<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Geen
tweederangsburgers
Aanbevelingen
om misstanden bij
arbeidsmigranten
                                           ›
in Nederland
tegen te gaan



Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
30 oktober 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>≡

    Inhoud


                 Managementsamenvatting                                                                 3

                 Voorwoord                                                                              9

             1   Arbeidsmigranten in Nederland: analyse van de huidige situatie                        11
                 1.1    Aanleiding en proces                                                           11
                 1.2    Wie is de arbeidsmigrant?                                                      12
                 1.3    Situatieschets                                                                 13
                 1.4    Probleemanalyse                                                                15
                 1.5    Wat heeft dit tot gevolg?                                                      16
                 1.6    Wat is er nodig?                                                               17
                 1.7    Hoe nu verder?                                                                 17
                 1.8    De aanbevelingen                                                               18

             2   Betere beheersing van de uitzendsector                                                20
                 2.1    Een sluitend systeem waarin alleen bonafide uitzendbureaus een kans maken 23
                 2.2    Cao-afspraken om eerlijk werk te garanderen                               28

‹            3   Zicht krijgen op arbeidsmigratie
                 3.1
                 3.2
                        Verbeter de registratiesystemen om beter zicht te krijgen op arbeidsmigratie
                        Verbeter de dienstverlening aan arbeidsmigranten
                                                                                                       30
                                                                                                       31
                                                                                                       33
                                                                                                            ›
             4   Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten                                      35
                 4.1    Instrumenten om effectief te kunnen sturen en op te kunnen treden tegen
                        misstanden                                                                     39
                 4.2    Stimuleren om tot meer huisvesting voor arbeidsmigranten te komen              40
                 4.3    Betere kwaliteit van de huisvesting                                            41
                 4.4    Woonbescherming voor de arbeidsmigrant                                         43

             5   Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten                                            45
                 5.1    Goede zorg in Nederland, zonder afhankelijk te zijn van de werkgever           47

             6   Betere handhaving en toezicht                                                         48
                 6.1    Samenhang en samenwerking in toezicht met voldoende capaciteit                 50
                 6.2    Verruimen sanctiemogelijkheden                                                 53
                 6.3    Toezicht op de registratie van arbeidsmigranten                                53

             7   Institutionele inbedding van arbeidsmigratie                                          55
                 7.1    Structurele aandacht vanuit het Rijk, provincies en gemeenten                  56
                 7.2    Borging op landelijk en lokaal niveau                                          57

             8   Financiële aspecten van het advies                                                    59

             9   Conclusie                                                                             62

                 Bijlage 1 – Overzicht werkbezoeken en gesprekken                                      64
                 Bijlage 2 – Samenstelling Aanjaagteam en Begeleidingsgroep                            66
                 Bijlage 3 – Kamerbrief over de actuele situatie rondom EU-arbeidsmigranten en
                          het coronavirus                                                              67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>≡   3 | Geen tweederangsburgers




                       Managementsamenvatting


                                  Probleembeschrijving
                                        Het kabinet heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten gevraagd voorstellen te
                                        doen die de positie van arbeidsmigranten op de korte en (middel)lange termijn verbeteren.
                                        Arbeidsmigranten vormen een structureel onderdeel van de Nederlandse economie en
                                        maatschappij. Vitale sectoren zoals de land- en tuinbouw, de voedingsindustrie, de
                                        logistieke- en distributiesector en de bouwnijverheid kunnen niet meer zonder hen.
                                        Volgens de meest recente cijfers waren er ongeveer 532.660 arbeidsmigranten, gedefinieerd
                                        als EU-burgers die in Nederland komen werken. Het Aanjaagteam richt zich voornamelijk
                                        op arbeidsmigranten die laag of ongeschoold werk verrichten.

                                        Arbeidsmigranten zijn vaak niet zelfredzaam. Ze spreken de Nederlandse taal niet, kennen
                                        de Nederlandse regelgeving, instanties en gebruiken niet en hebben (nog) geen sociaal
                                        netwerk waarop ze terug kunnen vallen. Ze zijn sterk afhankelijk van hun werkgever, al
                                        of niet een uitzendbureau. Deze afhankelijkheid gaat verder dan het werk en speelt ook
                                        ten aanzien van de huisvesting en de zorgverzekering omdat de werkgever dat ook vaak
                                        regelt. Verlies van werk betekent in veel gevallen ook verlies van huisvesting en zorg.
                                        Arbeidsmigranten in Nederland zijn kwetsbaar en durven vaak niet voor zichzelf op te

‹                                       komen, terwijl de Nederlandse regelgeving waar zij mee te maken hebben wel uitgaat van
                                        zelfredzame, mondige burgers. Dit zorgt voor onwenselijke situaties en in uiterste gevallen
                                        ernstige misstanden.
                                                                                                                                        ›
                                        Er is een grote groep werkgevers die goed omgaat met arbeidsmigranten. Deze werkgevers
                                        bieden eerlijk en veilig werk, zorgen voor goede huisvesting en helpen hun arbeidsmigran-
                                        ten met het vinden van de weg in Nederland. Deze groep werkgevers kan dit ook op een
                                        economisch rendabele wijze doen. Er zijn ook werkgevers die gebruikmaken van de
                                        beperkte regelgeving die Nederland kent om arbeidsmigranten te beschermen. Zij baseren
                                        hun verdienmodel (deels) op het vergaand maximaliseren van de kosten voor de arbeids-
                                        migrant voor woongerelateerde zaken onder gelijktijdige minimaliseren van het inkomen
                                        van de arbeidsmigrant. Dat is niet altijd onwettelijk, maar wel onwenselijk. Tot slot zijn er
                                        werkgevers die bewust misbruik maken van de kwetsbare positie van arbeidsmigranten:
                                        niet het volledige loon betalen, slechte huisvesting bieden tegen een hoge huur die wordt
                                        ingehouden op het loon, zorgkosten inhouden op het loon maar de zorgverzekering niet
                                        goed regelen.

                                        Deze problematiek is in eerste plaats schadelijk voor arbeidsmigranten zelf en moet alleen
                                        al daarom worden verholpen. Maar ook Nederlandse burgers en bedrijven hebben hier last
                                        van. Als een deel van de werkgevers en huisvesters lijkt weg te komen met onderbetaling,
                                        overtreding van regelgeving of in meer algemene zin het niet navolgen van gangbare
                                        normen en waarden, ondermijnt dat het sociale stelsel en ligt een ‘race to the bottom’ op
                                        de loer. De slechte huisvesting van arbeidsmigranten zorgt daarnaast voor problemen in
                                        dorpen en steden. Slechte kwaliteit huisvesting, ‘verkamering’ en overbewoning hebben
                                        overlast voor buren tot gevolg. Bovendien heeft het bedrijfsleven last van de huidige
                                        situatie. Als sommige werkgevers de grenzen van de regelgeving opzoeken of daar overheen
                                        gaan, ontstaat er oneerlijke concurrentie voor hen die wel volgens de spelregels willen
                                        werken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>≡   4 | Geen tweederangsburgers




                                  Kern van het advies
                                        Het uitgangspunt voor de aanbevelingen is dat we arbeidsmigranten moeten behandelen
                                        als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers van onze samenleving, en dat we onze
                                        regelgeving daar ook op moeten inrichten. Dat vergt meer inzet op bescherming van
                                        arbeidsmigranten en daarmee ook een grotere rol voor de overheid.

                                        De aanbevelingen in dit advies vormen gezamenlijk een sluitend systeem van duidelijke
                                        regelgeving, met effectieve handhaving op elk deel van de keten en controle achteraf.
                                        De kern daarvan is het advies om tot een verplichte certificering te komen voor uitzend-
                                        bureaus en een boete voor inleners die werken met niet-gecertificeerde uitzendbureaus.
                                        Ook moeten malafide bestuurders een bestuursverbod opgelegd kunnen krijgen, om te
                                        voorkomen dat zij steeds een ander uitzendbureau oprichten. Daarnaast moet de registratie
                                        van arbeidsmigranten verbeterd worden, zodat bekend is waar arbeidsmigranten wonen.
                                        Daarvoor moeten de Basisregistratie Persoonsgegevens en het Register Niet-Ingezetenen
                                        aangepast worden en moeten werkgevers arbeidsmigranten stimuleren om zich in te
                                        schrijven. De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens moet hierop samen met Belastingdienst
                                        en het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) gaan monitoren.

                                        Ten derde: de huisvesting van arbeidsmigranten. Dat is een weerbarstig probleem omdat er
                                        in algemene zin een woningtekort in Nederland is. Zwakke partijen zoals arbeidsmigranten
                                        hebben het daardoor moeilijk om aan goede huisvesting te komen. Het ministerie van
                                        Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), provincies en gemeenten dienen meer
                                        prioriteit aan deze doelgroep te geven. Daarnaast moeten gemeenten en provincies meer

‹                                       instrumenten krijgen om de kwaliteit van de huisvesting te waarborgen. En om afhankelijk-
                                        heid van de werkgever tegen te gaan, moeten het arbeidscontract en het huurcontract
                                        losgekoppeld worden. Bovendien moeten arbeidsmigranten gebruik kunnen blijven maken
                                        van medische zorg, wanneer zij hun zorgverzekering kwijtraken als ze hun baan verliezen.
                                                                                                                                    ›
                                        Verder bevat dit advies aanbevelingen om samenwerking en gegevensdeling bij toezicht-
                                        houders en handhavende instanties te verbeteren. Tot slot adviseert het Aanjaagteam dat
                                        overheden structureel beleid ontwikkelen rondom arbeidsmigratie en daar ook verant-
                                        woording over afleggen.

                                  Hoe verder
                                        Dit advies is tot stand gekomen op basis van uitgebreid onderzoek, veel gesprekken en
                                        uiteenlopende werkbezoeken. Provincies, gemeenten, werkgevers, uitzendbureaus en
                                        vakbonden waren daar intensief bij betrokken. Het is belangrijk dat zij, samen met het
                                        kabinet, zo snel mogelijk aan de slag gaan met de aanbevelingen. Met veel aanbevelingen
                                        kunnen nu al stappen worden gezet. Andere aanbevelingen vereisen wetgeving. Het advies
                                        aan het kabinet is om nu al de nodige wetgevingsprocessen in gang te zetten, zodat een
                                        nieuw de problematiek zo snel mogelijk kan aanpakken.

                                        Dit advies richt zich uitdrukkelijk op zaken die niet goed gaan in ons land als het op
                                        arbeidsmigranten aankomt. Laat bedrijven die het wel goed en fatsoenlijk geregeld hebben
                                        ons klankbord en kompas zijn, terwijl deze aanbevelingen verder worden uitgewerkt en
                                        geïmplementeerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>≡   5 | Geen tweederangsburgers




                                  De aanbevelingen in een notendop

                                  Betere beheersing van de uitzendsector
                                  Uitzendbureaus zijn vaak de centrale speler in alles wat met arbeidsmigranten van doen
                                  heeft. Om malafide uitzendbureaus van de markt te kunnen weren, is betere regulering
                                  nodig. Het Aanjaagteam stelt daarom een verplicht certificeringsstelsel voor uitzendbu-
                                  reaus voor. Middels het certificaat kunnen eisen worden gesteld aan uitzendbureaus.
                                  Bedrijven die gebruik maken van niet-gecertificeerde uitzendbureaus moeten een
                                  bestuurlijke boete opgelegd kunnen krijgen. Het Aanjaagteam adviseert bovendien om
                                  een bestuursrechtelijk bestuursverbod in te voeren. Daardoor kan worden verhinderd dat
                                  een malafide ondernemer opnieuw een uitzendbureau kan oprichten.

                                  Verder adviseert het Aanjaagteam om een wettelijke verplichting in te voeren voor
                                  uitzendbureaus om arbeidsongevallen te melden bij de Inspectie SZW. Als gevolg daarvan
                                  zal het inlenend bedrijf arbeidsongevallen in de toekomst ook moeten melden aan het
                                  uitzendbureau en moet het uitzendbureau vaststellen dat het veilig
                                  is om weer aan het werk te gaan bij betreffende inlener. Ook stelt het Aanjaagteam voor
                                  dat bedrijven worden verplicht om in hun jaarverslagen nadrukkelijk aspecten van eerlijk
                                  werk en goed werkgeverschap op te nemen.

                                  Het Aanjaagteam adviseert dat cao-partijen afspraken maken om arbeidsmigranten beter
                                  te beschermen, zoals recht op een gegarandeerd minimumloon in de eerste twee
                                  maanden dat zij in Nederland zijn, ongeacht het feitelijk aantal gewerkte uren. Ook zou de

‹                                 afspraak gemaakt moeten worden dat het niet mogelijk is om schulden bij de werkgever
                                  op te bouwen. Tot slot adviseert het Aanjaagteam dat sociale partners afspraken maken
                                  over een minimum inhuuruurprijs voor uitzendkrachten.
                                                                                                                               ›
                                  Zicht krijgen op arbeidsmigratie
                                  Het Aanjaagteam adviseert om een zorgplicht in te voeren voor werkgevers om te
                                  bewerkstelligen dat de arbeidsmigrant zich minimaal één dag voor aanvang van de
                                  werkzaamheden meldt bij het loket voor de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI).
                                  Werkgevers zouden ook zorg moeten dragen dat arbeidsmigranten zich weer uitschrijven.
                                  Verder adviseert het Aanjaagteam dat het RNI ook contactgegevens (e-mailadressen en
                                  telefoonnummers) en feitelijke verblijfsadressen van niet-ingezetenen registreert. Het
                                  Aanjaagteam pleit er daarnaast voor om ook de met tijdelijk verblijfsadres ingeschreve-
                                  nen mee te tellen als gemeente inwoners en daarmee voor het vaststellen van de
                                  bijdragen uit het gemeentefonds.

                                  Verder zou gegevensuitwisseling tussen de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG),
                                  UWV en Belastingdienst mogelijk moeten worden gemaakt. Zo kan met behulp van het
                                  BSN van werknemers worden gecontroleerd of en hoe men staat ingeschreven in het BRP.
                                  Gemeenten en werkgevers moeten daarop worden gewezen, zodat zij actie kunnen
                                  ondernemen om tot een goede inschrijving te komen.

                                  Nieuwe arbeidsmigranten moeten zich nu voor registratie melden bij één van de 19
                                  bestaande RNI-loketten. Dit biedt volgens het Aanjaagteam een goede kans om de
                                  arbeidsmigrant ook te informeren over huisvesting, zorgverzekering en andere relevante
                                  informatie. Zo kan hun zelfredzaamheid worden vergroot. Het inrichten van ‘mobiele
                                  RNI-loketten’ kan voor seizoenarbeiders de moeite waard zijn. Het gebruik van DigiD zou
                                  voor arbeidsmigranten mogelijk moeten worden gemaakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>≡   6 | Geen tweederangsburgers




                                  Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten
                                  Het Aanjaagteam adviseert dat de Rijksoverheid gemeenten en provincies gaat helpen
                                  om effectief te kunnen sturen op huisvestingsvraagstukken en om beter op te kunnen
                                  treden tegen misstanden. Gemeenten moeten de mogelijkheid krijgen om een verhuur-
                                  dersvergunning in te stellen. Daarmee kunnen zij eisen stellen aan de verhuurder van een
                                  woning. Bij misstanden kunnen ze beter optreden door de vergunning in uiterste geval in
                                  te trekken. Verder moeten gemeenten beter worden ondersteund
                                  bij het inzetten van bestaande ruimtelijke ordenings- en huisvestingsinstrumenten.
                                  Daarom adviseert het Aanjaagteam een ‘expertiseteam arbeidsmigranten’ op te richten
                                  en een handreiking op te stellen om gemeenten te helpen in de complexe materie
                                  rondom huisvesting en ruimtelijke ordening.

                                  Gemeenten en provincies moeten worden gestimuleerd om meer huisvesting voor
                                  arbeidsmigranten te realiseren. Het Aanjaagteam adviseert dat Rijk en provincies in 2021
                                  afspraken maken over de huisvesting van arbeidsmigranten als vast onderdeel van de
                                  landelijke woningbouwopgave. Gemeenten zouden de mogelijkheid moeten krijgen om
                                  te schuiven met de opgave in regionaal verband, onder de voorwaarde dat de regionale
                                  opgave als totaal wel wordt gehaald: wat de ene gemeente niet realiseert zou de andere
                                  gemeente dan extra moeten realiseren. Bovendien zouden gemeenten bij besluitvorming
                                  over nieuwe bedrijvigheid de huisvestingsvraag als gevolg van de inzet van arbeidsmi-
                                  granten onderdeel moeten laten uitmaken van het vestigingsbeleid.

                                  Om de kwaliteit van huisvesting te verhogen adviseert het Aanjaagteam om de eisen van

‹                                 bestaande keurmerken (Agrarisch Keurmerk Flexwonen (AKF) en Stichting Normering
                                  Flexwonen (SNF)) aan te scherpen en te integreren. Daarbij moet worden uitgegaan van
                                  één persoon per slaapkamer en minimaal 15 vierkante meter leefoppervlakte per
                                  persoon. Deze eisen zouden ook onderdeel moeten gaan uitmaken van het certificerings-
                                                                                                                             ›
                                  systeem voor uitzendbureaus. Bestaande huisvestingslocaties moeten een redelijke
                                  termijn krijgen om de transformatie naar de nieuwe norm te laten plaatsvinden.

                                  Om de afhankelijkheid van arbeidsmigranten van hun werkgever in te perken, adviseert
                                  het Aanjaagteam om arbeidscontracten en huurcontracten zo veel mogelijk te ontkoppe-
                                  len. Arbeidsmigranten zouden altijd een zelfstandig huurcontract moeten krijgen, met
                                  een opzegtermijn voor de verhuurder van minimaal één maand. Als het verblijf van de
                                  arbeidsmigrant naar verwachting korter dan vier maanden zal zijn, dan kan een huurcon-
                                  tract ‘naar aard van korte duur’ volstaan. Als het verblijf langer gaat duren dan vier
                                  maanden, zou het gebruik van de huisvesting gebaseerd moeten zijn
                                  op een tijdelijk huurcontract (maximaal twee jaar voor zelfstandige woonruimte en
                                  vijf jaar voor onzelfstandige woonruimte). Met die contractvorm bestaat er huur-
                                  bescherming en huurprijsbescherming.

                                  Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten
                                  Het Aanjaagteam adviseert het kabinet -zo nodig- wettelijk te regelen dat arbeidsmigran-
                                  ten na afloop van hun arbeidscontract gedurende een korte periode, maximaal
                                  30 dagen, gebruik kunnen blijven maken van medische zorg. Verder moeten arbeidsmi-
                                  granten ook toegang krijgen tot de digitale, persoonlijke omgeving van hun zorgverzeke-
                                  ring. Daarvoor hebben zij een DigiD nodig. Ook zouden zorgverzekeraars zich moeten
                                  inspannen informatie te verstrekken in andere talen dan het Nederlands. Bovendien
                                  moeten zorgaanbieders oog hebben voor de aantallen arbeidsmigranten
                                  in hun regio en het zorgaanbod daarop afstemmen, zodat ook arbeidsmigranten
                                  voldoende toegang hebben tot zorg.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>≡   7 | Geen tweederangsburgers




                                  Betere handhaving en toezicht
                                  Het Aanjaagteam adviseert om de samenwerking tussen inspectiediensten onderling en
                                  in de samenwerking met private toezichthouders te verbeteren. Een goede wettelijke
                                  basis voor de daarbij behorende gegevensuitwisseling is noodzakelijk. Private en publieke
                                  toezichthouders zouden een gezamenlijk toezichtplan moeten opstellen, gebaseerd op
                                  een gezamenlijke risicoanalyse, die leidt tot een gecoördineerde capaciteitsinzet.
                                  Bovendien zou er jaarlijks moeten worden gerapporteerd
                                  over de bereikte resultaten.

                                  Het komt voor dat arbeidsmigranten géén, te laat of te weinig loon ontvangen. Om
                                  dit aan te pakken stelt het Aanjaagteam voor om bij een vermoeden van onderbetaling –
                                  in combinatie met een bij de werkgever ondeugdelijke administratie – uit te gaan van een
                                  bestaand dienstverband van zes maanden. Dit is een extra instrument om onderbetaling
                                  tegen te gaan (zoals dat ook al bestaat in artikel 23 van de WAV).

                                  Om grensoverschrijdende problematiek aan te pakken, adviseert het Aanjaagteam
                                  om bij de Inspectie SZW een apart multidisciplinair team in te stellen dat alleen grens-
                                  overschrijdende taken op zich gaat nemen, dat gezamenlijk kan inspecteren en gegevens
                                  kan uitwisselen in samenwerking met buitenlandse toezichthouders.

                                  Als de adviezen van het Aanjaagteam rondom certificering worden overgenomen,
                                  zal er naar verwachting meer publiekrechtelijk toezicht nodig zijn. Er zullen meer
                                  meldingen vanuit de private toezichthouders en de Kamers van Koophandel komen die

‹                                 capaciteit vergen. Daarbij komt dat op het moment dat er meer gewerkt gaat worden in
                                  samenwerkingsverbanden, ook de capaciteit hiervoor zal moeten meegroeien.

                                  Institutionele inbedding van arbeidsmigratie
                                                                                                                              ›
                                  Het Aanjaagteam adviseert dat elke overheidsinstantie die beleid ontwikkelt rondom
                                  arbeidsmigranten bewust het perspectief van arbeidsmigranten meeweegt in de
                                  beleidsoverwegingen, door bijvoorbeeld een consultatieronde in te richten. Daarnaast
                                  adviseert het Aanjaagteam het kabinet om de Tweede Kamer met een jaarlijkse rappor-
                                  tage inzicht te geven in de ontwikkelingen rondom arbeidsmigranten.

                                  Gemeenten zouden de voorzieningen op het gebied van inburgering en integratie ook
                                  moeten openstellen voor EU-arbeidsmigranten, om hen te helpen wegwijs te worden in
                                  Nederland.
                                  Het Aanjaagteam wil dat de toegang tot het recht voor arbeidsmigranten verbetert. Een
                                  laagdrempelige vorm van conflictbeslechting kan helpen om deze toegang te vergroten.
                                  Daarom adviseert het Aanjaagteam naar analogie van de huurcommissie een ‘arbeids-
                                  commissie’ in het leven te roepen die bindende uitspraken doet op basis van zelfstandig
                                  onderzoek naar aangebrachte casuïstiek, met mogelijkheid van beroep bij de normale
                                  rechter.

                                  Financiële aspecten van het advies
                                  Een aantal aanbevelingen heeft financiële consequenties. Het kan daarbij gaan om
                                  een stijging van arbeidskosten voor werkgevers of een verhoging van kosten voor de
                                  overheid, bijvoorbeeld vanwege uitvoerings- of toezichtkosten, door extra voorziene
                                  taken of intensiveringen. De omvang van deze kosten hangt sterk af van de wijze waarop
                                  invulling wordt gegeven aan de aanbevelingen.

                                  Het voorstel om de capaciteit van de Inspectie SZW gericht op het toezicht op de
                                  uitzendbranche met 90 fte te vergroten, zal circa 10 miljoen euro kosten. Het openstellen
                                  door gemeenten van integratiecursussen voor arbeidsmigranten zal extra kosten met zich
                                  meebrengen, evenals de aanbeveling om een arbeidscommissie in te stellen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>≡




‹   ›
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>≡   9 | Geen tweederangsburgers




                Voorwoord


                                  De afgelopen maanden zijn historisch geweest, in vele opzichten. De wereld heeft te maken
                                  gekregen met een pandemie van ongekende omvang en de economische gevolgen daarvan
                                  laten zich voorlopig slechts raden. Ook op andere terreinen heeft het coronavirus veel
                                  impact. Arbeidsmigratie is daar één van. In een tijdsbestek van een half jaar heb ik met het
                                  Aanjaagteam veel mensen mogen spreken die zich in Nederland met arbeidsmigratie bezig
                                  houden. Uiteraard met arbeidsmigranten zelf, maar ook met werkgevers, gemeenten,
                                  provincies, toezichthouders, deskundigen en heel veel anderen die op andere manieren
                                  betrokken zijn. Die gesprekken verliepen anders dan we gewend waren – soms digitaal,
                                  soms fysiek maar op anderhalve meter afstand – en ook inhoudelijk constateerde ik een
                                  verandering ten opzichte van vóór de coronacrisis. Steeds meer partijen raakten ervan
                                  overtuigd dat dit zo niet langer kon. De beelden van arbeidsmigranten die tijdens de
                                  coronacrisis met meerdere vreemden op een kamer sliepen, geen afstand konden houden
                                  op het werk, in erbarmelijke huisvesting verbleven of soms zelfs op straat eindigden als
                                  dakloos, staan op ieders netvlies. En terecht. Het is hoog tijd dat we nu écht zorgen dat deze
                                  ‘sociale kwestie van de 21e eeuw’ heel snel verleden tijd wordt. Gelukkig is vrijwel iedereen
                                  die wij tot nu toe hebben gesproken van die noodzaak overtuigd.



‹                                 De kern van dit advies is vrij simpel. Het gaat erom dat geen enkele arbeidsmigrant meer
                                  in een situatie kan komen waarin u of ik niet zelf zouden willen belanden wanneer wij
                                  tijdelijk in een ander land gingen werken. Goede wet- en regelgeving met bijbehorend
                                  toezicht en handhaving moeten ervoor zorgen dat werkgevers, huisvesters, overheden en
                                                                                                                                       ›
                                  arbeidsmigranten geen andere optie hebben dan netjes met elkaar omgaan. Daarom
                                  hebben we ons best gedaan om tot aanbevelingen te komen die zorgen voor een sluitend
                                  systeem. Ik denk dat het is gelukt. Een sluitend systeem ontstaat alleen als de aanbevelingen
                                  in samenhang worden geïmplementeerd, wat nodig is om te zorgen dat misstanden bij
                                  arbeidsmigranten verleden tijd worden.

                                  We zijn ons ervan bewust dat wij niet de eersten zijn die een advies schrijven rondom
                                  arbeidsmigratie. In 2011 heeft de parlementaire commissie Koopmans het rapport ‘Lessen
                                  uit recente arbeidsmigratie’ gepubliceerd.1 Toch is het de afgelopen jaren lastig gebleken
                                  beweging te krijgen op dit onderwerp. Daarom hebben we geprobeerd onze adviezen zo
                                  concreet mogelijk uit te werken en waar mogelijk ook verantwoordelijke partijen aan te
                                  wijzen.

                                  Ik ben er zeker van dat iedereen die dit advies leest iets zal vinden wat hij of zij zelf wellicht
                                  liever anders had gezien. Dat hoort erbij, als je oplossingen zoekt voor een lastig probleem.
                                  Maar ik heb er vertrouwen in dat er brede steun is voor onze aanbevelingen. Dat is ook
                                  dankzij de bereidheid van onze gesprekspartners om met een open vizier de problematiek
                                  tegemoet te treden. Ik ben iedereen daar zeer dankbaar voor.

                                  Haast is geboden. Elke dag hebben EU-burgers die in Nederland komen werken te maken
                                  met oneerlijke, onveilige of ongezonde woon- en werkomstandigheden. Ik wil het kabinet
                                  daarom oproepen om niet te wachten tot een volgende regeerperiode, maar meteen een
                                  start te maken met deze aanbevelingen. We weten immers allemaal dat wetgevende
                                  processen een lange looptijd hebben. Juist daarom zouden voorstellen met brede steun




                                  1   Kamerstukken II 2011/12, 32680, nr. 4.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>≡   10 | Geen tweederangsburgers




                                   direct moeten worden opgepakt en uitgewerkt, zodat ze zo snel mogelijk kunnen worden
                                   ingevoerd.

                                   Tot slot: op heel veel plekken gaat er al veel goed. Laat die plekken een voorbeeld zijn voor
                                   de rest van het land. Betrek de mensen achter die succesverhalen bij de uitwerking van
                                   nieuwe maatregelen, leer van hun ervaringen en laat anderen zien dat het zo ook kan.



                                   Emile Roemer
                                   Voorzitter Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten




‹                                                                                                                                  ›
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>≡   11 | Geen tweederangsburgers




        1              Arbeidsmigranten in Nederland: analyse van de huidige
                       situatie

                       1.1     Aanleiding en proces
                                    Veel arbeidsmigranten die in Nederland werken hebben fatsoenlijk werk, een fijne
                                    werkgever en een prettig onderkomen. Op basis van een duurzame relatie met de werkgever
                                    of een uitzendbureau blijft men terugkomen voor het seizoenswerk of besluit men in
                                    Nederland een leven op te starten. Er zijn echter ook werkgevers en uitzenders die niet
                                    netjes omgaan met arbeidsmigranten en die misstanden veroorzaken, zoals onderbetaling,
                                    ondermaatse huisvesting of onveilige werkomstandigheden. Tijdens de coronacrisis kwam
                                    daar een schadelijke dynamiek bovenop. Arbeidsmigranten die hun werk verloren, waren
                                    daarmee vaak ook direct hun woonruimte en zorgverzekering kwijt. Ze waren aangewezen
                                    op noodopvang of kwamen op straat te staan en liepen zo een extra risico op een corona-
                                    besmetting. Een bijeffect van de coronacrisis was dat op pijnlijke wijze een vergrootglas
                                    werd gelegd op de kwetsbare positie van arbeidsmigranten in Nederland.

                                    Deze situatie is niet langer houdbaar, en arbeidsmigranten zelf zijn niet in de positie om
                                    hier verandering in te brengen. Daarom heeft het kabinet het Aanjaagteam Bescherming
                                    Arbeidsmigranten in het leven geroepen, onder leiding van Emile Roemer. De opdracht aan

‹                                   het Aanjaagteam was om de bescherming van arbeidsmigranten te agenderen, te zoeken
                                    naar maatregelen voor de bescherming van arbeidsmigranten op de korte en (middel)lange
                                    termijn, en te monitoren of er sprake is van tekorten of overschotten aan arbeidsmigranten
                                    in bepaalde sectoren.2
                                                                                                                                           ›
                                    Vóór de zomer van 2020 heeft het Aanjaagteam een eerste advies uitgebracht met maat-
                                    regelen op korte termijn om het risico op een coronabesmetting onder arbeidsmigranten
                                    tegen te gaan.3 Het kabinet heeft in de brief van 3 juli aan de Tweede Kamer aangegeven hoe
                                    dit advies op te volgen4. In dit tweede advies zet het Aanjaagteam uiteen welke maatregelen
                                    het kabinet, provincies, gemeenten, de uitzendsector, werkgevers en inleners moeten
                                    nemen om de misstanden rondom werk en huisvesting bij arbeidsmigranten structureel
                                    tegen te gaan.

                                    Aan dit advies is een halfjaar van werkbezoeken, gesprekken met arbeidsmigranten,
                                    uitzendbureaus, inleners en andere belanghebbenden voorafgegaan. Onze bevindingen
                                    en ideeën over hoe de situatie te verbeteren, zijn besproken met ambassadeurs van landen
                                    waaruit veel arbeidsmigranten afkomstig zijn, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel,
                                    enkele hoogleraren en mensen die in de praktijk met de ongewenste situaties geconfron-
                                    teerd worden, zoals politieagenten, de Haagse Pandenbrigade, advocaten en welzijns-
                                    werkers. Ook is het advies uitgebreid besproken met werkgeversorganisaties, vakbonden,
                                    gemeenten en provincies in de daarvoor ingestelde begeleidingsgroep en andere directe
                                    betrokkenen. Bij alle belanghebbenden constateert het Aanjaagteam een gedeelde urgentie
                                    en gedeelde bereidheid om de situatie rondom arbeidsmigranten structureel te verbeteren.
                                    Gedurende het proces om tot dit advies te komen, heeft het Aanjaagteam ook in toenemen-
                                    de mate een bereidheid gezien om voorbij geijkte standpunten te kijken en waar nodig
                                    onconventionele maatregelen te nemen om de situatie fundamenteel aan te pakken. Dat is




                                    2 TK 2019-2020, 29861, nr. 49. Gelet op lopende onderzoeken naar tekorten of overschotten (bijv. SEO
                                      2020, zie voetnoot 6) focust dit advies zicht op de eerste twee opdrachten.
                                    3 TK 2019-2020, 29861, nr. 51
                                    4 TK 2019-2020, 29861, nr. 52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>≡   12 | Geen tweederangsburgers




                                    belangrijk, want een verbetering van de situatie van arbeidsmigranten in Nederland vergt
                                    een lange adem, de bereidheid om vergaand samen te werken en de moed om buiten de
                                    gebaande paden te treden.



