<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>      Ontwerpbegroting 2016
   en meerjarenbeeld 2017-2019

Metropoolregio Rotterdam Den Haag




                1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave


Inleiding                                            4

Leeswijzer                                           5

1.     Samenhang en opbouw begroting MRDH            6
     1.1   Introductie                               6
     1.2   Vervoersautoriteit                        6
     1.3   Economisch Vestigingsklimaat              6
     1.4   Organisatie en bedrijfsvoering            7
     1.5   Financiën                                 8

2.     Vervoersautoriteit                           10
     2.1   De inhoudelijke ambities                 10
     2.2   De financiële structuur                  11
     2.3   Programma Verkeer                        11
     2.4   Programma Openbaar Vervoer               15

3.     Programma Economisch Vestigingsklimaat       20
     3.1   Werklocaties                             22
     3.2   Smart Infrastructure                     22
     3.3   Branding                                 23
     3.4   Clustervorming                           24
     3.5   Financiering                             25
     3.6   Onderwijs en arbeidsmarkt                26
     3.7   Bereikbaarheid                           27
     3.8   Economie landelijk gebied                28

4. Samenwerkingsverbanden                           30
     4.1   Bereik!/DVM Zuidvleugel                  30
     4.2   DOVa (voormalig SkVV)                    30

5.     Paragrafen                                   31
     5.1   Financiering                             31
     5.2   Verbonden partijen                       32
     5.3   Weerstandsvermogen en risico's           33
     5.4   Onderhoud kapitaalgoederen               35
     5.5   Salariskosten                            36
     5.6   Investeringen                            36

6      Staat van fondsen 2016-2019                  38


                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>7.   Inwonerbijdrage per gemeente                       39

8.   Besluit                                            40

Bijlage 1: Kostenverdeelstaat 2016-2019 gecomprimeerd   41




                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
Voor u ligt de ontwerpbegroting voor de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) voor 2016.
Het is een integrale begroting met daarin de programmabegrotingen voor Verkeer, Openbaar
Vervoer en Economisch Vestigingsklimaat. Ook de samenwerkingsverbanden waarvoor de MRDH
penvoerder is, worden als een apart programma in beeld gebracht.

De afschaffing van de Wet gemeenschappelijke regelingen-plus en de oprichting van de
gemeenschappelijke regeling MRDH liggen nog maar kort achter ons (december 2014). Voor 2015
was een beleidsarme begroting opgesteld, die nog in overwegende mate steunde op de eerder
opgestelde begrotingen van de stadsregio Rotterdam en het Stadsgewest Haaglanden. In de nu
voor u liggende begroting voor 2016 is een flinke stap vooruit gezet in de integratie van de
begrotingsopzet en uniformering van de budgettering. Tegelijkertijd wordt uitvoering gegeven aan
de gemaakte afspraak dat de investeringsprogramma’s verkeer en vervoer van de beide
voormalige stadsregio’s tot en met 2017 gescheiden inzichtelijk blijven. Nadat deze begroting is
vastgesteld zal afstemming met de gemeentelijke controllers plaatsvinden of deze begroting de
gemeenten voldoende inzicht geeft. De uitkomsten hiervan kunnen dan meegenomen worden bij
de opstelling van de begroting 2017.

De voorliggende ontwerpbegroting sluit aan bij de inhoudelijke uitgangspunten van de MRDH,
zoals die zijn geformuleerd in de Strategische Bereikbaarheidsagenda en de Agenda Economisch
Vestigingsklimaat. Deze uitgangspunten zijn in 2014 door de 24 1 gemeenten in het MRDH-gebied
vastgesteld. In de loop van 2015 worden de inhoudelijke documenten in samenspraak met de 23
deelnemende gemeenten nader uitgewerkt, waardoor een nog sterkere verbinding zal ontstaan
tussen de beleidsdoelen, de concrete activiteiten en de daarvoor gereserveerde budgetten.

Niet alleen inhoudelijke ambities vinden hun weg in de begroting. Ook ten aanzien van de
bedrijfsvoering worden ambities geformuleerd. Diverse taken zullen kwalitatief beter, doeltreffender
en doelmatiger georganiseerd worden. Een digitaliseringsslag van werkprocessen past in dat
streven. Hiertoe wordt in 2015 een werkplan opgesteld. In 2015 en 2016 wordt dat plan uitgevoerd.
Het uitgangspunt daarbij is dat de apparaatslasten binnen de gestelde kaders blijven. Deze kaders
maken deel uit van de Kadernota MRDH begroting 2016, die op 6 maart 2015 is vastgesteld door
het algemeen bestuur.
De ontwerpbegroting 2016 is gebaseerd op deze vastgestelde budgettaire kaders. De
inwonerbijdrage stijgt ten opzichte van de begroting 2015 met 0,75% naar € 2,47 per inwoner; voor
2016 is dat een totaalbedrag van € 5,7 miljoen. Van die € 2,47 wordt voor maximaal € 1,01 ingezet
voor de dekking van de apparaatslasten. De resterende € 1,46 wordt ingezet voor de dekking van
de programma’s en projecten voor het economisch vestigingsklimaat.

De Brede Doeluitkering (BDU) voor verkeer en vervoer is de belangrijkste dekking voor de kosten
van de programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer. De geraamde lasten bedragen in 2016
€ 643,2 miljoen. In 2016 is daarvoor € 589,3 miljoen beschikbaar aan BDU middelen en € 44,2
miljoen uit het Fonds Bereikbaarheidsoffensief voor de Randstad in Haaglanden (BOR-fonds). De
negen gemeenten van het voormalige Stadgewest Haaglanden stellen aanvullend een bedrag voor
Verkeer en Openbaar Vervoer beschikbaar van € 9,148 per inwoner, in totaal € 9,7 miljoen. Dit
bedrag komt uitsluitend ten goede aan het Investeringsprogramma Verkeer en Vervoer van het
voormalige Stadsgewest Haaglanden. Deze werkwijze geldt conform afspraak tot en met 2017.

Vanwege de beperkte termijnen voor het opstellen van de begroting 2016 wordt er een fasering in
de besluitvorming van het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa) aangebracht.


1
 In 2014 waren 24 gemeenten betrokken bij de oprichting van de MRDH. Per 1 januari 2015 zijn Bernisse
en Spijkenisse gefuseerd tot de nieuwe gemeente Nissewaard. Daarom kent de MRDH sinds 2015 23
deelnemende gemeenten.

                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De financiën zoals opgenomen in de programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer vormen de
financiële kaders voor het IPVa 2016.
Het uitgewerkte investeringsprogramma zal gelijktijdig met de begroting 2016 in het algemeen
bestuur van 3 juli 2015 worden vastgesteld.


Leeswijzer
Hoofdstuk 1 bevat een introductie van de integrale ambitie en activiteiten van de MRDH en
daaraan gekoppeld een overzicht van de integrale begroting.

Hoofdstuk 2, 3 en 4 bevatten de programma’s voor Verkeer, Openbaar Vervoer, Economisch
Vestigingsklimaat en de samenwerkingsverbanden waarvoor de MRDH penvoerder is. Hierbij
wordt antwoord gegeven op drie vragen:
    • 'Wat willen we bereiken?'
        In deze alinea wordt aangegeven wat we in 2016 willen bereiken.
    • 'Wat gaan we daarvoor doen?'
        Hierbij gaan we in op de activiteiten die worden uitgevoerd om de eerder genoemde
        doelstellingen te bereiken. Deze worden toegelicht op het niveau van de beleidsmatige
        inspanningen.
    • 'Wat gaat dat kosten?'
        In deze alinea maken we onderscheid in programmalasten en apparaatslasten.

Hoofdstuk 5 bevat de in het Besluit Begroting en Verantwoording 2 (BBV) verplicht gestelde
paragrafen.

Hoofdstuk 6 bevat de in het Besluit Begroting en Verantwoording 3 (BBV) verplicht gestelde overige
onderdelen.

Hoofdstuk 7 bevat een nadere toelichting op de inwonerbijdrage.




2
 en 3 De Gemeentewet en de Provinciewet schrijven voor dat elke gemeente en elke provincie jaarlijks
begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
bevat de regelgeving daarvoor. Op basis van de wet geldt het BBV ook voor gemeenschappelijke regelingen
zoals de MRDH.


                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.     Samenhang en opbouw begroting MRDH

1.1    Introductie

De 23 gemeenten verenigd in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werken aan een
duurzame internationale Metropoolregio Rotterdam Den Haag waarin bewoners en bedrijven zich
optimaal kunnen ontplooien, (internationale) bezoekers zich welkom voelen en belangrijke
bestemmingen eenvoudig en goed bereikbaar zijn. Het is de ambitie van de MRDH om de
internationale concurrentiepositie te versterken. Hiervoor bundelen de 23 gemeenten van de
Metropoolregio hun krachten om het gebied beter bereikbaar te maken en het economisch
vestigingsklimaat te versterken. De inhoudelijke agenda’s van de Vervoersautoriteit en
Economisch Vestigingsklimaat zijn leidend om deze ambitie te realiseren.

De MRDH opereert binnen het bestuurlijke en maatschappelijke netwerk van gemeenten,
bedrijfsleven, kennisinstellingen, financiers, provincie, Rijk en internationale organisaties.
Resultaatgerichte samenwerking tussen en met deze partijen is het uitgangspunt. De MRDH
initieert, agendeert, coördineert en financiert.


1.2    Vervoersautoriteit

Het verbeteren van de bereikbaarheid in de metropoolregio is één van de centrale strategieën om
de ambitie te realiseren. Door het versterken van de interne bereikbaarheid kunnen de kwaliteiten
van de verschillende deelgebieden binnen de MRDH optimaal worden benut. En door het
versterken van de externe bereikbaarheid, internationaal en nationaal kan de economische relatie
met andere economische zwaartepunten in Nederland en daarbuiten worden versterkt.
Samenwerking op de schaal van de metropoolregio op het gebied van Verkeer en Openbaar
Vervoer zijn daartoe noodzakelijk.

De Vervoersautoriteit MRDH (Va) geeft uitvoering aan de wettelijke taken op het terrein van
verkeer en vervoer en plaatst dat binnen een breder kader. In 2014 is daarvoor de Strategische
Bereikbaarheidsagenda vastgesteld.

De Strategische Bereikbaarheidsagenda positioneert het verkeer- en vervoersysteem als een
cruciaal onderdeel van de metropoolvorming. Bereikbaarheid en mobiliteit zijn geen doelen op
zich, maar randvoorwaarden voor een economisch vitale, leefbare, duurzame en sociale
ontwikkeling van de Metropoolregio. De bredere doelen van de Metropoolregio ter versterking van
het economisch vestigingsklimaat zijn het uitgangspunt geweest voor het bepalen van de opgaven
voor een succesvol, verkeer- en vervoersysteem. Snellere verbindingen per auto en OV vergroten
het draagvlak voor voorzieningen en de mogelijkheden voor functionele integratie (zakelijke
contacten, woon-werkrelaties, winkelverkeer). De Mainport, Greenports en het cluster van
internationale instellingen nemen een bijzondere plek in binnen de metropoolregio en vragen om
een goede interne en externe bereikbaarheid. Internationale concurrentie en het 'daily urban
system' maken samenwerking op de schaal van de metropoolregio noodzakelijk.


1.3    Economisch Vestigingsklimaat

De economische kansen voor de metropoolregio zijn legio: een sterke internationale oriëntatie, een
diverse economische structuur met zwaartepunten van alle topsectoren, de aanwezigheid van vier
topuniversiteiten en meerdere hogescholen en de aanwezigheid van natuur vlakbij de grootste
stadscentra, maken dat dit gebied een zeer goede uitgangspositie heeft in de internationale
concurrentieslag tussen metropolen.


                                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ondanks die goede uitgangspositie blijven de economische prestaties achter bij vergelijkbare
regio's in Nederland. Onze economie groeit minder hard dan in de Metropoolregio Amsterdam en
de Metropoolregio Eindhoven. De grote steden in de MRDH kampen met een hardnekkige
werkloosheid, ruim boven het landelijk gemiddelde. En meerdere belangrijke, beeldbepalende
economische sectoren staan aan de vooravond van een grote vernieuwingsslag. De Agenda
Economisch Vestigingsklimaat benoemt globale trends die kansen bieden, maar ook vragen om
gezamenlijke actie.

