<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>          ArcheoPro Archeologisch rapport
                     Nr 16032

            Molenerf 2, Nistelrode
            Gemeente Bernheeze
   Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O);
Bureauonderzoek en karterend booronderzoek




            Concept versie 27-05-2016
 (Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)

                                       Richard Exaltus
                                        Joep Orbons


                                       Mei 2016




                                                ArcheoPro
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.                 ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 2




                                ArcheoPro Archeologisch rapport
                                           Nr 16032

                             Molenerf 2, Nistelrode
                             Gemeente Bernheeze
                    Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O);
                 Bureauonderzoek en karterend booronderzoek




                            Concept versie 27-05-2016
                           (Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief
                                           rapport worden opgeleverd)


Colofon
Opdrachtgever:                                    Pittiger in Planologie, Landweerstraat–Zuid 109, 5349
                                                  AK Oss
Status:                                           Concept versie 27-05-2016

Projectcode :                                     15-212
Bestandsnaam :                                    ArcheoPro, Molenerf 2, Nistelrode, 2016 05 27
Archis melding (OM nummer):                       4000876100
Bevoegd gezag:                                    Gemeente Bernheze
Opslagplaats documentatie:                        Provincie Noord-Brabant
ISSN:                                             1569-7363

Auteur:                                           Richard Exaltus, Joep Orbons
Projectleider:                                    Richard Exaltus
Projectmedewerkers:                               Richard Exaltus, Joep Orbons, Hon Rik
Onderaannemers :                                  nvt
Autorisatie:                                      Drs. R.P. Exaltus; senior-archeoloog




Uitgegeven door ArcheoPro
© Copyright 2016 ArcheoPro, Eijsden

ArcheoPro
Sint Jozefstraat 45          Tel : 0(0 31) 43 3672586                 Kamer van Koophandel Limburg: 14117581
NL 6245 LL Eijsden           www.archeopro.nl                         e-mail: info@archeopro.nl
Nederland




Versie: 27-05-2015                                                                            www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.                                                                    ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 3




Inhoudsopgave

Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................... 3

Samenvatting ....................................................................................................................................................................... 4

1. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5
1.1 Algemeen........................................................................................................................................................................ 5
1.2 Locatiegegevens .......................................................................................................................................................... 5
1.3 Aard van de ingreep................................................................................................................................................... 5
1.4 Onderzoek...................................................................................................................................................................... 6

2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................................................... 9
2.1 Methode en bronnen ................................................................................................................................................. 9
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem.......................................................................................................... 11
2.3 Archeologie ................................................................................................................................................................ 17
2.4 Informatie amateurarcheologen........................................................................................................................ 17
2.5 Historie ........................................................................................................................................................................ 22
2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel .................................................................................... 26
2.7 Onderzoeksstrategie............................................................................................................................................... 27

3 Veldonderzoek.............................................................................................................................................................. 28
3.1 Verrichte werkzaamheden................................................................................................................................... 28
3.2 Resultaten booronderzoek................................................................................................................................... 28

4 Conclusies en aanbevelingen (beleidsadvies) ................................................................................................. 32

Verklarende woordenlijst ............................................................................................................................................ 33

Archeologische tijdschaal ............................................................................................................................................ 33

Bronnen .............................................................................................................................................................................. 33

Literatuur ........................................................................................................................................................................... 34

Bijlage 1: Boorbeschrijving ......................................................................................................................................... 36

Betekenis van de afkortingen: ................................................................................................................................... 36




Versie: 27-05-2015                                                                                                                                     www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 4




Samenvatting

Op 24 mei 2016 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O)
uitgevoerd op een terrein aan de Molenerf 2 te Nistelrode.
De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen sloop van de huidige bebouwing en
vervanging door zes seniorenwoningen.
Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met
bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te
komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend
Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch
verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de
vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden
aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen.

