<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe




20 september 2016
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                        Deloitte Accountants B.V.
                                                                                                                                                                        Meander 551
                                                                                                                                                                        6825 MD Arnhem
                                                                                                                                                                        Postbus 30265
                                                                                                                                                                        6803 AG Arnhem
                                                                                                                                                                        Nederland


                                                                                                                                                                        Tel: 088 288 2888
                                                                                                                                                                        Fax: 088 288 9777
                                                                                                                                                                        www.deloitte.nl




  VERTROUWELIJK
  Aan gemeenteraad van de gemeente Overbetuwe
  Postbus 11
  6660 AA ELST

  Onderwerp                                                                                                             Datum                                            Kenmerk

  Accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2015                                            20 september 2016                                3114097990/2016.061119/ML
  van de gemeente Overbetuwe



  Geachte raadsleden,

  Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van                                Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte
  de jaarrekening 2015 van de gemeente Overbetuwe aan. In het hoofdstuk                                               verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de
  Bestuurlijke samenvatting hebben wij de belangrijkste punten uit ons verslag                                        gemeenteraad en het college.
  opgenomen.
                                                                                                                      Met vriendelijke groet,
  De jaarrekening 2015 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van
  burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe. Bij deze jaarrekening
                                                                                                                      Deloitte Accountants B.V.
  verstrekken wij een controleverklaring met beperking.

  Dit accountantsverslag is op woensdag 14 september 2016 besproken met de leden
  van uw auditcommissie.
                                                                                                                      M.C.J.M. Bekker RA


                                                                                                                      C.c.: college van burgemeester en wethouders




Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari   Member of
2014’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing.                                   Deloitte Touche Tohmatsu Limited

Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder
nummer 24362853.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   Inhoudsopgave
         Bestuurlijke samenvatting .............................................................................. 4
         Uitkomsten jaarrekeningcontrole................................................................... 8
         Interne beheersing ......................................................................................... 18
         Analyse resultaat, vermogen en financiële structuur ............................... 21
         Overige onderwerpen .................................................................................... 28
         Bijlagen ........................................................................................................... 31




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                        3114097990/2016.061119/ML/3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                      Bestuurlijke samenvatting




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                          3114097990/2016.061119/ML/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting: de belangrijkste punten
De reikwijdte van onze    Met de opdrachtbevestiging van 30 november 2015 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2015. De reik-
controle achten wij       wijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze
                          sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
voldoende
                          Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend voor onze controle:
                              Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
                              De Controleverordening gemeente Overbetuwe (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
                              Het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader 2015 d.d. 12 januari 2016.
                          Tijdens de uitvoering van de controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten
                          de reikwijdte van onze controle voor 2015 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
                          Een toelichting op de reikwijdte van onze controle 2015 is opgenomen in bijlage D van dit accountantsverslag.

Gehanteerde               Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2015 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in de door u
toleranties               vastgestelde controleverordening.

                            Goedkeuringstoleranties

                            Fouten                              1% van het totaal van de werkelijke lasten inclusief dotaties reserves              € 1.145.042

                            Onzekerheden                        3% van het totaal van de werkelijke lasten inclusief dotaties reserves              € 3.435.128

                            Rapportagetoleranties

                            De rapportagetoleranties voor fouten en onzekerheden zijn door u gesteld op € 100.000

                          Wij hebben controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) ten aanzien van de getrouwheid geconstateerd. De te hoge weergave van de
                          lasten Sociaal Domein voor een bedrag van € 97.000 is door uw organisatie niet gecorrigeerd in de jaarrekening 2015.
                          Op basis van aanvullende controlewerkzaamheden hebben wij geconcludeerd dat alle financieel relevante aspecten van wetgeving en
                          verordeningen, zoals opgenomen in uw normen- en toetsingskader, door het college zijn nageleefd en dat zowel de baten en lasten over
                          2015 als de balansmutaties in 2015 rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit echter met uitzondering van de lasten met betrekking tot het
                          sociaal domein. Wij hebben bij onze controle een onzekerheid van € 3.558.000 met betrekking tot de rechtmatige besteding van de
                          middelen binnen het sociaal domein geconstateerd. Het (verplichte) overzicht van controleverschillen groter dan de rapportagetolerantie
                          treft u aan in bijlage A1 en A2 van dit accountantsverslag.



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                  3114097990/2016.061119/ML/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting: de belangrijkste punten
Controleverklaring met Bij de jaarrekening 2015 van uw gemeente hebben wij een voor zowel de getrouwheid als de financiële rechtmatigheid een controlever-
beperking              klaring met beperking verstrekt. De controleverklaring d.d. 20 september 2016 doen wij u separaat toekomen.
                             Wij hebben vastgesteld dat de jaarverslaggeving 2015 voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften (Bbv).


Uitkomsten controle in       De belangrijkste bevindingen uit onze jaarrekeningcontrole zijn:
hoofdlijnen                       Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.
                                  Het Bbv is nageleefd in 2015.
                                  De grondexploitaties zijn deugdelijk geactualiseerd en bijgesteld en geven een getrouw beeld van de boekwaarde en verwachte
                                  resultaten. Het proces van bepaling van de aard en de noodzakelijke omvang van voorzieningen is adequaat en de voor de gevormde
                                  voorzieningen gehanteerde uitgangspunten voor schattingen zijn reëel en consistent.
                                  De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.
                                  De lasten met betrekking tot het sociaal domein zijn € 97.000 te hoog weergegeven in de jaarrekening. Dit is door uw gemeente niet
                                  gecorrigeerd.
                                  Wij hebben voor een bedrag van € 3.558.000 aan onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de uitgaven binnen het sociaal
                                  domein. Deze onzekerheden overschrijden de goedkeuringstoleranties en leiden tot een controleverklaring met beperking bij de
                                  jaarrekening 2015.
                                  Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
                                  Tot slot hebben wij vastgesteld dat de bezoldigingen over 2015 niet strijdig zijn met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen
                                  publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2015 van de gemeente Overbetuwe voldoet aan de publicatieverplich-
                                  tingen van de WNT.

