<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                             .:~~é              ..
                                                                                Registratienummer:     950384
                                             ·z~,;a-·R."m
I-'--~"-"'---'-'-'-"--~-'                                           ....
                                                                      --   .....
                                                                             ----....
                                                                                   -.--.----.
~Raadsvoo~tel                                                                                                    _.~
I Datum vergadering:      I 14 december 2017                                                                       !
r-.--- ..
iAgen:~;=nt               I 7
             -.----.-~.~.---..        -.---.-.---......  ..                                   ...
                                                                                                ------      -..  Î
                                                                                                              -----,
! Onderwerp               I Voorstel tot vaststelling van het Koersdocument      Omgevingsvisie     en             I
I                         I Omgevingsplan Buitengebied Bernheze                                                    I
r;ort~h~-:r               i Pete·~-~anBo~kel _~ .--.                                                ~-._-.-'---.~=j
  Heesch, 31 oktober 2017
  Inleiding
  Dit voorjaar werd een start gemaakt met het Project Omgevingsvisie en Omgevingsplan Buiten-
  gebied Bernheze. In drie volgtijdelijke fases moet dat leiden tot een nieuw Omgevingsplan Bui-
  tengebied als vervanging voor het huidige bestemmingsplan Buitengebied.
  Het voorliggende Koersdocument is het resultaat van de eerste fase van dit meerjarig project.
  Op een speciale manier, die al enigszins aansluit bij de manier van werken onder de toekomsti-
  ge Omgevingswet, werden door een werkgroep uit de raad en de stakeholders in het Buitenge-
  bied (Partneroverleg) de belangrijkste thema's bediscussieerd en werden uitgangspunten voor
  de te volgen koers besproken. Daarnaast is geïnventariseerd welke beleidsnota's of andere
                                                                          e
  issues van belang zijn om straks te worden meegenomen bij de 2 fase, het vervaardigen van
  de Omgevingsvisie Buitengebied. Het vast te stellen Koersdocument is de leidende agenda
  daarvoor.
  De oriënterende bespreking van het concept-Koersdocument             op 18 september 2017 maakte
  duidelijk dat het knap lastig is om, zonder meteen aan inhoudelijke invulling te denken, toch op
  een abstracter niveau (inhoudelijke) vertrekpunten of kaders te formuleren. Vertrekpunten die in
  het proces van visieontwikkeling dan wel later in het planproces verdieping of concretisering
  vragen. De voorliggende versie van het Koersdocument is tekstueel en op onderdelen aange-
  scherpt om de vertrekpunten of kaders scherper te krijgen. Dit heeft onder meer geleid tot een
  apart Hoofdstuk 5 (uitgangspunten functies) en Hoofdstuk 6 (aandachtspunten voor verdere
  uitwerking) waardoor behalve meer duidelijkheid ook de indruk van een zekere vorm van dub-
  belen kan ontstaan.
  Als extra handvat is bij dit voorstel bovendien een overzicht gevoegd van die koersbepalende
  punten die specifiek kunnen worden gerelateerd aan de gemaakte opmerkingen op 18 septem-
  ber2017.
  Voorstel
       1.    In te stemmen met het bij raadsbesluit behorende Koersdocument als handvat en leidend
             vertrekpunt voor de te ontwikkelen gemeentelijke Omgevingsvisie Buitengebied.
       2.    Het op basis van het Koersdocument, de beschikbaar gekomen Regionale Omgevings-
             visie en overige beleidsinventarisaties, op te stellen Plan van Aanpak Omgevingsvisie
             op inhoud, vorm en vervolg proces af te stemmen met de gemeenteraad.
                                                     11
                                                     I!l _'.,..
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Toelichting
De Omgevingswet
De toekomstige Omgevingswet heeft een tweeledig karakter. Aan de ene kant is het net als
andere wetgeving gewoon nieuwe regelgeving en biedt het een juridisch instrumentarium
waarmee we naar de toekomst toe een veilige, gezonde fysieke leefomgeving willen bewerk-
stelligen. Het moment van inwerkingtreding is dan (juridisch) van belang.
Recent heeft de Minister van I&M aan de Tweede Kamer laten weten uit te gaan van 2021 als
invoeringsmoment.
