<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Datum        : 31 mei 2024

Betreft      : Technische Bijlage RPW Uitgangspuntennotitie

Van            Jolanda van Rensch en Michel Hek



    1.    Het doel van deze uitgangspuntennotitie

In het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) maken de gemeenten in de Groene Metropoolregio
(GMR) afspraken over de programmering van werklocaties (bedrijventerreinen, kantoorlocaties,
winkelgebieden en campussen). De afspraken worden iedere vier jaar geactualiseerd, waarbij na twee
jaar tussentijdse monitoring plaatsvindt.

Het nieuwe RPW voor de periode 2025 tot en met 2028 wordt op dit moment opgesteld en we willen de
regio daar nauw bij betrekken. Deze uitgangspuntennotitie wordt aan de gemeenteraden aangeboden
voor “wensen en bedenkingen”. De inhoud van het nieuwe RPW en gemaakte keuzes in de
uitgangspunten zijn in het voortraject gemaakt door het ambtelijk en bestuurlijk platform van de
productieve regio. Eveneens heeft er een integratietafel plaatsgevonden waarbij alle bestuurlijke
opgavetrekker en gebiedstrekkers bij betrokken zijn. In deze uitgangspuntennotitie vragen nog geen
besluitvorming, maar de zienswijze van de gemeenteraden op deze uitgangspunten.

    2.    Inleiding op een nieuw Regionaal Programma Werklocaties: de context

2.1 Wat is een Regionaal Programma Werklocaties?
Binnen de Groene Metropoolregio (hierna GMR) vindt 50% van de totale werkgelegenheid plaats op
werklocaties. Werklocaties bestaan uit bedrijventerreinen, kantoren, detailhandelslocaties en
campussen. In een Regionaal Programma Werklocaties maken de gemeenten regionale
programmeringsafspraken met als doel te voorzien in een toekomstbestendige werklocatie voorraad om
vanuit ruimtelijk-economisch perspectief bij te dragen aan een sterke en toekomstbestendige regionale
economische structuur. Daarbij wordt in het RPW ingegaan op hoe de regio om wil gaan met
duurzaamheid, optimaliseren en intensiveren van bestaande en nieuw te ontwikkelen werklocaties. Het
RPW is het toetsingskader voor uitbreiding van bestaande of voor nieuw aan te leggen werklocaties.

De regio omvat de gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen,
Lingewaard, Mook en Middelaar*, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort,
Wijchen en Zevenaar. De gemeente Montferland maakt vanaf 2025 deel uit van de regio Achterhoek.
* Mook en Middelaar is wel onderdeel van de GMR, maar maakt geen onderdeel uit van het RPW.

2.2 Waarom een Regionaal Programma Werklocaties?
In haar omgevingsverordening vraagt de provincie Gelderland aan gemeentebesturen om in
regioverband iedere vier jaar een RPW op te stellen voor de typen werklocaties waarvan door
Gedeputeerde Staten voor die regio is aangegeven dat daarover regionale afspraken nodig zijn. Voor de
GMR betreft dit bedrijventerreinen, kantoren en (grootschalige/ perifere) detailhandel. De afspraken in
het RPW zijn geldig voor een periode van vier jaar en worden tussentijds gemonitord. De komende
RPW-periode betreft 2025 tot en met 2028. Het ontwikkelen van nieuwe werklocaties is een langjarig
traject en om die reden zijn de afspraken in het RPW gebaseerd op een langjarige prognose van de
ruimtebehoefte.

2.3 Rol Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen
De GMR stelt namens de 16 gemeenten het RPW op. Het RPW is ingebed in de regionale visie van de


                                                                                                   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>GMR. De balans tussen groei en leefkwaliteit is een belangrijk streven daarin en dat betekent dat we
streven naar een gebalanceerde economische ontwikkeling, met daarin ruimte voor landschap,
duurzaamheid en een ontspannen leefkwaliteit. Het doel daarvan is behoud en versterking van de voor
de regio typische landschappelijke en culturele waarden, Aansluiten bij deze visie is dan ook een
belangrijk uitgangspunt van het RPW.

2.4 Planning van het RPW
Het streven is begin 2025 een nieuwe RPW te hebben vastgesteld door alle gemeenteraden (kwaliteit
en draagvlak vinden wij belangrijker dan snel vaststellen). Daarna dient Gedeputeerde Staten van de
provincie Gelderland het nieuwe RPW officieel vast te stellen. De basis voor het nieuwe RPW is
principe al gelegd is in eerdere trajecten en documenten.
In deze planning wordt uitgegaan van 2 keer raadpleging via de raden. De eerste raadpleging is middels
deze uitgangspuntennotitie, waarin de context van het RPW wordt geschetst, het belang en de
hoofdlijnen van het RPW zijn beschreven en de ruimtelijke en kwalitatieve consequenties inzichtelijk zijn
gemaakt. Op deze notitie kunnen de raden hun “wensen en bedenkingen” meegeven. Deze verwerken
we waar nodig in de definitieve versie van het RPW.
Het definitieve RPW wordt vervolgens in Q1 2025 ter vaststelling aan colleges en gemeenteraden
aangeboden. Het RPW wordt vastgesteld bij een meerderheid van gemeenten. Ten slotte stelt GS het
RPW formeel vast en neemt de provincie het RPW op in de provinciale verordening. In bijlage 1 is een
planning uitgewerkt hoe hiertoe te komen.

2.5 Basis gemaakte afspraken
Het RPW bouwt voort op eerder vastgestelde studies en beleidskaders. Hieronder is zichtbaar gemaakt
welke trajecten dat zijn en wat de belangrijkste uitgangspunten zijn die in het nieuwe RPW meenemen
(in bijlage 2 staan onderstaande onderwerpen uitgebreider uitgewerkt).

        Verstedelijkingsakkoord
        In het Verstedelijkingsakkoord ‘Meer landschap meer stad’ is samen met de Regio Foodvalley,
        provincies Gelderland en Utrecht en drie waterschappen afspraken gemaakt met het Rijk om tot
        en met 2040 in beide regio’s de leefomgeving, economie en bereikbaarheid te versterken. De
        verstedelijking van de regio vraagt om voldoende arbeidsplaatsen om te voorzien in
        werkgelegenheid voor de groeiende bevolking en de hoge uitgaande arbeidspendel terug te
        dringen.

        Economie van de Toekomst
        ‘Hoe ziet de economie eruit in 2040?’ Die vraag staat centraal in ‘Koersdocument Economie van
        de Toekomst’ dat is vastgesteld in het Bestuurlijk Platform van 1 maart 2023. Hiermee wordt inzicht
        geboden in de huidige economie en de lange termijnontwikkelingen voor onze regio. Hierin is
        vastgelegd wat voor economie we willen zijn en welke (ruimtelijke) consequenties hieraan
        verbonden zijn. De zes leidende principes zijn:
        1.      Economische beleid concentreert zich op de topsectoren Health, Hightech en Energy.
        2.      Economisch beleid en activiteiten hebben consequent aandacht voor circulariteit en
                dragen hier zoveel als mogelijk aan bij.
        3.      De ontwikkeling van de regionale economie is gebaseerd op de principes van Brede
                Welvaart.
        4.      Om in balans te groeien zet de Groene Metropoolregio in op het verduurzamen van de
                pendel en balans in de toename van huishoudens en arbeidsplaatsen, zodat de pendel
                niet verder toeneemt en de beroepsbevolking ook kan werken binnen de eigen regio
        5.      Economische ontwikkeling vraagt om ruimte, het gebruik hiervan is slim en duurzaam
        6.      Economische ontwikkeling vraagt om een actieve bevordering van de arbeidsmarkt




                                                                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>        Regioarrangement
        Eind 2023 is het regioarrangement vastgesteld, hierin geven provincie, de regio, de 18
        regiogemeenten en de drie waterschappen hun gezamenlijke perspectief op hoe ze alle opgaven
        de komende 20 tot 30 jaar in samenhang gaan aanpakken. Voor economie was het
        onderzoeksrapport Economie van de Toekomst hiervoor de input. De volgende thema’s komen
        daarbij aan bod:
        - Herstructurering en verdichting (ruimtewinst behalen zowel op nieuw aan te leggen
            terreinen als herstructurering van bestaande bedrijventerreinen)
        - Circulariteit (koesteren en behouden van hmc-locaties)
        - Logistiek (inzetten op de ontwikkeling van stadsdistributiehubs en logistiek is
            ondersteunend aan topsectoren
        - Campussen en innovatiemilieus (ruimte voor ontwikkeling is cruciaal op en rond de
            bestaande campussen en op innovatieve werklocaties in de regio)

        Monitoring RPW
        De afspraken in het RPW gelden voor een periode van vier jaar. Halverwege vindt monitoring plaats
        van de cijfermatige basis (vraag en aanbod) en de uitvoering van de afspraken. Op die manier is
        tussentijds bijsturen mogelijk indien marktontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Bij de
        tussentijdse monitoring van het RPW 2021-2024 (eind 2022) werd het volgende geconstateerd:
            • Bedrijventerreinen - De beschikbare ruimte op bedrijventerreinen is met hoge snelheid
                 afgenomen. Tegelijkertijd bleek dat de uitbreidingsplannen in de 1e tranche, o.a. door
                 netcongestie, niet allen volgens planning ontwikkeld konden worden. Daarnaast is
                 geadviseerd werk te maken van de optimalisatie van het ruimtegebruik op bestaande
                 bedrijventerreinen, omdat nieuwe uitleg alleen niet voldoende ruimte oplevert.
            • Kantoren - De bevindingen van de monitor leidden tot de aanbeveling om de huidige
                 afspraken in het RPW die betrekking hebben op kantoren voort te zetten. Deze aanbeveling
                 vraagt van de gemeenten Arnhem en Nijmegen inzet op meerdere fronten. In de centraal
                 stationsgebieden en op toekomstbestendige kantoorlocaties is behoefte aan meer geschikte
                 kantoorruimte, terwijl in op andere kantoorlocaties de programmering noodzakelijk is. Dit is
                 door beide gemeenten uitgewerkt in gemeentelijk kantorenbeleid.
            • Detailhandel – De monitor heeft aangetoond dat het regionale detailhandelsbeleid in de
                 huidige vorm voortgezet kan worden. Dat betekent behoud van de regionale hoofdstructuur
                 detailhandel en aandacht voor de uitvoering van de afspraken met betrekking tot
                 bestemmingswijzigingen op plekken waar perifere detailhandel mogelijk is buiten de
                 daarvoor aangewezen locaties.