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in
verband met de ligging in een vochtige laagte nabij veel beter bewoonbare delen van het
zandlandschap, een lage verwachting voor bewoningsresten uit de prehistorie. Voor resten
uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd geldt in verband met de ligging aan een
historische weg en een beekovergang, juist een hoge archeologische verwachting.
Om de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren zo groot mogelijk te maken
zijn binnen het plangebied negen boringen gezet met behulp van een zandguts en een
megaboor.
Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat het zuidelijke deel
van het plangebied een intentioneel gevuld deel van het beekdal vormt. Tevens blijkt hieruit
dat de bodem onder en direct rond de bestaande bodem tot bijna anderhalve meter beneden
het maaiveld geroerd is. In deze zones is de kans op de aanwezigheid van de bodem binnen
het plangebied derhalve zeer gering. Op het noordoostelijke deel en langs de noordrand van
het plangebied is de bodem daarentegen intact. Deze bestaat uit een akerdek dat tot
ongeveer negentig centimeter beneden het maaiveld reikt met daaronder (langs de
noordrand van het plangebied), sporen van podzolvorming. In deze delen van het
plangebied is nageboord met een megaboor waarbij het opgeboorde zand is gezeefd. Dit
heeft geen relevante archeologische indicatoren opgeleverd. De resultaten van het
onderzoek geven derhalve geen directe aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te
adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee
tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden
rekening zou moeten worden gehouden.
Hoewel het booronderzoek geen archeologische indicatoren heeft opgeleverd die hierop
wijzen, kunnen op het noordoostelijke deel van het plangebied en langs de noordrand
hiervan, (delen van) archeologische sporen bewaard gebleven zijn. Om uit te sluiten dat
dergelijke grondsporen verloren gaan, zou hier bij ingrepen die dieper reiken dan de
onderkant van het akkerdek en die meer dan enkele procenten van het bodemvolume
verstoren, een proefsleuvenonderzoek moeten worden uitgevoerd. Het is echter aan het
bevoegd gezag om te beoordelen of zij dit werkelijk noodzakelijk acht.




Versie: 27-05-2015                                                             www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.          ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 5




1. Inleiding


1.1 Algemeen

Opdrachtgever:                             Pittiger in Planologie, Landweerstraat–Zuid 109,
                                           5349 AK Oss
Datum uitvoeringveldwerk:                  14-05-2016
Archis onderzoeksmelding:                  4000876100
Bevoegd gezag:                             Gemeente Bernheze
Bewaarplaats vondsten:                     Provincie Noord-Brabant
Bewaarplaats documentatie:                 Provincie Noord-Brabant


1.2 Locatiegegevens

Provincie:                                 Noord-Brabant
Gemeente:                                  Bernheze
Plaats:                                    Nistelrode
Toponiem:                                  Molenerf 2
Globale ligging:                           In het noordoostelijke deel van Nistelrode
Hoekcoördinaten plangebied:                167278 / 412976
                                           167278 / 413039
                                           167363 / 413039
                                           167363 / 412976
Oppervlakte plangebied:                    0,32 ha
Eigendom:                                  Particulier
Grondgebruik:                              Tuin en bebouwing
Hoogteligging:                             ± 14 m +NAP
Bepaling locaties:                         GPS Garmin, meetlinten


1.3 Aard van de ingreep

Aard ingreep:                              De sloop van de huidige bebouwing en vervanging door
                                           zes senioren woningen




Versie: 27-05-2015                                                                      www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 6




1.4 Onderzoek

Op 24 mei 2016 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O)
uitgevoerd op een terrein aan de Molenerf 2 te Nistelrode.
De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen sloop van de huidige bebouwing en
vervanging door zes seniorenwoningen.
Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met
bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te
komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend
Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch
verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de
vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden
aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen.

Het plangebied ligt in een gebied waar een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld.
Op grond van dit beleid valt het plangebied deels in een zone met een middelhoge- en deels
in een zone met een hoge archeologische verwachting. Om in deze zone een
omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te
overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van
het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport
beschreven onderzoek plaatsgevonden.

ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en
richtlijnen (KNA 3.3) en is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vergunning
verleend tot het verrichten van bepaalde archeologische werkzaamheden in het kader van
het doen van opgravingen, bestaande uit prospectie door middel van booronderzoek.
Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior-archeoloog), ing. P.J. Orbons
(senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).




Versie: 27-05-2015                                                             www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.    ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 7




Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de
buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 8




Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen bouw van zes seniorenwoningen




Versie: 27-05-2015                                                             www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 9




2 Bureauonderzoek


2.1 Methode en bronnen

Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het
centrum van het plangebied
Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis
vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en
te verwachten archeologische waarden.
Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het
veldonderzoek worden bepaald.
Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst,
dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn):

   Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)
   Archeologische MonumentenKaart (AMK)
   ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS)
   Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000
   Bodemkaart 1:50.000
   Gemeente Bernheze, Archeologische beleidskaart
   Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000
   Geomorfologische kaart 1:50.000
   Geologische kaart 1:50.000
   Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid)
   Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Babant 1:25.000
    1894-1926
   Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW)
   Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830
   Overig historisch kaartmateriaal (indien gebruikt)
   Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart




Versie: 27-05-2015                                                             www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 10




Figuur 3: Luchtfoto met daarop rood omlijnd het plangebied.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 11