1.4    Organisatie en bedrijfsvoering

De organisatie van de MRDH krijgt vorm vanuit de samenwerkende gemeenten. Dit uitgangspunt
past zowel bij de wens tot zo laag mogelijke kosten (onder andere in relatie tot de
inwonerbijdrage), als bij de gedachte dat regionale samenwerking een taak is van de deelnemende
gemeenten zelf. Daarom zijn in bestuurlijk opzicht alle deelnemende gemeenten vertegenwoordigd
in het algemeen bestuur, in de bestuurscommissies en in de adviescommissies. De directie van de
ambtelijke organisatie moet op voet van gelijkwaardigheid op bestuurs- en directieniveau
verbindingen kunnen leggen. De gemeenten zijn tevens verbonden met de ambtelijke organisatie
van de MRDH door medewerkers te detacheren op functies in de flexibele schil. Daarnaast betrekt
de MRDH voortdurend medewerkers van de gemeenten bij projecten, activiteiten en het
uitstippelen van beleid. Ook op het terrein van bedrijfsvoering in het algemeen, of specifieke
onderdelen daarvan in het bijzonder, opereert de MRDH in een netwerk met de gemeenten.

MRDH-organisatie
De organisatie, onder leiding van de secretaris-generaal, bestaat uit twee inhoudelijke
organisatieonderdelen, de Vervoersautoriteit (Va) en Economisch Vestigingsklimaat (EV), en een
centrale stafafdeling Bedrijfsvoering (Bv). De secretaris-generaal is het eerste aanspreekpunt voor
het dagelijks bestuur en algemeen bestuur en is verantwoordelijk voor het organiseren van het
bestuurlijk opdrachtgeverschap van de MRDH-organisatie. Samen met de directeur Va, de
directeur EV en de manager Bv vormt de secretaris-generaal het directieteam. De MRDH-
organisatie ziet er schematisch als volgt uit:




Vervoersautoriteit
Binnen dit organisatieonderdeel staat de uitvoering van de Strategische Bereikbaarheidsagenda
centraal. Onder de eindverantwoordelijkheid van de directeur Vervoersautoriteit zijn er twee
afdelingen: Verkeer en Openbaar Vervoer.


                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>De dagelijkse leiding van deze afdelingen ligt bij twee managers. De Vervoersautoriteit telt 56 fte,
waarvan 35fte in de vaste kern en 21 fte in de flexibele schil. De ambtelijke inzet wordt betaald uit
de BDU verkeer en vervoer.

Economisch Vestigingsklimaat
EV kenmerkt zich als een regie- en programma-organisatie. De ambtelijke organisatie van dit
organisatieonderdeel bestaat daarom uit een kleine vaste kern, die nauw samenwerkt met de
gemeentelijke diensten van de deelnemende gemeenten. De dagelijkse leiding en de
eindverantwoordelijkheid voor de realisatie van de Agenda Economisch Vestigingsklimaat ligt bij
de directeur Economisch Vestigingsklimaat. Deze is lid en tevens voorzitter van een Directieraad
die uit directeuren/hoofden economie van enkele gemeenten bestaat en die elk verantwoordelijk
zijn voor een inhoudelijk thema of werkveld. Dit organisatieonderdeel bestaat uit 9 fte.

Bedrijfsvoering
De Bedrijfsvoering is gepositioneerd onder de secretaris-generaal. De bedrijfsvoeringsfuncties
omvatten HRM, Communicatie, Financiën & Control, Juridische Zaken, Bestuursondersteuning,
Secretariaat, ICT en Facilitaire Zaken/Huisvesting. Totale ambtelijke capaciteit voor dit onderdeel:
26,1 fte, waarvan 6,5 fte ten laste van de inwonerbijdrage en 19,6 fte ten behoeve van de
Vervoersautoriteit, waarbij voor deze laatste geldt dat dit gelijkelijk wordt verdeeld over de
programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer. De dekking hiervan vindt gelijkelijk plaats uit de
Rotterdamse en Haaglandse BDU fondsen. Facilitaire zaken worden deels door eigen
medewerkers gedaan en deels extern ingekocht.
Voor de eerste drie jaar worden tijdelijk kosten gemaakt als gevolg van de reorganisatie. Het
betreft de plaatsing boven de formatie van medewerkers die om uiteenlopende redenen niet bij
gemeenten konden worden geplaatst, alsmede formatie die nodig is om de organisatie binnen de
MRDH verder vorm te geven, voor zover dat niet in de reguliere formatie is opgenomen. De
omvang van deze tijdelijke extra formatie is begrensd op 6,9 fte over een periode van maximaal
drie jaar. Deze frictiekosten komen volledig ten laste van de BDU.


1.5      Financiën

De begroting 2016 kent een omvang van € 651 miljoen. In de onderstaande tabel is de
totaalbegroting opgenomen en de uitsplitsing over de programma's.


             Programmabegroting 2016            Begroting       Begroting       Begroting       Begroting
                       (euro's)                  2016            2017            2018            2019
Lasten per programma
1. Verkeer                                      165.888.900       54.870.500      44.183.800     101.691.700
2. Openbaar vervoer                             477.371.500      577.456.300     449.295.700     388.603.700
3. Economisch vestigingsklimaat                   5.664.000        5.706.500       5.749.300       5.792.400
4. Samenwerkingsverbanden                         2.554.500        2.554.500       2.554.500       2.554.500
                                       Totaal   651.478.900      640.587.800     501.783.300     498.642.300


Baten per programma
1. Verkeer                                      165.888.900       54.870.500      44.183.800     101.691.700
2. Openbaar vervoer                             477.371.500      577.456.300     449.295.700     388.603.700
3. Economisch vestigingsklimaat                   5.664.000        5.706.500       5.749.300       5.792.400
4. Samenwerkingsverbanden                         2.554.500        2.554.500       2.554.500       2.554.500
                                       Totaal   651.478.900      640.587.800     501.783.300     498.642.300


Resultaat                                                   0               0               0               0




                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt binnen de MRDH is een gedegen financiering. Dit betekent:
    • structurele uitgaven worden met structurele middelen gedekt;
    • er worden geen verplichtingen aangegaan wanneer de bijbehorende dekking daarvoor
       ontbreekt. Middelen worden pas uitgegeven als ze daadwerkelijk in bezit zijn, met dien
       verstande dat een gelimiteerde overplanning van projecten in een jaar mogelijk is, mits de
       begroting over een periode van 10 jaar sluitend is;
    • inkomsten worden conservatief geraamd;
    • er wordt gedegen risicomanagement gevoerd en risico's worden realistisch geraamd (zie
       paragraaf 5.6 over het weerstandsvermogen).

De fluctuaties in de meerjarenramingen worden toegelicht bij de programma’s.




                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.     Vervoersautoriteit

2.1    De inhoudelijke ambities

De Strategische Bereikbaarheidsagenda van de Vervoersautoriteit geeft de ambities weer en werkt
met vijf kernthema’s:
   • concurrerende economie
        werken aan het versterken van de economie door het verbeteren van de interne en externe
        bereikbaarheid van de economische kerngebieden.
        De belangrijkste opgaven vanuit het thema ‘concurrerende economie’ liggen in het
        hoogstedelijk kerngebied en de Mainports/ Greenports. Hier liggen ook de grotere projecten
        van het Bereikbaarheidspakket Zuidvleugel en Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
        (PHS), waarover in het MIRT tussen Rijk en regio goede afspraken zijn gemaakt;
   • verbeteren van de kwaliteit van plekken
        werken aan het verhogen van de kwaliteit van internationaal concurrerende plekken en de
        kwaliteit van andere woon- en werklocaties in de metropoolregio door de aantrekkelijkheid
        en bereikbaarheid van deze locaties te verbeteren.
        Bij de kwaliteit van plekken gaat het zowel om de waardering van de (openbare) ruimte, die
        meer subjectief van aard is, als het gebruik (komen er veel mensen?);
   • kansen voor mensen
        werken aan het vergroten van de kansen voor mensen door te zorgen dat ze toegang
        hebben tot werk en voorzieningen binnen een aanvaardbare reistijd en tegen een redelijke
        prijs.
        Voor kansen voor mensen is gekeken naar het aantal banen dat mensen met de auto of
        openbaar vervoer kunnen bereiken binnen 45 minuten:
   • de duurzame regio
        werken aan een meer toekomstvast, schoner, stiller en zuiniger vervoersysteem.
        Duurzaamheid is geen zelfstandige doelstelling, maar een randvoorwaarde . Er zijn zijn
        twee aspecten waar de Vervoersautoriteit direct invloed op kan uitoefenen: vervoerwijze
        keuze en verplaatsingsafstand. Door in te zetten op de modal shift van auto naar fiets en
        openbaar vervoer en het verkorten of voorkomen van verplaatsingen over langere
        afstanden dragen wij bij aan een energiezuiniger vervoerssysteem.
   • efficiënt en rendabel
        werken aan een kostenefficiënt en rendabel vervoersysteem door optimaal gebruik te
        maken van het beschikbare vervoersysteem en de ruimte daaromheen.
        Het verkeer- en vervoerbeleid en het ruimtelijk beleid in de regio worden zo op elkaar
        afgestemd dat we slim gebruik maken van de bestaande infrastructuur en bestaand
        stedelijk gebied. Bovendien wordt gelet op de ontwikkeling van opbrengsten en kosten van
        taken waarvoor de Vervoersautoriteit direct verantwoordelijk is, zoals een efficiënte
        exploitatie van het openbaar vervoer en de kosten en baten van investeringen in de
        regionale OV-netwerken.

Binnen de MRDH begroting kent de Vervoersautoriteit twee programma’s; een programma Verkeer
en een programma Openbaar Vervoer. In deze begroting worden per programma aan de hand van
de vijf kernthema’s de volgende vragen beantwoord:
    • Wat willen we bereiken? (doelstellingen)
    • Wat gaan we daarvoor doen ? (jaaractiviteiten)
         De Vervoersautoriteit geeft ook invulling aan een aantal wettelijke taken welke voorheen bij
         de stadsregio´s waren belegd. Het gaat hierbij met name om de concessieverlening
         Openbaar Vervoer met alle daaraan gerelateerde opdrachten en activiteiten.




                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.2       De financiële structuur

De Strategische Bereikbaarheidsagenda, c.q. het toekomstige Regionale Verkeer- en Vervoer Plan
danwel de Regionale Nota Mobiliteit, wordt vertaald in een concreet Investeringsprogramma
Vervoersautoriteit (IPVa). Om de continuïteit van lopende programma's te borgen, is besloten om
de investeringsprogramma's van de voormalige stadsregio's de eerste jaren - tot en met 2017-
gescheiden te houden. Het is evident dat de intentie is de programma’s zo snel als mogelijk in
elkaar te schuiven. De MRDH neemt als rechtsopvolger van de stadregio's immers de
verplichtingen van de realisatieprojecten over. De vraag ‘wat gaan we doen om de doelen te
bereiken’, wordt dus vooralsnog beantwoord vanuit de lopende investeringsprogramma's.

De projecten en de organisatie van de Vervoersautoriteit worden grotendeels bekostigd uit de
reguliere Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU). Daarnaast zijn er nog specifieke
rijksbijdragen, zoals gelden voor Beter Benutten en het Actieprogramma Regionaal OV.
Het voormalige Stadsgewest Haaglanden beschikt over het Fonds Bereikbaarheidsoffensief voor
de Randstad in Haaglanden (BOR-fonds, 2001). Uit dit fonds wordt een vastgesteld aantal
projecten (mede)gefinancierd. Die gelden zijn volgens afspraken met het ministerie van
Infrastructuur en Milieu (lenM) voor een groot deel eind 2011 uitgegeven, maar voor enkele
specifieke projecten is uitstel verleend.
Verder kent het voormalige Stadsgewest Haaglanden een inwonerbijdrage voor het
Mobiliteitsfonds. Deze bijdrage (€ 9,148 per inwoner, prijspeil 2014) blijft in ieder geval in stand tot
en met 2017. De inleg komt uitsluitend en volledig ten goede aan de Haaglanden-gemeenten. Er
wordt aparte besluitvorming voorbereid hoe om te gaan met deze inwonerbijdrage vanaf 2018. De
begroting van de Vervoersautoriteit kent twee programma's: Verkeer en Openbaar Vervoer.

De financiën zoals opgenomen in de programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer vormen de
financiële kaders voor het IPVa 2016 dat tegelijk met deze begroting door het algemeen bestuur
zal worden vastgesteld.


2.3       Programma Verkeer

Via de 5 kernthema’s: concurrerende economie, kwaliteit van plekken, kansen voor mensen, de
duurzame regio en efficiënt en rendabel geven wij antwoord op de vragen: wat we willen bereiken,
wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten voor het programma Verkeer.