Veel belangrijker is de idee achter de Omgevingswet die ingrijpt op de huidige manier van wer-
ken en de rol van de overheid. Dat impliceert veel meer dan alleen nieuwe regels en vraagt een
cultuuromslag. Het moment van inwerkingtreding is daarvoor minder relevant want een cultuur-
omslag is niet iets van de knop omdraaien. Dat vraagt tijd. Tijd bij iedereen die bij de fysieke
leefomgeving betrokken is of er belang bij kan hebben. Dus niet alleen van de overheid in al zijn
geledingen of rollen maar ook van de maatschappij, inwoners en ondernemers. Daarom wordt
op dit moment al volop vooruit gelopen op of geëxperimenteerd met het gedachtengoed van de
toekomstige Omgevingswet. Het vooruitlopen gebeurt in heel het land door provincies, regio's
en gemeenten. Veel experimenten betreffen innovatieve vormen van participatie om een Om-
gevingsvisie tot stand te brengen. Dat laatste willen we in Bernheze ook. We kunnen dan voor-
deel halen uit de positieve ervaringen elders.
De Omgevingswet      en hogere overheden
In de aanbiedingsnotitie bij het concept-Koersdocument    zoals 18 september 2017 besproken
werd gewezen op de grote uitdagingen waarvoor we in Nederland staan. De opgaven die daar-
uit volgen worden zowel door het Rijk zelf als de provincies en gemeenten opgepakt, ieder op
het niveau wat hen past. Het belang van wat hogere overheden vinden kwam diverse malen
aan de orde tijdens de oriënterende bespreking als iets waar we rekening mee moeten houden
of waar we van afhankelijk zijn. Dit ontneemt ons echter niet onze eigen verantwoordelijkheid
maar bovenal ook kans om zelf ambities, wensen en doelen te formuleren.
Begin dit jaar verscheen van het Rijk een eerste stap met de startnota "De opgaven voor de
Nationale Omgevingsvisie". Uitwerkingen van die startnota volgen nog. Die zullen leiden tot een
Nationale Omgevingsvisie op het moment dat de Omgevingswet van kracht wordt. Een speci-
fieke planning heeft het Rijk niet.
Naast de te ontwikkelen visie werkt het Rijk natuurlijk ook aan aanpassing van de regels. Secto-
rale wetgeving die straks opgaat in de Omgevingswet (bijvoorbeeld de Wet geurhinder). Die
regelgeving is relevant op het moment dat we aan de slag gaan met het Omgevingsplan.
Ook de provincie begon dit voorjaar met de ontwikkeling van een provinciale Omgevingsvisie. In
speciale bijeenkomsten, zoals o.a. het Omgevingslab XL in mei 2017 kon input worden gele-
verd. Ook digitaal via www.omgevingsvisienb.nl     kan worden meegedacht over een Gezond,
veilig en duurzaam Brabant. Verschillende gemeenten en de provincie willen samenwerken bij
het bepalen van de inhoudelijke ambities voor hun Omgevingsvisies. Dat werd nogmaals uitge-
sproken op een bijeenkomst op 14 september 2017 in theater de Boemel in Tilburg. De aanwe-
zige overheden vonden het belangrijk dat hun visies op elkaar aansluiten, vanuit de 'één-
overheidsgedachte'. Voor een Brabander moet het tenslotte niet uitmaken of hij met de ge-
 meente of met de provincie contact heeft.
Op dit moment heeft de provincie nog geen proeve van een provinciale omgevingsvisie.
 Bedoeling is wel om in april 2018 over een inspraakversie te beschikken.
                                                -2-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De door de provincie geboden kans werd eind 2016 door onze regio, AgriFood Capital, aange-
grepen om als regio richting provincie input te leveren. Niet door het opstellen van een aparte
regionale omgevingsvisie maar door een verbindend document. Verbindend tussen de samen-
werkende gemeenten met het waterschap en de provincie. Met andere woorden, bouwstenen
voor zowel de provinciale omgevingsvisie als de gemeentelijke visies. Op een wijze zoals in het
verleden gebeurde met de regionale inbreng in de Agenda van Brabant is dit jaar gewerkt aan
het formuleren van verbindende bouwstenen. Het resultaat ligt nu voor in de vorm van een regi-
onale omgevingskoers. Plan is dat nog dit jaar dit document officieel aan de provincie wordt
aangeboden. Onze regio is trouwens de enige die dit doet.