De interne financiële        Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen die relevant zijn voor de betrouwbaarheid van de
beheersing is                in de jaarrekening opgenomen gegevens beoordeeld. Wij hebben geconcludeerd dat deze handmatige interne beheersingsmaatregelen
                             voldoende functioneren.
adequaat in het kader
van de jaarrekening-         In het kader van onze jaarrekeningcontrole hebben wij een update uitgevoerd op de in voorgaande jaren uitgevoerde IT-audit op de
controle                     beheersomgeving (general IT-controls). De bevindingen c.q. aanbevelingen op het gebied van informatiebeveiliging en wijzigingsbeheer
                             hebben uitgewezen dat wij voor onze jaarrekeningcontrole géén gebruik kunnen maken van de door uw gemeente getroffen geautomati-
                             seerde beheersingsmaatregelen, omdat die direct afhankelijk zijn van de betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Hierbij gaat
                             het bijvoorbeeld om de maatregelen die zijn opgenomen in de digitale workflow inkoopfacturen. Om alsnog voldoende zekerheid te krijgen
                             over de betrouwbare en rechtmatige verwerking en betaling van de inkoopfacturen hebben wij aanvullende gegevensgerichte
                             controlewerkzaamheden uitgevoerd. Uit deze controlewerkzaamheden volgen geen bijzonderheden.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                     3114097990/2016.061119/ML/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Bestuurlijke samenvatting: de belangrijkste punten


Wij zijn onafhankelijk    Deloitte Accountants B.V. is onafhankelijk van de gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van
van de gemeente           toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid.
Overbetuwe                Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van
                          Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectieve zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele
                          oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
                          Bijlage C van dit accountantsverslag bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                               3114097990/2016.061119/ML/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>       Uitkomsten jaarrekeningcontrole




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe              3114097990/2016.061119/ML/8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
Het jaarverslag is        De jaarstukken 2015 van uw gemeente bestaan uit:
verenigbaar met de            Het jaarverslag 2015 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
jaarrekening                  De jaarrekening 2015 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
                          In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben wij gedaan, wat
                          hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals
                          weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening.
                          Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met
                          toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
                          De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij “marginaal getoetst”. Deze toetsing blijft beperkt tot
                          het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening. De accountantscontrole omvat daarom geen
                          oordeel over de inhoudelijke juistheid en volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording en de
                          verplichte paragrafen.
                          Bij onze controle hebben wij geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarre-
                          kening zijn goed met elkaar verenigbaar.

De grondslagen van        De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2015. In 2015 zijn er
de jaarrekening 2015      geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de finan-
                          ciële positie van uw gemeente.
zijn aanvaardbaar
                          Significante (beeldbepalende) verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie
                          van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en de directie dat zij een oordeel vormen
                          ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het
                          effect van zaken die inherent onzeker zijn.
                          Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en
                          hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de
                          toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van
                          toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.

Het Bbv wordt             Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente de wettelijke verslagleggingsregels (Bbv) heeft nageleefd.
nageleefd




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole

De grondexploitaties      Een balanspost welke aan schattingen en aannames onderhevig is betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de
zijn deugdelijk           parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren
                          opbrengsten, hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd.
geactualiseerd en
bijgesteld                De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:
                              Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke
                              projecten op welk moment te realiseren zijn.
                              Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de
                              woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in
                              relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
                              Prijs: inherent gevolg van de economische crisis is dat de verkoopprijzen van woningen en dus van grond onder druk staan. is
                              afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden
                              afgenomen?
                          De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in de paragraaf grondbeleid van het jaarverslag
                          2015. De grondexploitaties zijn voor de jaarrekening 2015 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen
                          bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of de niet in exploitatie genomen gronden en het onderhanden werk in de jaarrekening op een
                          juiste wijze zijn gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
                          Ultimo 2015 is op basis hiervan € 18,9 miljoen opgenomen in de voorziening grondexploitatie, om de naar verwachting niet meer
                          met verkopen goed te maken kosten (2014: € 19,3 miljoen) te dekken. In 2015 is aan deze voorziening € 1,1 miljoen toegevoegd
                          en € 1,5 miljoen onttrokken/neerwaarts bijgesteld.
                          Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf grondbeleid (in het jaarverslag) waar
                          de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s worden toegelicht. De nota grondbeleid van de gemeente Overbetuwe
                          dateert uit 2009 en in de planning van de gemeente is opgenomen dat deze in 2016 geactualiseerd zal worden.
                          Een overzicht van de ontwikkeling in de resultaten van de belangrijkste grondexploitaties en de omvang van de voorziening ter dekking van
                          ‘negatieve plannen’ (verliezen) treft u hieronder aan.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                                                     Ontwikkeling resultaten grondexploitaties 2013 - 2015                             2013      2014     2015
                                                                                                                 (x € 1 miljoen)
                           €25
                                                                                                                                                          € 18,9
                           €20

                           €15                                                                                                       € 13,2
                                                           € 9,8
                           €10
                                     € 5,4
                             €5
                                                                                                         € 0,3
                             €-

                            €(5)                                                                                           € (3,3)
                                                                     € (4,2)
                          €(10)                                                                € (7,7)
                                        PVMG Zuid Heteren                      Elst Centraal                 Overige grexen            Voorziening Grondbedrijf


                          Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de
                          uitgangspunten voor de planning (fasering), programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging
                          en de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen:
                              Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken.
                              Of de veronderstellingen onderling afhankelijk en intern consistent zijn.
                              Of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
                              Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden is er
                              consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente.
                              Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de uw raad.
                              Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden is historische informatie
                              representatief voor toekomstige situaties).
                          Wij hebben vastgesteld dat de uitgangspunten en veronderstellingen redelijk zijn tegen de achtergrond van de werkelijke uitkomsten in
                          voorafgaande verslagperiodes, de huidige economische ontwikkeling en niet strijdig zijn met voornemens van uw raad of het college en de
                          directie. Uw gemeente heeft beheersingsmaatregelen met betrekking tot de periodieke toetsing van de actualisatie van de kostprijscalcula-
                          ties getroffen.



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                  3114097990/2016.061119/ML/11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                          De door de planeconomen op basis van risicoschattingen en uitgangspunten van de projectleiders geactualiseerde exploitatie-opzetten
                          worden intern getoetst. Deze beheersingsmaatregelen zijn niet op alle onderdelen zichtbaar. Wij vragen u, mede gelet op de met de grond-
                          exploitaties samenhangende risico’s hierin te laten voorzien.
                          De voor de grondexploitaties nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten maken uw gemeente gevoelig voor marktontwikke-
                          lingen. Omdat voor de grondexploitatiecomplexen van de gemeente Overbetuwe de kosten grotendeels al zijn gemaakt is de gevoeligheid
                          voor marktontwikkelingen beperkt van omvang.