2.6 Brede welvaart als basis voor het nieuwe RPW
Het begrip ‘brede welvaart’ laat zich samenvatten als alles wat mensen van waarde vinden. Het is een
wijze van analyseren en uitvoeren van beleid welke zich onderscheidt van ‘smalle welvaart’ doordat er
aandacht is voor veel meer thema’s dan alleen financiële en materiële welvaart. Voorheen bepaalde
alleen het bruto binnenlands product (ontstaan uit de toegevoegde waarde van bedrijven, dit is: omzet
min de kosten van inkoop en overige leveringen) de welvaart zoals gemeten door onder andere het
CBS.

Inmiddels wordt algemeen onderkend dat welvaart door veel meer bepaald wordt. Er is desondanks niet
één vaststaande afbakening van brede welvaart. De meest gangbare afbakening is van het CBS en
PBL, die negen thema’s onderscheiden. Dit zijn: bruto binnenlands product, materiële welvaart, welzijn,
gezondheid, arbeid en vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid en milieu. Brede welvaart draait om het
waarborgen van ‘goede scores’ op al deze thema’s en om het waarborgen dat alle inwoners daar ook
van profiteren (verdelingsvraagstuk).

Brede welvaart gaat, naast de gebruikelijke economische indicatoren als werkgelegenheid en BBP, dus
ook om andere maatschappelijke effecten. Verduurzaming en optimalisatie van het ruimtegebruik op
werklocaties (ook hogere milieu categorieën) draagt daaraan bij door oog te hebben voor een gezonde
werkomgeving, behoud van het open landschap, een veiligere werkomgeving en openbare ruimte en
een schoner woon- en leefmilieu. Dit geeft ook aanleiding om bij de ontwikkeling van bestaande en
nieuwe werklocaties in te zetten op optimalisatie van het ruimtegebruik en een duurzame
gebiedsontwikkeling, met aandacht voor klimaatadaptatie, waterberging, ruimte circulaire economie en
                                                                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    vergroening.

    2.7 juridische inkadering RPW
•     De provincie Gelderland heeft in de provinciale verordening het RPW verplicht gesteld voor elke
      regio. De verantwoordelijkheid om afspraken te maken ligt bij de regio’s. De provincie is als partner
      betrokken bij de uitwerking van de afspraken. Op het moment dat een meerderheid van de
      gemeenten de afspraken van het RPW vaststelt, wordt het afsprakenkader voorgelegd aan
      Gedeputeerde Staten. Zij maken vervolgens de afweging of het van voldoende kwaliteit is, indien dit
      het geval is gaan Gedeputeerde Staten over tot vaststelling.
•     Het RPW mag niet in strijd zijn met hogere (provinciale, landelijke of Europese) wetgeving
•     De keuzes van het RPW hebben een automatische doorwerking op het opstellen, dan wel
      actualiseren van omgevingsplannen voor ieder van de afzonderlijke gemeenten.
•     Ruimtelijke voorschriften in een omgevingsplan moeten beschouwd worden als 'eisen' in de zin
      van de Dienstenrichtlijn. Een goede onderbouwing ter rechtvaardig van bijvoorbeeld een
      bepaalde branchering en (minimale of maximale) maatvoering is daarmee vereist.




                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    3.   Bedrijventerreinen

3.1 Aanbod en vraag
Binnen de GMR hebben de 16 gemeenten gezamenlijk 120 bedrijventerreinen. In onderstaande kaart
zijn alle terreinen met “blauw” zichtbaar gemaakt..




Alle bestaande bedrijventerrein binnen de GMR hebben een gezamenlijke totale oppervlakte van een
kleine 3.200 bruto hectare (dit is vergelijkbaar met de totale voorraad bedrijventerreinen binnen de
provincie Utrecht). In onderstaande afbeelding wordt binnen de GMR de huidige voorraad
bedrijventerreinen en de geraamde uitbreidingsvraag schematisch weergeven. Iedere ‘pixel’ in
onderstaand raster komt overeen met 5 hectare (dat is gelijk aan 50.000 m² terrein, oftewel 10
voetbalvelden).

Onderstaand schema laat aan de rechterzijde de bestaande voorraad schematisch zien en aan de
linkerzijde de nog te ontwikkelen opgave. Als van het bruto bestaand oppervlak alle openbare ruimte
(infrastructuur, groen en water) wordt getrokken, resteert een netto oppervlakte van circa 2.600 hectare
aan bedrijfskavels, waarvan nog slechts 57 hectare vrij beschikbaar is. De overige 2.550 ha is dus reeds
uitgegeven. Van dat netto ruimtebeslag bevindt zich binnen de GMR ongeveer 30 procent op lokale
bedrijventerreinen (met kavels kleiner dan 0,5 hectare (5.000 m²)) en 70% op (boven)regionale
bedrijventerreinen.

Op dit moment bedraagt de voorraad zachte plannen 115 hectare (dit zijn plannen die gedurende de
huidige looptijd van het RPW zijn goedgekeurd, maar waarvan het omgevingsplan nog niet onherroepelijk
is vastgesteld). De keuzes ten aanzien van de te realiseren ruimte tot aan 2040, die aan de linkerzijde van
het figuur is afgebeeld, worden in de volgende paragraaf “Vraagraming bedrijventerreinen tot en met 2040”



                                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>nader toegelicht. In de vraagraming voor werklocaties richten we ons niet alleen op m2 (hectares), maar
maken ook het aantal arbeidsplaatsen zichtbaar waarop de vraagraming is gebaseerd.
                                                  Totaal bestaand bruto oppervlak bedrijventerrein: 3200 ha

                                                      Openbare ruimte bedrijventerrein: 600 ha


                                                                                    Aanbod (hard): 57 ha



                                                   Lokaal netto bedrijventerrein: 600 ha




   Herstructurering:70 ha

                                                   (Boven)regionaal bedrijventerrein: 1800




   Uitleggebied:225 ha




                         Aanbod (zacht):115 ha


3.2 Vraagraming bedrijventerreinen tot en met 2040
    In onderstaand schema wordt stap-voor-stap toegelicht hoe de programmering van bedrijventerreinen
    in het RPW 2025-2028 is opgebouwd. De toekomstige ruimtebehoefte voor onze regio is gebaseerd
    op de provinciale vraagraming van de behoefte aan bedrijventerreinen tot 2040. Als we als regio geen
    keuzes maken bedraagt deze uitbreidingsvraag voor onze regio tussen de 200 hectare en ruim 600
    hectare. We maken echter wel keuzes en daarom is er ,conform de vraagraming van Ecorys (februari
    2024),een vertaling gemaakt van de provinciale raming in scenario laag en hoog (beleidsarm) naar
    een GMR specifieke vraagraming volgens scenario midden (beleidsrijk).
    Het figuur op de volgende pagina visualiseert de opbouw van de vraagraming.
    De stappen 1 en 2 tonen de ruimtevraag, die bestaat uit uitbreidingsvraag (scenario midden) en
    vervangingsvraag. Stap 3 toont het harde en zachte (plan)aanbod. Van de in totaal 172 hectare is op
    dit moment 57 hectare beschikbaar. De resterende 115 hectare betreft zachte plannen uit de 1e en 2e
    tranche van het RPW 2021-2024 die nog ontwikkeld moeten worden. Uit de confrontatie tussen de
    vraag en het aanbod volgt een additionele ruimtebehoefte van ruim 370 hectare.
    In stap 4 t/m 7 zijn uitgangspunten 2 en 3 (zie voorgaande paragraaf) te herkennen. De keuzes ten
    aanzien van XXL-logistiek, het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen en functiemenging,
    die volgen uit deze uitgangspunten, leiden ertoe dat niet de volledige ruimtebehoefte op nieuwe
    bedrijventerreinen landt.
         - De GMR stelt zich in het RPW 2025-2028 tot doel 20% te accommoderen (70 hectare) door
             middel van herstructurering en beter benutten van bestaande bedrijventerreinen.
         - Tevens wordt een deel van de ruimtevraag niet gefaciliteerd (19 ha), dit betreft XXL logistiek die
             niet ondersteunend is aan de topsectoren (en voor niet regionaal gevestigde XXL logistiek).
         - Voor de resterende ruimtebehoefte zijn nieuwe locaties nodig. Door nieuwe bedrijventerreinen
             intensiever te bebouwen, met een ruimtewinst van 20%,
    Van de totale additionele ruimtebehoefte van 370 hectare tot en met 2040 resteert nog een
    uitbreidingsopgave van 226 hectare.

                                                                                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>   Omdat de periode tot en met 2040 opgedeeld kan worden in 4 RPW-periodes, wordt de
   programmering in vier delen opgeknipt. Voor het RPW 2025-2028 resulteert dat in een
   ontwikkelopgave van in totaal 74 hectare, waarvan 9 hectare is toebedeeld voor bestaande
   bedrijventerreinen en 65 hectare voor uitbreiding van nieuwe bedrijventerreinen.




     Er is dus een flink tekort aan bedrijfsruimte in onze regio. Op (delen van) bedrijventerreinen
     wordt al volop geïnvesteerd. Ondernemers, bouwers en beleggers knappen bedrijfshallen op,
     breiden uit en op sommige plekken wordt gesloopt en nieuwbouw gerealiseerd. Toch zorgen al
     deze private investeringen niet altijd voor de benodigde ruimtewinst die nodig is
     bedrijventerreinen. Er gebeurt zogezegd van alles op bedrijventerreinen, maar slechts op
     bepaalde plekken, voor selecte doelgroepen en lang niet altijd is er sprake van een duurzame
     kwaliteitsslag.



