<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>               2014 33
Assetmanagement
en stedelijk
waterbeheer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                               Inhoud
    Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
                                               Voorwoord        3
                                               Wat is assetmanagement?          4
2
                                               Nieuwe uitdagingen       4
                                               Meer lerend vermogen: minder kwetsbaar              5
                                               Enschede: risicogestuurd rioleringsbeheer met effectindicatoren
                                               Risico’s en waarden       6
                                               Waternet: risico inventarisatie afvalwaterzuiveringsinrichtingen
                                               Prioriteren van maatregelen          7
                                               Brabantse Delta: bedrijfswaarden voor maatregelkeuze
                                               Van inspanning naar effecten         8
                                               Rotterdam: van rennen naar plannen
                                               Doelmatigheid start met visie        9
                                               Vallei en Veluwe: visie en missie voor regionale waterautoriteit
                                               Rolverdeling voor betere besluitvorming           10
                                               Apeldoorn: prestatiegerichte maatstaven voor objectbeheer
                                               Colofon     11
                                                Begrippen
                                                Assetmanagement                 efficiënt als de betreffende      Stedelijk waterbeheer
                                                Gecoördineerde activiteiten     inspanningen en uitgaven          De zorg voor berging,
                                                om waarde te realiseren uit     daadwerkelijk bijdragen           inzameling, transport en
                                                assets.                         aan de realisatie van het         zuivering van hemel- en
                                                                                beoogde doel en de kosten         afvalwater én de zorg voor
                                                Assets Alle tastbare en         in verhouding staan tot de        het openbare oppervlakte-
                                                ontastbare zaken die van        opbrengsten.                      en grondwatersysteem in
                                                waarde zijn voor een                                              bebouwd gebied.
                                                persoon, bedrijf of publiek­    Doeltreffend Het gestelde
                                                rechtelijke organisatie.        doel bereikend. Effectief.        Visie Wenkend perspec­
                                                                                                                  tief van een organisatie.
                                                Bedrijfswaarden Kern­           Missie Reden van bestaan
                                                begrippen uit de missie en      van een organisatie.
                                                ambitie van een organisa­
                                                tie.                            Risico Onzekere afwijking
                                                                                van het verwachte resul­
                                                Doel Te bereiken resul­         taat. Risico’s bestaan door
                                                taat. Onderscheid is te         een tekort aan kennis van
                                                maken in strategische           o.a. de toestand, beïnvloe­
                                                doelen (gezondheid,             dende processen en de
                                                leefbaarheid, duurzaam­         consequenties daarvan.
                                                heid) en operationele           Risico’s zijn te koppelen
                                                doelen (toetsbaar resultaat).   aan zowel onzekere
                                                                                gebeurtenissen als aan de
                                                Doelmatig Een handel­           (onzekere) consequenties
                                                wijze is doelmatig of           daarvan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord
                                                                                             Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
Doorontwikkeling voor meer doelmatigheid
Toepassing van assetmanagement in het stedelijk waterbeheer biedt kansen voor dooront­
wikkeling van de gebruikelijke denk- en werkwijze naar meer doelmatigheid. Dit betekent
vooral een evolutie van de denkwijze. Veel van de gebruikelijke werkprocessen en daarbij                                                3
gehanteerde documenten kunt u behouden.
Denken vanuit effecten voor bewoners en bedrijven, redeneren vanuit risico’s en het expli­
ciet stellen én beantwoorden van de waaromvraag staan daarbij centraal. Bewustwording
en commitment bepalen het tempo van deze ontwikkeling. Maatwerk is een sleutelwoord
bij de realisatie.
Deze publicatie schetst de hoofdlijnen. Toepassing vereist maatwerk en afstemming met
alle in de praktijk betrokken partijen. STOWA en Stichting RIONED ondersteunen de
implementatie verder met proeftuinen en mede daarop gebaseerde handreikingen.
Joost Buntsma, directeur STOWA
Hugo Gastkemper, directeur Stichting RIONED
Oktober 2014
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                               Wat is assetmanagement?
    Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
                                               Maximale meerwaarde voor stakeholders
                                               Assetmanagement is een manier van denken en werken voor een zo doelmatig mogelijke
                                               besteding van middelen om de doelen van de organisatie te bereiken. Assetmanagement
4                                              vertrekt vanuit een expliciete duiding van de belangen van de klanten (stakeholders) en
                                               gebruikt een waarde-systematiek voor prioritering van problemen en oplossingen op basis
                                               van die stakeholderbelangen. Assetmanagement is niet alleen een werkwijze voor het
                                               optimaliseren van onderhoud. De manier van denken biedt ook houvast bij strategische
                                               keuzes en verbindt de consequenties daarvan met het operationele beheer. Bij asset­
                                               management speelt naast de vragen of alle afzonderlijke objecten in voldoende staat ver­
                                               keren en of het systeem de gevraagde prestaties levert, daarom vooral ook de vraag of met
                                               dat functioneren de belanghebbenden maximale meerwaarde voor hun geld krijgen.
                                               Stedelijk waterbeheer
                                               Stedelijk waterbeheer omvat de zorg voor inzameling, berging, transport en verdere ver­
                                               werking van afval- en overtollig hemelwater en de zorg voor grond- en oppervlaktewater
                                               in de context van de bebouwde omgeving. Stedelijk waterbeheer draagt bij aan belangrijke
                                               maatschappelijke waarden, zoals de gezondheid van mens en dier, de leefbaarheid van de
                                               fysieke buitenruimte en duurzaamheid. Met name in het stedelijk gebied is de samenhang
                                               tussen het waterbeheer en de overige ruimtelijke inrichting van belang voor een goede
                                               woon- en werkomgeving.
                                               Nieuwe uitdagingen
                                               Doelmatig beheer
                                               Het Bestuursakkoord Water tussen rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drink­
                                               waterbedrijven beoogt vergroting van de doelmatigheid in het waterbeheer. Doelmatigheid
                                               is al vele decennia uitgangspunt voor de zorg voor stedelijk water. Beheerders hebben doe­
                                               len, strategie en benodigde middelen vastgelegd in wettelijk verplichte planvormen.
                                               Gezamenlijk voeren gemeenten en waterschappen optimalisatiestudies uit en leggen de
                                               resultaten vast in afvalwaterakkoorden en regionale investeringsplannen. 150 jaar publie­
                                               ke zorg voor gezond, leefbaar en duurzaam water heeft de maatschappij veel opgeleverd.
                                               Met de bereikte resultaten kan de sector echter allesbehalve tevreden achterover leunen.
                                               Nieuwe opgaven omtrent verouderde infrastructuur, extreme weersomstandigheden en
                                               uitputting van natuurlijke hulpbronnen nopen tot nieuwe strategische keuzes.
                                               Vergrijzing, bezuinigingen, schaalvergroting en de daarmee samenhangende integratie
                                               van vakgebieden vergen aanpassingen in de organisaties. Doelmatigheid wordt nóg belang­
                                               rijker. Assetmanagement kan hierbij een ondersteunende rol vervullen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Meer lerend vermogen: minder kwetsbaar
                                                                                                 Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
Toegenomen complexiteit
Stedelijk waterbeheer heeft een sterke relatie met de buitenruimte, kent veel belangheb­
benden en speelt in een politieke context. Voor doelmatig beheer is kennis nodig van de
wensen van belanghebbenden en van het huidige functioneren in die specifieke context.                                                       5
In stedelijk waterbeheer bepaalt de lokale context wat een probleem is en wat de meest
effectieve oplossing is. Voor oplossing van complexe problemen is bij uitstek door ervaring
verkregen intuïtie van belang. Op basis van jarenlange ervaring is de kennis in het juiste
kader te plaatsen. Veel van die belangrijke ervaring verlaat de komende jaren het vakge­
bied. Daarom is versterking van het lerend vermogen van elke organisatie dé manier om
huidige en toekomstige opgaven adequaat het hoofd te bieden. De denk- en werkwijze
van assetmanagement zorgt dat de organisatie beter leert van ervaringen. Door geleverde
prestaties te toetsen, krijgen alle betrokkenen inzicht in het doel van bepaalde activiteiten,
de bestemming van de middelen en of met de middelen doelmatig is omgegaan.