De kwaliteit van de       Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of
onderbouwingen en         eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het Bbv onder-
                          scheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’) en ‘voor middelen van
inschattingen (met        derden waarvan de bestemming gebonden is’.
name voorzieningen)
bij het opstellen van     Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard
                          gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de
de jaarrekening is        gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zullen zijn in de komende jaren en wat
voldoende maar kan        de omvang van de voorziening moet zijn.
op onderdelen             Omdat schattingen per definitie subjectief zijn, besteden wij als uw accountant nadrukkelijk aandacht aan de onderbouwing en redelijkheid
verbeterd worden.         van de aannames van het college en het management. Wij hebben als onderdeel van onze controle daarom uitvoerige gesprekken met het
                          management, de directie en het college gevoerd over de aard van de risico’s en de verwachtingen over de ontwikkelingen in de komende
                          jaren. Daarbij zijn ook alternatieven voor de gehanteerde schattingen overwogen. Wij zijn van mening dat de gehanteerde uitgangspunten
                          voor schattingen reëel en consistent zijn toegepast.

Sociaal domein (3D’s)     Uw gemeente is vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van (extra) taken op het terrein van de Jeugdwet, Wet
                          Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatiewet. Deze transities in het sociale domein worden ook wel de “3 decentralisaties”
                          (3D’s) genoemd. Kort samengevat zijn de belangrijkste wijzigingen:
                              Participatiewet: Samenvoeging WWB c.a., WSW en Wajong. Met ingang van 2015 is geen nieuwe instroom in de WSW meer mogelijk.
                              Wmo 2015: Bestaat uit de ‘oude’ WMO en de overheveling van langdurige zorg vanuit de AWBZ. Naast de huishoudelijke ondersteu-
                              ning is hier bijvoorbeeld begeleiding, kortdurend verblijf en dagbesteding bij gekomen.
                              Jeugdwet: Volledig nieuw voor gemeenten. Betreft een overheveling van taken vanuit provincie en rijk.

                          Om deze nieuwe taken vorm te geven heeft uw gemeente grote inspanningen geleverd om tijdig de benodigde contracten te sluiten met
                          zorgaanbieders, administraties in te richten, etc. Gedurende de implementatiefase is ‘de winkel’ vanzelfsprekend open gebleven: prioriteit
                          was en blijft continuering van de zorgverlening.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                          Een extra prioriteit voor 2015 was – naast de continuering van de zorgverlening – de financiële beheersing van de 3D’s. Het inregelen van
                          de verantwoording en controle bleek een complexe uitdaging, ook gezien de vele overgangsregelingen (bestaande afspraken). Deze
                          uitdaging is een te begrijpen gevolg van de transities, de contractering die onder druk tot stand is gekomen, het ontbreken van een landelijk
                          normenkader en controleprotocol en het nog onvoldoende ingeregeld zijn van de administratieve processen tussen en bij gemeenten en
                          zorgaanbieders. Hierdoor is de informatie-uitwisseling met de zorginstellingen vaak nog niet soepel verlopen en is bijvoorbeeld de naleving
                          van de contractvoorwaarden nog niet volledig in beeld. Het bleek voor de zorginstellingen in veel gevallen niet mogelijk (tijdig) een verant-
                          woording inclusief controleverklaring met betrekking tot de kosten 2015 toe te zenden aan de gemeente. Dit alles heeft geleid tot extra
                          controlekosten en tot een oordeel met beperking bij de jaarrekening 2015.
                          Recente ontwikkelingen en status van de accountantscontrole
                          De afgelopen periode zijn diverse publicaties verschenen, namelijk de handreikingen PGB en zorg in natura, de open NBA brief van de
                          beroepsgroep van accountants (NBA) en zeer recentelijk de tweede VNG ledenbrief.
                          In het bijzonder is de “Handreiking voor de verantwoording van de PGB's 2015 in de jaarrekening van gemeenten” zoals in februari 2016
                          door het Ministerie van VWS opgesteld relevant. Deze handreiking beschrijft de problematiek en (on)mogelijkheden voor de controle van de
                          persoonsgebonden budgetten (PGB’s) voor de Jeugdwet en de WMO aan de hand van zes stappen.
                          Stap 5 gaat in op de controleverklaring die de accountant van SVB heeft verstrekt. Aan de hand van deze verklaring (deze bevat een
                          afkeurend oordeel) van de SVB kan de getrouwheid en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen niet worden vastgesteld. Deze post is in
                          combinatie met de uitgaven Zorg In Natura JEUGD en WMO bij uw gemeente) hoger dan de goedkeuringstolerantie en daarom kunnen wij
                          geen goedkeurende contoleverklaring bij de gemeentelijke jaarrekening verstrekken maar hebben wij een verklaring met beperking
                          verstrekt.



Begrotings-               Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2015, hebben wij de begro-
overschrijdingen zijn     tingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189, 190 en 191 van de
                          Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting
goed toegelicht in de     en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.
jaarrekening 2015
                          Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzi-
                          gingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit
                          kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het
                          risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad.
                          Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2015 van de Commissie BBV. De belangrijkste inhoudelijke
                          aanpassing betreft de vaststelling dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden
                          meegewogen in het accountantsoordeel. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer kostenoverschrijdingen die worden
                          gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten (1), kostenoverschrijdingen passend binnen het beleid (2) en kostenoverschrijdingen
                          bij openeinderegelingen (3) moeten meewegen bij het oordeel van de accountant.

Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                          In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat deze kostenoverschrijdingen door de accountant
                          niet worden betrokken bij de beslissing of al dan niet een goedkeurende controleverklaring kan worden afgegeven. Deze kostenoverschrij-
                          dingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.
                          Daarnaast moet de accountant in het accountantsverslag deze kostenoverschrijdingen, waarvan het college in de jaarrekening moet
                          aangeven dat ze nog dienen te worden geautoriseerd, aan de orde stellen. Extra lasten die worden gemaakt omdat extra opbrengsten
                          daarvoor de ruimte bieden terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit
                          heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig.
                          In totaal heeft uw gemeente € 94,9 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover € 114,5 miljoen aan werkelijke lasten in 2015. Dit is in
                          totaal een overrealisatie van € 19,5 miljoen (20,5%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 94,3 miljoen begroot na wijziging,
                          tegenover € 119,3 miljoen aan werkelijke baten in 2015. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 25,0 miljoen (26%).
                          Dit leidt tot een gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 47.000 positief (begroot was € 4,2 miljoen negatief).
                          Naast het gerealiseerde saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde saldo van
                          baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrek-
                          kingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis
                          van door de raad genomen besluiten (inclusief de begroting). In 2015 is er per saldo € 4,8 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het
                          gerealiseerde resultaat € 4,8 miljoen positief bedraagt.
                          In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                           Overzicht verschillen tussen begrote en werkelijke lasten 2015 (x € 1.000)                                         Begroot         Werkelijk
                           €45.000                                                                      € (415)
                           €40.000
                           €35.000
                           €30.000
                           €25.000
                           €20.000                                                          € (220)
                           €15.000                                                                                    € 28             € 156
                           €10.000                                              € (190)                                                                          € 90
                                                    € 2.511                                                                       € 16.181
                                         € (71)
                            €5.000                                 € (824)
                                €-
                           €(5.000)
                                            P.01




                                                        P.02




                                                                       P.03




                                                                                   P.04




                                                                                               P.05




                                                                                                            P.06




                                                                                                                        P.07




                                                                                                                                      P.08




                                                                                                                                                    P.09




                                                                                                                                                                   P.10
                          Zoals blijkt uit voorgaand figuur is op 5 programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. 2 overschrijdingen (op P.07
                          en P.10) zijn dermate gering dat wij deze buiten beschouwing laten. De overige 3 overschrijdingen (> € 100.000) zijn in te delen in de
                          onderstaande categorieën zoals genoemd in de Kadernota Rechtmatigheid 2015 (paragraaf 3.3.3).

                                                                                                                               Onrechtmatig,               Onrechtmatig,
                             Lastenoverschrijding
                                                               Begrotingsafwijking                                             telt niet mee in            telt wel mee in
                             programma
                                                                                                                               het oordeel                 het oordeel


                             P.02 Verkeer Vervoer en           Past binnen het bestaande beleid en wordt voornamelijk
                             Waterstaat                        veroorzaakt door afschrijvingslasten op de investeringen in              
                             (totaal € 2,5 miljoen)            maatschappelijk nut




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                          3114097990/2016.061119/ML/15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
                             P.08 Ruimtelijke Ordening       Overschrijding is veroorzaakt door gewijzigde
                             en volkshuisvesting             administratieve verwerkingswijze. Hier staan ook hogere                  
                             (totaal € 16,0 miljoen)         baten tegenover.


                             P.09 Financiën en               Past binnen het bestaande beleid. Het betreft hier een niet
                             bedrijfsvoering                 geraamde storting in de voorziening voor dubieuze
                                                                                                                                      
                                                             debiteuren en een niet geraamde afschrijvingslast op het
                             (totaal € 155.000)
                                                             Nationale Uitvoeringsprogramma.

                          Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de
                          jaarrekening 2015. Hiermee legt uw gemeente op een adequate wijze verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2015.
                          De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben – gezien de oorzaak en de adequate
                          toelichting – geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

Europees                  Uit de uitgevoerde controlewerkzaamheden voor de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatig-
                          heden vastgesteld die een impact hebben op de strekking van de controleverklaring.
aanbesteden is
rechtmatig                Wij hebben het college erop geattendeerd dat met de invoering van de nieuwe aanbestedingsrichtlijnen in 2016 het huidige onderscheid
                          tussen 2A- en 2B diensten is komen te vervallen. Daarmee wordt het volledige richtlijnenregime van toepassing op 2B-diensten.
                          De inerne beheersingsmaatregelen rond het proces van de EU aanbestedingen zijn niet zichtbaar. Wij adviseren u gelet op het belang van
                          het proces hierin te voorzien.

Wij hebben geen           De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk
fouten en/of              gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS te leveren.
onzekerheden in de        Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2015. Hierbij stellen wij de
SiSa-bijlage 2015         getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren) vast.
geconstateerd             Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals
                          opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U heeft dit aan
                          ons bevestigd.
                          De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag.
                          Bij de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                     3114097990/2016.061119/ML/16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>De uitkomsten van onze jaarrekeningcontrole
De Wet Normering          De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en
topinkomens (WNT) is      vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te
                          verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.
nageleefd
                          Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een
                          topfunctionaris mag voor 2015 niet meer bedragen dan € 178.000 per jaar. Voor een ingehuurde topfunctionaris (niet in dienstbetrekking)
                          bedraagt deze norm € 230.474.De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling.
                          Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet
                          worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is Deloitte als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze
                          onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening.
                          Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2015 van gemeente Overbetuwe niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening
                          2015 van gemeente Overbetuwe voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                          Interne beheersing



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                            3114097990/2016.061119/ML/18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De interne beheersing bij uw gemeente
De interne (financiële)   Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2015 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle is
beheersing is             primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), voor
                          zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.
adequaat in het kader
van onze                  De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter 2015. Onderstaand hebben wij in
jaarekeningcontrole       samenvattende vorm onze belangrijkste bevindingen opgenomen.
                          “Het algemene beeld uit de interim-controle 2015 is dat gemeente Overbetuwe belangrijke verbeteringen heeft doorgevoerd of nog
                          onderhanden heeft.
                          Onze belangrijkste boodschappen zijn:
                             Risicomanagement inclusief de frauderisicoanalyse zijn duidelijk op de kaart gezet. De organisatie is hier actief mee bezig.
                             De uitbreiding van capaciteit in de financiële-/control functie begint zijn vruchten af te werpen.
                             De gemeente Overbetuwe is samen met de partners in de regio proactief bezig om verantwoording en control binnen het sociaal domein
                              vorm te geven. Dit laat onverlet dat er, door factoren waar uw gemeente geen of heel weinig invloed op heeft, grote vraagtekens
                              bestaan of over 2015 op tijd en voldoende (controle)zekerheid van de getrouwheid en rechtmatigheid van de uitgaven in het sociaal
                              domein wordt verkregen. Blijf, zoals uw gemeente doet, kort op de bal.
                             Bewaak via een duidelijke prioriteitsstelling de afwikkeling van bevindingen en aanbevelingen uit eerdere jaren (follow-up).



