A, B of C / Gewenste beeldkwaliteit
•     Beeldkwaliteitsniveau B / Beschikbare budgetten

Momenteel geldt voor deze keuzemogelijkheden:
•  Het gewenste beeld is vastgelegd in de beheercatalogus. Het intensiteit van het beheer is afgestemd
   op het te realiseren kwaliteitsniveau.
•     Met de beschikbare budgetten wordt kwaliteitsniveau B gerealiseerd.

Samenvatting:

Variant 1 sluit het best aan bij het representatieve beeld dat bij de gemeente Sluis past. Hierin hebben
begraafplaatsen, centra en ontsluitingswegen een hogere beeldkwaliteit. Deze variant sluit daarmee aan
op de meest optimale uitstraling met oog op recreatie en cultuurhistorie. De beschikbare middelen zijn
momenteel voor deze varianten niet toereikend (extra benodigd budget ca. € 125.200,00 ten opzichte van
huidig beheer).

Variant 2 is op basis van de momenteel beschikbare budgetten in relatie tot de huidige beeldkwaliteit het
meest realistisch. De beeldkwaliteit blijft in deze variant gelijk aan het huidige beeldniveau

Variant 3 resulteert in een verlaging van de beeldkwaliteit op bedrijventerreinen. De intensiteit van het
onderhoud neemt af. De beeldkwaliteit van bedrijventerreinen is minder bepalend voor de algehele
uitstraling van de gemeente. Het heeft wel een nadelige uitwerking op de uitstraling van de bedrijven. Het
doorvoeren van deze wijziging resulteert in een besparing van € 29.700,00.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>           Groenbeheerplan 2017 - 2021   43




BIJLAGEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>44           Groenbeheerplan 2017 - 2021




Bijlage I
 Klacht / melding           Actie bij waardevolle      Actie bij bomen in          Actie bij overige
                            bomen                      structuren                  bomen
 Bladval                    Blad van verhardingen      Blad van verhardingen       Blad van verhardingen
                            verwijderen                verwijderen                 verwijderen
 Vallen vruchten (bomen Extra schoonmaak               Extra schoonmaak ver-       Extra schoonmaak
 in verharding)         verhardingen                   hardingen                   verhardingen, bij
                                                                                   extreme overlast bomen
                                                                                   verwijderen
 Vallende vruchten (bo- Niets                          Niets                       Niets
 men in gras/beplanting)
 ‘Druipen’ van bomen        Luisbestrijding            Luisbestrijding             Niets
 Allergieklachten           Niets                      Niets                       Niets
 Niet schadelijke insecten Niets                       Niets                       Niets
 Beperkte toetreding        Eventueel                  Eventueel                   Bij extreme overlast
 zon/licht                  snoeimaatregelen           snoeimaatregelen            bomen verwijderen
                            (wanneer nuttig en         (wanneer nuttig
                            verantwoord)               en verantwoord)
 Belemmering uitzicht       Eventueel                  Eventueel snoeimaatre-      Eventueel snoeimaatre-
 (niet verkeerstechnisch)   snoeimaatregelen           gelen (wanneer nuttig       gelen (wanneer nuttig
                            (wanneer nuttig en         en verantwoord)             en verantwoord), bij
                            verantwoord)                                           extreme overlast bomen
                                                                                   verwijderen
 Schade door wortels        Herstraten en boom-        Wortelkap, herstraten       Bij extreme overlast
 (bijvoorbeeld opdruk)      technische maatregelen     en boomtechnische           bomen verwijderen en
                            treffen (bijvoorbeeld      maatregelen treffen (bij-   vervangendoor een
                            groeiplaatsverbetering),   voorbeeld groeiplaats       passende boomsoort
                            nooit wortelkap            verbetering)
 Laaghangende takken        Eventueel snoeimaatre-     Eventueel snoeimaatre-      Eventueel snoeimaatre-
                            gelen (wanneer nuttig      gelen (wanneer nuttig       gelen (wanneer nuttig
                            en verantwoord)            en verantwoord)             en verantwoord), bij
                                                                                   extreme, niet te ver-
                                                                                   helpen overlast: boom
                                                                                   verwijderen
 Vallende takken            Opruimen, snoeien          Opruimen, snoeien           Opruimen, snoeien
 Schadelijke insecten       Passende maatregelen       Passende maatregelen        Wanneer maatregelen
                            treffen                    treffen                     onevenredig duur zijn
                                                                                   dan kan de boom wor-
                                                                                   den verwijderd
 Bomen groeien tegen        Eventueel                  Eventueel                   Wanneer snoeimaatre-
 gebouwen                   snoeimaatregelen           snoeimaatregelen            gelen geen duurzame
                            (wanneer nuttig en         (wanneer nuttig en          oplossing bieden: boom
                            verantwoord)               verantwoord)                verwijderen
 Belemmering uitzicht       Snoeien                    Snoeien                     Snoeien
 (verkeerstechnisch)
 Zonnepanelen (zon          Geen maatregelen           Eventueel                   Snoeimaatregelen
 wordt weggenomen)          buiten reguliere snoei     snoeimaatregelen            (wanneer nuttig en
                                                       (wanneer nuttig en          verantwoord), rooien
                                                       verantwoord)                bomen in bosplantsoen
                                                                                   bij behoud groenbeeld
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Groenbeheerplan 2017 - 2021   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>46            Groenbeheerplan 2017 - 2021