3.3 Uitgangspunten voor bedrijventerreinen
Verschillende uitgangspunten liggen ten grondslag aan de wijze waarop de GMR voorstelt de verwachte
ruimtebehoefte op bedrijventerreinen tot en met 2040 te accommoderen. De GMR:
    1. kiest ten behoeve van programmering bedrijventerreinen voor het scenario EIB midden.
    2. faciliteert regionaal-gebonden XXL-logistiek en XXL-logistiek die ondersteunend is aan de
        regionale topsectoren. De GMR faciliteert dus niet zonder meer alle XXL-logistiek.
    3. faciliteert ruimte op bedrijventerreinen in 5 stappen.
    4. stelt aanvullende randvoorwaarden aan de (her)ontwikkeling van bestaande en nieuwe
        bedrijventerreinen.
    5. kent een aantal bedrijventerreinen waar verschillende ruimtelijke en economische opgaven
        samenkomen. Aan deze bedrijventerreinen wordt in het RPW een bijzonder belang toegekend.

De uitgangspunten worden in de volgende paragrafen nader toegelicht


                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>     3.3.1 De GMR kiest ten behoeve van programmering bedrijventerreinen voor het scenario EIB midden.
     Het middenscenario (EIB-Midden) is:
     - Een voortzetting van het huidig beleid in het RPW 2021-2024, waarin geprogrammeerd is op basis
         van een WLO-Midden scenario, dat door Ecorys berekend is op basis van WLO-Laag en WLO-Hoog.
         Dat is ook nu weer het geval: Er is een scenario EIB-Midden berekend op basis van EIB-Laag en
         EIB- Hoog.
     - Een realistisch en haalbaar scenario gezien de schaarse ruimte in de regio en de vele andere
         ruimteclaims. Bovendien is er de urgente noodzaak om het mobiliteitssysteem in de regio te
         verbeteren.
     - Een realistisch scenario gezien de uitbreidingsplannen en (nog zachter) ideeën van gemeenten in de
         regio.
     - Bovenal een middel om optimalisatie van de bestaande bedrijventerreinen te stimuleren. De markt is
         eerder geneigd te investeren in bestaande bedrijventerreinen op het moment dat er beperkt nieuwe
         ruimte aan bedrijventerreinen beschikbaar is of komt. Daarbij is het vooral belangrijk dat we
         voldoende ruimte bieden aan de uitbreiding van het lokaal en regionaal mkb. Lokale en regionale
         bedrijven breiden in de regel bij voorkeur uit op hun huidige locatie. Indien een bedrijf toch
         verplaatst naar een nieuwbouwlocatie, komt op de achterblijvende locatie weer ruimte vrij voor de
         buurman om uit te breiden.
     - Programmeren op basis van het middenscenario is, een van de instrumenten die de regio in handen
         heeft om herstructurering (beter benutten/optimalisatie van bestaande bedrijventerreinen) te
         stimuleren. Gezien de ruimtedruk in de regio is dit noodzakelijk.
     -    Ten slotte draagt programmeren op basis van het middenscenario bij aan de Brede Welvaart,
          doordat het een stimulans is om bestaande terreinen beter te benutten en er daardoor minder
          nieuwe uitleg noodzakelijk is. In de verkennende MKBA Intensivering en verduurzaming van
          werklocaties in de provincie Utrecht toont Ecorys aan dat de investeringen in intensivering en
          verduurzaming vanuit maatschappelijk perspectief te rechtvaardigen zijn. De forse investeringen
          worden niet terugverdiend bij de verkoop van de grondprijs, maar dit wordt gecompenseerd door
          minder verlies aan weilanden, een hogere gebruik- en belevingswaarde rond de (veelal
          binnenstedelijke) bestaande terreinen, en minder energie- en brandstofverbruik. Aanvullend bestaat
          de maatschappelijke meerwaarde uit baten die (nog) niet in euro’s uit te drukken zijn. Het gaat hier
          bijvoorbeeld om baten ten aanzien van de biodiversiteit en veiligheid en ondermijning. Daardoor
          komt de maatschappelijke meerwaarde van intensivering en verduurzaming feitelijk nog hoger uit.
          Om dit maatschappelijke rendement te behalen is weliswaar een integrale aanpak nodig, waarbij
          intensivering wordt gecombineerd met verduurzaming van het bestaande vastgoed. Hiervoor is
          medewerking van gemeenten en de vastgoedeigenaren essentieel1.

     3.3.2 De GMR faciliteert niet alle XXL-logistiek
     XXL-logistiek is faciliterend en wordt alleen toegestaan voor uitbreiding van regionaal (in de GMR)
     gevestigde bedrijven2 en ondersteunend aan de topsectoren. Van de totale vraag naar XXL-logistiek
     binnen de GMR (79 ha) is 75% regionaal gebonden en wordt daarmee gefaciliteerd. Van de
     resterende 25% (26 ha) is gekeken in hoeverre deze gerelateerd is aan de regionale topsectoren. In
     het vraagramingsmodel is per sbi-code aangegeven of deze sbi-code tot een van de regionale
     topsectoren (dit zijn de regionale topsectoren Health, Hightech en Energy én Food). Gezamenlijk zijn
     deze topsectoren goed voor 28% van de logistiek in de regio. Dat betekent dat 72% van de logistiek
     niet gerelateerd is aan de regionale topsectoren. Van de 26 hectare niet-regionaal gebonden
     logistieke vraag is 28% (7 hectare) gerelateerd aan de regionale topsectoren en wordt daarmee
     gefaciliteerd. Het resterende deel van 72% (19 hectare) is niet gerelateerd aan de regionale
     topsectoren en wordt daarom niet gefaciliteerd.




1
  Ecorys (2021) Intensivering en verduurzaming van werklocaties in de provincie Utrecht: Verkennende MKBA.
Opdrachtgever: Provincie Utrecht. Link
2
  Regionaal gevestigd betekent bedrijven die reeds in de GMR gevestigd zijn. Over het (wel of niet) faciliteren van
bedrijven afkomstig uit aan de GMR grenzende gemeenten vindt regionale afstemming plaats.
                                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>         3.4 Ruimte voor economie in 5 stappen

     In het nieuwe RPW gaan we door met het bestaande regionale beleid voor bedrijventerreinen. Wel
     zetten we verdere stappen als het gaat om zorgvuldig ruimtegebruik, ruimtelijke inpassing en het
     toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. We gaan daarbij uit van 5 stappen waarbij de stappen
     1 tot en met 4 parallel aan elkaar worden uitgevoerd. Hierbij wordt er wel alvast gestart met planvorming
     van mogelijke nieuwe locaties (aangezien dit veel tijd kost en we nu al weten dat niet alle ruimtevraag
     binnen stappen 1 t/m 4 kan landen).

     De Ladder van Duurzame Verstedelijking is (ook in de huidige RPW) en blijft het toetsingskader voor
     zowel lokale als regionale ontwikkelingen. Dit houdt in dat;
                  3.4.1   de ruimtevraag per beoogd werkmilieu moet worden aangetoond;
                  3.4.2   In kaart gebracht moet worden in hoeverre deze ruimtevraag binnen bestaand
                          stedelijk gebied ingepast kan worden. Dat betekent dat onderzocht moet
                          worden in hoeverre bestaande bedrijventerrein geschikt zijn en/of gemaakt
                          kunnen worden door middel van herstructurering en/of transformatie.
                  3.4.3   Indien bovenstaande punten niet mogelijk zijn, dan pas nieuwe ontwikkelingen
                          in aanmerking komen.

     Om daaraan invulling te geven, faciliteren we ruimte voor economie in de volgende 5 stappen:

     1. De basis is dat we de bestaande bedrijventerreinen zoveel mogelijk behouden: dit noemen we
        behoud van de werklocatie functie
     2. We voegen extra m2 toe op bestaande bedrijventerreinen toe ten behoeve van intensivering (door
        een extra verdieping op bestaande gebouwen te bouwen, het aanbouwen en het benutten van
        onbebouwde ruimte).
     3. We zetten in op beter benutten van bestaande bedrijventerreinen (dit doen we door middel van
        herstructurering en beter benutten van bedrijfskavels).
     4. We combineren functies (wonen en werken combineren en het bevorderen van de werkfunctie
        in steden en kleine kernen- , o.a. in leegstaande winkelpanden)
     5. De resterende ruimtebehoefte zal ruimte vragen op nieuwe uitleggebieden (met schuifruimte om
        vooral herstructurering mogelijk te kunnen maken en ruimte voor circulariteit)



     Onderstaand leggen we deze 5 stappen gedetailleerder uit

     Stap 1: Behoud van de werklocatiefunctie
Streven naar het behoud van de werklocatiefunctie door afspraken te maken over behoud, dan
wel compensatie (binnen de regio).

Als een gemeente bedrijventerreinen wil transformeren is daarover regionale afstemming nodig.
Gemeenten met plannen voor transformatie van een bedrijventerrein naar een andere functie wordt
gevraagd een concreet compensatieplan in te dienen, zodat regionale afstemming over het plan
kan plaatsvinden. Dit gebeurt conform de huidige werkwijze voor adviesaanvragen en volgens een
(nog te ontwikkelen) vast format.

In het compensatieplan wordt aangeven op welke manier de te transformeren vierkante meters
bedrijventerrein worden gecompenseerd. Compensatie kent twee vormen:
    i. Als het gaat om een bestaand bedrijf dat in de regio wordt voortgezet geeft het
      compensatieplan aan op welke alternatieve locatie ruimte beschikbaar is voor het betreffende
      bedrijf;
   ii.als er geen sprake is van gevestigde bedrijven of de gevestigde bedrijven geen alternatieve
      locatie nodig hebben, dient het aantal m² (bvo) bedrijventerrein dat verdwijnt, te worden
      gecompenseerd.
                                                                                                         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De gemeente is zelf aan zet om met een plan komen voor compensatie binnen eigen gemeente of binnen de
regio. Dit plan wordt voorgelegd aan de regio.