Betrouwbaarheid en        Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van
continuïteit van de       uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daar-
                          van. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen
automatiserings-          volledigheid pretenderen.
omgeving verdient de
nodige aandacht in het    In het kader van onze jaarrekeningcontrole hebben wij update uitgevoerd van de in voorgaande jaren uitgevoerde IT-audit op de beheers-
                          omgeving (general IT controls).
kader van de
jaarrekeningcontrole      De bevindingen op het gebied van informatiebeveiliging en wijzigingsbeheer resulteren erin dat wij voor onze jaarrekeningcontrole géén
                          gebruik kunnen maken van de door uw gemeente getroffen geautomatiseerde beheersingsmaatregelen in applicaties, omdat die direct
                          afhankelijk zijn van de betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de maatregelen die zijn
                          opgenomen in de digitale workflow inkoopfacturen.
                          Om alsnog voldoende zekerheid te krijgen over de betrouwbare en rechtmatige verwerking en betaling van de inkoopfacturen hebben wij
                          aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Uit deze controlewerkzaamheden volgen geen bijzonderheden.
                          Verder hebben wij geen zaken gesignaleerd betreffende de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking
                          die in het kader van onze jaarrekeningcontrole voor rapportering in aanmerking komen.



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                3114097990/2016.061119/ML/19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>De interne beheersing bij uw gemeente
Frauderisicoanalyse       Als onderdeel van onze controle hebben wij u verzocht inzicht te geven in uw inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële
                          afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude, in de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat het college
                          en/of directie/management daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met u als raad. Het college/directie
                          heeft ons aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s en heeft voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst.
                          Uit de gesprekken die wij met u hebben gevoerd en de vastleggingen die zijn gedaan blijkt het belang dat u hecht aan het vermijden en
                          ontdekken van fraude en dat inmiddels een concept frauderisicoanalyse gereed is.
                          Wij adviseren u deze frauderisicoanalyse jaarlijks op te nemen in uw planning- en controlcyclus.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                 3114097990/2016.061119/ML/20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>               Analyse resultaat, vermogen
                 en financiële structuur


Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                   3114097990/2016.061119/ML/21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur

Het gerealiseerde         Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten. Daarnaast
saldo en resultaat        kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse
                          resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse
2015 is voordelig         stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het
                          resultaat ná bestemming is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.
                          Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende.

                            Exploitatieresultaat 2015                                                                                              x € 1.000

                            De totale baten van uw gemeente bedragen:                                                                  € 110.129

                            De totale lasten van uw gemeente bedragen:                                                                 € 110.176

                            Het tekort bedraagt (‘gerealiseerde saldo van baten en lasten’)                                                                    € 47

                            Gedurende het jaar heeft u al voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden
                            zijn in de reserves gestort:                                                                                 € 4.328

                            Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit reserves.
                            Over het boekjaar betreft dit:                                                                               € 9.217

                            Per saldo gedurende het jaar onttrokken aan reserves:                                                                          € 4.890

                            Gerealiseerde resultaat (voordelig):                                                                                           € 4.843

                          De exploitatie over 2015 laat een nadelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 47.000 zien, ten opzichte van een begroot nadelig
                          saldo van € 4,2 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 4,2 miljoen.
                          De grootste voordelen doen zich voor bij de lokale heffingen waar hogere opbrengsten van € 2,0 miljoen zijn gerealiseerd. Dit heeft
                          voornamelijk betrekking op de heffing van de precariobelasting. Daarnaast is op programma 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting een
                          voordelig resultaat van € 2,2 miljoen behaald. De belangrijkste oorzaak hiervoor is een positiever resultaat (winstneming) op de grondexploi-
                          tatie. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gereali-
                          seerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.
                          Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2015 is overzichtelijk aangegeven welke baten en
                          lasten als incidenteel en structureel zijn aan te merken.


Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                   3114097990/2016.061119/ML/22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur
                          Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per
                          programma zoals opgenomen in de programmaverantwoording van uw jaarstukken.
                          Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in onderstaand overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo
                          van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2011 tot en met 2015.

                                                                             Resultaatontwikkeling 2011 - 2015

                                                                             (x € 1.000)
                                                                €20.000
                                                                €15.000
                                                                €10.000
                                                                  €5.000
                                                                        €-
                                                                €(5.000)
                                                               €(10.000)
                                                               €(15.000)
                                                               €(20.000)
                                                               €(25.000)
                                                                                    2011         2012             2013              2014             2015
                                Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten     € (4.454)    € (3.051)        € (5.020)        € (20.081)          € (47)
                                Mutaties reserves                                  € 1.938      € (448)          € 4.509          € 16.262          € 4.890
                                Gerealiseerde resultaat                           € (2.517)    € (3.499)         € (511)          € (3.819)         € 4.843




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur

De vermogenspositie       In het Bbv, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbe-
van uw gemeente           stemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten
                          rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd.
neemt af
                          De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaal saldo van baten en
                          lasten 2015 bedraagt € 47.000 nadelig. Per saldo is tussentijds € 4,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gereali-
                          seerde resultaat over 2015 € 4,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit bedrag is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
                          In het hierna volgende overzicht hebben wij de mutaties in de reserves schematisch weergegeven.

                            Ontwikkeling eigen vermogen

                            x € 1.000                                                   2011              2012             2013             2014            2015

                            Eigen vermogen per 1 januari                                 € 69.563          € 65.109         € 62.057         € 57.037        € 28.306

                            Tussentijdse resultaatbestemming                             - € 1.937            € 447        - € 4.508       - € 16.262        - € 4.890

                            Gerealiseerde resultaat                                      - € 2.518        - € 3.499            - 511         - € 3.819        € 4.842

                            Totaal (‘saldo van baten en lasten’)                         - € 4.454        - € 3.052        - € 5.019       - € 20.081           - € 47

                            Omvorming BR riolering                                                                                           - € 8.650

                            Eigen vermogen per 31 december                               € 65.109          € 62.057         € 57.037         € 28.306        € 28.259

                          De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2015 22% van het balanstotaal (2014: 21% van het balanstotaal).