Bijlage II



Eiken processie rups
Betreffende boomsoorten: Vooral zomereik (Quercus robur). In mindere mate Quercus petrea, Quercus
rubra, Quercus cerris en Quercus frainetto.
Status: Sinds 1991 in Nederland. Verspreiding inmiddels door geheel het land, uitgezonderd Friesland,
Zeeland en Groningen. Bestrijding richt zich niet op uitroeiing, maar op het beperken van de overlast.
Juridische status: Valt niet binnen zorgplicht bomen. Boombeheerder en/of wegbeheerder kan echter
aansprakelijk worden gesteld voor “onrechtmatige daad”.
Status gemeente Sluis: De eikenprocessierups is nog niet waargenomen in de gemeente
Aard aantasting: Plaaginsect. Gevaar voor de volksgezondheid.
Voorgeschiedenis: De eikenprocessierups is een vlindersoort die zich noordwaarts heeft verspreid vanuit
Zuid Europa. Eerst werd aangenomen dat het insect de koude winters niet kon overleven. Dit blijkt wel
het geval. Sinds 2 jaar is ook bekend dat de processievlinder nesten onder de grond aan de stamvoet van
eikenbomen maakt, om de nesten zowel tegen extreme kou als hitte te beschermen.
Gevolgen: De rups heeft brandharen die een allergische reactie veroorzaken. Dit kan leiden tot jeuk, pijn en
tot kortademigheid bij inademen van de brandharen.
Periode overlast: Half mei tot eind juni. Doordat de haren niet verteren kan ook buiten dit seizoen overlast
ontstaan.
Bestrijding: Er zijn verschillende methoden van bestrijding. Branden, zuigen en wegnemen van nesten zijn
hierbij de meest gebruikten. Er kan ook met een bacteriepreparaat worden gespoten. Nadeel hiervan is dat
ook rupsen van andere vlindersoorten worden aangetast. Sinds kort is er een methode waarbij nemathoden
(aaltjes) worden ingezet. Deze methode bevindt zich momenteel in de testfase.
Financiële onderbouwing: Jaarlijkse bestrijding kost ca. € 7,- per boom.