Balans in kosten en prestaties
Diverse infrastructuurbeheerders zowel binnen als buiten Nederland hebben de afgelopen
decennia de denk- en werkwijze van assetmanagement toegepast en verder ontwikkeld.
In talrijke handboeken en normen zijn instrumenten en methodieken voor assetmanage­
ment voor allerlei soorten assets beschreven. Gemeenten en waterschappen verkennen
recent ook de mogelijkheden om met de ideeën van assetmanagement hun effectiviteit
en efficiëntie te vergroten. Uit deze verkenningen blijken de kansen van assetmanagement
voor het stedelijk waterbeheer. Zo ondersteunt assetmanagement bewustwording van de
balans tussen kosten, gewenste prestaties en acceptabele risico’s. Door problemen en oplos­
singen te relateren aan effecten op maatschappelijk relevante waarden, zoals gezondheid,
leefbaarheid en duurzaamheid kan de organisatie meer doelgericht investeren.
 Enschede: risicogestuurd rioleringsbeheer met effectindicatoren
 Gemeente Enschede heeft        Resultaten In een proef­        het bestuur, maar ook naar
 een aanzienlijke bezuini­      tuin met het waterschap         elkaar en de betrokken
 gingsopgave naast een          Vechtstromen, STOWA en          waterdisciplines helder
 stevige opgave voor de         Stichting RIONED zijn de        uitleggen waarom we welke
 gemeentelijke watertaken.      meest betrokken medewer­        keuzes maken. We hebben
 Wateroverlast, een riool­      kers in werkgroepen aan de      nu prioriteiten waar we
 stelsel op hoge leeftijd en    slag gegaan.                    gezamenlijk de schouders
 knelpunten in waterkwa­        De beschikbare kennis in        onder kunnen zetten.”
 liteit vragen het uiterste     de hoofden van ervaren
 van de medewerkers om          beheerders is samen met         Leerpunt Het bleek lastig
 scherpe keuzes te maken in     de hulp van een extern          om de voortgang van de
 de prioriteitstelling.         adviseur gebundeld tot          werkgroepen goed vast te
                                een nieuw afwegingskader.       houden. De drukte van
 Aanleiding Ina van Dijk        Hiermee kan het bestuur         alledag legt een grote claim
 (gedelegeerd opdrachtgever     afwegen welke risico’s zij      op de beschikbare tijd voor
 fysieke projecten): “Het       acceptabel vinden als basis     bottom-up ontwikkeling
 motto is meer met minder.      voor eenduidige en trans­       van concrete indicatoren
 Vanuit het antwoord op de      parante programmering in        ter onderbouwing van
 vraag welke knelpunten         het nieuwe vGRP.                een risicogestuurde denk-
 de grootste risico’s zijn,     Ina van Dijk: “Nu wordt         en werkwijze. Externe
 kunnen we beter kiezen         veelal besloten op basis        ondersteuning bewaakt
 waar we met de beperkte        van onderbuikgevoelens.         de voortgang en biedt een
 middelen het meeste ren­       In de proeftuin hebben we       spiegel voor vergelijking
 dement kunnen behalen          deze afwegingen expliciet       met de landelijke ontwik­
 voor de leefbaarheid van       gemaakt. Met de opgestelde      keling van risicogestuurd
 Enschede.”                     risicomatrix kunnen we          rioleringsbeheer.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                               Risico’s en waarden
    Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
                                               Risico’s
                                               Een risico is een (onzekere) gebeurtenis met merkbare gevolgen voor de doelen van de
                                               organisatie. Bijvoorbeeld de gebeurtenis ‘uitval van de beluchting op een rwzi’ leidt tot
6                                              vermindering van het zuiveringsrendement met als mogelijk gevolg ‘een boete voor een
                                               effluentlozing in strijd met de vergunning’. Analyse van risico’s op oorzaken en gevolgen geeft
                                               inzicht in zwakke schakels. Door risico’s en maatregelen te ordenen naar impact op de
                                               belangen van de stakeholders ontstaat inzicht in prioriteiten. Dit kunt u doen met een
                                               bedrijfswaardenmodel.
