<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Accountantsverslag
Gemeente Sluis
Boekjaar 2021
                     1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Aan de Gemeenteraad van de
Gemeente Sluis
Postbus 27
4500 AA OOSTBURG

Goes, 29 juni 2022


Geachte leden van de Gemeenteraad,

Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader   Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze
van de opdracht om de jaarrekening 2021 van de gemeente Sluis te                controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag.
controleren.
                                                                                Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de
Dit accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding      inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe.
van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2021 naar
voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de         Met vriendelijke groet,
portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke              Baker Tilly (Netherlands) N.V.
organisatie.

Wij zijn voornemens u bij de jaarrekening over boekjaar 2021 een
goedkeurende controleverklaring te verstrekken ten aanzien van
getrouwheid en rechtmatigheid. De bevindingen in dit verslag doen dan ook       Was getekend
geen afbreuk aan ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening.           drs. A.R.M. Peelen RA
                                                                                Partner




                                                                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




  1. Bestuurlijke    2. Uitkomsten    3. Rechtmatigheid   4. Financiële
  samenvatting       jaarrekening-                           positie
                        controle




  5. Bevindingen      6. Trends en         Bijlagen
interne beheersing   ontwikkelingen
                                                                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Bestuurlijke
samenvatting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1. Bestuurlijke samenvatting
Financiële kengetallen en signaleringwaarden




                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1. Bestuurlijke samenvatting
     Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2021 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.




     Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.




     Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle materiële opzichten nageleefd in 2021.




       Covid-19: De gemeente heeft net als vorig jaar in de jaarrekening 2021 opnieuw de Covid-19 ontwikkelingen toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. Onze belangrijkste
       werkzaamheden zagen toe op de verantwoording inzake de Tozo-regelingen. Hieruit blijkt onder andere dat gemeente Sluis alle IB-signalen met betrekking tot de Tozo-
       regelingen tijdig heeft gecontroleerd. Daarmee heeft de gemeente Sluis meer werkzaamheden verricht dan in het M&O beleid en in het controleplan opgenomen was.
       Uit de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden zijn geen bevindingen geconstateerd die voortkomen uit de effecten van Covid-19. De impact van Covid-19 op de
       gemeente en op de jaarrekeningcontrole wordt in hoofdstuk 2.4 beschreven.



       Wij hebben voor € 0,3 miljoen aan ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd ten aanzien van financiële rechtmatigheid en € 0,1 miljoen ten aanzien van de
       getrouwheid die wij op basis van de rapporteringstolerantie aan u rapporteren.
       De gecorrigeerde controleverschillen ten aanzien van financiële rechtmatigheid zijn € 2,2 miljoen en ten aanzien van de getrouwheid € 0,9 miljoen.



      Wij hebben ten aanzien van getrouwheid en financiële rechtmatigheid voor € 0,3 miljoen aan onzekerheden geconstateerd die wij op basis van de rapporteringstolerantie
      aan u rapporteren. Deze onzekerheden zien toe op de WMO afrekening met zorgaanbieders.




                                                                                                                                                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Bestuurlijke samenvatting
      Het boekjaar 2021 sluit met een financieel resultaat van € 6,2 miljoen voordelig. De totale vermogenspositie van de gemeente Sluis bedraagt € 35,2 miljoen
      (2020: € 30,4 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 28% (2020: 24%).
      Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit met € 17,0 miljoen toereikend is.


     De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.
     Wel constateerden we dat de lasten volgens de kolom ‘begroting na wijziging’ in de eerste versie van de jaarrekening afweken van de laatst vastgestelde
     begrotingswijziging door de raad. In de nieuwe concept jaarrekening is dit verschil alleen gecorrigeerd in de sectie ‘verschillenanalyse’. We adviseren om
     maatregelen te treffen om een juiste vastlegging en rapportering van begrotingswijzigingen te waarborgen.


     We hebben bij de jaarrekeningcontrole een groot aantal controleverschillen onderkend. De totale waarde van de gecorrigeerde controleverschillen overschrijdt
     onze materialiteit. Dit betekent dat de administratieve organisatie en de interne beheersing van de gemeente Sluis, evenals voorgaand jaar, een materiële
     afwijking niet heeft kunnen voorkomen. We adviseren de gemeente om het financieel afsluitingsproces te verbeteren en te investeren in BBV-kennis binnen de
     organisatie.


     In ons accountantsverslag 2020 rapporteerden we enkele bevindingen op het gebied van het sociaal domein van gemeente Sluis. In boekjaar 2021
     constateerden we soortgelijke bevindingen. De gemeente kon bijvoorbeeld een balanspositie van € 0,2 miljoen en een aansluitingsverschil tussen de
     uitkeringsadminstratie en de financiële administratie niet zelfstandig onderbouwen. Hierdoor hebben wij gedurende de jaarrekeningcontrole additionele
     werkzaamheden moeten verrichten om de getrouwheid en de rechtmatigheid van de lasten vast te stellen. Wij willen u nogmaals adviseren om ervoor te zorgen
     dat de kennis en kritisch vermogen op het gebied van het sociaal domein wordt verbeterd en structureel geborgd wordt.



     Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
     We merken op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors is toegenomen. Dit heeft een extra inspanning van zowel de
     organisatie als van ons gevraagd.



     Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de
     gemeente Sluis voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.




                                                                                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Uitkomsten
jaarrekeningcontrole
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.1 Opdracht, scope en uitkomsten
Reikwijdte van de controle                                                                        Kernpunten en significante risico’s in de controle
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:                                                       Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met
- het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen);                                         betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
- de jaarrekening;                                                                                −    Waardering van de grondexploitaties.
- bijlagen.                                                                                       −    Rechtmatigheid van lasten in het kader van de Europese aanbestedingsregelgeving
                                                                                                  −    De verantwoording in het kader van de Wet Normering Topinkomens (WNT).
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 28 september 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot            −    De prestatielevering ten aanzien van de inkopen.
het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven        −    De getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten Sociaal Domein.
in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake              −    De automatiseringsomgeving binnen de gemeente.
geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.                                     −    Het risico dat het management van de gemeente de procesafspraken kan doorbreken,
                                                                                                       hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de
Overzicht toleranties                                                                                  jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico met name toe op de
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 842.000. Deze materialiteit sluit aan        schattingsposten in de grondexploitatie.
op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol.
                                                                                                  Verslaggevingsrichtlijnen
                                                                                                  Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de
                                                    Grondslag                      Bedrag
                                                                                                  consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de
Goedkeuringstolerantie fouten       1% lasten inclusief toevoegingen reserves        € 842.000    jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2021 geen significante
                                                                                                  wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevings-
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves       € 2.526.000   grondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar
                                                                                                  zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen
Rapporteringstolerantie             Controleprotocol gemeenteraad                      € 50.000   toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente.

                                                                                                  Managementinzicht en schattingen
                                                                                                  Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd
                                                                                                  op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en
                                                                                                  veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen
                                                                                                  zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de
                                                                                                  jaarrekening als geheel.