Paardenkastanje bloedingsziekte
Betreffende boomsoorten: Paardenkastanje (Aesculus hippocastanum). De “Baumannii” variant wordt
hiervan het meest aangetast. In mindere mate ook de Aesculus carnea en Aesculus flava.
Status: Sinds 2002 massaal waargenomen in Nederland. De meeste bomen zijn aangetast in de Randstad,
maar ook in overige delen van het land zijn veel bomen aangetast. Er lijkt de laatste jaren sprake te zijn van
enige stabilisatie van de ziekte.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Bacterie. Cambiumsterfte waarna bastafsterven van de gehele boom.
Voorgeschiedenis: De paardenkastanje bloedingsziekte heeft zich massaal verspreid in de laatste 10 jaar.
Werkgroep Aesculaap (Universiteit Wageningen) heeft de ziekte onderzocht en de ziekte veroorzakende
bacterie aangetoond. Verschillende behandelmethoden (waaronder behandelen met citroenzuur- en
knoflook preparatenzijn niet succesvol gebleken.
Gevolgen: De bacterie veroorzaakt bloedingen in het cambiumweefsel van de boom. Op termijn sterft
de gehele bast af, waardoor de boom sterft. Ook kunnen bomen worden aangetast door hout parasitaire
schimmels. Hierdoor kunnen (met name) takken uitbreken.
Periode overlast: De bloedingen zijn het meest zichtbaar in het groeiseizoen. In principe is er geen overlast.
Wel kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan door het uitbreken van aangetaste takken.
Bestrijding: (Nog) geen bestrijding mogelijk. Bomen dienen met een verhoogde inspectiefrequentie te
worden geïnspecteerd om gevaarlijke situaties te voorkomen. Daarnaast dienen snoeiwerkzaamheden
zoveel mogelijk te worden beperkt.
Plan van aanpak: Alle gemeentelijke kastanjes worden jaarlijks geïnspecteerd, zodat onveilige situaties
worden voorkomen. Indien een boom sterk is aangetast wordt deze geveld
Financiële onderbouwing: Jaarlijkse inspectie ca. € 6,- per boom. Vellen zieke boom ca. € 300,- per boom.
Jaarlijks benodigd budget
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                  Groenbeheerplan 2017 - 2021           47




Kastanjemineermot
Betreffende boomsoorten: Paardenkastanje (Aesculus hippocastanum).
Status: Een Aziatisch insect dat waarschijnlijk sinds 1985 in Europa aanwezig is. De mot veroorzaakt
bruinverkleuring en afsterven van het blad.
Juridische status: Geen.
Aard aantasting: Bladmoes etende bacterie.
Voorgeschiedenis: Sinds de jaren ’80 is de kastanjemineermot in Nederland aanwezig. Voorheen dacht men
dat de kastanjemineermot verband hield met de aantasting van bloedingsziekte. Uit onderzoek blijkt echter
geen verband.
Gevolgen: Door afsterven van het blad vanaf het midden van de zomer wordt de kroon ontsierd. Wanneer de
conditie van de boom verminderd is kan de aantasting een aanslag zijn op de energievoorraad van de boom.
Periode overlast: Begin juli tot de herfst. Geringe overlast door vervroegde bladval.
Bestrijding: Actieve bestrijding van de mot is niet mogelijk. Omdat de larven overwinteren in het afgevallen
blad kan het succesvol zijn het blad zoveel mogelijk te verwijderen.
Financiële onderbouwing: Opruimen van bladafval (voor bomen in plantsoen en gras) ca. € 6,- per boom.
Groeiplaatsverbetering (voor bomen met matige conditie) ca. € 400,- per boom

