<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Heesch | 9 april 2024
    Kadernota 2025-2028
    Gemeente Bernheze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1.      Inleiding                                       3
2.      Begrotingsuitgangspunten                        4
2.1 Uitgangspunten voor ramingen                         4
2.2 Meicirculaire 2024                                   4
3.      Financieel meerjarenperspectief 2025-2028       5
3.1 Ontwikkelingen kadernota                             5
4.      Lokale lastenontwikkeling                      17
                                                  pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
In de dynamische wereld van vandaag is het essentieel dat onze processen en systemen zich
aanpassen aan de snel veranderende omstandigheden. Dit geldt overal, en ook voor de gemeente
Bernheze, waar we hebben vastgesteld dat onze traditionele aanpak van het presenteren van de
kadernota als een eerste conceptbegroting niet langer voldoet. Het proces zoals we dat vroeger
doorliepen, doet niet langer recht aan de wereld om ons heen. Bovendien belemmert het de
gemeenteraad in haar kaderstellende rol.
Vorig jaar hebben we de kadernota op een andere manier aangevlogen dan de jaren daarvoor.
Deze kadernota markeerde een belangrijke verschuiving in onze aanpak. Ook op de kadernota
2025-2028 is van toepassing dat de keuzes, die nodig zijn om tot een sluitende begroting te
komen, nog niet zijn gemaakt. Het college roept de raad op om nu op hoofdlijnen al na te denken
over de kaders die ze het college mee wil geven om tot een sluitende begroting voor 2025 te
komen. We kijken uit naar de bijdragen van de raad aan dit proces.
Samen kunnen we werken aan een financieel gezonde toekomst voor Bernheze, waarbij we
Samen verder Bouwen aan een Veerkrachtig Bernheze met ruimte voor de bestuurlijke ambities
zoals we die hebben vastgelegd in het bestuursprogramma dat we in 2022 met elkaar hebben op-
en vastgesteld.
In het kader van het meerjarenperspectief vanaf 2026 zal er een apart raadsvoorstel aan uw raad
worden voorgelegd, om een oplossing te vinden voor de tekorten die we op ons af zien komen. Het
sluitend maken van het meerjarenperspectief gaat naar verwachting impactvol zijn. Daarom willen
we ons extern laten begeleiden in het proces van inventariseren van de mogelijke ombuigingen,
het in beeld brengen van de consequenties van de maatregelen die we naar verwachting moeten
gaan nemen en het bespreken van die maatregelen met ons college en een vertegenwoordiging
uit uw gemeenteraad.
                                                                                            pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. Begrotingsuitgangspunten
2.1 Uitgangspunten voor ramingen
De basis voor de kadernota 2025-2028 vormen de begroting 2024 en de genomen besluiten na
vaststelling van de begroting 2024 (o.a. 2de Tussentijdse rapportage 2023) die doorwerken in het
meerjarenperspectief. Daarnaast passen we enkele algemene uitgangspunten toe, voor
bijvoorbeeld de loonontwikkeling en inflatie. Deze zijn opgenomen in onderstaande tabel.
We hanteren het uitgangspunt dat we structurele uitgaven dekken met structurele middelen en
incidentele uitgaven met incidentele middelen (reserves, voorzieningen of de stelpost accres).
We blijven scherp op de beschikbaarheid van specifieke uitkeringen en subsidies. Hiermee kunnen
we een deel van de lasten in de begroting dekken door een incidentele bijdrage.
Tabel Algemene uitgangspunten
                                                                                            2025
 Salarissen
 De huidige Cao loopt tot en met 31 maart 2025. We sluiten voor 2025 aan bij de
                                                                                           5,80%
 door het Rijk gehanteerde percentage in de septembercirculaire 2023 voor loonvoet
 sector overheid.
 Prijsontwikkeling lasten en baten
 Het indexcijfer voor prijsstijgingen is voor 2025 gebaseerd op het gemiddelde door
                                                                                           4,10%
 het Rijk gehanteerde percentages in de septembercirculaire 2023 voor prijsoverheid
 beloning werknemers en netto materieel.
 Gemeenschappelijke regelingen
 De ramingen voor de gemeenschappelijke regelingen gaan uit van de ingediende          Kadernota’s 2025
 kadernota’s 2025.
 Belastingen
 De onroerende zaakbelasting, rioolrechten en afvalstoffenheffing en overige               4,10%
 belastingen en heffingen zijn gebaseerd op de prijsontwikkeling.
 Algemene uitkering
 De algemene uitkering ramen we in de begroting 2025 o.b.v. de meicirculaire 2024.      September- en
 In de kadernota zijn we uitgegaan van de laatste uitgebrachte september – en       decembercirculaire 2023
 decembercirculaire 2023.
2.2 Meicirculaire 2024
Op het moment van het schrijven van deze kadernota 2025-2028 is de uitkomst van de
meicirculaire 2024 nog niet bekend. Uw gemeenteraad wordt hierover met een aparte notitie ter
informatie geïnformeerd. In deze circulaire worden in ieder geval de indexcijfers voor lonen en
prijzen geactualiseerd.