                       1.2     Wie is de arbeidsmigrant?
                                    Het fenomeen ‘arbeidsmigratie’ is niet nieuw. Door de geschiedenis heen heeft Nederland
                                    regelmatig te maken gehad met groepen die, al dan niet tijdelijk, naar Nederland migreer-
                                    den om te komen werken. Eind jaren ‘40 werden arbeidstekorten in de mijnbouw, bouw,
                                    metaal- en textielindustrie opgelost door Duitse en Poolse arbeidskrachten in te schakelen.
                                    Later, in de jaren ’60 en ’70, gebeurde dit met actief beleid van de Rijksoverheid. Turkse en
                                    Marokkaanse gastarbeiders werden naar Nederland gehaald om in fabrieken te werken die
                                    met een tekort aan arbeidskrachten kampten. De Rijksoverheid is hiermee in 1973 gestopt,
                                    toen het economisch minder ging met Nederland en de werkloosheid steeg. Sindsdien heeft
                                    de Rijksoverheid niet meer actief arbeidsmigranten naar Nederland gehaald, maar is het
                                    aantrekken van arbeidsmigranten een verantwoordelijkheid geworden van de werkgever die
                                    arbeidskrachten van buiten Nederland nodig heeft. Door toetreding van de Midden- en
                                    Oost-Europese landen tot de Europese Unie heeft de arbeidsmigratie naar Nederland sinds
                                    2004 een nieuwe impuls gekregen. Door de verschillen in welvaart en hoogte van de lonen
                                    trokken veel werknemers uit deze landen richting West-Europa.

                                    Anno 2020 komen arbeidsmigranten voor verschillende soorten werk naar Nederland. Van

‹                                   de goed betaalde Indiase ICT’er, de Roemeense onderzoeker tot de Spaanse aardbeien-
                                    plukker en de Poolse stukadoor. Zowel in de arbeidsrelatie, het loonniveau en de arbeids-
                                    omstandigheden kunnen grote verschillen zitten. Er zijn bovendien arbeidsmigranten die
                                    slechts voor een korte duur naar Nederland komen, bijvoorbeeld alleen voor de perenoogst,
                                                                                                                                                    ›
                                    maar ook arbeidsmigranten die zich voor langere tijd vestigen in Nederland. Het is goed om
                                    oog te hebben voor die verscheidenheid binnen de groep die beleidsmatig ‘arbeidsmigrant’
                                    wordt genoemd.

                                    Voor dit advies definieert het Aanjaagteam een arbeidsmigrant als iemand afkomstig uit
                                    een ander land, die tijdelijk in Nederland verblijft om hier te werken. Het gaat in dit advies
                                    voornamelijk om EU-burgers die gebruik maken van het vrij verkeer van werknemers en
                                    diensten, maar niet voornemens zijn zich voor langere tijd te vestigen. Volgens de meest
                                    recente cijfers van de CBS Migrantenmonitor waren er in 2018 532.660 EU-arbeids-
                                    migranten5 in Nederland, waarvan 327.510 uit één van de ‘nieuwe lidstaten’ (EU-11 landen)6.
                                    Het Aanjaagteam richt zich voornamelijk op de arbeidsmigranten die laag- of ongeschoold
                                    werk verrichten. In de praktijk zijn dit vaak EU-burgers die in de onderste loonschalen
                                    werken in sectoren als de land- en tuinbouw, de voedingsindustrie en de logistieke- en
                                    distributiesector en de bouwsector. Zij verdienen het minimumloon of iets daarboven.
                                    Andere constructies zijn arbeidsmigranten die in dienst zijn bij een werkgever in eigen land
                                    en die, gebruikmakend van het vrij verkeer van diensten in de EU, in Nederland op detache-
                                    ringsbasis werken en arbeidsmigranten die zich in Nederland aanbieden als zzp’er. Een meer
                                    recente ontwikkeling is dat er steeds meer derdelanders via andere EU-lidstaten worden
                                    gedetacheerd. Veel van de aanbevelingen die het Aanjaagteam doet, zijn van toepassing op
                                    alle soorten arbeidsmigranten en Nederlanders in soortgelijke banen, maar zullen



                                    5 Dit betreft arbeidsmigranten uit een EU-land. Het totaal aantal Europese arbeidsmigranten ligt volgens
                                      de CBS Migrantenmonitor op 613.440, maar dat is inclusief EU-kandidaat lidstaten zoals Albanië en
                                      Turkije, die geen gebruik kunnen maken van het vrij verkeer. Dit cijfer blijft daarnaast een schattig en is
                                      niet actueel. Het is niet precies te zeggen hoeveel EU-arbeidsmigranten zich op dit moment in
                                      Nederland bevinden.
                                    6 EU-11 landen zijn de lidstaten die na 2004 zijn toegetreden: Bulgarije, Estland, Hongarije, Kroatië,
                                      Letland, Litouwen, Polen, Roemenië, Slovenië, Slowakije en Tsjechië.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>≡   13 | Geen tweederangsburgers




                                    voornamelijk de situatie van de arbeidsmigranten verbeteren die tijdelijk in Nederland
                                    laag- of ongeschoold werk verrichten.

                                    In Nederland zijn ongeveer 14.000 uitzendbureaus actief. Volgens de CBS Migrantenmonitor
                                    2018 werkt een ruime meerderheid, namelijk 60% van de migranten uit de EU-11 landen,
                                    in de verhuur en zakelijke dienstverlening (waaronder uitzendbureaus, uitleenbureaus en
                                    payrolling). In sommige sectoren is dat percentage hoger. Zo blijkt uit onderzoek van SEO
                                    dat 90% van de arbeidsmigranten in de land- en tuinbouw werkt als uitzendkracht7. Over de
                                    hele Nederlandse arbeidsmarkt is 1 op de 10 werknemersbanen een baan bij een uitzend-
                                    bureau8. Verder is een aanzienlijk deel van de arbeidsmigranten direct in dienst bij het
                                    bedrijf waar ook het werk wordt verricht.

                                    Economisch onderzoek laat zien dat arbeidsmigranten naar verwachting een structureel
                                    onderdeel vormen van de Nederlandse economie en maatschappij, zelfs in tijden van
                                    recessie.9 Dit heeft te maken met een mismatch op de arbeidsmarkt. Binnen bepaalde
                                    sectoren is veel vraag naar fysieke arbeid aan de onderkant van de loonschalen, maar het
                                    arbeidsaanbod in Nederland kan niet aan die vraag voldoen. Daar springen met name
                                    uitzendbureaus op in door arbeidsmigranten uit andere Europese landen te werven.

                                    Doordat er weinig zicht is op de aantallen arbeidsmigranten in Nederland, wat voor werk zij
                                    doen en waar ze wonen, is het ook lastig aan te geven wat het aandeel arbeidsmigranten is
                                    dat wordt benadeeld door de werkgever of last heeft van misstanden. Het aantal incidenten
                                    waarvan melding wordt gedaan bij toezichthouders en waarover wordt bericht in de media,

‹                      1.3
                                    zijn voldoende reden tot zorg en actie.



                               Situatieschets
                                                                                                                                          ›
                                    Arbeidsmigranten komen meestal naar Nederland via een uitzendbureau (zowel
                                    Nederlandse als buitenlandse). Nederlandse uitzendbureaus werven mensen uit een ander
                                    Europees land en regelen het vervoer naar Nederland. Daar krijgen ze vaak een nul-uren-
                                    contract of een ander oproepcontract, tegen een uurloon op of rond het minimumloon.
                                    Het uitzendbureau regelt vaak ook huisvesting voor de arbeidsmigrant. De kosten daarvan
                                    worden dan van het loon ingehouden – dat mag wettelijk, tot maximaal 25% van het
                                    wettelijk minimumloon – net als de kosten voor een zorgverzekering. In sommige gevallen
                                    zijn arbeidsmigranten in dienst van het bedrijf waar ze werkzaamheden verrichten. Ook dan
                                    regelt de werkgever in veel gevallen de huisvesting en de zorgverzekering, en trekt dat af van
                                    het loon van de arbeidsmigrant.

                                    Er zijn ook veel werkgevers die arbeidsmigranten direct in dienst hebben zonder tussen-
                                    komst van een uitzendbureau. Harde cijfers over de verhouding van inzet van arbeids-
                                    migranten, al of niet met tussenkomst van een uitzendbureau ontbreken, maar een
                                    substantieel aantal arbeidsmigranten werkt zonder tussenkomst van een uitzendbureau,
                                    vooral in de land- en tuinbouw.

                                    Veel werkgevers regelen dit goed. De ‘package deal’ van werk, huisvesting, zorgverzekering
                                    en vervoer kan een goede manier zijn om de arbeidsmigrant te ontzorgen, zodat hij of zij
                                    zich kan richten op het werk. Werkgevers die deze ‘package deal’ netjes regelen, geven vaak
                                    ook daarbuiten blijk van goed werkgeverschap: zij betalen het loon door bij ziekte, zorgen




                                    7 SEO-onderzoek (2020) – ‘Arbeidsmigranten in de land- en tuinbouw’
                                    8 CBS – De Arbeidsmarkt in cijfers (2019)
                                    9 SEO-onderzoek (2018) – ‘De economische waarde van arbeidsmigranten uit Midden-en Oost-Europa voor
                                      Nederland’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>≡   14 | Geen tweederangsburgers




                                   voor kwalitatief goede en betaalbare huisvesting en financieren desgewenst cursussen in
                                   de Nederlandse taal.

                                   Maar er zijn ook werkgevers die de grenzen opzoeken. Zij gebruiken de regelgeving deels als
                                   verdienmodel. Ze besparen bijvoorbeeld op huisvesting door weinig onderhoud te plegen
                                   of meer mensen in een huis te plaatsen dan wenselijk is, maar trekken wel de volle 25% van
                                   het loon af voor huisvesting. Andere werkgevers plaatsen arbeidsmigranten in (voor het
                                   bedrijf goedkopere) huisvesting ver weg van de werklocatie, vervoeren hen van en naar h
                                   et werk en trekken daarvoor forse vervoerskosten van het salaris af, maar geven hun
                                   werknemers geen mogelijkheid om dichter bij het werk te gaan wonen en de lange reistijd
                                   wordt niet vergoed. Er zijn ook werkgevers die door middel van de ET-regeling10 of door te
                                   werken met A1-verklaringen11 extra op de arbeidsmigranten verdienen. Strikt genomen is
                                   dit toegestaan, maar het geeft deze werkgevers een extra manier om een verdienmodel
                                   rondom arbeidsmigranten op te zetten, terwijl de arbeidsmigrant minder sociale zekerheid
                                   overhoudt en in sommige gevallen niet krijgt waar hij of zij recht op heeft. Dit zijn
                                   voorbeelden van praktijken waar de handhaving en het toezicht niet voldoende instrumen-
                                   ten hebben om in te grijpen, maar die toch onwenselijk zijn. De gang naar de rechter, al
                                   dan niet samen met de vakbond of een juridisch adviseur, is voor veel arbeidsmigranten
                                   onbekend of een te grote stap, waardoor deze werkgevers hun gedrag moeiteloos kunnen
                                   voortzetten.

                                   En tot slot zijn er werkgevers waarbij het écht misgaat en waar dat ook bewust gebeurt.
                                   Situaties waar de huisvesting ver ondermaats is en gebruikt wordt om zwart geld wit te

‹                                  wassen. Waar arbeidsmigranten boetes krijgen voor het niet opruimen van afwas of vuile
                                   kleren. Waar arbeidsmigranten, zonder het zelf te weten, onderbetaald worden voor de
                                   overuren die ze gedwongen worden te maken, vakantiegeld niet uitbetaald krijgen of een
                                   hoog aantal uren in korte tijd moeten maken, maar de betaling uitgesmeerd wordt over 26
                                                                                                                                                  ›
                                   weken zodat een WW-uitkering kan worden aangevraagd. En situaties waar arbeidsmigran-
                                   ten worden geïntimideerd door de dagelijks leidinggevende, zodat ze niet durven te klagen
                                   over hun woning, uit angst hun baan te verliezen. In sommige situaties is er zelfs sprake
                                   van mensenhandel, waarbij de arbeidsmigrant wordt uitgebuit door de werkgever of het
                                   uitzendbureau.

                                   Het Aanjaagteam heeft deze drie verschillende typen situaties op verschillende plekken in
                                   Nederland tijdens de werkbezoeken gezien. De werkgevers die het goed geregeld hebben,
                                   laten zien dat die economisch gezond kunnen zijn en netjes met arbeidsmigranten om
                                   kunnen gaan. Daar moeten we trots op zijn en dat zijn ook de voorbeelden die navolging
                                   verdienen. Maar er zijn helaas ook werkgevers die de regelgeving als verdienmodel
                                   gebruiken. En het gebeurt ook dat bij de Inspectie SZW meldingen binnen komen over
                                   grove misstanden bij malafide bedrijven. In dit advies richt het Aanjaagteam zich daarom
                                   op de laatste twee categorieën, met als doel: misstanden de wereld uit helpen, verdienmo-
                                   dellen ten koste van arbeidsmigranten zo veel mogelijk beperken, en de arbeidsmigranten
                                   behandelen zoals alle werknemers in Nederland behandeld zouden moeten worden. Een
                                   belangrijk onderdeel van de oplossing zal zijn dat de bedrijven die het goed en netjes doen
                                   een voorbeeldrol spelen voor de bedrijven die daar nog niet zijn.




                                   10 Dit is een fiscale regeling die het mogelijk maakt om werknemers die in het buitenland wonen en
                                      tijdelijk in Nederland werken, een belastingvrije vergoeding te geven voor extra (huisvestings)kosten die
                                      gemaakt worden omdat zij tijdelijk buiten het land van herkomst werken.
                                   11 Een A1-verklaring is een bewijs dat iemand in een ander EU-land sociale premies afdraagt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>≡   15 | Geen tweederangsburgers




                       1.4 Probleemanalyse
                                   In de praktijk ziet het Aanjaagteam dat arbeidsmigranten vaak niet zelfredzaam zijn.
                                   Ze spreken de Nederlandse taal niet, kennen de Nederlandse regelgeving, instanties en
                                   gebruiken niet, hebben (nog) geen sociaal netwerk waarop ze terug kunnen vallen en
                                   bevinden zich vaak in een zwakke onderhandelingspositie. Ze zijn sterk afhankelijk van
                                   hun werkgever, ongeachte of dat een uitzendbureau is of niet. Deze afhankelijkheid gaat
                                   verder dan het werk en de omstandigheden waaronder dat wordt gedaan. De afhankelijk-
                                   heid speelt ook ten aanzien van de huisvesting en de zorgverzekering omdat de werkgever
                                   dat ook regelt. Gevolg is dat verlies van werk ook vaak het verlies van woonruimte en zorg
                                   betekent. Arbeidsmigranten zijn hierdoor kwetsbaar en durven daarom niet voor zichzelf
                                   op te komen en durven misstanden vaak niet te melden.

                                   Dit staat haaks op het uitgangspunt van de Nederlandse wet- en regelgeving waar arbeids-
                                   migranten mee te maken hebben. Die regelgeving gaat namelijk uit van een zelfredzame
                                   burger, die zijn eigen weg vindt op de Nederlandse arbeidsmarkt en in de Nederlandse
                                   samenleving, en voor zichzelf opkomt als zaken niet naar wens verlopen. Als een werkgever
                                   bijvoorbeeld het loon slechts gedeeltelijk of helemaal niet uitbetaalt, wordt van de
                                   werknemer verwacht dat hij of zij, al dan niet geholpen door een vakbond of juridische
                                   ondersteuning, naar de rechter stapt om het achterstallig loon op te eisen.

                                   In de praktijk doen arbeidsmigranten dat echter zelden. Arbeidsmigranten hebben vaak
                                   niet de kennis over de Nederlandse wet- en regelgeving, worden daar ook niet op gewezen

‹                                  via het eigen sociale netwerk en kennen ook de weg niet naar instanties die kunnen helpen,
                                   zoals vakbonden en andere belangenbehartigers. Arbeidsmigranten die een leven willen
                                   opbouwen in Nederland krijgen ook weinig hulp bij integratie, het leren van de
                                   Nederlandse taal en het opdoen van de nodige kennis om als zelfredzame burger volwaardig
                                                                                                                                ›
                                   deel te kunnen nemen aan het maatschappelijk verkeer.

                                   Daarbij speelt ook dat arbeidsmigranten de situatie in Nederland afzetten tegen de
                                   ervaringen uit het thuisland. De acceptatiegraad om afwijkingen van de Nederlandse
                                   normen en regelgeving te aanvaarden is groter in vergelijking met de Nederlandse werkne-
                                   mer of uitzendkracht. Bovendien komen veel arbeidsmigranten naar Nederland om tijdelijk
                                   te werken, om geld te sparen en na enkele jaren met het gespaarde geld hun positie in het
                                   thuisland te verbeteren. Daarom wil men weinig uitgeven aan het dagelijks levensonder-
                                   houd en accepteert men woon- en levensomstandigheden die naar Nederlandse normen
                                   ongewenst zijn, wat de mogelijkheid geeft aan verkeerde werkgevers om daar voor eigen
                                   gewin misbruik van te maken.

                                   Al met al blijkt in de praktijk dat de uitgangspunten van de wet- en regelgeving rondom
                                   arbeidsmigratie – zelfredzame arbeidsmigranten, die hun weg weten te vinden in Nederland
                                   en voor zichzelf opkomen als hun situatie niet aan Nederlandse normen voldoet – niet te
                                   stroken met de realiteit. Gelukkig maken veel ondernemers daar geen misbruik van en
                                   betonen zij zich een goed werkgever. Maar werkgevers die voor eigen gewin gebruik willen
                                   maken van die kwetsbaarheid, kunnen dat ook gemakkelijk doen, met misstanden en
                                   andere onwenselijke situaties als resultaat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>≡   16 | Geen tweederangsburgers




                       1.5     Wat heeft dit tot gevolg?
                                    Om verschillende redenen is de manier waarop Nederland met arbeidsmigranten omgaat
                                    onwenselijk. In de eerste plaats voor de arbeidsmigranten zelf. In de ergste gevallen hebben
                                    zij te maken met huisvesting en omgangsvormen die ver onder de menselijke maat liggen.
                                    Maar ook in de minder ernstige gevallen betekent de huidige situatie in Nederland dat
                                    arbeidsmigranten niet altijd kunnen rekenen op eerlijk, gezond en veilig werk en een
                                    menswaardige woonsituatie.

                                    Dat heeft ook impact op Nederlandse burgers. Als een deel van de werkgevers of huisvesters
                                    weg lijkt te komen met onderbetaling, overtreding van regelgeving of in meer algemene zin
                                    het niet navolgen van gangbare normen en waarden, ondermijnt dat het draagvlak voor ons
                                    sociale stelsel en ligt een race to the bottom voor de bredere arbeidsmarkt op de loer. Dat is
                                    onwenselijk voor alle inwoners van Nederland.

                                    Ten derde zorgt de problematiek rondom arbeidsmigranten voor problemen in de wijk.
                                    Door het tekort aan goede huisvesting voor arbeidsmigranten worden bijvoorbeeld
                                    etagewoningen in grote steden gebruikt om arbeidsmigranten te huisvesten, waarbij de
                                    etagewoning wordt ‘verkamerd’ en per kamer enkele arbeidsmigranten verblijven. Dat
                                    heeft grote invloed op de sociale samenhang in een wijk: buurtbewoners herkennen hun
                                    buren niet meer en de arbeidsmigranten, die er vaak maar tijdelijk wonen, voelen zich
                                    begrijpelijkerwijs niet betrokken bij de wijk en voelen zich daar ook niet verantwoordelijk
                                    voor. Maar dit komt ook voor in kleinere dorpen en steden met huisvesting van bijvoor-

‹                                   beeld 8 of 10 volwassen arbeidsmigranten in een eengezinswoning, met overlast voor de
                                    lokale bewoners tot gevolg.

                                    Ook uitzendbureaus en andere bedrijven hebben last van de huidige situatie. Doordat
                                                                                                                                     ›
                                    sommige werkgevers de randen van de regelgeving opzoeken of de grenzen over gaan,
                                    kunnen zij tegen lagere kosten opereren. Daardoor ontstaat er oneerlijke concurrentie voor
                                    andere, netjes werkende werkgevers in de markt en hebben zij te maken met een ongelijk
                                    speelveld. Deze oneerlijke concurrentie kan leiden tot een neerwaartse spiraal waarbij het
                                    voor de goede werkgevers steeds moeilijker wordt om er niet aan mee te doen.


                                     Laakkwartier

                                     Tijdens een werkbezoek van het Aanjaagteam aan het Laakkwartier in Den Haag kreeg
                                     het Aanjaagteam een inkijkje in de woonomstandigheden van Oost-Europese
                                     arbeidsmigranten in het Laakkwartier. Bovenwoningen worden verhuurd aan 8 à 10
                                     personen die een matras huren voor 100 euro per week. De kwaliteit van de woning
                                     is slecht. Deze constructies leveren veel geld op. Gevolg is dat woningen worden
                                     opgekocht door partijen die van huur hun verdienmodel hebben gemaakt. Deze
                                     partijen kunnen daardoor vrijkomende woningen opkopen voor prijzen die een
                                     normale particuliere koper niet kan betalen. Gevolg is dat reguliere geïnteresseerde
                                     buurtbewoners geen kansen krijgen. Hierdoor verpaupert de buurt, trekken reguliere
                                     bewoners weg en verschraalt de sociale structuur van de buurt.



                                    Tot slot ziet het Aanjaagteam dat sommige arbeidsmigranten kritischer worden en
                                    vervangen worden door minder kritische groepen. Naar gelang hun thuisland zich verder
                                    economisch ontwikkelt, de groep hier langer werkt en geëmancipeerder wordt, is de groep
                                    minder geneigd om voor een laag loon tegen slechte omstandigheden in Nederland te
                                    komen werken. Hierdoor vindt een verschuiving plaats van de herkomst van arbeidsmigran-
                                    ten. In sectoren waar eerst uitsluitend Poolse mensen werkten, werken nu bijvoorbeeld veel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>≡   17 | Geen tweederangsburgers




                                   Roemenen en Bulgaren. Dit laat zien dat de perverse verdienmodellen nieuwe kwetsbare
                                   groepen opzoeken als een andere groep geëmancipeerder wordt.



                       1.6 Wat is er nodig?
                                   Nederland heeft nieuwe normen en waarden nodig voor de omgang met arbeidsmigranten.
                                   Dat betekent dat we arbeidsmigranten moeten gaan zien en behandelen als gelijkwaardige
                                   en volwaardige deelnemers van onze samenleving. In alle economische scenario’s zijn en blijven
                                   arbeidsmigranten immers werkzaam in Nederland. Daarmee hebben zij ook een vaste plek
                                   in onze samenleving en dat zal in de toekomst niet snel veranderen. Het is belangrijk dat we
                                   erkennen dat arbeidsmigranten deel (zullen blijven) uitmaken van Nederland en dat we
                                   bewust beleid nodig hebben ten aanzien van alle aspecten die arbeidsmigranten betreffen,
                                   net zoals dat voor bijvoorbeeld kenniswerkers het geval is. Dat betekent bijvoorbeeld dat
                                   arbeidsmigranten meegerekend moeten worden bij ontwikkeling van huisvesting in een
                                   regio, dat er voorzieningen moeten zijn om arbeidsmigranten goed te registreren en dat er
                                   mogelijkheden moeten zijn om arbeidsmigranten te helpen bij het ‘goed landen’ in onze
                                   samenleving.

                                   De belangrijkste manier om arbeidsmigranten betere bescherming te bieden is door de
                                   regelgeving aan te scherpen. Het uitgangspunt daarbij is drieledig. Bonafide werkgevers
                                   moeten de ruimte houden om te ondernemen. Werkgevers die de randen van de wet
                                   opzoeken met onwenselijke verdienmodellen, moeten via aangescherpte regelgeving

‹                                  worden gedwongen hun verdienmodel aan te passen. De malafide bedrijven moeten met
                                   de nieuwe regelgeving van de markt worden gehaald, de personen erachter moet het
                                   onmogelijk worden gemaakt om voortdurend opnieuw te beginnen en de inlener moet
                                   worden aangesproken op zijn verantwoordelijkheid.
                                                                                                                                    ›
                                   Dat vergt een sluitend systeem van duidelijke regelgeving, met effectieve handhaving op elk
                                   onderdeel van de keten en controle achteraf. Daarbij is samenwerking tussen alle partners
                                   noodzakelijk – werkgeversorganisaties, de uitzendbranche, vakbonden, gemeenten,
                                   provincies en het Rijk.

                                   Naast het aanscherpen van regelgeving, moeten we de zelfredzaamheid van arbeidsmigranten
                                   stimuleren. We moeten hen beter wegwijs maken in Nederland en een sterkere positie geven
                                   op de arbeidsmarkt, op de woningmarkt en in de samenleving. Dat betekent ook dat de
                                   afhankelijkheid van arbeidsmigranten van hun werkgever moet worden verminderd, en dat
                                   rechten op een laagdrempelige wijze kunnen worden afgedwongen. Alleen op die manier
                                   kunnen arbeidsmigranten weerstand bieden tegen malafide werkgevers en huisbazen, en
                                   kunnen misstanden worden tegengegaan.

                                   En tot slot moeten overheden beter zicht krijgen op arbeidsmigratie. Rijk, provincie en
                                   gemeenten weten nu niet goed wat er speelt in de samenleving met betrekking tot
                                   arbeidsmigranten. Dat bemoeilijkt het maken van goed beleid en effectieve handhaving.
                                   Overheden moeten weten waar arbeidsmigranten wonen, waar ze werken en via welke
                                   werkgever of uitzendbureau dat gebeurt.



                       1.7     Hoe nu verder?
                                   Van arbeidsmigranten tot Nederlandse burgers, van werkgevers tot vakbonden en van linkse
                                   tot rechtse politieke partijen, het Aanjaagteam ziet dat door de hele samenleving mensen
                                   zich herkennen in de noodzaak om ervoor te zorgen dat de misstanden bij arbeidsmigran-
                                   ten verleden tijd worden. Als we daarin slagen, slaan we meerdere vliegen in één klap. We
                                   zorgen ervoor dat alle arbeidsmigranten, net als Nederlandse werkenden, kunnen rekenen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>≡   18 | Geen tweederangsburgers




                                   op goede banen bij werkgevers die netjes met hen omgaan, dat ze kunnen rekenen op
                                   fatsoenlijke huisvesting en op een toegankelijke overheid die hen verder kan helpen als
                                   dat nodig is. We zorgen ervoor dat ondernemers zeker zijn van een gelijk speelveld en van
                                   eerlijke concurrentie, doordat we regelgeving zodanig inrichten dat niemand zich eraan
                                   kan onttrekken. En we verbeteren de sociale samenhang in steden en dorpen, doordat er
                                   werk wordt gemaakt van meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten.

                                   Dit zijn forse ambities. Maar het Aanjaagteam is ervan overtuigd dat, met gezamenlijke en
                                   langdurige inzet van alle stakeholders, een fundamentele verandering mogelijk is.

                                   Dit advies bevat een pakket aan maatregelen dat kan zorgen voor structurele verbetering van
                                   de positie van arbeidsmigranten in Nederland. Dat vraagt allereerst een politieke afweging
                                   om de besluiten te nemen die zorgen voor duurzame verandering in de situatie van
                                   arbeidsmigranten.

                                   De urgentie van de problematiek vraagt erom die besluiten op korte termijn te nemen en
                                   zo snel mogelijk te starten. De implementatie zal doorzettingsvermogen en intensieve
                                   samenwerking vereisen tussen overheden, ondernemers en arbeidsmigranten om de echte
                                   verandering tot stand te brengen. Het Aanjaagteam heeft de afgelopen maanden met
                                   ondernemers, gemeenten en arbeidsmigranten gesproken die samen laten zien dat het
                                   kan: dat goed werkgeverschap samen kan gaan met een economisch rendabel businessplan.
                                   Dat geeft hoop voor de toekomst.



‹                      1.8 De aanbevelingen
                                   Dit tweede advies van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten is gericht op het
                                                                                                                                 ›
                                   structureel verbeteren van de omstandigheden van arbeidsmigranten. De problemen die
                                   het Aanjaagteam in de praktijk heeft geconstateerd vereisen actie op korte termijn. Daarom
                                   heeft het Aanjaagteam gezocht naar oplossingen die op afzienbare termijn implementeer-
                                   baar zijn en is de oplossing niet gericht op fundamentele wijzigingen van het Europese en
                                   Nederlandse arbeidsmarktstelsel. Discussie daarover, onder andere over de mate waarin
                                   flexwerk gewenst is, vindt plaats in het verlengde van het eindrapport ‘In wat voor land
                                   willen wij werken?’ van de Commissie Regulering van Werk onder leiding van Hans
                                   Borstlap12. De uitkomst van die discussie zal van invloed zijn op de positie van alle flex-
                                   werkers in Nederland en daarmee ook op de positie van arbeidsmigranten die vaak
                                   flexwerkers zijn.

                                   In dit advies behandelen we achtereenvolgens een aantal thema’s: de regulering van de
                                   uitzendsector, de registratie van arbeidsmigranten, huisvesting van arbeidsmigranten,
                                   gezondheidszorg en welzijn voor arbeidsmigranten, toezicht en handhaving en de
                                   institutionele inbedding van de aanbevelingen. Per thema volgt een nadere probleem-
                                   analyse, een onderbouwing van de oplossingsrichting waarvoor we hebben gekozen en
                                   de belangrijkste aanbevelingen op het thema. Vervolgens worden de aanbevelingen
                                   opgesomd. Die zijn gericht aan de Rijksoverheid, maar ook aan provincies en gemeenten,
                                   en aan werkgevers- of werknemersorganisaties.