                                                                                                                                                                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.2 Waardering van de grondexploitaties
Algemeen                                                                              Gehanteerde parameters
De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze              De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de
controleaanpak, vanwege de hogere mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het      gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente
proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en     exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen
aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering        liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door de
aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Hieronder hebben wij de        gemeente Sluis gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven.    De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat:
Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1 miljoen)
                                                                                       Parameter                   2021      2020                    Legenda status:
    6                                                                        2018
                                                                                                                                                      = evenwichtig
    5                                                                        2019
                                                                                       Kostenstijging                        
                                                                                                                                                      = optimistisch
    4
                                                                             2020      Opbrengstenstijging                                          = voorzichtig
    3
                                                                             2021      Rekenrente                                                   = controleverschil
    2
    1                                                                                  Disconteringsvoet          n.v.t.    n.v.t.
    0
           Bruto boekwaarde         Verliesvoorziening   Netto boekwaarde              Programmering                         

Ten opzichte van 31 december 2020 is de boekwaarde van de post grondexploitatie        Verkoopprijzen                        
afgenomen met € 0,7 miljoen. De afname van de boekwaarde per 31 december 2021          10-jaarstermijn            n.v.t.    n.v.t.
is als volgt samen te vatten:

 (x € 1.000)                                                    2021          2020    Kostenstijging
                                                                                      De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2,0% – 4,0% (2020: 2,0% – 2,5%)
 Boekwaarde per 1 januari                                     1.733          2.530    en ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. Op basis van de momenteel
 Investeringen                                                    74           200    beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de
                                                                                      prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te
 Grondverkopen                                               (1.159)        (1.690)   monitoren.
 Tussentijdse winstneming                                       205              0

 Afsluiten grondexploitatie                                        0           545

 Mutatie verliesvoorziening                                     151            148

 Boekwaarde per 31 december                                   1.004          1.733

                                                                                                                                                                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.2 Waardering van de grondexploitaties
Opbrengstenstijging                                                                    Verkoopprijzen
Het college rekent met de volgende opbrengstenstijgingen voor de                       De verkoopprijzen voor bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2021
volgende categorieën:                                                                  hebben verkopen voor bedrijven plaatsgevonden, waarbij de ingerekende prijs is
                                                                                       gerealiseerd.
 Jaar                    Bedrijven
 2022                     4,00%
 2023 – 2024              3,00%
 2025 en verder           2,00%


Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter
evenwichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt achten wij het van belang dit goed
te blijven volgen.

Rekenrente
Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige
rekenrente van 1,12% (2020: 2%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige
leningenportefeuille van de gemeente Sluis. Deze grondslag is in overeenstemming
met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie
BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

Programmering
De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de
gemeente Sluis. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder
andere gebaseerd op externe onderzoeken. In het boekjaar 2020 heeft de STEC
groep in opdracht van de provincie Zeeland de behoefte naar bedrijventerreinen
opnieuw geactualiseerd. Wij concluderen dat het aanbod van de gemeente Sluis past
binnen de behoefte zoals opgenomen in de STEC rapportage.




                                                                                                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2.3 Sociaal domein
Algemeen                                                                                          Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
De gemeente Sluis voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken                Het kabinet heeft de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna:
veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht                  Tozo) in 2021 verlengd om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Op
opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden                          basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten
uitgevoerd worden:                                                                                voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor
                                                                                                  bedrijfskapitaal. Uw gemeente heeft in 2021 285 aanvragen behandeld en € 1,2
                                               Wijze van
       Onderdeel         Uitvoerder                               Bepaling last boekjaar          miljoen aan Tozo-middelen verstrekt.
                                              uitbesteding
    Uitkeringen                                                                                   Belangrijke voorwaarde in de uitvoering van de Tozo is het hebben van beleid
                        Zelfstandig              n.v.t.               Werkelijke lasten
  (Participatiewet)                                                                               aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Om te waarborgen dat er
                                                                                                  geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten heeft uw gemeente, overeenkomstig
       Werkdeel                                              Werkelijke lasten op basis van de
                          Dethon               Delegatie                                          aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. Met dit
        (WSW)                                                          jaarrekening
                                                                                                  beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het
                                                               Afrekening op basis van laatst     aanvraagproces, vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt van de regeling.
       Jeugdwet        GGD Zeeland             Delegatie       vastgestelde begroting in het
                                                                         boekjaar                 In het M&O beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan, beschrijft de
        WMO             Zelfstandig              n.v.t.               Werkelijke lasten           gemeente op welke wijze zij vaststelt dat geen misbruik is gemaakt van de Tozo-
                                                                                                  regelingen. De belangrijkste onderdelen van dit controleplan omvatten:
                           Sociale                           Afrekening op basis van werkelijke   −    de wijze waarop de gemeente de verplichte Tozo toetspunten controleert, en
        PGB’s                                 Mandatering
                      verzekeringsbank                                     lasten
                                                                                                  −    met welke diepgang deze signalen worden onderzocht.

In de jaarrekening zijn diverse posten en geldstromen inzake het sociale domein                   Gemeente Sluis heeft ervoor gekozen om controles voorafgaand aan de Tozo
verantwoord. De totale omvang van de uitgaven en de ontwikkeling vanaf 2018 kan                   verstrekkingen uit te voeren. Hierdoor wordt er niet gewerkt met voorschotten. Indien
als volgt worden weergegeven:                                                                     vanuit het reguliere debiteurenproces of via BRP signalen geconstateerd wordt dat de
Grafiek ontwikkeling lasten sociaal domein (x € 1 miljoen)                                        aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had, heeft de gemeente teveel
                                                                                                  betaalde bedragen achteraf teruggevorderd.
   6
                                                                                  2018
   5                                                                                              In aanvulling op het controleplan heeft gemeente Sluis besloten om de signalen van
                                                                                  2019
   4                                                                                              het Inlichtingenbureau integraal te onderzoeken in 2021. Waar geconstateerd werd
                                                                                  2020
   3                                                                                              dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgden
                                                                                  2021
   2                                                                                              terugvorderingen.
   1
   0                                                                                              Wij hebben de opzet, bestaan en werking van dit beleid en de opvolging van IB-
        Uitkeringen   WSW          Jeugdwet        WMO          PGB                               signalen gecontroleerd. Hieruit zijn geen controlebevindingen geconstateerd.

                                                                                                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2.4 Sociaal domein
Jeugdwet                                                                                Wmo
De gemeente is in de basis verantwoordelijk voor de inrichting en afspraken rondom      De gemeente heeft van de meeste zorgaanbieders productieverantwoordingen
de jeugdzorg. Bij veel gemeenten is zichtbaar dat intensief wordt gewerkt aan de        ontvangen, welke voorzien zijn van een goedkeurende controleverklaring op basis van
beheersing van de zorg en de hiermee samenhangende controles op getrouwheid en          het algemeen controleprotocol financiële productieverantwoording Wmo en Jeugdwet.
rechtmatigheid.
                                                                                        Per saldo is voor een verantwoord bedrag ad € 318.000 geen (gecontroleerde)
Voor de jeugdzorg van uw gemeente loopt deze controle en verantwoording via de          productieverantwoording ontvangen. Aangezien wij op een andere wijze geen
Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: Inkooporganisatie). Hierbij is het         zekerheid hebben kunnen verkrijgen over de rechtmatigheid van deze lasten, hebben
bestuur van de Inkooporganisatie door het gehanteerde delegatiemodel zelfstandig        wij dit bedrag als onzekerheid gerapporteerd.
verantwoordelijk voor het toezicht op de onderliggende zorgaanbieders. De
inhoudelijke controle op de zorg is daarmee bij de Inkooporganisatie komen te liggen.   Eigen bijdrage Wmo
Deze controle maakt dan ook geen direct onderdeel uit van de jaarrekeningcontrole       Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een
van de gemeente Sluis.                                                                  financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een
                                                                                        eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging
Sinds boekjaar 2020 is sprake van een nieuwe bekostigingssystematiek, waarbij de        en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van
bijdrage in het boekjaar wordt vastgesteld op basis van de laatst vastgestelde          het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid
begroting in het boekjaar. Voorheen werd op basis van de werkelijke lasten uit de       op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen
jaarrekening van de Inkooporganisatie afgerekend. Door deze wijziging is de             vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen
gemeente Sluis voor haar eigen jaarrekening niet meer afhankelijk van de                door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de
jaarrekening van de GGD Zeeland. Eventuele meevallers of tegenvallers ten aanzien       juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de Wmo geen
van de lasten jeugdzorg bij de GGD Zeeland in het boekjaar 2021 worden in 2022 via      gemeentelijke verantwoordelijkheid is.
een hogere bijdrage verrekend. Vanuit de gemeente Sluis bezien controleren wij
slechts dat de bijdrage aan de Inkooporganisatie conform de afrekensystematiek is       Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van
verwerkt.                                                                               de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Voor de gemeente Sluis gaat dit om
                                                                                        een bedrag van € 0,3 miljoen in 2021. De gemeente heeft de onzekerheden omtrent
Daarnaast controleren we of de reserves van de GGD Zeeland in materiële zin             de eigen bijdragen Wmo in de jaarrekening 2021 toegelicht.
toereikend zijn om eventuele tekorten in het boekjaar 2021 op te vangen. Een
eventuele negatief eigen vermogen bij de GGD Zeeland zou namelijk kunnen leiden
tot een bijstortingsverplichting vanuit de Zeeuwse gemeenten. Op basis van de
beschikbare informatie blijkt geen materiële bijstortingsverplichting voor boekjaar
2021. Wij kunnen ons daarom verenigen met de inschatting van het management om
hieromtrent geen voorziening op te nemen in boekjaar 2021.