In de regiobijeenkomst van 1 november 2017 werden de raadsleden uit de regio in de gelegen-
heid gesteld kennis te nemen van en inspiratie te putten uit deze regionale koers.
In het regionale koersdocument, dat bij de stukken is gevoegd, ziet u vanzelfsprekend belang-
rijke aanknopingspunten met ons eigen koersdocument. Samen vormen ze een prima vertrek-
punt voor het vervolg, onze gemeentelijke omgevingsvisie. Weliswaar primair geënt op het bui-
tengebied maar met voldoende aanknopingspunten voor één gemeente-brede omgevingsvisie.
Uiteindelijk is dat ook de bedoeling van de Omgevingswet.
Vooruitlopen op de Omgevingswet:          Learning by doing.
De exercities met het gedachtengoed van de Omgevingswet, zowel op regioniveau en bij ons-
zelf, zijn niet alleen gericht op het produceren van documenten, zoals een koers of visie. Ze
vormen in de wijze van aanpak, in discussies of in concrete situaties ook een kennismaking met
een andere manier van werken die onlosmakelijk met de toekomstige Omgevingswet verbon-
den is. In die zin is het veranderingsproces en de cultuuromslag in de gemeentelijke organisatie
al langer gaande. Dat is niet onlogisch want de dynamiek in de samenleving vraagt dit. Die dy-
namiek betreft voor het buitengebied naast het bieden van nieuwe perspectieven en kansen
voor een beter en gezondere leefomgeving tegelijk ook meer grip op ongewenste ontwikkelin-
gen, zoals onveiligheid en ondermijning. Verwezen wordt naar het onderzoeksrapport "Onder-
tussen in het buitengebied" dat bij de stukken is gevoegd.
De recente presentatie van de werkgroep "de rol van de raad" past volgens ons ook in de zoek-
tocht die de Omgevingswet vraagt. Ook de manier van werken in de ambtelijke organisatie on-
der de naam "de Tafel van Bernheze", waarover u op 2 oktober 2017 werd geïnformeerd, past
daarin. Dat juist de transitieopgaven, zoals in de landbouw, een andere aanpak vragen bleek al
onontkoombaar. Sprekend voorbeeld is de aanpak van VAB's waar Bernheze regionaal een
trekkersrol vervulde en waar op dit moment zich al concrete gevallen voordoen die maatwerk-
oplossingen noodzaken. Oplossingen waarin het huidig bestemmingsplan tekort schiet en een
andere aanpak de traditionele rol van de gemeentelijke overheid als toetser of vergunningverle-
ner te boven gaat. Kortom, we zijn al begonnen.
Bijlage(n):      De bijlage(n) zijn digitaal beschikbaar.
     •    Koersdocument
     •    Verslag oriënterende bespreking d.d. 18 sept. 2017
      •   Regionaal Koersdocument (versie okt. 2017)
      •   Onderzoeksrapport "Ondertussen in het buitengebied".
                                                     -3-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Burgemeester en wethouders,
Noud Bex
secretaris
                            -4 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Overzicht van aandachtspunten            of koersaccenten volgend uit opmerkingen in de oriën-
terende bespreking.
(reactie cursief)
      1.  Positionering Koersdocument
Diverse fracties onderstreepten      het belang en de rol van hogere overheden bij het bepalen van
de eigen koers.
Zowel in het Koersdocument als in het voorstel wordt op de positie en rol van de hogere over-
heden en de regio nader ingegaan. Het regionaal koersdocument dat nu ook beschikbaar is
geeft aan dat er al veel inhoudelijke overeenkomsten waren.
     2.   Flexibiliteit in toekomstig plan - mandaat aan college
Algemeen wordt het uitgangspunt om van "Nee, tenzij" naar "Ja, mits" onderschreven. Dit komt
tot uiting in het Koersdocument onder punt 3. Deel A. Uitgangspunten voor afweging van initia-
tieven. Het voeren van een "omgevingsdialoog" wordt breed omarmd.