Stap 2: Extra m2 toevoegen op bestaande gebouwen
Extra ruimte toevoegen kan bijvoorbeeld door een extra verdieping op bestaande gebouwen te bouwen,
aan te bouwen en onbebouwde ruimte te benutten. Het initiatief hiervoor ligt primair bij de vastgoedeigenaar.
Gemeenten kunnen dit faciliteren door de ruimtelijke mogelijkheden, oftewel de maximale bouwhoogte danwel
de maximale bebouwingsmogelijkheden, te verruimen.

Stap 3: Beter benutten van bestaande bedrijventerreinen
     Bij beter benutten van bedrijventerreinen hebben we het over ruimtewinst die behaald kan worden op
     bestaande bedrijventerreinen, vooral door middel van herstructurering. Herstructurering van
     bedrijventerreinen is geen nieuw fenomeen. Al in 2008 besloten overheden en bedrijfsleven op advies
     van de Taskforce Herontwikkeling Bedrijventerreinen (Commissie Noordanus) de handen ineen te slaan
     om verouderde bedrijventerreinen in heel Nederland op te waarderen. Doel: een goed vestigingsklimaat
     terugbrengen op deze bedrijventerreinen én voorkomen dat er steeds nieuwe terreinen moesten worden
     aangelegd. Hierbij maakte men destijds voor de herstructurering van bestaande bedrijventerreinen
     onderscheid in:
     - facelift, vooral gericht op de aanpak van achterstallig onderhoud, met behoud van verkaveling en
          bedrijfsgebouwen;
     - revitalisering, met forsere ingrepen in verkaveling en/of bedrijfsgebouwen, maar met behoud van
          de economische functie;
     - herprofilering met forsere ingrepen in verkaveling en/of bedrijfsgebouwen én met verandering van
          de economische functie en
     - transformatie naar niet bedrijvigheidsfuncties (b.v. wonen).

     Voor de Taskforce was revitalisering en herprofilering de kern van de opgave. Voor ons nieuwe RPW is
     dit ook het geval. Wij praten in dit kader liever over “Beter benutten” en “Herprofileren”. Wij verstaan
     onder beter benutten het beter gebruik van de ongebouwde ruimte op het kavel en/ of het optoppen van
     bestaande bebouwing. Daarnaast verstaan wij onder revitalisering met forse ingrepen aan bestaande
     bebouwing en indeling van de bestaande kavel(s) tot een efficiëntere en nieuwe inrichting van de
     bedrijfsruimte te komen.

     Op dit moment hebben we te maken met een tekort aan bedrijfsruimte en is er nauwelijks beschikbaar
     aanbod. Op (delen van) bedrijventerreinen wordt volop geïnvesteerd. Ondernemers, bouwers en
     beleggers knappen bedrijfshallen op, breiden uit, en op sommige plekken wordt er ook gesloopt en
     nieuwbouw gerealiseerd. Toch betekenen al deze private investeringen niet altijd dat de betreffende
     bedrijventerreinen ook daadwerkelijk worden geherstructureerd. In plaats van het ‘kwantitatieve
     marktfalen’ van een aantal jaar geleden is er tegenwoordig sprake is van ‘kwalitatief marktfalen’: er
     gebeurt van alles op bedrijventerreinen, maar slechts op bepaalde plekken, slechts voor selecte
     doelgroepen, en lang niet altijd is er sprake van een duurzame kwaliteitsslag.

Het RPW 2025-2028 heeft de doelstelling om 20% van de (bruto) ruimtevraag te laten landen op bestaande
bedrijventerreinen. Dit betekent allereerst dat dat deel van de verwachte ruimtevraag in de behoefteraming niet
wordt doorvertaald naar nieuwe te ontwikkelen bedrijventerrein. Die vraag moet op een andere manier
geaccommodeerd worden, door bestaande bedrijventerreinen beter te benutten. Dit kan door intensivering
(bestaande kavels verdichten) en herstructurering (vastgoed en bedrijfskavels herontwikkelen). Daarnaast is
ook kwaliteitsbehoud van bestaande bedrijventerreinen door middel van revitalisering nodig. Dit levert echter
geen ruimtewinst op.

Beter benutten binnen de GMR gaan we middels een ingroeimodel invoeren. Voor de nieuwe RPW-periode
2025-2028, hanteren we rekenkundig 10% herstructurering van de ruimtevraag. Wij stellen voor jaarlijks te
monitoren of de doelstellingen realistisch zijn. Bij de tussentijdse monitor wordt van iedere gemeente gevraagd
op welke manier zij hier invulling aan gegeven hebben. Op basis van de uitkomsten van de monitor kan
besloten worden of de 20% ambitie ten behoeve van herstructurering realistisch is of dat deze moet worden
aangepast.




                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Herstructurering van bedrijventerreinen kost meestal meer dan het oplevert. Herstructurering is per definitie
complex en tijdrovend. Het is en blijft lastig om een breed draagvlak en de nodige middelen te verkrijgen voor
(collectieve) interventies op bedrijventerreinen. Er zijn dus zowel financiële middelen (een
herstructureringsfonds kan hierbij helpen) als planologisch instrumentarium nodig om herstructurering te
stimuleren. Hierbij kijken we naar de volgende actoren:
          • Europa: Europese fondsen/ subsidies waar gebruik van gemaakt kan worden
          • Rijk: Ministerie EZK heeft 9 miljoen euro ter beschikking gesteld om pilots op het vlak van
               herstructurering mogelijk te maken. Hiervoor willen wij ons als regio aanmelden als pilot
          • Provincie: Aan de provincie Gelderland is gevraagd een bijdrage te leveren aan een nieuw op te
               richten herstructureringsfonds (middels een bijdrage uit de vrijval van de RTG-gelden)
          • Gemeenten: Gemeenten kunnen een bijdrage leveren door gericht binnen hun eigen gemeente
               te investeren in herstructurering (waardoor er ruimte beschikbaar komt voor nieuwe
               bedrijvigheid). Daarnaast kan overwogen worden om een opslag te vragen bij de uitgifte van
               nieuwe bedrijventerreinen (bijvoorbeeld een opslag tbv het herstructureringsfonds dat bovenop
               de reguliere grondprijs wordt gevraagd).
          • Bedrijfsleven: ook voor private ontwikkelaars kan de opslag bij de uitgifte van nieuwe
               bedrijventerreinen van toepassing worden verklaard
          • Daarnaast beschikt de overheid over verschillende juridisch-planologische instrumenten om het
               beter benutten van bedrijventerreinen te stimuleren..

Stap 4: Functies combineren
Wonen en werken combineren heeft een positief effect op de ruimtevraag. Qua type bedrijvigheid denken wij
aan bedrijven binnen de milieu categorie 1 en 2 (de reisbureaus, sportscholen, kleinschalige solitaire
kantoorfuncties, etc) die zich goed laten combineren met woon- en centrumfuncties. Qua locaties kan gedacht
worden aan ruimte binnen zowel bestaande, maar vooral binnen nieuwe woningbouw ontwikkelingen (hierbij
kan gedacht worden aan het invullen van de plint voor werken). Ook werken in (leegstaande) winkelpanden in
de binnensteden en kernen verlicht de ruimtedruk op bedrijventerreinen. Het combineren van wonen en werken
heeft niet alleen een positief effect op de ruimtevraag maar ook op de leefbaarheid van de woonomgeving. Op
dit moment zetten wij nog geen norm (qua m2) aan functiemenging, maar het gerealiseerde resultaat van
functiemenging heeft een (positief) effect op de aanleg van nieuwe ontwikkelruimte.

Stap 5: Uitbreiding van bedrijventerreinen in nieuwe uitleggebieden
Ten slotte is uitbreiding door middel van nieuwe bedrijventerreinen noodzakelijk om te kunnen voorzien in
voldoende ruimte. Uitbreiding van bedrijventerreinen dient meerdere doelen:
              1.      als schuifruimte voor potentiële herstructurering.
              2.      als doorgroeilocatie van bestaande in de regio gevestigde (MKB) bedrijven (en ruimte
                      voor energievoorzieningen).
              3.      als ruimte voor bedrijven met hoge toegevoegde waarde voor onze clusters health,
                      high tech en energy.

     3.5 Uitgangspunten voor ontwikkeling van nieuwe locaties
     Nieuwe ontwikkellocaties dienen zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande bedrijventerreinen, zoals
     ook in het huidige RPW is afgesproken. De focus daarbij ligt op het bieden van ruimte op de meest
     optimale locatie voor ieder type bedrijvigheid. Ontwikkellocaties voor regionale bedrijventerrein, waar
     ruimte wordt geboden aan regionale bedrijvigheid, worden daarom vooral nabij de snelwegen rond het
     stedelijk gebied gezocht.

     Procedure nieuwe uitbreidingslocaties
     Na het vaststellen van het nieuwe RPW stellen wij na een half jaar een nieuwe tranche open voor het
     indienen van nieuwe ontwikkelplannen. In het RPW zelf worden de spelregels opgesteld waaraan de
     plannen moeten voldoen. Dit zou betekenen dat eind 2025 gemeenten de mogelijkheid krijgen om
     nieuwe plannen in te dienen. Mocht de totale ontwikkelruimte nog niet ingevuld zijn op dat moment,
     dan is er gedurende de RPW-periode 2025-2028 de mogelijkheid om op een later moment nog nieuwe
     plannen in te dienen.


                                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Procedure initiatieven op bestaande bedrijventerreinen
Er wordt een geactualiseerd afwegingskader (stroomschema) opgesteld om te bepalen op welke manier
initiatieven worden behandeld (ontwikkeling mogelijk / IOW-advies noodzakelijk / geen ontwikkeling
mogelijk tot 1 januari 2029).