                                                                                                                                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2.4 Sociaal domein
PGB’s
Ten aanzien van de PGB’s voor jeugdzorg en Wmo geldt dat de gemeente
Sluis de PGB’s toekent. De sociale verzekeringsbank (SVB) treedt op als
serviceorganisatie voor uw gemeente voor de behandeling en verwerking van deze
PGB’s.

De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2021 een verklaring met
beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en
rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de
geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de
zogenaamde projectiebrief voor gemeente Sluis komt niet boven de
rapporteringstolerantie uit.

Gelet op het feit dat de PGB lasten zowel per categorie als cumulatief niet materieel
zijn en er geen materieel risico op fouten inzake getrouwheid of rechtmatigheid
bestaat, hebben wij hieraan verder geen werkzaamheden verricht.




                                                                                        14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2.5 Covid-19
Impact Covid-19 voor de gemeente                                                             Waardering van overige vorderingen
De belangrijkste effecten van de corona-crisis voor de gemeente zijn nader toegelicht        Ook ten aanzien van de overige vorderingen en de vorderingen sociale zaken (Soza
in een afzonderlijke paragraaf. De belangrijkste impact voor de gemeente en voor             vorderingen) heeft de gemeente conform boekjaar 2021 geen additionele voorziening
onze controle is hieronder benoemd:                                                          bepaald als gevolg van Covid-19. We stellen vast dat het totaalpercentage dat
• De uitvoering en de controle van de Tozo regelingen.                                       voorzien wordt aan SOZA debiteuren in lijn ligt met vorig jaar en onze ervaringen in de
• Besluiten om verstrekte subsidies in beginsel niet terug te vorderen, ook wanneer          gemeentesector. Daarnaast constateren we dat enkele relatief oude overige
    prestatieafspraken niet of gedeeltelijk gerealiseerd zijn.                               vorderingen in 2021 en 2022 zijn betaald. Daarmee achten wij de waardering van de
• De waardering van de belastingvorderingen en de overige vorderingen.                       overige vorderingen vrij van een materiële afwijking.
• Het toelichten van de corona-impact in het jaarverslag en in de jaarrekening.
                                                                                             Het toelichten van de corona-impact in het jaarverslag en in de jaarrekening.
Voor de resultaten vanuit onze Tozo controlewerkzaamheden verwijzen we naar de               De gemeente Sluis heeft ervoor gekozen om een afzonderlijke paragraaf op te nemen
paragraaf ‘sociaal domein’. Uit de controle van de overige “specifieke” Covid-19 items       in het jaarverslag waarin de impact van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u een
komen geen nieuwe bevindingen.                                                               goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenis.

Verstrekte subsidies
De raad heeft in haar raadsvergadering van 25 mei 2022 besloten om de in 2021
beschikbaar gestelde (reguliere) subsidiebedragen tot € 50.000 in beginsel niet terug
te vorderen, ook al zijn de activiteiten waarvoor ze beschikbaar zijn gesteld niet of niet
volledig gerealiseerd.

Voor subsidies groter dan € 50.000 hebben we vastgesteld dat de impact van COVID
op prestatieafspraken vanuit subsidiebeschikkingen niet materieel is. Op basis hiervan
concluderen wij dat de subsidielasten in boekjaar 2021 getrouw en rechtmatig zijn.

Waardering van belastingvorderingen
De gemeente Sluis heeft voor 2021, in overeenstemming met voorgaand jaar, geen
materiële Covid-19 effecten geconstateerd op de waardering van de
belastingvorderingen. Op basis van een lage oninbaarheid en een beperkte toename
van de debiteuren wordt een additionele voorziening niet noodzakelijk geacht. Op
basis van onze controlewerkzaamheden kunnen wij instemmen met de waardering
van de belastingvorderingen.




                                                                                                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2.6 Overige bevindingen
Vooruitbetaalde bedragen 2022-2024                                                       Investering als last verantwoord
We onderkennen een controleverschil van € 0,3 miljoen voor het te vroeg                  Bij onze controle op de bedrijfskosten stelden we vast dat de aanleg van een fietspad
verantwoorden van een bijdrage aan een bibliotheek. Deze bijdrage ziet toe op de         ten onrechte als last is verantwoord voor een bedrag van € 180.000. Gezien onze
periode 2022 tot en met 2024, maar is volledig in boekjaar 2021 verantwoord.             bevinding hebben wij de gemeente gevraagd een nadere analyse uit te voeren of er
Daarmee is de last in het onjuiste boekjaar verantwoord. De gemeente heeft dit           nog additionele investeringen zijn gedaan die als last in de jaarrekening zijn
controleverschil gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.                                   verantwoord.