Dat het onderschreven uitgangspunt ook mandatering zal inhouden werpt bij veel fracties nog
vragen op. Duidelijk zal moeten zijn wat dat dan in zal houden.
Een antwoord is nu nog niet te geven maar zal bij de visieontwikkeling nadrukkelijk wel aan de
orde (moeten) komen vanwege de nauwe relatie tussen de mate van gedetailleerdheid van de
omgevingsvisie versus de noodzaak van opname van regels in het omgevingsplan.
Enkele fracties zien voordelen in het zelf regels (kunnen blijven) vaststellen om als raad in te
spelen op noodzaak of behoefte. Het TOV proces wordt als voorbeeld aangehaald. Qua proces
(participatie) is dit een goed voorbeeld van de veranderende rol van de raad.
Ter discussie zal straks staan of de neerslag (nieuwe, extra planregels) van dat op zichzelf
prima verlopen proces wel aansluit bij een toekomstig gewenste flexibiliteit in het Omgevings-
plan. Als een andere juridische vorm wordt gekozen (nadere beleidsregels vast te stellen door
het college) kan sneller gereageerd of ingespeeld worden op ontwikkelingen.
     3.   Belangrijkste paraplu thema's
Naast de behandeling van de 3 programma-thema's (landbouw, recreatie en wonen), waarin
weliswaar ook andere accenten ( zoals gezondheid bij landbouw) werden gezet, worden na-
drukkelijker benoemde, meer leidende (paraplu-)thema's als basaal vertrekpunt gemist.
Dat de belangrijkste thema's als paraplu een (nog) duidelijker profiel verdienen wordt erkend.
Dit heeft geleid tot aanpassing in het Koersdocument in punt 4. Deel B waarbij onder A. ge-
biedskwaliteiten (koers: kwaliteiten bepalend maar geen gebiedsgericht beleid); B. Volksge-
zondheid (koers: geen onderscheid tussen kom en buitengebied) en C. Klimaat/energie (koers-
accenten op water, mobiliteit, transities veehouderij en energie). In het komende visietraject zal
e.e.a. nader ingevuld moeten worden. Verwezen wordt naar Hoofdstuk 6 in het vernieuwde
Koersdocument.
Enkele fracties vrezen dat een koers om niet te opteren voor gebiedsgericht     beleid de "groen-
blauwe" mantel onbeschermd blijft en alle inzet tot nu toe verloren gaat.
 Geen gebiedsgericht beleid wil niet zeggen dat de kwaliteiten van een gebied niet behouden
blijven of geen bescherming krijgen. De kwaliteiten van een gebied volgen uit de slag die bij de
visieontwikkeling nog gemaakt moet worden. Dan zullen alle gebiedskwaliteiten benoemd moe-
ten worden. Dat kunnen er meerdere zijn voor eenzelfde gebied. Alle kwaliteiten samen op één
                                                   -5-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>locatie bepalen het vertrekpunt in de afwegingen of een bepaalde ontwikkeling of initiatief op die
locatie past en zo ja, binnen welke gebiedsrandvoorwaarden.
     4.   Thema's
       a. Landbouw
Aanvullend op hetgeen naar aanleiding hiervan onder de kop paraplu-thema's werd behandeld
(o.a. gezondheidsrelatie) hadden diverse fracties vragen over de inhoudelijke relatie tussen wat
we nu hebben in het Bestemmingsplan Buitengebied (2012) en wat straks in het Omgevings-
plan komt. Breed was men het eens dat we de dossiers met actuele ontwikkelingen niet moeten
wachten op het toekomstige Omgevingsplan, hetgeen door wethouder van Boekel werd be-
aamd.
De dynamiek in de sector maar ook de opgave van de versnelling van de verduurzaming van de
veehouderij, waarin het college inmiddels een proactieve regie rol vervult, verstaat zich niet met
wachten op het toekomstige Omgevingsplan met zaken zoals de aanpak VAB's, stoppers e.d.