Concurrerende economie

Wat willen we bereiken?

      •   verbeteren autobereikbaarheid Den Haag Internationale Zone/Scheveningen;
      •   verbeteren autobereikbaarheid en betrouwbaarheid Mainport en Greenport;
      •   verbeteren autobereikbaarheid en betrouwbaarheid Rotterdam-Den Haag;
      •   verbeteren autobereikbaarheid en betrouwbaarheid vanuit de zuidelijke Rijnmond en
          Drechtsteden naar het noorden.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

MRDH breed
  • Bijdragen aan het MIRT-onderzoek Rotterdam-Den Haag, samen met het Rijk en de
     centrumgemeenten.
  • Uitwerken van de Strategische Bereikbaarheidsagenda van de MRDH.




                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Rotterdamse regio
   • Bijdragen aan de totstandkoming van de grote wegverkeersprojecten in de regio, zoals de
       A4 Delft-Schiedam, de verbreding van de A15 Maasvlakte-Vaanplein, de A13/A16-
       verbinding en de Blankenburgverbinding.
   • Laten uitvoeren van het vraagbeïnvloedingsprogramma Beter Benutten vervolg door de
       Verkeersonderneming.

Regio Haaglanden
   • Bijdragen aan de totstandkoming van de grote wegverkeerprojecten in de regio, zoals de
       Rotterdamsebaan, A4-passage en Poorten & Inprikkers, A4 Delft-Schiedam en het
       programma Aansluitingen HWN-OWN (hoofdwegennet/onderliggend wegennet), maar ook
       aan grote wegverkeerprojecten over de grenzen van de regio heen, zoals de
       RijnlandRoute.
   • Samen met de gemeenten, provincie, Rijkswaterstaat, VNO-NCW West werken aan de
       realisatie van maatregelen uit het Beter Benutten 1 – programma.
   • Coördineren van het vervolgprogramma Beter Benutten Haaglanden en met genoemde
       partijen uitwerken van vraagsturingsprojecten door bedrijfsleven en verbeteren
       infrastructuurprojecten door overheden.

Verbeteren van de kwaliteit van plekken

Wat willen we bereiken?

   •   verbeteren aantrekkelijkheid en bereikbaarheid langzaam verkeer van de regionale OV-
       knooppunten;
   •   ondersteunen van de gemeenten voor het verder verbeteren van de verkeersveiligheid op
       lokaal niveau.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?


MRDH breed
  • Inventariseren van OV-locaties waar een tekort aan fietsparkeerplaatsen is om vervolgens
     met wegbeheerders afspraken te maken over realisatie en subsidies.
  • Onderzoeken van de mogelijkheden voor verhuur van fietsen bij OV-locaties en dit te
     adviseren aan de wegbeheerders en vervoerbedrijven.
  • Herijken van de regionale fietsroutenetwerk(en).
  • Samen met de provincie Zuid-Holland als partner van het regionaal orgaan
     Verkeersveiligheid (ROV) gemeenten stimuleren om de verkeersveiligheid te verbeteren
     middels gedragsbeïnvloedingsmaatregelen (bijvoorbeeld Totally Traffic voor het voortgezet
     onderwijs en SCHOOL op SEEF in het basisonderwijs).
  • Gemeenten stimuleren deel te nemen aan het uitvoeren van landelijke campagnes

Rotterdamse regio
   • Verstrekken van subsidies aan wegbeheerders om verkeersonveilige situaties aan te
       pakken, bijvoorbeeld blackspots

Regio Haaglanden
   • Verstrekken van subsidies aan wegbeheerders om de aanpak van verkeersonveilige
       situaties te stimuleren, bijvoorbeeld blackspots .
   • Bijdragen aan de bouw van een fietsviaduct over de A4 (Ypenburg, Den Haag).




                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Kansen voor mensen

Wat willen we bereiken?

   •   verbeteren van een betrouwbare en snelle aansluiting op het hoofdnet auto (binnen 15
       minuten) vanuit alle delen van de regio;
   •   doorontwikkeling Snelfietsroutenetwerk in de regio;
   •   stimuleren fietsbereikbaarheid basisvoorzieningen in landelijke woongebieden.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?


MRDH breed
  • Samen met de partners in de Zuidvleugel verder vorm geven aan de organisatie van
     Regionaal (Operationeel) Verkeersmanagement bij BEREIK!.
  • De MRDH levert 0,5 fte aan het op 1 januari 2011 opgerichte Regionaal Verkeerskundig
     Team van BEREIK!.
  • Met gemeenten, provincie en omliggende regio’s samenwerken aan het opstellen van een
     beleidsplan en uitvoeringsprogramma snelfietsroutes 2015-2025.
  • Monitoren van het fietsgebruik op meer dan tachtig locaties om vervolgens de regionale
     fietsroutenetwerken te herijken.

Rotterdamse regio
   • Monitoring van de verkeersintensiteiten op de N471.
   • Afspraken maken over de korte termijn maatregelen voor de Harmsenknoop N57-A15 en
       het knooppunt Vijfsluizen bij Schiedam/Vlaardingen.
   • Subsidiëren van maatregelen in het kader van het programma Beter Benutten vervolg.
   • Bijdragen (kennis en subsidie) aan de uitvoering van de snelfietsroute Rotterdam-
       Spijkenisse.
   • De snelfietsroute Dordrecht – Rotterdam (F16) van bewegwijzering voorzien.
   • Bijdragen aan de voorbereiding van de snelfietsroutes Rotterdam – Gouda.

Regio Haaglanden
   • Samenwerken met de gemeenten, provincie, RWS, VNO-NCW West aan de realisatie van
       maatregelen op het gebied van weginfrastructuur uit het Beter Benutten 1 – programma en
       Beter Benutten Vervolg.
   • Bijdragen aan de voorbereiding van de snelfietsroute Rotterdam – Zoetermeer.


De duurzame regio

Wat willen we bereiken?

   •   gedragsverandering naar milieuvriendelijke vervoerwijzen (mobiliteitsmanagement);
   •   een modal shift in het vrachtverkeer.




                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen in 2016?


MRDH breed
  • In samenwerking met de regiogemeenten, RWS, PZH, Havenbedrijf Rotterdam en met
     betrokkenheid van de belangenorganisaties wordt een beleidskader over
     vrachtwagenparkeren opgesteld voor de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
  • Het (laten) beheren van de regionale verkeers- en milieumodellen Rotterdam en
     Haaglanden.

Rotterdamse regio
   • Het door de Verkeersonderneming laten uitvoeren van de deelprogramma’s ‘reisgedrag,
       rijgedrag en logistiek’ in het kader van het programma Beter Benutten Vervolg.
   • Het uitvoeren van een promotiecampagne en de nameting van de snelfietsroute Dordrecht
       – Rotterdam (F16).
   • Afronden van het Verwijzingsplan P+R.

Regio Haaglanden
   • Bijdragen aan het aanpakken van knelpunten op het gebied van de luchtkwaliteit en
       geluidsbelasting en samen met de gemeenten het Programma Duurzame Mobiliteit
       uitvoeren.
   • We stimuleren afspraken over werk gerelateerd parkeren tussen bedrijven en
       overheidspartijen en dragen bij aan het verbeteren en uitbreiden van diverse P+R-locaties.
   • Het stimuleren van het fietsgebruik met de jaarlijkse actie ‘Op de fiets werkt beter!’

Efficiënt en rendabel

Wat willen we bereiken?

   •   optimaliseren van de hele reisketen vanuit verschillende groepen gebruikers;
   •   integreren van dynamisch verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en reisinformatie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

MRDH breed
  • Uitwerken van de Strategische Bereikbaarheidsagenda van de MRDH met speciale
     aandacht voor innovatieve mobiliteitsconcepten.

Rotterdamse regio
   • Laten uitvoeren door de Verkeersonderneming van het deelprogramma reisgedrag van
       Beter Benutten vervolg.

Regio Haaglanden
   • Samen met het bedrijfsleven / VNO-NCW West voortzetten van innovatieve maatregelen
       die gericht zijn op ander reisgedrag en verbetering van de reis- en routeinformatie, ter
       uitvoering van het Regionaal Convenant Bereikbaar Haaglanden dat door ruim 60 bedrijven
       en een aantal bedrijvenverenigingen is ondertekend.




                                                14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten?


Programma 1: Verkeer                       Begroting       Begroting       Begroting       Begroting
                       (euro's)              2016           2017            2018            2019
Lasten:
Programmakosten regio Haaglanden
- Beleid en programmering                     100.000          100.000         100.000         100.000
- Verkeersmanagement en wegenstructuur      57.102.600       9.085.800       2.206.000      44.552.500
- Fiets- en ketenmobiliteit                 11.185.200      11.861.200       5.250.000       5.000.000
- Verkeersveiligheid                         5.820.000       5.149.500       2.900.000       3.275.000
- Apparaatslasten                            2.343.400       2.362.500       2.256.400       2.274.600
Subtotaal regio Haaglanden                  76.551.200     28.559.000      12.712.400      55.202.100


Programmakosten Rotterdamse regio
- Beleid en programmering                    2.500.000       2.525.000       2.525.000       2.525.000
- Verkeersmanagement en wegenstructuur      72.672.800      10.858.000      16.599.000      31.599.000
- Fiets- en ketenmobiliteit                  6.739.000       6.415.000       6.415.000       6.415.000
- Verkeersveiligheid                         5.082.500       4.151.000       3.676.000       3.676.000
- Apparaatslasten                            2.343.400       2.362.500       2.256.400       2.274.600
Subtotaal Rotterdam se regio                89.337.700     26.311.500      31.471.400      46.489.600


Totaal lasten                             165.888.900       54.870.500      44.183.800     101.691.700


Baten:
Regio Haaglanden                            76.551.200      28.559.000      12.712.400      55.202.100
Rotterdamse regio                           89.337.700      26.311.500      31.471.400      46.489.600


Totaal baten                              165.888.900       54.870.500      44.183.800     101.691.700


Resultaat                                              0               0               0               0


Toelichting meerjarige verschillen:

Regio Haaglanden
In 2016 is binnen het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur de laatste tranche
subsidie uit het BOR-fonds voor de Rotterdamsebaan voor € 44,2 miljoen opgenomen.
In 2019 is binnen datzelfde onderdeel een reservering van € 42,3 mln. opgenomen in het kader
van de Rotterdamsebaan in Den Haag.

Rotterdamse regio
In 2016 is binnen het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur voor € 63,2 miljoen een
incidentele reservering voor de A13/A16 opgenomen.
In 2019 is binnen datzelfde onderdeel € 15 miljoen incidenteel extra opgenomen voor eventuele
grote infrastructurele projecten.


2.4       Programma Openbaar Vervoer

Via de vijf kernthema’s: concurrerende economie, kwaliteit van plekken, kansen voor mensen, de
duurzame regio en efficiënt en rendabel geven wij antwoord op de vragen: wat we willen bereiken,
wat we daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten voor het programma Openbaar Vervoer.




                                               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Concurrerende economie

Wat willen we bereiken?

   •   verbeteren OV bereikbaarheid bestaande en nieuwe metropolitane locaties;
   •   versterken ‘OV-backbone’ ruimtelijk en vervoerkundig.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

MRDH Breed
  • Bijdragen aan het MIRT-onderzoek bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag.
  • Bijdragen aan het MIRT-onderzoek Internationale Connectiviteit.
  • Participatie in Europese projecten en onderzoeken.

Rotterdamse regio
   • Ombouw Hoekse Lijn. Een activiteit in de gemeenten Schiedam, Maassluis, Vlaardingen en
       Rotterdam (Hoek van Holland).
   • Onderzoek naar vergroten bereikbaarheid Maasvlakte 2.

Regio Haaglanden
   • Invullen van het programma Netwerk RandstadRail. Er worden nog aanpassingen
       doorgevoerd in Den Haag, Rijswijk en Delft.


Verbeteren van de kwaliteit van plekken


Wat willen we bereiken?

   •   verbeteren structuur en aantrekkelijkheid haltes t.b.v. ruimtelijke kwaliteit internationale en
       metropolitane centra;
   •   verbeteren aantrekkelijkheid en bereikbaarheid van OV-knooppunten;
   •   verbeteren toegankelijkheid en kwaliteit haltes openbaar vervoer;
   •   verhogen van de basiskwaliteit van (belangrijke) haltes van het OV net (denk hierbij aan
       digitale reisinformatie, fietsvoorzieningen, wachtvoorzieningen en sociale veiligheid).