Bevindingen sociaal domein                                                               Uit de deze aanvullende analyse komt naar voren dat additioneel voor een bedrag van
In ons accountantsverslag 2020 rapporteerden we enkele bevindingen op het gebied         € 370.000 aan investeringen verantwoord zijn als last in de jaarrekening. Wij hebben
van het sociaal domein van gemeente Sluis. In boekjaar 2021 constateerden we             deze analyse nader gecontroleerd en op basis daarvan geconstateerd dat een bedrag
soortgelijke bevindingen. De gemeente kon bijvoorbeeld een balanspositie van € 0,2       van € 231.000 fout is. De gemeente heeft het totale controleverschil van € 781.000
miljoen en een aansluitingsverschil tussen de uitkeringsadminstratie en de financiële    gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.
administratie niet zelfstandig onderbouwen en verklaren. Hierdoor hebben wij
gedurende de jaarrekeningcontrole additionele werkzaamheden moeten verrichten om         Voor de betreffende onderhoudskosten is een bestemmingsreserve ingesteld door de
de getrouwheid en de rechtmatigheid van de lasten aan te kunnen tonen. Uit onze          gemeenteraad waarbij de het saldo op dit product automatisch onttrokken / gedoteerd
werkzaamheden is naar voren gekomen dat de balanspositie per 31 december 2021            wordt aan de bestemmingsreserve. Als gevolg van de doorgevoerde correctie wordt
te hoog is verantwoord voor een bedrag van € 0,1 miljoen. De gemeente heeft dit          een bedrag van € 781.000 gedoteerd in de bestemmingsreserve wegen waardoor
controleverschil niet gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.                              deze correctie per saldo geen effect heeft op het resultaat maar wel op het totale
                                                                                         vermogen van de gemeente Sluis.
Wij benadrukken dat het van belang is dat de financiële administratie en de
uitkeringsadministratie altijd op elkaar aansluiten en dat balansposities deugdelijk     We adviseren het college om maatregelen te treffen om te voorkomen dat
onderbouwd kunnen worden. Wij vragen u dan ook nadrukkelijk ervoor zorg te dragen        investeringen in de exploitatie worden verantwoord.
dat de kennis en kritisch vermogen op het gebied van het sociaal domein wordt
verbeterd wordt op dit onderdeel en daarnaast structureel geborgd wordt binnen de        Voorziening rioolheffing te laag verantwoord
organisatie. Verder adviseren we om maatregelen te treffen om de interne beheersing      De gemeente heeft een voorziening rioolheffing waarin de nog te besteden gelden ten
van de uitkeringsadministratie te verbeteren op dit punt, door bijvoorbeeld te werken    aanzien van de rioolheffing zijn opgenomen. Jaarlijks muteert het saldo in deze
met een tussentijds afsluitingsproces waarmee dergelijke verschillen in een vroeg        voorziening als gevolg van het saldo op het product rioolheffing. Bij onze controle
stadium ondervangen worden.                                                              hebben we geconstateerd dat in deze berekening de baten rioolheffing te laag zijn
                                                                                         meegenomen voor een bedrag van € 0,2 miljoen waardoor de voorziening rioolheffing
Nog te betalen posten ten onrechte opgenomen                                             te laag is verantwoord voor een bedrag van € 0,2 miljoen. De gemeente heeft dit
We constateren dat de gemeente in enkele gevallen een te hoge schuld in de               controleverschil gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.
jaarrekening 2021 heeft verantwoord, terwijl de geleverde prestatie niet (volledig) in
2021 heeft plaatsgevonden of de feitelijke kosten lager waren dan de verantwoorde
verplichting. Als gevolg hiervan zijn de lasten met circa € 0,1 miljoen te hoog
verantwoord in boekjaar 2021.
                                                                                                                                                                                 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>2.6 Overige bevindingen
Vordering btw compensatiefonds te laag verantwoord                                       Baten regeling specifieke uitkering stimulering sport te hoog verantwoord
Begin 2022 heeft de gemeente de aangifte van het btw compensatiefonds ingediend          De gemeente Sluis heeft voor 2021 een bijdrage aangevraagd via de regeling
voor het verslagjaar 2021. Deze aangifte heeft plaatsgevonden op basis van de btw        specifieke uitkering stimulering sport. De gemeente heeft hiervoor een voorschot
bedragen die uit de financiële administratie blijken. Daarbij word de te vorderen btw    ontvangen van € 113.000 en deze als bate verantwoord in de jaarrekening. Uit de
automatisch geboekt op basis van de ingerichte btw-labeling in de financiële             controle van de SiSa-regeling Stimulering Sport is naar voren gekomen dat de lasten
administratie.                                                                           voor de regeling lager uitkomen dan initieel verwacht waardoor een deel van het
                                                                                         ontvangen voorschot naar verwachting terugbetaald dient te worden aan het
Omdat in de financiële administratie een aantal kostensoorten niet juist gelabeld zijn   ministerie. Deze terugbetaling was echter niet verantwoord onder de kortlopende
voor wat betreft de btw dient de gemeente jaarlijks een suppletieaangifte in. De         schulden. Hierdoor zijn de baten voor deze regeling € 49.000 te hoog verantwoord. De
gemeente wordt hierin ondersteund door een externe partij. Over het verslagjaar 2021     gemeente heeft dit controleverschil gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.
heeft deze analyse nog niet plaatsgevonden waardoor er ook nog geen
suppletieaangifte is ingediend.                                                          Schuld Dethon te hoog verantwoord
                                                                                         De gemeente Sluis heeft jaarlijks een schuld aan Dethon inzake nog te betalen
Op basis van bevindingen uit voorgaande jaren is echter wel bekend dat nog btw           deelnemersbijdrage over het boekjaar. De bijdrage van de gemeente volgt uit de
teruggevorderd kan worden via een suppletieaangifte. Aangezien de nog terug te           jaarrekening zoals opgesteld door Dethon. Op basis van de concept jaarrekening
vorderingen btw betrekking heeft op het boekjaar 2021 had deze verantwoord moeten        2021 van Dethon hebben we vastgesteld dat de schuld zoals verantwoord te hoog is
worden in het boekjaar 2021. We hebben vastgesteld dat de nog te vorderen btw te         voor een bedrag van € 49.000. De gemeente heeft dit controleverschil gecorrigeerd in
laag is verantwoord voor een bedrag van € 0,2 miljoen. De gemeente heeft dit             de jaarrekening 2021.
controleverschil gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.
                                                                                         Balansclassificaties
Baten parkeerbelasting te hoog verantwoord                                               Gedurende de jaarrekeningcontrole merkten wij een aantal classificatieverschillen op.
Gedurende het boekjaar ontvangt de gemeente Sluis baten parkeergelden die                Dit zijn controleverschillen die niet leiden tot een resultaatimpact, maar wel leiden tot
verantwoord worden in de financiële administratie. De organisatie gebruikt hiervoor      verschillen in afzonderlijke balansposities. Een voorbeeld hiervan is het ten onrechte
diverse overzichten die zij ontvangt van andere partijen. Bij het verantwoorden van de   salderen van vorderingen met schulden en het niet opnemen van balansposities, zoals
parkeerbaten in de financiële administratie is voor een deel van de parkeerbaten een     de vorderingen en schulden die betrekking hebben op de niet-gesprongen
onjuiste kolom gehanteerd waardoor de parkeerbaten te hoog zijn verantwoord              explosievenregeling 2021.
gedurende het jaar. De totale impact van deze bevinding is € 50.000. De gemeente
heeft dit controleverschil gecorrigeerd in de jaarrekening 2021.




                                                                                                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.6 Overige bevindingen
Baten huren en pachten te laag verantwoord
De gemeente had in eerste instantie een bate / vordering verantwoord van € 153.000
ten aanzien van de huur van de strandpaviljoens 2021. Hierbij was rekening gehouden
met een huurkorting van € 129.000 over het boekjaar 2021. In 2022 heeft het college
besloten deze huurkorting over 2021 niet toe te passen waardoor zowel de vordering
als bate verhoogd moesten worden met € 129.000. Dit controleverschil is gecorrigeerd
in de jaarrekening 2021.

Subsidielasten
Uit onze controlewerkzaamheden bij de subsidies constateren wij dat, in
overeenstemming met voorgaande jaren, de subsidieverordening niet structureel
nageleefd word. Zo hebben wij geconstateerd dat:
−    de aanvraag van de subsidie later plaatsvindt dan de genoemde datum in de
     subsidieverordening;
−    het vaststellen van de subsidie later plaatsvindt dan de genoemde datum in de
     subsidieverordening.

Bovenstaande bevindingen leiden tot formele onrechtmatigheidsfouten. Gezien de
geconstateerde formele onrechtmatigheden vragen wij het college maatregelen te
nemen om deze formele onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen.




                                                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2.7 Jaarverslag
Jaarverslag                                                                             Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar.
De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle
van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel     Element jaarverslag             Onze waarneming
213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en                                         Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis
lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2021 is     Vereisten BBV                   van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.
opgenomen.
                                                                                         Verenigbaar                     Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het
                                                                                                                         Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het
jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en
                                                                                         Overeenstemming                 jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de
of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de                                           door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde
diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.                                                             Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn
                                                                                         Paragrafen                      kwalitatief van voldoende niveau.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen                                       De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een
informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen                Informatiewaarde                adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de
gesignaleerd.                                                                                                            financiële gevolgen.

                                                                                                                         De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet
                                                                                         Incidentele baten en lasten     aan de daaraan te stellen eisen.

                                                                                                                         Uw gemeente heeft ervoor gekozen om een
                                                                                                                         afzonderlijke paragraaf op te nemen waarin de impact
                                                                                         Covid-19                        als gevolg van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u
                                                                                                                         een goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenissen.




                                                                                                                                                                                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2.8 SiSa-bijlage en WNT
SiSa-bijlage                                                                         WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke             Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen                 deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en
accountantscontrole 2021. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen    semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan
op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien      topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de
de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:   gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide
− € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is;             topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2021 geen
− 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan        wijzigingen voorgedaan.
    € 1.000.000 is;
− € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.                         Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
                                                                                     eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten      publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt
en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie   eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking,
overschrijden.                                                                       indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de
                                                                                     omvang van het dienstverband) overschrijdt.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht
voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het   Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de
CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te    WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen
SiSa-bijlage.                                                                        Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan
                                                                                     of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q.
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel        nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.       uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen
                                                                                     hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.