3.6 Aanvullende randvoorwaarden voor bedrijventerreinen
• Ten gevolge van netcongestie is er geen aansluitmogelijkheid voor nieuwe bedrijventerreinen tot
    minimaal 2029. Binnen het nieuwe RPW willen we wel verder gaan met het planologisch mogelijk
    maken van nieuwe ruimte voor ondernemerschap. Nieuwe ontwikkeling van bedrijventerreinen zijn
    alleen mogelijk indien er door gemeenten, dan wel private partijen een oplossing van het
    energievraagstuk wordt aangeleverd. Gezien de snelheid waarmee technische innovaties worden
    gerealiseerd en de looptijd van het nieuwe RPW willen wij toekomstige ontwikkelingen niet bij
    voorbaat op slot zetten.
    De plannen, die gedurende de 1e en 2e tranche van het RPW 2021-2024 zijn goedgekeurd, zijn
    grotendeels afhankelijk van een oplossing voor het energievraagstuk. Deze plannen kunnen
    doorgang vinden, zodra er een oplossing gevonden is hiervoor.


•   Voor nieuwe bedrijventerreinen hanteren we een minimale milieucategorie, waardoor ongewenste
    bedrijven (zoals reisbureaus, sportscholen, kleinschalige solitaire kantoorfuncties, etc.) geweerd
    kunnen worden. Hiervoor moet er lokaal maatwerk mogelijk zijn om te bepalen wat er wel/ niet
    gewenst is qua gebruik op een bedrijventerrein (zo is een horeca functie op menig bedrijventerrein
    wel gewenst, maar een sportschool niet).

•   Vanuit mobiliteit zijn de verbreding van de A12 en het doortrekken van de A15 belangrijke
    ontwikkelingen voor de verdere economische groei van de regio. Vanuit Verbonden regio en
    Productieve regio bekijken we wederkerig de (ruimtelijke) effecten op de bereikbaarheid. De
    resultaten hiervan nemen we mee in het nieuwe RPW

•   Binnen het nieuwe RPW moeten we afspraken maken over huisvesting voor
    arbeidsmigranten. Voor XXL logistiek zijn hierover in het huidige RPW 2021-2024 reeds
    afspraken gemaakt. Hierin is vastgelegd dat werkgevers allereerst kijken naar regionale pool aan
    arbeidskrachten – bewijs aan te leveren door samenwerkende werknemersorganisaties. Als er
    toch arbeidsmigranten worden ingezet, moet de eindgebruiker/werkgever zorg dragen voor
    huisvesting van goede kwaliteit. Voortschrijdend inzicht is dat de directe verbinding tussen werkgever
    en huisvesting niet altijd wenselijk is. Daarom geldt vanaf 1 juli 2023 het principe van ‘scheiding van
    baan en bed’ voor huurovereenkomsten met arbeidsmigranten. Dit houdt in dat de huurovereenkomst
    en de arbeidsovereenkomst niet in hetzelfde document mogen worden vastgelegd. Als de
    arbeidsovereenkomst stopt loopt de huurovereenkomst nog door. Deze maatregel is bedoeld om
    arbeidsmigranten minder afhankelijk te maken van hun werkgever. Dit geeft aanleiding deze regel, bij
    de verbreding van XXL-logistiek naar andere sectoren, te actualiseren aan de huidige inzichten.

•   Ruimte voor lokale bedrijventerreinen. Zoals ook in het huidig RPW van toepassing is, is er
    voor lokale terreinen (kavels < 0,5 ha) een uitzondering op de RPW regels. Elke gemeente krijgt
    de mogelijkheid om voor lokale ondernemers ruimte te bieden. In het nieuwe RPW hanteren we
    een richtlijn van maximaal 5 hectare voor de totale uitbreiding van het plangebied. Indien er
    vanuit lokale inpasbaarheid of specifieke lokale vraag afgeweken wordt van deze 5 hectare, dan
    dient dit middels een goede onderbouwing aan het IOW voorgelegd te worden. Ook voor lokale
    terreinen geldt het inzetten op intensivering, herstructurering en aandacht voor ruimtelijke
    kwaliteit.

•   Collectieve voorzieningen opnemen op (nieuwe) terreinen, zoals laadvoorzieningen. Dit geldt voor
    alle bedrijventerreinen en is een harde randvoorwaarde voor nieuw te ontwikkelen locaties waarbij
    maatwerk mogelijk is afhankelijk van de grootte van een nieuwe werklocatie

•   Tweejaarlijks vindt er monitoring plaats van de RPW afspraken, wat kan leiden tot aanpassing van
    het RPW. Monitoring is vooral gericht op toetsing van gemaakte afspraken. Herziening van het RPW
    is vierjaarlijks waarin zowel kwantiteit als kwaliteit van werklocaties aan bod komen.


                                                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>        •   Als GMR moeten we fysieke ruimte beschikbaar maken om circulaire activiteiten te faciliteren. De
            circulaire transitie vindt voornamelijk plaats bij bestaande bedrijven in de regio. Hiervoor moeten we
            als regio allereerst inzetten op het behoud van Hogere Milieu Categorie (HMC) locaties, vervolgens
            moeten we vooral inzetten om planologische ruimte voor HMC locaties op bestaande
            bedrijventerreinen vrij te maken. Die planologische ruimte is er binnen deze regio. Hierbij dient er
            een koppeling gelegd te worden met het onderwerp herstructurering (deze opgave vraagt om
            schuifruimte, tijd en geduld. Gezien het feit dat herstructurering de nodige tijd vergt moet er ook een
            deel van de nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen bestemd worden met een hogere milieu
            categorie. Van belang is wel dat HMC locaties zoveel mogelijk geclusterd worden binnen de regio.

        •   In het nieuwe RPW is er aandacht voor vergroening, klimaatadaptatie, waterberging en
            gezondheid op bedrijventerreinen. Dit dient integraal deel uit te maken van nieuwe en te
            herstructureren terreinen.

        •   De reguliere logistieke opgave (niet zijnde XXL logistiek) moet deels door herstructurering
            en intensivering opgepakt worden. Dit geldt in het bijzonder voor stadsdistributie, waarbij
            ruimte gevonden dient te worden in de nabijheid van de grotere steden binnen de GMR.

        •   Behoud en waar mogelijk uitbreiding van watergebonden bedrijventerreinen. In de GMR zijn op dit
            moment geen watergebonden kavels beschikbaar op watergebonden bedrijventerreinen. Ten
            behoeve van een duurzame logistiek en de circulaire transitie zijn deze terreinen/ kavels nodig.

        3.7 Bedrijventerreinen met bijzonder belang
        Op dit moment onderscheiden we een aantal terreinen die van bijzonder belang voor onze regio zijn. Dit
        bijzonder belang komt voort uit het combineren van diverse opgaven die samen komen op deze locatie.
        Hierbij onderscheiden wij de volgende opgaven: energievoorziening, circulariteit, hogere milieu
        categorie, herstructurering en watergebonden terreinen. Het betreft de volgende terreinen:

                 •   Innofase (Duiven) – Energievoorziening, circulair/ hmc;
                 •   IPKW (Arnhem) – Circulair/ hmc
                 •   Het Broek (Arnhem) – Circulair/ hmc, herstructurering
                 •   Nieuwe Haven (Arnhem) - Circulair/ hmc, herstructurering, watergebonden
                 •   De Beemd (Rheden) – herstructurering
                 •   TPN-West (Nijmegen/Beuningen) – Energievoorziening, circulair/ hmc, herstructurering,
                     watergebonden
                 •   NEXT Garden (Lingewaard) – energie en food3

        Bovenstaande lijst met terreinen zal gedurende het RPW proces nader worden vastgesteld. Deze
        terreinen met bijzonder belang zullen gedurende de RPW-periode nauwgezet worden gevolgd om te
        borgen dat de regionale ambities op deze terreinen gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast kan er
        additionele ondersteuning worden geboden aan de betreffende gemeenten, door middel van (pilot)
        onderzoeken.




3
    Hoewel dit geen formeel bedrijventerrein is, is dit terrein voor de regio van belang
                                                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    4.   Uitgangspunten voor kantoorlocaties

Het kantorenbeleid in het RPW is erop gericht balans te creëren op de regionale kantorenmarkt. Balans
wil zeggen dat er voldoende en kwalitatief hoogwaardige ruimte wordt geboden aan kantoorhoudende
bedrijven. In het RPW 2021-2024 is daarom ingezet op uitbreiding van het aantal vierkante meters
kantoor in de stationsgebieden Arnhem Centraal en Station Nijmegen/Centrum, kwalitatieve versterking
op de toekomstbestendige kantoorparken en een afname van het aantal vierkante meters kantoorruimte
in het geval van langdurige leegstand op overige kantoorlocaties. In het RPW 2025-2028 wordt dit beleid
voortgezet, maar worden minder kwantitatieve kaders meegegeven dan in voorgaande RPW’s. Het is
aan de gemeenten zelf om binnen de kaders van het RPW te acteren en – indien van toepassing –
initiatieven te voorzien van de benodigde onderbouwing. Ook hiervoor geldt dat de Ladder van
duurzame verstedelijking moet worden doorlopen om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken.

Er wordt een geactualiseerd afwegingskader (stroomschema) opgesteld om te bepalen op welke manier
initiatieven worden behandeld (ontwikkeling mogelijk / IOW-advies noodzakelijk / geen ontwikkeling
mogelijk tot 1 januari 2029).




    4.1 vraagraming
•   De afspraken in het RPW zijn van toepassing op de hele regio, maar focussen hoofdzakelijk op de
    kantoorgebieden in Arnhem en Nijmegen. Beide gemeenten hebben de regionale afspraken uit het
    RPW 2021-2024 uitgewerkt in eigen kantorenbeleid. De uitgangspunten van het beleid van beide
    gemeenten zijn daarmee in lijn met het regionaal kantorenbeleid.