2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

Het plangebied ligt op de overgang van de Peelhorst naar de centrale slenk. Door de hogere
ligging vormt de Peelhorst een waterscheiding. Ten westen van de Peelhorst stroomt het
water via de centrale slenk richting ’s Hertogenbosch en ten oosten monden de rivieren in
de Maas uit. In het Pleistoceen (2,6 miljoen - 11.755 jaar geleden) is de laaggelegen slenk
opgevuld met rivierafzettingen van de Rijn en de Maas (Formatie van Beegden) en aan het
einde van het Pleistoceen met dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van
Boxtel). Op de Peelhorst zorgde erosie ervoor dat het dekzandpakket verdween. Hierdoor
kunnen de Pleistocene rivierafzettingen op de Peelhorst al vanaf de oppervlakte worden
aangetroffen, terwijl het dekzandpakket in de centrale slenk tientallen meters dik kan zijn.
Tengevolge van de vrijwel continue zeespiegelstijging gedurende het Holoceen (vanaf
11,755 jaar geleden), is ook het grondwater gestegen en zijn de laagste delen van het
dekzandlandschap dermate sterk vernat dat hierin veen is ontstaan.
Aan het einde van het Weichseliën, met name in het Laat Pleniglaciaal (circa 29.000 - 15.700
BP) en het Jonge Dryas (circa 12.745 - 11.755 BP) heerste er een poolklimaat in Nederland.
Door het ontbreken van vegetatie trad op grote schaal verstuiving op. Vanuit het
Noordzeebekken werd dekzand meegevoerd. Hierbij werden dekzanden over de
fluvioperiglaciale afzettingen (Formatie van Boxtel) afgezet in de vorm van vlaktes,
welvingen en ruggen. Dit zand is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 m) en goed afgerond.
Tevens is het goed gesorteerd en arm aan grind. Deze afzettingen behoren tot het
Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel (Berendsen, 2004). In het Holoceen
(11.755 jaar BP tot heden) steeg de temperatuur. Het landijs smolt, waardoor de zeespiegel
steeg. Door de zeespiegelstijging steeg ook de grondwaterspiegel, waardoor lager liggende
terreindelen natter werden. Ter plaatse van de fluvioperiglaciale afzettingen werd de
waterafvoer daarnaast plaatselijk belemmerd door in de ondergrond aanwezige leemlagen.
In de beekdalen en lokale depressies werd veen gevormd. Het veen wordt gerekend tot het
Laagpakket van Griendtsveen (Formatie van Nieuwkoop).
Het plangebied is in verband met de ligging binnen de bebouwde kom van Nistelrode, niet
geomorfologisch gekarteerd. Nistelrode als geheel ligt echter op ligt op een plateau-achtige
horst met rivierafzettingen aan de oppervlakte (figuur 5, legenda-eenheden 4F1). Ten
zuiden hiervan liggen dekzandruggen (figuur 5, legenda-eenheden 3K14). Pal ten oosten van
het plangebied ligt een dalvormige laagte zonder veen (figuur 5, legenda-eenheid 2R2). Deze
zet zich mogelijk in westelijke richting, tot binnen het plangebied, voort. Hier doorheen
stroomt de inmiddels gekanaliseerde Beekgraaf.
Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 6), is te zien dat het
plangebied op een relatief laag gelegen terreindeel ligt met ten noorden hiervan een hoger
deel van het zandlandschap dat een uitloper lijkt te vormen van het aanmerkelijk hoger
gelegen landschap langs de oostrand van het plangebied.
Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan.
Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (B-
horizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet
door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont). Volgens de bodemkaart (figuur 7) ligt
het plangebied in een zone waarin hoge zwarte enkeerdgronden zijn gevormd in grof zand
(legenda-eenheid zEZ30 op figuur 7). Deze gronden worden gekenmerkt door een
humusrijk akkerdek dat dikker is dan een halve meter Het ontstaan hiervan kan zowel het
gevolg zijn van ontginningswerkzaamheden als van geleidelijke ophoging met potstalmest.
De grondwatertrap VI á VII betekent dat het goed ontwaterde bodems betreft.



Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 12




Figuur 4: Uitsnede uit de paleogeografische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met
daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.


Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 13




Figuur 5: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met
daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 14




Figuur 6: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het
plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 15




Figuur 7: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met
daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van
de codes, zie hoofdstuk 2.2




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 16




Figuur 8: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied
met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.    ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 17