                                               Waarden
                                               Wie het beheer wil sturen vanuit risico’s zal eerst helder moeten maken welke doelen of
                                               waarden de organisatie nastreeft. Waarden volgen uit de visie en missie van de organisatie.
                                               In het zojuist gegeven voorbeeld zou het doel ‘voldoen aan de vergunningsvoorwaarden’ in het
                                               geding zijn. Netbeheerders in de nutssector noemen de (strategische) doelen vaak bedrijfs­
                                               waarden. In het stedelijk waterbeheer is het gebruikelijk over doelen te spreken.
                                               Onderscheid kan worden gemaakt in strategische doelen als maatschappelijk gewenste
                                               waarden en in operationele doelen voor het dagelijks beheer. In het stedelijk waterbeheer
                                               zijn veelgenoemde doelen (of waarden) gezondheid, leefbaarheid, duurzaamheid en kli­
                                               maatbestendigheid. Voor de beherende organisaties kunnen imago en klanttevredenheid
                                               doelen of bedrijfswaarden zijn.
                                               Waternet: risico inventarisatie afvalwaterzuiveringsinrichtingen.
                                                Eric Voost (assetmanager):      “Over welke assets moeten         te wegen. Dit gaf input voor
                                                “Samen nadenken met             we ons zorgen maken?” Uit         het in 2014 opstellen van de
                                                collega’s die je normaal        een snelle beschouwing            maat­regelenprogramma’s.
                                                weinig ziet, blijkt dus echt    bleken de eindgemalen,            Daarnaast heeft de risico-
                                                te werken. Er zit zoveel ken­   persleidingen en rwzi’s           inventarisatie en –analyse
                                                nis en kunde in dit bedrijf,    het meest kritiek. Aan­           bijgedragen aan kennisde­
                                                je moet elkaar alleen weten     sluitend is in 2013 gestart       ling. De bottleneck bleek
                                                te vinden.”                     met quick-fmeca’s voor acht       – niet geheel onverwacht
                                                                                van de twaalf rwzi’s. Fmeca       – de onvoldoende beschik­
                                                Aanleiding De directie          staat voor failure mode, effect   baarheid van storings- en
                                                vroeg de in 2012 gecreëerde     & criticality analysis ofwel      onderhoudsgegevens.
                                                afdeling Beleid & Assets:       een kwantitatieve analyse
                                                                                van kritieke faalkansen en        Leerpunt Eric Voost:
                                                                                -effecten. De functionele         “Vooralsnog moeten we
                                                                                onderdelen van elke rwzi          echt nog leunen op de
                                                                                zijn beoordeeld op de oor­        uitgebreide kennis in de
                                                                                zaken en kansen dat het de        hoofden. Wel ontstaat bij
                                                                                primaire functie niet meer        iedereen de wil en het
                                                                                vervult en wat daarvan de         bewustzijn om voortaan
                                                                                effecten zijn.                    beter te registreren. Zeker
                                                                                                                  nu duidelijk is waarvoor de
                                                                                Resultaat Eind 2013 is            gegevens kunnen worden
                                                                                inzicht verkregen in de           gebruikt.”