                                                                                                                                                                        20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>3. Rechtmatigheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3. Rechtmatigheid
Europese aanbestedingsrichtlijnen
In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 is een controle               Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de
uitgevoerd op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze              gewijzigde begroting, die groter zijn dan de rapporteringstolerantie:
controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijken geen financiële
rechtmatigheidsfouten. Dit achten we een positieve ontwikkeling.
                                                                                           Lastenoverschrijding                Verklaring begrotingsafwijking
Desondanks adviseren wij het college om de interne beheersing op de naleving van
                                                                                           Programma Sociaal Domein            De overschrijding wordt met name verklaard door de
Europese aanbestedingsrichtlijnen nauwgezet te blijven monitoren, gezien de                (totaal € 1,4 miljoen)              taakstelling sociaal domein en toegenomen lasten voor
complexiteit van de regelgeving.                                                                                               WMO. Daarnaast zijn de personeelskosten ook hoger
                                                                                                                               dan begroot. Aangezien deze kosten passen binnen het
Begrotingsrechtmatigheid                                                                                                       bestaande beleid is de overschrijding onrechtmatig
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en                                                     maar telt deze niet mee in ons oordeel.
balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid
                                                                                           Programma Bestuur en                Deze overschrijding wordt primair verklaard door de
gecontroleerd.                                                                             Veiligheid (totaal € 1,9 miljoen)   uitgaven voor de bommenregeling, die gedekt worden
                                                                                                                               vanuit het gemeentefonds. Aangezien deze kosten
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en                                                      passen binnen het bestaande beleid en gedekt worden
lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende                                                 door bijbehorende baten, is de overschrijding
overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen                                           onrechtmatig maar telt deze niet mee in ons oordeel.
het begrotingsjaar) een besluit kan nemen.
                                                                                           Programma Overhead                  De overschrijding wordt met name verklaard door
                                                                                           (totaal € 0,7 miljoen)              toegenomen personeelskosten en kosten voor heffing
Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad                                                en invordering. Aangezien deze kosten passen binnen
van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het                                           het bestaande beleid is de overschrijding onrechtmatig
budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de                                        maar telt deze niet mee in ons oordeel.
Kadernota 2018 van de Commissie BBV.

In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van
de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en
passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten
binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde
overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening
2021. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons
oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid.



                                                                                                                                                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3. Rechtmatigheid
Kredieten
Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van
de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren voor € 96.000
aan overschrijdingen op investeringsniveau ten opzichte van de gevoteerde kredieten.
We rapporteren we deze rechtmatigheidsfout als ongecorrigeerd controleverschil.

Mutaties in de reserves
Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen
voortgekomen, aan de mutaties liggen raadsbesluiten ten grondslag. De
rechtmatigheid is door middel van een statistische controle door ons vastgesteld.

Financiering
In 2021 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten.

Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en het
schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Sluis zich aan de wettelijke
normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering
respectievelijk de jaarrekening.




                                                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>4. Financiële positie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>4. Ontwikkelingen in de jaarcijfers
4.1 Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente                                       4.2 Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december      Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde
2021 volgens de jaarrekening € 35,2 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt   totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 4,8 miljoen positief. In de begroting
ontwikkeld:                                                                              na wijziging was rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 3,0 miljoen.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)                                          In de verschillenanalyse in de jaarrekening wordt een verklaring gegeven voor de
                                                                                         afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Vervolgens wordt in de
 45.000                                                                                  jaarrekening 2021 overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn
 40.000                                                                                  aan te merken. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende
 35.000                                                                                  toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen
 30.000                                                                                  in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.
 25.000
 20.000                                                                                  De afwijking tussen de begroting na wijziging en de realisatie wordt met name veroorzaakt
 15.000                                                                                  door uitgestelde werkzaamheden en hogere baten vanuit de algemene uitkering,
                                                                                         opgelegde belastingen en verstrekte omgevingsvergunningen.
 10.000
  5.000
                                                                                         We constateren een groot verschil tussen het resultaat volgens de begroting na wijziging
      0
                                                                                         en het gerealiseerde resultaat. Wij adviseren u de aard van de begrotingsafwijkingen te
            2018      2019      2020     2021
                                                                                         evalueren. Daarnaast adviseren we u om het incidentele, dan wel structurele effect van de
           Algemene reserve                                                              afwijkingen op de komende jaren te analyseren en op basis daarvan het begrotingsproces
           Bestemmingsreserve
           Gerealiseerd resultaat                                                        te optimaliseren.

Van de totale reserves is € 9,5 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo
van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 1,0 miljoen.

Per saldo is gedurende 2021 € 1,4 miljoen onttrokken aan de reserves. Deze
onttrekking (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten
en lasten (€ 4,8 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 6,2 miljoen.




                                                                                                                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>4. Financiële positie
4.3 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen                                        Schuldpositie
De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een               De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en                     afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het       geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen        worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen. De
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar        gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen die de gemeente
worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt        ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen).
van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden
gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële    Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling)   vier jaar weergegeven.
uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.                     Grafiek ontwikkeling netto schuldquote

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de         90%
landelijke ontwikkelingen weergegeven. We hebben alleen de landelijke kengetallen       80%
voor 2020 opgenomen, omdat er nog geen definitieve landelijke cijfers voor 2021         70%
beschikbaar zijn.                                                                       60%
                                                                                        50%
                                                                                        40%
              Kengetallen                        Gemeente        Zeeland
    (afgerond naar hele percentages)                                                    30%
                                                                                        20%
                                            2021       2020        2020                 10%
                                                                                         0%
 Netto schuldquote                          59          68          60
                                                                                           2018                       2019                   2020                        2021
 Netto schuldquote gecorrigeerd             59          68          55
                                                                                              Gemeente Sluis         Zeeland     Nederland          20 000 tot 50 000 inwoners
 Solvabiliteit                              28          24          27

 Grondexploitaties                           1              2       9                   De netto schuldquote bedraagt 59% en is daarmee gedaald ten opzichte van
 Belastingcapaciteit                        101         101        100                  voorgaand boekjaar (2020: 68%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger
                                                                                        zijn dan de jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere
 Structurele exploitatieruimte               5              5       3                   baten dan schulden in een boekjaar.

                                                                                        De Vereniging van Nederlandse Gemeenten adviseert om 130% als maximum norm
                                                                                        te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen (bron: VNG, Handleiding
                                                                                        houdbaarheidstest gemeentefinanciën). Uw gemeente voldoet ultimo 2021 aan die
                                                                                        norm.                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>4. Financiële positie
Solvabiliteit                                                                             4.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De solvabiliteit van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente           In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een
op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de             toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de
ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste 4 jaar weergegeven.                inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s berekent de gemeente welk bedrag
                                                                                          benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's.
Grafiek ontwikkeling solvabiliteit
40%                                                                                       Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een
35%                                                                                       kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk
30%                                                                                       opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als
25%                                                                                       voldoende.
20%
15%
                                                                                          De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn:
10%
                                                                                          −   Aanvullende bijdragen aan verbonden partijen
 5%
                                                                                          −   Stijgende lasten ten aanzien van het sociaal domein en onderwijs
 0%
   2018                         2019                  2020                        2021    −   Terugbetalingsverplichtingen door het niet voldoen aan subsidieverplichtingen
                                                                                          −   IT-risico’s omtrent beveiliging en continuïteit
      Gemeente Sluis           Zeeland    Nederland          20 000 tot 50 000 inwoners
                                                                                          −   Beheer en onderhoudskosten haven Breskens
De solvabiliteit stijgt van 24% in 2020 naar 28% in 2021. De VNG hanteert een
signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de
solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en boven de signaalwaarde ligt.           (x € 1 miljoen)               2021        2020       2019       Weerstandsratio       Betekenis

Grondexploitatie                                                                           Weerstandscapaciteit          17,0       16,8        16,1            >= 2.0           Uitstekend
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie                                                                                   1.4 < 2.0       Ruim voldoende
genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.                              Risico’s                      14,6       14,0         9,3
                                                                                                                                                               1.0 < 1.4         Voldoende
Belastingcapaciteit                                                                        Weerstandsratio                1,2        1,2         1,7
                                                                                                                                                               0.8 < 1.0           Matig
De lastendruk in de gemeente Sluis ten opzichte van het landelijk gemiddelde
bedraagt 101%.                                                                                                                                                 0.6 < 0.8        Onvoldoende
                                                                                                                                                                 < 0.6        Ruim onvoldoende
Structurele exploitatieruimte
Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er structurele
begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te
vangen.