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?


MRDH Breed
  • Verhogen van toegankelijkheid van bus- en tramhaltes.
  • Bijdragen aan het samenwerkingsverband Stedenbaan Plus.

Rotterdamse regio
   • Kwaliteitsverbetering station Alexander.
   • Uitvoeren van projecten uit het programma Naar een Toekomstvast OV (NTOV). Dit betreft
       projecten in zowel Haaglanden-gemeenten als gemeenten in de regio Rotterdam.

Regio Haaglanden
   • Ontwikkelen van vervoers-/OV knoop Bleizo in Zoetermeer.
   • Realiseren eindstation metrolijn E Den Haag Centraal.




                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Kansen voor mensen

Wat willen we bereiken?

. Dit thema leidt voor Openbaar Vervoer tot de volgende opgaven:
    • verbeteren bereikbaarheid per openbaar vervoer vanuit een aantal grote woongebieden;
    • verbeteren bereikbaarheid per openbaar vervoer van woon- en werkconcentraties in het
         landelijk gebied;
    • verbeteren betrouwbare en snelle aansluiting op hoofdnet openbaar vervoer en hoofdnet
         auto (binnen 15 minuten) vanuit alle delen van de regio;
    • stimuleren van (her)huisvesting voorzieningen en kantoren op regionale OV knooppunten.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

MRDH Breed
  • Optimaliseren van indeling (bus) concessiegebieden en aansluitend optimalisatie van het
     busnetwerk.
  • Uitwerken van relevante onderwerpen uit de Strategisch Bereikbaarheidsagenda naar een
     beleidsuitvoeringsplan.
  • Verbeteren van ´first and last mile´ voor OV gebruikers.
  • Bijdragen aan het samenwerkingsverband Stedenbaan Plus.

Rotterdamse regio
   • Uitwerken conclusies onderzoek ´Verbeteren Bereikbaarheid Rotterdam The Hague Airport
       (RTHA)´.

Regio Haaglanden
   • Uitwerken van kansrijke projecten uit het programma ´Werelds Netwerk aan Zee´.

De duurzame regio

Wat willen we bereiken?

   •   stimuleren van de vervoerder voor het gebruik van duurzamer openbaar vervoer via de
       concessie;

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

MRDH Breed
  • Uitvoering geven aan de nieuwe Wet lokaal spoor (regeling treedt in werking op 1-12-
     2015).
  • Relevante eisen worden opgenomen in de nieuw concessies.
  • Bijdragen aan kennisontwikkeling op het gebied van zero-emissie busvervoer.

Regio Haaglanden
   • Uitvoering geven aan het plan duurzame mobiliteit Haaglanden.


Efficiënt en rendabel

Wat willen we bereiken?
  • optimaliseren van de hele reisketen vanuit verschillende groepen gebruikers;
  • duurzame exploitatie OV;
  • vernieuwende vervoersconcessies;


                                              17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>    •     verhoog opbrengsten OV door marketing en reisinformatie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?


MRDH Breed
  • Kostenbeheersing toepassen op regulier beheer en onderhoud en
     vervangingsinvesteringen rail.
  • Kostenbeheersing en innovatieve aspecten in Concessie Rail 2016.
  • Actieve sturing en adequaat beheer van de OV concessies.
  • Inrichten OV marketing platform.

Wat gaat het kosten?


Programma 2: Openbaar Vervoer                Begroting       Begroting       Begroting       Begroting
                    (euro's)                   2016            2017            2018            2019
Lasten:
Programmakosten regio Haaglaanden
Beleid en programmering OV                      579.000          579.000         579.000         579.000
Exploitatie                                 116.438.600       110.269.900     109.523.800     107.777.600
Beheer en onderhoud infra                    49.600.000        50.100.000      50.100.000      50.100.000
Netwerk                                      39.101.100        20.044.214       6.391.828        506.245
Programmakosten Rotterdamse regio
Beleid en programmering OV                    1.853.000         1.678.000       1.678.000       1.678.000
Exploitatie                                 111.769.800       109.119.800     110.909.800     112.731.000
Beheer en onderhoud infra                    76.688.000        85.488.000      89.488.000      93.388.000
Netwerk                                      75.573.000       194.373.000      75.036.000      16.221.000
Programmakosten MRDH
Beleid en programmering OV                      370.000          370.000         370.000         370.000
Exploitatie                                   1.000.000         1.000.000       1.000.000       1.000.000


Apparaatslasten                               4.399.000         4.434.400       4.219.200       4.252.800


Totaal lasten                               477.371.500      577.456.314     449.295.628     388.603.645


Baten:
Regio Haaglanden                            208.603.200       183.895.314     169.389.228     161.774.245
Rotterdamse regio                           268.768.300       393.561.000     279.906.400     226.829.400


Totaal baten                                477.371.500      577.456.314     449.295.628     388.603.645


Resultaat                                                0               0               0               0




Toelichting op hoofdlijnen meerjarige verschillen:

Regio Haaglanden
In 2016 zijn binnen het onderdeel Netwerk reserveringen opgenomen voor:
    • Netwerk RandstadRail (€ 16,3 miljoen)
    • Fietstunnel station Delft Zuid (€ 7,4 miljoen)
In 2017 vinden voor het laatst reserveringen plaats voor:
    • Tramlijn 1 (€ 7,5 miljoen)
    • Raillijn 19 tracé Leidschendam - Rijswijk – Delft (€ 4,8 miljoen)


                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Rotterdamse regio
   • De meerjarige verschillen bij het onderdeel netwerk worden voornamelijk veroorzaakt door
       het bestedingsritme van de Hoekse Lijn. In 2017 worden de bestedingen aan de Hoekse
       Lijn geraamd op € 162,3 miljoen. In 2016 bedraagt dit € 44 miljoen en in 2018 € 43,5
       miljoen, om in 2019 af te lopen naar € 9,5 miljoen.




                                              19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3.       Programma Economisch Vestigingsklimaat
De begroting Economisch Vestigingsklimaat vormt het financiële en beleidsmatige kader voor de
periode 2016- 2019. Dit beleidsmatige kader komt direct voort uit de inhoudelijke ambities,
doelstellingen en activiteiten zoals verwoord in de Agenda Economisch Vestigingsklimaat (AEV) en
het bijbehorende werkprogramma. In de AEV zijn vijf macro-economische trends opgenomen die
de economische toekomst van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag bepalen.

     •   Metropoolvorming
     •   Toenemend belang van kennis als productiefactor
     •   Terugkeer van de productieketen
     •   Ecologisering van de economie
     •   De stad en omgeving als aantrekkelijk consumptiemilieu

Per trend is in de AEV een aantal ambities verwoord waarop de MRDH gaat inzetten. Deze
ambities laten zich vertalen in een aantal concrete opdrachten voor de gemeenten verenigd in de
organisatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag en zijn in te delen in de onderstaande werkvelden
waarnaar de activiteiten zijn onderverdeeld:
   • werklocaties;
   • smart infrastructure;
   • branding;
   • clustervorming;
   • financiering;
   • onderwijs en arbeidsmarkt;
   • bereikbaarheid;
   • economie landelijk gebied.

De begroting voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de indeling van
deze werkvelden.

In deze begroting worden achtereenvolgens per werkveld de volgende vragen beantwoord:
     • Wat willen we bereiken in de periode 2016-2019?
     • Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

Het programma eindigt met de beantwoording van de vraag ‘wat het mag kosten’.

Elk werkveld start met een inleiding van de problematiek door te beschrijven wat er binnen het
werkveld aan de hand is.

De gemeenten worden nauw betrokken bij de voorbereiding en implementatie van de verschillende
acties binnen de werkvelden. Gemeenten hebben ambtelijk en bestuurlijk aangegeven welke mate
van betrokkenheid zij bij de verschillende werkvelden wensen, op basis van gemeentelijke
prioriteiten en beschikbare bestuurlijke en ambtelijke capaciteit. Daarbij is een onderscheid
gemaakt naar meedoen (actieve rol bij de uitvoering), meedenken (actieve rol bij de voorbereiding)
en meeweten (actief op de hoogte worden gehouden). In de tabel hieronder is dit voor de
werkvelden weergegeven. Opgemerkt dient te worden dat het een inventarisatie van eind 2014
betreft. Het is een momentopname die kan wijzigen in de loop van het proces.




                                                20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Werkveld         Meedoen                             Meedenken                    Meeweten
Werklocaties     Barendrecht, Capelle aan den        Albrandswaard, Brielle,      Brielle, Westvoorne
                 IJssel, Delft, Den Haag,            Krimpen aan den IJssel,
                 Hellevoetsluis (namens Voorne-      Maassluis, Midden-
                 Putten), Krimpen aan den IJssel,    Delfland, Nissewaard,
                 Lansingerland, Leidschendam-        Pijnacker-Nootdorp,
                 Voorburg, Ridderkerk, Rijswijk,     Vlaardingen, Wassenaar
                 Rotterdam, Schiedam, Westland,
                 Zoetermeer

Smart            Delft, Den Haag, Rotterdam,         Brielle (namens Voorne-      Barendrecht, Hellevoetsluis,
infrastructure   Westland                            Putten), Capelle aan den     Maassluis, Nissewaard,
                                                     IJssel, Krimpen aan den      Ridderkerk, Westvoorne
                                                     IJssel, Lansingerland,
                                                     Leidschendam-Voorburg,
                                                     Midden-Delfland, Rijswijk,
                                                     Schiedam, Vlaardingen,
                                                     Zoetermeer
Branding         Brielle, Den Haag, Rijswijk,        Albrandswaard, Baren-        Capelle aan den IJssel,
                 Rotterdam, Westvoorne (namens       drecht, Delft, Krimpen aan   Hellevoetsluis, Leidschendam-
                 Voorne-Putten)                      den IJssel, Lansingerland,   Voorburg, Midden-Delfland,
                                                     Maassluis, Ridderkerk,       Nissewaard, Vlaardingen,
                                                     Schiedam, Westland,          Wassenaar, Westland
                                                     Zoetermeer
Cluster-         Capelle aan den IJssel, Delft,      Albrandswaard, Baren-        Brielle, Wassenaar,
vorming          Den Haag, Lansingerland,            drecht, Hellevoetsluis,      Westvoorne
                 Leidschendam-Voorburg,              Krimpen aan den IJssel,
                 Nissewaard (namens Voorne-          Maassluis, Midden-
                 Putten), Pijnacker-Nootdorp,        Delfland, Ridderkerk
                 Rijswijk, Rotterdam, Schiedam,
                 Vlaardingen, Westland,
                 Zoetermeer
Financiering     Delft, Den Haag, Lansingerland,     Midden-Delfland,             Albrandswaard, Barendrecht
                 Rotterdam, Westland                 Schiedam, Vlaardingen,       Brielle (namens VP), Capelle
                                                     Zoetermeer                   aan den IJssel, Hellevoetsluis,
                                                                                  Krimpen aan den IJssel,
                                                                                  Leidschendam-Voorburg,
                                                                                  Maassluis, Nissewaard,
                                                                                  Ridderkerk, Rijswijk,
                                                                                  Westvoorne
Onderwijs en     Barendrecht, Capelle aan den        Brielle, Delft,              Albrandswaard, Midden-
arbeidsmarkt     IJssel, Den Haag, Lansingerland,    Hellevoetsluis, Maassluis,   Delfland, Westvoorne
                 Leidschendam-Voorburg,              Krimpen aan den IJssel,
                 Nissewaard (namens Voorne-          Rijswijk
                 Putten), Ridderkerk, Rotterdam,
                 Schiedam, Vlaardingen,
                 Westland, Zoetermeer
Bereikbaarheid   Barendrecht, Capelle, Den Haag,     Brielle, Leidschendam-       Albrandswaard, Delft,
                 Hellevoetsluis, Krimpen aan den     Voorburg, Schiedam,          Maassluis, Midden-Delfland,
                 IJssel, Lansingerland,              Vlaardingen                  Westvoorne
                 Nissewaard, Ridderkerk, Rijswijk,
                 Rotterdam, Schiedam, Westland,
                 Zoetermeer
Economie         Albrandswaard, Delft,               Brielle, Den Haag,           Barendrecht, Capelle aan den
landelijk        Leidschendam-Voorburg, Midden-      Lansingerland                IJssel, Hellevoetsluis, Krimpen
gebied           Delfland, Pijnacker-Nootdorp,                                    aan den IJssel, Maassluis,
                 Wassenaar, Westvoorne (namens                                    Nissewaard, Ridderkerk,
                 Voorne-Putten)                                                   Rijswijk, Rotterdam,
                                                                                  Schiedam, Vlaardingen,
                                                                                  Westland, Zoetermeer




                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3.1      Werklocaties

Inleiding

Elke economische activiteit heeft ruimte nodig – de kledingzaak in het winkelcentrum, het
hoogwaardige industriële productiecentrum in de haven, de nieuw werkende overheidsconsultant
in het flexverzamelkantoor. Werklocaties vormen dan ook de basis van de economie in de
metropoolregio. Bedrijven moeten zich hier kunnen vestigen, groeien en bloeien. Daarbij geldt: het
juiste bedrijf op de juiste plek. Dit betekent dat er slim ruimte gereserveerd moet worden voor
economische activiteiten en dat het bestaande areaal aan werklocaties verstandig moet worden
beheerd. Onze ambities zijn een gezonde detailhandels-, bedrijventerreinen- en kantorenmarkt, die
alle segmenten bedient en waarbij vraag en aanbod op de lange termijn in evenwicht zijn.