Ontwikkeling              Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit
weerstandsvermogen        vanwege ingeschatte risico’s.
                          De beschikbare weerstandscapaciteit (voor samenstelling zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van uw jaarverslag) van
                          uw gemeente bedraagt, inclusief het voorstel tot resultaatbestemming, € 28,3 miljoen (2014: € 28,3 miljoen). Er is dus sprake van een stabi-
                          lisatie van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2015 ten opzichte van 2014.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur
                          De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een
                          indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’ s, inclusief een kansinschatting van het voordoen van het geïden-
                          tificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s
                          (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente en welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een
                          inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van grootste risico’s.
                          Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is bij vastgestelde zekerheids-
                          percentages/risicoschattingen. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond
                          € 9,5 miljoen (2014: € 10,8 miljoen). De risico’s inzake de grondexploitatie worden inhoudelijk toegelicht in de paragraaf grondbeleid in het
                          jaarverslag.
                          De stabilisatie van de beschikbare weerstandscapaciteit en de daling van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van
                          het weerstandsvermogen per ultimo 2015 gunstiger is maar dat deze door uw gemeente als “nog niet voldoende” wordt gekwalificeerd. Op
                          basis hiervan constateren wij dat de financiële positie van uw gemeente ultimo 2015 licht is verbeterd in relatie tot eind 2014. Wij adviseren
                          u de komende jaren deze ratio adequaat en periodiek te monitoren doordat de vele ontwikkelingen die op uw gemeente afkomen en de
                          daarbij behorende (financiële) onzekerheden een grote impact kunnen hebben op de ratio aan weerstandsvermogen.
                          Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’
                          van uw jaarverslag 2015.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur

Financiële structuur      Voor een inzicht in de financiële structuur van uw gemeente geeft de balans per jaareinde het volgende:
van uw gemeente
                            x € 1.000                                                     2011            2012            2013            2014         2015

                            Stand van de reserves per 31 december                         € 67.625        € 65.556         € 57.549       € 32.125     € 23.416

                            Gerealiseerde resultaat                                       - € 2.518       - € 3.499           - 511       - € 3.819     € 4.842

                            Voorzieningen                                                  € 9.258          € 7.076         € 8.069       € 16.911     € 17.531

                            Schulden op lange termijn                                     € 53.176        € 58.605         € 63.861       € 56.754     € 56.041

                            Beschikbaar op lange termijn                                 € 127.541       € 127.738       € 128.968       € 101.971    € 101.830

                            Vaste activa                                                 € 119.253       € 124.506       € 121.811       € 117.208    € 117.906

                            Voorraden                                                     € 17.853        € 16.009         € 11.710        € 4.385        € 543

                            Vastgelegd op lange termijn                                  € 137.106       € 140.515       € 133.521        €121.593    € 118.449

                            Tekort aan beschikbare middelen op lange termijn              - € 9.565      - € 12.777        - € 4.553     - € 19.622   - € 16.619




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                 3114097990/2016.061119/ML/26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Onze analyse van uw resultaat, vermogen en financiële structuur
                          De ontwikkeling in uw financieringsstructuur is als volgt te visualiseren:

                            Financiering 2011 - 2015                                                             Beschikbare middelen op lange termijn

                            (x € 1 miljoen)                                                                      Vastgelegde middelen op lange termijn
                                   €150          € 128   € 137                    € 141
                                                                          € 128                  € 129   € 134                 € 122                  € 118
                                                                                                                       € 102                  € 102
                                    €100


                                     €50


                                       €-
                                                     2011                    2012                      2013               2014                    2015



                          Eind 2015 is uw financieringspositie evenals voorgaande jaren negatief, voor een bedrag van afgerond € 16,6 miljoen (financieringstekort).
                          Hiertoe heeft uw gemeente kort geld (kasgeldleningen) aangetrokken ad € 12,0 miljoen (2014: € 9,0 miljoen). Overigens voldoet uw
                          gemeente in 2015 aan de gestelde norm van de kasgeldlimiet en de rente risiconorm. De kasgeldlimiet is in het eerste en vierde kwartaal
                          van 2015 overschreden. Dit is binnen de wettelijke kaders toegestaan. Wij verwijzen u voor nadere informatie naar de paragraaf financiering
                          (in het jaarverslag 2015).
                          In paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zoals opgenomen in uw jaarverslag 2015 wordt een weergave van een aantal
                          belangrijke financiële kengetallen verstrekt zoals de solvabiliteitsratio, de schuldratio (vreemd vermogen) en de ‘netto schuldquote’. Hieruit
                          is af te leiden dat uw financiële positie in termen van weerstandsvermogen, financiering en liquiditeit licht is verbeterd eind 2015 ten
                          opzichte van 2014. De solvabiliteitsratio is 22% (norm van de Provincie bedraagt 30%) en hiermee onvoldoende. De financiële positie blijft
                          de komende jaren de nodige aandacht vragen vanwege diverse actuele ontwikkelingen.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                          Overige onderwerpen



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                         3114097990/2016.061119/ML/28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Overige onderwerpen
Bevestiging van het       Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
college is ontvangen

Er is geen sprake van     Er zijn geen meningsverschillen met het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze
meningsverschillen        mening is ons bij de uitvoering van onze controle-opdracht door het college en de medewerkers van de gemeente Overbetuwe de volledige
                          medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
met het management
of een beperking in       Met betrekking tot de oplevering en aanlevering van de controledocumentatie is door uw organisatie geen gebruik gemaakt van de door ons
reikwijdte van onze       specifiek voor de gemeente Overbetuwe ingerichte digitale werkomgeving. Dit heeft tot gevolg gehad dat de aanlevering van de
                          documentatie en de controle hiervan niet op effectieve en efficiënte wijze door ons is uitgevoerd. Dit heeft tevens geleid tot aanvullende
controle                  tijdsbesteding.
                          Bij de aanlevering van de controledocumentatie en het samenstellen van de balansdossiers is het van groot belang dat op de aangeleverde
                          stukken vanuit de verschillende afdelingen binnen de gemeente interne controle op de juistheid en de betrouwbaarheid van de stukken
                          wordt uitgevoerd. Wij hebben geconstateerd dat op onderdelen deze controle intern niet is uitgevoerd.