2.3 Archeologie

Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen
worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van
jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief
hoog gelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Door de ligging
van het plangebied op een lagere dekzandrug op relatief geringe afstand van voormalig open
water, geldt een hoge verwachting voor resten uit deze perioden. Later, in het neolithicum
wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest
men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot
in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de
nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan
de overgangen van rivieren.
Binnen het onderzoeksgebied ligt één archeologische monument. Het betreft AMK-terrein
16855 dat ruim tweehonderd meter ten westen van het plangebied ligt en de oude kern van
Nistelrode betreft. Binnen het onderzoeksgebied ligt een groot aantal archeologische
waarnemingen. Deze zijn opgesomd in tabel 1 en dateren van het mesolithicum tot en met
de nieuwe tijd. Een groot deel hiervan ligt op relatief grote afstand ten oosten van het
plangebied op terreindelen die zijn onderzocht in het kader van de aanleg van de A50 (Oude
Rengerink, J.A.M., 1997). Opvallend hieraan is dat geen vindplaatsen zijn aangetroffen in de
dalvormige laagte die vanuit het oosten op het plangebied toeloopt. Hieronder worden de
waarnemingen 14299, 17229, 43648 en 132455, die net als het plangebied een directe
relatie lijken te vertonen met het beekdal, nader besproken.
De waarneming 14299 vormt de vondst van een niet nader gedateerde steen. De
waarneming 17229 ligt ruim vierhonderd meter ten oosten van het plangebied en betreft de
vondst van aardewerkscherven uit de periode middeleeuwen tot nieuwe tijd. De
waarneming 43684 ligt driehonderd meter ten westen van het plangebied. Hier zijn tijdens
ontgrondingswerkzaamheden resten van handgevormd aardewerk uit de ijzertijd
aangetroffen. Het betreft echter een slechts bij benadering geplaatste vindplaats. Het ligt
voor de hand dat deze in werkelijkheid meer naar het noordoosten geplaatst moeten
worden in de nabijheid van de vindplaatsen 14299 en 14571, die vondsten uit ongeveer
dezelfde periode betreffen. De waarneming 132455 ligt een halve kilometer ten
noordoosten van het plangebied en betreft de vondst van enkele aardewerkscherven uit de
ijzertijd. De waarneming 419432 tenslotte, ligt pal ten noorden van het plangebied en
betreft een kruikje van steengoed uit de periode 1425-1500 dat is gevonden door
werknemers bij de aanleg van en riolering onder de bestaande weg.


2.4 Informatie amateurarcheologen

In verband met de ligging van het plangebied binnen een door hekken omgeven en derhalve
niet openbaar toegankelijke tuin, is door ArcheoPro geen informatie ingewonnen bij lokale
amateurarcheologen.

Tabel 1
Waarnemingen en Monumenten
Nummer       Coordinaat                    Periode                       Vondsten
W 13945      167800/413670                 Bronstijd, IJzertijd          Bot
W 14242      167120/413720                 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd     Keramiek


Versie: 27-05-2015                                                               www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.             ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 18



W 14245              167300/413360         IJzertijd, Romeinse tijd,              Steen, keramiek,
                                           Middeleeuwen                           ijzer
W 14246              167570/413530         Romeinse tijd                          Keramiek
W 14247              167570/413670         IJzertijd                              Keramiek
W 14279              167500/413600         Niet nader gedateerd                   Keramiek
W 14299              167420/413210         Niet nader gedateerd                   Steen
W 14571              167240/413260         IJzertijd, Romeinse tijd               Keramiek
W 17222              167420/413860         IJzertijd, Middeleeuwen                Keramiek
W 17224              167440/413840         IJzertijd, Romeinse tijd,              Keramiek
                                           Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
W 17227              167640/413820         Middeleeuwen                           Tefriet/basaltlava
W 17228              167720/413540         IJzertijd, Romeinse tijd,              Keramiek
                                           Middeleeuwen
W 17229              167760/412950         IJzertijd, Middeleeuwen, Nieuwe        Keramiek
                                           Tijd
W 43684              167000/413000         IJzertijd                              Keramiek
W 52857              167951/412461         IJzertijd, Romeinse tijd,              Koper, brons, ijzer
                                           Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
W 132454             167916/412842         Niet nader gedateerd                   Keramiek, vuursteen
W 132455             167767/413254         Niet nader gedateerd                   Keramiek
W 132456             167712/413413         Niet nader gedateerd                   Keramiek
W 404915             167274/412432         Niet nader gedateerd                   Keramiek
W 405401             167892/412372         Mesolithicum, Neolithicum,             IJzer, koper, brons,
                                           Bronstijd, IJzertijd, Romeinse         steen, vuursteen,
                                           tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd        keramiek, steen
W 410179             167942/412773         Niet nader gedateerd                   Keramiek
W 410181             167942/412773         Romeinse tijd, Middeleeuwen,           Brons
                                           Nieuwe Tijd,
W 411618             167500/413500         IJzertijd, Romeinse tijd,              Niet van toepassing
W 416022             167810/412383         Neolithicum, Bronstijd, IJzertijd,     Menselijk bot, glas,
                                           Romeinse tijd, Middeleeuwen,           vuursteen, keramiek,
                                           Nieuwe Tijd,                           plantaardig, steen
W 419384             166609/413065         Middeleeuwen                           Keramiek
W 419398             167584/413287         Romeinse tijd                          Brons
W 419432             167296/413044         Middeleeuwen                           Keramiek
W 426322             167889/412364         Niet nader gedateerd                   Keramiek, brons,
                                                                                  vuursteen
W 431071             167820/413400         Romeinse tijd                          Koper,
W 431157             167407/413622         Romeinse tijd                          Zilver,
W 433145             167400/413680         Middeleeuwen, Nieuwe Tijd              Koper, Zilver,
W 434017             167866/412265         IJzertijd, Romeinse tijd,              Dierlijk bot, metaal,
                                           Middeleeuwen                           keramiek, steen
W 435839             167400/413680         Middeleeuwen, Nieuwe Tijd,             Messing, Zilver
AMK 16855            167013/413017         Middeleeuwen, Nieuwe Tijd,             Nederzetting,
                                                                                  onbepaald,