Wat willen we bereiken?

      A. Een visie voor werklocaties in de MRDH
      B. Programmeringsafspraken werklocaties
      C. Eén loket voor locatievraagstukken

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

Ad A.
   • Regionale visievorming op het terrein van bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel.
   • Afstemming bereikbaarheid werklocaties met Vervoersautoriteit.

Ad B.
   • Gezamenlijke programmering van bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel, met
      aandacht voor herprogrammering, herstructurering en herbestemming van bestaande
      locaties.
   • Monitoring van ontwikkeling werklocaties.
   • Afstemming programmering werklocaties met buurregio’s.
   • Vertegenwoordiging van de MRDH-gemeenten naar provincie Zuid-Holland rond de
      afstemming van regionale plannen op het provinciaal instrumentarium (REO-functie).
   • Het toetsen van nieuwe initiatieven aan de visies. Dit willen we doen in logische
      thematische en geografische verbanden, afhankelijk van de schaal van de opgave die
      voorligt.
   • Kennisdeling met en ondersteuning van gemeenten en regionale economische netwerken.
   • Inrichten van een goed functionerende regionale overlegstructuur, die zowel geografisch
      als thematisch logisch ingedeeld is.

Ad C.
   • We willen eerst het bestaande speelveld in kaart brengen.
   • Vervolgens willen we kijken hoe de zaken optimaler kunnen worden georganiseerd.

3.2      Smart Infrastructure

Inleiding

Metropoolvorming vraagt om verdere versterking en verknoping van de verschillende fysieke
netwerken in de regio (het ruimtelijke “grid” van de MRDH). In deze economische agenda gaat het
met name om de infrastructuur voor duurzame energie en ICT. Versterking van deze netwerken
biedt kansen voor het creëren van massa en schaalvoordelen bij het duurzaam opwekken en
distribueren van energie, hergebruik van ‘afval’ als grondstof. Door metropoolbrede netten kan
restwarmte uit de Rotterdamse haven bijvoorbeeld worden ingezet voor stadverwarming in overige


                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>delen van de regio. Afgevangen CO2 kan worden gebruikt als grondstof in de kassen, en de
Greenports kunnen hun potentie als energieleverancier waar maken. Het op metropoolschaal
versterken van het netwerk voor duurzame energievoorziening en hergebruik schept
mogelijkheden voor grootschalige proeftuinen voor innovaties (zie economische vernieuwing) en
biedt door deze opschaling meer kansen voor sluitende private en publiek-private business cases.
Het ontwikkelen van deze netwerken op regionale schaal biedt ook de mogelijkheid lokale
werkgelegenheid te stimuleren en kennis uit de regio toe te passen.

Wat willen we bereiken in de periode 2016-2019?

Verdere ontwikkeling en verknoping van de duurzame energie-infrastructuur in de metropoolregio
om zo schaal- en efficiencyvoordelen te benutten en om de ontwikkeling van nieuwe technologieën
in de praktijk mogelijk te maken. Het verder realiseren van een regionaal netwerk voor warmte
staat in 2016 centraal.

Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

      •   We zorgen dat voor alle gemeenten de vraag naar en aanbod van duurzame energie
          inzichtelijk is.
      •   We dragen bij aan de besluitvorming over warmte infrastructuur in ‘cluster west’ van de
          warmterotonde.
      •   We leveren een visie op over een regionale ICT infrastructuur binnen het smart city concept
          om duurzame stedelijke ontwikkeling te faciliteren.
      •   We zorgen dat op de schaal van de MRDH lokaal geproduceerde laadinfrastructuur voor
          elektrische voertuigen wordt geplaatst.

Welke partners zijn betrokken?

      •   MRDH-gemeenten
      •   Energieproducenten en -leveranciers
      •   Tuinbouwsector en industriële sector
      •   Havenbedrijf Rotterdam
      •   Provincie Zuid-Holland
      •   Kennisinstellingen (oa TU-Delft)
      •   Ministerie van Infrastructuur en Milieu en het ministerie van Economische Zaken


3.3       Branding

Inleiding

De Metropoolregio is een gebied met veel sterke merken: van Greenports tot International City of
Peace and Justice tot World Port, World City. Zoveel steden, zoveel merken. Waar dit aan de ene
kant de rijkheid en diversiteit van de regio illustreert, geeft het tegelijkertijd het beeld van een
versnipperde en weinig samenhangende metropool. Terwijl in de praktijk veel activiteiten linksom
of rechtsom met elkaar verbonden zijn.

Wat willen we bereiken?

De MRDH wil een eenduidige brandingstrategie voor de hele regio, zodat alle aanwezige merken
vanuit hun eigen identiteit maar in samenhang worden uitgedragen. Dit doet recht aan de
diversiteit van de regio, terwijl tegelijkertijd de gezamenlijke kracht wordt gecommuniceerd. De
brandingstrategie richt zich op bedrijven die zich in de regio willen vestigen, en hun medewerkers.




                                                   23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

      •   Ontwikkeling van een breed gedragen brandingstrategie, met bestuurlijk commitment voor
          de uitvoering.
      •   Organiseren van netwerk van marketing- en acquisitieorganisaties.
      •   Vormen en benutten van netwerk van bedrijven in de metropoolregio als ambassadeurs in
          het gebied bij internationale bezoeken/geïnteresseerde leads e.d.
      •   Vergroten van de (inter-)nationale bekendheid van de MRDH als mondiale show case voor
          oplossingen op het gebied van duurzaam leven in een sterk verstedelijkte deltaregio.
      •   Mede-opdrachtgeverschap in metropoolverband aan bestaande marketing- en
          acquisitieorganisaties in de regio.

Welke partners zijn betrokken?

      •   MRDH-gemeenten
      •   InnovationQuarter
      •   Economische Programmaraad Zuidvleugel
      •   WFIA
      •   Den Haag Marketing
      •   Rotterdam Partners
      •   Lokale marketingorganisaties

3.4       Clustervorming

Inleiding

Economische vernieuwing vindt plaats door diversificatie van en kruisbestuiving tussen
economische sectoren resulterend in de ontwikkeling van nieuwe marktniches. Om dit proces van
vernieuwing in een hogere versnelling te brengen, is economische netwerkvorming in de
Metropoolregio Rotterdam Den Haag cruciaal. Daarbij is van belang dat relatief nieuwe
economische clusters als cleantech, medtech, food en security succesvolle kruisverbanden
aangaan met meer traditioneel in de regio gewortelde sectoren als ICT, petrochemie, logistiek en
tuinbouw. Van deze laatste sectoren zijn voor met name de petrochemie en de tuinbouw
economische vernieuwing cruciaal; ze zijn hoogst productief, maar bieden tegelijkertijd steeds
minder werkgelegenheid en ruimte voor vernieuwing. Er zijn in deze clusters volop kansen voor
transitie en nieuwe ontwikkeling. Die kansen liggen vooral in slimme cross-overs met verwante
sectoren.

Het toeleverend en lokaal MKB is vaak nog te beperkt betrokken bij het lokale, regionale en
nationale innovatiebeleid, terwijl juist ook die bedrijven een belangrijke meerwaarde hebben in het
realiseren van economische vernieuwing, onder meer via hun toeleverings- en
dienstverleningsrelaties met de bedrijven in de kansrijke sectoren. Bovendien draagt juist dit deel
van het MKB bij aan groei van werkgelegenheid in het middensegment en aan de onderkant van
de arbeidsmarkt.

Wat willen we bereiken in de periode 2016-2019?

De MRDH wil een sterk economisch netwerk tussen bedrijven onderling en met kennisinstellingen
binnen de metropoolregio. Dat leidt tot succesvolle cross-overs tussen bedrijven uit verschillende
clusters, sectoren en gebieden binnen de metropoolregio, ten behoeve van economische
diversificatie en behoud en groei van werkgelegenheid en inkomen op de langere termijn.




                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daar voor doen in 2016?

          •    Fysieke en ruimtelijke randvoorwaarden stimuleren voor verbinding tussen en groei van
               innovatieve bedrijven in de regio, onder meer door verzekerd aanbod van locaties in alle
               marktsegmenten en op alle kwaliteitsniveaus, en door inrichting van nieuwe en
               versterking van bestaande interactie-, kennis-, campus- en overige werkmilieus binnen de
               metropoolregio.
          •    Faciliteren van kansrijke cross-overs door het instellen van regelluwe zones, proeftuinen
               en living labs.
          •    Implementeren van de Campusstrategie MRDH
          •    Relevante bedrijvennetwerken van metropoolgemeenten in verbinding brengen met elkaar
               en uitvoeringsorganisaties als InnovationQuarter.
          •    Ondersteunen van de samenwerking tussen de universiteiten van Leiden, Delft en
               Erasmus Universiteit (LDE) en met Wageningen Universiteit.
          •    Meer consistentie in het regionaal-economische beleid door het afstemmen van regionale
               economische doelstellingen met de economische programma’s van de deelnemende
               gemeenten.

Welke partners zijn betrokken?

      •       MRDH-gemeenten
      •       InnovationQuarter
      •       Universiteiten (LDE en Wageningen University)
      •       Clusterorganisaties
      •       Kamer van Koophandel
      •       Lokale ondernemersnetwerken

3.5           Financiering

Inleiding

De verdere integratie van de stedelijke gebieden in de MRDH vraagt om grootschalige
investeringen in het ‘grid’ van de metropoolregio: de infrastructuur op het gebied van verkeer en
vervoer, ICT, gebouwde omgeving en (duurzame) energie. In het huidige financiële klimaat van
teruglopende overheidsinvesteringen (Rijk, gemeenten) en het toenemend belang van private
partijen voor ontwikkeling van publieke infrastructuur vraagt dit om een slimme en vernieuwende
financieringsstrategie, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar partnerschappen met private
partijen en (internationale) institutionele beleggers. Samenwerking op de schaal van de
metropoolregio biedt extra kansen om gezamenlijk tot interessante proposities te komen door
bundeling van investeringsprojecten op basis van bijvoorbeeld thematische, of geografische
criteria. Ook op het gebied van innovatie wordt de rol van financierende partijen steeds
belangrijker: niet langer spreken we over de gouden driehoek van ondernemers, kennisinstellingen
en overheid, maar van een ‘platina vierkant’ waarbij de financiers de vierde hoek zijn.

Wat willen we bereiken?

De ruimtelijke opschaling van het gebied biedt alle ruimte voor interessante business cases voor
zowel publieke als private investeerders. Daarnaast vraagt de economische transitie die in onze
clusters plaatsvindt om voldoende kapitaal. Om deze reden willen we met massa en slagkracht
werken aan investeringsproposities om op die manier Nederlandse en buitenlandse financiers –
privaat én publiek – te koppelen aan initiatieven in de metropoolregio.




                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

      •   De MRDH wil komen tot een langjarige regionale investeringsstrategie met breed
          bestuurlijk commitment.
      •   Onderdeel van deze strategie is een dynamische lijst van kansrijke potentiële
          investeringsprojecten en fondsen. Met deze lijst wordt actief gezocht naar potentiële
          publieke en private investeerders. Op deze wijze moeten de investeringen in onze regio
          exponentieel toenemen.
      •   Koppeling van publieke middelen aan private middelen – onder andere van institutionele
          beleggers – door het gezamenlijk ontwikkelen van business cases binnen de langjarige
          regionale ontwikkelingsstrategie.
      •   Ondersteunen van ontwikkeling van specifieke business cases, bijvoorbeeld op het gebied
          van het koppelen van bestaande of aanleggen van nieuwe energie-infrastructuur.
      •   Inzet op bundeling van publieke investeringsmiddelen (lokaal, provinciaal, nationaal,
          Europees), onder andere in revolverende ontwikkelingsfondsen.
      •   Jaarlijks bepalen de deelnemende gemeenten met elkaar de inhoudelijke focus van de
          financieringsvraagstukken en concrete business cases waarop dat jaar wordt ingezet.