•   De nieuwe vraagraming voor kantoren laat een uitbreidingsbehoefte zien, die grotendeels het
    resultaat is van vervangingsvraag en voor slechts een beperkt deel van uitbreidingsvraag. De totale
    behoefte aan kantoorruimte bedraagt 132.000 m² tot 260.000 m² in de periode 2023 t/m 2030. Daar
                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>        staat een aanbod tegenover van ca. 131.000 m². Daarvan is 55.000 m² incourant, wat wil zeggen
        dat het object al 3 jaar of langer leeg staat.

4.2 uitgangspunten
     • Nieuwe ontwikkelingen van kantoren concentreren zich in de stationsgebieden Arnhem Centraal en
         station Nijmegen/Centrumgebied. Hierbij zijn de overige ov-knooppunten stations Arnhem Zuid,
         Arnhem Velperpoort, Elst Centraal, Heijendaal en Nijmegen Lent toegewezen als mogelijke
         overlooplocaties; (incl. behoud 5.000 m² ontwikkelruimte station Elst & Nijmegen Lent).

    •   Op campussen wordt ruimte geboden aan kantoorhoudende bedrijven die de campus versterken.
        De spelregels ten aanzien van campussen worden in het RPW in een apart hoofdstuk Campussen
        opgesteld. (zie Uitgangspunten voor campussen).

    •   Toekomstbestendige kantoorparken (Arnhem: Arnhems Buiten (tevens campus), Gelderse Poort en
        Velperweg; Nijmegen: Brabantse Poort en Heijendaal (tevens campus)) worden kwalitatief versterkt
        en op de overige kantoorparken (Kronenburg e.o. in Arnhem) wordt transformatie naar een
        passende (economische) functie gestimuleerd. Er is dus in principe geen sprake van uitbreiding van
        het aantal vierkante meters op kantoorparken.

    •   Er worden in principe geen nieuwe (solitaire) kantoorontwikkelingen toegelaten op
        bedrijventerreinen. Uitzondering hierop zijn kantoren die campuslocaties versterken. Bovendien
        worden maatregelen getroffen om inzet van langdurig leegstaande kantoren voor bedrijvigheid (van
        kantoorruimte naar bedrijfsruimte) te stimuleren.

    •   Kantoren in de wijk (t.b.v. werken in de wijk) worden ruimtelijk en planologisch gefaciliteerd tot een
        omvang van maximaal 500 m² en op voorwaarde dat dit passend is in het gemeentelijk
        omgevingsbeleid en het initiatief de wijkeconomie versterkt.


    •   De GMR ziet geen rol inzake transformatie van bestaande (leegstaande) kantoorgebouwen op
        solitaire kantoorlocaties naar andere functies (zoals woningbouw, tijdelijke opvang, etc). Het
        initiatief hiertoe ligt bij gebouweigenaren en de afzonderlijke gemeenten




                                                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    5.   Uitgangspunten voor (perifere) detailhandel

5.1 Algemeen
•   Onder detailhandel vallen bedrijven die fysieke goederen voor persoonlijk gebruik aan de
    consument leveren – dus niet voor bedrijfsmatig gebruik. In de spreektaal gaat het om winkels.
•   De regionale structuur voor detailhandel bestaat uit reguliere detailhandel en perifere en
    grootschalige detailhandel (PDV/GDV)
•   Reguliere detailhandel: Onder reguliere detailhandel wordt verstaan de detailhandel die in
    winkelgebieden in de bebouwde kom is gevestigd. Elk winkelgebied dat deel uitmaakt van de
    reguliere detailhandel wordt geografisch begrensd tot het gebied waarin de ter plaatse geldende
    ruimtelijke voorschriften detailhandel toestaan.
•   PDV/GDV: Er zijn twee redenen om detailhandel buiten reguliere winkelgebieden te vestigen:
    volume of veiligheid. Op alle perifere winkellocaties (d.w.z. winkellocaties buiten de reguliere
    detailhandelsgebieden) is detailhandel in de PDV/GDV-branches enkel toegestaan als die ruimtelijk
    niet inpasbaar is in de reguliere detailhandel.

•   Het RPW 2025-2028 richt zich op (boven)regionale opgaven voor detailhandel. Dit betekent dat
    initiatieven onder een bepaalde omvang (nader beschreven in dit hoofdstuk) onder lokale
    besluitvorming valt.

•   Het recent uitgevoerde Koopstromenonderzoek Oost-Nederland leidt niet tot nieuwe inzichten
    inzake reguliere en perifere/grootschalige detailhandel.




                                                                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>5.2 Spelregels van het regionaal beleid voor PDV/GDV

In deze paragraaf worden de spelregels van het regionaal beleid voor perifere en grootschalige
detailhandel uiteengezet. Daarbij zijn de volgende zaken van belang:
• Het onderscheid tussen perifere detailhandelsvestigingen (PDV) en grootschalige
    detailhandelsvestigingen (GDV). Het onderscheid tussen PDV en GDV wordt in het RPW 2025-
    2028 in een bijlage nader toegelicht.
•   Het onderscheid tussen lokaal en (boven)regionaal verzorgende PDV/GDV-locaties. De afspraken
    in dit RPW gelden voor PDV/GDV-locaties met meer dan 1.500 m² bruto-vloeroppervlakte (bvo) aan
    detailhandel. Dit zijn de PDV/GDV-locaties met een regionaal of bovenregionaal verzorgingsgebied.
    Gemeenten maken zelf de afweging over het toestaan van detailhandelsvestigingen kleiner dan
    1.500 m².
•   Het onderscheid tussen de regionale concentratiegebieden voor perifere en grootschalige
    detailhandel (vanaf nu: de concentratiegebieden), overige PDV/GDV-locaties met winkels groter
    dan 1.500 m² (vanaf nu: de overige PDV/GDV locaties) en solitaire vestigingen met meer dan 1.500
    m² bvo. Een overzicht van deze locaties wordt in het RPW 2025-2028 als bijlage toegevoegd.

De spelregels voor PDV/GDV-locaties luiden als volgt:
• Elke winkel op een PDV/GDV-locatie in de regio (concentratiegebieden en overige PDV/GDV-
    locaties) moet een minimale omvang hebben van 1.500 m² bruto-vloeroppervlakte (bvo). Voor
    vestiging van winkels kleiner dan 1.500 m² op deze locaties is regionale afstemming vereist.

•   Voor de vestiging van GDV op perifere detailhandelslocaties geldt volgens de provinciale verordening
    een nee, tenzij-beleid. Voor toelating van GDV is regionale afstemming een vereiste.

•   In het RPW 2017-2021 zijn de regionale concentratiegebieden voor PDV/GDV aangewezen. Elk
    concentratiegebied wordt geografisch begrensd tot het gebied waarin de ter plaatse vigerende
    ruimtelijke voorschriften vormen van detailhandel toestaan. Dit zijn de locaties, waarvan regionaal is
    afgestemd dat deze een regionaal belang dienen. Deze aanwijzing blijft daarom van kracht. Nieuwe
    PDV/GDV-vestigingen groter dan 1.500 m² moeten zich in een van deze concentratiegebieden
    vestigen. In het RPW 2025-2028 wordt een overzicht van deze locaties toegevoegd.

•   Alleen op Centerpoort-Nieuwgraaf/Graafstaete in Duiven is nog de mogelijkheid om – binnen de
    vastgestelde grenzen en branchering van het gebied – het aantal vierkante meters detailhandel uit te
    breiden (zie Bijlage V).De andere concentratiegebieden zijn planologisch vol. Hier is vestigingen van
    nieuwe detailhandel enkel toegestaan:
        o indien dit ruimtelijk mogelijk is, zonder uitbreiding van het aantal vierkante meters (met
            uitzondering van Centerpoort-Nieuwgraaf/Graafstaete in Duiven);
        o indien de vestiging ruimtelijk gezien niet inpasbaar is in de reguliere winkelgebieden van de
            regio;
        o indien vestiging bijdraagt aan het voorzieningenniveau van de gemeente en/of de regio; en
        o indien er geen zwaarwegende argumenten zijn in te brengen die als in strijd met een goede
            ruimtelijke ordening kunnen worden gezien, in het bijzonder volume of veiligheid.
        o Daarnaast is in het bestemmingsplan Elst Aamsepoort Zuid (de locatie Intratuin) een
            afwijkingsmogelijkheid opgenomen, waarmee het aantal m² met nog maximaal 2.000 m²
            uitgebreid kan worden. Deze mogelijkheid blijft bestaan.

•   Buiten de concentratiegebieden worden geen nieuwe PDV/GDV-vestigingen groter dan 1.500 m² bvo
    meer toegestaan, tenzij hier om onderbouwde redenen en na regionale afstemming van afgeweken
    wordt. Deze regel geldt daarmee ook voor nieuwvestiging op de overige PDV/GDV- locaties.

•   Ten aanzien van de lokale PDV-vestigingen (dit zijn vestigingen met minder dan 1.500 m² bvo buiten
    de reguliere winkelgebieden) wegen de gemeenten zelf af of nieuwe detailhandel kan worden
    toegestaan. Het kan gaan om solitair gevestigde winkels of om clusters van winkels. Ook is regionale
    afstemming vereist op het moment dat door uitbreiding een bestaande PDV/GDV-vestiging buiten de
    concentratiegebieden groter wordt dan 1.500 m² bvo.

                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>•   In het geval van bedrijfsbeëindiging van solitair gevestigde perifere detailhandelsvestigingen,
    wordt het gebruik ‘bevroren’. Dit betekent dat de bestaande vestiging en het bestaande gebruik
    worden gehandhaafd, maar dat er geen vierkante meters detailhandel meer kunnen worden
    toegevoegd. Het continueren van de bestaande winkel blijft daarmee toegestaan, zolang de
    branchering hetzelfde blijft. Indien er op een dergelijke locatie sprake is van langdurige leegstand,
    dan gaat de gemeente op een logisch moment, zoals actualisatie van het omgevingsplan, over op
    het wegnemen van de detailhandelsbestemming.