Versie: 27-05-2015                                                                        www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 19




Figuur 9: Kaart met Archis-gegevens met daarop een cirkel met een straal van één kilometer
rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 20




Figuur 10: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 21




Figuur 11: Uitsnede uit de kaart vam cultuurhistorische monumenten.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.    ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 22




2.5 Historie

Volgens de kaart van de historische landschappen en historische relicten ligt het plangebied
van oudsher op oud akkerland.




Figuur 12: Uitsnede uit de kaart met historische relicten Oost Brabant (Naar de Bont, 1993)



Versie: 27-05-2015                                                               www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 23




Figuur 13: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen Oost Brabant (Naar de
Bont, 1993)




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 24



De kadasterkaart uit 1832 toont dat het oudste deel van de huidige bebouwing op dat
moment al bestond. Tevens laat deze kaart duidelijk de toenmalige loop van de Beekgraaf
langs de zuidrand van het plangebied zien en een brug over de beekgraaf ten zuidwesten
van het plangebied.




Figuur 14: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 25



Figuur 15 toont achtereenvolgens topografische kaarten van het onderzoeksgebied uit 1845,
1899, 1956 en 2014. Deze kaarten laten tot halverwege de twintigste eeuw eenzelfde beeld
zien als de kadasterkaart uit omstreeks 1832 met één gebouw binnen het plangebied, direct
ten zuiden van het plangebied de Beekgraaf en ten zuidwesten van het plangebied de brug
over de Beekgraaf. Hoewel het gebouw binnen het plangebied geen boerderij vormde maar
een winkel (de winkel van de familie Timmers) lijkt het aangrenzende land gedurende de
negentiende eeuw in gebruik geweest te zijn als akker. Halverwege de twintigste eeuw is het
niet bebouwde deel van het plangebied in gebruik als boomgaard en tegenwoordig vormt
het een tuin. In de tweede helft van de twintigste eeuw is de oorspronkelijke winkel aan de
noordoostzijde uitgebouwd tot een kleine supermarkt.




Figuur 15: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1899, 1956 en
2014.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 26




2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

Specifieke ligging (locatie)
Het plangebied ligt op een relatief laag gelegen deel van het dekzandlandschap pal ten
noorden van een beekloop. Op relatief korte afstand ten noorden van het plangebied liggen
aanmerkelijk hoger gelegen delen van het dekzandlandschap. Hierop liggen nederzettingen
en een grafveld uit de ijzertijd en de Romeinse tijd. Het plangebied bestaat van oudsher uit
een akker met tegen de westrand een ruim tweehonderd jaar oude woning die altijd in
gebruik is geweest als winkel en die in de tweede helft van de twintigste eeuw is
uitgebouwd tot supermarkt.

Verwachte perioden (datering)
Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum
liggen veelal op de hoger gelegen delen in het landschap nabij water. In verband met de lage
ligging van het plangebied nabij hoger gelegen delen van het dekzandlandschap, geldt op
een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-
paleolithicum en het mesolithicum.
Later, in het neolithicum wanneer men overstapt van een nomadisch bestaan naar een
sedentair bestaan, verkiest men de hoger gelegen delen in het landschap. Deze
nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In verband met de ligging
van het plangebied op een laag del van het dekzandlandschap dat waarschijnlijk regelmatig
werd overspoeld door de nabijgelegen beek, geldt voor bewoningsresten uit deze perioden
eveneens een lage verwachting.
In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs
doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Op het
platteland kwam verspreid een boerderij voor. Het plangebied ligt aan een historische weg
direct nabij een brug over een beek. Binnen het plangebied staat al ruim tweehonderd jaar
een woning. Mogelijk heeft deze zelfs een oudere voorganger gehad. Om deze redenen geldt
voor het plangebied een hoge verwachting voor resten van bewoning uit de late
middeleeuwen en de nieuwe tijd. Deze verwachting wordt versterkt door de vondst van een
middeleeuwse kruik pal ten noorden van het plangebied. Begravingsresten uit de late
middeleeuwen en de nieuwe tijd worden niet verwacht omdat deze met name rond kerken
lagen.