Welke partners zijn betrokken?

      •   MRDH-gemeenten
      •   Regionale tripartiete netwerken als Clean Tech Delta, Medical Delta, Greenports, etc.
      •   Provincie Zuid-Holland
      •   Ministerie van Economische Zaken, Ministerie van Infrastructuur en Milieu
      •   Financiële instellingen

3.6       Onderwijs en arbeidsmarkt

Inleiding

Een goed functionerende arbeidsmarkt is cruciaal voor de economische toekomst van de regio.
Voor innovatie en kruisbestuiving zijn bewegingen op de arbeidsmarkt van groot belang: kennis zit
in mensen, mensen die van baan veranderen nemen deze kennis mee naar nieuwe bedrijven en
sectoren. Dynamiek op de arbeidsmarkt - zowel tussen bedrijven als tussen sectoren - is de motor
achter kennisuitwisseling, nieuwe ideeën en ongedachte toepassingen van bestaande technieken.
Ook is voldoende aanwezigheid van goed gekwalificeerd personeel een steeds belangrijker factor
voor bedrijven bij het kiezen voor een vestigingsplaats. In verschillende sectoren in de regio
worden de economische kansen belemmerd door onvoldoende aanbod van geschikt personeel op
de lokale en regionale arbeidsmarkt, op alle opleidingsniveaus. Dit geldt voor specifieke
kennisrichtingen en zowel op de korte als de lange termijn. Tegelijkertijd heeft de metropoolregio
een hoog aantal werkzoekenden en een relatief lage participatiegraad. Het arbeidsmarktbeleid in
de regio is onder meer gericht op participatie van werkzoekenden, op verhoging van het
opleidingsniveau van werkenden en scholieren en op een betere aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt.

De regio kent een groot aantal regionale opleidingscentra, hogescholen en universiteiten en
andere opleidingsinstituten. Het aanbod van opleidingen is breed en in veel gevallen overlappend.
Onderwijsmiddelen worden hierdoor niet altijd efficiënt besteed. Meer regionale specialisatie kan
leiden tot een hoogwaardiger onderwijsinfrastructuur.

Wat willen we bereiken in de periode 2016-2019?

Het doel is een flexibel inzetbare, goed opgeleide beroepsbevolking met kennis en vaardigheden
die voldoende aansluiten op de vraag uit de regionale clusters. De arbeidsmarkt moet zodanig
functioneren dat er voldoende mobiliteit van werknemers is tussen bedrijven en sectoren.

                                                   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daar voor doen in 2016?

Op basis van de opleidingsvragen uit de economische clusters werken we aan een betere match
tussen onderwijsaanbod en huidige en toekomstige personeelsvraag door:
    • Op basis van de resultaten van de actieagenda’s in 2015 voor 3 cluster-combinaties :
       Agro/Horti/Food/Logistiek, Maritime/ Aerospace/ICT en Safety&Security/ICT/Hightech de
       afgesproken maatregelen in de tripple helix bewaken/aanjagen.
    • Op basis van de in 2015 ontwikkelde aanpak ‘slim gemaakt’ een actieagenda opstellen
       voor de sterke clusters in de metropoolregio, gekoppeld aan concrete uitvoeringsafspraken
       met de tripple helix.
    • Bijdragen aan verduurzaming van bestaande mbo-Centra voor Innovatief Vakmanschap
       (CIV) en hbo-Centres of Excellence (COE) en bijdragen aan opstart in clusters waar nog
       geen CIV en/of COE zijn, resulterend in een aantal concrete business cases, waarin
       bijdragen en inzet zijn benoemd.
    • Effecten van ontwikkelingen die van invloed zijn op de regionale arbeidsmarkt van
       verschillende clusters (nieuwe maakindustrie, reshoring, robotisering) verkennen en
       vertalen naar concrete afspraken met de betreffende clusters.
    • Ontsluiten succesvolle aanpakken ‘onderkant arbeidsmarkt’.

Welke partners zijn betrokken?

      •   MRDH-gemeenten
      •   ROC’s, HBO’s, universiteiten
      •   Werkgevers- en clusterorganisaties
      •   Samenwerkingsverbanden Onderwijs-Bedrijfsleven
      •   Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ)
      •   UWV
      •   Individuele bedrijven
      •   Ministerie van OC&W

3.7       Bereikbaarheid

Wat is er aan de hand?

De economie van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag rust op drie sterke pijlers: een sterk
logistiek en industrieel complex dat zich concentreert in de productie- en logistieke zone, een
omvangrijk kennis- en dienstencomplex met concentraties op de kennisas en een
consumptiegedreven zone met concentraties op zowel de kennisas als in de landschapsstad met
historische kernen en metropolitane landschappen met extensieve recreatie. Binnen deze pijlers
zijn in het metropolitaan stedelijk gebied (zoals beschreven in de Adaptieve Agenda Zuidelijke
Randstad) verschillende economische clusters actief, ieder met hun eigen economische
toplocaties en specifieke mobiliteitsvraagstukken.

Ter ondersteuning van de verdere metropoolvorming en het benutten van agglomeratievoordelen
is het van belang de economische clusters en hun hotspots goed te verbinden; regionaal, nationaal
en internationaal. Dat verstevigt de kansen op complementariteit en specialisatie en daarmee
economische kracht van de MRDH.

Wat willen we bereiken?

In samenwerking met de Vervoersautoriteit een bijdrage leveren aan mobiliteitsoplossingen ter
versteviging van de economische clusters in de MRDH, door (1) adresseren bij de provincie Zuid-
Holland, het ministerie van IenM en andere relevante partners, en (2) inzetten op ontwikkeling van
pilots en proeftuinen voor mobiliteitsvernieuwing.

                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen in 2016?

      •   Koppeling economische doelstellingen aan de doelen uit de strategische
          bereikbaarheidsagenda (vergroten van bereikbaarheid kernen, beter benutten bestaande
          infrastructuur, versterken kwaliteit vervoersknooppunten).
      •   Gerichte activiteiten op grond van een mobiliteitsstrategie voor de economische (hotspots
          van de) clusters inzake verschillende modaliteiten en vervoersstromen. Met onderscheid in
          regionale bereikbaarheid en internationale connectiviteit.
      •   Inzetten regionale bedrijfsleven en kennisinstellingen in MRDH bij ontwikkeling pilots en
          proeftuinen voor mobiliteitsvernieuwing, inclusief de bereikbaarheid van het landelijk
          gebied.
      •   Gebruik maken van de expertise van de bestaande initiatieven in de regio zoals de
          Verkeersonderneming Rotterdam en de Mobiliteitsmakelaar Haaglanden: initiatieven
          opschalen en verbinden.

Welke partners zijn betrokken?

      •   Regiogemeenten
      •   Provincie Zuid-Holland
      •   Publieke en private partners in mobiliteitsmarkt

3.8       Economie landelijk gebied

Inleiding

Het landelijk gebied van de MRDH is een essentieel onderdeel van het aantrekkelijk
vestigingsklimaat van de MRDH en heeft een intrinsieke economische waarde. Zowel voor de
intrinsieke waarde als de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat is het voorzieningenniveau
een bepalende factor en draagt het bij aan het profiel van de MRDH.

In 2015 wordt in samenwerking met bedrijven, maatschappelijke organisaties en gemeenten een
perspectief opgesteld door landschapsarchitect Adriaan Geuze. Door middel van een ontwerpend
onderzoek wordt een perspectief ontwikkeld waarmee de identiteit van de MRDH wordt versterkt
in/met de metropolitane landschappen. In 2016 worden projecten uitgevoerd die bijdragen aan de
ontwikkeling van de landschappen.

Wat willen we bereiken?

Door verdergaande samenwerking en specialisatie realiseren we een hoogwaardiger aanbod van
natuur en recreatieve voorzieningen in de omgeving van de stad. Dit netwerk draagt bij aan de
identiteit van de MRDH als aantrekkelijk gebied om te wonen en te werken. De economische
dragers voor het landelijk gebied worden versterkt waaronder toerisme en recreatie naast de
agrarische sector.

Wat gaan we daar voor doen in 2016?

      •   We ontwikkelen een gedeeld perspectief op de economische opties voor het Metropolitane
          landschap in de MRDH.
      •   In het groene gebied vormen we een netwerk tussen ondernemers - vanuit de vrijetijds- en
          de landbouwsector - en lokale overheden ter versterking van beide sectoren in hun
          onderlinge samenhang.
      •   We vergroten de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van de verschillende gebieden.
      •   Door gezamenlijke productontwikkeling en gemeenschappelijke branding en marketing
          trekken we meer bezoekers.


                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>   •      We organiseren een platform voor de verschillende gemeenten met vrijetijdseconomie als
          een belangrijke economische sector, inclusief gebieden met belangrijke landschappelijke
          waarden.

Welke partners zijn betrokken?

   •      MRDH-gemeenten
   •      Provincie Zuid-Holland
   •      LTO
   •      Natuur- en milieuorganisaties
   •      Recron
   •      Lokale en regionale marketingorganisaties


Wat gaat het kosten?

Programma 3: Economisch vestigingsklimaat     Begroting       Begroting       Begroting       Begroting
                   (euro's)                     2016           2017            2018            2019
Lasten:
Programmakosten                                3.370.900        3.396.200       3.421.700       3.447.300
Apparaatslasten                                2.293.100        2.310.300       2.327.600       2.345.100


Totaal lasten                                  5.664.000        5.706.500       5.749.300       5.792.400


Baten:
Inwonerbijdrage                                5.664.000        5.706.500       5.749.300       5.792.400


Totaal baten                                   5.664.000        5.706.500       5.749.300       5.792.400


Resultaat                                                 0               0               0               0


Voor de 8 werkvelden wordt gezamenlijk een procesbudget van € 0,8 miljoen begroot. Daarnaast
zetten we in 2016 € 2,5 miljoen in voor:
a) projecten die bijdragen aan het beter functioneren van het gebied als één ruimtelijk economisch
   systeem.
b) projecten die aansluiten bij de strategische thema’s van de Agenda Economisch
   Vestigingsklimaat: metropoolvorming, het toenemend belang van kennisontwikkeling in de
   economie, de opkomst van de nieuwe maakindustrie, ecologisering van de economie en het
   toenemende belang van aantrekkelijk stedelijk leven voor de economie.
c) projecten die bijdragen aan de versterking van één van de werkvelden van de agenda
   economisch vestigingsklimaat: 1. Bereikbaarheid, 2. Werklocaties, 3. Energie-infrastructuur, 4.
   Branding, 5. Clustervorming, 6. Financiering, 7. Onderwijs en arbeidsmarkt, 8. Nieuwe
   economische dragers landelijk gebied.

De inwonerbijdrage stijgt ten opzichte van de begroting 2015 met 0,75% (Kadernota MRDH
begroting 2016) naar € 2,47 per inwoner; voor 2016 is dat een totaalbedrag van € 5,7 miljoen. Van
die € 2,47 wordt voor maximaal € 1,01 ingezet voor de dekking van de apparaatslasten. De
resterende € 1,46 wordt ingezet voor de dekking van de programma’s en projecten voor het
economisch vestigingsklimaat.




                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>4. Samenwerkingsverbanden

4.1       Bereik!/DVM Zuidvleugel

Bereik! is de gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van de MRDH (voorheen Stadsgewest
Haaglanden en Stadsregio Rotterdam), provincie Zuid Holland, Rijkswaterstaat Zuid-Holland,
gemeente Rotterdam en gemeente Den Haag. De MRDH is de juridische entiteit waaronder
Bereik! valt.
Bereik! is hét samenwerkingsplatform in Zuid-Holland voor bereikbaarheidsvraagstukken.
Weggebruikers in Zuid-Holland maken gebruik van de wegen van 74 verschillende
wegbeheerders. Omdat de verkeershinder door drukte, incidenten, wegwerkzaamheden of
evenementen zich niet houdt aan deze grenzen, is samenwerking essentieel.
Bereik! doet dit op het terrein van Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) inclusief de
afstemming van wegwerkzaamheden. De lange termijndoelstelling van DVM is om in de nabije
toekomst een optimale benutting van het gehele Zuidvleugel netwerk, onder de dan geldende
omstandigheden mogelijk te maken.