                                                                                                                                                                                                 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>5. Bevindingen
interne beheersing
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>5. Bevindingen interne beheersing
5.1 Algemeen                                                                             5.3 Fraude, corruptie en naleving wet- en regelgeving
Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2021 hebben wij op 1 december
jl. een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een     Fraude
beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen                Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het
maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de   naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit
controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate           en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om
bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van          de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te
onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde         beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in
de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat.     de uitvoering van deze taken.
Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een
verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Dit        Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het college gebruik van
betreffen de volgende risico’s:                                                          diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes,
                                                                                         controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.
− waardering van uw grondexploitaties;
− rechtmatigheid van lasten in het kader van de Europese aanbestedingsregelgeving;       Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van
− het risico dat het management van de gemeente de procesafspraken kan                   onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en
  doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij         overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersings-
  kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico met name toe     maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële)
  op de schattingsposten in de grondexploitatie.                                         fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze
                                                                                         controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle
5.2 Automatisering                                                                       is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van
Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de          wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen
continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde                      te melden met betrekking tot fraude.
gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management
ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en
betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht
gebracht. We verwijzen naar onze managementletter van 1 december jl. voor onze
eerdere bevindingen en aandachtspunten inzake de geautomatiseerde
gegevensverwerking.




                                                                                                                                                                              29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>5. Bevindingen interne beheersing
Naleving wet- en regelgeving en overige
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is     − Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in
betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of      rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de
door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in      tegenpartij.
de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante         − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen
punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van         en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn
wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin         gevolgd.
de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.                                    − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in
                                                                                          overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Corruptie en omkopingsrisico’s
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan       Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een
relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle     5.4 Begrotingswijzigingen
gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere        In de eerste versie van de jaarrekening waren onjuiste cijfers omtrent de begroting
corruptiegevoelige sectoren, zoals vastgoed, constructie en infrastructuur. Hierdoor    na wijziging opgenomen. We constateerden dat de lasten volgens de kolom
hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.                           begroting na wijziging in de jaarrekening met € 183.000 afweken van de laatst
                                                                                        vastgestelde begrotingswijziging door de raad. In de nieuwe concept jaarrekening
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om          is dit verschil alleen gecorrigeerd in de sectie ‘verschillenanalyse’. We adviseren
corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de                om maatregelen te treffen om een juiste vastlegging en rapportering van
praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder                 begrotingswijzigingen te waarborgen.
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Sluis
beschikt over een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen om     5.5 Financieel afsluitingsproces
het bewustzijn van de medewerkers te vergroten. Aandachtspunten voor uw                 We hebben bij de jaarrekeningcontrole een groot aantal controleverschillen
organisatie zijn het opstellen van een frauderisicoanalyse en de zichtbare monitoring   onderkend bij diverse posten en/of stromen. De totale waarde van de
op de werking en naleving van het frauderisicobeleid.                                   geconstateerde controleverschillen overstijgt de gehanteerde materialiteit. Dit
                                                                                        betekent dat de administratieve organisatie en de interne beheersing van de
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico      gemeente Sluis, evenals voorgaand jaar, een materiële afwijking niet heeft kunnen
ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:                         voorkomen. Aangezien wij een dergelijke bevinding reeds vorig jaar hadden
− Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen    vragen wij nadrukkelijk de aandacht hiervoor bij de gemeenten. We adviseren de
   conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet              gemeente om het financieel afsluitingsproces te verbeteren en te investeren in
   2012 zijn aanbesteed.                                                                BBV-kennis binnen de organisatie. Daarbij adviseren wij overal een 4-ogen
                                                                                        principe toe te passen zodat de door ons geconstateerde fouten intern worden
                                                                                        ondervangen.


                                                                                                                                                                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>6. Trends en
ontwikkelingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>6. Trends en ontwikkelingen
Fraude en continuïteit in de controleverklaring                                           Rechtmatigheidsverantwoording
Als reactie op de rapporten van de Commissie Toezicht Accountancysector en                In de loop van 2022 wordt naar verwachting de Wet versterking decentrale
Monitoring Commissie Accountancy heeft de NBA in de 2e helft van 2020                     rekenkamers van kracht. In de tweede nota van wijziging is hierin ook de
aangekondigd dat zij het beleid op de gebieden Fraude en Continuïteit meer concreet       rechtmatigheidsverantwoording meegenomen die het college van burgemeester
en meer zichtbaar tot uitdrukking wil brengen.                                            en wethouders met ingang van 2023 moet afleggen. Deze verantwoording wordt
                                                                                          onderdeel van de jaarrekening en daarmee ook object van onderzoek van de
In het voorjaar van 2021 is een pilot uitgevoerd waarbij aan accountantsorganisaties is
                                                                                          accountant ten aanzien van getrouwheid van de jaarrekening.
gevraagd aandacht aan deze onderwerpen te besteden in de controleverklaring. Het
gaat niet om een uitbreiding van uit te voeren werkzaamheden maar over het
                                                                                          In de Kadernota rechtmatigheid 2022 is door de commissie BBV invulling gegeven
rapporteren over onze werkzaamheden. Inmiddels is de volgende stap gezet en zijn in
                                                                                          aan de rechtmatigheidsverantwoording met betrekking tot het voorwaarden-,
december 2021 de beroepsregels (vastgelegd in de Nadere Voorschriften Controle en
                                                                                          begrotings- en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Voor u als gemeente is
Overige Standaarden) aangepast.
                                                                                          het van belang om:
De aanvulling in Standaard 700 komt er in hoofdlijnen op neer dat afzonderlijke           -    de rapporteringsgrens vast te stellen (0-3% van de begrote lasten na dotatie
secties voor de onderwerpen continuïteit en fraude in de controleverklaring worden             aan de reserves);
opgenomen. Hierin wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak              -    het normenkader 2023 op te stellen (en dit door de raad te laten vaststellen);
inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde      -    het normenkader te vertalen in een toetsingskader (toetspunten financiële
werkzaamheden toegelicht.                                                                      rechtmatigheid);
                                                                                          -    beheersdoelstellingen, risico’s en beheersmaatregelen te formuleren;
Als aanvulling kan de accountant ook de uitkomsten van deze werkzaamheden of
                                                                                          -    een controleplan opstellen; en
belangrijke waarnemingen met betrekking tot het onderwerp toelichten. De beide
                                                                                          -    de controlewerkzaamheden uitvoeren.
secties worden in alle controleverklaringen (verplicht) opgenomen; ook in situaties
                                                                                          Daarbij vragen wij specifieke aandacht voor deugdelijke dossiervorming.
waar geen sprake is van ernstige continuïteitsonzekerheid of spraakmakende
fraudecasuïstiek. Deze verplichting geldt voor de verklaring bij de jaarrekening 2022.
                                                                                          Bij de gemeenten die hiertoe in 2021 al een pilot hebben gedraaid is gebleken dat
Omdat binnen de publieke sector het begrip continuïteit minder relevant is, zijn de       het geen sinecure is om de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording
stakeholders nog in overleg hoe de accountant hier voor de publieke sector invulling      goed in te richten. De intentie van de wetswijziging is om de gemeentelijke
aan gaat geven. Ten aanzien van de fraudecasuïstiek zou idealiter de nieuwe sectie in     organisatie beter in control te laten komen. Dat betekent dus ook dat de
de controleverklaring moeten aansluiten op de frauderisico-analyse opgesteld door het     organisatie, denk aan budgethouders en management, moeten worden
college, dan wel de toelichting van het college op eventuele frauderisico’s in de         meegenomen. Ook gaat de wetswijziging uit van collectieve verantwoordelijkheid
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag.                                             van het college. Dat vraagt het creëren van breed draagvlak en betrokkenheid. Wij
                                                                                          adviseren u tijdig de werkzaamheden op te starten, niet alleen de controle, maar
                                                                                          juist ook de versterking van de interne beheersing. Hoewel alleen financiële
                                                                                          rechtmatigheid nu een wettelijke borging kent, is bovenstaand framework ook
                                                                                          goed toe te passen bij o.a. doelmatigheid, doeltreffendheid, niet-financiële
                                                                                          rechtmatigheid, fiscaliteit en IT.