Iepziekte
Betreffende boomsoorten: Iep (Ulmus). Met name de oude rassen (onder meer laevis, minor, glabra,
hollandica belgica)
Status: De iepziekte is reeds 100 jaar aanwezig in Nederland. Sinds de jaren ’70 is er een meer agressieve
variant van de schimmel die ook voorheen resistente klonen van de soort aantast. De schimmel kan zich
door middel van de iepenspintkever van boom tot boom verspreiden.
Juridische status: Valt onder wetgeving. Opgenomen in APV.
Aard aantasting: Schimmel. De schimmel wordt door de iepenspintkever verspreid waardoor deze zich in
de houtvaten kan verspreiden.
Voorgeschiedenis: De schimmel is sinds 1917 in Nederland. Na de tweede wereldoorlog zijn veel
verschillende resistente cultivars aangeplant (waaronder Clusius, Plantijn, Commelin) die na het opduiken
van een meer agressieve variant van de schimmel in 1971, toch ziek bleken te worden. De laatste 20 jaar is
men bezig met het ontwikkelen van nieuwe, beter resistente soorten. Daarnaast is er een vaccin ontwikkeld
waardoor de boom jaarlijks beschermd is tegen de ziekte.
Gevolgen: De boom sluit na aantasting zijn eigen houtvaten af, waardoor de kroon verwelkt. Vervolgens
sterft de boom af. Dode bomen kunnen als broedboom dienst doen voor de nesten van de kevers. Ook
door wortelcontact met andere iepen kunnen bomen ziek worden.
Periode overlast: De bomen kunnen het gehele groeiseizoen, nádat de iepenspintkever actief wordt (begin
mei) worden aangetast, tot aan de herfst. De aantasting brengt geen overlast met zich mee.
Bestrijding: Door de bomen regulier te inspecteren in het groeiseizoen kunnen zieke bomen bijtijds worden
verwijderd, zodat andere bomen niet ziek worden door wortelcontact. Wanneer een zieke iep wordt
geveld, dient deze te worden ontdaan van zijn bast. De bomen kunnen worden beschermd tegen iepziekte
door deze jaarlijks te injecteren met het middel Dutch Trig.
Financiële onderbouwing: Injecteren boom ca. € 30,- per boom. Vellen zieke boom ca. € 300,- per boom.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>48            Groenbeheerplan 2017 - 2021




Massaria
Betreffende boomsoorten: Plataan (Platanus oriëntalis, Platanus x Hispanica, Platanus occidentalis)
Status: De ziekte is sinds 2004 in Nederland. In Zuid Europa komt de ziekte al langer voor. Het betreft een
schimmel die voorkomt bij bomen vanaf 30 tot 40 jaar oud en de aanhechting van met name takken in de
binnenkroon aantast en verzwakt.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Schimmel (parasitair). De schimmel verplaatst zich door de lucht en tast de takverankering
aan de bovenzijde van de tak aan.
Gevolgen: Door aantasting van de tak oksel kan de tak binnen enkele weken uitbreken, zonder dat dit vanaf
de grond zichtbaar is.
Periode overlast: Geheel het jaar, met name tijdens het groeiseizoen. De uitbrekende takken kunnen bij
bomen langs parkeerplaatsen, wegen en andere drukke plaatsen leiden tot (letsel) schade.
Bestrijding: Bestrijding van de schimmel is niet mogelijk. Bomen op risicovolle plaatsen dienen minimaal eens per
jaar te worden gecontroleerd met een hoogwerker. Aangetaste takken dienen meteen te worden verwijderd.
Financiële onderbouwing: Jaarlijkse controle met hoogwerker ca. € 80,- per boom.
Benodigd jaarlijks budget: € 30.000,-

Watermerkziekte
Betreffende boomsoorten: Alle wilgen (met name Salix alba)
Status: De watermerkziekte is een verwelkingsziekte die al vele decennia in Nederland aanwezig is. De
ziekte blijft met name aanwezig omdat tot op de dag van vandaag gevoelig plantmateriaal wordt gebruikt.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Schimmelaantasting. Door de wind of door plantmateriaal verspreid.
Voorgeschiedenis: De ziekte komt al decennia voor en tast vooral Salix alba aan. Er zijn rassen ontwikkeld
die minder gevoelig zijn voor de aantasting.
Gevolgen: Ontstaan van dood hout in de boom. Op termijn volledig afsterven van de boom.
Periode overlast: Tijdens het groeiseizoen, wanneer de schimmel actief is.
Bestrijding: Bestrijding is niet mogelijk. Bij een lichte aantasting kunnen de aangetaste takken worden
verwijderd.
Financiële onderbouwing: Snoeien. € 65,- per boom. Vellen € 300,- per boom