                                                                                                       pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3. Financieel meerjarenperspectief 2025-2028
Het financieel meerjarenperspectief sluit aan bij de landelijke trend die zichtbaar is bij vele
gemeenten. De forse verlaging van de algemene uitkering met ingang van 2026 (Bernheze:
€ 3,2 miljoen) is hiervan de grootste oorzaak. Landelijk vinden er gesprekken plaats, o.a. door de
VNG om het financiële beeld vanaf 2026 gunstiger te maken. Vooralsnog verwachten we in de
meicirculaire 2024 hierover nog geen helderheid, gezien de voortgang van de kabinetsformatie.
We zetten in eerste instantie in op een structureel sluitende begroting 2025.
Daarnaast starten we dit jaar met een ombuigingsproces waarover u via een apart raadsvoorstel
wordt geïnformeerd. Met dit ombuigingsproces willen we structurele oplossingen vinden om tot een
meerjarige structurele sluitende begrotingen vanaf 2026 te komen als het rijk niet met extra
middelen over de brug komt.
3.1 Ontwikkelingen kadernota
Leeswijzer tabellen
De genoemde bedragen in de tabellen zijn weergegeven als een wijziging op de begroting 2024.
Meerjarig gezien presenteren wij de bedragen als een mutatie ten opzichte van de vorige
jaarschijf.
Tabel recapitulatie ontwikkelingen kadernota
                                           x € 1.000 2025          2026         2027            2028
        Actueel begrotingssaldo                          -833            15            20               1
 A.     Autonome ontwikkelingen                         2.661         1.993        2.567            2.418
 B.     Algemene uitkering en OZB                      -2.483           165       -2.847           -2.532
        Begrotingsruimte na verwerking                   -655         2.173          -260            -113
        technische financiële ontwikkelingen
 C.     Vervangingsinvesteringen                                         95           171             -44
 D.     Beleidsvoornemens met een wettelijke              125
        grondslag
 E.     Beleidsvoornemens meerjarenbegroting              729           177           102              98
        2025-2027
 F.     Nieuw ingebrachte beleidsvoornemens               785           267           128             -12
        bij kadernota 2025-2028
        Saldo na kadernota per jaarschijf                 984         2.712           141             -71
        Cumulatief (- = overschot / + = tekort)           984         3.696        3.837            3.766
Het actuele begrotingssaldo is gebaseerd op het startsaldo van de begroting zoals opgenomen in
de Programmabegroting 2024, gecorrigeerd met incidentele uitgaven.
                                                                                                  pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>A. Autonome ontwikkelingen
                                               x € 1.000  2025      2026       2027        2028
 A1      Prijsontwikkeling lasten en baten                   1.410     1.091      1.733       1.583
 A2      CAO-ontwikkeling                                    1.062       930        852         888
 A3      Kadernota’s gemeenschappelijke regelingen             279        18         19           13
 A4      Rentevrijval a.g.v. de aflossing van een lening      -318
         in 2023
 A5      Uitvoering kostenverhaal onder                        206
         omgevingswet
 A6      Overige                                                22       -46        -37          -66
 A7      Kostenontwikkeling jeugdzorg                            0         0          0            0
         Saldo per jaarschijf                                2.661     1.993      2.567       2.418
         Cumulatief (- = overschot / + = tekort)             2.661     4.654      7.221       9.639
Korte toelichting op het begrip autonome ontwikkelingen
De autonome ontwikkelingen zijn de posten waarop de gemeenten geen directe invloed heeft. De
(negatieve) gevolgen van deze ontwikkelingen kunnen niet zonder meer binnen de taakvelden
worden opgevangen. Hiermee zijn de financiële effecten onontkoombaar en noodzakelijk.
A1. en A2. Prijs- en CAO-ontwikkeling
Door inflatie en loonontwikkelingen veranderen de marktprijzen die wij moeten betalen om onze
wettelijke taken en ons beleid uit te voeren. Voor de prijs- en CAO-ontwikkelingen baseren we ons
op de gehanteerde percentages uit de septembercirculaire 2023. Deze zijn gebaseerd op de
CPB-raming. De indices worden bijgesteld op basis van de CEP-raming in het voorjaar en op basis
van de MEV-raming in september.
Voor 2025 houden we rekening met prijsontwikkeling van 3,5% en een nacalculatie over 2024 van
0,6%. Hiermee komt de prijsontwikkeling voor 2025 op 4,1%.