                                                                                                                                                                                32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>6. Trends en ontwikkelingen
Environmental Social and Governance rapportage                                             Btw-besparende schoolconstructies
In april 2021 heeft de Europese Commissie de Corporate Sustainability Reporting            De Hoge Raad heeft op 4 februari 2022 geoordeeld dat een gemeente bij de
Directive (CSRD) gepubliceerd. Als gevolg van deze richtlijn worden grote bedrijven        levering van een nieuw schoolgebouw aan een scholenstichting als btw-
verplicht om met ingang van het boekjaar 2025 te rapporteren over hun impact op            ondernemer handelt (i.e. een economische activiteit verricht), ondanks dat de
milieu- en sociale zaken. De richtlijn heeft tot doel de kwaliteit van de gerapporteerde   levering plaatsvindt tegen een niet-kostendekkende vergoeding. De Hoge Raad
informatie met betrekking tot ESG-aangelegenheden te verbeteren, met als uiteindelijk      merkt namelijk op dat algemeen bekend is dat gemeenten werkzaamheden met
doel de transformatie naar een duurzamere economie te ondersteunen in lijn met de          betrekking tot onroerende zaken verrichten en dat zij in dit kader worden
klimaatverbintenis van Parijs.                                                             aangemerkt als ondernemer in de zin van de btw. Dat in bepaalde situaties geen
                                                                                           kostendekkende vergoeding wordt bedongen, doet niet af aan het btw-
De volgende informatie is o.a. vereist om in de ESG-rapportage op te nemen:                ondernemerschap. Ondanks dat de Belastingdienst de schoolconstructies met
                                                                                           diverse middelen actief bestrijdt, blijkt uit deze zaak dat gemeenten onder
− welke duurzaamheidstrends en -ontwikkelingen een materiële impact kunnen
                                                                                           bepaalde voorwaarden en omstandigheden de btw op de bouwkosten van
  hebben op de onderneming (bijv. tekort aan middelen, bedrijfsonderbrekingen door
                                                                                           schoolgebouwen in aftrek kunnen brengen.
  slechte weersomstandigheden);
− welke materiële impact de onderneming heeft op haar omgeving (mens en milieu);
− informatie over langetermijndoelstellingen van de onderneming met betrekking tot
  ESG en de geboekte vooruitgang daarin;
− informatie over immateriële activa (bijv. sociaal kapitaal).

Momenteel is de rapportage over duurzaamheid alleen van toepassing voor grote
bedrijven. Maatschappelijk staat duurzaamheid echter hoog op de agenda en dat
betekent dat in de toekomst mogelijk ook een rapportageverplichting voor u als
gemeente gaat gelden. Wij gaan graag met u in gesprek over hoe ESG binnen de
gemeente is vormgegeven en hoe ontwikkelingen hierover worden gemonitord.

Wij kunnen u ondersteunen bij de uitwerking van uw duurzaamheidsstrategie, het
adviseren omtrent te nemen acties omtrent uw duurzaamheidsstrategie en u te
ondersteunen bij de bewaking van de realisatie van de strategie door middel van KPI’s
en dashboarding.




                                                                                                                                                                            33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>6. Trends en ontwikkelingen
Soft controls                                                                            Cultuur en gedrag zijn brede begrippen. Cultuur is een gemeenschappelijke
De huidige maatschappelijke ontwikkelingen en toegenomen aandacht voor cultuur en        verzameling van normen, waarden en gedragsuitingen die gedeeld worden door
gedrag alsmede de omgang met ethische dilemma’s, maakt dat ook van de                    de leden van de organisatie. Of anders gezegd: ‘zo doen we dat hier’. Gedrag kan
accountant wordt verwacht dat anders wordt gekeken naar risico’s op dat gebied.          worden omschreven als een verzameling van bewuste of onbewuste, (niet-)
Daarmee zijn soft controls, als belangrijke aspecten van cultuur en gedrag, een          tastbare handelingen die gestuurd worden door bijvoorbeeld overtuigingen en
relevant onderdeel in de jaarrekeningcontrole.                                           omgeving.

In de herziene Standaard 315 Risico’s op een afwijking van materieel belang              Organisaties die bewust hun cultuur managen zijn beter in het realiseren van
identificeren is in paragraaf 21b vermeld:                                               doelen en het managen van risico’s vergeleken met organisatie die dat niet doen.
‘De accountant dient door het uitvoeren van risico-inschattingswerkzaamheden inzicht     Het bewust managen van de cultuur gebeurt vanuit vier invalshoeken:
te verwerven in de interne beheersingsomgeving. De accountant doet dit door te           1. verantwoordelijk zijn, is cruciaal voor het realiseren van noodzakelijke
evalueren of:                                                                               veranderingen in een organisatie. De mate waarin een gemeente centraal of
• het management, onder het toezicht van de met governance belaste personen, een            decentraal is georganiseerd is vanzelfsprekend van invloed op de rol- en
    cultuur van eerlijkheid en ethisch gedrag heeft gecreëerd en gehandhaafd;               verantwoordelijkheidsverdeling.
• de sterke punten in de elementen van de interne beheersingsomgeving samen een          2. Processen en procedures: het besef dat het opleggen en handhaven van
    geschikte basis vormen voor de andere componenten van het interne                       regels, het gedrag van mensen niet genoeg verandert.
    beheersingssysteem van de entiteit gezien de aard en complexiteit van de entiteit,   3. Soft controls: het cultiveren van alle niet-tastbare maar wel gedrag-
    en;                                                                                     beïnvloedende factoren in organisaties die kunnen helpen bij het realiseren van
• tekortkomingen in de interne beheersingsomgeving de andere componenten van                doelen en het managen van risico’s.
    het interne beheersingssysteem van de entiteit ondermijnen.’                         4. Organisatie en besturing: het besef dat alle organisatieonderdelen
                                                                                            goed inzicht hebben in soft controls levert samen met de analyse van hard
Het is voor de accountant dus van belang om inzicht te verkrijgen in de cultuur van         controls een completer beeld op van de interne beheersingsomgeving en de
een organisatie en het gedrag van het management en de medewerkers. Dit kan zelfs           mogelijke effectiviteit van de genomen interne beheersingsmaatregelen.
al een rol spelen in het proces van opdrachtacceptatie en -continuering.
                                                                                         Wij gaan graag met u over dit onderwerp in gesprek.




                                                                                                                                                                              34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage A – SiSa-bijlage
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van
onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het
CBS te worden aangeleverd.

                                                                                                                       Fout, onzekerheid
                                                                                                                                               Financiële             Toelichting
 Nummer      Specifieke uitkering                                                                                         of formele
                                                                                                                                             omvang in euro’s      fout/onzekerheid
                                                                                                                       onrechtmatigheid
    A7      Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
            Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen
   A12B
            medeoverheden)
    B2      Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek (deel 2)
    C62     Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
    D8      Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
    D14     Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
    F9      Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
    G2      Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021
    G3      Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2021
            Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling
    G4
            (Tozo) _gemeentedeel 2021
    G12     Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
    H4      Regeling specifieke uitkering stimulering sport
    H8      Regeling Sportakkoord 2020–2022
    L5B     Regiodeals (3e tranche) - sisa medeoverheden

 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:                 Goedkeurend
 Strekking controleverklaring getrouwheid:                    Goedkeurend

                                                                                                                                                                                      36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo)
Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van
onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het
CBS te worden aangeleverd.