                                   12 Bijlagen bij Kamerstuk 29 544, nr. 970.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>≡   19 | Geen tweederangsburgers




          Betere beheersing van                                                                                    Zicht krijgen op
               de uitzendsector             H2                                                              H3     arbeidsmigratie

     2.1.A Verplicht certificering van uitzendbureaus                        3.1.A Actieve zorgplicht voor werkgevers ten aanzien van registratie
     2.1.B Verplicht het gebruik van de g-rekening                           3.1.B Registreer contactgegevens van arbeidsmigranten in de BRP
     2.1.C Waarborgsom                                                       3.1.C Registreer het feitelijke verblijfsadres

     2.1.D Inhoudelijke controle door de KvK                                 3.1.D Gebruik signalen uit de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit
     2.1.E Aansprakelijkheid van de inlener                                  3.1.E Goede registratie is een onderdeel is van de certificering
     2.1.F Bestuursrechtelijk bestuursverbod                                 3.1.F Toezicht op de registratie van arbeidsmigranten
     2.1.G Meldplicht bij ongelukken voor uitzendbureaus                     3.2.A RNI-loketten, naast registratiepunt ook informatiepunt
     2.1.H Buitenlandse uitzendbureaus                                       3.2.B Maak gebruik DigiD mogelijk

     2.2.A Due diligence in jaarverslagen
     2.2.B Gegarandeerd minimumloon voor de eerste 2 maanden
     2.2.C Geen schulden opbouwen                                                                                  Gezondheid en welzijn
                                                                                                           H5      van Arbeidsmigranten
     2.2.D Transparantie over de minimum inhuuruurprijs
                                                                                            5.1.A Regel verlengde zorgfaciliteiten
     Meer en betere huisvesting                                                             5.1.B Bevorder toegankelijkheid van de verzekeringspolis
       voor Arbeidsmigranten
                                            H4
                                                                                            5.1.C Voldoende medische voorzieningen in de regio
     4.1.A Inzicht in bestaande sturingsmogelijkheden

     4.1.B Invoering verhuurdersvergunning                                                                         Betere handhaving

‹    4.1.C Handhaving door gemeenten

     4.2.A Afspraken over de landelijke opgave en

           gemeentelijke opgave
                                                                   Arbeids
                                                                   migrant
                                                                                                           H6      en toezicht
                                                                                            6.1.A Samenhang in toezicht
                                                                                            6.1.B Gegevensuitwisseling
                                                                                                                                                       ›
     4.2.B Regionale deals voor meer huisvesting                                            6.1.C Meer capaciteit
     4.2.C Effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid                                        6.1.D Grensoverschrijdend werken
     4.3.A Integreer het SNF- en AKF-keurmerk                                               6.1.E Onaangekondigd inspecteren en meldplicht
     4.3.B Overgang naar de nieuwe norm                                                           aan Inspectie SZW

     4.3.C Aangepaste oppervlakte norm in het Bouwbesluit                                   6.2.A Omgekeerde bewijslast
     4.3.D Geïntegreerd SNF/AKF keurmerk voor overige woonvormen                            6.3.A: Toezicht op registratie
     4.3.E Samenwerking tussen gemeenten en keurmerken
           in de handhaving
                                                                                                                   Institutionele inbedding
     4.4.A Een zelfstandig huurcontract voor alle woonvormen
                                                                                                           H7      van arbeidsmigratie
     4.4.B Ontkoppeling huur- en arbeidscontract op papier                   7.1.A Betrek arbeidsmigranten bij de beleidsontwikkeling
           en in de praktijk                                                       en beleidsuitvoering

                                                                             7.1.B Stel integratietrajecten open voor arbeidsmigranten
                                                                             7.2.A Jaarlijkse rapportage arbeidsmigranten voor de Tweede Kamer
                                                                             7.2.B Regel wetswijzigingen in een verzamelwet
                                                                             7.2.C Stel een Expertteam arbeidsmigranten in
                                                                             7.2.D Verbeterde toegang tot het recht: arbeidscommissie

                                                                             7.2.E Maak gericht beleid rondom arbeidsmigratie op lokaal niveau
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>≡   20 | Geen tweederangsburgers




        2              Betere beheersing van de uitzendsector


                                   Veel arbeidsmigranten in Nederland werken voor een uitzendbureau. En die speelt vaak
                                   een grote rol in het leven van een arbeidsmigrant. Vaak zijn het uitzendbureaus die gericht
                                   mensen werven in hun thuisland om in Nederland te komen werken. Ze regelen het vervoer
                                   naar Nederland en verzorgen eenmaal in Nederland de huisvesting, zorgverzekering en
                                   helpen de arbeidsmigrant met de registratie. Het Aanjaagteam heeft veel voorbeelden
                                   gezien van uitzendbureaus die dat goed doen en de arbeidsmigranten actief begeleiden
                                   tijdens hun verblijf in Nederland. Dat is een vorm van service die door de arbeidsmigrant
                                   wordt gewaardeerd en vaak ook wordt gevraagd. Ook grotere werkgevers die gebruik maken
                                   van arbeidsmigranten die direct in (tijdelijke) loondienst zijn doen dit. Hiervoor geldt: als
                                   het goed gebeurt heeft het toegevoegde waarde voor de arbeidsmigrant en de werkgever.

                                   Helaas heeft het Aanjaagteam moeten constateren dat er ook uitzendbureaus en werkgevers
                                   zijn die niet goed omgaan met de arbeidsmigranten en waarbij misstanden worden
                                   geconstateerd, zowel in het gecertificeerde als het niet-gecertificeerde deel van de sector13.
                                   Dat zijn vaak bedrijven die van de arbeidsmigrant een verdienmodel maken, door zo veel
                                   mogelijk te besparen op kosten die ze voor de arbeidsmigrant maken. Deze bedrijven
                                   sjoemelen met de salarisadministratie, laten hen te veel uren maken, houden allerlei

‹                                  bedragen in op het loon, vragen een onnodig hoge vergoeding voor transport, eisen boetes
                                   voor vreemde huisregels en besparen geld door te veel mensen in een huis onder te
                                   brengen en huisvesting slecht te onderhouden. En als de arbeidsmigrant klaagt, verliest
                                   hij werk, woonruimte en zorgverzekering en staat hij in een vreemd land op straat.
                                                                                                                                    ›
                                    Casus: Ruben

                                    Ruben (36) is een Spaanse arbeidsmigrant die via een uitzendbureau bij een distributi-
                                    eentrum werkt als order picker met een minimumloon van ongeveer 1700 euro bruto
                                    per maand. Hij woont op een vakantiepark samen met twee andere arbeidsmigranten,
                                    waar ze gezamenlijk 1500 euro per maand betalen voor een bungalow. Daar komt nog
                                    ziektekostenverzekering bovenop, afdracht voor vervoer naar het werk, voor werk-
                                    schoenen en kleding en voor gebruik van de wasmachine. Als Ruben klaagt riskeert
                                    hij dat hij zowel zijn baan als zijn daaraan gekoppelde huisvesting verliest.

                                    Het uitzendbureau verdient niet alleen aan de arbeid die Ruben verricht, maar heeft
                                    ook een verdienmodel ontwikkeld op de andere aspecten. Doordat Ruben afhankelijk
                                    is van het uitzendbureau voor huisvesting, vervoer en werk, heeft hij het gevoel weinig
                                    andere keuzes te hebben dan zijn situatie te accepteren en vooral de misstanden niet
                                    te melden.



                                   Het initiële idee van uitzendwerk, waarbij uitzendbedrijven een allocatiefunctie vervullen
                                   op de arbeidsmarkt en bedrijven helpen ‘piek en ziek’ op te vangen, is in de loop van de
                                   jaren overgegaan in uitzendwerk als standaardmodel voor laag- of ongeschoold werk. In
                                   de praktijk zijn er weinig arbeidsmigranten die een arbeidsovereenkomst hebben bij het
                                   bedrijf waar ze daadwerkelijk werken, voor onbepaalde tijd met een vaste arbeidsuren-



                                   13 Zie paragraaf 2.1 voor nadere toelichting op het systeem van certificatie, of kijk op
                                      www.normeringarbeid.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>≡   21 | Geen tweederangsburgers




                                    omvang, ondanks dat zij vaak structureel werk verrichten. In plaats daarvan werken ze via
                                    een uitzendbureau, op een nul-urencontract, en is er weinig uitzicht op een vaste aanstel-
                                    ling. Als overgang naar een andere fase dreigt, worden ze via een ander uitzendbureau ter
                                    beschikking gesteld en starten weer in de eerste fase. Door die onzekerheid over hun positie
                                    voelen de arbeidsmigranten de druk om door te werken als ze eigenlijk ziek zijn. Bovendien
                                    durven ze vaak niet te klagen over de woon- of werkomstandigheden uit vrees dat zij, door
                                    het uitzendbeding, direct hun werk verliezen en daarmee ook hun woonruimte en
                                    zorgverzekering.

                                    Arbeidsmigranten kunnen door hun zwakke positie op de arbeidsmarkt blijven hangen
                                    in fase A met uitzendbeding (geen werk of ziek, dan eindigt uitzendovereenkomst). Het
                                    Aanjaagteam wijst in dit verband op de begin dit jaar uitgebrachte adviezen van de
                                    Commissie Regulering van Werk om tijdelijke contractvormen alleen voor echt tijdelijk
                                    werk in te zetten. Het Aanjaagteam gaat niet nader in op het doorstromen van uitzend-
                                    krachten tussen verschillende fases, omdat dit al geadresseerd is door de commissie
                                    Borstlap. Aanpassingen in het verlengde van de commissie Borstlap zullen ook doorwerken
                                    op de positie van de arbeidsmigrant.

                                    Sinds de afschaffing van de vergunningsplicht in 199814 zijn er vrijwel geen drempels meer
                                    om een uitzendbureau te beginnen en is er een wildgroei ontstaan. Er zijn op dit moment
                                    ongeveer 14.000 uitzendbureaus actief in Nederland15. Slechts een derde van deze uitzend-
                                    bureaus is gecertificeerd volgens het keurmerk van de Stichting Normering van Arbeid
                                    (SNA). Daarnaast zijn er, naast een verplichte inschrijving van een uitzendbureau bij de

‹                                   Kamer van Koophandel (KvK) geen extra eisen gesteld en wordt geen inhoudelijke check
                                    gedaan. Dit betekent dat voor het merendeel geen ingebouwde checks bestaan of de
                                    onderneming alles volgens de regels doet. Daarnaast is er kritiek op de waarde van het
                                    keurmerk waardoor werknemersorganisaties uit het keurmerk zijn gestapt. De werknemers-
                                                                                                                                                   ›
                                    organisaties waren van mening dat de verbeteringen niet snel genoeg gerealiseerd werden
                                    en dat werknemers in bepaalde situaties niet krijgen waar ze (ook volgens de cao) recht op
                                    hebben.




                               Gecertificeerde                                                                ABU/NBBU leden
                               uitzendbureau’s                                                                In 2019 was 82% van alle
                                                                                                              uitzendkrachten in dienst
          34%                  Van de totaal 14.000
                               uitzendbureau’s zijn er                              82%                       van ABU leden (587) en
                               4794 (34%) gecertificeerd.                                                     NBBU leden (1273).




                                    14 Vanaf 1970 had Nederland een vergunningstelsel om de branche te reguleren. Deze werd met de
                                       invoering van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) in 1998 uiteindelijk
                                       afgeschaft.
                                    15 Bij de KvK zijn er rond de 25.000 bedrijven ingeschreven die het uit- en doorlenen van arbeid als
                                       hoofdactiviteit hebben, maar het CBS geeft aan dat er zo’n 14.000 bedrijven daadwerkelijk actief zijn als
                                       uitzendbureau. Daarnaast zijn er ook nog veel bedrijven die uitzenden als nevenactiviteit hebben, zoals
                                       bij bijvoorbeeld schoonmaakbedrijven, bouwbedrijven of tuinders wel voorkomt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>≡   22 | Geen tweederangsburgers




                                    Het goede voorbeeld

                                    Er zijn verschillende schrijnende verhalen van uitzendbureaus die op alle aspecten
                                    van een arbeidsmigrant extra proberen te verdienen door de afhankelijkheid van de
                                    arbeidsmigrant te misbruiken. Het Aanjaagteam heeft ook voorbeelden gezien van
                                    uitzendbureaus die alles wel netjes regelen en soms zelfs verder dan dat gaan om
                                    de arbeidsmigrant een aangenaam verblijf in Nederland te laten hebben.

                                    Zo sprak het Aanjaagteam een uitzendbureau die alle arbeidsmigranten een inkom-
                                    stengarantie biedt voor de eerste periode, zodat een arbeidsmigrant gegarandeerd
                                    het loon krijgt dat is afgesproken, ook als er in het begin nog niet genoeg werk is. Het
                                    uitzendbureau in kwestie stelt dat het steeds moeilijker wordt om arbeidsmigranten
                                    te vinden die in Nederland willen werken, zodat zij deze extra service bieden opdat
                                    de arbeidsmigranten blijven of na het tijdelijke werk graag terugkomen.



                                   De Inspectie SZW heeft op dit moment, met de huidige capaciteit, een inspectiedekking16
                                   van slechts 1% van de sector, waardoor de pakkans bij misstanden klein is17. Hierdoor
                                   kunnen kwaadwillende uitzenders wegkomen met onwenselijke en malafide praktijken.
                                   Uitzenders die wel in de problemen komen door effectief toezicht vanuit de Inspectie SZW,
                                   de Stichting Naleving Cao voor Uitzendkrachten (SNCU) of door kritische vragen vanuit
                                   de SNA over de certificeringseisen, stappen uit de certificering voordat het certificaat kan
                                   worden ingetrokken of beëindigen het uitzendbureau en starten direct een nieuw uitzend-

‹                                  bureau onder een andere naam en eventueel met een andere bestuurder. Momenteel is
                                   geen sprake van een sluitend systeem van checks and balances dat de ‘rotte appels’ eruit haalt
                                   en houdt.
                                                                                                                                                ›
                                   Het Aanjaagteam ziet in de uitzendsector heel duidelijk de drie lagen terugkomen van de
                                   bonafide en welwillende uitzenders, de uitzenders die de grenzen opzoeken van wat mag
                                   en daar soms overheen gaan, en de uitzenders die bewust malafide praktijken toepassen
                                   zoals oplichting of uitbuiting. Hetzelfde geldt voor de inleners, de werkgevers bij wie
                                   het daadwerkelijke werk plaatsvindt. In veelvoorkomende gevallen werken inleners en
                                   uitzendbureaus nauw samen bij die misstanden. Gevolg is oneerlijke concurrentie tussen
                                   zowel uitzenders onderling als tussen inleners, waarbij een ‘race to the bottom’ onvermijdelijk
                                   lijkt.

                                   m al deze redenen moet de regelgeving voor uitzendbureaus fors worden aangescherpt,
                                   zodat alleen uitzendbureaus die zich netjes gedragen op de markt kunnen opereren.
                                   Bovendien moeten arbeidsvoorwaarden zodanig worden ingericht, dat arbeidsmigranten
                                   minder afhankelijk worden van hun uitzendbureau.




                                   16 Het aantal bedrijven dat de Inspectie jaarlijks bereikt met haar interventies.
                                   17 In 2023 zal de inspectiedekking verdubbelen naar 2% op grond van de uitbreiding van de Inspectie SZW
                                      waartoe in het huidige regeerakkoord is besloten. Dit cijfer en het begrip ‘inspectiedekking’ zijn
                                      ontleend aan de tabel met ICF-doelstellingen die jaarlijks wordt opgenomen in de begrotingen en
                                      jaarverslagen van SZW en van de Inspectie SZW. Overeenkomstig de meerjarenprogrammering van de
                                      Inspectie, is voor het programma uitzendbureaus verdubbeling van de capaciteit voorzien (in 2022 t.o.v.
                                      2018). Zie Kamerstukken II 2018/19, 35 000-XV, nr. 10.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>≡   23 | Geen tweederangsburgers




                                     Casus: Duitsland

                                     Het Aanjaagteam heeft met interesse gekeken naar Duitsland. Tijdens de coronacrisis
                                     is daar besloten dat er in de vleesverwerkende industrie niet meer met uitzendkrach-
                                     ten mag worden gewerkt, maar dat iedereen in dienst moet worden genomen. Dit
                                     kan bijdragen aan een betere bescherming van arbeidsmigranten. In Nederland is
                                     een soortgelijke regeling opgenomen in de Postwet en de Wet wegvervoer goederen,
                                     waarbij er niet of slechts beperkt met uitzendkrachten mag worden gewerkt. Daarbij
                                     wordt de capaciteit van de Duitse Arbeidsinspectie uitgebreid tot een niveau dat 5%
                                     van de bedrijven wordt geïnspecteerd (dit in vergelijking tot de huidige 1% in
                                     Nederland die in 2023 tot 2% zal zijn gestegen) in combinatie met een wettelijke
                                     meldplicht voor werkgevers die met arbeidsmigranten werken.

                                     Echter, er wordt op de Nederlandse arbeidsmarkt in vergelijking met Duitsland veel
                                     meer gebruik gemaakt van uitzendkrachten, in allerlei sectoren. De problemen
                                     waarmee arbeidsmigranten worden geconfronteerd doen zich dus ook voor in
                                     verschillende sectoren voor en beperken zich niet tot alleen de vleesverwerkende
                                     industrie. Daarom zijn de aanbevelingen van het Aanjaagteam erop gericht de
                                     onwenselijke aspecten uitzendwerk in den brede aan te pakken, en niet alleen
                                     sectoraal. Dit zou volgens het Aanjaagteam voldoende moeten zijn om misstanden
                                     bij arbeidsmigranten tegen te gaan en de afhankelijkheid van arbeidsmigranten van
                                     hun werkgever tegen te gaan.



‹                      2.1     Een sluitend systeem waarin alleen bonafide uitzendbureaus een
                                                                                                                                         ›
                               kans maken

                                    De uitzendsector moet beter beheerst worden, zodat malafide uitzendbureaus effectief van
                                    de markt kunnen worden geweerd. Dat is volgens het Aanjaagteam één van de belangrijkste
                                    manieren om arbeidsmigranten beter te beschermen en hun positie op de Nederlandse
                                    arbeidsmarkt te versterken. Uitzendbureaus zijn vaak de centrale speler in alles wat met
                                    arbeidsmigranten van doen heeft. Het beter beheersen van de uitzendsector is in het belang
                                    van de uitzendsector, de inlenende bedrijven en in het belang van de arbeidsmigrant.
                                    Aanpassing van wet- en regelgeving is nodig om de uitzendsector te ontdoen van de
                                    malafide uitzendbureaus en een gelijk speelveld te bewerkstelligen. Bonafide uitzenders,
                                    die al aan veel van de eisen voldoen, krijgen door een betere beheersing van de uitzend-
                                    sector meer en eerlijker kansen voor nieuwe opdrachten.

                                    Het Aanjaagteam doet voorstellen die samen tot een sluitend systeem moeten leiden.
                                    De kern van het voorstel is een verplichte certificering voor elk uitzendbureau om op de
                                    Nederlandse markt te kunnen opereren. Dit telt niet alleen voor uitzendbureaus, maar voor
                                    alle partijen die bemiddelen in arbeid, zoals payrolbedrijven.18 De verplichte certificering
                                    moet ingebed zijn in een stelsel van toezicht van private en publieke partijen; waarover
                                    meer in het hoofdstuk over toezicht en handhaving. Naast de verplichte certificering is
                                    het nodig dat aanvullende voorwaarden worden gesteld aan beginnende en bestaande
                                    uitzenders. Inleners mogen alleen met gecertificeerde uitzendbureaus werken op straffe
                                    van een boete. Tot slot stellen we voor handhavende partijen meer instrumenten te geven
                                    om malafide bedrijven aan te pakken, onder andere door een bestuursrechtelijk
                                    bestuursverbod.



                                    18 Alle ondernemingen die in de KvK staan ingeschreven voor ‘Arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en
                                       personeelsbeheer’ en dus een SBI-code hebben die beginnen met 78.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>≡   24 | Geen tweederangsburgers




                               A   Verplicht certificering van uitzendbureaus
                                   De belangrijkste manier om ervoor te zorgen dat alle uitzendbureaus op de Nederlandse
                                   markt zich gedragen naar de regels van goed werkgeverschap en malafide uitzendbureaus
                                   van de markt te weren, is door de eisen aan te scherpen om als uitzendbureau te mogen
                                   opereren. Het Aanjaagteam stelt voor om dit met een uitgebreide en verplichte certificering
                                   te regelen. Een certificeringssysteem met structurele toetsing, zorgt voor een soort
                                   APK-keuring van uitzendbureaus, waardoor malafide ondernemingen minder makkelijk op
                                   de Nederlandse arbeidsmarkt kunnen opereren. De bestaande praktijk van certificering
                                   moet worden versterkt en verplicht voor elk uitzendbureau.

                                   De Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) zou moeten worden aangepast
                                   zodat alle uitzendbureaus gecertificeerd worden door een certificeringsinstantie die
                                   geaccrediteerd is voor uitzendwerk door de Raad voor Accreditatie. Dit moet ook gelden
                                   voor uitzendbureaus die buiten Nederland zijn gevestigd en uitzendkrachten in Nederland
                                   ter beschikking stellen, via de route van dezelfde eisen die aan de in Nederland verplicht
                                   aanwezige administratie wordt gesteld.19 Daarmee kan ook worden voorkomen dat
                                   Nederlandse eisen aan het werken via een uitzendbureau worden omzeild door het
                                   opzetten van een constructie in het buitenland. Hieruit volgt ook dat de grensoverschrij-
                                   dende samenwerking in het toezicht versterkt zal moeten worden (zie ook aanbeveling
                                   6.1.D).

                                   De Kamer van Koophandel dient te toetsen bij de verstrekker van het certificaat of certifice-
                                   ring aanwezig is als voorwaarde voor inschrijving voor arbeidsbemiddeling, uitzendbu-

‹                                  reaus, uitleenbureaus, banenpools of payrolling (personeelsbeheer) (SBI-code beginnend
                                   met 78). Startende uitzendbureaus dienen zich eerst aan te melden bij de certificerende
                                   instelling waar getoetst wordt of aan de startvoorwaarden (o.a. kennis van wet- en regel-
                                   geving, adequaat ingerichte administratie, etc.) is voldaan. Bij voldoende voorbereiding
                                                                                                                                   ›
                                   van het startende uitzendbureau wordt een tijdelijk certificaat verstrekt en vanaf dat
                                   moment gaat de proefperiode voor het startende uitzendbureau in. Deze proefperiode
                                   duurt 3 maanden met een mogelijke verlenging van maximaal 2 maanden. Het startende
                                   uitzendbureau kan zich met toewijzing van de voorlopige certificering inschrijven bij de KvK
                                   voor een termijn van 3 maanden, zodat zeker 2 maal loonbetaling heeft plaatsgevonden,
                                   hetgeen een voorwaarde is voor de certificerende instelling om te kunnen toetsen. Een
                                   verlenging met 2 maanden kan éénmalig worden gegeven door de certificerende instelling
                                   om de certificering alsnog te behalen. Indien het startende uitzendbureau geen certificering
                                   krijgt, zal de KvK deze uitschrijven voor uitzendwerk. Hier zal echter nog wel een wettelijke
                                   grondslag voor moeten worden gecreëerd. De verstrekker van de certificaten kan vervolgens
                                   een signaal richting Inspectie SZW en de Belastingdienst afgeven.




                                   19 Voor Nederlandse uitzendbureaus zal NEN-norm 4400-1 blijven gelden, waar voor buitenlandse
                                      uitzendbureaus NEN-norm 4400-2 zal blijven gelden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>≡       25 | Geen tweederangsburgers




                                                               KvK

    schrijft in voor arbeidsbemiddeling                         toetst aanwezigheid certificering UZB                            toetst inschrijving UZB


                            UZB                                      leent in/stelt beschikbaar                                  Inlener
          UZB vraagt certificering aan

                                                                                                                              meldt ernstige situatie bij ISZW

                                                       Certificerende instelling

                                                               accrediteert               Uitschrijvingsbevoegd                  controleert

                                                                                                                                 Publiek
                                                               RvA                                                               Toezicht
                                                                                                                                 controleert


‹                                         Om tot een volwaardige verplichte certificering te kunnen komen dienen de reeds bestaan-
                                          de eisen uit bestaande keurmerken (zoals bijv. de Stichting Normering Arbeid (SNA))
                                                                                                                                                                 ›
                                          uitgebreid te worden met een toets op de volgende punten:
                                          - Naleving van de in de betreffende sector geldende algemeen verbindend verklaarde cao
                                             in het algemeen en de loonbetaling in het bijzonder;
                                          - De aanwezigheid van goedkeurende controleverklaring door een accountant;20
                                          - Controleer of de RI&E21 van de inlener beschikbaar wordt gesteld aan de uitzendkrachten
                                             en of de uitzendkrachten actief worden geïnformeerd bij welke arbodienst(en) ze terecht
                                             kunnen met werk-gerelateerde gezondheidsklachten;
                                          - Actief invulling geven aan de zorgplicht om te bewerkstelligen dat buitenlandse
                                             uitzendkrachten correct met actueel Nederlands verblijfsadres en contactgegevens staan
                                             ingeschreven in de Basis Registratie Personen (BRP) (zie ook hoofdstuk registratie);
                                          - Alle uitzendkrachten waarvoor een zorgpremie wordt afgedragen ontvangen een zorgpas
                                             en/of de zorgpolis binnen een redelijke termijn en gericht aan hun eigen woon- of
                                             verblijfadres in Nederland of aan het e-mailadres;
                                          - Er mag geen sprake zijn van een bestuursverbod bij één van de bestuurders of feitelijk
                                             leidinggevenden;
                                          - Indien er huisvesting wordt aangeboden en/of huisvestingskosten worden ingehouden
                                             op het loon, is de huisvesting gecertificeerd door het SNF- of AKF-keurmerk;
                                          - Er is een waarborgsom gestort (zie aanbeveling 2.1.C) en aangevuld indien nodig;
                                          - Er wordt gebruik gemaakt van een g-rekening (zie aanbeveling 2.1.B)
                                          - Een onherroepelijke boete van Inspectie SZW, Belastingdienst of een strafrechtelijke
                                             sanctie kan leiden tot het intrekken van een certificaat.




                                          20 Indien een uitzendbureau korter dan een jaar actief is, kan deze eis pas na een jaar worden
                                             gecontroleerd.
                                          21 Risico-inventarisatie en -evaluatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>≡   26 | Geen tweederangsburgers




                                   Daarnaast dient onderdeel van het verplichte certificaat te zijn dat periodiek (bij voorkeur
                                   jaarlijks of vaker indien nodig) getoetst wordt of nog aan alle eisen voldaan wordt om het
                                   certificaat te behouden.

                                   De werkwijze van de certificering van uitzendbureaus zou naar analogie van bijvoorbeeld
                                   het certificatiestelsel arbodiensten kunnen worden opgezet. Het Aanjaagteam beveelt aan
                                   dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), in afstemming met sociale
                                   partners met de Raad voor Accreditatie in gesprek gaat om het schema van eisen, de manier
                                   waarop conformiteit met de eisen moet worden vastgesteld en de sanctieregeling te
                                   bespreken, voordat het wordt vastgelegd. Daarbij is het belangrijk om tot objectief
                                   toetsbare criteria of normen te komen zodat duidelijk is aan welke eisen een uitzendbureau
                                   dient te voldoen. Het Aanjaagteam laat open welke partij de certificering mag verstrekken.
                                   Door of namens de minister van SZW kunnen de certificerende instanties worden aan-
                                   gewezen die mogen toetsen en/of de certificering mogen toekennen. Dit is conform het
                                   kabinetsbeleid omtrent certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid.22

                                   Een sluitend stelsel van verplichte certificering is de belangrijkste maatregel om de
                                   uitzendbranche beter te kunnen beheersen. Het gebruik van de g-rekening en de waarborg-
                                   som kunnen daaraan worden toegevoegd.

                               B   Verplicht het gebruik van de g-rekening
                                   De g-rekening is een geblokkeerde bankrekening. Van deze rekening kan alleen geld naar
                                   een speciaal gironummer van de Belastingdienst en naar andere g-rekeningen worden

‹                                  overgemaakt. Als het uitzendbureau de loonheffingen niet betaalt, kan de g-rekening
                                   worden aangesproken. Dan is de inlener hiervoor aansprakelijk. Indien het bedrag voor de
                                   uitzendkrachten op een g-rekening is gestort, dan kan de Belastingdienst hier direct bij. Alle
                                   uitzendbureaus zouden om die reden verplicht gebruik moeten maken van een g-rekening.
                                                                                                                                    ›
                                   Omdat inleners ook aansprakelijk zijn als het uitzendbureau de loonheffingen niet betaalt,
                                   moeten inleners gewezen worden op het gebruik van de g-rekening om belastingen en
                                   premies te betalen en zo gevrijwaard te worden voor aansprakelijkheid door de
                                   Belastingdienst wanneer een uitzendbureau in gebreke blijft.

                               C   Waarborgsom
                                   Het komt regelmatig voor dat malafide uitzendbureaus, als het hen te heet onder de voeten
                                   wordt, een turboliquidatie ondergaan en daarmee niet meer hun verplichtingen voor salaris
                                   en boetes kunnen nakomen. Het Aanjaagteam adviseert daarom om een waarborgsom in
                                   te voeren voor uitzendbureaus, om te garanderen dat lonen te allen tijde kunnen worden
                                   uitbetaald en boetes altijd kunnen worden voldaan. De aanwezigheid van een waarborgsom
                                   sluit effectief de weg naar een turboliquidatie af, de toetsvraag daarvoor is immers of de
                                   vennootschap geen activa (meer) heeft. Een waarborgsom impliceert het bezit van activa.
                                   Aangezien de g-rekening zekerheid biedt ten aanzien van de loonheffing, is de waarborg-
                                   som beperkt tot achterstallig salaris en boetes en niet bedoeld voor de loonheffing. De
                                   waarborgsom wordt ook in België gebruikt waarbij een bedrag van €75.000 wordt gehan-
                                   teerd. Door de Tweede Kamer is reeds de wens geuit om te komen tot een waarborgsom
                                   en dit wordt voorbereid door het Ministerie van SZW.

                                   Het Aanjaagteam stelt voor om het mogelijk te maken boetes van Inspectie SZW, achter-
                                   stallig loon en schadebetalingen aan werknemers uit de waarborgsom te betalen. Als
                                   vanwege het ontbreken van de administratie geen loonberekening kan worden gemaakt,
                                   wordt uitgegaan van een achterstallig loonbedrag van twee maanden voltijds minimum-
                                   loon (zie ook aanbeveling 2.2.B) of zoveel langer als de arbeidsmigrant kan aantonen dat



                                   22 TK 2015–2016, 29 304, nr. 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>≡   27 | Geen tweederangsburgers




                                   de werkrelatie met het uitzendbureau langer bestaat. Daarna dient het uitzendbureau de
                                   waarborgsom weer tot het initiële niveau aan te vullen. Indien dit niet binnen een bepaalde
                                   termijn gebeurt, vervalt het certificaat.

                               D   Inhoudelijke controle door de KvK
                                   De KvK controleert elk uitzendbureau bij inschrijving op het bezit van een geldig certificaat,
                                   een Verklaring Omtrent Gedrag en of er sprake is van een bestuursverbod of andere
                                   weigeringsgrond. Het Aanjaagteam beveelt aan om een wettelijke grondslag te creëren
                                   om deze controle mogelijk te maken. Bij uitschrijving van de onderneming zal de KvK een
                                   signaal aan Inspectie SZW en/of Belastingdienst verstrekken indien er vermoedelijk sprake
                                   is van ongerechtvaardigde uitschrijving. Indien een van de beide toezichthouders kan
                                   aantonen dat er sprake is van ongerechtvaardigde uitschrijving, bijvoorbeeld doordat er
                                   openstaande schulden zijn verzwegen, dan kan dit leiden tot directe oplegging van een
                                   bestuursrechtelijk bestuursverbod (zie onder F). Op deze manier wordt voorkomen dat
                                   bestuurders of de feitelijk leidinggevenden van uitzendbureaus zich aan het zicht onttrek
                                   ken door zich onterecht uit te schrijven en wordt voorkomen dat ze zich opnieuw met een
                                   nieuw bureau inschrijven. Indien ze tussentijds al ingeschreven zijn, leidt dit tot directe
                                   uitschrijving. Daarnaast bestaat nog de mogelijkheid om een strafrechtelijke sanctie op te
                                   leggen (valsheid in geschrifte) op grond van het gegeven dat de bestuurder zich onder valse
                                   voorwendselen heeft uitgeschreven.