In de kadernota hebben we een doorrekening gemaakt op basis van de volgende percentages:
                                                          2025      2026       2027        2028
 Prijsontwikkeling                                        4,1%     3,05%      4,70%       4,10%
 CAO-ontwikkeling                                        5,80%     4,80%      4,20%       4,20%
A3. Kadernota’s gemeenschappelijke regelingen
Als gemeente zijn we deelnemer in een aantal gemeenschappelijke regelingen (bijvoorbeeld
Veiligheidsregio, GGD, Omgevingsdienst, etc.), die voor ons taken uitvoeren. Voorafgaand aan het
opstellen van de gemeentelijke kadernota presenteren deze gemeenschappelijke regelingen hun
kadernota voor het aankomende begrotingsjaar. De financiële effecten uit deze kadernota’s
hebben we verwerkt, zodat onze kadernota een getrouw beeld geeft van de beschikbare financiële
ruimte. De zienswijzen die de gemeenteraden konden uitbrengen over deze kadernota’s kunnen
nog tot aanpassingen leiden van de begrotingen. In februari 2024 is aan alle gemeenschappelijke
regelingen een ‘winstwaarschuwing’ afgegeven met de oproep geen nieuwe beleidsvoornemens te
                                                                                             pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>begroten maar dat we natuurlijk wel de afspraken over loon- en prijsindexatie respecteren. Daar
waar gemeenten de ‘tering naar de nering’ moeten zetten mag dit ook verwacht worden van onze
gemeenschappelijke regelingen.
A4. Rentevrijval
Aan het einde van 2023 hebben we een lening afgelost, die leidt tot een structureel voordeel in de
exploitatie.
A5. Uitvoering kostenverhaal onder omgevingswet
In het raadsvoorstel Belasting- en legesverordening gemeente Bernheze 2024 informeerden wij uw
raad dat als gevolg van de implementatie van de methode van kostenverhaal er een verschuiving
plaats vindt met financiële consequenties. De in de begroting 2024 opgenomen opbrengsten uit
leges (€ 1.706.000,-) komen volledig te vervallen. Vanuit de nieuwe Omgevingswet komen nieuwe
leges en opbrengsten in de plaats ad € 1.500.000,-. Dit leidt tot een tekort van € 206.000,-. Dit
tekort wordt voornamelijk veroorzaakt door uren die we (nog) niet kunnen toerekenen aan
specifieke onderwerpen. Vanwege het ontbreken van kengetallen zijn de aantallen onzeker (in
relatie tot de uren) en is het van belang om gedurende 2024 te blijven monitoren hoe deze
kengetallen en daarmee de opbrengsten ontwikkelen. In afwachting van de uitkomsten van deze
monitoring houden we vooralsnog rekening met een tekort van € 206.000,-.
A6. Overige
Na vaststelling van de begroting 2024 zijn er een aantal besluiten genomen met een financiele
effecten die structureel doorwerken in het saldo voor 2025 en verder (o.a. amendementen
begroting 2024, 2de Tussentijdse rapportage, meerjarenonderhoudsplan sportparken).
A7. Kostenontwikkeling jeugdzorg
Eind december 2022 heeft de VNG overleg gevoerd met het Rijk over de hervormingsagenda
jeugdhulp. De VNG heeft aangeven dat de door het Rijk gepresenteerde voorstellen onvoldoende
financiële zekerheid bieden voor gemeenten en ook niet overeenkomen met de voorstellen van de
Commissie van Wijzen. Zolang de voortdurende discussie tussen VNG en het Rijk niet leidt tot
structurele verhoging van de gemeentelijke budgetten blijft het financiële risico van de tekorten op
(ambulante) jeugdhulp liggen bij de gemeenten. Daarnaast constateren we dat onze werkelijke
uitgaven voor jeugdhulp niet in overeenstemming zijn met de begroting. De maatregelen uit de
hervormingsagenda zouden op termijn moeten leiden tot verlaging van de kosten van de
jeugdhulp. We zijn er in deze kadernota dan ook vanuit gegaan dat de hogere kosten van de
jeugdhulp op termijn zullen worden verlaagd als gevolg van de effecten van de
hervormingsagenda. Tekorten vangen we op uit de reserve Transities (saldo per 1 januari 2024
€ 12 miljoen)
                                                                                               pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>B. Algemene uitkering en OZB
                                            x € 1.000 2025       2026         2027         2028
  B1     Algemene uitkering                             -3.523      3.202        -2.148      -1.961
  B2     Ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds        -442
  B3     Stelpost accres                                 1.694     -2.647
  B4     OZB                                              -212       -390          -699        -571
         Saldo per jaarschijf                           -2.483        165        -2.847      -2.532
         Cumulatief (- = overschot / + = tekort)        -2.483     -2.318        -5.165      -7.697
Korte toelichting de begrippen algemene uitkering en OZB
Met de inkomsten uit de algemene uitkering en de onroerend zaakbelastingen financieren we
ongeveer 70% van onze uitgaven. De inkomsten uit de algemene uitkering zijn op lokaal niveau
niet beïnvloedbaar. Daarentegen zijn de inkomsten vanuit de OZB wel beïnvloedbaar.