Luis
Betreffende boomsoorten: Met name lindes (Tilia), eiken (Quercus), esdoorns (Acer) en beuken (Fagus)
Status: Luizen komen al sinds mensheugenis voor op bepaalde typen bomen. De honingdauw die bladluis
bij lindes veroorzaakt wordt met name op auto’s als grote overlast ervaren. Tijdens vaker voorkomende
langere, hetere zomers neemt de overlast door bladluizen toe.
Juridische status: Geen.
Aard aantasting: Insect. Bladluis zuigt sappen uit het blad van de boom. De luizen scheiden hierdoor een
plakkerig sap af.
Voorgeschiedenis: In het verleden zijn bladluizen succesvol behandeld door de toepassing van de
chemische verdelger Acefaat. Dit middel is echter niet meer toegestaan. Door klimaatverandering is de
activiteit van bladluizen toegenomen, met name gedurende hete zomers.
Gevolgen: Doordat de luizen een plakkerig goedje afscheiden wordt de ondergrond vies. Door het
schimmelen van de honingdauw ontstaat roetdauw, wat met name op auto’s voor een laag zorgt die
moeilijk te verwijderen is.
Periode overlast: Mei t/m augustus, afhankelijk van de temperatuur en de vochtigheid.
Bestrijding: Ophangen van zakjes met de larven van de lieveheersbeestjes in de boomkronen. Daarnaast
het injecteren van een knoflookpreparaat.
Financiële onderbouwing: Lieveheersbeestjes bestrijding. € 90,- per boom
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                  Groenbeheerplan 2017 - 2021           49




Wilgenhoutrups
Betreffende boomsoorten: Met name populier en wilg, maar ook els, es, eik, appel en esdoorn
Status: Inheemse nachtvlindersoort die voorkomt op loofhout. De rups boort gaten door (met name zacht) hout.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Insect. De rups boort grote gangen in de stamvoet van de boom, zodat de stam op termijn
kan afbreken.
Gevolgen: De wilgenhoutrups boort gaten in het stamhout van de boom. Wanneer het gangenstelsel
dermate omvangrijk is kan de boom afknappen en omvallen.
Periode overlast: De rups is het gehele jaar in de boom aanwezig. Het duurt circa 2 jaar voordat de rups is
verpopt. Gevaar voor stambreuk echter het gehele jaar.
Bestrijding: Bestrijding is niet mogelijk. Omdat de meeste aantastingen ontstaan vanuit maai- en
aanrijschades dient dit zoveel mogelijk voorkomen te worden.
Financiële onderbouwing: Vellen € 300,- per boom. Jaarlijkse inspectie bij licht aangetaste bomen
€ 6 ,- per boom.

Horzelvlinder & populierenboktor
Betreffende boomsoorten: Vooral populieren (Populus).
Status: Inheemse insectensoorten waarvan de rups het hout van de stamvoet aantast. De rups boort grote
gangen in de stamvoet van de boom, zodat de stam op termijn kan afbreken. De snelheid waarmee dit
gebeurd is echter langzamer dan bij de wilgenhoutrups.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Insect. De larve boort grote gangen in de stamvoet van de boom, zodat de stam op
termijn kan afbreken.
Gevolgen: De larves boren gaten in het stamhout van de boom. Wanneer het gangenstelsel dermate
omvangrijk is, kan de boom afknappen en omvallen.
Periode overlast: De larve is het gehele jaar in de boom aanwezig. Gevaar voor stambreuk echter het gehele
jaar.
Bestrijding: Bestrijding is niet mogelijk. Omdat de meeste aantastingen ontstaan vanuit maai- en
aanrijschades dient dit zoveel mogelijk voorkomen te worden.
Financiële onderbouwing: Vellen € 300,- per boom. Jaarlijkse inspectie bij licht aangetaste bomen € 6 ,- per
boom.