                                                                                kritieke assets door risico’s
                                                                                en beheersmaatregelen
                                                                                uniform en transparant af
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Prioriteren van maatregelen
                                                                                                Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
Maximale toegevoegde waarde op bedrijfswaarden
De risicobeoordeling gebeurt aan de hand van de impact op de strategische doelen. Nadat
u de doelen voor het stedelijk waterbeheer heeft vastgesteld, kunt u vanuit ervaring beken­
de bedreigingen voor het bereiken van de doelen inventariseren. De kans van voorkomen                                                      7
samen met de effecten van de bedreigingen bepalen hoe groot het risico van de bedreiging
is. Door de risico’s te ordenen naar gelang de impact krijgt u een lijstje van grootste risi­
co’s als input voor het investeringsprogramma.
 Brabantse Delta: bedrijfswaarden voor maatregelkeuze
 Roland Boer (adviseur          van investeringsplannen.       Leerpunt Bestuurlijke
 assetmanagement): “Asset       Doordat uiteindelijk het       betrokkenheid is essentieel
 management gaat over het       waterschap alleen de           voor een geformaliseerd
 verdelingsvraagstuk: welke     maatregelen realiseert die     bedrijfswaardenmodel en
 investering voegt de meeste    voldoende bijdragen aan de     dus voor het slagen van as­
 waarde toe aan de doelstel­    bedrijfswaarden, gaat alle     setmanagement. Assetma­
 lingen van het waterschap      voorbereidende energie in      nagement is dan leidend
 waarbij de risico’s beheers­   de goede dingen zitten.        bij de ontwikkeling van
 baar blijven? Daarnaast is                                    investeringsvoorstellen in
 geld te besparen door inves­   Resultaat Roland Boer:         plaats van een hobbel in de
 teringen meer te plannen       “Alle geplande investerin­     besluitvorming.
 naar de financiële gevolgen    gen voor de komende tien
 van de factor tijd.”           jaar zijn geordend naar de
                                mate waarin elke inves­
 Aanleiding Het water­          tering per geïnvesteerde
 schap Brabantse Delta heeft    Euro waarde toevoegt. Het
 vanaf 2011 assetmanage­        bedrijfswaardenmodel
 ment als (verkennende)         ondersteunt de eenduidige
 werkwijze voor zuiverings­     en transparante vaststelling
 beheer ingevoerd. In 2013      van de prioriteiten in de
 is het bedrijfswaarden­        investeringen en daarmee
 model door het Bestuur         efficiënte realisatie van
 vastgesteld. Het bedrijfs­     de waterschapsdoelstel­
 waardenmodel vormt de          lingen.”
 huidige basis voor het
 waterschapsbreed afwegen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                               Van inspanning naar effecten
    Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
                                               Meer effectiviteit van geleverde inspanning
                                               Stedelijk waterbeheer is het afgelopen decennium ontwikkeld van een monodisciplinaire
                                               werkwijze in een cultuur van ‘de handen uit de mouwen steken’ naar een multidisciplinai­
8                                              re aanpak in een cultuur van ‘wat levert dat op?’. Naast de vraag of alle afzonderlijke
                                               objecten in voldoende staat verkeren, gaat het erom of het geheel de gevraagde prestaties
                                               levert in termen van meerwaarde voor de maatschappij. Daarmee groeit de behoefte aan
                                               een bestuurlijk georiënteerde onderbouwing van nut en noodzaak van investeringen. Door
                                               het functioneren van het stedelijk watersysteem te beoordelen in termen van effecten op
                                               maatschappelijke waarden als gezondheid, leefbaarheid en duurzaamheid, is de relatie
                                               tussen de technisch gerichte inspanningen en de daarmee bereikte bestuurlijke doelstel­
                                               lingen beter inzichtelijk te maken.
                                               Toepassing van assetmanagement zet de waaromvraag centraal
                                               Waarom is een gescheurde rioolbuis een probleem? Door de scheur kan het zand van de
                                               bovenliggende wegfundering verdwijnen en daardoor kan een asfaltweg onverwachts
                                               instorten. Een weggebruiker kan in dit gat rijden met aanzienlijke schade of zelfs persoon­
                                               lijk letsel als gevolg. Het probleem is dus niet de kapotte buis maar het risico dat schade
                                               of letsel ontstaat.