Bijzonderheden ten        Een belangrijk onderdeel van de rechtmatigheidswetgeving is de niet-financiële rechtmatigheid. Dit is niet primair het onderzoeksgebied van
aanzien van de            de accountant. De accountant heeft als taak u te wijzen op een niet-financiële onrechtmatigheid als eventuele ‘bijvangst’ van de reguliere
                          controle en op eventuele tekortkomingen in het interne signaleringssysteem. Voor dit laatste verwijzen wij u naar onze opmerkingen over de
naleving van wet- en      administratieve organisatie en interne beheersing en naar de paragraaf in dit rapport over weerstandsvermogen.
regelgeving




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                 3114097990/2016.061119/ML/29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Overige onderwerpen
Er is geen sprake van     In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie.
vermoedens of             Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het
                          betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht.
signalen van fraude
vanuit onze controle      Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het college, directie en het management van de gemeente
                          Overbetuwe, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken.
                          Van het college, directie en management hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij
                          het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de
                          fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken.
                          Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersings-
                          maatregelen door het college, directie en management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen
                          en schattingen en hebben significante en niet-routinematige transacties met behulp van gegevensanalyses onderzocht. Hierbij hebben wij
                          geen bijzonderheden geconstateerd. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2015 hebben wij geen aanwijzingen
                          verkregen dat er sprake is geweest van fraude.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                3114097990/2016.061119/ML/30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                          Bijlagen




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                  3114097990/2016.061119/ML/31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage A1: Overzicht van niet gecorrigeerde fouten in de jaarrekening

Rapportagetoleranties

De rapportagetoleranties voor fouten en onzekerheden zijn door u gesteld op € 100.000.

Niet-gecorrigeerde fouten
De volgende niet-gecorrigeerde fouten groter dan de rapportagetolerantie zijn gedurende onze werkzaamheden vastgesteld.

                                                                                                                                 Rechtmatigheid *   Getrouwheid
Aard van de fouten
                                                                                                                                 x € 1.000          x € 1.000

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode                                                                       N.v.t.             N.v.t.

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode                                                                          N.v.t.             N.v.t.

Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout                                                                                         € 314              € 97

Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout                                                                              N.v.t.             N.v.t.

(Sub)totaal getrouwheidsfouten                                                                                                         € 314              € 97

Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten                                                                                            N.v.t.             N.v.t.

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/Etc.)         N.v.t.

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)                      N.v.t.

Overige rechtmatigheidsfouten                                                                                                          N.v.t.

Totaal rechtmatigheidsfouten                                                                                                           N.v.t.

* In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), de Kadernota Rechtmatigheid 2015 en in het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader is het kader
  voor de controle op de rechtmatigheid opgenomen.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                       3114097990/2016.061119/ML/32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage A1: Overzicht van niet gecorrigeerde fouten in de jaarrekening

Rapportagetoleranties

De rapportagetoleranties voor fouten en onzekerheden zijn door u gesteld op € 100.000.

Onzekerheden

                                                                                                                                  Rechtmatigheid         Getrouwheid
Aard van de onzekerheden
                                                                                                                                  x € 1.000              x € 1.000

Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: PGB uitgaven Jeugd                                                                 € 666                  € 666

Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: PGB uitgaven WMO                                                                  € 1.010                € 1.010

Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: Zorg in Natura WMO                                                                 € 292                  € 292

Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: Zorg in Natura Jeugd                                                              € 1.591                € 1.591

Onzekerheid rechtmatigheid is per saldo ook een onzekerheid inzake getrouwheid                                                            N.v.t.                 N.v.t.

(Sub)totaal onzekerheden in de controle getrouwheid                                                                                      € 3.558                € 3.558

Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid                                                                                         N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-staatssteun)                       N.v.t.

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)                         N.v.t.

Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid                                                                                                N.v.t.

Totaal onzekerheden in de controle rechtmatigheid                                                                                        € 3.558

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dat houdt in dat eventuele niet
geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde fouten, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd
geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde fouten.


Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                           3114097990/2016.061119/ML/33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage A2: Overzicht van gecorrigeerde fouten in de jaarrekening

 Rapportagetoleranties

 De rapportagetoleranties voor fouten en onzekerheden zijn door u gesteld op € 100.000.

Gecorrigeerde fouten
De tabel hierna bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde fouten groter dan de rapportagetolerantie en andere door het college gecorrigeerde fouten.

                                                                                                                            Rechtmatigheid          Getrouwheid
Aard van de gecorrigeerde fouten
                                                                                                                            x € 1.000               x € 1.000

Feitelijke afwijkingen

Er is ten onrechte een rechtstreekse mutatie in het Eigen Vermogen doorgevoerd                                                          € 198                   € 198

Inschattingsafwijkingen

Niet van toepassing                                                                                                                     N.v.t.                  N.v.t.

Geprojecteerde afwijkingen

Niet van toepassing                                                                                                                     N.v.t.                  N.v.t.

Totaal                                                                                                                                  € 198                   € 198




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                       3114097990/2016.061119/ML/34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage A3: Geconstateerde afwijkingen in de toelichting op de jaarrekening

Afwijkingen in de toelichting
Onze controlestandaarden eisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de
gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van die onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader
dient te beoordelen.

Toelichting                                                          Bron toelichtingsvereiste                         Kwantitatieve of kwalitatieve overweging

In de conceptjaarrekening 2015 was nog geen WNT tabel
opgenomen. Deze is alsnog toegevoegd.                                Wet Normering Topinkomens                         Kwalitatief




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                     3114097990/2016.061119/ML/35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage B: Fouten en onzekerheden inzake de SiSa-bijlage

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de
specifieke uitkeringen die in 2015 onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Onderstaand treft u deze tabel aan.

                                                                                                         Fout of            Financiële
Specifieke uitkering                                                                                                                          Toelichting
                                                                                                         onzekerheid        omvang

BZK C7C         Investering stedelijke vernieuwing (ISV) II                                              N.v.t.             €0                -

OCW D9          Onderwijsachterstandenbeleid 2011-2015 (OAB)                                             N.v.t.             €0                -

I&M E26         Spoorse doorsnijdingen, tranche 1                                                        N.v.t.             €0                -

SZW G1A         Wet sociale werkvoorziening (Wsw) – totaal 2014                                          N.v.t.             €0                -

SZW G2          Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet – gemeentedeel 2015         N.v.t.             €0                -

SZW G3          Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud
                                                                                                         N.v.t.             €0                -
                beginnende zelfstandigen) – gemeente 2015

                Totaal                                                                                   N.v.t.             €0                -




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                       3114097990/2016.061119/ML/36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage C: Onafhankelijkheid