                               E   Aansprakelijkheid van de inlener
                                   Om te garanderen dat er alleen gecertificeerde uitzendbureaus op de markt opereren, moet

‹                                  de verantwoordelijkheid voor goed werkgeverschap bij zowel de inlener als de uitzender
                                   worden neergelegd. Daarom zouden bedrijven die gebruik maken van niet-gecertificeerde
                                   uitzendbureaus een bestuurlijke boete moeten worden opgelegd. Het Aanjaagteam stelt
                                   hierbij een boeteregime voor als bij illegale arbeid: een bedrag ter hoogte van 8.000 euro
                                                                                                                                               ›
                                   per uitzendkracht en een vermenigvuldigingsfactor bij recidive.23

                               F   Bestuursrechtelijk bestuursverbod
                                   Om ervoor te zorgen dat een malafide ondernemer niet opnieuw een uitzendbureau kan
                                   oprichten om door te gaan met onwettige praktijken, adviseert het Aanjaagteam dat er
                                   een bestuursrechtelijk bestuursverbod komt voor malafide bestuurders. Dat verbod moet
                                   kunnen worden opgelegd aan de eigenaar, de bestuurder of aan de feitelijk leidinggevende.
                                   Dit geeft handhavende instanties een extra instrument dat zij kan inzetten richting
                                   veelplegers die regelmatig de fiscale- en arbeidswetten overtreden. De certificerende
                                   instelling dient bij de certificering van een onderneming te controleren of er geen civiel-
                                   dan wel bestuursrechtelijk bestuursverbod is ingesteld.

                               G   Meldplicht bij ongelukken voor uitzendbureaus
                                   Eén op de vier geregistreerde slachtoffers van een arbeidsongeval is uitzendkracht of
                                   zelfstandige24. Op dit moment heeft het uitzendbureau geen rol of verantwoordelijkheid bij
                                   arbeidsongevallen en ook niet bij het melden van een arbeidsongeval. Het uitzendbureau
                                   heeft als werkgever van de uitzendkracht wel een verantwoordelijkheid. Meldingsplichtige
                                   arbeidsongevallen betreffen dodelijk of blijvend letsel en/of ziekenhuisopname. Het
                                   uitzendbureau zal in een normale situatie daar altijd over worden geïnformeerd door
                                   de inlener of betrokkene in verband met tijdelijk of niet meer kunnen werken. Het
                                   Aanjaagteam stelt voor om een verplichting in de Arbowetgeving op te nemen voor de
                                   uitzender om arbeidsongevallen te melden bij de Inspectie SZW. De inlener behoudt




                                   23 Bij herhaling van eenzelfde of soortgelijke overtreding binnen vijf jaar, kan de boete worden verhoogd
                                      met 50%, 100% of 200%.
                                   24 https://www.inspectieszw.nl/actueel/nieuws/2020/02/27/
                                      aantal-arbeidsongevallen-neemt-toe-inspectie-szw-gaat-strenger-toezien-op-preventie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>≡   28 | Geen tweederangsburgers




                                   de verplichting om arbeidsongevallen te melden en deze verplichting wordt uitgebreid met
                                   de verplichting van de inlener om arbeidsongevallen ook bij het uitzendbureau te melden.
                                   In het kader van de zorgplicht van het uitzendbureau jegens de uitzendkracht, dient in de
                                   Arbeidsomstandighedenwet te worden vastgelegd dat het uitzendbureau verplicht is om na
                                   een meldingsplichtig arbeidsongeval na te gaan of de nodige maatregelen zijn genomen
                                   teneinde de veiligheid te waarborgen, voordat de uitzendkracht of andere uitzendkrachten
                                   (weer) aan de slag gaan bij betreffende inlener.

                               H   Buitenlandse uitzendbureaus
                                   Het komt voor dat werknemers via een buitenlands uitzendbureau tewerkgesteld worden in
                                   Nederland. Het Aanjaagteam heeft met het systeem van een sluitende certificering ook voor
                                   ogen dat deze gaat gelden voor buitenlandse uitzendbureaus. Er wordt daarom geadviseerd
                                   om te kijken naar de geldende normering (NEN 4400-2), hier – in samenspraak met de Raad
                                   voor Accreditatie – realistische normeringen voor buitenlandse uitzendbureaus te stellen en
                                   tevens deugdelijke handhaving op te zetten (zie hiervoor ook aanbeveling 6.1.D).




                       2.2 Cao-afspraken om eerlijk werk te garanderen
                               A   Due diligence in jaarverslagen
                                   Naar analogie van het Engelse systeem adviseert het Aanjaagteam in jaarverslagen bij
                                   inleners en uitzenders nadrukkelijk aspecten van eerlijk werk en goed werkgeverschap op

‹                                  te nemen. Het is al gebruikelijk om dit ten aanzien van andere bedrijfsvoeringaspecten te
                                   doen, zoals duurzaamheid en diversiteit. Het is goed om dezelfde transparantie te bewerk-
                                   stelligen ten aanzien van goed werkgeverschap, waarbij het Aanjaagteam adviseert nader
                                   te bezien in hoeverre deze verplichting ook voor eenmanszaken en/of VOF’s kan gelden.
                                                                                                                                 ›
                                   Het kan dan gaan om onderwerpen zoals: hoe wordt de huisvesting geregeld (wanneer
                                   het uitzendbureau daar ook verantwoordelijk voor is)? Hoe is de zorgverzekering geregeld?
                                   Welke arbeidsvoorwaarden zijn vanuit de regelgeving en cao van toepassing (zoals bijvoor-
                                   beeld arbeidsduur en toeslagen)? Hierin zou ook aandacht moeten worden besteed aan
                                   gezonde en veilige arbeidsomstandigheden voor uitzendkrachten. Deze transparantie
                                   stimuleert bewuste keuzes van bedrijven en haar bestuurders over eerlijk, gezond en veilig
                                   werk en zorgt ervoor dat zij maatschappelijk kunnen worden aangesproken als zij met
                                   niet-gecertificeerde en onbetrouwbare uitzendbureaus samenwerken.

                               B   Gegarandeerd minimumloon voor de eerste 2 maanden
                                   Op het moment dat iemand in een ander land wordt geworven en vervolgens een grote
                                   afstand aflegt om ergens te gaan werken (zoals een arbeidsmigrant), dan mag de uitzend-
                                   kracht er ook van uit kunnen gaan dat er echt werk is. Er zijn arbeidsmigranten die naar
                                   Nederland komen met de belofte van een 40-urige werkweek en vervolgens een nul-uren-
                                   contract krijgen en in de praktijk een zeer beperkt aantal uren werk krijgen, bijvoorbeeld
                                   8 uur per week. De kosten van huisvesting gaan evenwel door, waardoor schulden ontstaan
                                   aan de uitzender of huisvester, of men moet op het eigen spaargeld interen. Dit probleem is
                                   nadrukkelijk aangedragen door de vakbonden en het Aanjaagteam heeft ook zelf gesproken
                                   met enkele arbeidsmigranten die dit is overkomen.

                                   Werkgevers benadrukken hierbij dat arbeidsmigranten bij de werving niet altijd eerlijk zijn
                                   over de competenties waarover ze beschikken waardoor ze niet kunnen worden ingezet
                                   zoals bedoeld. Een goede werving in het thuisland zou evenwel moeten borgen dat de
                                   arbeidsmigrant beschikt over de gewenste competenties om in Nederland meteen aan de
                                   slag te kunnen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>≡   29 | Geen tweederangsburgers




                                   Daarom is het Aanjaagteam van mening dat de werkgever (meestal een uitzendbureau) die
                                   de betrokkene naar Nederland heeft laten komen, het risico moet dragen als er minder werk
                                   is dan van tevoren aan de uitzendkracht is beloofd. De uitzendkracht zou daarom recht
                                   moeten hebben op minimaal twee maanden voltijds minimumloon, ongeacht het feitelijk
                                   aantal gewerkte uren. Het Aanjaagteam beveelt aan dat sociale partners hierover afspraken
                                   maken in de cao. Kosten voor dit gegarandeerde minimumloon kunnen worden gedeeld
                                   door het uitzendbureau en de inlener, hetgeen in het contract tussen uitzender en inlener
                                   kan worden vastgelegd.

                                   Het Aanjaagteam adviseert om sociale partners een jaar de tijd te gunnen om dit vast te
                                   leggen in cao’s. Mocht dit niet lukken, dan is het wenselijk dit als een algemeen geldende
                                   wettelijke verplichting vast te leggen.

                               C   Geen schulden opbouwen
                                   Sociale partners zouden in de cao van de uitzendbranche de afspraak moeten maken dat
                                   het niet toegestaan is om schulden op te bouwen, bijvoorbeeld voor de reis naar Nederland
                                   of het woon-werkverkeer. Sommige arbeidsmigranten beginnen namelijk al met een
                                   achterstand, omdat zij bij het uitzendbureau waarvoor zij werken eerst een schuld moeten
                                   aflossen voordat zij hun eerste loon ontvangen. Dit maakt arbeidsmigranten afhankelijk
                                   van het uitzendbureau en kwetsbaar voor uitbuiting.

                                   Ook hier adviseert het Aanjaagteam om sociale partners de tijd te gunnen dit vast te leggen
                                   in cao’s, maar indien dat in overwegende mate niet lukt een en ander wettelijk te regelen.

‹                              D   Transparantie over de minimum inhuuruurprijs
                                   Het systeem van verplichte certificering van uitzendbureaus zal volgens het Aanjaagteam
                                   leiden tot een verbeterslag op de uitzendmarkt en malafide uitzendbureaus uit de markt
                                                                                                                                              ›
                                   halen. Voor het geval dat de gewenste effecten van deze verplichte certificering uitblijven,
                                   heeft het Aanjaagteam nadere opties bekeken.

                                   Indien inleners op de kostprijs blijven drukken en er hierdoor wordt geconcurreerd op
                                   loonkosten en slechte huisvesting, is er meer nodig om ook de inlener op zijn verantwoor-
                                   delijkheid te wijzen wat betreft de uitzendkracht. Het Aanjaagteam adviseert in die situatie
                                   dat sociale partners in alle cao’s een minimum inhuuruurprijs afspreken voor uitzend-
                                   krachten. Daarmee wordt een bodem in de markt gelegd waardoor sectoren met grote
                                   concurrentiedruk dat niet meer kunnen afwentelen op het uitzendbureau, en via het
                                   uitzendbureau op de arbeidsmigrant. Met een minimum inhuuruurprijs, die rekening
                                   houdt met het minimumloon binnen een cao25 en verdere kosten die een uitzendbureau
                                   moet maken, weet een inlener tegen welke prijs er minimaal uitzendkrachten kunnen
                                   worden ingezet, en gaan we de ‘race to the bottom’ tegen. Een minimum inhuuruurprijs kan
                                   transparantie en duidelijkheid bieden voor zowel inlener als uitzender. Aangezien het
                                   naleven van de cao een toetscriterium is in de certificering, is geborgd dat inleners niet
                                   onder de minimum inhuurprijs kunnen inlenen.

                                   Mocht het nodig zijn om een minimum inhuuruurprijs in te voeren, dan adviseert het
                                   Aanjaagteam om cao partijen gedurende 1 jaar de tijd te gunnen om tot een minimum
                                   inhuuruurprijs te komen. Indien dat in overwegende mate niet lukt of indien de Autoriteit
                                   Consument en Markt (ACM) op grond van het kartelverbod concludeert dat een dergelijke
                                   afspraak niet mogelijk is, dan adviseert het Aanjaagteam om een wettelijke grondslag te
                                   creëren voor een minimum inhuuruurtarief gebaseerd op het minimumloon met een door
                                   sociale partners vast te stellen opslag voor de kosten van arbeidsbemiddeling.



                                   25 Het is belangrijk dat duidelijk is welk cao loon van toepassing is en daarom zouden in alle Cao’s een
                                      vergewisbepaling moeten zijn opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>≡   30 | Geen tweederangsburgers




        3              Zicht krijgen op arbeidsmigratie


                                   EU-burgers zijn vrij om te reizen, te werken en zich te vestigen in andere EU-lidstaten. Als zij
                                   langer dan vier maanden in Nederland verblijven, moeten zij zich registreren als ingezetene
                                   van een gemeente in de BRP. Als iemand korter dan vier maanden (binnen een tijdsbestek
                                   van zes maanden) in Nederland komt werken, volstaat een inschrijving als ‘niet-ingezetene’.
                                   Diegene schrijft zich dan in bij de RNI. Daardoor krijgt hij of zij een BSN dat nodig is om in
                                   Nederland te kunnen werken, maar er worden geen verblijfsadres in Nederland of andere
                                   contactgegevens vastgelegd in de BRP.26

                                   Doordat geen actueel verblijfsadres in de RNI wordt vastgelegd, hebben Nederlandse
                                   overheden slecht zicht op arbeidsmigranten. Onbekend is hoeveel arbeidsmigranten er in
                                   Nederland zijn, waar zij in Nederland wonen en er zijn geen gegevens beschikbaar om
                                   contact met hen op te nemen via email of telefoon. Dit bemoeilijkt het formuleren van
                                   beleid ten aanzien van arbeidsmigranten, zowel op nationaal als op provinciaal en
                                   gemeentelijk niveau en maakt het moeilijk om contact op te nemen. Het Aanjaagteam heeft
                                   in de verschillende werkbezoeken en gesprekken gezien hoe deze problematiek rondom
                                   registratie van arbeidsmigranten doorwerkt in misstanden op andere terreinen zoals
                                   wonen. Zo is het voor gemeenten moeilijk om te handhaven op huisvesting op het moment

‹                                  dat geen zicht is op de verblijfsadressen van arbeidsmigranten (wat op dit moment nog
                                   onmogelijk is via de inschrijving in de RNI). Daarnaast zijn arbeidsmigranten soms voor
                                   instanties onvindbaar, waardoor het moeilijk is om gerichte hulp te geven.
                                                                                                                                      ›
                                   De registratieproblematiek heeft meerdere verschijningsvormen. Ten eerste zijn er
                                   arbeidsmigranten die onterecht niet zijn ingeschreven als ingezetenen, terwijl zij langer in
                                   Nederland verblijven. Ten tweede zijn er arbeidsmigranten die terecht alleen ingeschreven
                                   staan als niet-ingezetenen, maar omdat de verblijfplaats niet wordt vastgelegd, kan er geen
                                   contact worden opgenomen, behalve door post te sturen naar het buitenlandse adres.
                                   Daarnaast is er ook sprake van een ‘vervuild’ register, doordat arbeidsmigranten hun vertrek
                                   uit Nederland niet melden of niet doorgeven dat zij binnen Nederland zijn verhuisd. Het
                                   Aanjaagteam heeft ook signalen ontvangen dat gemeenten weigeren arbeidsmigranten in
                                   te schrijven, ondanks de wettelijke verplichting die is vastgelegd in de Wet BRP, op locaties
                                   die geen woonbestemming hebben, zoals tijdelijke huisvestingslocaties met logies
                                   bestemming (bijv. vakantieparken).


                                    Op bezoek bij ongeregistreerde arbeidsmigranten

                                    De gemeenten Boxtel en Sint-Michielsgestel zijn proactief op zoek naar arbeidsmi-
                                    granten die wonen in hun gemeente, maar niet juist staan ingeschreven. Daarvoor
                                    gaat een speciaal bureau, Bureau Legitiem, op huisbezoek bij arbeidsmigranten als er
                                    een sterke indicatie is dat er op een adres arbeidsmigranten wonen terwijl dit bij de
                                    gemeente nog niet bekend is. Tijdens de huisbezoeken horen arbeidsmigranten eerst
                                    in hun eigen taal waaróm de gemeente langskomt. Daarna worden ze gevraagd om
                                    zich zo snel mogelijk in te schrijven, waarvoor ook inschrijfformulieren in de eigen taal
                                    beschikbaar zijn. De gemeenten werken daarnaast aan een flyer om de arbeidsmigran-
                                    ten welkom te heten en hen te wijzen op belangrijke informatie en contactgegevens in
                                    het geval van nood.



                                   26 Het Register Niet Ingezetenen (RNI) is een onderdeel van de Basis Registratie Personen (BRP).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>≡   31 | Geen tweederangsburgers




                                    Om gericht beleid op arbeidsmigratie te maken, is het van belang zicht te hebben op het
                                    aantal arbeidsmigranten dat in Nederland verblijft en om zicht te hebben op de verblijf-
                                    plaats. Daarom is het Aanjaagteam van mening dat de registratie van arbeidsmigranten
                                    sterk moet worden verbeterd. Dat vraagt om een aantal maatregelen. Ten eerste adviseren
                                    wij de zorgplicht van de werkgever jegens de arbeidsmigrant te expliciteren. De werkgever
                                    (meestal het uitzendbureau) dient actief invulling te geven aan de zorgplicht jegens de
                                    arbeidsmigrant door een correcte registratie in de BRP met feitelijke verblijfsplaats
                                    (bijvoorbeeld zorgdragen dat betrokkene naar de gemeente gaat en daarbij actief wordt
                                    geholpen aangezien de arbeidsmigrant meestal niet weet hoe dat moet en waar hij of zij
                                    moet zijn). Dit moet blijken uit de administratie. De werkgever en de inlener dienen te allen
                                    tijde te beschikken over de persoonsgegevens (naam, BSN, etc.) en contactgegevens
                                    (telefoonnummer, feitelijk verblijfsadres en e-mail) van alle werknemers en uitzendkrach-
                                    ten. Daarnaast dienen gemeenten zich te houden aan de Wet BRP en elke arbeidsmigrant
                                    die daarom vraagt in te schrijven, ongeacht de ruimtelijke ordeningbestemming (RO) van
                                    de locatie. Op basis van het gebruik van het BSN in de loonheffingsketen in combinatie met
                                    het al of niet vastgelegd zijn van een actueel Nederlands verblijfsadres in de RNI, kunnen
                                    werkgevers worden geïdentificeerd.

                                    Om een goed en volledig beeld te krijgen van arbeidsmigratie in Nederland, moeten
                                    verschillende partijen, zoals gemeenten, Belastingdienst, Inspectie SZW, UWV, werkgevers
                                    en de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) samenwerken en gegevens kunnen
                                    uitwisselen om vast te kunnen stellen of partijen doen wat vereist is.



‹                      3.1     Verbeter de registratiesystemen om beter zicht te krijgen op
                                                                                                                                      ›
                               arbeidsmigratie

                               A    Actieve zorgplicht voor werkgevers ten aanzien van registratie
                                    Om de registratie van arbeidsmigranten vanaf de start van hun verblijf op orde te krijgen,
                                    adviseert het Aanjaagteam om een actieve zorgplicht in te voeren voor werkgevers ten
                                    aanzien van de registratie van arbeidskrachten uit het buitenland (zie ook aanbeveling
                                    2.1 A). De formele werkgever, meestal het uitzendbureau, wordt dan medeverantwoordelijk
                                    voor een correcte registratie van de arbeidsmigranten. Daartoe dient de werkgever te
                                    bewerkstelligen dat de arbeidsmigrant zich minimaal één dag voor aanvang van de
                                    werkzaamheden meldt bij het RNI-loket. Dit sluit aan bij de bestaande verplichtingen voor
                                    werkgevers in de loonheffing. Voor gedetacheerde arbeidsmigranten en verschillende
                                    zelfstandigen bestaat een dergelijke meldplicht al. De werkgever zou daarnaast de arbeids-
                                    migrant actief moeten informeren over rechten en plichten die samenhangen met het
                                    verblijf in Nederland (i.c. de plicht om zich in de BRP/RNI te laten inschrijven als ingezetene
                                    van een gemeente).

                                    De actieve zorgplicht geldt ook bij beëindiging van de werkzaamheden en/of het beëindi-
                                    gen van de verblijfsituatie waarbij de werkgever informatie doorgeeft aan het RNI-loket
                                    indien de relatie met een arbeidsmigrant eindigt.

                               B    Registreer contactgegevens van arbeidsmigranten in de BRP
                                    Op dit moment hebben gemeenten en overheidsinstanties geen manier om arbeidsmigran-
                                    ten te benaderen als zij niet met een woonadres in de BRP staan geregistreerd. Het
                                    ministerie van BZK zou daarom bij de doorontwikkeling van de BRP hoge prioriteit moeten
                                    geven aan de verbeteringen voor zicht op verblijf in Nederland en contactmogelijkheden
                                    met niet-ingezetenen. Het Aanjaagteam adviseert om de wet- en regelgeving rondom de
                                    BRP zodanig aan te passen dat contactgegevens (e-mailadressen en telefoonnummers) en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>≡   32 | Geen tweederangsburgers




                                   verblijfsadressen van niet-ingezetenen die tijdelijk in Nederland zijn, kunnen worden
                                   geregistreerd in de BRP/RNI.

                               C   Registreer het feitelijke verblijfsadres en borg dat alle ingeschrevenen
                                   meetellen bij het bepalen van de uitkeringen uit het gemeentefonds
                                   Er zijn gemeenten die weigeren arbeidsmigranten in te schrijven op een locatie die geen
                                   woonbestemming heeft. Hierdoor wordt het zicht op de daadwerkelijke verblijfplaatsen
                                   van arbeidsmigranten belemmerd. In wet- en regelgeving omtrent de BRP is vastgelegd dat
                                   gemeenten een inschrijvingsplicht hebben, ongeacht de RO-bestemming van het object
                                   van verblijf. Gemeenten leven de wet niet na uit vrees dat rechten op een woonbestemming
                                   ontstaan waar dat vanuit RO-perspectief ongewenst is. Probleem is dat gevreesd wordt
                                   dat door registratie expliciet wordt dat gemeenten wonen op een niet-woonbestemming
                                   legitimeren, waardoor rechten gaan ontstaan. In de praktijk leiden deze botsende belangen
                                   tot het niet registreren van arbeidsmigranten die bijvoorbeeld op vakantieparken of op
                                   bedrijfslocaties verblijven.

                                   Het is belangrijk dat de terughoudendheid bij gemeenten voor registratie wordt weg-
                                   genomen door duidelijke instructies over hoe om te gaan met de inschrijving. Daarnaast
                                   moeten gemeenten hierop worden aangesproken door de provincie en het ministerie van
                                   BZK.

                                   Overigens hebben gemeenten een belang bij een goede registratie van het aantal inwoners
                                   in de gemeente. Dit is relevant voor het vaststellen van de bijdragen uit het gemeentefonds

‹                                  omdat het aantal inwoners daar één van de criteria is dat op basis van de BRP-registratie
                                   plaats vindt. Het Aanjaagteam pleit er daarom voor ook de met tijdelijk verblijfsadres
                                   ingeschrevenen mee te tellen als inwoners bij de uitkeringen uit het Gemeentefonds.
                                   Immers, deze mensen maken ook gebruik van de gemeentelijke infrastructuur en
                                                                                                                                 ›
                                   voorziezingen.

                               D   Gebruik signalen uit de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit
                                   De LAA is een effectief middel om de registratie in gemeenten te verbeteren. Er is een
                                   wetsvoorstel van de staatssecretaris van BZK in voorbereiding om de aanpak wettelijk te
                                   verankeren, waarbij de minister van BZK een permanente rol krijgt om gemeenten via
                                   de LAA te ondersteunen bij adresonderzoek. Tot nu toe richtte de LAA zich voornamelijk
                                   op inwoners van gemeenten. De LAA zou ook gebruikt moeten worden om signalen van
                                   uitvoeringsorganisaties (waaronder UWV, Belastingdienst, SVB, Dienst Uitvoering
                                   Onderwijs (DUO), Inspectie SZW) over vermoedelijk verblijf in Nederland van niet-ingezete-
                                   nen door de gemeenten te laten onderzoeken. De huidige LAA-pilot moet daarom worden
                                   uitgebreid naar alle gemeenten. Op regelmatige basis zouden bestandsvergelijkingen
                                   tussen de BRP, de Polisadministratie van UWV en Beheer van Relaties van de Belastingdienst
                                   moeten worden uitgevoerd om inconsistenties op te sporen en op te lossen: welke BSN’s
                                   worden gebruikt in de loonaangifte met een onbekend verblijfsadres in Nederland? Of juist
                                   omgekeerd: welke BSN’s met een verblijfsadres komen juist niet meer voor in de loon-
                                   aangifte keten? Vervolgens kunnen de werkgevers die gebruik maken van deze BSN’s
                                   worden benaderd en kunnen de gemeenten waarin deze werkgevers zijn gevestigd worden
                                   geïnformeerd.

                                   Diverse gemeenten die deelnemen aan LAA, combineren LAA-signalen met een multi-
                                   disciplinaire aanpak. Zo wordt niet alleen adrescontrole gedaan vanuit burgerzaken maar
                                   ook van vanuit het sociaal domein of wonen. Tijdens huisbezoek worden problemen als
                                   zorg of schulden zichtbaar en kan de gemeente ondersteuning bieden.

                                   Haagse Pandenbrigade. Hierin werken onder andere de diensten Publiekszaken, Sociale
                                   Zaken en Bouw- en Woningtoezicht verenigd in één handhavingsapparaat samen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>≡   33 | Geen tweederangsburgers




                               E   Zorg dat een goede registratie onderdeel is van de certificering
                                   Gegeven de zorgplicht dienen werkgevers (meestal uitzendbureaus) arbeidsmigranten te
                                   helpen om zich goed in te laten schrijven bij een gemeente. Zorg voor een grondslag
                                   waarmee gegevensuitwisseling tussen werkgevers, de RvIG en gemeenten mogelijk wordt,
                                   om de contact- en verblijfsgegevens te kunnen registreren in de BRP. Bijvoorbeeld om met
                                   behulp van het BSN van werknemers te controleren of en hoe de uitzendkrachten staan
                                   ingeschreven in het BRP. In het kader van de zorgplicht zouden werkgevers daarnaast de
                                   plicht moeten krijgen om te bewerkstelligen dat de arbeidsmigrant goed en met het juiste
                                   verblijfsadres is ingeschreven in de BRP. De certificerende instelling toetst of de werkgever
                                   voldoende invulling geeft aan die zorgplicht, bijvoorbeeld door het opstellen van een
                                   protocol. Dit geeft een extra prikkel om arbeidsmigranten die in dienst worden genomen
                                   te stimuleren om zich goed in te schrijven.

                               F   Toezicht op de registratie van arbeidsmigranten
                                   Om de systematiek van het registreren sluitend te maken, is een feedbackcyclus nodig. Het
                                   Aanjaagteam stelt een feedbackcyclus voor waarbij het BSN in de loonaangifteketen wordt
                                   vergeleken met de BRP/RNI. Enerzijds kan op basis daarvan worden vastgesteld van welke
                                   BSN’s die in de loonaangifte worden gebruikt, geen Nederlands verblijfsadres bekend is.
                                   Anderzijds geeft dit informatie over de RNI-ingeschrevenen met een verblijfsadres in
                                   Nederland, waarvan het BSN niet (meer) wordt gebruikt in de loonaangifte. Deze informatie
                                   zou periodiek, bijvoorbeeld maandelijks, kunnen worden gedeeld met alle gemeenten en
                                   betreffende werkgevers. Op basis daarvan kunnen de RvIG of gemeenten acties ondernemen
                                   richting betreffende werkgevers, zodat werkgevers vervolgens kunnen bewerkstelligen dat

‹                                  arbeidsmigranten alsnog een correct verblijfsadres doorgeven aan de gemeente.

                                   De RvIG krijgt hierbij dus een gegevensverwerkende rol. Maar ook actieve betrokkenheid
                                   van UWV en de Belastingdienst is noodzakelijk. RvIG, UWV en Belastingdienst zouden
                                                                                                                                   ›
                                   samen onder leiding van RvIG de voorgestelde feedbackcyclus moeten uitwerken. Het
                                   Aanjaagteam legt hierbij het voortouw bij RvIG, omdat het ministerie van BZK, samen
                                   met de RvIG, de eerst aangewezene is voor de kwaliteit van de BRP en de RNI.

                                   Toezichthouders, zowel de privaatrechtelijk certificerende als de publiekrechtelijke
                                   toezichthouders, dienen ook over deze informatie te kunnen beschikken om dit te
                                   betrekken bij de gemeenschappelijke risicoanalyse en het gecoördineerd inzetten van
                                   de toezichtcapaciteit.



                       3.2 Verbeter de dienstverlening aan arbeidsmigranten
                               A   RNI-loketten, naast registratiepunt ook informatiepunt
                                   Het RNI-loket, waarvan er 19 zijn, is een fysieke plek waar alle nieuwe arbeidsmigranten
                                   zich dienen te melden om zich te registeren. Vervolgens krijgen zij een BSN waarmee zij
                                   in Nederland kunnen werken. Dit biedt een goede kans om de arbeidsmigrant ook te
                                   informeren over hoe zaken in Nederland geregeld zijn en zouden moeten gaan: informatie
                                   over huisvesting, zorgverzekeringen en rechten en plichten van werknemers en uitzend-
                                   krachten. In dat verband is het raadzaam om samenwerking te bewerkstelligen tussen de
                                   RNI-loketten en belangenbehartigers van arbeidsmigranten, zodat ook via deze weg wordt
                                   bijgedragen aan bewustwording van rechten en keuzemogelijkheden in Nederland, zodat
                                   de zelfredzaamheid wordt vergroot.

                                   Het Aanjaagteam constateert dat gemeentelijke overheden gerichte inspanningen leveren
                                   voor kennismigranten en expats, zoals bijvoorbeeld ‘The Hague International Centre’,
                                   maar dat een dergelijke dienstverlening aan arbeidsmigranten ontbreekt. De RNI-loketten
                                   zouden daarnaast beter kunnen aansluiten bij de plekken waar veel nieuwe arbeidsmigran-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>≡   34 | Geen tweederangsburgers




                                   ten tijdelijk seizoenswerk komen verrichten, bijvoorbeeld door het instellen van een
                                   ‘mobiel RNI-loket’ of het openen van een nieuwe locatie.

                                   Naar aanleiding van het eerste advies van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
                                   is het kabinet gestart met het bouwen van een Centraal Informatiepunt:
                                   www.workinginnl.nl27. Arbeidsmigranten kunnen op dit nieuwe informatiepunt in de eigen
                                   taal informatie over hun rechten en plichten vinden en wanneer ze daarmee nog niet
                                   afdoende geholpen zijn, kunnen zij contact opnemen met Stichting FairWork. Dit informa-
                                   tiepunt zal eind november gelanceerd worden en zal verder uitgebouwd in de aankomende
                                   ma anden. Hierbij zal ook nadrukkelijk gekeken gaan worden naar de goede ervaringen in
                                   Duitsland, waar het ‘Faire mobilität’ project al zeer succesvol is. De RNI-loketten en andere
                                   partners kunnen het centraal informatiepunt aanprijzen en verder verspreiden onder hun
                                   doelgroep.

                               B   Maak gebruik DigiD mogelijk
                                   Sinds kort is het voor alle burgers van de EER28 mogelijk om een DigiD aan te vragen en
                                   daarmee gebruik te maken van de digitale dienstverlening van de overheid.29 Dit biedt
                                   perspectief voor het gebruik van de digitale dienstverlening van de overheid. Maak het
                                   gebruik voor arbeidsmigranten mogelijk, zorg voor informatievoorzieningen en vergemak-
                                   kelijk indien mogelijk de aanvraag. Bijvoorbeeld door uitgifte via de RNI-loketten mogelijk
                                   te maken. Onderzoek of door gebruik van DigiD bepaalde dienstverlening voor arbeidsmi-
                                   granten makkelijker toegankelijk kan worden gemaakt, waardoor ze minder afhankelijk
                                   worden van intermediairs. Zorg voor informatie in verschillende talen. Bekijk daarnaast

‹                                  ook de mogelijkheden om aan te haken bij het Europese eIDAS30, waarmee in de toekomst
                                   ook gebruik van het door het land van herkomst uitgegeven middel gemaakt kan worden.                      ›




                                   27 Dit Centraal Informatiepunt zal eind november gelanceerd worden.
                                   28 De landen van de Europese Economische Ruimte zijn de lidstaten van de EU, Noorwegen, IJsland en
                                      Zwitserland.
                                   29 Regeling van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 31 augustus 2020,
                                      nr. 2020-0000000755, houdende wijziging van de Regeling voorzieningen GDI in verband met
                                      uitbreiding van de kring van rechthebbenden op DigiD met betrouwbaarheidsniveau laag.
                                   30 eIDAS staat voor ‘Electronic Identities And Trust Services’. Met eIDAS hebben de Europese lidstaten
                                      afspraken gemaakt om dezelfde begrippen, betrouwbaarheidsniveaus en onderlinge digitale
                                      infrastructuur te gebruiken. Een onderdeel van de verordening is het grensoverschrijdend gebruik van
                                      Europees erkende inlogmiddelen, waardoor een arbeidsmigrant de eigen nationale variant van de
                                      DigiD, ook voor Nederlandse diensten zou moeten kunnen gebruiken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>≡   35 | Geen tweederangsburgers




        4              Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten


                                   Het Aanjaagteam is de afgelopen maanden op werkbezoek geweest bij verschillende
                                   plekken waar huisvesting voor arbeidsmigranten goed geregeld is. Zo hebben we gezien
                                   hoe telers huisvesting op het werkterrein regelen, soms sober maar netjes, in andere
                                   gevallen zeer behoorlijk met uitgebreide faciliteiten op het terrein. Ook zijn we op bezoek
                                   geweest bij gloednieuwe campussen met 24-uurs-beheer, opgezet door werkgevers in
                                   samenwerking met regionale overheden, met voldoende woonruimte en goede faciliteiten.
                                   Op verschillende locaties is het uitgangspunt uit het eerste advies van het Aanjaagteam,
                                   één persoon per slaapkamer, bovendien al werkelijkheid geworden. Dat blijkt ook econo-
                                   misch te passen. Op andere locaties worden kamers gebouwd voor twee personen tegen
                                   een redelijk huurbedrag per maand – een prima eerste stap op weg naar eigen kamers voor
                                   elke arbeidsmigrant.