Bovenstaande afspraken hebben betrekking op detailhandelsinitiatieven. Daarnaast worden ook
afspraken gemaakt over harde en zachte plancapaciteit voor PDV/GDV. De volgende afspraken uit het
RPW 2017-2021 en het RPW 2021-2024 om vraag en aanbod voor perifere detailhandel in evenwicht te
brengen, worden in het nieuwe RPW gehandhaafd.
• Afspraak 1 - De gemeenten hebben besloten om alle zachte plannen voor perifere detailhandel niet
    te benutten, tenzij er sprake is van lokaal niet-bediende marktruimte.
• Afspraak 2 - Er wordt geen gebruik gemaakt van afwijkingsmogelijkheden in gemeentelijke
    ruimtelijke voorschriften, tenzij anders aangegeven in dit RPW.
• Afspraak 3 - De gemeenten met een schrapopgave ten aanzien van de harde plancapaciteit voor
    PDV-locaties (Beuningen, Druten en Zevenaar) hebben hierover nadere afspraken gemaakt met de
    regio en de provincie over door partijen gedragen en economische acceptabele oplossingen.
    Wanneer in de toekomst blijkt dat er toch nog verborgen harde plancapaciteit is binnen een
    gemeente, dan zal deze gemeente zich inspannen om deze ruimte zo spoedig mogelijk uit de markt
    te nemen en de planologische maatregelen nemen die daarvoor nodig zijn.



5.3 Spelregels van het regionaal beleid voor reguliere detailhandel
•   Elk regulier winkelgebied wordt geografisch begrensd tot het gebied waarin de ter plaatse geldende
    ruimtelijke voorschriften detailhandel toestaan.

•   Voor nieuwe detailhandelsinitiatieven kleiner dan 1.500 m² bvo in de reguliere winkelgebieden is
    geen regionale afstemming nodig.
•   Voor nieuwe detailhandelsinitiatieven groter dan 1.500 m² bvo is alleen regionale afstemming
    noodzakelijk bij:
        o een initiatief in de niet-dagelijkse detailhandel in de lokaalverzorgende reguliere
             winkelgebieden.
        o een initiatief in de dagelijkse detailhandel buiten de reguliere winkelgebieden (in het RPW
            2025-2028 wordt een overzicht toegevoegd van de betreffende locaties).
•   Voor nieuwe detailhandelsinitiatieven groter dan 1.500 m² bvo in de (boven)regionaalverzorgende
    reguliere winkelgebieden volstaat een melding aan het IOW.

•   Initiatieven kunnen voor regionale afstemming zowel door gemeenten als door andere partijen
    worden voorgedragen.
•   In leegstaande winkelpanden in de reguliere winkelgebieden kunnen bedrijfsmatige activiteiten
    anders dan winkels worden toegestaan, mits dit niet in strijd is met het vigerende omgevingsplan.
    Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het verlichten van de schaarste aan ruimte voor werken.




                                                                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>            6.   Uitgangspunten voor campussen

            De campussen in de Groene Metropoolregio zijn een magneet voor talent, ondernemerschap en
            investeerders. Innovatie en kennisontwikkeling op de campussen in de GMR staat aan de basis van de
            doorontwikkeling van de regionale topsectoren energy, health en hightech. Om deze kracht als regio
            maximaal te benutten, is het zaak de positie van de campussen verder te versterken en ervoor te zorgen dat
            campussen integraal onderdeel worden van de regionale werklocatiestructuur. Dit betekent dat de
            werklocaties in de regio een natuurlijke vestigingslocatie worden voor spin-outs van de campussen, zodat er
            regionaal voldoende ruimte geboden wordt aan innovatieve bedrijven die onderdeel zijn van de regionale
            topsectoren.




        •   De afspraken in het RPW zijn gericht op de campussen met een (boven)regionaal belang. Het
            ministerie EZK onderscheidt daarin NovioTech Campus als een volwassen campus en Campus
            Heijendaal als een groeicampus4. Daarnaast identificeren we binnen de GMR ook de campussen in
            Arnhem: IPKW,Arnhems Buiten en Kenniscampus Arnhem-Velp.

        •   Voor een duurzame economische ontwikkeling en het innovatieve vermogen van de regio is het van
            belang dat de positie van de campussen verder wordt versterkt in zowel economisch als ruimtelijk
            opzicht. Dat betekent dat er regionaal aandacht moet zijn voor het faciliteren van voldoende ruimte
            voor innovatieve bedrijvigheid in onze health, hightech en energy ecosystemen én dat er op de
            bestaande campussen in de steden gezamenlijk met het Rijk en de provincie (meer) geïnvesteerd
            moet worden in:
            1. Het vergroten van de beschikbare ruimte voor bedrijvigheid én benodigde faciliteiten (zoals lab-
            en onderzoeksfaciliteiten):


4
    Inventarisatie campussen 2023.
                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>    2. Het verbeteren van belangrijke ruimtelijke randvoorwaarden (zoals de bereikbaarheid via het
    OV);
    3. Blijvend ondersteunen en ontwikkelen van programma’s gericht op business support,
    samenwerking, projectontwikkeling, innovatie en kennisdeling binnen onze innovatieve
    ecosystemen.

•   De kwantitatieve en kwalitatieve behoefte op en rond de campussen vraagt om meer campus- en
    ecosysteem gerelateerde ruimte. Deze groei kan vanwege beperkte ruimte op de locaties niet
    alleen op de campussen zelf gefaciliteerd kunnen worden, maar vraagt ook ruimte op bestaande
    bedrijventerreinen en nieuwe ontwikkellocaties in omliggende (regio)gemeenten.


•   Doorontwikkeling van de campussen en het vergroten van de bijdragen van de campussen aan de
    regionale economie vraagt niet alleen om fysieke ruimte, maar ook om sociaaleconomische
    programmering. De GMR zal hier geen rol in spelen. Dit ligt vooral bij de gemeenten Arnhem en
    Nijmegen en The Economic Board.




                                                                                                 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Planning RPW proces




                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Reeds gemaakte afspraken inzake RPW

Verstedelijkingsakkoord
In het Verstedelijkingsakkoord ‘Meer landschap meer stad’ is samen met de Regio Foodvalley,
provincies Gelderland en Utrecht en drie waterschappen afspraken gemaakt met het Rijk om tot en met
2040 in beide regio’s de leefomgeving, economie en bereikbaarheid te versterken en 100.000 nieuwe
woningen te bouwen (november 2022). De afspraken die hierin gemaakt zijn blijven ook voor het nieuwe
RPW belangrijke uitgangspunten. Voor de bouwsteen Economie staat in het Verstedelijkingsakkoord o.a.
het volgende:

De verstedelijking van de regio vraagt om voldoende arbeidsplaatsen om te voorzien in
werkgelegenheid voor de groeiende bevolking en de hoge uitgaande arbeidspendel terug te dringen. Op
dit moment gaan wij ervan uit dat daarvoor de realisatie van 100.000 extra arbeidsplaatsen en een
daarvoor passend economisch milieu nodig zijn.
- Wij ambiëren een regio te zijn die economisch, ecologisch en sociaal tot bloei komt in de komende
     20 jaar. Het uitbouwen en versterken van de sectoren Food, Health, Higtech en Energy in balans
     met de omgeving past daarbij rekening houdend met een transitie naar een circulaire en
     klimaatneutrale economie;
- We zetten in op energieneutraal of energieleverend ontwikkelen. De nieuwe economie kenmerkt
     zich door biobased en circulair denken en werken. We houden rekening met extra ruimte voor
     bedrijvigheid die onder andere nodig is voor de transformatieperiode naar een klimaatadaptieve,
     energieneutrale en circulaire economie;
- We benaderen dit als een stevige opgave én een uitdaging omdat de ruimte beperkt is. We benutten
     bestaande werklocaties optimaal voordat we nieuwe aanleggen. We zetten daarbij ook in op de
     aanpak van leegstand, herstructurering en verdichting en kwaliteitsverbetering van
     bedrijventerreinen;
- Bestaande werkgebieden en bedrijventerreinen met een excellente bereikbaarheid willen we
     verdichten, intensiveren en verduurzamen. We zetten in op versterking van kennisclusters en
     werklocaties die goed met elkaar verbonden zijn;
- We zetten in op een divers en samenhangend aanbod met voldoende ruimte voor logistiek,
     watergebonden bedrijven, kleinschalige lokale bedrijvigheid, multifunctionele woonwerkmilieus en
     bedrijven in de hogere milieucategorie (onder andere vanwege transitie naar circulaire en
     klimaatneutrale economie).


Economie van de Toekomst
‘Hoe ziet de economie eruit in 2040?’ Die vraag staat centraal in ‘Koersdocument Economie van de
Toekomst’ dat is vastgesteld in 2023. Hiermee wordt inzicht geboden in de huidige economie en de
lange termijnontwikkelingen voor onze regio. Hierin is vastgelegd wat voor economie we willen zijn en
welke (ruimtelijke) consequenties hieraan verbonden zijn. De zes leidende principes zijn:

    1. Economische beleid concentreert zich op de topsectoren Health, Hightech en Energy.
Logistiek is een belangrijke sector en is randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van de andere
sectoren, in die context blijven we daarop inzetten. De regionale topsectoren (Health, Hightech,
Energy) zijn, samen met logistiek, goed voor een significant aandeel van de bedrijven en banen. Met
deze regionale topsectoren kan de regio het verschil maken, uiteraard blijft het daarnaast belangrijk om
de basis op orde te houden voor en te investeren in het brede MKB. (Ruimtelijke) consequenties die de
keuze voor dit principe met zich mee kan brengen:




                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    -   Ruimtelijk en met betrekking tot de arbeidsmarkt voorrang voor innovatiemilieus (campussen,
        innovatiedistricten, binnenstedelijk) en kennisontwikkeling.
    -   Ruimte en arbeidsmarkt voor maakindustrie (scale-ups, mkb, specifieke en reguliere
        bedrijventerreinen) staan centraal in de relatie tot de regionale topsectoren en de ambitie om
        circulaire topregio te worden.
    -   Ruimte en arbeidsmarkt voor logistiek/distributie (platformeconomie, specifieke
        bedrijventerreinen) is zoveel mogelijk ondersteunend aan de regionale topsectoren en
        bevoorrading van de regio.