Essensterfte
Betreffende boomsoorten: Es (Met name Fraxinus excelsior, daarnaast ook andere rassen als ornus en
angustifolia.
Status: Sinds eind jaren ’90 is in Oost Europa een schimmel ontdekt die voor het afsterven van takken en
twijgen zorgt bij essen. Aanvankelijk werd verwacht dat alleen twijgen werden aangetast. Al snel werd
duidelijk dat aangetaste bomen vaak volledig afsterven. Sinds 2011 is essensterfte ook in Nederland
aanwezig. Het is nog onduidelijk hoe de ziekte zich gaat ontwikkelen.
Juridische status: Valt onder verhoogde zorgplicht.
Aard aantasting: Schimmel. Aantasting van het cambium van takken en twijgen, (bastnecrose) waardoor
deze afsterven.
Voorgeschiedenis: Sinds eind jaren ’90 in Europa. Complete essenbossen en stadsbeplantingen zijn al
verdwenen in Oost Europa en Scandinavië.
Gevolgen: Twijg sterfte en afsterven van de complete boom.
Periode overlast: Geheel groeiseizoen.
Bestrijding: Nog niet mogelijk.
Financiële onderbouwing: Vellen € 300,- per boom. Jaarlijkse inspectie bij licht aangetaste bomen € 6 ,- per
boom.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>50   Groenbeheerplan 2017 - 2021




VARIANTEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021           51




VARIANTEN


De uitgangspunten voor het opstellen van de varianten zijn de structuurdelen, kwaliteitsniveaus en
bijbehorende kosten. Hieronder worden deze uitgangspunten nader toegelicht en uiteengezet. Vervolgens
zijn de drie varianten opgenomen.

Structuurdelen
De functie en het gebruik van de openbare ruimte zijn bepalend voor de inrichting en het beheer van het
openbaar groen. De kernen van Sluis zijn op basis van functie en gebruiksdruk ingedeeld in de volgende
structuurdelen:
•   Begraafplaatsen
•   Doorgaande routes en centra
•   Woongebied
•   Bedrijventerrein

Kwaliteitsniveaus
De gemeente Sluis gaat uit van drie kwaliteitsniveaus A, B en C gebaseerd op de landelijke standaard en
werkwijze. Het beeld behorende bij het kwaliteitsniveau kan als volgt worden omschreven:

Niveau A: Hoogwaardig en representatief. Gericht op het behouden van de maximale esthetische en
architectonische waarde met een optimaal verzorgd beeld.

Niveau B: Netjes en eenduidig. Gericht op het realiseren van een eenduidig beeld waarbij groen kan
uitgroeien tot zijn natuurlijke habitus. Hier en daar is wel iets op aan te merken (bijv. beperkte mate van
onkruidgroei), maar over het algemeen is het redelijk netjes.

Niveau C: Sobere inrichting maakt uitvoeringsgericht en praktisch beheer mogelijk. Gericht op een
acceptabel, sober beeld (natuurwaarden en natuurbeleving zijn een meerwaarde).

In de varianten wordt per gebied uitgegaan van een bepaalde kwaliteit. Om te beoordelen welke kwaliteit
momenteel aanwezig is, is een inspectie uitgevoerd in diverse kernen in de gemeente. Het huidige beeld
komt overeen met niveau B. De centra hebben een hoger niveau (A / B). Het huidige niveau ligt hiermee
tussen variant 1 en 2.

Kosten
Kosten zijn van belang voor uitvoerbaarheid van de varianten. In de verschillende varianten is voor de
beschreven kwaliteit en gekozen onderhoudsniveaus een realistisch kostenbeeld gegeven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>52                Groenbeheerplan 2017 - 2021




Representatief centrum - Niveau A               Verzorgde begraafplaatsen - Niveau A




Groen in een woonwijk - Niveau B
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                   Groenbeheerplan 2017 - 2021            53



Variant 1



Doorgaande routes, centra en begraafplaatsen zijn accenten in de gemeente. De nadruk ligt op kwaliteit en
een representatief beeld. De structuurdelen zijn ingericht met groenaccenten en worden intensief beheerd.
Dit resulteert in een openbare ruimte die de burger en bezoeker als prettig ervaren.

Woongebieden, sportparken en bedrijventerreinen zijn praktisch en eenduidig ingericht. De structuurdelen
worden gekenmerkt door grote groenvakken en grasvelden die op een acceptabel niveau worden beheerd.
De openbare ruimte heeft hierdoor een functionele en nette uitstraling.