                                   Maar we hebben ook gezien dat sommige arbeidsmigranten in ondermaatse, verloederde
                                   huisvesting met weinig faciliteiten leven, waarvoor zij veel geld moeten betalen. Voor de
                                   arbeidsmigrant is de consequentie daarvan dat een groot deel van het salaris op gaat aan
                                   huisvesting, terwijl men niets durft te zeggen over de kwaliteit van de huisvesting vanwege
                                   de vrees het werk (en daarmee de woning) te verliezen. Voor de omgeving kan de onder-

‹                                  maatse huisvesting voor overlast zorgen, doordat er simpelweg te veel mensen in één huis
                                   wonen. En waar arbeidsmigranten in grote aantallen wonen op plekken die daar niet voor
                                   bedoeld zijn (bovenwoningen, gezinswoningen of antikraakpanden) zorgt dit voor overlast.
                                   Het tijdelijke karakter van de bewoning leidt ertoe dat weinig tot niet wordt geparticipeerd
                                                                                                                                    ›
                                   in de sociale structuur van de buurt. Deze problematiek geldt in meer of mindere mate ook
                                   voor andere groepen als studenten en statushouders. Gemeenten moeten die problematiek
                                   integraal bekijken. De problematiek rondom huisvesting van arbeidsmigranten is niet
                                   nieuw: in 2012 is er een ‘Nationale Verklaring van Partijen’ gesloten om (tijdelijke) huisves-
                                   ting van arbeidsmigranten te realiseren. De ondertekenaars van destijds zijn ook partijen
                                   die nu een rol spelen: ministerie van BZK, VNG, Aedes, ABU, NBBU, VIA, LTO, het voormalig
                                   Productschap Vee en Vlees, CNV, FNV, PLON en enkele bestuurders van direct betrokken
                                   gemeenten zoals Westland, Den Haag en Rotterdam.31 Hoewel het akkoord 30.000 bedden
                                   heeft opgeleverd, is de vraag naar huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten sterker
                                   gegroeid dan de Nationale Verklaring heeft kunnen realiseren.32

                                   Schaarste op de woningmarkt, ook voor arbeidsmigranten
                                   De arbeidsmigrant en de werkgever die huisvesting regelt voor de arbeidsmigrant – vaak
                                   een uitzendbureau – zijn beiden partij op de Nederlandse woningmarkt die momenteel
                                   gekenmerkt wordt door schaarste aan allerlei woningtypen.33 Er is nu een tekort van 322.000
                                   woningen op de woningmarkt. Dat leidt tot hogere prijzen waardoor starters en zwakkere
                                   groepen zoals dak- en thuislozen, statushouders en arbeidsmigranten moeilijk tot niet
                                   op een normale manier aan een woning kunnen komen. Dit geeft ruimte aan malafide
                                   verhuurders die misbruik maken van deze situatie met slechtere kwaliteit van huisvesting
                                   tegen hoge prijzen Doordat de registratie van arbeidsmigranten niet sluitend is, bestaat
                                   geen helder beeld van het tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten. Het Kennis-
                                   centrum Arbeidsmigranten spreekt over een tekort van 150.000 bedden.34 Naar verwachting


                                   31 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/richtlijnen/2012/04/11/
                                      nationale-verklaring-tijdelijke-huisvesting-eu-arbeidsmigranten
                                   32 https://vng.nl/nieuws/stand-van-zaken-huisvesting-arbeidsmigranten
                                   33 BZK, Staat van de Woningmarkt 2020.
                                   34 https://hetkenniscentrumarbeidsmigranten.nl/themas/wonen/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>≡   36 | Geen tweederangsburgers




                                   zal in de toekomst schaarste blijven bestaan op de woningmarkt: waar nu een tekort is van
                                   4,2% van de woningvoorraad, streeft het kabinet ernaar dit terug te brengen naar 2% van de
                                   woningvoorraad in 2035.

                                   Het huidige tempo waarmee extra huisvesting beschikbaar komt voor arbeidsmigranten
                                   schiet ernstig tekort. Om in een periode van drie jaar het tekort op te lossen en de 150.000
                                   extra bedden te realiseren, zouden 50.000 bedden per jaar moeten worden gecreëerd. Dat
                                   tempo wordt nu niet gehaald: in 2020 worden ongeveer 10.000 bedden gerealiseerd door
                                   de bouw van 72 zogenaamde flexprojecten.35

                                   Doordat onvoldoende geschikte huisvesting beschikbaar is voor arbeidsmigranten, komen
                                   zij regelmatig te wonen in andere onderkomens. Huisvesters en werkgevers maken in
                                   principe onderscheid naar ‘short stay’, voor bewoning tot 12 maanden, ‘mid stay’, voor
                                   bewoning vanaf 12 maanden maar zonder de behoefte om permanent te verblijven en ‘long
                                   stay’, met als doel te integreren in de Nederlandse samenleving. Daarbij wordt een relatie
                                   gelegd naar behoefte aan kwaliteit en privacy, afhankelijk van het type short-, mid- of long
                                   stay. Mede als gevolg van het tekort op de woningmarkt komen short stay-bewoners
                                   regelmatig terecht in mid- of long stay-woningen, of in gebouwen die helemaal niet
                                   geschikt zijn voor huisvesting, zoals leegstaand vastgoed. Daarnaast worden reguliere
                                   eengezinswoningen gebruikt. Zo schat het Kenniscentrum Arbeidsmigranten in dat 47.000
                                   eengezinswoningen worden gebruikt voor huisvesting van arbeidsmigranten.36

                                   Op zoek naar locaties voor huisvesting


‹                                  Bepalend voor de woningmarkt is de beschikbaarheid van fysieke ruimte om nieuwe
                                   woningen te realiseren. De provincie legt Ruimtelijke Ordeningskaders (RO) vast.
                                   Daarbinnen bepalen gemeenten met bestemmingsplannen waar nieuwe woningen
                                   gerealiseerd kunnen worden. Op zowel provinciaal als gemeentelijk niveau strijden
                                                                                                                                   ›
                                   verschillende bestemmingen om de schaarse ruimte: wonen, natuur, bedrijventerreinen,
                                   agrarisch gebruik, infrastructuur, recreatie en wat al niet meer. Door de decentralisatie van
                                   het ruimtelijke ordeningsbeleid heeft de Rijksoverheid hierin een beperkte rol. Provincies
                                   kunnen, op basis van de Wet Ruimtelijke ordening (WRo), gemeenten een aanwijzing geven
                                   ten aanzien van de inhoud van het bestemmingsplan. In de praktijk wordt daar echter
                                   terughoudend mee om gegaan.

                                   Daarnaast kan het soms lastig zijn om de beschikbare ruimte een juiste bestemming toe te
                                   dichten. Denk aan wetgeving over geurhinder, geluidshinder en externe veiligheid – een
                                   woning kan niet zomaar overal geplaatst worden. Wonen, dat wil zeggen het huisvesten
                                   van mensen, is een gevoelige bestemming en kan leiden tot beperkingen voor omringende
                                   bedrijven. Dit maakt het extra lastig voor gemeenten om nieuwe woonbestemmingen toe
                                   te kennen.

                                   Waar heeft een gemeente mee te maken?
                                   De gemeente kan dus de mogelijkheid om huisvesting van arbeidsmigranten te bouwen
                                   regelen in het bestemmingsplan, binnen de WRo. Daarin legt de gemeente bestemmingen
                                   vast, al dan niet met nadere functie-aanduidingen, en soms ook met dubbele bestemmin-
                                   gen. Daarmee wordt bijvoorbeeld wonen op het bedrijfsterrein mogelijk gemaakt. Wat
                                   in een bestemmingsplan wordt opgenomen, moet ruimtelijk relevant zijn – denk aan
                                   ruimtelijke uitstraling, verkeersaantrekkende werking, parkeerdruk e.d. – en is aan regels
                                   gebonden.




                                   35 BZK, Staat van de Woningmarkt 2020, tabel 3.1.3.
                                   36 https://hetkenniscentrumarbeidsmigranten.nl/themas/wonen/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>≡   37 | Geen tweederangsburgers




                                   Voor de huisvesting van arbeidsmigranten kan de gemeenteraad kiezen tussen verschillende
                                   bestemmingen in een bestemmingsplan, zoals ‘wonen’ of ‘recreatie’. Er kan ook gedifferen-
                                   tieerd worden naar specifieke vormen van gebruik, zoals bewoning door arbeidsmigranten,
                                   mits ruimtelijk relevante aspecten daaraan ten grondslag kunnen worden gelegd. Als het
                                   bestemmingsplan geen ruimte biedt, kan een gemeente inspelen op de vraag naar tijdelijke
                                   huisvesting door tijdelijk af te wijken van het bestemmingsplan. Dat kan via de Wet
                                   algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het daarbij behorende Besluit omgevings-
                                   recht (Bor).37

                                   Dit gaat echter in de nabije toekomst veranderen. In 2022 treedt de Omgevingswet namelijk
                                   in werking. Eén gemeentelijk omgevingsplan vervangt dan de geldende bestemmingsplan-
                                   nen, vaak meerdere, in een gemeente. Gemeenten krijgen de ruimte om het omgevingsplan
                                   globaler en flexibeler in te richten dan de huidige bestemmingsplannen. Het omgevings-
                                   plan heeft namelijk een bredere reikwijdte dan het bestemmingsplan. Waar nu bij het
                                   opnemen van regels ruimtelijke relevantie nog doorslaggevend is, wordt dit in het
                                   omgevingsplan verbreed tot regels met het oog op de fysieke leefomgeving. Dankzij deze
                                   flexibiliteit kunnen gemeenten naar verwachting makkelijker ruimte ‘vinden’ voor de
                                   huisvesting van arbeidsmigranten.

                                   RO-regelgeving geeft belanghebbenden rechten om invloed uit te oefenen bij het vaststel-
                                   len van een nieuw bestemmingsplan. Gemeenten worden vaak geconfronteerd met reacties
                                   van omwonenden bij voornemens om bestemmingen te veranderen om huisvesting van
                                   groepen arbeidsmigranten mogelijk te maken. Omwonenden hebben de verwachting dat

‹                                  daardoor overlast ontstaat en dat vertaald zich ook in een kritische opstelling van partijen
                                   in de gemeenteraad. Daardoor is het moeilijk om tot (snelle) besluitvorming te komen en
                                   aanpassingen van bestemmingsplannen vergen veel tijd.
                                                                                                                                               ›
                                   De kwaliteit van de huisvesting
                                   Via de ruimtelijke ordening wordt bepaald of ergens een gebouw mag staan. Als het gebouw
                                   er eenmaal is, moet die vervolgens voldoen aan het Bouwbesluit. Dat bevat voorschriften
                                   waar een bepaald gebouw aan moet voldoen. Binnen het Bouwbesluit hebben verschillende
                                   bestemmingen verschillende eisen – zo zijn er andere voorschriften voor woningen dan
                                   voor gebouwen met een logiesfunctie, zoals hotels. Uiteraard zijn woningen het meest
                                   geschikt om langdurig in te wonen. Maar ook binnen de logiesfunctie kan kwalitatief
                                   goede huisvesting voor arbeidsmigranten worden gerealiseerd. Het Aanjaagteam heeft
                                   daar meerdere goede voorbeelden van gezien op bijvoorbeeld bedrijfsterreinen en op
                                   grootschalige locaties voor short stay.

                                   Daarnaast hebben gemeenten te maken met de Huisvestingswet. Die biedt hen de ruimte
                                   om in een (lokale) huisvestingsverordening te bepalen of een woning mag worden gesplitst
                                   in eenheden voor onzelfstandige woonruimte (kamers). Voor kamers gelden andere regels
                                   in het Bouwbesluit dan voor zelfstandige woonruimte. Met name op het gebied van
                                   brandveiligheid gelden er strengere normen. Met de Huisvestingswet kunnen gemeenten
                                   handhaven op verkamering in woningen zonder vergunning daarvoor. Ook kan een
                                   gemeente met behulp van de Huisvestingswet bepaalde groepen mensen, zoals arbeids-
                                   migranten, als urgentiecategorie aanwijzen. Schaarste in het huisvestingsaanbod is
                                   daarvoor wel een voorwaarde. Daarmee komt deze groep met voorrang in aanmerking voor
                                   een sociale huurwoning. Gegeven de schaarste op de woningmarkt en het tekort aan sociale
                                   huurwoningen moet een dergelijke keuze in afweging met andere groepen woningzoeken-
                                   den worden gemaakt.



                                   37 Met de zogeheten ‘kruimelregeling’ in Bijlage II, artikel 4, van het Bor, kan worden afgeweken van het
                                      oorspronkelijke bestemmingsplan om snel huisvesting voor arbeidsmigranten in een gemeente te
                                      realiseren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>≡   38 | Geen tweederangsburgers




                                   Buiten deze wettelijke regelgeving zijn er ook private keurmerken waar huisvesters mee te
                                   maken hebben. De keurmerken van Stichting Normering Flexwonen (SNF) en het Agrarisch
                                   Keurmerk Flexwonen (AKF) stellen eisen aan woningen van arbeidsmigranten en controle-
                                   ren daar ook op. Gemeenten kunnen de naleving van die keurmerken echter niet juridisch
                                   afdwingen. Bij de locaties voor arbeidsmigranten die niet meedoen aan SNF- of AKF-
                                   keurmerken kan de gemeente enkel handhaven op de naleving van de ruimtelijke ordening
                                   – de bestemming van het gebouw - en het Bouwbesluit – de voorschriften aan het gebouw.

                                   Aanbevelingen
                                   Bij het nadenken over de huisvesting van arbeidsmigranten maakt het Aanjaagteam
                                   onderscheid naar type huisvesting: huisvesting op het bedrijfsterrein (vaak voor seizoens-
                                   gebonden werk), groepshuisvesting (camping- of campusachtige vorm) en reguliere
                                   (eengezins)woningen. Bij de start van het werk in Nederland zal een arbeidsmigrant vaak
                                   gebruik maken van de huisvesting op het bedrijfsterrein, een recreatieterrein of groepshuis-
                                   vesting. Als iemand langdurig wil blijven in Nederland is doorstroming naar een reguliere
                                   eengezinswoning een voor de hand liggende stap. Vanuit dit perspectief is het belangrijk
                                   dat de eerste twee typen huisvesting, huisvesting op bedrijfsterreinen en vormen van
                                   groepshuisvesting, beiden in voldoende mate aanwezig zijn en aan de juiste kwaliteitsnor-
                                   men voldoen. Indien een arbeidsmigrant wil doorstromen naar de reguliere woonmarkt,
                                   is het onvermijdelijk dat dezelfde schaarste wordt ervaren die iedereen ervaart op de
                                   woonmarkt.

                                   De aanbevelingen rondom huisvesting richten zich op vier aspecten. Ten eerste wil het

‹                                  Aanjaagteam dat de Rijksoverheid gemeenten en provincies gaat helpen om effectief te
                                   kunnen sturen op huisvestingsvraagstukken en om beter op te treden tegen misstanden.
                                   Voor gemeenten is de situatie immers, zoals uit bovenstaande analyse blijkt, zeer complex.
                                   Bovendien moeten gemeenten meer instrumenten krijgen om op te treden. Daarom stelt
                                                                                                                                  ›
                                   het Aanjaagteam een verhuurdersvergunning voor.

                                   Ten tweede moeten gemeenten en provincies worden gestimuleerd om meer huisvesting
                                   voor arbeidsmigranten te realiseren. Daarbij past een grotere rol van de Rijksoverheid.
                                   Bovendien zouden gemeenten bij het omarmen van nieuwe bedrijvigheid meer oog
                                   moeten hebben voor de huisvesting van de arbeidsmigranten die samenhangen met deze
                                   nieuwe bedrijvigheid. Zo krijgen bijvoorbeeld nieuwe distributiecentra een vergunning,
                                   zonder dat extra huisvestingsvoorzieningen worden gerealiseerd voor de arbeidsmigranten
                                   die die distributiecentra nodig hebben.

                                   Om de kwaliteit van huisvesting van arbeidsmigranten te verhogen, adviseert het
                                   Aanjaagteam verder om de eisen van de bestaande keurmerken aan te scherpen en te
                                   integreren, en de eisen onderdeel te maken van het certificeringssysteem voor
                                   uitzendbureaus.

                                   Ten vierde kunnen er stappen worden gezet op het gebied van huisvesting om arbeidsmi-
                                   granten minder afhankelijk te maken van hun werkgever. Door woonbescherming te
                                   verhogen en het arbeidscontract en wooncontract te ontkoppelen, worden arbeidsmigran-
                                   ten zelfredzamer en worden zij beter beschermd tegen kwaadwillende ondernemers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>≡   39 | Geen tweederangsburgers




                       4.1 Instrumenten om effectief te kunnen sturen en op te kunnen
                           treden tegen misstanden

                               A   Inzicht in bestaande sturingsmogelijkheden
                                   Het Aanjaagteam stelt voor dat er een landelijk expertteam arbeidsmigranten wordt
                                   opgericht, naar analogie van bestaande expertteams huisvesting. Het doel van dat team
                                   is om bijstand te verlenen aan gemeenten en hen inzicht te geven in de bestaande
                                   sturingsmogelijkheden.

                                   Tevens adviseert het Aanjaagteam dat het Ministerie van BZK samen met de VNG een
                                   ‘Handreiking huisvesting arbeidsmigranten’ opstelt. De handreiking RO instrumentarium
                                   waaraan het ministerie van BZK werkt kan voor dat doel worden uitgebreid met andere
                                   domeinen als het huurrecht, de huisvestingswet, het Bouwbesluit en het woningwaarde-
                                   ringsstelsel. Ook een lopend initiatief van de Rijksoverheid als het stimuleren van ‘flex-
                                   wonen’ kan daarin worden meegegeven, vanwege de mogelijkheden die het voor de korte
                                   termijn al biedt. Dat moet de gemeente concreet handvatten bieden om de ondernemer te
                                   helpen die huisvesting wil realiseren op eigen grond of de gemeenten die – al dan niet in
                                   regionaal verband – een grootschalige locatie voor arbeidsmigrantenhuisvesting willen
                                   realiseren.

                               B   Invoering verhuurdersvergunning
                                   Met een sluitende registratie van feitelijk verblijfadres (zie hoofdstuk 3 over registratie)

‹                                  krijgt de gemeente beter zicht op de woonsituatie van arbeidsmigranten. Maar instrumen-
                                   ten om effectief op te treden tegen oneigenlijk gebruik van woningen zijn beperkt als de
                                   situatie eenmaal bestaat. Daarom adviseert het Aanjaagteam om gemeenten de mogelijk-
                                   heid te geven een verhuurdersvergunning in te voeren.
                                                                                                                                              ›
                                   Kern van de verhuurdersvergunning moet zijn dat gemeenten eisen kunnen stellen aan
                                   de verhuurder, zoals bijvoorbeeld een Bibob-toets (een mogelijkheid voor een overheids-
                                   orgaan om een onderzoek in te stellen naar een vergunnings(aanvraag) gebaseerd op de
                                   Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur).38 Ook kunnen
                                   gemeenten via de vergunning eisen stellen aan het aantal personen waaraan mag worden
                                   verhuurd en (voor zover mogelijk) aan kenmerken van de doelgroep waaraan mag worden
                                   verhuurd. Indien nodig, kunnen gemeenten bestuursrechtelijk beboeten of anderszins
                                   bestuursrechtelijk optreden met, in de meest vergaande variant, het sluiten van het pand
                                   en gedwongen verkoop of zelfs onteigening. Het Aanjaagteam adviseert dat de verhuurders-
                                   vergunning niet alleen betrekking heeft op eengezinswoningen en verkamering, maar ook
                                   ziet op huisvesting op het bedrijfsterrein en vormen van groepshuisvesting, in door de
                                   gemeente aan te wijzen gebieden. Het Aanjaagteam adviseert het mogelijk te maken dat,
                                   bij het aanwijzen van gebieden binnen de gemeente waarop de verhuurdersvergunning van
                                   toepassing wordt verklaard, bestaande verhuursituaties hier ook onder te laten vallen ,
                                   zodat dus een verhuurdersvergunning moet worden aangevraagd. Bij een negatief besluit
                                   door de gemeente zal een redelijke termijn moeten worden gesteld om de bestaande
                                   verhuursituatie te beëindigen.

                                   Gemeenten kunnen hiermee malafide verhuurders weren en ongewenste bestaande
                                   situaties beëindigen. Een aantal initiatieven zoals in Groningen (algemene vergunning voor
                                   kamerverhuur) en Schiedam (gericht vergunningsbeleid bij overlast) biedt hiervoor




                                   38 De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (http://wetten.overheid.nl/
                                      BWBR0013798/2016-07-01) (Bibob) is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er een ernstig
                                      gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan de bevoegde overheidsinstantie de
                                      aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>≡   40 | Geen tweederangsburgers




                                   houvast. Het Rijk moet de juiste wettelijke grondslag creëren, die niet afhankelijk moet zijn
                                   van schaarste op de woningmarkt, maar te allen tijde moet kunnen worden ingezet bij
                                   wantoestanden door verhuurders, in dit geval met arbeidsmigranten als huurders. Om te
                                   voorkomen dat iedere gemeente bij toepassing van dit nieuwe instrument zelf het wiel
                                   moet uitvinden dient er, bij voorkeur in samenwerking met de VNG, aandacht voor te zijn in
                                   een handreiking en dient een modelvergunning te worden opgesteld.

                                   Een door het kabinet aangekondigde maatregel als de opkoopbescherming, zou ook
                                   moeten worden bezien op bruikbaarheid tegen malafide opkopers die arbeidsmigranten
                                   uitbuiten. Opgekochte panden worden in de praktijk namelijk ook wel misbruikt om te
                                   verkameren en arbeidsmigranten te huisvesten onder slechte omstandigheden.

                              C    Handhaving door gemeenten
                                   De kwaliteit van lokaal beleid staat of valt met goede handhaving en toezicht. Maar door de
                                   kluwen aan wet- en regelgeving rondom huisvesting is ook goede handhaving en toezicht
                                   een uitdaging. De handreiking aan gemeenten met sturingsmogelijkheden zou dus ook
                                   uitleg moeten bevatten over de mogelijkheden om te handhaven, op basis van ten minste
                                   het bestemmingsplan, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, het Bouwbesluit, de
                                   Huisvestingswet en in extreme gevallen op basis van de Woningwet.


                       4.2 Stimuleren om tot meer huisvesting voor arbeidsmigranten te
                           komen
‹                                  Gezien de schaarste aan woningen heeft de zoektocht naar nieuwe locaties de hoogste
                                   prioriteit. Daarnaast moet worden gekeken naar de mogelijkheden voor het verdelen van
                                                                                                                                   ›
                                   de arbeidsmigranten over de bestaande voorraad woningen. Er wordt nu immers gewoond
                                   op plaatsen waar dat niet gewenst is.

                                   De Nationale Verklaring uit 2012 heeft laten zien dat overheden, belangenbehartigers en
                                   bedrijfsleven bereid zijn om de handen ineen te slaan om het huisvestingsprobleem voor
                                   arbeidsmigranten aan te pakken. Het gevoel van urgentie is echter de afgelopen jaren
                                   weggeëbd en de resultaten waren onvoldoende om de groei van het aantal arbeidsmigran-
                                   ten bij te houden. Het Aanjaagteam adviseert daarom de Nationale Verklaring uit 2012 te
                                   revitaliseren en te borgen dat de aandacht erop gericht blijft. Daartoe dient de voortgang
                                   hiervan opgenomen te worden in de jaarlijkse rapportage Arbeidsmigranten aan de Tweede
                                   Kamer die beschreven is in het hoofdstuk over institutionele inbedding.

                              A    Afspraken over de landelijke opgave en gemeentelijke opgave
                                   Het Aanjaagteam adviseert dat het Rijk en de provincies in 2021 afspraken maken over de
                                   huisvesting van arbeidsmigranten als vast onderdeel van de landelijke woningbouwopgave.
                                   Het ministerie van BZK zou jaarlijks de opgave voor de aandachtsgroep arbeidsmigranten op
                                   nationaal niveau moeten vaststellen. Deze landelijke opgave zou gebaseerd moeten zijn op
                                   de provinciale en regionale analyse van het tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten.
                                   Deze landelijke opgave dient in overleg met provincies vertaald te worden tot gemeentelijke
                                   opgaven. Provincies dienen in het provinciale RO-beleid voldoende ruimte te geven voor
                                   het realiseren van opgave voor huisvesting van arbeidsmigranten. Gemeenten zouden de
                                   mogelijkheid moeten hebben te schuiven met de opgave in regionaal verband, onder de
                                   voorwaarde dat de opgave als totaal wordt gehaald: wat de ene gemeente niet realiseert zou
                                   de andere gemeente extra moeten realiseren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>≡   41 | Geen tweederangsburgers




                               B   Regionale deals voor meer huisvesting
                                   Huisvesting van arbeidsmigranten is een regionale opgave. De provincie organiseert
                                   afspraken met gemeenten binnen de regio’s. Daarbij wordt samengewerkt met overheden,
                                   bedrijfsleven en huisvesters. Provincies zouden de inzet van regiodeals en regionale
                                   beheersstichtingen, waar goede voorbeelden van bestaan zoals in Tiel en West-Friesland,
                                   moeten stimuleren.

                                   Woningbouwcorporaties kunnen een belangrijke partij zijn bij het oplossen van het
                                   huistingsprobleem voor arbeidsmigranten. De corporaties waren in 2012 medeonderteke-
                                   naar van het Nationaal Akkoord en realiseren in 2020 ook weer huisvesting voor arbeidsmi-
                                   granten blijkens de Staat van de Woningmarkt. Het Aanjaagteam adviseert dan ook de
                                   corporaties nadrukkelijk te betrekken bij de regionale deals voor meer huisvesting.

                               C   Effectrapportage bij nieuwe bedrijvigheid
                                   Bij besluitvorming over nieuwe bedrijvigheid zouden gemeenten en provincies de huisves-
                                   tingsvraag als gevolg van de inzet van arbeidsmigranten onderdeel moeten maken van het
                                   vestigingsbeleid. Daardoor worden potentiële knelpunten met betrekking tot de huisves-
                                   ting van arbeidsmigranten eerder onderkend. Deze verplichting zou moeten worden
                                   vastgelegd in de provinciale RO-verordening.


                       4.3 Betere kwaliteit van de huisvesting

‹                                  Het Aanjaagteam ziet een taak voor de bestaande keurmerken om het gebruik van de
                                   keurmerken te stimuleren en de normen aan te scherpen en onderling te integreren. Het
                                   Rijk zou via de jaarrapportage in de gaten moeten houden of dat voldoende vordert. Gezien
                                   de urgentie heeft de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid om wettelijk vastgelegd beleid
                                                                                                                                   ›
                                   voor de kwaliteit te realiseren als dat niet of onvoldoende lukt in de markt zelf.

                               A   Integreer het SNF- en AKF-keurmerk
                                   Het bestaan van twee keurmerken met verschillende normen leidt tot veel discussie in de
                                   praktijk. De SNF- en AKF keurmerken komen grotendeels met elkaar overeen, maar kennen
                                   ook enkele wezenlijke verschillen39. Het gaat daarbij om:
                                   - Steekproefsgewijze controle (SNF) versus 100% controle van de locaties (AKF);
                                   - Centrale administratie van alle huisvestingslocaties (SNF) versus administratie door
                                      de deelnemer aan het keurmerk (AKF);
                                   - Aangekondigde controles en alleen onverwacht naar aanleiding van klachten (SNF)
                                      versus onverwachte controles (10% bij AKF);
                                   - Het niet toestaan van mobiele huisvesting zoals caravans en portocabins (SNF) versus
                                      het wel toestaan daarvan (AKF);
                                   - Alle woonfuncties onder één dak (SNF) versus niet onder één dak (AKF);
                                   - Minimale eisen aan oppervlakte slaapvertrek (3,5 m2) (SNF) versus geen minimale eisen
                                      (AKF);
                                   - Wel (SNF) of geen (AKF) eisen aan beheer;
                                   - Openstaan voor alle werkgevers (SNF) of niet (AKF – alleen agrarische werkgevers
                                      met werknemers in dienst waarvoor huisvesting wordt aangeboden).

                                   De verschillen tussen de keurmerken komen vooral voort uit de sector waaruit ze zijn
                                   ontstaan: uitzendbranche versus agrarische sector. AKF is gericht op de land- en tuinbouw
                                   waarbij tijdens de oogstperiode gedurende korte tijd (kleinschalige) huisvesting nodig is,




                                   39 De volledige tabel is te vinden op: https://flexwonen.nl/wpcms/wp-content/uploads/2020/02/
                                      Overeenkomsten-en-verschillen-AKF-en-SNF-26-februari-2020.pdf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>≡   42 | Geen tweederangsburgers




                                   waar SNF zich richt op meer langdurige inzet van uitzendkrachten en daarbij behorende
                                   meer grootschalige huisvesting.

                                   Het Aanjaagteam pleit voor een integratie van beide keurmerken tot één keurmerk langs
                                   de volgende inhoudelijke lijnen:
                                   - Huisvesting op het werk mag, indien het voldoet aan de eisen van het (geïntegreerde)
                                      keurmerk en er sprake is van een zelfstandig huurcontract;
                                   - Er vindt een 100% controle plaats van de locaties en naar aanleiding van klachten;
                                   - Er is een centrale administratie van de huisvestingslocaties beschikbaar bij het
                                      keurmerk;
                                   - Mobiele huisvesting kan voor de duur van een oogstseizoen en niet buiten de periode
                                      1 april tot 1 oktober, met een maximum van 4 maanden. Huisvesting moet (AKF-)
                                      gecertificeerd zijn. Bewoning buiten deze periode is niet toegestaan. Ook mobiele
                                      huisvesting vereist een verhuurdersvergunning en gaat gepaard met een huurcontract
                                      ‘naar aard van korte duur’;
                                   - Woonfuncties moeten onder één dak zijn, tenzij sprake is van mobiele huisvesting;
                                   - Ook mobiele locaties moeten voldoen aan de wet- en regelgeving en worden toegepast
                                      binnen de juiste bestemming. Ook een stacaravan moet nu al voldoen aan het
                                      Bouwbesluit, toercaravans zijn niet geschikt om in te wonen en de gemeente kan
                                      met het bestemmingsplan mobiele oplossingen wel of niet toestaan;
                                   - 1 persoon per slaapkamer met een minimaal oppervlakte van 5,5 m2 (ongeveer 3 keer
                                      het oppervlakte van een éénpersoonsbed) en de woonvoorziening heeft minimaal 15 m2
                                      leefoppervlakte per persoon (inclusief genoemde 5,5 m2);

‹                                  - Er is sprake van beheer waar ook eisen aan worden gesteld;
                                   - Een geïntegreerd keurmerk staat voor alle werkgevers en uitzenders open;
                                   De huisvesting wordt gecertificeerd, niet de verhuurder of aanbieder van de huisvesting.
                                                                                                                               ›
                                   Het geïntegreerde keurmerk valt onder de werking van de Raad voor de Accreditatie.