Bevestiging onafhankelijkheid
De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de ‘Verordening
inzake Onafhankelijkheid (ViO)’ en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de
organisatie van Deloitte ingebed.
Op basis van onze toetsing concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij de gemeente Overbetuwe in 2015 is gewaarborgd. Een overzicht van
de aanvullende dienstverlening hebben wij hierna opgenomen.
Aanvullende dienstverlening
In 2015 zijn er door ons geen aanvullende diensten verricht, behoudens het afgeven van controleverklaringen bij subsidieverantwoordingen.
Op grond van de door ons getroffen maatregelen en de communicatie met u hierover zijn wij van mening dat onze onafhankelijkheid is gewaarborgd.
Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid
De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke
uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen of verstrekt aan gemeente
Overbetuwe of een bij gemeente Overbetuwe betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels.
Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben ontvangen of verstrekt en zijn daarom van
mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                    3114097990/2016.061119/ML/37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage D: Reikwijdte van de accountantscontrole
De opdracht die u ons heeft verstrekt
Binnen het kader van de meerjarige overeenkomst tussen uw gemeente en Deloitte Accountants B.V. tot het controleren van uw jaarrekening bevestigen wij formeel elk jaar
de onderlinge afspraken met een opdrachtbevestiging. Met de opdrachtbevestiging van 30 november 2015 heeft u ons op meer gedetailleerde wijze opdracht gegeven tot het
controleren van de jaarrekening 2015.
De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van de gemeente Overbetuwe. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting
op de bevindingen naar aanleiding van de controle.
Onze controleaanpak bestaat in hoofdlijnen uit drie fasen: de risicoanalyse, de interim-controle en de jaarrekeningcontrole.
Gezamenlijke risicoanalyse als basis
Onze controle start met het maken van een analyse van de risico’s waar u als gemeente mee te maken heeft. Deze risicoanalyse zien wij als een gezamenlijke actie van ons
controleteam en vertegenwoordigers van uw gemeente en maakt deel uit van ons pre-auditgesprek. Het doel hiervan is om op basis van gezamenlijke kennis van uw
organisatie en uw omgeving tot een zo volledig en bruikbaar mogelijke risicoanalyse te komen, die als basis voor de verdere controlewerkzaamheden kan dienen. Het gaat
hierbij primair om de externe risico’s en de risico’s in de bedrijfsvoering. Bij deze inventarisatie ligt primair de focus op de risico’s op afwijkingen van materieel belang in de
jaarrekening als gevolg van fraude of fouten.
Interim-controle
Onze risicoanalyse en de daarop gebaseerde controleaanpak richten zich niet uitsluitend op de jaarrekening zelf, maar ook op het systeem van interne beheersing. Hoe beter
dat systeem functioneert, hoe meer zekerheid er bestaat dat de opgeleverde informatie betrouwbaar is, zowel tussentijds als bij de jaarrekening. Omdat deze interne beheer-
sing het gehele jaar goed dient te functioneren, hoeven wij met de aanvang van onze controle niet te wachten totdat de jaarrekening gereed is. Onze controle vindt daarom
voor een belangrijk deel al in de tweede helft van het boekjaar plaats. Wij onderzoeken tijdens de interim-controle de procesrisico’s, om te bepalen of hierin voldoende
beheersmaatregelen (de AO/IB) zijn getroffen. Het product van deze fase van de controle is boardletter met daarin opgenomen verbeterpunten ter verdere optimalisatie van
de interne beheersing (zie het hoofdstuk Interne beheersing).
Jaarrekeningcontrole
Bij de jaarrekeningcontrole stellen wij vast of de jaarrekening is opgesteld volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (Bbv), of de door u opgestelde jaarrekening een
getrouw beeld geeft en of de baten, lasten en balansmutaties voldoen aan de eisen van rechtmatigheid zoals opgenomen in uw controleprotocol en normen- en
toetsingskader. Ook stellen wij vast dat de posten in de jaarrekening adequaat zijn toegelicht. Onze controle houdt niet in dat wij alle posten integraal controleren.
Onze aanpak heeft als doel om belangrijke onjuistheden of onrechtmatigheden te ontdekken, rekening houdend met de materialiteitsgrenzen zoals door u vastgesteld en
vastgelegd in het controleprotocol.
Het product van de jaarrekeningcontrole is de controleverklaring bij de jaarrekening en ons accountantsverslag. In ons accountantsverslag rapporteren wij fouten en onzeker-
heden die de vastgestelde rapportagetolerantie overschrijden en overige bijzonderheden die naar onze mening van belang zijn voor de behandeling van de jaarrekening
(zoals governance, financiële positie, ontwikkeling resultaten en de kwaliteit van de interne beheersing). Onze controleverklaring is gebaseerd op onze controlewerkzaam-
heden als accountant van de gemeente Overbetuwe.




Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                            3114097990/2016.061119/ML/38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage E: Disclaimer en beperking in gebruik

Dit verslag is alleen bestemd voor de leden van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe en mag niet in zijn geheel
of gedeeltelijk aan derden worden verstrekt of aangehaald zonder onze schriftelijke toestemming vooraf. Er wordt geen verantwoordelijkheid aan een derde partij geaccep-
teerd, omdat dit verslag daar niet voor opgesteld en bedoeld is. Dientengevolge nemen wij geen enkele verplichting of plicht van zorg aan ieder ander persoon aan wie dit
verslag getoond of in zijn handen komt op ons.

De in dit verslag aan de orde gestelde onderwerpen zijn door ons geconstateerd gedurende onze controleopdracht waarvan wij van mening zijn dat zij uw aandacht
behoeven. Het is geen allesomvattend verslag van alle geconstateerde zaken en in het bijzonder kunnen wij niet verantwoordelijk worden gesteld voor het rapporteren van
alle bedrijfsrisico’s of tekortkomingen in het systeem van interne beheersing. Elke conclusie, opinie of opmerking in dit verslag is verstrekt in de context van onze controle-
verklaring over de jaarrekening als geheel, welke zal worden verstrekt in onze controleverklaring.

Evenzo geldt dat de opmerkingen, bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot het systeem van interne beheersing niet gelezen dienen te worden als een afzonderlijke
opinie van het systeem van interne beheersing en haar werking.




Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu, a UK Private Company limited by guarantee, and its network of member firms. Neither Deloitte Touche Tohmatsu nor any of its
member firms has any liability for each other's acts or omissions. Each of the member firms is a separate and independent legal entity operating under the names of "Deloitte", "Deloitte &
Touche", "Deloitte Touche Tohmatsu", or other related names.



Accountantsverslag 2015
Gemeente Overbetuwe                                                                                                                                       3114097990/2016.061119/ML/39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>