Complextypen
Binnen het plangebied kunnen resten aanwezig zijn van huisplaatsen en (bij)gebouwen uit
de middeleeuwen en de nieuwe tijd.

Uiterlijke kenmerken
Resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zullen met name resten van
(bij)gebouwen betreffen. Hiervan kunnen houtresten bewaard gebleven zijn evenals
grondsporen. In samenhang hiermee kunnen strooingen van aardewerk en ander
bewoningsafval voorkomen. Resten van een waterput hoeven niet te worde verwacht omdat
het plangebied direct aan een beek lag.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 27




2.7 Onderzoeksstrategie

Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in
hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn.
Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik
gemaakt worden van een guts.
Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede
vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering het meest geschikt voor het
opsporen van archeologische indicatoren. De meeste van de archeologische vondsten in de
omgeving van het plangebied zijn immers gedaan als oppervlaktevondsten.
Indien een oppervlaktekartering niet mogelijk is of in onvoldoende mate effectief zal zijn,
wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 cm. Het hiermee
opgeboorde materiaal wordt gezeefd op een zeef met een maaswijdte van vier millimeter.
Binnen het plangebied zijn negen boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk
netwerk. Hierdoor is binnen het 0,32 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt
van ongeveer dertig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de
Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006),
ruimschoots als brede zoekoptie om vindplaatsen uit alle perioden, in zand op te sporen.
Zelfs met de door ArcheoPro gehanteerde hoge boordichtheid is op basis van
booronderzoek nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden
opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter
indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in
dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen
Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.




Figuur 16: Het plangebied gezien vanaf boorpunt 9 in westelijke richting



Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.         ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 28




3 Veldonderzoek


3.1 Verrichte werkzaamheden

Positie boringen:                          regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 20).
Gebruikt boormateriaal:                    Zandguts met een diameter van 2 cm en edelmanboor
                                           met een diameter van 15 cm.
Totaal aantal boringen:                    Negen
Boordichtheid:                             Dertig boringen per hectare
Geboorde diepte:                           1-2 m –Mv
Inmeten boorlocaties:                      GPS, meetlint en waterpas
Boorbeschrijving:                          Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)

Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing
van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren
bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van
archeologische indicatoren.


3.2 Resultaten booronderzoek

Binnen het plangebied zijn negen boringen gezet in drie west-oost gerichte boorraaien. De
ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het
booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1.
Bovenin alle boringen is een rommelig zandpakket aangetroffen dat bestaat uit brokken
zand van uiteenlopend humusgehalte. Het betreft hier de huidige tuinlaag. Deze laag is in de
boringen 1 tot en met ongeveer veertig centimeter dik. In de boringen 7, 8 en 9, die aan de
kant van de beekloop staan, is dit pakket aanmerkelijk dikker. In de boringen 7 en 8
bedraagt de dikte hiervan (ruim) anderhalve meter. Hieronder is in boring 7 een door
laagjes organisch materiaal onderbroken zandpakket aangetroffen (zie figuur 17). Het
betreft hier onmiskenbaar een beekafzetting. Het lijkt er derhalve sterk op dat de boringen
7, 8, en 9 in een opgevulde laagte zijn gezet hangt die deel uitmaakt van de beekloop.




Figuur 17: Foto van boring 7 met de gelaagde beekafzetting die vanaf ongeveer anderhalve
meter beneden het maaiveld is aangetroffen.

In de boringen 1 tot en met 4 en 6 is onder de recent geroerde tuinlaag een tamelijk
homogeen pakket humusrijk zand aangetroffen waarvan de dikte uiteenloopt van veertig
centimeter in boring 3 tot zeventig centimeter in boring 2. Hieronder is in de boringen 4 en
6 lichtgeel, ongeoxideerd zand aangetroffen. Dit zand is matig grindhoudend. Dergelijk zand


Versie: 27-05-2015                                                                    www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 29



is ook onderin de boringen 5, 8 en 9 aangetroffen. Het zand onderin de boringen 1, 2 en 3 is
eveneens matig grindhoudend maar is bovenin duidelijk geoxideerd. Het lijkt hier te gaan
om de BC-horizont van en podzolbodem.
In boring 6 is tussen de tuinlaag en het lichtgele zand van de C-horizont een 1,1 meter dik
pakket sterk vergraven zand aangetroffen dat bestaat uit schoon zand met daarin brokken
humeus zand (zie figuur 18). De op dit boorpunt tot 1,4 meter beneden het maaiveld
vastgestelde bodemverstoring is zeer waarschijnlijk veroorzaakt tijdens de bouw van de
twintigste eeuwse gebouwen en geeft aan dat de bodem ook ter plaatse van overige
bebouwing tot ongeveer deze diepte verstoord zal zijn.