                               B   Overgang naar de nieuwe norm
                                   Nieuwe woningbouw en te transformeren panden zouden moeten voldoen aan het
                                   Bouwbesluit en het geïntegreerde SNF/AKF-keurmerk. Gemeenten kunnen dit niet stellen
                                   als voorwaarde voor het afgeven van een (ver)bouwvergunning (vanwege uitputtendheid
                                   van het Bouwbesluit en art. 122 Woningwet en jurisprudentie). Daarom adviseert het
                                   Aanjaagteam het mogelijk te maken dat gemeenten deze eis kunnen stellen in het kader van
                                   de verhuurvergunning: gemeenten moeten daarin de eis kunnen opnemen dat de huurder
                                   een ruimte huurt die voldoet aan de eisen van het geïntegreerde SNF/AKF-keurmerk.

                                   Bestaande huisvestingslocaties zouden een redelijke termijn moeten krijgen om de
                                   transformatie naar de nieuwe norm te laten plaatsvinden. Het Aanjaagteam adviseert
                                   het geïntegreerde keurmerk daartoe een voorstel te laten ontwikkelen.

                               C   Aangepaste oppervlaktenorm in het Bouwbesluit
                                   Op dit moment is de norm voor leefoppervlakte in het Bouwbesluit per persoon 12 m2.40
                                   Aan het Bouwbesluit zouden eisen moeten worden toegevoegd voor de huisvesting van
                                   arbeidsmigranten naar analogie van de bepalingen voor studenten. Daarin wordt een
                                   ondergrens voor woonoppervlakte van 15 m2 vastgelegd. Hoewel het Bouwbesluit per
                                   1 januari 2022 opgaat in de Omgevingswet, kan het vastleggen van deze norm in het
                                   Bouwbesluit ervoor zorgen dat de 15 m2 ook een vertrekpunt vormt voor beleid in decentra-
                                   le omgevingsplannen.




                                   40 Zie artikel 7.18 over ‘overbewoning’.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>≡   43 | Geen tweederangsburgers




                               D   Geïntegreerd SNF/AKF keurmerk voor overige woonvormen
                                   Voor alle woonvormen, ook die op bedrijfsterreinen, boerenbedrijven of vakantieparken,
                                   moet het SNF- of AKF-keurmerk worden gehanteerd door uitzendbureaus. Het Aanjaagteam
                                   adviseert aan SNF en AKF om woonoppervlakte-eisen voor huisvesting zo spoedig mogelijk,
                                   maar uiterlijk binnen drie jaar op te trekken naar minimaal 15 m2 conform de aanbeveling
                                   voor het Bouwbesluit. Als blijkt dat dit niet haalbaar is, adviseert het Aanjaagteam dat het
                                   kabinet wettelijke middelen inzet om kwaliteitsverhoging van de huisvesting voor arbeids-
                                   migranten af te dwingen en daarmee gelijke rechten voor arbeidsmigranten te realiseren.

                               E   Samenwerking tussen gemeenten en keurmerken in de handhaving
                                   Het is belangrijk dat alle huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten deelnemen aan een
                                   keurmerk voor huisvesting (SNF, AKF of, zoals het Aanjaagteam adviseert, een gezamenlijk
                                   keurmerk) en aan de eisen voldoen. Daarom stelt het Aanjaagteam voor dat het voor
                                   gemeenten juridisch mogelijk wordt gemaakt dat gemeenten deze eis kunnen stellen,
                                   bijvoorbeeld via de eerder vermelde verhuurdersvergunning.

                                   Om te kunnen toetsen of alle huisvestingslocaties ook daadwerkelijk een keurmerk
                                   bezitten, dient gegevensuitwisseling mogelijk te zijn tussen het keurmerk en de gemeenten.
                                   Gemeenten moeten zicht hebben op alle huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten in de
                                   gemeenten en dienen daartoe het overzicht te krijgen vanuit het (geïntegreerde) keurmerk.

                                   Het keurmerk voert controles uit en geconstateerde tekortkomingen worden opgelost
                                   waarbij het keurmerk later constateert of de problemen ook daadwerkelijk zijn opgelost.

‹                                  In situaties waar dat niet lukt, dient het keurmerk te worden ingetrokken voor de desbetref-
                                   fende locatie en de gemeente daarover te worden geïnformeerd. Wanneer duidelijk wordt
                                   welke huisvesting niet gecertificeerd is, zouden de locaties moeten worden opgeheven, en
                                   wordt de huisvester verantwoordelijk voor alternatieve huisvesting.
                                                                                                                                   ›
                                   Gemeenten zouden een handhavingsstrategie moeten hebben ten aanzien van het totaal
                                   van de arbeidsmigrantenhuisvesting, waar de signalen vanuit de keurmerken één van de
                                   informatiebronnen zijn.



                       4.4 Woonbescherming voor de arbeidsmigrant
                                   Het is belangrijk dat voor de arbeidsmigrant een vorm van woonbescherming komt die de
                                   afhankelijkheid van de werkgever inperkt. Doel is dat bij verlies aan werk men gebruik mag
                                   blijven maken van de huisvesting zolang men de kosten vergoedt en bij het niet meer
                                   kunnen betalen van de kosten (vanwege het verlies aan inkomen) er een redelijke termijn
                                   is om het vertrek naar het thuisland te regelen dan wel ander werk te vinden.

                               A   Een zelfstandig huurcontract voor alle woonvormen
                                   In het eerste advies van het Aanjaagteam is al geadviseerd dat alle verblijf van arbeidsmi-
                                   granten, op het bedrijfsterrein of in een vorm van groepswijze huisvesting, gebaseerd moet
                                   zijn op een zelfstandig huurcontract. Onderdeel van een huurcontract is een opzegtermijn
                                   voor de verhuurder van minimaal één maand.

                                   Indien de verwachting is dat het verblijf korter dan vier maanden zal zijn, dan kan een
                                   huurcontract ‘naar aard van korte duur’ volstaan. Met de private partijen en het geïntegreer-
                                   de SNF/AKF- keurmerk zouden daarvoor afspraken moeten worden gemaakt over de
                                   tijdslimiet van deze contractvorm. Een termijn van vier maanden sluit aan bij de zogenaam-
                                   de oogstkalender van de land- en tuinbouwsector en creëert verbinding met de verplichting
                                   dat een arbeidsmigrant zich als ingezetene registreert.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>≡   44 | Geen tweederangsburgers




                                   Indien het verblijf langer gaat duren dan vier maanden, zou het gebruik van de huisvesting
                                   gebaseerd moeten zijn op een tijdelijk huurcontract (maximaal twee jaar voor zelfstandige
                                   woonruimte en vijf jaar voor onzelfstandige woonruimte). Met die contractvorm bestaat
                                   er huurbescherming, omdat de verhuurder niet tussentijds kan opzeggen, en huurprijs-
                                   bescherming, doordat toetsing van de huurprijs bij de huurcommissie mogelijk is.

                                   In geval het niet mogelijk blijkt om met de private partijen tot een dergelijke afspraak te
                                   komen adviseert het Aanjaagteam wet- en regelgeving dusdanig aan te passen dat alsnog
                                   op deze wijze voor de arbeidsmigrant wettelijke woonbescherming ontstaat. Via de
                                   jaarrapportage arbeidsmigranten (zie hoofdstuk institutionele inbedding) dient over de
                                   voortgang van het gebruik van contractvormen gerapporteerd te worden.

                              B    Ontkoppeling huur- en arbeidscontract op papier en in de praktijk
                                   Waar een integraal contract voor arbeid en wonen als service richting de arbeidsmigrant
                                   kan worden gezien, wordt de arbeidsmigrant hierdoor ook afhankelijk van de werkgever.
                                   Daarom adviseert het Aanjaagteam te streven naar ontkoppeling van arbeidscontracten
                                   en huurcontracten. Deze ontkoppeling kan op meerdere manieren vorm krijgen:
                                   - door als onderdeel van de certificering van uitzendbureaus en in het geïntegreerde
                                      SNF/AKF keurmerk op te nemen dat geen sprake mag zijn van integrale contracten en
                                      daarbij ook aan te geven dat twee losse contracten, evt. met dezelfde rechtspersoon
                                      de standaard worden;
                                   - door te stimuleren dat uitzendbedrijven hun huisvestingsactiviteiten ontkoppelen
                                      van de uitzendactiviteiten en de huisvestingsvraag wordt ingevuld door in huisvesting

‹                                     gespecialiseerde bedrijven die zo veel als mogelijk de diensten direct aan arbeids-
                                      migranten aanbieden.

                                   Het zal enige tijd duren alvorens het beoogde einddoel van volledige ontkoppeling tussen
                                                                                                                                 ›
                                   werk en wonen bereikt kan zijn omdat er eerst voldoende hoogwaardige huisvestinglocaties
                                   beschikbaar moet zijn (en gemeenten daar in de bestemmingsplannen de ruimte voor
                                   geven) en uitzenders en huisvesters tijd nodig hebben om dat ook in de praktijk vorm te
                                   geven. Daarom stelt het Aanjaagteam bovenstaande stappen voor.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>≡   45 | Geen tweederangsburgers




        5              Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten


                                   Het Aanjaagteam constateert verschillende problemen op het gebied van gezondheid en
                                   welzijn van arbeidsmigranten in Nederland. Arbeidsmigranten die fysiek werk verrichten en
                                   lange dagen maken, lopen extra risico op lichamelijke klachten door het werk. Daarnaast
                                   heeft het Aanjaagteam te horen gekregen dat er ook een groep arbeidsmigranten in
                                   Nederland is die last heeft van onzekerheid en psychische klachten. Door onbekendheid
                                   met het Nederlandse zorgsysteem en door de angst om hun baan te verliezen bij ziekte,
                                   blijven arbeidsmigranten onnodig lang rondlopen met klachten waardoor zij uiteindelijk
                                   te laat de juiste zorg ontvangen.


                                    Zorgpas

                                    Het Aanjaagteam heeft situaties aangetroffen waarbij arbeidsmigranten wel via het
                                    loon een zorgpremie betalen, maar geen beschikking hebben over een zorgpas,
                                    zorgpolis of ander bewijs van verzekering. Dat zorgt voor onzekerheid en onrust bij
                                    deze mensen, waardoor zij bijvoorbeeld minder snel naar de huisarts durven.
                                    Een zorgpas of de zorgpolis is een middel om aan te tonen dat je verzekerd bent, maar

‹                                   dit is niet het enige bewijs. Een zorgverlener kan op basis van het BSN checken of
                                    iemand verzekerd is. Dan is een zorgpas in principe dus niet nodig. Dat neemt echter
                                    niet weg dat een arbeidsmigrant die geen zorgpas of zorgpolis heeft ontvangen, het
                                    gevoel heeft onverzekerd te zijn. Steeds meer zorgverzekeraars gaan ertoe over de
                                                                                                                                  ›
                                    zorgpas en/of polis digitaal te verstrekken. Gecombineerd met toegang tot de ‘mijn
                                    omgeving’ van de verzekerde arbeidsmigrant is het fysiek verstrekken van een zorgpas
                                    of polis steeds minder nodig. Met een DigiD (die een arbeidsmigrant dan wel moet
                                    hebben) kan de arbeidsmigrant toegang krijgen tot de ‘mijn omgeving’.

                                    Daarnaast treft de Inspectie SZW ook situaties aan waarbij de werkgevers wel de
                                    kosten van een zorgverzekering inhouden op het loon, maar geen verzekering
                                    afsluiten. Dit is een vorm van oplichting. Deze arbeidsmigranten zijn dus daadwerkelijk
                                    onbewust onverzekerd – een zeer onwenselijke situatie.



                                   Ook de toegang van arbeidsmigranten tot de zorg zelf is een probleem. Ingezetenen moeten
                                   een zorgverzekering hebben.41 Deze verzekeringsplicht geldt ook voor niet-ingezetenen
                                   die loonbelastingplichtig zijn vanwege in Nederland verrichte arbeid. Een zorgverzekering
                                   vervalt ingevolge de Zorgverzekeringswet van rechtswege als de verzekeringsplicht eindigt.
                                   Om arbeidsmigranten een goede zorgverzekering te kunnen bieden, zijn er veel werkgevers
                                   die voor de arbeidsmigrant een zorgverzekering regelen en de premie inhouden op het
                                   loon. Dit kan een prima service zijn voor arbeidsmigranten die voor een korte periode in
                                   Nederland zijn om te werken en op deze wijze zich niet het (ingewikkelde) Nederlandse
                                   zorgstelstel eigen hoeven te maken. Maar het probleem is dat arbeidsmigranten die hun
                                   baan verliezen vrijwel altijd ook per direct onverzekerd raken. Een arbeidsmigrant is immers
                                   zelden een ingezetene. Tijdens de coronacrisis werd dit pijnlijk duidelijk, toen arbeids-
                                   migranten die zich ziekmeldden hun arbeidscontract verloren en dus ook hun aanspraak
                                   op zorg. Dat is onwenselijk, en draagt bovendien bij aan de afhankelijkheid van arbeids-
                                   migranten van de werkgever.



                                   41 Dit is een andere definitie van ingezetene dan gehanteerd wordt in de BRP.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>≡   46 | Geen tweederangsburgers




                                   Naast toegang tot goede zorg, ontbreken er in sommige gevallen ook medische faciliteiten
                                   en voorzieningen in de omgeving van arbeidsmigranten. Zijn er genoeg huisartsen in
                                   de buurt waar een arbeidsmigrant naar toe kan als een nieuwe grote woonlocatie voor
                                   arbeidsmigranten ontstaat? Is de arbeidsmigrant goed op de hoogte qua rechten en toegang
                                   met betrekking tot zorg en welzijn? Dit hangt samen met het uitgangspunt van het
                                   Aanjaagteam dat we bewust beleid moeten gaan maken voor arbeidsmigranten. Als een
                                   gemeente bijvoorbeeld weet dat een grote groep arbeidsmigranten moet worden gehuis-
                                   vest, zou de gemeente ook rekening moeten houden met de bijbehorende voorzieningen
                                   voor zorg en welzijn. Ook zorgverzekeraars hebben hierin een rol vanwege de zorgplicht
                                   jegens de arbeidsmigranten waarvoor zij een zorgverzekering hebben lopen. Als laatste is
                                   het belangrijk dat er duidelijke voorlichting komt over het Nederlandse zorgsysteem.


                                    Goed voorbeeld: Zorg en Zekerheid en HollandZorg

                                    Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid heeft een aparte portal voor de arbeidsmigranten
                                    ingericht. Op het moment dat een BSN is afgegeven kan een uitzendbureau de
                                    arbeidsmigrant aanmelden voor een zorgverzekering, zo nodig met terugwerkende
                                    kracht.

                                    In de praktijk komt het voor dat een ‘nieuwe’ arbeidsmigrant zorg behoeft terwijl deze
                                    nog niet is aangemeld omdat het BSN nog niet is afgegeven. Mocht een verzekering
                                    om deze reden nog niet tot stand zijn gekomen dan neemt het uitzendbureau contact

‹                                   op met Zorg en Zekerheid en stelt de zorgverzekeraar zich garant voor de zorgkosten,
                                    zodat de arbeidsmigrant de zorg krijgt die hij nodig heeft. De polisvoorwaarden
                                    worden naast het Nederlands ook in het Pools en in het Engels beschikbaar gesteld.
                                                                                                                                   ›
                                    Zorgverzekeraar HollandZorg verstrekt sinds 1 juli aan alle arbeidsmigranten waarvan
                                    een email -adres bekend is, rechtstreeks digitaal een polisblad en een zorgpas. De
                                    polisvoorwaarden en de meest relevante stukken zijn in het Nederlands, Engels, Pools
                                    en Roemeens. Via de persoonlijke ‘mijn omgeving’ heeft de arbeidsmigrant ook alle
                                    relevante informatie beschikbaar.

                                    Ook HollandZorg gebruikt een vergelijkbaar portal, inclusief een garantstelling.



                                   Wat gezondheidszorg betreft hanteert het Aanjaagteam twee doelen. Ten eerste moeten
                                   arbeidsmigranten kunnen rekenen op goede gezondheidszorg tijdens hun verblijf in
                                   Nederland. En ten tweede mag zorg niet een manier zijn waarop arbeidsmigranten
                                   afhankelijk worden gemaakt van hun werkgever.

                                   Het Aanjaagteam erkent dat het nuttig kan zijn voor zowel werkgever als arbeidsmigrant als
                                   de werkgever een zorgverzekering regelt. Daar willen wij ruimte voor geven. Het knelpunt
                                   zit in de directe beëindiging van de zorgverzekering bij verlies van een arbeidscontract. Het
                                   Aanjaagteam beveelt om die reden aan dat de mogelijkheid tot het verkrijgen van zorg niet
                                   gelijk stopt zodra het werk stopt, maar er voor de arbeidsmigrant een overbruggingsperiode
                                   komt. Daarnaast moet de zorg voor arbeidsmigranten toegankelijker worden, bijvoorbeeld
                                   door het aanbieden van informatie in de eigen taal of het Engels, alsmede het vereenvoudi-
                                   gen van het aanvragen van een DigiD.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>≡   47 | Geen tweederangsburgers




                       5.1     Goede zorg in Nederland, zonder afhankelijk te zijn van de
                               werkgever

                               A    Regel verlengde zorgfaciliteiten
                                    Het Aanjaagteam adviseert het kabinet -zonodig wettelijk- te regelen dat arbeidsmigranten
                                    na afloop van hun arbeidscontract een korte periode gebruik kunnen maken van noodzake-
                                    lijke zorg. Dat voorkomt dat arbeidsmigranten te afhankelijk zijn van hun werkgever.

                                    Een arbeidsmigrant die ingezetene is van Nederland blijft verzekerd voor zorg, ook als het
                                    arbeidscontract opgezegd wordt. Voor die arbeidsmigranten hoeven er geen verlengde
                                    zorgfaciliteiten geregeld te worden. Maar ook arbeidsmigranten die niet tevens ingezetene
                                    zijn, zouden zorg moeten kunnen krijgen als het werk stopt en de zorgverzekering derhalve
                                    is geëindigd. Regel, zo nodig bij wettelijk voorschrift, dat een arbeidsmigrant die niet tevens
                                    ingezetene is, gebruik kan maken van noodzakelijke zorg uit het basispakket van de
                                    Zorgverzekeringswet, gedurende maximaal 30 dagen nadat de verzekeringsplicht is
                                    vervallen.

                                    Er zijn meerdere groepen in de Nederlandse samenleving die zorg ontvangen zonder dat
                                    daar een gerichte betaling tegenover staat, zoals minderjarige verzekerden, onverzekerde
                                    dak- en thuislozen, asielzoekers en onverzekerbare vreemdelingen. Gegeven het kortduren-
                                    de karakter van de verlengde zorgfaciliteit en het beperkte financiële belang, adviseert het
                                    Aanjaagteam uit praktische- en uitvoeringstechnische overwegingen om de uitvoering aan

‹                              B
                                    te laten sluiten bij de bestaande financieringssystematiek voor dergelijke groepen.

                                    Bevorder toegankelijkheid van de verzekeringspolis
                                    Om zelfredzaamheid en onafhankelijkheid van arbeidsmigranten te stimuleren, dienen
                                                                                                                                      ›
                                    verzekerde arbeidsmigranten toegang krijgen tot de digitale, persoonlijke omgeving voor
                                    zorgverzekerden bij de zorgverzekeraar. Daarvoor is bij vrijwel alle zorgverzekeraars een
                                    DigiD nodig. Geef arbeidsmigranten die (nog) geen DigiD hebben de mogelijkheid om
                                    eenvoudig toegang tot de zogenaamde ‘mijn omgeving’ te krijgen. Zie ook de aanbeveling
                                    bij registratie.

                                    Het Aanjaagteam adviseert verzekeraars daarnaast om de verzekeringspolis digitaal aan
                                    de arbeidsmigrant ter beschikking te stellen, en om informatie over de verzekering ook in
                                    andere talen dan het Nederlands te verstrekken. Daarmee wordt de zelfredzaamheid en
                                    onafhankelijkheid van arbeidsmigranten verbeterd. Tegelijk lossen we zo het probleem
                                    op dat arbeidsmigranten niet over hun eigen zorgpas of zorgpolis beschikken. Het gaat
                                    uiteindelijk om het verzekerd zijn en met een DigiD kunnen arbeidsmigranten (los van
                                    het taalprobleem) of hun belangenbehartigers vaststellen of er sprake is van een
                                    zorgverzekering.

                               C    Voldoende medische voorzieningen in de regio
                                    Doordat arbeidsmigranten meestal slechts tijdelijk in Nederland zijn, zijn zij niet ingeschre-
                                    ven bij een huisarts. Het Aanjaagteam heeft vernomen dat sommige huisartsen weigeren
                                    om nieuwe arbeidsmigranten aan te nemen, omdat zij slechts tijdelijk op een bepaalde
                                    locatie wonen. Een mogelijke oplossingsrichting is het opzetten van regionale zorg op basis
                                    van de registratie bij huisvestingslocaties, omdat de bewoners van de huisvestingslocaties
                                    wel wisselen, maar de locaties niet.

                                    Het Aanjaagteam adviseert bovendien dat er afspraken worden gemaakt tussen zorg-
                                    verzekeraars met huisartsen in de buurt van locaties waar veel arbeidsmigranten worden
                                    gehuisvest, waarbij aandacht is voor de specifieke situatie van arbeidsmigranten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>≡   48 | Geen tweederangsburgers




        6              Betere handhaving en toezicht


                                   Goed toezicht en goede handhaving is essentieel om naleving van de regelgeving te
                                   bevorderen en misstanden tegen te gaan. Maar toezicht moet altijd als sluitstuk van de
                                   regelgeving worden gezien. De aanbevelingen uit dit rapport vormen samen een sluitend
                                   systeem dat bij naleving van de regelgeving voor arbeidsmigranten in Nederland al grote
                                   stappen vooruit betekent. Maar de ervaring leert dat er altijd een poging tot fraude en
                                   malafiditeit zal worden gedaan. Daarom is het van belang de handhaving en het toezicht
                                   op regelgeving rondom arbeidsmigranten te verbeteren.

                                   Rondom arbeidsmigratie spelen verschillende toezichthouders een rol. De Inspectie SZW
                                   houdt toezicht en handhaaft op de werkvloer. Gemeenten hebben deze taken voor
                                   huisvesting. De Belastingdienst, UWV en SVB zijn aan zet wanneer het gaat om zaken als
                                   belastingen en premies. Het komt ook regelmatig voor dat arbeidsmigranten over de grens
                                   in Duitsland of België wonen en in Nederland werken. Dat vraagt grensoverschrijdende
                                   samenwerking met instanties in onze buurlanden. In de huidige omstandigheden rond
                                   het coronavirus spelen nog meer toezichts- en handhavingsinstanties een rol, zoals de
                                   Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de politie en de boa’s in de veiligheids-
                                   regio’s en de ILT en ook de GGD. In het uiterste geval, bij ernstige misstanden, kan ook de

‹                                  strafrechtelijke aanpak worden ingezet.

                                   Naast deze publieke toezichthouders zijn er ook private partijen die toezicht houden op
                                   de situaties waarin arbeidsmigranten zich bevinden. Wanneer er sprake is van afspraken
                                                                                                                                  ›
                                   tussen sociale partners in cao’s, kunnen sociale partners zelf de cao-naleving in een sector
                                   inregelen om andere standaarden te zetten. In de uitzendbranche is hiervoor een zelf-
                                   standig toezichtorgaan van sociale partners opgericht, de Stichting Naleving CAO
                                   Uitzendbranche (SNCU) en voor bijvoorbeeld de bouwsector het Technisch Bureau
                                   Bouwnijverheid. Naast deze private toezichthouders is er ook de controle op keurmerken.
                                   Zo kennen we in Nederland de SNF en het AKF om de kwaliteit van huisvesting te bevorde-
                                   ren. Daarnaast is de afgelopen jaren ingezet op zelfregulering in de uitzendbranche door
                                   middel van het SNA-keurmerk. Een derde van de uitzendbureaus is gecertificeerd door SNA,
                                   waarbij elke twee jaar wordt gecontroleerd of zij nog aan de voorschriften voldoen.

                                   Het toezichts- en handhavingslandschap is dus versnipperd. Dat is deels de reden waarom
                                   er problemen zijn bij de uitvoering van het toezicht en handhaving. Organisaties zorgen
                                   ervoor dat ze binnen hun eigen mandaat zaken op orde hebben, maar vergeten daarbij
                                   soms over de grens te kijken en meer vanuit het belang van één overheid op te treden. Waar
                                   dit wel gebeurt, verloopt samenwerking vaak stroperig en vergt dit veel van organisaties.
                                   Het kost mankracht en middelen en er moeten juridische en praktische obstakels overwon-
                                   nen worden, voordat de instanties tot daadwerkelijk toezicht en handhaving komen.

                                   Organisaties zijn nog te weinig bezig met structurele gegevensuitwisseling – ook
                                   publiek-privaat en ook over landsgrenzen heen – op basis van de geldende privacywaar-
                                   borgen. De wettelijke kaders beperken de gegevensuitwisseling, zeker als het gaat om
                                   publiek-private uitwisseling. En in samenwerking wordt nog onvoldoende geïnvesteerd –
                                   er wordt niet altijd afdoende personeel beschikbaar gesteld om deel te nemen aan de
                                   samenwerkingsverbanden en er is nog niet overal structureel onderling overleg aan de top
                                   van toezichthoudende organisaties. Er zijn door de jaren heen succesvolle ad hoc samen-
                                   werkingsverbanden ontstaan en ontbonden, maar er is juist behoefte aan structurele
                                   samenwerkingsverbanden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>≡   49 | Geen tweederangsburgers




                                    Samenwerkende toezichthouders

                                    Naar aanleiding van het eerste advies van het Aanjaagteam Bescherming
                                    Arbeidsmigranten is bij het Landelijk Operationeel Team-Corona een samenwerkings-
                                    platform ingericht van veiligheidsregio’s, GGD en RIVM met landelijke toezichthouders
                                    als de Inspectie SZW en de NVWA, genaamd Samenwerkingsplatform ‘Arbeids-
                                    migranten en Covid-19’. Het doel is om te komen tot een integrale en gecoördineerde
                                    operationele aanpak waarmee tijdig bij (potentiële) besmettingshaarden in sectoren
                                    met arbeidsmigranten kan worden geïntervenieerd. Dit is een stap vooruit, maar nog
                                    geen structureel samenwerkings¬verband.

                                    Goede voorbeelden van structurele samenwerkingsverbanden zijn de samenwerking
                                    in de Aanpak Malafide Uitzendbureaus (AMU) door Inspectie SZW, Belastingdienst en
                                    de UWV en de Landelijke Stuurgroep Interventies (LSI) met gemeenten, politie, OM,
                                    ministerie van SZW, Inspectie SZW, IND, UWV, Belastingdienst en SVB.



                                   Wanneer nieuwe wetgeving wordt bedacht om misstanden tegen te gaan, zoeken malafide
                                   ondernemers snel naar een nieuwe constructie. Hoewel dit inherent is aan toezicht,
                                   kunnen toezichthouders beter geëquipeerd worden om mee te gaan in deze ‘rat race’.
                                   Dat betekent dat naast het aanstellen van inspecteurs ook geïnvesteerd moet worden in
                                   samenwerking met de andere toezichthouders, waaronder structurele data-uitwisseling,
                                   kennisdeling, inzet van andersoortige interventies en grensoverschrijdende samenwerking.

‹                                  Toezicht in het nieuwe stelsel
                                   Doordat het Aanjaagteam een systeem van verplichte certificering voorstelt, wordt een
                                   groot deel van het toezicht al aan de voorkant vervuld. De certificerende instantie zal
                                                                                                                                     ›
                                   immers in eerste instantie zelf onderzoek doen naar de (kandidaat-)gecertificeerde en op
                                   basis van die bevindingen een conclusie trekken. Dat geldt zowel voor huisvesting als voor
                                   de uitzendbureaus.

                                   Het private toezicht door certificerende instellingen is de eerste stap in het toezichtsysteem.
                                   Dit toezicht dient kwalitatief en kwantitatief op orde te zijn zodat alle uitzendbureaus en
                                   huisvestingslocaties periodiek worden getoetst op het voldoen aan de certificaatvereisten.
                                   De certificerende instellingen dienen op hun beurt voor deze werkzaamheden te vallen
                                   onder toezicht van de Raad voor Accreditatie. Daarmee stimuleren we dat de instellingen op
                                   een goede manier hun certificerende taak vervullen. Het Aanjaagteam adviseert daarnaast
                                   dat alle privaatrechtelijke toezichthouders een toezichtplan hebben en jaarlijks actueel
                                   houden en over de toezichtbevindingen jaarlijks rapporteren, zodat transparant is in welke
                                   mate het toezicht effectief is en ook zicht is op trends en ontwikkelingen bij het voldoen
                                   aan de vereisten.

                                   Het publiekrechtelijk toezicht, dat vooral door publieke toezichthouders als Inspectie SZW,
                                   Belastingdienst en gemeenten vorm krijgt, is de volgende schakel. Waar de zelfregulering
                                   met verplichte certificering in combinatie met privaatrechtelijk toezicht zaken niet op
                                   orde kan krijgen, is het aan publieke toezichthouders, zoals gemeenten, Inspectie SZW en
                                   Belastingdienst, om bestuursrechtelijk en meer dwingend op te treden. De verwachting
                                   is ook dat er een behoorlijke signalering op gang gaat komen vanuit de private toezicht-
                                   houders richting de publieke toezichthouders.

                                   Los daarvan dienen deze toezichthouders ook zelfstandig toezicht uit te oefenen.
                                   Gemeenten en Inspectie SZW dienen ook over een jaarlijks vastgesteld toezichtsplan te
                                   beschikken waaruit blijkt in welke mate toezicht plaats vindt in het verlengde van het
                                   privaatrechtelijke toezicht en in welke mate het zelfstandig toezicht is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>≡   50 | Geen tweederangsburgers




                                   Het is onvermijdelijk dat het toezicht zowel op basis van de uitwisseling van signalen uit
                                   de praktijk, als op basis van een risicoanalyse vorm krijgt en dat keuzes moeten worden
                                   gemaakt waar de toezichtsinspanning op moet worden ingezet. Het Aanjaagteam pleit
                                   ervoor dat het privaatrechtelijke en het publiekrechtelijke toezicht dat vanuit een gemeen-
                                   schappelijke risicoanalyse doet. Dat kan zowel gaan om de onderliggende fenomenen in
                                   de sector, als om de meest passende interventie. De strafrechtelijke aanpak kan hier
                                   eventueel op aansluiten.

                                   Gegevensuitwisseling nodig om samenhang in toezicht mogelijk te maken
                                   Toezichthouders willen in beginsel graag met elkaar samenwerken, maar lopen vaak tegen
                                   praktische, juridische en organisatorische obstakels aan. Daarin is gegevensuitwisseling
                                   het grootste knelpunt. Om effectief toezicht te houden op alle regelgeving rondom
                                   arbeidsmigratie is het noodzakelijk dat publiekrechtelijke en privaatrechtelijke toezicht-
                                   houders gegevens met elkaar kunnen uitwisselen. Omdat er zowel privaat- als publieks-
                                   rechtelijk toezicht wordt uitgeoefend, is het belangrijk dat er een wettelijke basis voor die
                                   gegevensuitwisseling komt.