In de praktijk gaat de differentiatie in kwaliteitsniveaus per structuurdeel met geleidelijke overgangen. Het
beheer van de openbare ruimte is op deze wijze herkenbaar, goed te organiseren en praktisch uitvoerbaar.


De bedragen zijn gebaseerd op de actuele data uit het beheerprogramma (dus exclusief de mutaties in de rest
van 2016).

Gebieden groen                                                                                Kosten 2017
Begraafplaatsen                                                                                  € 331.800,00
Doorgaande routes en centra                                                                      € 332.100,00
Bedrijventerreinen                                                                               € 110.000,00
Woongebied                                                                                   € 1.296.200,00
TOTAAL                                                                                       € 2.070.100,00




Begraafplaatsen                                                               A
Doorgaande routes en centra                                                   A
Woongebied                                                                    B
Bedrijventerrein                                                              B


Bovengenoemde bedragen zijn excl. onderhoud en vervanging speeltoestellen, bruggen en renovatie groen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>54                Groenbeheerplan 2017 - 2021




Boomspiegel in centrum - Niveau B               Heestervak in woonwijk - Niveau B




Verharding langs woonstraat - Niveau B
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021            55



Variant 2



In deze variant is geen differentiatie toegepast. De openbare ruimte vormt een eenduidig geheel,
structuurdelen zijn niet te onderscheiden. De uitstraling van de openbare ruimte langs doorgaande routes
en centra is op hetzelfde niveau als in woonwijken of op bedrijventerreinen.

Door het eenduidige beeld in de gehele gemeente zijn de groenaccenten die een meerwaarde leveren
voor de openbare ruimte een gemis. De burger en bezoeker worden door het eenduidig beeld minder
geprikkeld en ervaren de openbare ruimte door de gehele gemeente op de dezelfde wijze. Toch blijft het
beheer praktisch uitvoerbaar, goed te organiseren en zorgt het voor een nette uitstraling.

De bedragen zijn gebaseerd op de actuele data uit het beheerprogramma (dus exclusief de mutaties in de rest
van 2016).


Gebieden groen                                                                               Kosten 2017
Begraafplaatsen                                                                                € 273.000,00
Doorgaande routes en centra                                                                    € 265.700,00
Bedrijventerreinen                                                                             € 110.000,00
Woongebied                                                                                 € 1.296.200,00
TOTAAL                                                                                     € 1.944.900,00




Begraafplaatsen                                                              B
Doorgaande routes en centra                                                  B
Woongebied                                                                   B
Bedrijventerrein                                                             B


Bovengenoemde bedragen zijn excl. onderhoud en vervanging speeltoestellen, bruggen en renovatie groen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>56                 Groenbeheerplan 2017 - 2021




Buitenrand van woongebied - Niveau B             Boomspiegel in centrum - Niveau B




Sober beeld op bedrijventerrein - Niveau C
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                 Groenbeheerplan 2017 - 2021            57




Variant 3



Variant 3 betreft qua differentiatie in kwaliteitsniveau dezelfde uitgangssituatie als variant 2. Met
uitzondering van de bedrijventerreinen wordt de openbare ruimte beheerd conform niveau B. Het beheer
op bedrijventerreinen is beperkt en resulteert in een sobere uitstraling en zeer praktische inrichting. De
woongebieden, doorgaande routes en centra behouden daarentegen zijn nette uitstraling. Het beheer
blijft ook hier weer praktisch uit te voeren en organiseren.


De bedragen zijn gebaseerd op de actuele data uit het beheerprogramma (dus exclusief de mutaties in de rest
van 2016).