                                               Essentie in dit voorbeeld is dat de context bepaalt of een afwijking van de ideale situatie
                                               ook een wezenlijk probleem is. Bewustwording van de context en de mate van impact
                                               daarop biedt aanleiding tot meer maatwerk in maatregelkeuze. Bij kapitaalintensieve
                                               maatregelen leidt differentiatie naar risicogrootte ook snel tot aanzienlijke besparingen
                                               bij gelijkblijvend serviceniveau.
                                                Rotterdam: van rennen naar plannen
                                                Wim van der Meer (asset­      moeten doen met minder         werkwijze beoefend. Medio
                                                manager): “We zoeken de       middelen. Een werkwijze        2014 beschikt de gemeente
                                                balans tussen wachten tot     op basis van assetmanage­      Rotterdam over een door de
                                                het kapot gaat en techni­     ment kan bijdragen aan         directie vastgestelde risico­
                                                sche perfectie. Voor het      scherpere keuzes: “waar        beoordelingsmatrix.
                                                beheer van de hele bui­       staat de gemeente wel of
                                                tenruimte volgen we een       niet voor aan de lat en hoe    Leerpunt Een eerste
                                                zelfde aanpak met leren       doen we onze taken zo effi­    risico-inventarisatie en
                                                door doen en ervaren.”        ciënt mogelijk?” De directie   analyse naar oorzaken en
                                                                              heeft in 2013 besloten dat     effecten heeft al verras­
                                                Aanleiding Gemeenten          het cluster Stadsbeheer        sende inzichten opgeleverd
                                                ervaren dat zij steeds meer   gaat werken volgens de         over onbalans in inspannin­
                                                                              principes van assetmanage­     gen en daarmee vermeden
                                                                              ment.                          risico’s. De workshops heb­
                                                                                                             ben veel kennis opgebracht
                                                                              Resultaat De vijf aan­         over oorzaken en gevolgen
                                                                              gestelde assetmanagers         van mogelijke faalmecha­
                                                                              hebben met twee externe        nismen. Ook heeft het tot
                                                                              adviseurs een meerjarig        nu toe gelopen traject de
                                                                              traject uitgezet van zeven     communicatie tussen de
                                                                              stappen naar certificering     vakdisciplines verbeterd.
                                                                              op basis van ISO 55000. In
                                                                              workshops zijn de princi­
                                                                              pes van assetmanagement
                                                                              vervlochten met de vak–
                                                                              disciplines en is de nieuwe
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Doelmatigheid start met visie
                                                                                             Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
Zonder doelen geen doeltreffendheid. Met andere woorden, stedelijk waterbeheer kan
pas doelmatig worden als de beherende organisaties een visie hebben op de beheeropgave
en daaruit een missie voor de beherende organisatie afleiden. Een visie is het wenkend
perspectief van een organisatie. Een visie geeft richting aan de strategische doelen die                                                9
de organisatie met haar activiteiten nastreeft. Voor stedelijk waterbeheer is de visie een
gezamenlijk resultaat van de belanghebbenden in een gebied. Naast gemeente en water­
schap kunt u daarbij denken aan belangen vanuit recreatie, bedrijfsleven en bewoners.
In de missie van de organisatie is haar bestaansrecht aangeduid. Doelmatigheid begint
daarom met een visie en missie die draagvlak heeft bij alle belanghebbenden.
 Vallei en Veluwe: visie en missie voor regionale waterautoriteit
 Het in 2013 ontstane water­   Resultaat Begin 2014 is        onze strategische doelen
 schap Vallei en Veluwe        de visie vastgesteld. Hier­    gaan over de grenzen van
 heeft in een bestuurlijke     mee zet het waterschap         onze taak heen. Daaruit
 langetermijnvisie zes         een aantal stippen op de       leren wij dat we nog meer
 toekomstbeelden geformu­      horizon (toekomstbeelden)      dan ooit de verbinding
 leerd als agenda en inzet     die over de grenzen van        met onze partners moeten
 voor gesprekken met de        de eigen kerntaken gaan.       leggen. Om die reden gaan
 partners.                     De toekomstbeelden zijn        wij onderzoeken of we asset
                               niet in beton gegoten maar     management in samen­
 Aanleiding Tanja Klip-        vormen een ‘levend’ docu­      werking met onze partners
 Martin (dijkgraaf): “We       ment. Op basis van dialoog     (met name gemeenten)
 willen met onze partners      met partners zullen de         kunnen vormgeven.