B1. Algemene uitkering
In deze kadernota hebben we de inkomsten uit het gemeentefonds geraamd op basis van de
september- en decembercirculaire 2023. Vanaf 2026 zien we een forse terugval van de inkomsten
uit het gemeentefonds (± 3,2 miljoen structureel), het zogenaamd financiële ravijn. Gezien de
voortgang van de kabinetsformatie verwachten we in de meicirculaire 2024 geen oplossing voor
het financieel ravijn.
B2. Ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds
Gemeenten kunnen gedurende het jaar de door hen betaald BTW declareren bij het
BTW-compensatiefonds (BCF). Het BCF kent jaarlijks een plafond. Als er minder geclaimd wordt
uit het fonds dan het plafond, dan wordt de ruimte onder het plafond gestort in het gemeentefonds.
Deze ruimte mag worden ingezet als structurele dekking van de exploitatie. Dit bedrag kan echter
in de meicirculaire 2024 worden bijgesteld.
B3. Stelpost accres
Met de gunstige accressen tot en met 2025 hebben we gedurende de periode 2023-2025 fors
meer begrotingsruimte. In 2026 is echter sprake van een forse terugval (€ 3,2 miljoen). Daarmee
worden de hogere inkomsten tot en met 2025 voor een gedeelte incidenteel. Uit
voorzichtigheidsprincipe hebben we voor de periode 2023 tot en met 2025 de maximale
begrotingsruimte begrensd door een gedeelte van het gemeentefonds niet in te zetten. Hiermee
voorkomen we dat we verplichtingen aan gaan waarvoor met ingang van 2026 geen dekking meer
is.
B4. Onroerende zaakbelastingen (OZB)
We houden rekening met een aanpassing van de OZB ter hoogte van de inflatie. Voor 2025
betekent dit een OZB-aanpassing van 4,1%. In dit percentage is rekening gehouden met een
nacalculatie van 0,6% over 2024.
                                                                                            pagina 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>C. Vervangingsinvesteringen
                                       x € 1.000 Investerings-  2025    2026     2027       2028
                                                    budget
 C1    Vervanging en verduurzaming openbare                 134                        1          1
       verlichting 2026-2028
 C2    Investeringen water & riolering                            1.623    -279     -882       -462
       2025-2027
       Uit voorziening riolering                                 -1.623     279      882        462
 C3    Renovatie Samenwerkingsschool                      2.500                      100
       Eikenwijs (2026)
 C4    Renovatie en privatisering De Burcht en              325             325     -325
       ’t Veerhuis (2026)
       Uit reserve nog nader te bestemmen                                  -325      325
 C5    Actualisatie nota grondbeleid (2027)                                           21        -21
 C6    Vervanging robotmaaiers en renovatie               1.560      25      50       49        -24
       kunstgrasvelden MHC HDL en Heesch
       (2025 en 2026)
       Uit stelpost accres                                          -25      25
 C7    Vervanging vrachtwagens (2025)                       200              20
       Kosten exploitatie per jaarschijf                              0      95      171        -44
       Cumulatief                                                            95      266        222
       (- = overschot / + = tekort)
Korte toelichting op het begrip vervangingsinvesteringen
Van vervangingsinvesteringen is sprake als de investeringen gedaan worden ter vervanging van
een bestaand bedrijfsmiddel waarvan de afschrijvingstermijn is verstreken en de vervanging
noodzakelijk is voor de instandhouding. Bij vervangingsinvesteringen is sprake van een going
concern gedachte (bestaand beleid). Bij vervangingsinvesteringen is in principe dekking binnen de
begroting aanwezig. Het jaar van de geplande investering is opgenomen in de tweede kolom van
de tabel, bijv. ‘Vervanging vrachtwagens (2025)’.
C1. Vervanging en verduurzaming openbare verlichting
Op basis van het uitvoeringsplan vindt vervanging plaats van masten waarbij tegelijkertijd
verduurzaming plaatsvindt.
C2. Investeringen water & riolering
Voor verbetering en vervanging van het gemeentelijke rioleringssysteem zijn in het Gemeentelijk
Rioleringsplan (GRP) verschillende investeringsmaatregelen opgenomen. Maatregelen voor het
klimaat adaptief inrichten van de openbare ruimte zijn ook opgenomen in deze budgetten.
C3. Renovatie samenwerkingsschool Eikenwijs
In het Integraal huisvestingsplan (IHP) is opgenomen dat we een deel van het gebouw gaan
renoveren/uitbreiden.
C4. Renovatie en privatisering De Burcht en ’t Veerhuis te Nistelrode
De huidige huisvesting is op orde en voldoet aan de eisen uit de blokhutwijzer. Voor de verplichte
verduurzaming is een bedrag van € 10.375,- toereikend. Hoewel het aantal m² aan de norm
                                                                                            pagina 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>voldoet, liggen de twee blokhutten wel op redelijke afstand van elkaar. Door het ontbreken van één
centrale voorziening kan Scouting Mira Ceti haar activiteiten niet invullen op de voor hun gewenste
manier zoals opgenomen in hun beleidsvisie 2021-2027. In de kadernota 2024-2027 hielden we
rekening met een investering van € 325.000,-, gebaseerd op het uitgangspunt dat het gebouw
werd gerenoveerd en geprivatiseerd. Inmiddels is door Mira Ceti een verzoek ingediend voor
nieuwbouw, wat tot een verhoging van het budget leidt naar € 800.000,- en niet te privatiseren. Dit
leidt tot een structurele afschrijvingslast van € 20.000,-. Met dit scenario hebben we nog geen
rekening gehouden in deze kadernota.