Gebieden groen                                                                               Kosten 2017
Begraafplaatsen                                                                                € 273.100,00
Doorgaande routes en centra                                                                    € 265.700,00
Bedrijventerreinen                                                                              € 80.300,00
Woongebied                                                                                 € 1.296.100,00
TOTAAL                                                                                     € 1.915.200,00




Begraafplaatsen                                                             B
Doorgaande routes en centra                                                 B
Woongebied                                                                  B
Bedrijventerrein                                                            C


Bovengenoemde bedragen zijn excl. onderhoud en vervanging speeltoestellen, bruggen en renovatie groen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>58    Groenbeheerplan 2017 - 2021




VARIANTEN TOTAAL
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                        Groenbeheerplan 2017 - 2021         59
Variant 2
Exploitatielasten                       2017            2018             2019             2020            2021
Beschikbaar budget(exploitatie):
Onderhoud groen(uren in- en
extern)                            € 1.944.299,00   € 1.967.213,00   € 1.967.860,00   € 1.989.403,00   € 2.009.625,00
Renovatie groen en planmatig
onderhoud bomen                      € 431.600,00    € 431.600,00     € 431.600,00     € 431.600,00     € 431.600,00
onkruidbestrijding op verharding     € 214.076,00    € 250.127,00     € 251.191,00     € 252.268,00     € 253.359,00
onderhoud speeltoestellen             € 43.049,00     € 43.094,00      € 43.139,00      € 43.189,00      € 43.239,00
onderhoud bruggen en techn
kunstwerken                           € 24.325,00     € 46.073,00      € 46.544,00      € 47.028,00      € 47.510,00
Totaal beschikbaar budget          € 2.657.349,00   € 2.738.107,00   € 2.740.334,00   € 2.763.488,00   € 2.785.333,00


Benodigd budget (exploitatie):
onderhoud groen gebieden           € 1.944.839,00   € 1.964.287,39   € 1.983.930,26   € 2.003.769,57   € 2.023.807,26
renovatie groen en planmatig
onderhoud bomen                      € 444.923,00    € 444.923,00     € 444.923,00     € 444.923,00     € 444.923,00
onkruidbestrijding op verharding     € 250.000,00    € 250.000,00     € 250.000,00     € 250.000,00     € 250.000,00
onderhoud speeltoestellen             € 43.049,00     € 43.094,00      € 43.139,00      € 43.189,00      € 43.239,00
onderhoud bruggen en techn
kunstwerken                           € 24.325,00     € 46.073,00      € 46.544,00      € 47.028,00      € 47.510,00
Totaal benodigd
budget                             € 2.707.136,00   € 2.748.377,39   € 2.768.536,26   € 2.788.909,57   € 2.809.479,26


Afwijkingen per jaar (t.o.v.
huidige raming)                      -€ 49.787,00     -€ 10.270,39     -€ 28.202,26     -€ 25.421,57     -€ 24.146,26


Investeringen:
Beschikbaar budget:
Speeltoestellen vervanging           € 100.000,00     € 68.000,00      € 68.000,00      € 28.000,00      € 12.000,00
Bruggen en tech. Kunstwerken          € 85.000,00     € 40.000,00      € 32.000,00      € 80.500,00      € 48.000,00
Totaal beschikbare budget voor
investeringen                        € 185.000,00    € 108.000,00     € 100.000,00     € 108.500,00      € 60.000,00


Benodigd budget:
Speeltoestellen vervanging           € 100.000,00     € 68.000,00      € 68.000,00      € 28.000,00      € 12.000,00
Bruggen en tech. Kunstwerken          € 85.000,00     € 40.000,00      € 32.000,00      € 80.500,00      € 48.000,00
Totaal benodigd budget voor
investeringen                        € 185.000,00    € 108.000,00     € 100.000,00     € 108.500,00      € 60.000,00


Tekort 2017: dit wordt met name veroorzaakt door de middelen voor de onkruidbestrijding. Het tekort zal moeten worden
opgevangen binnen het totaal beschikbare budget voor groen
Tekorten 2018 -2021: Het tekort in de daarop volgende jaren vindt zijn oorzaak in de middelen voor renovatie groen en
planmatig onderhoud bomen. Verwacht wordt dat door de verkoop van snippergroen, het te onderhouden oppervlakte
groen zal afnemen en het tekort opgevangen kan worden binnen het beschikbare budget.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>