4.2       DOVa (voormalig SkVV)

Het DOVa (Decentrale OV-autoriteiten) is gehuisvest bij de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
De metropoolregio is penvoerder voor dit samenwerkingsorgaan. Het DOVa ondersteunt de
gezamenlijke regionale OV-autoriteiten bij het beleid betreffende het OV-betaal/
tariefsysteem en aanverwante onderwerpen. Het uiteindelijke doel daarvan is het realiseren van
een doeltreffend en efficiënt OV voor de reiziger. Het DOVa is van start gegaan op 1 april 2015.
Het wordt gefinancierd door de twaalf provincies en twee vervoerautoriteiten naar rato van de
grootte van hun BDU.

De begroting voor 2016 is de begroting 2015 verhoogd met de prijsontwikkeling van het bruto
binnenlands product (bbp) zoals opgenomen in de septembercirculaire van het gemeentefonds
van het jaar 2014 en bedraagt voor het jaar 2016 0,75%. De organisatie heeft een omvang van
5,7 fte. Uit het werkbudget betaalt het DOVa niet van te voren te begroten kleine externe
opdrachten. Het kan gaan om juridische ondersteuning, inhoudelijke deskundigheden of specifieke
onderzoeken.

Programma 4: Samenwerkingsverbanden           Begroting       Begroting       Begroting       Begroting
                   (euro's)                     2016           2017            2018            2019
Lasten:
DOVa                                             964.500          964.500         964.500         964.500
Bereik!                                        1.590.000        1.590.000       1.590.000       1.590.000


Totaal lasten                                  2.554.500       2.554.500       2.554.500       2.554.500


Baten:
DOVa                                             964.500          964.500         964.500         964.500
Bereik!                                        1.590.000        1.590.000       1.590.000       1.590.000


Totaal baten                                   2.554.500       2.554.500       2.554.500       2.554.500


Resultaat                                                 0               0               0               0




                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5.     Paragrafen

5.1    Financiering

Treasuryfunctie en -beleid

Het doel van de treasuryfunctie kan worden geformuleerd als: het sturen en beheersen van, het
verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële
geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico's op een zodanige wijze, dat
risico's worden geminimaliseerd en opbrengsten worden geoptimaliseerd.

De wettelijke kaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie liggen vast in de wet Financiering
decentrale overheden (FIDO) en de daarbij behorende ministeriële regelingen (RUDDO, UFDO en
BLDO). Het beleid van de MRDH voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het treasurystatuut
MRDH 2015. Daarin ligt de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vast in de vorm van
uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Ook besteedt het treasurystatuut aandacht
aan de bevoegdheden en administratieve organisatie.

De MRDH ontvangt rente over in de financiële markt uitgezette middelen. Dat gebeurt binnen de
wettelijke kaders (FIDO, RUDDO) en die van het vigerende treasurystatuut MRDH 2015. Op basis
van periodiek te actualiseren liquiditeitsplanningen worden deze middelen in een mix van kort- en
langlopende beleggingen uitgezet.

De financieringsstructuur van de MRDH wordt in belangrijke mate bepaald door het verstrekken
van middelen in de vorm van subsidies en (project)bijdragen aan gemeenten, bedrijven en
instellingen, die (soms al veel) eerder van vooral het Rijk zijn ontvangen. Mede gezien de omvang
daarvan is er normaal gesproken sprake van een goede liquiditeitspositie.

Het uitzetten van deze middelen draagt bij aan structurele en - ondanks de steeds lagere
rentetarieven in de afgelopen jaren - relatief belangrijke rentebaten.

Schatkistbankieren is een wettelijke verplichting voor de MRDH. Binnen de hiervoor geschetste
kaders wordt daarom ingezet op de volgende beleidslijnen om de voorziene negatieve effecten te
minimaliseren:
   1. aanhouden van de bestaande beleggingsportefeuille in obligaties tot het einde van de
       looptijd. In de loop van 2016 zullen alle obligaties zijn afgelost;
   2. aanhouden van de bestaande beleggingsconstructie voor het BOR- fonds tot het einde van
       de looptijd medio 2016;
   3. het verstrekken van leningen aan andere decentrale overheden als substituut voor de
       belegging in lange middelen (dus met een looptijd langer dan 1 jaar). Uitzettingen vinden
       plaats door bemiddeling van enkele hierin gespecialiseerde financiële instellingen;
   4. het door bemiddeling van enkele gespecialiseerde financiële instellingen verstrekken van
       kasgeldleningen (met een looptijd tot 1 jaar) aan andere decentrale overheden;
   5. indien de renteontwikkeling daartoe aanleiding geeft, zal gebruik worden gemaakt van de
       depositofaciliteiten van het Rijk op basis van een gemiddelde looptijd van 1 jaar.

Deze vijf instrumenten worden in een nader uit te werken mix ingezet.

Rentevisie

Deze rentevisie is opgesteld op basis van de actuele verwachtingen ten tijde van het opstellen van
deze begroting 2016 medio februari 2015.
De actuele renteverwachting wordt sterk beïnvloed door het op 22 januari 2015 aangekondigde
opkoopbesluit van de Europese Centrale Bank (ECB). Vanaf maart 2015 zal de ECB maandelijks


                                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>voor € 60 miljard aan obligaties opkopen. Zij wil dit volhouden tot september 2016, en zo nodig
langer. De totale omvang van het programma bedraagt dus ten minste € 1.140 miljard.
Dit betekent een hogere vraag naar obligaties, waardoor de lange rente zal dalen. Het effect zal
het grootst zijn in landen met een relatief lage financieringsbehoefte, waartoe ook Nederland
behoort. Op basis hiervan wordt nu verwacht dat de lange rente eind dit jaar zal dalen tot 0,4% en
eind 2016 rond de 1% zal liggen. Voor de korte rente heeft dit nauwelijks gevolgen, maar die is nu
ook al extreem laag. Het 6-maands Euribor tarief (een graadmeter voor de tarieven van
kasgeldleningen aan gemeenten) ligt momenteel rond de 0,13% en het Eonia-tarief is al
maandenlang negatief. Dat laatste betekent concreet dat over de tegoeden die de MRDH moet
aanhouden in ’s Rijks schatkist geen rente wordt vergoed.

Renterisicobeheer

Het renterisico dat de MRDH op de vlottende middelen loopt, kan worden getoetst aan de
kasgeldlimiet. Volgens deze limiet is de totale omvang van de vlottende schuld op enig moment
aan een maximum gebonden (8,2% van de lastenkant van de begroting).
De maximaal toegestane kasgeldlimiet voor 2016 bedraagt op basis van het geactualiseerde
begrotingstotaal van € 53,4 miljoen. Deze limiet zal niet worden overschreden.
Aangezien de MRDH geen rentedragende vaste schulden heeft, is toetsing aan de rente-
risiconorm niet relevant.


5.2    Verbonden partijen

Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de MRDH een
bestuurlijk én een financieel belang heeft. Het kan gaan om gemeenschappelijke regelingen
(publiekrechtelijke organisatie), deelnemingen (vennootschappen), stichtingen en verenigingen
(privaatrechtelijke organisaties).

Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Er
is sprake van een financieel belang als de MRDH:
     • een ter beschikking gesteld bedrag niet kan verhalen indien de verbonden partij failliet gaat;
     • aansprakelijk wordt gesteld door derden, als de verbonden partij haar verplichtingen niet
        nakomt.
Een partij die jaarlijks een subsidie krijgt, maar waaraan geen andere financiële verplichtingen
zitten met een juridische afdwingbaarheid door derden, is geen verbonden partij.

Verbonden partijen voeren meestal taken uit met een groot publiek belang. Ze leveren een forse
bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen.

In het geval van de MRDH is er één verbonden partij: de Verkeersonderneming, waarvan
hieronder in tabelvorm de belangrijkste bestuurlijke en financiële gegevens opgenomen zijn:

Naam                  De Verkeersonderneming

Doel                  Bereikbaarheid van het Rotterdamse havengebied verbeteren en
                      tijdens de ombouw van de A15 garanderen door combinatie van
                      mobiliteits- en verkeersmanagement. Daarnaast verricht het
                      programmamanagement van het programma Beter Benutten en zorgt
                      de Verkeersonderneming voor uitvoering van de
                      vraagbeïnvloedingsprojecten.

Openbaar belang       Bereikbaarheid van de regio Rotterdam, inclusief het havengebied.
dat wordt behartigd



                                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Deelnemende          De Verkeersonderneming wordt aangestuurd door de Stuurgroep en
partijen             bijgestaan door de Raad van Advies.

                     De Stuurgroep bestaat uit Rijkswaterstaat/IenM, het Havenbedrijf
                     Rotterdam, MRDH en gemeente Rotterdam.

                     De Raad van Advies wordt op dit moment gevormd door Deltalinqs,
                     TLN, EVO, VNO/NCW, MKB, Nissewaard, Capelle aan den IJssel,
                     Krimpen aan den IJssel, Provincie Zuid-Holland en de RET.

Rechtsvorm           Stichting

Bestuurlijk belang   (Vice-)voorzitter Bestuurscommissie MRDH is lid van de Stuurgroep

Financieel belang    Een jaarlijkse bijdrage in de exploitatiekosten ad € 209.000 plus de
                     bekostiging van één formatieplaats (€ 105.000). Deze bijdrage is
                     onderdeel van de programmabegroting Verkeer.

Eigen vermogen       Per 31-12-2013: € 208.784

Vreemd vermogen      Per 31-12-2013: € 843.246

Financieel           Over 2013:     - € 12.634
resultaat

Risico’s             --

Ontwikkelingen       Vanwege het verlengen van het programma Beter Benutten wordt de
                     samenwerkingsovereenkomst in 2015 eveneens verlengd.

Programma en         Programma Verkeer
activiteit



Het risico bestaat dat de Verkeersonderneming verplichtingen aangaat buiten het kader van de
vastgestelde begroting en daarmee dus boven het bedrag van de inbreng van de deelnemers.
Dit risico wordt gemitigeerd doordat in de statuten is opgenomen dat de bestuurder in veel
voorkomende gevallen goedkeuring van de raad van toezicht en de deelnemers van de stuurgroep
nodig heeft, bijvoorbeeld waar het overeenkomsten of investeringen betreft die het daarvoor in de
jaarbegroting vastgestelde bedrag te boven gaan.


5.3    Weerstandsvermogen en risico's

5.3.1 Weerstandsvermogen en Risico’s

Het begrip ‘weerstandsvermogen’

Het financieel weerstandsvermogen van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag is het vermogen
om niet-structurele financiële risico’s op te vangen zonder dat de uitvoering van de taken in het
gedrang komt. Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de
bekende risico’s waarvoor geen afdoende stuur- en beheersmaatregelen kunnen worden getroffen
of waarvoor geen voorzieningen bestaan.

De mogelijke maatregelen om de risico’s te beheersen en/of financieel te dekken zijn:


                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>   •   risico’s onder controle houden door stuur- en beheersmaatregelen (bijvoorbeeld door het
       afsluiten van verzekeringen of het aanscherpen van de regelgeving);
   •   risico’s kunnen financieel worden afgedekt door:
        - het instellen van voorzieningen voor risico’s die kunnen worden gekwantificeerd;
        - het instellen van een weerstandsvermogen voor risico’s die niet financieel kunnen
            worden gekwantificeerd;
        - de risico's die samenhangen met de activiteiten voor verkeer en vervoer worden
            allereerst opgevangen met een risicobuffer die binnen alle projecten wordt
            aangehouden. Wanneer deze risicobuffer niet afdoende is, worden de BDU-gelden
            aangesproken. Dit heeft tot gevolg dat andere bestedingen ten laste van de BDU-
            gelden lager worden of vertragen;
        - in het IPVa zal inzicht gegeven worden in de jaarlijkse stand van zaken van de
            infrastructurele projecten, de uitgaven aan de OV concessies en de apparaatskosten.
            Er zal een doorkijk gegeven worden naar de komende 10 jaar. Aan het einde van deze
            10 jaar zal het saldo van de inkomsten en de uitgaven op nul of positief moeten sluiten.
            Door de jaren heen kan er sprake zijn van een overplanning. Daardoor kan het saldo in
            enig jaar onder nul dalen. Dit is toegestaan, maar altijd met de restrictie dat aan het
            einde van de 10 jaarsperiode er weer een positief saldo ontstaat. De mate waarin er
            sprake kan zijn van overplanning zal in het jaar 2015 voorgelegd worden aan het
            algemeen bestuur. (Ter indicatie: voorheen was bij het Stadsgewest Haaglanden een
            overplanning van tweemaal de vrije jaarruimte binnen de BDU toegestaan door het
            algemeen bestuur.)
        - de risico's die samenhangen met de strategische agenda Economisch
            Vestigingsklimaat kunnen alleen met eigen weerstandscapaciteit van de MRDH
            worden afgedekt. Op het moment dat die weerstandscapaciteit niet aanwezig is, zoals
            het geval is bij de start van de MRDH, zal de MRDH extra prudent moeten zijn bij het
            aangaan van verplichtingen.