C5. Actualisatie nota grondbeleid
Op basis van de financiële verordening moet de nota grondbeleid minimaal eens in de vijf jaar
worden geactualiseerd. De huidige nota heeft een geldigheidsduur tot 2027.
C6. Vervanging robotmaaiers en renovatie kunstgrasvelden MHC HDL en Heesch
Bij diverse sportparken dient vervanging plaats te vinden van de robotmaaiers over de periode
2025-2028. Daarnaast dienen de toplagen van de kunstgrasvelden MHC HDL en MHC Heesch te
worden vervangen.
C7. Vervanging vrachtwagens
De buitendienst heeft drie pick-up trucks (waarvan twee vrachtauto’s) die moeten worden
vervangen. Gezien de huidige taken van buitendienst en de noodzaak van het verduurzamen van
het wagenpark van de gemeente Bernheze kan worden volstaan met twee duurzame pick-up’s.
D. Beleidsvoornemens met een wettelijke grondslag
                                      x € 1.000 Investerings- 2025        2026      2027      2028
                                                   budget
 D1     Implementatie Omgevingswet (2025-                         393         -70      -230       -93
        2027)
        Uit reserve nog nader te bestemmen                       -393          70       230        93
 D2     ICT (2025)                                                125
        Kosten exploitatie per jaarschijf                         125           0         0         0
        Cumulatief                                                125         125       125      125
        (- = overschot / + = tekort)
Korte toelichting op het begrip beleidsvoornemens met een wettelijke grondslag
Gemeenten voeren landelijk en eigen beleid uit. De wettelijke taken betreffen taken die gemeenten
moeten uitvoeren op basis van landelijke wetten. Bijvoorbeeld de Omgevingswet, de Privacywet,
de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), Wet maatschappelijke ondersteuning,
de Jeugdwet. De (wettelijke) minimale kaders voor deze taken worden door het rijk bepaald,
inclusief de bijbehorende middelen. Gemeenten kunnen echter de kaders verruimen.
D1. Implementatie Omgevingswet
De Omgevingswet is per 1 januari 2024 van kracht geworden en zal geïmplementeerd en geborgd
moeten worden binnen de gemeente. Hieraan zijn incidentele kosten verbonden.
                                                                                             pagina 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>D2. ICT
Om aan de wettelijke regels privacy, security en archivering te blijven voldoen is aanvullende
budget noodzakelijk.
E. Beleidsvoornemens meerjarenbegroting 2025-2027
                                          x € 1.000 Investerings-  2025    2026     2027       2028
                                                       budget
 E1      ICT (2025)                                                     75
 E2      Optimalisering huisvesting de Misse                 1.600              40       24
         2, 4 en 6 (2025 en 2026)
 E3      Flexibiliteit/inventiviteit, opbouwen                         288
         goed personeelsbestand (2025)
 E4      Infrastructurele werken (herinrichting              6.381      12      24       78         87
         en reconstructie wegen)
         Uit stelpost accres                                           -12      12
 E5      Onderhoud centra met gluttons                                  60
 E6      Uitvoeren verkeersanalyses                                     53     -53
         Uit stelpost accres                                           -53      53
 E7      Groen                                                         173    -152                  46
         Uit reserve nog nader te bestemmen
         en stelpost accres                                           -151     151
 E8      Erfgoed                                                74     100     -48                 -50
         Uit reserve nog nader te bestemmen
         en stelpost accres                                           -100     100
 E9      Energieagenda, duurzaamheid en                                115     -30
         circulaire economie
         Uit stelpost accres                                           -80      80
 E10     Sociaal domein                                                299                         -35
         Uit reserve Transities                                        -50                          50
         Kosten exploitatie per jaarschijf                             729     177      102         98
         Cumulatief                                                    729     906    1.008      1.106
         (- = overschot / + = tekort)
Korte toelichting op het begrip beleidsvoornemens meerjarenbegroting 2025-2027
Dit betreffen de in de meerjarenbegroting 2024-2027 voor de periode 2025-2027 opgenomen
beleidsvoornemens. Van deze beleidsvoornemens heeft u bij de begroting 2024-2027 kennis
genomen.
E1. ICT
Ons doel is een informatiesysteem neer te zetten dat ondersteunend is aan ons ambitieniveau. Dit
vraagt investeringen ter verbetering van de digitalisering (applicaties, software en website) en
investeringen op data gestuurd werken.