 in gesprek over hoe zij de    toekomstbeelden (mogelijk)
 toekomst zien en hoe we       worden bijgesteld of veran­
 elkaar kunnen versterken.     derd. Gerealiseerd voordeel
 Samen bepalen we de beste     is dat er op bestuurlijk
 oplossingen voor de uit­      niveau een gedragen visie
 dagingen waar we samen        ligt. Dit is een onmisbaar
 voor staan. Dat begint met    element bij de discussie
 een heldere inzet van het     over de strategische doelen.
 waterschap. Wij hebben
 daarom in dit visiedocu­      Leerpunt Tanja Klip-
 ment onze toekomstbeel­       Martin: ”Niet alleen onze
 den geformuleerd.”            infrastructuur is gekoppeld
                               met infrastructuur van
                               onze partners, maar ook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                Rolverdeling voor betere besluitvorming
     Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
                                                Roldiscipline bevordert duidelijke afspraken
                                                Vergroting van de doelmatigheid vraagt vooral versterking van het lerend vermogen van
                                                alle betrokkenen. Belangrijkste drijfveer voor leren is het herhaaldelijk stellen en moeten
10                                              beantwoorden van de waaromvraag. Waarom is iets een probleem? Waarom treden bepaal­
                                                de effecten op? Waarom is iets de meest doelmatige oplossing? Met een expliciete rol­
                                                verdeling in de organisatie leert de organisatie besluiten beter beargumenteren.
                                                Assetmanagement onderscheidt daartoe drie rollen met bijbehorende taken en verant­
                                                woordelijkheden: de eigenaar (het bestuur), de beheerder (assetmanager) en dienstver­
                                                leners. Afspraken tussen de rollen leggen de taken en verantwoordelijkheden vast.
                                                                                Assetmanagement onderscheidt drie rollen
                                                                                1.	De eigenaar (bestuur) stelt de strategische doelen vast
                                                                                    op basis van de visie en missie van de organisatie en
                                                                                    bepaalt het gewenste prestatieniveau.
                                                                                2.	De beheerder (assetmanager) stelt het investeringspro­
                                                                                    gramma op ter realisatie van het gewenste prestatieni­
                                                                                    veau en bewaakt de uitvoering nadat de eigenaar het
                                                                                    programma met budget heeft vastgesteld.
                                                                                3.	De dienstverlener (aannemer, adviseur) voert de activi­
                                                                                    teiten uit conform de daarover gemaakte afspraken
                                                                                    met de beheerder.
                                                Apeldoorn: prestatiegerichte maatstaven voor objectbeheer
                                                 Almer de Jong (adviseur        En, hoe die resultaten          en beoordeeld aan de hand
                                                 water- en afvalwaterma­        toetsbaar zijn af te spreken.   van dit bedrijfswaardenmo­
                                                 nagement): “Het gemeente­      Almer de Jong: “we zijn als     del. In workshops oefenen
                                                 bestuur wil graag sturen op    opdrachtgever en -nemer         alle betrokkenen met deze
                                                 resultaat. Maar wat is dan     in overleg gegaan hoe voor      aanpak. In 2015 komen
                                                 dat resultaat? Gereinigde      beide partijen winst is te      beide samen voor verdere
                                                 kolken of geen waterover­      halen. Enerzijds bieden we      optimalisatie van het riole­
                                                 last? En, hoe meet je dat?”    de objectbeheerders vrij­       ringsbeheer.