                                                                                                                               Fout of         Financiële omvang           Toelichting
 Nummer       Specifieke uitkering
                                                                                                                             onzekerheid            in euro’s           fout/onzekerheid
 G4           Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen
 G4           Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen
 G4           Tozo 2
 G4           Tozo 3
 G4           Tozo 4
 G4           Tozo 5
              Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde
 G4
              baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T
              Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde
 G4
              baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T


 Strekking controleverklaring rechtmatigheid:                 Goedkeurend
 Strekking controleverklaring getrouwheid:                    Goedkeurend




                                                                                                                                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen
De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de
ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen
met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten
ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve
bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden.

 Fouten                                                                                                                  Getrouwheid                                         Rechtmatigheid

 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                 Activa              Passiva          Eigen vermogen        Baten & lasten
 Overschreden investeringskredieten                                                                         0                0                    0                    0                 96
 Tussenrekening Sociale Zaken                                                                     -       118                0               118 N                118 N                  118
 Bommenregeling 2021 niet verantwoord                                                                 + 803             + 767                  36 V                 36 V                 36
 Diverse classificatieverschillen                                                                     + 167             + 167                     0                    0                  0
 Nog te betalen posten zijn ten onrechte opgenomen                                                    -   30             - 100                 70 V                 70V                  70
 Totaal ongecorrigeerde controleverschillen                                                               822              834                12 N                  12 N                 320

 Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaand boekjaar                                           0                0                    0                 80 N                  0

 Totaal                                                                                                   822              834                12 N                  92 N                 320


 Onzekerheden                                                                                                            Getrouwheid                                         Rechtmatigheid

 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                 Activa              Passiva          Eigen vermogen        Baten & lasten
 Afrekening WMO met zorgaanbieders zonder controleverklaring of
                                                                                                            0                0                    0                  318                 318
 productieverantwoording
 Totaal                                                                                                     0                0                    0                  318                 318




                                                                                                                                                                                               38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage C – Gecorrigeerde controleverschillen
De hieronder opgenomen tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde controleverschillen boven de door ons gehanteerde rapporteringstolerantie van € 50.000.

 Fouten                                                                                                                 Getrouwheid                                         Rechtmatigheid

 Aard van de controleverschillen (x € 1.000)                                                Activa              Passiva          Eigen vermogen        Baten & lasten
 Vooruitbetaalde subsidie als last verantwoord in 2021                                               300                    0                300 V                300 V                300
 Aansluitingsverschil tussen uitkeringsadministratie en financiële administratie                     (40)                   0                 40 N                 40 N                 40
 Nog te betalen posten zijn ten onrechte opgenomen                                                    (8)                 (50)                42 V                 42 V                 42
 Investeringen opgenomen als last in 2021                                                            881                    0                881 V                881 V                881
 Voorziening rioolheffing te laag verantwoord                                                          0                  235               235 N                 235 N                235
 Baten parkeren te hoog verantwoord                                                                  (50)                   0                 50 N                 50 N                 50
 BCF vordering 2021 te laag als gevolg van niet rekening houden met effecten
                                                                                                     175                    0                175 V                175 V                175
 suppletie 2020
 Nog te betalen bedrag SPUK H4 niet verantwoord (SISA)                                                 0                   49                 49 N                 49 N                 49
 Baten huren en pachten te laag verantwoord                                                          129                    0                129 V                129 V                129
 Schuld Dethon te hoog verantwoord                                                                     0                  (49)                49 V                 49 V                 49
 Shuld Tozo te laag verantwoord                                                                        0                  260               260 N                 260 N                260
 Totaal gecorrigeerde controleverschillen                                                          1.387                  445                942 V                942 V              2.210




                                                                                                                                                                                             39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage D – Controleaanpak
Controleaanpak en uitvoering                                                            Verbonden partijen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte               Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Sluis hebben wij
werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts.                  vastgesteld dat:
Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgings-         − de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in
maatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons           de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen;
controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle      − geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties
terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben                  met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;
bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende        − geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving
paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere                  niet is nageleefd.
accountants en de ingeschakelde experts.
                                                                                        Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle
Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de      Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle,
jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het           anders dan de controle van het sociaal domein. Voor een uiteenzetting
management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een         hieromtrent verwijzen we naar hoofdstuk 2.5.
aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2021 onderkend, deze
zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag.                                           Significante schattingsposten
                                                                                        De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Sluis
Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants                           betreffen:
Voor de jaarrekening van de gemeente Sluis maken wij gebruik van diverse                − waardering van uw grondexploitatie;
verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. De        − waardering van uw materiële vaste activa;
samenwerking met SaBeWa Zeeland ten aanzien van de belastingopbrengsten is van          − nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen.
significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben de accountant   − de waardering en nauwkeurigheid van de overlopende posten.
van SaBeWa Zeeland instructies gestuurd voor de uit te voeren werkzaamheden.
                                                                                        Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken
Inschakeling van interne / externe deskundigen                                          van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de
Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de                   gemeenteraad beoordelen wij deze door het college gemaakte schattingen. Op
werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.                                    basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat
                                                                                        de gemaakte schattingen door het college aanvaardbaar zijn.




                                                                                                                                                                               40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlage E – Onafhankelijkheid
Wij zijn onafhankelijk van gemeente Sluis
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om zijn
onafhankelijkheid en die van zijn medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen
omvatten onder meer:
− voorschriften en procedures omtrent onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor
  professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn
  opgenomen in de Gedragscode van Baker Tilly. Deze Gedragscode geldt voor
  iedere medewerker van Baker Tilly en wordt natuurlijk steeds geactualiseerd;
− jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners en medewerkers van
  Baker Tilly en ondersteunende stafdiensten;
− cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling, of er sprake
  is van mogelijk conflicterende diensten;
− intern en extern kwaliteitsonderzoek;
− Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
− reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter
  waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel;
− roulatie van externe accountants op de opdracht.

Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in
overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants
bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht
accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de
objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.




                                                                                         41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Bijlage F – Urenbesteding
Opbouw en inzet controleteam
Het controleteam heeft 1.150 uren aan de controle besteed. Het verwachte aantal te
besteden uren was 800. In de onderstaande tabel zijn deze uren uitgesplitst naar
functieniveaus binnen het team.

      Overzicht bestede uren           Budget           Werkelijk

Partner                                  50                55

Manager                                  120               185

Overige teamleden                        630               910

Totaal                                   800              1.150


De werkelijke urenbesteding is hoger dan gebudgetteerd. Dit komt onder andere als
gevolg van een hoger aantal te controleren SiSa-regelingen (14 ten opzichte van 8 in
2020) en additionele werkzaamheden in het kader van Tozo en andere Corona
gerelateerde werkzaamheden. Wij hebben u reeds in een eerder stadium hierover
geïnformeerd.

Daarnaast hebben additionele werkzaamheden plaatsvonden door het hoge aantal
controlebevindingen gedurende de controle.

Deze teamopbouw en de inzet van het team heeft geleid tot een kwalitatief goede
controle.




                                                                                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Contactgegevens

drs. A.R.M. (Rutger) Peelen RA
Partner
r.peelen@bakertilly.nl


D. (Dennis) Eijke MSc RA
Senior Manager
d.eijke@bakertilly.nl


R. (Robert-Jan) Buijze MSc
Junior Manager
r.buijze@bakertilly.nl




Kantoorgegevens:
Baker Tilly (Netherlands) N.V.
Stationspark 8b
Postbus 85
4462 DZ GOES
0113 – 242 000

                                 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>