E2. Optimalisering huisvesting de Misse 2, 4 en 6
In 2022 zijn we gestart, samen met het bestuur van gemeenschapshuis de Pas en de bibliotheek,
met het onderzoeken van de mogelijkheden om de huisvesting van de Misse 2, 4 en 6 in Heesch
te optimaliseren. In 2023 is daar De Eijnderic bij aangesloten. In de periode 2023/2024 is/wordt het
ontwerp uitgewerkt. Voor dit project is gefaseerd een budget opgenomen in de meerjarenbegroting
                                                                                              pagina 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>van totaal € 2,5 miljoen (2023: € 400.000,-; 2024: € 500.000,-; 2025 en 2026: € 1,6 miljoen). Het is
op voorhand duidelijk dat daarmee niet alle gewenste aanpassingen kunnen worden gerealiseerd.
Hierin zullen keuzes moeten worden gemaakt.
E3. Flexibiliteit/inventiviteit, opbouwen goed personeelsbestand (3 fte)
De ingezette organisatieontwikkeling betekent wat voor onze huidige en toekomstige
medewerkers. Dit vraagt dat we (doorgaan met) op een andere manier te kijken naar ons
personeels(beleid). Gezien de huidige arbeidsmarkt gaan we ook in 2025 door met het zoeken
naar oplossingen om de kwetsbaarheden in ons personeelsbestand in te vullen en in te spelen op
vervangingsvraagstukken door middel van het inzetten van een flexibele schil.
E4. Infrastructurele werken (herinrichting en reconstructie wegen)
Op basis van het afwegingskader Projecten openbare ruimte hebben we in 2025 de reconstructie
van de Schoonstraat in Heesch, Weijen-Heescheweg in Nistelrode, ontsluiting Kleinwijk in
Nistelrode en de herstrating van de Peelstraat gepland. Daarnaast starten we met de
voorbereiding van de reconstructie van D’n Berg in Heesch en de Heuvel in Vorstenbosch.
E5. Onderhoud centra met gluttons
Sinds 2014 voeren wij een proef uit voor het extra reinigen van de winkelcentra. Wij gebruiken
hierbij zogenaamde gluttons. De inzet van gluttons als proef bij het schoonhouden van de centra
bevalt goed. Het voorstel is dan ook om dit structureel te maken.
E6. Uitvoeren verkeersanalyse Heeswijk-Dinther en Heesch
De kernen Heesch en Heeswijk-Dinther hebben te maken met grote hoeveelheden verkeer die
door de kern rijden. We willen graag in het kader van het mobiliteitsplan inzichtelijk maken wat de
verkeersstromen zijn in Heesch en Heeswijk-Dinther. Daarnaast voeren we een
parkeerdrukonderzoek uit om inzicht te verkrijgen over de huidige parkeersituatie. De uitkomsten
nemen we mee in het mobiliteitsplan.
E7. Groen
We blijven actief werken aan het verbinden van de natuurgebieden door invulling te geven aan
onze Ecologische Verbindingszone-opgave.
Daarnaast is ten behoeve van het planmatig groenbeheer, monitoring en verantwoording 0,25 fte
uitbreiding benodigd in 2025. Daarnaast willen we vanaf 2028 inzetten op meer toezicht en
handhaving wat uitbreiding van 0,5 fte vergt bij team handhaving.
E8. Erfgoed
De uitvoering van de projecten erfgoedvisie (bronsschat, Canon Bernheze en erfgoed in het
Aa-dal), de koppelkansen Transitie landbouw en erfgoed, duurzaamheid en monumenten en de
implementatie van de erfgoedkaart in het omgevingsplan vergt projectleiding en proceskosten,
kosten voor inhuur van derden en realisatie van projecten.
                                                                                             pagina 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>E9. Energieagenda, duurzaamheid en circulaire economie
Met de energieagenda voeren we projecten uit die bijdragen aan energiebesparing,
energieopwekking of de warmtetransitie. Denk hierbij aan communicatie, bewonersinitiatieven, het
energieloket en het duurzaamheidsakkoord met de woningcorporaties.
Duurzaamheid speelt een rol binnen alle taken van de gemeente. Om ontwikkelingen van
verduurzaming van de bedrijfsvoering van de gemeente Bernheze inzichtelijk te kunnen maken,
wordt in 2025 een methodiek opgesteld waarmee de voortgang van de verduurzaming van de
bedrijfsvoering gemonitord kan worden.
De transitie naar een circulaire economie, waarin het gebruik van primaire (aan de aarde
onttrokken) grondstoffen geminimaliseerd en het gebruik van secundaire (door middel van
recycling verkregen grondstoffen) gemaximaliseerd wordt, moet vormgegeven gaan worden. Het
opstellen van een visie is de eerste stap.
E10. Sociaal domein
Om de toegenomen complexe Wmo-meldingen op te kunnen vangen is een uitbreiding van het
team Wegwijzer met 1 fte voorzien.
Met de integrale aanpak voor onze jongeren willen we de overgang (16-27 jaar) minder groot
maken en begeleiding bieden bij de vragen die er spelen. Dit vraagt een tijdelijke budgetimpuls.