                                                 Apeldoorn heeft vanaf de       heid om het gewenste resul­
                                                 werkvloer omhoog gewerkt       taat naar eigen inzicht te      Leerpunt Almer de Jong:
                                                 door vanuit praktijkerva­      behalen, anderzijds maak        “Gegevens op orde! We
                                                 ring invulling te geven aan    je goede afspraken over wat     dachten onze gegevens
                                                 de relatie tussen inspan­      dat resultaat dan is. Deze      redelijk op orde te hebben.
                                                 ning en maatschappelijk        werkwijze is voor iedereen      Deels was dat zo, maar erg
                                                 merkbaar resultaat.            behoorlijk wennen.”             versnipperd en niet gemak­
                                                                                                                kelijk ontsloten. De imple­
                                                 Aanleiding Het college         Resultaat In 2013 is in         mentatie van bovenstaande
                                                 van B&W van Apeldoorn          een rioolbeheerplan per         aanpak loopt hiermee forse
                                                 heeft beleid- en planvor­      type object het onderhoud       vertraging op.”
                                                 ming gescheiden van reali­     vastgelegd, maar ook hoe
                                                 satie en beheer. Doel is via   het verwachte resultaat
                                                 interne opdracht­verlening     per object wordt gemeten.
                                                 te sturen op resultaat. Dit    Daarnaast is in 2014 een
                                                 roept de vraag op welke        bedrijfswaardenmodel op­
                                                 resultaten het product         gesteld en worden relevan­
                                                 riolering moet opleveren.      te risico’s geïnventariseerd
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>STOWA en Stichting RIONED in het kort
                                                                                                  Assetmanagement en stedelijk waterbeheer
Stichting RIONED is de koepelorganisatie voor de riolering en het stedelijk waterbeheer
in Nederland. In RIONED participeren alle partijen die bij de rioleringszorg betrokken
zijn: overheden (gemeenten, waterschappen, rijk en provincies), bedrijven (leveranciers,
adviesbureaus, inspectiebedrijven en aannemers) en onderwijsinstellingen. De belangrijkste                                                   11
taak van Stichting RIONED is het beschikbaar stellen van kennis aan de vakwereld. Dit
doet RIONED door onderzoek, het bundelen van bestaande kennis en het op vele manieren
informeren en bij elkaar brengen van professionals.
STOWA is het kenniscentrum van de regionale waterbeheerders (veelal de waterschappen)
in Nederland. STOWA ontwikkelt, vergaart, verspreidt en implementeert toegepaste kennis
die de waterbeheerders nodig hebben om de opgaven waar zij in hun werk voor staan, goed
uit te voeren. Deze kennis kan liggen op toegepast technisch, natuurwetenschappelijk,
bestuurlijk-juridisch of sociaalwetenschappelijk gebied.
Colofon
© 2014
STOWA en Stichting RIONED
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en of openbaar gemaakt op welke wijze dan ook,
analoog of digitaal zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.
tekst en redactie
Ton Beenen, Stichting RIONED
tekstadvies
Karlijn Kunst, Lijntekst
vormgeving en fotografie
GAW ontwerp+communicatie b.v., Wageningen
druk
Drukkerij Modern b.v., Bennekom
rapportnummer
2014-33
isbn/ean
978 90 73645 46 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Deze publicatie voor managers en beleidsmakers geeft inspiratie voor een doorontwikkeling
van stedelijk waterbeheer op basis van assetmanagement. In de denkwijze van assetmanage­
ment gaan afwegingen omtrent nut en noodzaak van investeringen vooral over de vraag wat
de inspanning bijdraagt aan gezond, leefbaar, klimaatbestendig en duurzaam stedelijk
waterbeheer.
Assetmanagement is niet in te voeren vanaf een blauwdruk. De in deze publicatie opgenomen
praktijkvoorbeelden geven ieder een eigen invulling aan de beschreven hoofdlijnen. Gezamen­
lijke les is dat stappen gezet worden door gewoon te beginnen en vanuit de opgedane ervaring
verder te bouwen.
ISBN/EAN 978 90 73645 46 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>