Figuur 18: Foto van boring 5 met de sterk verstoorde opbouw tengevolge van twintigste
eeuwse bouwactiviteiten .

In verband met de grotendeels intacte bodemopbouw is op de boorpunten 1 tot en met 4 en
6, is op deze punten nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 cm. Ondanks
het zeven van het hiermee opgeboorde zand, zijn in geen van de boringen relevante
archeologische indicatoren aangetroffen. Het zeefresidu bestaat naast grinddeeltjes slechts
uit een enkel deeltje kachelslak.
In verband met het volledig ontbreken van archeologische indicatoren binnen het
plangebied, is het KNA-onderdeel Waardestelling, in dit rapport niet nader uitgewerkt.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 30




Figuur 19: Boorprofielen




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 31




Figuur 20: Boorpunten met verstoringsdiepten.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 32




4 Conclusies en aanbevelingen (beleidsadvies)

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in
verband met de ligging in een vochtige laagte nabij veel beter bewoonbare delen van het
zandlandschap, een lage verwachting voor bewoningsresten uit de prehistorie. Voor resten
uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd geldt in verband met de ligging aan een
historische weg en een beekovergang, juist een hoge archeologische verwachting.
Om de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren zo groot mogelijk te maken
zijn binnen het plangebied negen boringen gezet met behulp van een zandguts en een
megaboor.
Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat het zuidelijke deel
van het plangebied een intentioneel gevuld deel van het beekdal vormt. Tevens blijkt hieruit
dat de bodem onder en direct rond de bestaande bodem tot bijna anderhalve meter beneden
het maaiveld geroerd is. In deze zones is de kans op de aanwezigheid van de bodem binnen
het plangebied derhalve zeer gering. Op het noordoostelijke deel en langs de noordrand van
het plangebied is de bodem daarentegen intact. Deze bestaat uit een akerdek dat tot
ongeveer negentig centimeter beneden het maaiveld reikt met daaronder (langs de
noordrand van het plangebied), sporen van podzolvorming. In deze delen van het
plangebied is nageboord met een megaboor waarbij het opgeboorde zand is gezeefd. Dit
heeft geen relevante archeologische indicatoren opgeleverd. De resultaten van het
onderzoek geven derhalve geen directe aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te
adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee
tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden
rekening zou moeten worden gehouden.
Hoewel het booronderzoek geen archeologische indicatoren heeft opgeleverd die hierop
wijzen, kunnen op het noordoostelijke deel van het plangebied en langs de noordrand
hiervan, (delen van) archeologische sporen bewaard gebleven zijn. Om uit te sluiten dat
dergelijke grondsporen verloren gaan, zou hier bij ingrepen die dieper reiken dan de
onderkant van het akkerdek en die meer dan enkele procenten van het bodemvolume
verstoren, een proefsleuvenonderzoek moeten worden uitgevoerd. Het is echter aan het
bevoegd gezag om te beoordelen of zij dit werkelijk noodzakelijk acht.

In alle gevallen geldt dat indien archeologische materialen en/of sporen aangetroffen
worden, deze gemeld dienen te worden bij de gemeente Bernheze, conform
Monumentenwet 1988, laatste wijziging van 1 september 2007, paragraaf 7, artikel 53 en
verder.




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.          ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 33




Verklarende woordenlijst

AHN Actueel Hoogtebestand Nederland.
AMK Archeologische Monumentenkaart.
ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving.
Archis Archeologisch Informatie Systeem.
BP: Before Present (present = 1950)
GIS Geografische InformatieSystemen.
GPS Global Positioning System.
IKAW Indicatieve kaart van archeologische waarden
IVO Inventariserend VeldOnderzoek.
KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie.
-mv Onder maaiveld.
NAP Normaal Amsterdams Peil
PVA Plan van Aanpak.
PVE Programma van Eisen.
RCE Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode.
SIKB: Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer


Archeologische tijdschaal

Periode                                                   Datering
Midden- en Laat Paleolithicum (oude                       250.000     - 9000
steentijd)
Mesolithicum (midden steentijd)                           9000        -   4500
Neolithicum (nieuwe steentijd)                            4500        -   2000
Bronstijd                                                 2000        -   800
IJzertijd                                                 800         -   12 v. chr.
Romeinse tijd                                             12 v chr.   -   500 n. chr.
Vroege middeleeuwen                                       500         -   1000
Volle middeleeuwen                                        1000        -   1250
Late middeleeuwen                                         1250        -   1500
Nieuwe tijd                                               1500        -   heden


Bronnen

Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn
1985)

Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857
1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990

Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland
Tilburg 2006

Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland
Tilburg 2006


Versie: 27-05-2015                                                                      www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.             ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 34



Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische
dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997

Kadastrale minuut 1830 met aanwijzende tafels, (www.watwaswaar.nl)

Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008

Luchtfoto, http://maps.google.nl

Provincie   Noord-Brabant,             Cultuurhistorische         waardekaart     (http://www.noord-
brabant.nl/CHW)

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden),
Amersfoort.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart),
Amersfoort.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS II (Archeologisch Informatie Systeem),
http://archis2.archis.nl/

Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft.

Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968.

Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring
Centrum, Wageningen, 1989

Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen,
1968.

Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij
twaalf provinciën. Landsmeer.



Literatuur


Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993.

Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch
onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum.
Technisch Document 19A.

Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand
paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012.

Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom
van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort.



Versie: 27-05-2015                                                                        www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.   ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 35



Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12
Provinciën, Landsmeer.

Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)

Oude Rengerink, J.A.M., 1997, Rijksweg A50 Eindhoven-Oss. Aanvullende archeologische
inventarisatie (AAI:Fase A, B en C), RAAP-rapport-283




Versie: 27-05-2015                                                              www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.                     ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 36




Bijlage 1: Boorbeschrijving


Algemene kopgegevens                                             Posities van de boringen (boorlocaties)
Soort boring               BAR                                   Boornummer XCO             YCO            MA, M´s tov NAP
Projectnummer              15-212                                1              167285.5    413010.6       12.99
Projectnaam                Molenerf 2, Nistelrode                2              167305.3    413017.6       13.04
Deelgebied                 Nvt                                   3              167325.5    413024.6       12.82
Organisatie                ArcheoPro                             4              167344.6    413031.0       13.18
OM-nummer                  4000876100                            5              167324.5    413007.0       12.39
coördinaatsysteem          RD2000                                6              167343.9    413014.1       12.39
Coördinaatsysteemdatum     ETRS89                                7              167311.1    412983.4       14.26
Locatiebepaling            GPS en meetlint                       8              167330.8    412989.1       12.09
Referentievlak             NAP                                   9              167352.5    412996.1       12.46
Bepaling maaiveldhoogte    AHN – Waterpas
Boormethode                Guts en edelman
Boordiameter               3 cm en 15 cm
Opdrachtgever              Pittiger in Planologie


Boorbeschrijving volgens ASB 5.2
Boo LDO Lithologie                            Kleur                   Overige kenmerken                            AIS
r          GD       BK BS BZ       BG   BH    HK      TK   IK   VLK   CO PLH      VS SS     BHN      BI     GI
Nr                                                                                    T
1    40    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     90    Z                       1    2     BR                                                     AKK
     135 Z                         2          OR      GE                                    BHBC-C          DEZ
2    42    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     114 Z                         1    2     BR                                                     AKK
     160 Z                         2          OR      GE                                    BHBC-C          DEZ
3    35    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     80    Z                       1    2     BR                                                     AKK
     120 Z                         2          OR      GE                                    BHBC-C          DEZ
4    40    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     96    Z                       1    2     BR                                                     AKK
     150 Z                         2          GE           LI                               BHC             DEZ
5    38    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     143 Z                         1    1     GE                BR                                   VRG
     170 Z                         2          GE           LI                               BHC             DEZ
6    43    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     98    Z                       1    2     BR                                                     AKK
     120 Z                         2          GE           LI                               BHC             DEZ
7    160 Z                         1    3     BR                ZW                                   BOV
     200 Z                                    GE      BR                               VL                   Fluv
8    86    Z                       1    3     BR                ZW                                   BOV
     140 Z                         2          GE           LI                               BHC             DEZ
9    153 Z                         1    3     BR                ZW                                   BOV
     200 Z                         2          GE           LI                               BHC             DEZ




Betekenis van de afkortingen:

LDO – Onderzijde boortraject
Lithologie:
        GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand
        Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel
        grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 =
        uiterst.
Kleur:
        HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje,
        PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart.



Versie: 27-05-2015                                                                                   www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Archeologische onderzoek Molenerf 2, Nistelrode, Gemeente Bernheze.              ArcheoPro Rapport, 16032, Pagina 37


        TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven).
        IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker
        VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel
Overige kenmerken:
        CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig
        PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel)
        VS = veensoorten
        SST = Sedimentaire structuren; VL = veenlaagjes
        BHN = Bodemhorizont; BHBC-C = BC-horizont overgaand in C-horizont, BHC = C-horizont
        BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , VRG = vergraven, AKK = akkerdek
        GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand, Fluv = fluviatiel (beekafzetting)
        AIS = Archeologische indicatoren




Versie: 27-05-2015                                                                          www.ArcheoPro.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>