                                   Los van de mogelijkheden voor gegevensuitwisseling moeten de bevoegdheden van de
                                   betrokken partijen helder zijn, goed op elkaar aansluiten en dekkend zijn. Gaten in
                                   bevoegdheden kunnen niet worden opgelost met het uitbreiden van de mogelijkheden
                                   voor de uitwisseling van gegevens.




‹                                   Ontwikkelingen in het gezamenlijk toezichthouden

                                    Er bestaan al goede praktijken, zoals de iCov (de infobox voor Crimineel en
                                    Onverklaarbaar Vermogen), waarbij meerdere partijen op een zorgvuldige wijze
                                                                                                                                   ›
                                    gegevens uitwisselen waar wellicht van kan worden geleerd. In dit verband is ook de
                                    lopende wetsbehandeling Wet Gegevensverwerking door Samenwerkingsverbanden
                                    relevant. Deze wet lijkt nog niet de basis te geven die nodig is om beoogde gegevens-
                                    uitwisseling vorm te kunnen geven. Samenwerkingsverbanden gebaseerd op conve-
                                    nanten vallen nadrukkelijk buiten het wetsvoorstel, net als certificerende partijen.




                       6.1 Samenhang en samenwerking in toezicht met voldoende
                           capaciteit

                                   Om meer samenhang in toezicht te bewerkstelligen geeft het Aanjaagteam de volgende
                                   aanbevelingen:

                               A   Samenhang in toezicht
                                   Het Aanjaagteam adviseert de samenwerking tussen inspectiediensten structureel te
                                   verbeteren. Daarvoor zouden private en publieke toezichthouders een gezamenlijk
                                   toezichtplan moeten opstellen, op basis van een gemeenschappelijke risicoanalyse en
                                   waaruit een gecoördineerde capaciteitsinzet blijkt. Dit kan gebaseerd worden op het
                                   LSI-model.

                                   Onder invloed van COVID-19 is een samenwerkingsplatform tussen toezichthouders
                                   opgezet dat zich momenteel richt op toezicht in relatie tot COVID-19 gerelateerde zaken.
                                   Het Aanjaagteam adviseert die samenwerking een structureel karakter te geven en uit te
                                   breiden naar alle arbeidsmigrant-gerelateerde onderwerpen zoals beschreven in dit advies.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>≡   51 | Geen tweederangsburgers




                                   Binnen het publieke domein bestaan structuren zoals de Veiligheidsregio en het Regionale
                                   Informatie en Expertise Centrum (RIEC) waarbinnen de samenwerking tussen publieke
                                   toezichthoudende en handhavende diensten vorm krijgt. Een dergelijke structuur om de
                                   samenwerking tussen publieke en private toezichthouders vorm te geven bestaat nog niet.
                                   Het is belangrijk dat daar eveneens een structuur voor wordt opgezet.

                                   Verder zou het goed zijn om uit te zoeken in hoeverre informatie- en analysedeling tussen
                                   civielrechtelijk, bestuursrechtelijk en strafrechtelijk toezicht kan helpen om meer inzicht
                                   te krijgen in de driehoek van werkgever (Inspectie SZW-domein), vervoer (politie of ILT) en
                                   huisvesting (gemeente). Doel hiervan is om snel multidisciplinair op te treden en verdere
                                   info te vergaren voor de toekomst.

                                   Tot slot zouden de private en publieke toezichthouders jaarlijks moeten rapporteren over
                                   de toezichtsresultaten.

                               B   Gegevensuitwisseling
                                   Er moet een wettelijke basis worden gecreëerd voor gegevensuitwisseling tussen zowel
                                   publieke toezichthouders als tussen publieke en private toezichthouders. Het Aanjaagteam
                                   adviseert daartoe de volgende stappen te zetten:
                                   - Inventariseer welke gegevens uitgewisseld moeten worden om tot een gemeenschappe-
                                      lijke risicoanalyse te komen en een daarop gebaseerde gecoördineerde capaciteitsinzet;
                                   - Schakel een onafhankelijke partij in om een plan op te stellen om gegevensuitwisseling
                                      tussen toezichthouders te versterken;

‹                                  - Stel vast of één van de betrokken organisaties alle informatie verzamelt met het doel
                                      om te komen tot een gemeenschappelijke risicoanalyse (en een gecoördineerd plan
                                      voor capaciteits-inzet), of dat hiertoe een specifieke organisatie opgericht moet worden
                                      (naar analogie van iCOV). Hierbij kan ook worden gekeken naar het Fins model van
                                                                                                                                               ›
                                      gegevensuitwisseling;42
                                   - Stel op basis van deze uitkomst een juridisch kader op waarbinnen de gegevensuitwisse-
                                      ling kan plaatsvinden en voer daartoe, indien nodig, wetswijzingen door.

                               C   Meer capaciteit
                                   Oneerlijk en onveilig werk – denk aan onderbetaling, te veel en te lange dagen werken,
                                   onveilige werkomstandigheden enzovoorts – vormt al jaren een probleem in de economie.
                                   De Inspectie SZW heeft daar uitgebreid aandacht voor, maar heeft tegelijkertijd al langer te
                                   maken met onvoldoende capaciteit om goed toezicht te kunnen houden. In het regeer-
                                   akkoord van het huidige kabinet is mede daarom besloten structureel te investeren in de
                                   Inspectie SZW.43




                                   42 In Finland is er een speciale unit binnen de Belastingdienst, met een eigen mandaat, toegang tot
                                      bulkdata van publieke organisaties. Deze ‘Grey Economy Information Unit’ produceert en publiceert
                                      vervolgens rapporten over deze ‘grijze economie’ en over de naleving en betrokken personen bij
                                      specifieke bedrijven. Hier hebben vervolgens in totaal 13 verschillende publieke organisaties, van de
                                      politie tot de belastingdienst, toegang tot.
                                   43 De recente ‘ Programmarapportage Uitzendbureaus’ van de inspectie SZW beschrijft de problematiek in
                                      de uitzendbranche. De rapportage geeft tevens aan dat deze problematiek al langer bestaat en dat dit
                                      een belangrijke reden was om in het Inspectie Control Framework (ICF) in 2017 specifiek aandacht te
                                      vragen voor misstanden in de uitzendbranche (en bij hun inleners). Onderdeel van de analyse in het ICF
                                      was de ontoereikendheid van de inzet in de uitzendsector, met name gericht op eerlijk werk.
                                      Doelstelling in het ICF is de dekking op de problematiek rond oneerlijk werk te verdubbelen per 2022.
                                      De uitbreiding van de Inspectie SZW, waartoe in het regeerakkoord is besloten voor het doel eerlijk
                                      werk, vindt met name plaats in 2020-2022 en zal erin resulteren dat met de inzet op uitzendbureaus
                                      vanaf 2022 een capaciteitsinzet van 60 fte gemoeid is. De rapportage van het programma uitzendbu-
                                      reaus over de afgelopen jaren is dus tegen de achtergrond van deze tekortschietende capaciteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>≡   52 | Geen tweederangsburgers




                                   Als de adviezen van het Aanjaagteam rondom certificering van uitzendbureaus worden
                                   overgenomen, zal er naar verwachting meer publiekrechtelijk toezicht nodig zijn om het
                                   systeem sluitend te houden. Enerzijds zullen de certificering en de private handhaving een
                                   stimulerend effect hebben op de spontane wetsnaleving doordat een deel van de bedrijven
                                   zich gedwongen ziet van de markt terug te trekken. Anderzijds zullen naar verwachting
                                   meer meldingen vanuit de private toezichthouders en de KvK komen die capaciteit vergen.
                                   Daarnaast kunnen de maatregelen tot meer bezwaar- en beroepsprocedures leiden. En is
                                   er veel inzet nodig om tot een gezamenlijke aanpak te komen en de gezamenlijke risico-
                                   analyse te realiseren.

                                   Het is nog lastig in te schatten hoe sterk het aantal meldingen stijgt onder een nieuw stelsel,
                                   en hoeveel meer capaciteit daarvoor nodig is. Het Aanjaagteam adviseert om de capaciteit
                                   van de Inspectie SZW voor activiteiten met betrekking tot uitzendbureaus in eerste aanleg
                                   uit te breiden van 60 naar 150 fte.44 Dat is op basis van een prudente inschatting van een
                                   stijging in meldingen van 150%.45 Voor een geloofwaardig en sluitend systeem dienen die
                                   meldingen en signalen, zeker als ze voortkomen uit een meldplicht, te worden onderzocht.
                                   De jaarverantwoording Arbeidsmigranten dient inzicht te geven in de mate waarin het
                                   toezicht effectief is en of verdere uitbreiding noodzakelijk is.

                                   Op het moment dat er meer gewerkt gaat worden in samenwerkingsverbanden, zullen
                                   ook de andere publieke toezichthouders (zoals Belastingdienst, gemeenten en, UWV) en
                                   de private toezichthouders hun capaciteit hiervoor moeten laten meegroeien.



‹                              D   Grensoverschrijdend werken
                                   Op dit moment is er bij verschillende inspecties en toezichthouders te weinig tijd en ruimte
                                   om zich te richten op grensoverschrijdende problematiek. Het Aanjaagteam adviseert een
                                   apart multidisciplinair team in te stellen dat alleen grensoverschrijdende zaken op zich gaat
                                                                                                                                             ›
                                   nemen, dat gezamenlijk kan inspecteren en gegevens kan uitwisselen in samenwerking
                                   met buitenlandse toezichthouders. De bemensing van dit team zou voor de Inspectie SZW
                                   begrepen zijn in de onder 6.3 genoemde uitbreiding voor activiteiten met betrekking tot
                                   uitzendbureaus, omdat meldingen over grensoverschrijdende misstanden met uitzend_
                                   bureaus daar ook onder vallen.

                                   Daarnaast zouden toezichthouders actief gebruik moeten gaan maken van de Europese
                                   Arbeidsautoriteit en de mogelijkheden binnen de Benelux om gezamenlijke inspecties in
                                   te richten. Daarnaast moet er aandacht besteed worden aan bedrijven die mobiele werk-
                                   nemers over de grens huisvesten.

                               E   Onaangekondigd inspecteren en meldplicht aan Inspectie SZW
                                   Op dit moment inspecteert de Inspectie SZW in principe altijd onaangekondigd, zodat de
                                   actuele situatie op de werkvloer onderzocht kan worden. Andere partijen, waaronder de
                                   SNF, AKF en SNA, doen dat niet altijd. Bij controles op woonlocaties met SNF- en AKF-
                                   keurmerken worden niet alleen de woonlocaties fysiek gecontroleerd op de mate waaraan
                                   de huisvesting aan de eisen voldoen, maar wordt ook de administratieve kant gecontro-
                                   leerd. Omdat de administratie beschikbaar moet zijn tijdens de inspectie, wordt de gehele
                                   inspectie vooraf aangekondigd. Daarmee wordt ook gegarandeerd dat er iemand thuis is,
                                   zodat de privé-ruimtes van mensen ook gecontroleerd kunnen worden op de kwaliteitsei-
                                   sen. Daarnaast worden vaak niet alle locaties feitelijk bezocht, maar wordt volstaan met




                                   44 Het gaat daarbij om een uitbreiding van structureel ruim 10 miljoen per jaar wat resulteert in een
                                      uitbreiding met 90 fte.
                                   45 De afgelopen jaren waren er gemiddeld ruim 600 meldingen per jaar. Het is lastig te voorzien of deze
                                      aantallen door stelselwijziging met een factor 2, 10 of 20 zouden kunnen gaan toenemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>≡   53 | Geen tweederangsburgers




                                   één of enkele locaties per huisvestende organisatie.46 Ook SNA kondigt altijd haar bezoeken
                                   aan, zodat de administratie klaarligt.

                                   Het Aanjaagteam kan begrip opbrengen voor deze werkwijze. Toch zouden fysieke locaties
                                   ook onaangekondigd geïnspecteerd moeten worden, ook als dat betekent dat daarmee niet
                                   alle privé-ruimtes kunnen worden gecheckt. Een onaangekondigde inspectie geeft meer
                                   informatie over de daadwerkelijk gecontroleerde situatie in de praktijk dan alleen aange-
                                   kondigde inspecties. Ditzelfde geldt voor de administratieve controles. Deze werkwijze
                                   moet worden vastgelegd in het gemeenschappelijke toezichtsplan van de keurmerken met
                                   de andere toezichthouders en gemeenten.

                                   Er kunnen situaties optreden waar de certificerende instellingen moeilijk mee kunnen
                                   omgaan: intimidatie richting de certificeerder, hardnekkig weigeren te voldoen aan eisen
                                   e.d. In die situaties is het logisch dat het certificaat wordt ingetrokken waardoor het
                                   betreffende uitzendbureau niet meer bonafide op de markt actief kan zijn. Het intrekken
                                   van de certificering zal altijd gepaard moeten gaan met een melding aan de KvK zodat de
                                   registratie kan worden aangepast. Certificerende instellingen dienen een meldplicht te
                                   hebben jegens de Inspectie SZW voor ernstige tekortkomingen die ze aantreffen en die niet
                                   binnen afzienbare tijd is opgelost. Samen met Inspectie SZW dient uitgewerkt te worden
                                   wat verstaand wordt onder een ernstige situatie. Het systematisch niet voldoen aan de
                                   meldplicht dient consequenties te hebben voor het mogen certificeren waarover met de
                                   Raad voor Accreditatie afspraken moeten worden gemaakt.



‹                      6.2 Verruimen sanctiemogelijkheden
                               A   Omgekeerde bewijslast
                                                                                                                                         ›
                                   De arbeidsmigrant is voor zijn levensonderhoud en dat van zijn familie afhankelijk van het
                                   arbeidsloon. Het komt voor dat er géén, te laat of te weinig loon wordt betaald. Gezien de
                                   genoemde afhankelijkheid en zijn vertrouwen op een juiste loonbetaling beëindigt hij het
                                   dienstverband niet of later dan gewild. Een toegankelijke voorziening voor looncompensa-
                                   tie versterkt zijn positie en zal onderbetaling in het algemeen wellicht verminderen.

                                   Een bepaling in de WML over het rechtsvermoeden van een dienstverband van 6 maanden,
                                   analoog aan artikel 23 van de Wav, zal bij een ondeugdelijke administratie en vermoedelijke
                                   (al dan niet girale) onderbetaling een geschikt instrument kunnen zijn voor de aanpak van
                                   onderbetaling en rechtsherstel. Dit betekent dat bij gebrek aan de beoogde melding bij RNI
                                   het niet duidelijk is wanneer het dienstverband is aangevangen en dat dan sprake is van het
                                   rechtsvermoeden van een duur van 6 maanden.



                       6.3 Toezicht op de registratie van arbeidsmigranten
                               A   Toezicht op registratie
                                   Het Aanjaagteam heeft diverse aanbevelingen gedaan over de registratie. Het is belangrijk
                                   dat op de systematiek van registreren een feedbackcyclus functioneert op basis waarvan
                                   toezichthouders acties kunnen ondernemen. Kern van de feedbackcyclus is dat het BSN
                                   in de loonaangifte keten kan worden vergeleken met de BRP/RNI. Op basis daarvan kan
                                   worden vastgesteld:
                                   - van welke BSN-nummers die in de loonaangifte worden gebruikt, geen Nederlands
                                      verblijfsadres bekend is;



                                   46 SNF heeft besloten om vanaf 2021 certificering per pand in te voeren en daarmee alle locaties te
                                      inspecteren, in plaats van een steekproefsgewijze controle.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>≡   54 | Geen tweederangsburgers




                                   - van welke RNI-ingeschreven met een verblijfsadres in Nederland, het BSN-nummer niet
                                     (meer) wordt gebruik in de loonaangifte.

                                   Deze informatie zou periodiek (bijvoorbeeld maandelijks) kunnen worden gedeeld met alle
                                   gemeenten en betreffende werkgevers. Op basis daarvan kunnen RvIG of gemeenten acties
                                   ondernemen richting betreffende werkgevers en kunnen werkgevers bewerkstelligen dat
                                   arbeidsmigranten alsnog een correct verblijfadres doorgeven aan de gemeente. Zoals eerder
                                   aangegeven zou de RvIG hier de gegevensverwerkende rol in moeten krijgen. De RvIG kan
                                   dat niet alleen: actieve betrokkenheid van UWV en de Belastingdienst is noodzakelijk.
                                   RvIG, UWV en Belastingdienst zouden samen onder leiding van het RvIG de voorgestelde
                                   feedbackcyclus moeten uitwerken. Het Aanjaagteam legt hierbij het voortouw bij RvIG
                                   omdat BZK/RvIG de eerst aangewezene is voor de kwaliteit van de BRP inclusief het Register
                                   Niet-Ingezetenen.

                                   Toezichthouders, zowel de privaatrechtelijk certificerende als de publiekrechtelijke
                                   toezichthouders, dienen ook over deze informatie te kunnen beschikken om dit te
                                   betrekken bij de gemeenschappelijke risicoanalyse en het gecoördineerd inzetten van
                                   de toezichtcapaciteit.




‹                                                                                                                               ›
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>≡   55 | Geen tweederangsburgers




        7              Institutionele inbedding van arbeidsmigratie


                                   Veel verschillende instanties houden zich bezig met arbeidsmigratie. Alleen al vanuit de
                                   Rijksoverheid houden de ministeries van BZK, EZK, LNV, SZW en VWS zich ermee bezig.
                                   Maar ook decentrale overheden en private instanties zijn betrokken bij het onderwerp.
                                   Om de geconstateerde problemen goed te kunnen aanpakken is goede samenwerking
                                   belangrijk, zodat er vanuit een gemeenschappelijk perspectief aan oplossingen wordt
                                   gewerkt. Een voorwaarde voor goede samenwerking is een heldere verdeling van verant-
                                   woordelijkheden, zowel voor het opstellen van beleid rondom arbeidsmigratie als bij de
                                   uitvoering daarvan en het toezicht daarop.

                                   Arbeidsmigranten zijn volwaardig onderdeel van de Nederlandse samenleving, en naar
                                   verwachting zullen arbeidsmigranten ook de komende tijd onderdeel blijven uitmaken
                                   van de samenleving. Dat betekent dat Nederland zich daar ook op moet inrichten. Het
                                   Aanjaagteam constateert echter dat met name op regionaal en lokaal niveau vaak nog geen
                                   specifiek beleid over arbeidsmigratie is ontwikkeld. Het is belangrijk dat regionale en lokale
                                   autoriteiten een visie hebben op hoe zij met arbeidsmigratie willen omgaan en nader
                                   beleid ontwikkelen rondom arbeidsmigranten. Dat is niet altijd eenvoudig. Gemeenten
                                   en provincies geven aan dat zij soms te maken hebben met beperkte capaciteit voor de

‹                                  ontwikkeling van beleid, maar ook met onbekendheid met de problematiek of met
                                   ingewikkelde lokale politieke verhoudingen. Met name gemeenten geven hierbij aan dat
                                   zij ondersteuning zouden waarderen.
                                                                                                                                    ›
                                    Tweederangsburgers

                                    Het Aanjaagteam heeft met arbeidsmigranten gesproken over hun ervaringen in
                                    Nederland. Hieruit kwam naar voren dat zij zich regelmatig behandeld voelen als een
                                    tweederangsburger. Zij ervaren verschillende drempels om volwaardig mee te kunnen
                                    doen in de maatschappij. Een paar arbeidsmigranten gaven bijvoorbeeld aan dat
                                    integreren in de Nederlandse samenleving lastig is, omdat ze geen toegang krijgen
                                    tot de inburgeringstrajecten en taalcursussen van de gemeente. Daarnaast wonen ze
                                    soms op bedrijventerreinen of ver verwijderd van een dorpskern. Ze komen daarnaast
                                    op het werk of in de buurt amper in contact met Nederlanders.



                                   Al eerder zijn brede initiatieven genomen ten aanzien van problemen die arbeidsmigranten
                                   ervaren (zie bijvoorbeeld het rapport van de Commissie Koopmans uit 2011 en het Nationaal
                                   Akkoord rondom huisvesting uit 2012), maar die initiatieven hebben niet voldoende
                                   resultaat opgeleverd. Toch constateert het Aanjaagteam beweging in het dossier. In 2019
                                   heeft de Rijksoverheid daarom samen met verschillende partijen een integrale agenda met
                                   acties opgesteld. Met het instellen van het Aanjaagteam is daar een vervolg op gemaakt.47




                                   47 Kamerstukken II 2019/2020, 29861, nr. 48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>≡   56 | Geen tweederangsburgers




                       7.1     Structurele aandacht vanuit het Rijk, provincies en gemeenten
                                    Arbeidsmigranten zijn onvoldoende zichtbaar voor Rijk, provincie en gemeenten. De
                                    aanbevelingen uit dit advies inzake de registratie helpen om het zicht op de arbeidsmigran-
                                    ten te verbeteren. Het is belangrijk dat de verbeterde registratie ook gebruikt wordt om
                                    contacten met deze groep te ontwikkelen zodat beleidsmakers en beleidsuitvoerders weten
                                    wat er speelt. Deze contacten zouden structureel vorm kunnen krijgen met vertegenwoordi-
                                    gers en belangenbehartigers van arbeidsmigranten, maar ook direct met de arbeidsmigran-
                                    ten zelf. De inbreng van arbeidsmigranten en hun belangenbehartigers heeft het
                                    Aanjaagteam erg geholpen om zicht te krijgen op de problematiek die arbeidsmigranten
                                    ervaren. Het is goed deze werkwijze voort te zetten bij de verdere uitwerking van de
                                    aanbevelingen.


                                     Stuurgroep ‘Internationale Werknemers’

                                     In Limburg hebben de Noord-Limburgse gemeenten en de provincie Limburg en
                                     Ondernemend Limburg (Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB), Limburgse
                                     Werkgevers Vereniging en MKB-Limburg) een stuurgroep gevormd om zich te buigen
                                     over een goede aanpak van internationale werknemers. In de stuurgroep wordt er
                                     vooruitgekeken naar het verwachte aantal internationale werknemers (waaronder
                                     arbeidsmigranten en kennismigranten) en de huisvesting en voorzieningen die
                                     daarvoor nodig zijn. De stuurgroep ‘Internationale werknemers’ zet zich actief in om

‹                                    in de provincie een klimaat te scheppen waarbij de internationale werknemer zich
                                     welkom voelt.                                                                                   ›
                               A    Betrek arbeidsmigranten bij de beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering
                                    Het Aanjaagteam adviseert dat elke overheidsinstantie die beleid ontwikkelt rondom
                                    arbeidsmigranten bewust het perspectief van arbeidsmigranten zou moeten meewegen
                                    in de beleidsoverwegingen. Het Aanjaagteam denkt daarbij aan de Rijksoverheid, maar
                                    bijvoorbeeld ook aan gemeenten waar veel arbeidsmigranten wonen. Dit kan vorm krijgen
                                    door bijvoorbeeld een klankbordgroep of een consultatieronde in te richten waarbij
                                    arbeidsmigranten hun invalshoek kunnen delen. Er kan ook gedacht worden aan het
                                    inzetten van sleutelfiguren met dezelfde achtergrond als veel van de arbeidsmigranten.
                                    Dit kan zowel in de beleidsontwikkeling als bij de ondersteuning van arbeidsmigranten
                                    helpen. Door te werken met sleutelpersonen is er iemand die de arbeidsmigranten de weg
                                    kan wijzen doordat hij of zij dezelfde achtergrond heeft, de taal spreekt en de weg in
                                    Nederland al heeft leren kennen.

                               B    Stel integratietrajecten open voor arbeidsmigranten
                                    Er zijn arbeidsmigranten die voor langere tijd in Nederland willen blijven en zich hier willen
                                    vestigen. Op dit moment zijn de mogelijkheden voor deze arbeidsmigranten om Nederlands
                                    te leren en een soort integratietraject te volgen erg beperkt. Daardoor hebben arbeids-
                                    migranten soms het gevoel als tweederangsburger behandeld te worden. Waar voor
                                    vluchtelingen veel (soms verplichte) regelingen zijn om integratie te bevorderen, zijn deze
                                    voorzieningen niet gemakkelijk toegankelijk voor arbeidsmigranten, terwijl ze wel actief
                                    bijdragen aan de Nederlandse economie.

                                    EU-arbeidsmigranten zijn niet inburgeringsplichtig, maar integratie kan wel gestimuleerd
                                    worden met dezelfde middelen als derdelanders die wel worden verplicht in te burgeren.
                                    Het Aanjaagteam adviseert daarom dat gemeenten de voorzieningen op het gebied van
                                    inburgering en integratie ook openstellen voor EU-arbeidsmigranten. Werkgevers zouden
                                    vanuit hun zorgplicht voor de arbeidsmigrant tevens de arbeidsmigranten op de mogelijk-
                                    heden bij de gemeenten moeten wijzen en de arbeidsmigrant in staat moeten stellen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>≡   57 | Geen tweederangsburgers




                                   hieraan deel te nemen. Het Aanjaagteam heeft ook voorbeelden gezien waarbij werkgevers
                                   zelf taalcursussen en cursussen over Nederland aanbieden. Dit zijn goede voorbeelden die
                                   navolging verdienen en wellicht door sociale partners in cao’s verankerd kan worden.



                       7.2 Borging op landelijk en lokaal niveau
                               A   Jaarlijkse rapportage arbeidsmigranten
                                   Het Aanjaagteam adviseert het kabinet om jaarlijks aan de Tweede Kamer te rapporteren
                                   over de ontwikkelingen rondom arbeidsmigranten door middel van een Jaarrapportage
                                   Arbeidsmigranten. De Jaarrapportage Arbeidsmigranten dient een tweeledig doel: (a)
                                   inzicht geven in de ontwikkelingen rondom arbeidsmigratie en (b) inzicht geven in de
                                   voortgang van de door het kabinet overgenomen aanbevelingen van dit tweede advies.

                                   Het Aanjaagteam adviseert dezelfde onderwerpen aan de orde te laten komen waarlangs dit
                                   advies is opgebouwd: regulering uitzendbranche, registratie, huisvesting, zorg en toezicht.
                                   Gegeven de noodzaak om ook provinciaal en gemeentelijk beleid te ontwikkelen, kan deze
                                   rapportage aan de Tweede Kamer ook een basis bieden om trends en ontwikkelingen te
                                   duiden die vragen om provinciaal en/of gemeentelijk beleid.

                               B   Regel wetswijzigingen in een verzamelwet
                                   Dit advies behelst meerdere voorstellen die aanpassingen in wetgeving vergen. Juist om
                                   verbrokkeling in de aanpak te voorkomen adviseert het Aanjaagteam dat deze wijzigingen

‹                                  in samenhang behandeld worden en stelt derhalve voor dat wijziging van wetgeving van
                                   de onderscheiden departementen -naar aanleiding van deze aanbevelingen- in één
                                   Verzamelwet worden opgenomen. Dit ter bevordering van consistentie en samenhang en
                                   ter voorkoming van onvoldoende prioriteit aan aanpassingen in een bredere afweging.
                                                                                                                                  ›
                               C   Stel een Expertteam arbeidsmigranten in
                                   Het Aanjaagteam adviseert dat het Rijk een ‘Expertteam arbeidsmigranten’ opricht voor
                                   gemeenten en provincies dat in den brede kan ondersteunen bij het beleid rondom
                                   arbeidsmigratie en dat structureel monitort, begeleidt, feedback geeft, kennis deelt, etc.
                                   Dit team kan complementair werken aan het reeds bestaande ‘Expertteam woningbouw’
                                   van het ministerie van BZK.

                               D   Verbeterde toegang tot het recht: arbeidscommissie
                                   De toegang tot het recht is voor arbeidsmigranten moeilijk: er zijn taalproblemen, men
                                   kent de procedures niet, men kan de eigen juridische positie onvoldoende inschatten en
                                   arbeidsmigranten hebben weinig hulp in de sociale omgeving om deze drempels te nemen.

                                   Het is gewenst dat de toegang tot het recht voor arbeidsmigranten verbetert. Een laag-
                                   drempelige vorm van conflictbeslechting waarbij ook onderzoek gedaan wordt naar het
                                   conflict zal arbeidsmigranten helpen om de toegang tot het recht te vergroten. Een
                                   verbeterde toegang tot het recht heeft al langer de aandacht. In het rapport ‘Eerlijk Werk’,
                                   Brede Maatschappelijke Herwaardering (april 2019) wordt een geschillencommissie
                                   geopperd en de commissie Borstlap spreekt over een arbeidsombudsman. Het Aanjaagteam
                                   onderschrijft de behoefte aan een dergelijke voorziening en wijst in dat verband naar het
                                   terrein van de volkshuisvesting waar een dergelijke semi-rechtelijke voorziening bestaat in
                                   de vorm van de huurcommissie, dat overigens een publiek gefinancierde ZBO is.

                                   De huurcommissie doet uitspraken in conflictsituaties tussen huurder en verhuurder.
                                   De huurcommissie doet zelfstandig onderzoek indien partijen het oneens zijn over de feiten
                                   en doet een bindende uitspraak waartegen beroep mogelijk is via de normale rechter.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>≡   58 | Geen tweederangsburgers




                                   Naar analogie van de huurcommissie geeft het Aanjaagteam in overweging een arbeids-
                                   commissie in het leven te roepen die bindende uitspraken doet op basis van zelfstandig
                                   onderzoek naar aangebrachte casuïstiek, met mogelijkheid van beroep bij de normale
                                   rechter. De arbeidscommissie wordt bemenst door deskundigen en beperkt zich tot de
                                   toepassing van geldend recht inclusief geldende cao-afspraken. De arbeidscommissie
                                   moet de mogelijkheid hebben onderzoek te kunnen doen naar feiten en omstandigheden
                                   alvorens tot een beslissing te komen. De arbeidscommissie krijgt een zelfstandige onder-
                                   zoeksbevoegdheid, zodat verder onderzoek naar specifieke gevallen geïnitieerd kan worden.

                                   De arbeidscommissie is niet een door sociale partners samengestelde commissie.
                                   De Arbeidscommissie zal in de werkwijze rekening moeten en kunnen houden met de
                                   specifieke problematiek van arbeidsmigranten en moet een laagdrempelige toegang
                                   hebben, bestaan uit juristen en de rechterlijke macht ontlasten.

                                   Sociale partners erkennen de problemen met de toegang tot de rechter en hebben aan-
                                   gegeven zelf ook voorstellen te willen doen om de toegang te verbeteren. Het Aanjaagteam
                                   adviseert die voorstellen te betrekken bij de uitwerking van de arbeidscommissies.

                               E   Maak gericht beleid rondom arbeidsmigratie op lokaal niveau
                                   Het Aanjaagteam vindt het belangrijk dat er gewaarborgd wordt dat provincies en gemeen-
                                   ten beleid ontwikkelen ten aanzien van de arbeidsmigrantenvraagstukken. Dat kan door
                                   het ontwikkelen van beleid rondom arbeidsmigranten als afspraak op te nemen in het
                                   Interbestuurlijk Programma (IBP)48. Daarbij zouden provincies een aanjagende rol moeten

‹                                  krijgen. In de Jaarrapportage Arbeidsmigranten zou het kabinet moeten rapporteren
                                   hoeveel decentrale overheden actief beleid voeren rondom arbeidsmigratie.                          ›




                                   48 Het Interbestuurlijk Programma (IBP) is een reeks van afspraken tussen gemeenten, provincies,
                                      waterschappen en het Rijk om samen meer te bereiken op grote maatschappelijke opgaven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>≡   59 | Geen tweederangsburgers




        8              Financiële aspecten van het advies


                                     Meerdere aanbevelingen van het Aanjaagteam hebben financiële consequenties. Hieronder
                                     wordt geïnventariseerd voor welke aanbevelingen dit het geval is49. Daarnaast wordt
                                     aangegeven of het gaat om een stijging van arbeidskosten waar werkgevers en uitzend-
                                     bureaus of inleners mee te maken zullen krijgen, of dat sprake is van een kostenstijging
                                     voor de overheid. Bijvoorbeeld vanwege uitvoerings- of toezichtkosten door extra voorziene
                                     taken bij zelfstandige bestuursorganen en/of capaciteitsuitbreiding bij toezichthoudende
                                     inspectiediensten. Waar mogelijk wordt ook aangegeven of het kosten betreffen voor Rijk,
                                     provincie en/of gemeenten.