Daarnaast hebben we een grote opgave van huisvesting en opvang van asielzoekers en
Oekraïense vluchtelingen. We zien vooral dat Vluchtelingenwerk die zich inzet op de
maatschappelijke begeleiding van statushouders, meer capaciteit nodig heeft. Ook doordat er
steeds minder vrijwilligers beschikbaar zijn.
F. Nieuw ingebrachte beleidsvoornemens bij kadernota 2025-2028
                                       x € 1.000 Investerings-  2025    2026      2027      2028
                                                    budget
 F1      Infrastructurele werken (herinrichting             505
         en reconstructie wegen) (2028)
 F2      Groen                                            1.500    276     126       116         66
 F3      Agrarische begeleiding en                                   91
         stallenaanpak
 F4      Herijking geurverordening                                   50     -50
         Uit stelpost meicirculaire                                 -50      50
 F5      Groen en recreatie Hooge Vorssel                   215               4        32         5
 F6      Financiële gevolgen herziening                            117
         beleid sociaal culturele centra
 F7      Wet gemeentelijke taak mogelijk                             96
         maken asielopvangvoorzieningen
         (Spreidingswet)
 F8      Projectleider t.b.v. project weerbare                       75                         -75
         kernen
         Uit stelpost meicirculaire                                 -75      75
                                                                                           pagina 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                        x € 1.000 Investerings- 2025    2026      2027         2028
                                                     budget
 F9       Formatie t.b.v. uitvoering geven aan                       46
          wet Bibob
 F10      Inkomen                                                    59
          Uit rijksmiddelen                                         -37
 F11      Overige                                                  236        8        -20          -8
          Uit de stelpost meicirculaire en uit
          voorziening riolering                                     -99      54
          Kosten exploitatie per jaarschijf                        785      267       128          -12
          Cumulatief                                               785    1.052     1.180        1.168
          (- = overschot / + = tekort)
Korte toelichting op het begrip Nieuwe beleidsvoornemens bij kadernota 2025-2028
Dit betreffen nieuwe voorstellen die nog geen onderdeel uitmaakte van de meerjarenbegroting
2024-2027.
F1. Infrastructurele werken
Op basis van het afwegingskader Projecten openbare ruimte is de herinrichting van de
Hommelsedijk in Heeswijk-Dinther in 2028 gepland. Ook na 2028 zullen aanzienlijke investeringen
in de infrastructurele werken nodig zijn. Deze investeringen vallen buiten de scope van de
kadernota 2025-2028.
F2. Groen
Op 14 december 2023 heeft de gemeenteraad het Groenstructuurplan vastgesteld en kennis
genomen van het uitvoeringsprogramma wat het college heeft vastgesteld met daarin diverse
uitvoeringsprojecten. Concreet doen we het volgende: het uitvoeren van vergroeningsprojecten,
ecologisch groenbeheer, natuurlijkere en interessantere bossen, bestrijden van invasieve exoten
en vervanging van bomen.
F3. Agrarische begeleiding en stallenaanpak
De begeleiding van de agrariërs vergt de inzet van een structurele projectleider (1 fte). Binnen de
bestaande begroting zijn hiervoor geen structurele dekkingsmiddelen beschikbaar.
F4. Herijking geurverordening
In 2024 voeren we een evaluatie uit van de huidige geurverordening (die is vastgesteld in 2013)
met de daaraan gekoppelde geurnormen. Mogelijk volgt hier uit dat, voor het verkrijgen van een
gezondere leefomgeving, een herijking van de geurnormen moet plaats vinden.
F5. Groen en recreatie Hooge Vorssel
De mogelijkheid doet zich voor om bos- en natuurgronden te ruilen met Staatsbosbeheer zodat
logische eenheden ontstaan. Daarbij willen wij als gemeente graag alle gronden op de Hooge
Vorssel in bezit krijgen, omdat dit gebied hoge recreatieve waarden heeft en een uitloopgebied is
voor woonwijk De Hoef. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht waarbij we hebben gestreefd
                                                                                              pagina 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>naar kostenneutrale ruiling. Dat blijkt niet haalbaar en het meest wenselijke scenario vergt een
bijbetaling door de gemeente.
F6. Financiële gevolgen herziening beleid sociaal culturele centra (SCC’s)
In 2024 wordt het SCC beleid vastgesteld. In dit beleid worden, ter financiële ondersteuning van de
SCC’s, enkele maatregelen benoemd (vergoeding onderhoud > 20 jaar en vergoeding
gebruikersdeel OZB). Dit heeft structurele financiële consequenties.
F7. Spreidingswet (asielopvangvoorzieningen)
De spreidingswet die per 1 februari 2024 in werking is getreden vraagt zowel vanuit
Vluchtelingenwerk als ambtelijk (0,5 fte) meer capaciteit.