    2. Economisch beleid en activiteiten hebben consequent aandacht voor circulariteit en dragen
       hier zoveel als mogelijk aan bij. (Ruimtelijke) consequenties die de keuze voor dit principe met
       zich mee kan brengen:
    - Economisch beleid en -activiteiten nemen circulariteit mee als belangrijk streven.
    - In de regio wordt rekening gehouden met aan- en afvoer, opslag en verwerking van grond-
       stoffenstromen, hiervoor is ook ruimte beschikbaar voor hoge milieucategorie
       bedrijventerreinen.
    - Er wordt voldoende ruimte geboden aan hoge milieucategorieën (HMC), in de circulaire
       economie zijn dit juist de bedrijven die hard nodig zijn om ervoor te zorgen dat gebruikte
       producten en materialen weer opgewaardeerd kunnen worden tot grondstof die opnieuw
       (hoogwaardig) kan worden gebruikt.
    - In de regio is ruimte bestemd voor circulaire initiatieven om deze van de grond te laten komen.

    3. De ontwikkeling van de regionale economie is gebaseerd op de principes van Brede
       Welvaart. De Groene Metropoolregio gaat voor een gebalanceerde economische groei.
       Economie is daarnaast noodzakelijk om (mede) invulling te kunnen geven aan
       maatschappelijke opgaven. Dit vraag om een integrale benadering met alle opgaven van de
       Groene Metropoolregio. (Ruimtelijke) consequenties die de keuze voor dit principe met zich
       mee kan brengen:
    - Economische ontwikkeling dient de balans met natuurlijk landschap, aantrekkelijk wonen en
       ontspannen leefkwaliteit te behouden.
    - Economische ontwikkeling dient significant bij te dragen aan maatschappelijke opgaven
       (missies).

    4. Om in balans te groeien zet de Groene Metropoolregio in op het verduurzamen van de pendel
       en balans in de toename van huishoudens en arbeidsplaatsen, zodat de pendel niet
       verder toeneemt en de beroepsbevolking ook kan werken binnen de eigen regio. .
       (Ruimtelijke) consequenties die de keuze voor dit principe met zich mee kan brengen:
    - Nieuwe economische activiteiten / werkplekken dragen mogelijk bij aan een afnemende
       uitgaande pendel van de beroepsbevolking (naar werk buiten de regio) en het behoud van
       talent.
    - Verstedelijking leidt niet alleen direct, maar ook indirect tot een additionele ruimtevraag. Voor de
       mensen die hier wonen worden ook plekken om te werken gecreëerd, door acquisitie van en
       ruimte voor bedrijvigheid.

    2. Economische ontwikkeling vraagt om ruimte, het gebruik hiervan is slim en duurzaam
Vrijwel iedere economische ontwikkeling heeft een ruimtebehoefte en ruimte is schaars binnen de
Groene Metropoolregio. Bij een ruimtevraag wordt, in lijn met de verstedelijkingsstrategie en het
Regionaal Programma Werklocaties (RPW), eerst gekeken naar bestaande en dan pas naar
nieuwe ruimte. (Ruimtelijke) consequenties die de keuze voor dit principe met zich mee kan
brengen:




                                                                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    -   Toenemende herstructurering van bedrijventerreinen.
    -   Toename in meerlaagse bedrijfsruimtes.
    -   Toename in menging van werken met wonen (en andere functies).
    -   Actieve rol van de overheid bij (het optimaliseren van) ruimtegebruik.

     3. Economische ontwikkeling vraagt om een actieve bevordering van de arbeidsmarkt
Arbeid en talent zijn belangrijke voorwaarden voor economische ontwikkeling. Om de gewenste
richting te kunnen geven aan deze ontwikkeling wordt de (toekomstige) arbeidsmarkt hierop
(bij)gestuurd. (Ruimtelijke) consequenties die de keuze voor dit principe met zich mee kan brengen:
     - Investeren in leven lang ontwikkelen.
     - Inspanning op het activeren van onbenut arbeidspotentieel.
     - Inspanning op het aantrekken en behouden van (internationaal) talent
     - Afnemende uitgaande pendel.


Regioarrangement
Eind 2023 is het regioarrangement vastgesteld, hierin geven provincie, de regio, de 18 regiogemeenten
en de drie waterschappen hun gezamenlijke perspectief op hoe ze alle opgaven de komende 20 tot 30
jaar in samenhang gaan aanpakken. Voor economie was Economie van de Toekomst hiervoor de input.

De volgende thema’s komen daarbij aan bod:.

Herstructurering en verdichting;
- Behoud en groei van het aantal banen passend bij de bevolking in de regio.
- Regionale afspraken over herstructurering van bestaande voorraad, zodat niet alle ruimtevraag bij
   nieuwbouw terechtkomt.
- Ruimtewinst behalen op nieuw aan te leggen terreinen en herstructurering van werklocaties door
   gezamenlijke faciliteiten en planologische sturing.
- De juiste bedrijven naar de juiste plaats brengen; strijdig gebruik op werklocaties tegen gaan om zo
   ruimte voor bedrijven te creëren en informele werklocaties inzetten om schuifruimte te creëren.
- Herstructurering van bestaande voorraad opnemen in een nieuw RPW.

Circulariteit
- Koesteren en behouden van hmc-locaties.
- Meer inzicht in de ruimtevraag circulair
- Prioritering van de circulaire opgave.

Logistiek
- Lokale logistiek; inzetten op de ontwikkeling van stadsdistributiehubs (cityhubs) aan de rand van de
    stad.
- Lokale en regionale logistiek; ruimte voor regionaal gevestigde logistieke bedrijven, waardoor
    schuifruimte ontstaat op bestaande werklocaties voor onder andere cityhubs. Voor de
    uitbreidingsruimte kijken we naar locaties geclusterd rondom bestaande werklocaties en nabij de
    snelwegen.
-    Bovenregionale logistiek; ruimte voor de activiteiten van bestaande logistieke ondernemers. Voor
    ondernemers buiten de regio bieden we alleen ruimte als zij aantoonbare ondersteunende
    (logistieke) opgaven vervullen ten behoeve van de topsectoren health, hightech en energy. Nieuwe
    uitbreiding kan landen op Knoop EMZ en Knoop Nijmegen.
- Uitgifte logistieke kavels vraagt ook om voorzieningen.




                                                                                                      24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>-   Nieuwe ruimte zetten we zo efficiënt mogelijk in (ruimtewinst in de uitgifte van nieuwe logistieke
    kavels).

Campussen en innovatiemilieus
- Ruimte voor ontwikkeling is cruciaal voor de verder groei van het innovatieve ecosysteem op en
   rond de bestaande campussen en op innovatieve werklocaties in de regio. Dus bestaande ruimte
   slim benutten en waar mogelijk uitbreiden.
- Een optimale en duurzame bereikbaarheid van de campussen op fiets en met openbaar vervoer.
- Voorzieningen voor levendigheid en aantrekkelijkheid campussen en de ruimte daaromheen.




                                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 – Toelichting vervangingsvraag bedrijventerreinen

In het RPW 2021-2024 werd nog geen regionale vervangingsvraag verwacht als gevolg van
transformatie van bedrijventerrein. Intussen is duidelijk dat er wel degelijk sprake is van
vervangingsvraag met regionale consequenties. Deze vervangingsvraag moet in het RPW 2025-2028
dus opgenomen worden in de programmering. In de periode t/m 2040 bedraagt de vervangingsvraag
naar verwachting in totaal 105 hectare.

Een rondvraag bij de gemeenten heeft de volgende informatie opgeleverd over de te verwachten
vervangingsvraag als gevolg van transformatie van bedrijventerreinen (zie ook onderstaande Tabel :
• In de periode t/m 2030 wordt 47 hectare vervangingsvraag verwacht. Daarvan is 22,5 hectare
    klassiek-gemengd en 24,5 hectare maakindustrie. De 31 hectare Rijnpark is voorlopig 50/50 verdeeld
    over beide werkmilieus.
• Voor de periode 2031 t/m 2040 staat nog eens 57 hectare klassiek-gemengd werkmilieu op de
    nominatie voor transformatie. Dat maakt het totaal aan vervangingsvraag t/m 2040 minimaal 105
    hectare
• Daarnaast wordt door gemeenten aangegeven dat er over nog eens 47 hectare bedrijventerrein
    wordt gesproken over transformatie, maar dat is nog niet concreet genoeg om als vervangingsvraag
    op te nemen.
• De gebiedsontwikkeling van Winkelsteeg in Nijmegen is geen onderdeel van de hierboven
    benoemde transformatieplannen, omdat niet bekend is wat de exacte vervangingsvraag is. De reden
    hiervoor is dat Winkelsteeg een gemengde woon-werklocaties wordt en er dus wel ruimte voor
    werken behouden blijft.
Tabel Vervangingsvraag.
Gemeente Bedrijventerrei Vervangingsvraag 2024- Vervangingsvraag 2031-
                           n                        2030                        2040
   Arnhem            Rijnpark                   31,0 ha                      6,5 ha*
Beuningen             solitaire                  1,5 ha                            -
               bedrijfslocatie
Beuningen             solitaire                       -                      5,5 ha
              bedrijfslocaties
    Druten   De Ruijterstraat                    2,5 ha                            -
  Heumen          Taaiendijk                     9,0 ha                            -
Lingewaar          Polseweg                      3,0 ha                            -
         d
 Zevenaar          Mercurion                          -                     13,0 ha
 Zevenaar           Tatelaar                          -                     10,0 ha
 Zevenaar          Zuidspoor                          -                     22,0 ha
    Totaal                                      47,0 ha                     57,0 ha
*In de herontwikkeling van het gebied wordt een deel gecompenseerd met ruimte voor werken




                                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>