In aansluiting op wat reeds is verwoord in het voorstel (vooruitlopen op de Omgevingswet)
wordt al ervaring opgedaan met een andere manier van denken en werken, waarop de heer van
Kessel tijdens de oriënterende bespreking doelde. De ervaringen uit de praktijk leveren zo-
doende eveneens te zetten accenten op voor het vervolg. In die zin wordt de koers op dit thema
ook daardoor bepaald. De koers is daarmee ook een niet afgesloten proces.
       b. Recreatie-toerisme   (natuur en erfgoed)
Door een meerderheid van de fracties werd een nadrukkelijker de rol van samenwerking c.q. de
regio AFC bepleit om recreatie en toerisme steviger op de kaart te zetten. Daarnaast werd ook
aangegeven door meerdere fracties dat dit ons als gemeente niet ontslaat om zelf actief te stu-
ren. Zeker waar het gaat om behoud en promoten van ons bijzonder cultureel erfgoed.
Het mag bekend zijn dat Bernheze zelf het initiatief heeft genomen om tot een bredere (inter-
gemeentelijke) recreatienota te komen. Het gemeente overschrijdende belang wordt erkend.
Het resultaat dat daar nog uit moet volgen zal zonder meer input vormen voor de vervolgslag
(Plan van Aanpak) die in de Omgevingsvisie gemaakt moet worden.
Het belang van gebiedskwaliteiten zoals Aa-dal als bouwsteen voor recreatieve en toeristische
dragers komt ook tot uiting in de (concept) Regionale Omgevingskoers waar het belang van
robuuste beekdalen nadrukkelijk als verbindende factor en ook als regiobelang worden gezien.
Aanvullend staat er ook in dit regiodocument dat de regio (richting provincie en gemeenten)
daarbij verbindingen gelegd wil zien tussen het Groene Woud - Beekdalen- Maashorst. In bre-
der perspectief doorlopend richting Nijmegen.
Regionaal is 2018 uitgeroepen tot Jaar van de gastronomie (We are Food). Een duidelijke rela-
tie met zowel de Agri-sector als de toeristische attractiviteit van de regio. Bestuurlijk is er door
Bernheze al op ingezet om ondernemers te prikkelen de hiermee geboden kansen te benutten.
Ook dit soort initiatieven en acties kunnen een katalysator zijn in de ontwikkelingen die we allen
beogen. M.a.w. het samenspel en bundeling van uiteenlopende sporen bepalen eveneens de
feitelijke koers In de slag die richting Omgevingsvisie gemaakt wordt zal die bundeling (in het
Plan van Aanpak) dus ook het vertrekpunt vormen.
       c. Wonen
In de discussie rond dit thema en de te volgen koers werd door meerdere fracties stilgestaan bij
het spanningsveld tussen enerzijds de vastgestelde Woonvisie inclusief de voorhanden zijnde
behoefieraming en anderzijds de wijze waarop voor "wonen in het buitengebied" een koersbe-
palende richting gegeven kan worden. Hoewel men geen cryptisch omschreven koers wenst
bleek in de discussie toch moeilijk alvast een richting te bepalen naar een meer vastomlijnde
koers.
                                                   -6-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Het spanningsveld wordt erkend. Er ligt sowieso de opgave in het visietraject om de uitgangs-
punten vanuit de Woon visie te vertalen in de Omgevingsvisie. Naast bestaande regelingen
(Ruimte voor Ruimte, woningsplitsing, mantelzorg, woonvormen zoals zorgboerderij ) zal de
uitdaging vooral liggen in de te zoeken balans tussen creatieve oplossingen vanuit de VAB-
aanpak enerzijds en de uitkomst van de vertaalslag van de Woon visie anderzijds. Zonder op de
binnen het visietraject te ontwikkelen lijn vooruit te willen lopen, zal gelet op de beperkte mar-
ges die wonen in het buitengebied kent, sowieso sprake zijn van maatwerkbeslissingen die in
dialoog tot stand komen. Daarbij zijn aard, vorm en plek medebepalend.
     5.  Overige thema's
De volgens het Koersdocument      nog te zetten andere stappen in het visieproces, onder meer
vanuit de beleidsinventarisaties,  geven geen specifieke aanleiding voor extra aandachtspunten.
                                                  -7 -
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>