F8. Projectleider t.b.v. project weerbare kernen
In 2025 willen we aan de slag met de verbreding van het project Weerbaar Buitengebied. De wens
is om de investeringen die we in het buitengebied hebben gedaan en blijven doen, door te vertalen
naar de andere kernen in Bernheze met als doel deze vitaal en zo veilig mogelijk maken/houden.
Het structureel vergroten van het vertrouwen in de overheid is van belang. Om dit breder te
kunnen realiseren stellen we een projectmatige aanpak voor de periode van drie jaar voor waarin
verschillende thema’s aandacht krijgen. Het is wenselijk om hier een projectleider voor aan te
stellen die een impuls kan geven aan dit project.
F9. Formatie t.b.v. uitvoering geven aan wet Bibob
De Wet Bibob staat voor 'Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur'.
Deze wet geeft overheidsinstanties (zoals een gemeente) de mogelijkheid om de achtergrond van
bedrijven en personen met wie zij zakendoen, te screenen. In regionaal verband is nieuw
Bibob-beleid opgesteld. Het toepassingsbereik wordt uitgebreid met beschikkingen op grond van
de Omgevingswet, overheidsopdrachten (aanbestedingen) en vastgoedtransacties. Dit beleid is in
het voorjaar van 2024 vastgesteld en vraagt extra personele inzet.
F10. Inkomen
We helpen inwoners met geldzorgen en geldproblemen door middel van verschillende
minimaregelingen, lokale samenwerking en schuldhulpverlening. Vanuit het rijk wordt de
aankomende jaren sterk ingezet op bestaanszekerheid. Daarvoor is de aanpak Geldzorgen,
Armoede en Schulden opgezet. Gemeenten dienen hieraan bij te dragen. In 2024 zijn we met een
aantal pilots gestart (bestaanszekerheid regisseur/ambassadeur, communicatieactie om inwoners
beter te bereiken, inloopspreekuren over geldzaken en data gestuurd werken). In deze kadernota
reserveren we middelen om de pilots structureel te maken.
                                                                                             pagina 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>F11. Overige
Dit betreft onder meer een uitbreiding van 0,5 fte om de ambities uit het Programma Water en
Riolering uit te werken, compensatie bovenmatige indexering (> 6,2%, maximaal 11,2%) van
professionele organisaties, het thuisbezorgen van reisdocumenten, het opstellen van het
beheerplan openbare verlichting en de gevolgen van het uitstel van de stelselwijziging van de
bekostiging van de lokale publieke omroepen.
                                                                                           pagina 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>4. Lokale lastenontwikkeling
Voor 2025 gaan we uit van een aanpassing van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing gelijk
aan de prijsindex van 4,1%. De prijsindex van 4,1% is opgebouwd uit de index voor 2025 van 3,5%
en een nacalculatie over 2024 van 0,6%. Voor leges hanteren we dezelfde uitgangspunten. Bij de
belastingvoorstellen in december 2024 gaan we hier verder op in.
In onderstaande tabel hebben we de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht.
In 2024 is door de gemeenteraad besloten tot een aantal incidentele teruggaven, namelijk een
korting van € 20,- op het vastrecht afval, een generieke teruggave aan alle huishoudens van
€ 12,-, en voor bedrijven de inhaalindex 2023 van 1,9% niet door te berekenen.
Daarnaast is in de raadsvergadering op 25 januari 2024 een motie aangenomen om de
ondergrondse inzamelpunten voor incontinentiemateriaal en wegwerpluiers in alle kernen van
Bernheze open te houden tot er een werkbaar alternatief beschikbaar is. Dit leidt vanaf 2025 tot
een tariefsaanpassing van € 7,-.
In kolom (4) is de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht rekening houdende met
deze incidentele teruggaven in 2024 en de motie betreffende de luierinzameling.
In kolom (5) is de gemiddelde lastendrukontwikkeling in beeld gebracht wanneer deze incidentele
teruggaven worden geëlimineerd.
                                   2024          2024         2025         Wijziging      Wijziging
                                   met           excl.                    t.o.v. 2024    t.o.v. 2024
                               incidentele    incidentele                    (o.b.v.        (o.b.v.
                               kortingen in  kortingen in                incidentele    incidentele
                                   2024          2024                     kortingen      kortingen
                                                                              2024)          2024)
                                    (1)           (2)          (3)             (4)            (5)
                                     Bedrag        Bedrag       Bedrag               %              %
 Woningen        Eigenaar             557,18        557,18       580,03          4,10%          4,10%
                 Gebruiker            224,35        256,35       273,86         22,07%          6,83%
                 Eigenaar en
                                      781,53        813,53       853,89          9,26%          4,96%
                 gebruiker
 Niet-woningen   Eigenaar           1.488,93      1.512,92     1.574,74          5,76%          4,09%
                 Gebruiker          1.105,28      1.125,45     1.171,60          6,00%          4,10%
                 Eigenaar en
                                    2.594,21      2.638,37     2.746,34          5,86%          4,09%
                 gebruiker
                                                                                              pagina 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>