                               Betere beheersing van de uitzendsector

                                     Aanbeveling 2.1, A, B en C
                                     De invoering van een verplicht certificeringsstelsel, gebruik g-rekening en de waarborgsom
                                     in de uitzendsector brengt administratieve en toezichtkosten met zich mee die neerslaan bij
                                     de uitzenders. Overigens zullen uitzenders die al SNA-gecertificeerd zijn hier weinig last van
                                     hebben. Vooral de uitzenders die niet gecertificeerd zijn, zullen deze extra kosten krijgen.

‹                                    Aanbeveling 2.1, D
                                     Bij de inschrijving van uitzendbedrijven in de KvK zullen extra taken worden uitgevoerd.
                                     Ook bij uitschrijving wordt er een controle uitgevoerd. Deze extra taken leiden bij imple-
                                                                                                                                                 ›
                                     mentatie tot een stijging van de uitvoeringskosten bij de KvK ten gevolge van en uitbreiding
                                     van capaciteit, alsook het kunnen koppelen van informatie door middel van IT-systemen.
                                     De omvang van deze kostenstijging is in belangrijke mate afhankelijk van de nadere
                                     uitwerking van deze voorstellen. Via de tariefstructuur van de KvK zullen deze kosten
                                     neerslaan bij de (uitzend)bedrijven.

                                     Aanbeveling 2.2, A en B
                                     Het in de jaarverslagen van ondernemingen opnemen van ‘due diligence’ betekent dat
                                     bedrijven met een extra verplichting te maken krijgen die tot administratieve lasten-
                                     verhoging leidt.

                                     De voorgestelde gegarandeerde minimumloondoorbetaling van twee maanden leidt alleen
                                     tot een stijging van de arbeidskosten voor bedrijven die geen of minder werk blijken te
                                     hebben dan tevoren met de arbeidsmigrant is afgesproken.



                               Zicht krijgen op arbeidsmigranten

                                     Aanbeveling 3.1, A
                                     De invoering van een actieve zorgplicht voor werkgevers met betrekking tot de registratie
                                     van arbeidsmigranten bij zowel indiensttreding als bij de beëindiging van het dienstver-
                                     band leidt tot een extra taak. De arbeidsmigrant moet immers actief worden begeleid – wat
                                     extra tijd kost – en er moet zijn vastgelegd dat dit ook daadwerkelijk is gebeurd, hetgeen
                                     ook tot een extra administratieve verplichting leidt.



                                     49 Bij veel aanbevelingen is geen sprake van financiële consequenties voor werkgevers en/of overheidsuit-
                                        gaven. In deze paragraaf worden die dan ook niet genoemd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>≡   60 | Geen tweederangsburgers




                                    Aanbeveling 3.1, B en C
                                    Het BRP/RNI dient aangepast te worden zodat verblijfs- en contactgegevens vastgelegd
                                    kunnen worden. Dit vereist een systeemwijziging bij de RvIG en aangepaste werkwijzen bij
                                    gemeenten. De kosten hiervan kunnen pas bepaald worden nadat een impactanalyse is
                                    uitgevoerd.

                                    Aanbeveling 3.1, E en F
                                    De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) krijgt extra uitvoeringstaken toebedeeld.
                                    Het gaat daarbij om gegevensuitwisseling met de Belastingdienst (BD) en UWV, alsmede
                                    met gemeenten en werkgevers. Het zal hierbij gaan om eenmalige kosten in verband
                                    met systeemaanpassingen en het structureel inregelen van nieuwe werkprocessen waar
                                    uitvoering aan gegeven moet worden. Ook de BD en UWV zullen kosten hebben voor
                                    systeemaanpassingen en structurele gegevensuitwisseling. De omvang van deze kosten-
                                    stijging is in belangrijke mate afhankelijk van de nadere uitwerking van deze voorstellen.

                                    Aanbeveling 3.2, A
                                    De RNI-loketten krijgen naast de huidige registratietaak ook een informatietaak die met
                                    uitvoeringskosten gepaard zal gaan. De mate waarin dit tot kostenstijging zal leiden is sterk
                                    afhankelijk van de wijze waarop hier in een nadere uitwerking invulling aan wordt gegeven.



                              Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten


‹                                   Aanbeveling 4.1, A
                                    De oprichting vanuit het Rijk van een landelijk ‘Expertteam arbeidsmigranten’ dat bijstand
                                    geeft aan gemeenten door kennis en kunde te delen over (on)mogelijkheden in relatie tot
                                    de inzet van instrumenten in ruimtelijke ordening en huisvestingsbeleid, is een nieuwe taak
                                                                                                                                    ›
                                    voor de rijksoverheid. De invulling van deze aanbeveling moet nog nader worden uitge-
                                    werkt maar zal zeker leiden tot capaciteitsuitbreiding.

                                    Aanbeveling 4.1, B en C
                                    De invoering van een nieuwe verhuurdersvergunning zal gepaard gaan met eenmalige
                                    invoeringskosten voor gemeenten, inclusief bijbehorende ICT-ondersteuning. Daarnaast
                                    zullen er structurele kosten zijn voor de uitvoering van het vergunningsproces en de
                                    handhaving daarop. De kosten zijn afhankelijk van de keuzes die daarover worden gemaakt
                                    in de verdere uitwerking.

                                    Aanbeveling 4.1, D
                                    Een intensievere toetsing door (het geïntegreerde) SNF/AKF-keurmerk kost extra tijd en gaat
                                    daarmee gepaard met kosten. SNF was al voornemens om tot een intensievere toetsing te
                                    komen. AKF heeft al een jaarlijkse toetsing. De verwachting is dat de extra kosten beperkt
                                    zullen zijn tot de extra capaciteitsinzet en in een stijging van de tarieven van SNF en AKF.

                                    Aanbeveling 4.3, A, B, C en D
                                    Het aanscherpen van de kwaliteitseisen in het Bouwbesluit met betrekking tot de minimale
                                    woonoppervlakte, in combinatie met de eisen die aan de SNF/AKF-normering zullen
                                    worden gesteld, zullen ertoe leiden dat nieuwe locaties duurder worden (want betere
                                    huisvestingskwaliteit) en dat bestaande locaties binnen een redelijke termijn aangepast
                                    moeten worden. De extra kosten hiervan zullen vooral voelbaar zijn bij partijen die nu van
                                    de huisvesting een verdienmodel hebben gemaakt. Huisvesters en uitzenders die al aan de
                                    kwaliteitseisen voldoen, zullen minder extra kosten krijgen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>≡   61 | Geen tweederangsburgers




                               Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten

                                     Aanbeveling 5.1, A
                                     Voor arbeidsmigranten die niet-ingezetene in ons land zijn, wordt een verlengde zorgfacili-
                                     teit van maximaal 30 dagen voorgesteld nadat de verzekeringsplicht is vervallen (vanwege
                                     verlies van arbeid). Dit om te voorkomen dat arbeidsmigranten onverzekerd zijn. Voor de
                                     financiering hiervan wordt aangesloten bij de bestaande financieringssystematiek voor
                                     andere groepen. Er is naar verwachting sprake van een beperkt financieel beslag – van
                                     globaal één miljoen euro per jaar – terwijl het niet-verzekerd zijn tot grote risico’s voor
                                     de arbeidsmigrant kan leiden.



                               Betere handhaving en toezicht

                                     Aanbeveling 6.1, A
                                     Het samenwerkingsplatform dat is opgezet in COVID-19-context (zie ook het eerste advies
                                     van het Aanjaagteam) zou structureel uitkomst moeten bieden voor verstevigde samen-
                                     werking en coördinatie tussen inspectiediensten. Deze aanbeveling betekent dat de huidige
                                     tijdelijke financiering van het huidige samenwerkingsplatform wordt omgezet in een
                                     structurele financiering. Dit komt neer op een uitgavenverhoging van circa € 1,5 miljoen
                                     per jaar.

                                     Aanbeveling 6.1, C en D


‹                                    Een verdere uitbreiding van de capaciteit van de Inspectie SZW ten behoeve van het
                                     intensiveren van het toezicht op de gecertificeerde stelsel in de uitzendbranche leidt tot
                                     kostenstijging. Om een geloofwaardig en sluitend systeem veilig te stellen en ook voldoen-
                                     de inzet te kunnen bieden op meldingen van misstanden, wordt voorgesteld om de
                                                                                                                                   ›
                                     toezichtcapaciteit gericht op de uitzendbranche te verhogen met 90 fte’s hetgeen tot een
                                     structurele uitgavenverhoging leidt van grofweg € 10 miljoen op jaarbasis. Hierdoor kan
                                     ook de aanpak van grensoverschrijdende misstanden met uitzendbureaus worden
                                     geïntensiveerd.



                               Institutionele inbedding van arbeidsmigratie

                                     Aanbeveling 7.1, B
                                     Het openstellen door gemeenten van voorzieningen op het gebied van inburgering en
                                     integratie voor EU-arbeidsmigranten zal extra kosten voor gemeenten met zich meebren-
                                     gen. Op dit moment is het moeilijk in te schatten welk deel van de arbeidsmigranten hier
                                     vrijwillig gebruik van zal gaan maken: het is onbekend hoeveel arbeidsmigranten jaarlijks
                                     voor het eerst naar Nederland komen en welk deel vrijwillig zal opteren voor cursussen op
                                     het gebied van inburgering en integratie. Het is nodig hiervan een onderbouwde inschat-
                                     ting te maken ten behoeve van de raming van de kosten.

                                     Aanbeveling 7.2, D
                                     De toegang tot het recht kan worden verbeterd door het instellen van een arbeidscommissie
                                     (naar analogie van de huurcommissie) die bindende uitspraken doet op basis van zelf-
                                     standig onderzoek. Dit is een nieuwe taak die gefinancierd zal moeten worden vanuit
                                     de rijksoverheid, ook met het oog op de onafhankelijkheid van de arbeidscommissie.
                                     De nadere uitwerking van deze aanbeveling is bepalend voor het kunnen vaststellen van
                                     de omvang van deze verwachte extra uitgaven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>≡   62 | Geen tweederangsburgers




        9              Conclusie


                                   De hoofdgedachte van de aanbevelingen in dit advies is dat we een nieuwe set van normen
                                   en waarden nodig hebben als het gaat om de omgang met arbeidsmigranten. We moeten
                                   arbeidsmigranten gaan behandelen zoals we zelf ook behandeld zouden willen worden
                                   wanneer we een baan zouden accepteren in een ander land. Dat betekent dat we arbeids-
                                   migranten moeten gaan zien als gelijkwaardige en volwaardige deelnemers aan onze
                                   samenleving. Lokale en nationale overheden moeten bewust beleid gaan maken rondom
                                   arbeidsmigranten en de regelgeving rondom arbeidsomstandigheden en huisvesting
                                   aanscherpen. Er moet effectieve handhaving komen op elk aspect van arbeidsmigratie,
                                   inclusief controle achteraf. We moeten de zelfredzaamheid van arbeidsmigranten gaan
                                   stimuleren en beter zicht krijgen op arbeidsmigratie.

                                   Werkgevers en overheden worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid en zullen in
                                   actie moeten komen. Maar onze aanbevelingen zijn bewust ontworpen om werkgevers die
                                   zich al netjes gedragen – uitzendbureaus die al gecertificeerd zijn, bedrijven die al gebruik-
                                   maken van gecertificeerde huisvesting voor hun medewerkers – zo min mogelijk lasten te
                                   laten ervaren en de ruimte te geven om te ondernemen. De werkgevers die hun zaken niet
                                   op orde hebben, zullen flink worden geraakt door onze voorstellen. Dat geldt zowel voor

‹                                  uitzendbureaus die met arbeidsmigranten werken, als voor bedrijven die anderszins
                                   werkgever van arbeidsmigranten zijn. Bij invoering van deze aanbevelingen rest hen twee
                                   opties: hun bedrijfsmodel aanpassen en zich aansluiten bij de groep werkgevers die netjes
                                   met arbeidsmigranten omgaat, of het bedrijf stopzetten. Dat is de consequentie van de
                                                                                                                                    ›
                                   keuze om arbeidsmigranten in Nederland beter te beschermen.

                                   De problematiek is groot en urgent. Daarom is het noodzakelijk om zo snel mogelijk aan de
                                   slag te gaan met de aanbevelingen. Sommige punten kunnen worden opgepakt zonder dat
                                   daar een traject van wet- of regelgeving aan vooraf gaat. Dat geldt voor een groot gedeelte
                                   van de aanbevelingen rondom wonen. Zo kunnen de RNI-loketten relatief eenvoudig ook
                                   een voorlichtingsfunctie gaan vervullen, kunnen de Rijksoverheid en provincies nu al
                                   regionale deals voor huisvesting sluiten en kunnen gemeenten zelf versneld ruimte gaan
                                   zoeken voor huisvesting van arbeidsmigranten. Cao-partijen kunnen met elkaar in gesprek
                                   gaan over afspraken om arbeidsmigranten beter te beschermen, zoals een minimum
                                   inhuuruurprijs en een verbod op de opbouw van schulden bij een werkgever. Ook moedigt
                                   het Aanjaagteam bedrijven aan om transparanter te worden in jaarverslagen; dat kan
                                   meteen worden ingevoerd.

                                   Andere aanbevelingen vereisen wetgevingsprocessen die langer kunnen duren. Het advies
                                   aan het kabinet, met het oog op de aankomende Tweede Kamerverkiezingen, is daarom
                                   om de voorbereidingen voor die wetswijzigingen vast in gang te zetten, zodat een nieuw
                                   kabinet direct een goede start kan maken en de problematiek zo snel mogelijk wordt
                                   aangepakt. De aanbevelingen voor de uitzendsector zullen vrijwel allemaal een wetgevings-
                                   traject moeten doorlopen – denk aan de verplichte certificering voor uitzendbureaus en
                                   alles wat daarmee samenhangt – maar dat geldt bijvoorbeeld ook voor de invoering van een
                                   verhuurdersvergunning. Hoe eerder dergelijke processen in gang worden gezet, hoe eerder
                                   we tot oplossingen kunnen komen waar arbeidsmigranten iets aan hebben.

                                   Daarbij zou prioriteit moeten worden gegeven aan de regulering van de uitzendbranche en
                                   de verbetering van de registratie van arbeidsmigranten. De inschatting van het Aanjaagteam
                                   is dat er grote winst kan worden geboekt met de invoering van verplichte certificering voor
                                   uitzendbureaus, en aan het invoeren van een koppeling tussen de loonaangifteketen en de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>≡   63 | Geen tweederangsburgers




                                   BRP. Vervolgens moeten stappen worden gezet op het gebied van huisvesting, onder andere
                                   door voor gemeenten een verhuurdersvergunning mogelijk te maken en door landelijk en
                                   op provinciaal niveau afspraken te maken over de verdeling van huisvesting van arbeidsmi-
                                   granten. Maar uiteindelijk vormen de aanbevelingen in dit advies één sluitend systeem om
                                   de afhankelijkheid van arbeidsmigranten te verminderen en misstanden tegen te gaan.
                                   Alleen als de aanbevelingen in samenhang worden uitgewerkt en geïmplementeerd, slagen
                                   we erin om de problematiek rondom arbeidsmigranten voor eens en voor altijd op te
                                   lossen.

                                   Omdat veel arbeidsmigranten in uitzendconstructies werken, zijn onze aanbevelingen
                                   gericht op het beter beschermen van arbeidsmigranten met een uitzendcontract. Daarnaast
                                   zijn veel aanbevelingen ook van toepassing op arbeidsmigranten die zonder tussenkomst
                                   van een uitzendbureau in dienst zijn van een bedrijf. Het gaat daarbij onder andere om
                                   (maar niet uitputtend):
                                   - Het bestuursverbod kan ook worden toegepast op bestuurders van andere werkgevers
                                       dan uitzendbureaus (2.1 F);
                                   - Due diligence in jaarverslagen (2.2 A);
                                   - Gegarandeerd minimumloon voor de eerste twee maanden (2.2 B);
                                   - Geen schulden opbouwen (2.2. C);
                                   - Actieve zorgplicht voor werkgevers ten aanzien van registratie (3.1 A);
                                   - Onderworpen aan het toezicht op registratie van arbeidsmigranten (3.1 F en 6.3.A);
                                   - Alleen gebruik kunnen maken van huisvesting op basis van het (geïntegreerde) SNF/AKF
                                       keurmerk en onderworpen aan de handhaving daarop alsmede de verhuurdersvergun-

‹                                      ning (hoofdstuk 4);
                                   - Scheiden van wonen en werken en werken met een passend zelfstandig huurcontract
                                       (4.4 A en B).
                                                                                                                                   ›
                                   Hierdoor kan er geen onderscheid ontstaan tussen arbeidsmigranten die al of niet via een
                                   uitzendbureau werken: alle arbeidsmigranten behoren dezelfde bescherming te krijgen.

                                   De verwachting is dat we met de adviezen een grote groep arbeidsmigranten zullen
                                   helpen waardoor hun omstandigheden structureel zullen verbeteren. Situaties die kunnen
                                   uitgroeien tot vergaand misbruik van arbeidsmigranten, uitbuiting en zelfs mensenhandel
                                   zullen eerder worden weggenomen, zonder dat we de verwachting hebben dit volledig
                                   te kunnen voorkomen. Het valt niet uit te sluiten dat arbeidsmigranten, onder druk van
                                   werkgevers en opdrachtgevers die kosten willen drukken, naar andere constructies worden
                                   gedwongen. Dat kan gaan om detachering via buitenlandse werkgevers, (schijn)zelfstandig-
                                   heid of simpelweg zwartwerken – alles is mogelijk in de zoektocht naar het laagste putje
                                   in de arbeidsmarkt. Het is belangrijk om dergelijke waterbedeffecten goed in de gaten te
                                   houden terwijl verdere regulering van de uitzendbranche wordt ingevoerd, zodat er zo
                                   nodig snel kan worden ingegrepen om te voorkomen dat het probleem zich verplaatst.

                                   Tot slot: dit advies richt zich uitdrukkelijk op de zaken die nog niet goed gaan in Nederland
                                   als het op arbeidsmigranten aankomt. Juist daarom is het extra belangrijk om aandacht te
                                   hebben voor de werkgevers, inleners, uitzendbureaus en huisvesters die aantonen dat een
                                   nette omgang met arbeidsmigranten samen kan gaan met een rendabele bedrijfsvoering.
                                   Zij laten zien dat fatsoenlijk werk, een fijne werkgever en een prettig onderkomen een
                                   vanzelfsprekendheid kan zijn voor arbeidsmigranten in Nederland. Deze bedrijven moeten
                                   ons klankbord en kompas zijn, terwijl we deze aanbevelingen verder uitwerken en
                                   implementeren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>≡   64 | Geen tweederangsburgers




        Bijlage 1 – Overzicht werkbezoeken en gesprekken


                                            In dit overzicht staan de werkbezoeken en gesprekken vermeld die het Aanjaagteam
                                            de afgelopen maanden met maatschappelijke organisaties heeft gevoerd50.

                              Mei 2020
                                   22 mei               Werkbezoek Otto Workforce                                              Venray
                                   26 mei               Startbijeenkomst Aanjaagteam: met gemeente Westland,                   Westland
                                                        Glastuinbouw Nederland, Ter Laak Orchids (Wateringen),
                                                        Uitzendbureau EG-Personeelsdiensten
                                   28 mei               Startbijeenkomst Aanjaagteam: met wethouders van                       Tilburg
                                                        diverse gemeenten uit Noord-Brabant, toezichthouders,
                                                        vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en huisvesters
                                                        en huisvestingsorganisaties


                              Juni 2020
                                   4 juni               Startbijeenkomst Aanjaagteam: met burgemeester                         Venray
                                                        van Venray (Luc Winants), ondernemers, huisvesters en

‹                                  10 juni
                                                        werkbezoek aan agrarisch bedrijf ‘Peter van Osch
                                                        groenteproducties’ (Leunen)
                                                        Gesprek Stichting Normering Flexwonen (SNF)                            Rotterdam
                                                                                                                                                     ›
                                   17 juni              Gesprek met Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL),                      Den Haag
                                                        Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie ((FNLI)
                                                        en GroentenfruitHuis
                                   18 juni              Startbijeenkomst Aanjaagteam: met burgemeester Tiel                    Tiel
                                                        (Hans Beenakker), bestuurders van 8 gemeenten in
                                                        de regio ‘rivierenland’, FNV, GGD Gelderland-Zuid,
                                                        Uitzendbureau VDU, Willem van Hall Beheer BV (migran-
                                                        tenhuisvesting) en gedeputeerde provincie Gelderland
                                   18 juni              Overleg met vleesindustrie, werkgeversorganisatie                      Kesteren
                                                        Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV)
                                   18 juni              Werkbezoek aan Slachterij Westfort                                     IJsselstijn
                                   30 juni              Gesprek met arbeidsmigranten bij welzijnsorganisatie                   Helmond
                                                        LEV Groep in samenwerking met Stichting Fairwork




                                            50 Dit zijn niet alle gesprekken en/of werkbezoeken. De verschillende leden van het Aanjaagteam hebben
                                               vanuit hun eigen positie en/of thematische verantwoordelijkheid ook tal van contacten onderhouden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>≡   65 | Geen tweederangsburgers




                               Juli 2020
                                   9 juli         Gesprek met ABU                                           Den Haag
                                   13 juli        Bezoek woonlocatie arbeidsmigranten (met FNV)             Dronten
                                   13 juli        Werkbezoek Metaalflex (detacheringsbedrijf)               Hapert
                                   13 juli        Gesprek Rijksvastgoedbedrijf Lelystad                     Lelystad
                                   14 juli        Gesprek met bestuurder FNV (Vleesindustrie)               Den Haag
                                   14 juli        Gesprek met NBBU                                          Den Haag
                                   14 juli        Bezoek woonlocatie Arbeidsmigranten (met FNV)             Ter Aar
                                   15 juli        Werkbezoek Gemeente Den Haag                              Den Haag
                                                  Wethouder Martijn Balster (Wonen, Wijken en Welzijn)
                                   15 juli        Werkbezoek Politie Den Haag                               Den Haag

                               Augustus 2020
                                   26 augustus    Werkbezoek VNO-NCW, Brabant/Zeeland (o.a. vertegen-       Waalwijk
                                                  woordigers van Jumbo, Bol.com, VION, BANBouw
                                                  bouwbedrijf)
                                   27 augustus    Gesprek met Nationaal Rapporteur mensenhandel             Den Haag
                                                  (Herman Bolhaar)
                                   27 augustus    Bijeenkomst commissie ABU International (met vertegen-    Den Haag
                                                  woordigers van uitzendbedrijven)


‹                              September 2020
                                   2 september    Bezoek Stichting Normering Arbeid (uitzendbureaus)        Heerlen
                                                                                                                            ›
                                   2 september    Bezoek Provincie Limburg                                  Maastricht
                                   16 september   Gesprek met Raad van State (afdeling Advisering)          Den Haag
                                   17 september   Gesprek LTO Nederland                                     Den Haag
                                   28 september   Gesprek Gemeente Lansingerland                            Lansingerland
                                   30 september   Overleg met Ambassadeurs (Polen, Roemenië, Bulgarije      Den Haag
                                                  en Spanje)


                               Oktober 2020
                                   2 oktober      Vervolgoverleg Nationaal Rapporteur (Herman Bolhaar)      Online
                                   2 oktober      Gesprek met hoogleraren arbeidsrecht, arbeidsmigratie,    Online
                                                  mensenhandel en arbeidsmarkt
                                   7 oktober      Overleg met gedeputeerde Provincie Limburg                Venlo
                                                  (Ger Koopmans)
                                   8 oktober      Werkbezoek gemeente Westland (aanbieding                  Naaldwijk
                                                  onderzoeksrapport)
                                   8 oktober      Draagvlakbijeenkomst Van Nellefabriek                     Rotterdam
                                   8 oktober      Overleg SER                                               Online
                                   13 oktober     Draagvlakbijeenkomst Evoluon                              Eindhoven
                                   14 oktober     Bijeenkomst Landelijk Congres Flexwonen (BZK, Provincie   Zwolle
                                                  Overijssel, Expertisecentrum Flexwonen en Platform 31
                                   23 oktober     Gesprek met de Raad van Spaanse burgers in Nederland      Online
                                                  (CRE)
                                   23 oktober     Overleg politie Den Haag / Pandenbrigade Den Haag         Online
                                   26 oktober     Bijdrage Webinar ‘Arbeidsuitbuiting’ (VNG)                Online
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>≡   66 | Geen tweederangsburgers




        Bijlage 2 – Samenstelling Aanjaagteam en Begeleidingsgroep


                              Samenstelling Aanjaagteam

                                    In het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten hebben de volgende organisaties
                                    geparticipeerd (in alfabetische volgorde):
                                    - Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
                                    - Openbaar Ministerie / Functioneel Parket;
                                    - Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
                                    - Ministerie van Economische Zaken en Klimaat;
                                    - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat51;
                                    - Ministerie van Justitie en Veiligheid;
                                    - Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;
                                    - Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid;
                                    - Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport;
                                    - Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland.


                              Samenstelling Begeleidingsgroep

‹                                   Het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten heeft gedurende de periode waarin zij
                                    door het kabinet was ingesteld op reguliere basis overleg gevoerd met de ‘Begeleidings-
                                    groep’. Zowel het eerste advies – dat op 11 juni 2020 aan hen is gepresenteerd – als het
                                                                                                                                      ›
                                    voorliggende advies, is in de voorbereidende fasen regelmatig besproken en becommen-
                                    tarieerd door de leden van de Begeleidingsgroep.

                                    Hierin waren de volgende organisaties vertegenwoordigd:

                                    Werkgeversorganisaties
                                    -   VNO-NCW MKB-Nederland;
                                    -   LTO Nederland;
                                    -   ABU;
                                    -   NBBU.

                                    Werknemersorganisaties
                                    - FNV;
                                    - CNV.

                                    Publieke organisaties
                                    - VNG;
                                    - IPO.




                                    51 Ministerie van IenW was vertegenwoordigd bij de totstandkoming van het Eerste Adviesrapport.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>≡   67 | Geen tweederangsburgers




        Bijlage 3 – Kamerbrief over de actuele situatie rondom
                 EU-arbeidsmigranten en het coronavirus

                       Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
                                   Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 4 mei 2020

                                   Deze brief gaat in op de actuele situatie rondom EU-arbeidsmigranten en het coronavirus.
                                   Met deze Kamerbrief wordt tevens uitvoering gegeven aan de motie Smeulders c.s.52 die
                                   de regering verzoekt te bezien welke maatregelen of inzet van toezichthouders, zoals de
                                   Inspectie SZW, nodig zijn om kwetsbaarheid van arbeidsmigranten te voorkomen of te
                                   beperken. Gelijktijdig met deze brief, stuur ik uw Kamer de kabinetsreactie op de initiatief-
                                   nota van de SP en ChristenUnie genaamd ‘Actieplan Arbeidsmigratie’.

                                   Situatie arbeidsmigranten en het coronavirus
                                   De coronacrisis maakt de bestaande problemen rond arbeidsmigranten, zoals tekorten aan
                                   goede huisvesting en de afhankelijkheidsrelatie van de werkgever, alleen maar pregnanter.
                                   Het blijkt bijvoorbeeld moeilijk om de RIVM-richtlijnen te volgen in situaties waarbij veel
                                   arbeidsmigranten dichtbij elkaar wonen en ook in situaties waarbij arbeidsmigranten ziek
                                   zijn geworden is het moeilijk om de RIVM-richtlijnen in de woning op te volgen. Daarnaast

‹                                  verliezen arbeidsmigranten soms hun baan, waardoor zij gelijktijdig hun salaris, huisves-
                                   ting en ziektekostenverzekering dreigen te verliezen.

                                   Ik begrijp de zorgen van arbeidsmigranten en ook van werkgevers in deze onzekere en snel
                                                                                                                                   ›
                                   veranderende tijden goed. Veel arbeidsmigranten werken in vitale sectoren zoals de land-
                                   en tuinbouw of in de logistiek. Doordat zij veelal dicht op elkaar leven, werken en reizen,
                                   lopen zij risico op besmetting met het coronavirus. Het is van groot belang dat werkgevers
                                   voorzorgsmaatregelen treffen. Het kabinet zet in op voorlichting over de voorzorgsmaat-
                                   regelen en RIVM-richtlijnen in verschillende talen, die onder andere op arbeidsmigranten
                                   is gericht. Het is van groot belang dat werkgevers, huisvesters, gemeenten en de arbeids-
                                   migranten zelf, er alles aan doen om de kans op besmetting met het coronavirus zo klein
                                   mogelijk te maken. Het kabinet roept werkgevers op om hun verantwoordelijkheid te
                                   nemen en goed voor arbeidsmigranten te zorgen.

                                   Gelukkig zijn er ook goede en mooie voorbeelden. Uitzendbureaus die arbeidsmigranten
                                   die geen werk en huisvesting meer hebben begeleiden naar nieuw werk en een nieuwe
                                   woning, of tuinders die arbeidsmigranten op hun werkvloer goed beschermen en proactief
                                   in verschillende talen voorlichten over de voorzorgsmaatregelen. Daarnaast zien we dat
                                   uitzendbureaus creatieve oplossingen verzinnen voor het gezamenlijke vervoer, zoals door
                                   het inzetten van elektrische fietsen, en arbeidsmigranten verspreiden over meer huisves-
                                   tingslocaties om de 1.5 meter afstand altijd te kunnen hanteren.

                                   Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten
                                   De kwetsbare positie van arbeidsmigranten zorgt voor een verhoogd risico op besmetting
                                   met het coronavirus, wat zowel schadelijk is voor de gezondheid van arbeidsmigranten zelf,
                                   als voor de continuïteit van vitale processen zoals in de voedselketen. De problematiek
                                   waarover het kabinet signalen binnen krijgt, is te onderscheiden in problemen op het
                                   gebied van werk, huisvesting, vervoer, zorg en grenzen. Door de diverse aspecten van de
                                   problemen die worden gesignaleerd, als mede de urgentie van de problematiek, is er



                                   52 Kamerstukken II 2019/20, 35430 nr.11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>≡   68 | Geen tweederangsburgers




                                   besloten om een ‘Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten’ in te richten. Onder leiding
                                   van Emile Roemer zal een interdepartementaal team aan de slag gaan om op regionaal
                                   niveau tot oplossingen en mogelijke maatregelen te komen die arbeidsmigranten zullen
                                   beschermen tegen het coronavirus en daaraan gerelateerde problematiek.

                                   Het doel van het aanjaagteam is drieledig. Het aanjaagteam zal de bescherming van
                                   arbeidsmigranten agenderen bij werkgevers, gemeenten en provincies, en partijen op
                                   regionaal niveau samenbrengen. Tegelijkertijd zal er gezamenlijk met deze partijen en
                                   interdepartementaal worden gezocht naar maatregelen voor de bescherming van arbeids-
                                   migranten op de korte en (middel)lange termijn. Het kan zijn dat dit vraagt om lokale
                                   oplossingen, maar ook dat er moet worden gekeken naar landelijk beleid. Daarnaast zal het
                                   aanjaagteam monitoren of er sprake is van tekorten of overschotten aan arbeidsmigranten
                                   in deelsectoren en zo nodig stimuleren tot arbeidsbemiddeling.

                                   Het aanjaagteam zal, in combinatie met de lopende maatregelen uit de integrale aanpak
                                   van misstanden bij arbeidsmigranten, zich inzetten om ervoor te zorgen dat ook in deze
                                   crisistijd arbeidsmigranten eerlijk, gezond en veilig in Nederland kunnen werken.



                                   de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
                                   W. Koolmees




‹                                                                                                                              ›
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>≡




‹
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>