De normale bedrijfsrisico’s doen zich regelmatig voor en zijn dus vrij goed meetbaar. Hierdoor
kunnen ze worden gedekt door ofwel beheersmaatregelen ofwel het afsluiten van verzekeringen.
Het gaat dan bijvoorbeeld om brand, wateroverlast en uitval van ICT.

De MRDH is voornemens om in 2015 een audit te laten uitvoeren door een externe partij om de
weerstandscapaciteit te bepalen en de risico’s te inventariseren. Op basis van deze audit kan het
beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s worden geformuleerd.




                                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>5.4     Onderhoud kapitaalgoederen

Grond

Het Stadsgewest Haaglanden heeft in het verleden diverse percelen grond in eigendom verkregen
dan wel een recht van opstal daarop gevestigd ten behoeve van de aanleg van tramlijnen. Volgens
een actuele kadasteropgave gaat het daarbij om de volgende percelen:




Genoemde percelen en/of het daarop gevestigde recht van opstal zijn per 1 januari 2015 om niet
overgedragen aan de MRDH. Er zijn geen financiële verplichtingen ten aanzien van de gronden.
De stadsregio Rotterdam heeft geen onroerende goederen in eigendom.

Kantoorinventaris, communicatie- en ICT-voorzieningen

Het Stadsgewest Haaglanden heeft zijn kantoorvoorzieningen per 1 januari 2015 om niet
overgedragen aan de MRDH. Mogelijk zal ook een deel van de voorzieningen van de stadsregio
Rotterdam bij zijn liquidatie per 1 juli 2015 worden overgedragen.

Oplaadapparatuur OV-chipkaart

Sinds 1 november 2010 kunnen reizigers bij de HTM een chipkaart gebruiken voor het reizen met
het openbaar vervoer. Bij Veolia en RET was dit al eerder het geval. Hiervoor zijn trams en bussen
voorzien van kaartlezers. Om de in omloop zijnde OV-chipkaarten op te waarderen bestaan
diverse mogelijkheden. Een daarvan is het opladen via zogenaamde Afhaal- en Verkoopmachines
(AVM’s).
In 2010 en 2011 heeft het Stadsgewest Haaglanden in totaal 100 machines met randapparatuur
aangeschaft en deze bij wederverkopers in de regio geplaatst. De apparaten zijn door het
Stadsgewest Haaglanden per 1 januari 2015 overgedragen aan de MRDH. De boekwaarde is nihil.
MRDH is zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van de oplaadapparatuur. Er is daarvoor een
contract afgesloten met CCV. Jaarlijks wordt een bedrag van € 1,3 miljoen voor de
distributiefunctie gereserveerd.
In het Rotterdamse deel is de distributiefunctie door derden belegd bij de RET. RET krijgt hiervoor
een subsidie van de MRDH en bekostigt hiermee deze distributiefunctie.

Railinfra




                                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Het Stadsgewest Haaglanden heeft de afgelopen jaren enkele nieuwe tramlijnen met bijbehorende
kunstwerken aangelegd. Het gaat hier om delen van tramlijn 17 en tramlijn 15. Daarnaast zijn er
uitvoerende werkzaamheden verricht voor de aanleg van tramlijn 19. Ook die gingen gepaard met
een aantal investeringen. Deze investeringen zijn volledig gefinancierd door subsidies en
bijdragen. De rail is economisch in eigendom van de HTM. De kosten van onderhoud van de
infrastructuur e.d. zijn begrepen in de subsidie aan de HTM voor railinfra. Er vindt geen
rechtstreekse bekostiging plaats van onderhoud aan railinfra aan gemeenten.
Met de gemeente Den Haag heeft het Stadsgewest Haaglanden overeenstemming bereikt over de
overdracht van de kunstwerken en de daarbij te vergoeden onderhoudsbijdrage. De bijdrage is
inmiddels betaald. Met de gemeente Rijswijk wordt een dergelijk gesprek nog gestart.

Personenbussen voor het openbaar vervoer

De concessie voor het personenvervoer in de gemeente Den Haag is gegund aan HTMbuzz.
Daarvoor werden de stadsbussen van HTM in december 2012 (door)geleverd via het Stadsgewest
Haaglanden aan HTMbuzz. Ten gevolge van de door het Rijk opgelegde bezuinigingen op het
openbaar vervoer is de dienstregeling aangepast. Hierdoor waren 20 bussen minder nodig. Deze
bussen zijn eigendom van het Stadsgewest Haaglanden. In 2014 zijn 10 bussen door het
stadsgewest verkocht en 10 bussen overgedragen aan de MRDH. De boekwaarde van deze 10
bussen is nihil. Getracht wordt de bussen aan andere OV-bedrijven te verkopen.


5.5       Salariskosten

De actuele (op onderdelen nog in te vullen) begrote personele formatie en de daaraan verbonden
salariskosten (inclusief sociale lasten) zijn als volgt te specificeren:

Onderdeel                      FTE's     Kosten
Economisch vestigingsklimaat       9,5    1.073.957
Verkeer                           29,8    2.612.132
Openbaar vervoer                  26,8    2.324.410
Bedrijfsvoering                   26,1    2.041.644

Normb ezetting totalen           92,1    8.052.143

Bovenformatief                     6,9     491.687

Totalen                          99,0    8.543.831




5.6       Investeringen

In 2016 worden geen eigen investeringen voorzien.

Eventuele toekomstige investeringen worden gepland en begroot vanuit een investeringsplan.
Investeringsplannen maken integraal deel uit van de bestuurlijk vast te stellen
begroting(swijzigingen).

Materiële investeringen met een gezamenlijke aanschaffingswaarde vanaf € 10.000 worden
geactiveerd en afgeschreven ten laste van de exploitatie van meerdere jaren. De afschrijvingsduur
is afhankelijk van de aard van de investering.




                                                36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>In voorgaande jaren hebben zowel het Stadsgewest Haaglanden als de stadsregio Rotterdam een
deel van de aan de programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer behorende fondsen voor langere
tijd belegd bij verschillende vermogensbeheerders. Deze fondsen zijn of worden per (of met
terugwerkende kracht tot) 1 januari 2015 overgedragen aan de MRDH. Dat geldt dus ook voor de
daaraan toe te rekenen langlopende beleggingen, die als financiële vaste activa op de balans
worden verantwoord.

Deze beleggingen zullen door al dan niet vervroegde aflossing definitief aflopen in de loop van
2016. Herbelegging op deze wijze is sinds de invoering van het verplicht schatkistbankieren eind
2013 niet langer aan de orde.




                                                37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>6         Staat van fondsen 2016-2019

                     Raming      Raming        Raming         Raming      Raming        Raming         Raming      Raming        Raming         Raming      Raming       Raming         Raming      Raming        Raming         Raming
Omschrijving          saldo      dotatie      onttrekking      saldo      dotaties     onttrekking      saldo      dotatie      onttrekking      saldo      dotatie     onttrekking      saldo      dotatie      onttrekking      saldo
                    31-12-2014    2015            2015       31-12-2015    2016            2016       31-12-2016    2017            2017       31-12-2017    2018           2018       31-12-2018    2019            2019       31-12-2019
                        *)                         **)


Rotterdamse regio
BDU                 398.729.000 258.813.800    315.720.700 341.822.100 261.032.400      358.106.000 244.748.500 260.452.500      419.872.500   85.328.500 261.395.600    311.377.800   35.346.300 261.354.200     273.319.000    23.381.500
OV chipkaart          1.900.000           0      1.900.000           0

Regio Haaglanden
BOR-fonds            94.383.000           0     46.907.300    47.475.700           0     47.475.700             0
Mobiliteitsfonds    120.283.900 228.349.300    397.517.400   -48.884.200 215.883.600    237.678.700   -70.679.300 216.806.500    212.454.300 -66.327.100 217.578.500     182.101.700 -30.850.300 217.566.100      216.976.400   -30.260.600

Totalen             615.295.900 487.163.100    762.045.400 340.413.600 476.916.000      643.260.400 174.069.200 477.259.000      632.326.800   19.001.399 478.974.100    493.479.500     4.496.000 478.920.300    490.295.400     -6.879.100

*) op basis van voorlopige berekening eindstanden jaarrekeningen 2014 stadsregio Rotterdam en Stadsgewest Haaglanden
**) geraamde onttrekking op basis van gewijzigde inzichten naar aanleiding van de voorlopige jaarrekeningen 2014 stadsregio Rotterdam en Stadsgewest Haaglanden




De negatieve fondsstand eindejaar 2019 van het Mobiliteitsfonds van de regio Haaglanden wordt binnen de huidige programmering in 2021 opgelost.
Eindejaar 2021 bedraagt de fondsstand € 39,5 miljoen positief. Dat is dus binnen de afgesproken 10 jaar na het ontstaan van het negatieve fondssaldo
eindejaar 2015.




                                                                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>7.         Inwonerbijdrage per gemeente
Gemeente                         Aantal inwoners per        Bijdrage per     Totaal inwonerbijdrage 2016
                                 1-1-2015 4                 inwoner
Albrandswaard                    25.145                     2,47                                    62.108
Barendrecht                      47.535                     2,47                                   117.411
Brielle                          16.471                     2,47                                    40.683
Capelle aan den IJssel           66.440                     2,47                                   164.107
Delft                            101.101                    2,47                                   249.719
Den Haag                         514.644                    2,47                               1.271.171
Hellevoetsluis                   38.886                     2,47                                    96.048
Krimpen aan den IJssel           28.969                     2,47                                    71.553
Lansingerland                    58.113                     2,47                                   143.539
Leidschendam-Voorburg            73.952                     2,47                                   182.661
Maassluis                        32.206                     2,47                                    79.549
Midden-Delfland                  18.708                     2,47                                    46.209
Nissewaard                       85.006                     2,47                                   209.965
Pijnacker-Nootdorp               51.212                     2,47                                   126.494
Ridderkerk                       45.149                     2,47                                   111.518
Rijswijk                         48.208                     2,47                                   119.074
Rotterdam                        624.710                    2,47                               1.543.034
Schiedam                         76.853                     2,47                                   189.827
Vlaardingen                      71.647                     2,47                                   176.968
Wassenaar                        25.784                     2,47                                    63.686
Westland                         104.275                    2,47                                   257.559
Westvoorne                       14.075                     2,47                                    34.765
Zoetermeer                       124.024                    2,47                                   306.339
Totaal                           2.293.113                                                     5.663.989
De onderstaande gemeenten, voorheen deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling
Stadsgewest Haaglanden, betalen in 2016 een bijdrage in het kader van het Mobiliteitsfonds.

Gemeente                         Aantal inwoners per    Bijdrage per       Totaal inwonerbijdrage 2016
                                 1-1-2015 5             inwoner
Den Haag                         514.644                9,148              4.707.963
Delft                            101.101                9,148              924.872
Leidschendam-Voorburg            73.952                 9,148              676.513
Midden-Delfland                  18.708                 9,148              171.141
Pijnacker-Nootdorp               51.212                 9,148              468.487
Rijswijk                         48.208                 9,148              441.007
Wassenaar                        25.784                 9,148              235.872
Westland                         104.275                9,148              953.908
Zoetermeer                       124.024                9,148              1.134.572
Totaal                           1.061.908                                 9.714.334


4
    en 4 Bron: Statline Databank CBS, voorlopig aantal inwoners per 1-1-2015. Info van 16-2-2015


                                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>8.       Besluit
     •   De begroting 2016 vast te stellen en de in de programma’s opgenomen budgetten vast
         te stellen op programmatotalen.

         Aldus besloten in de vergadering van het algemeen bestuur van de Metropoolregio
         Rotterdam Den Haag d.d.



de secretaris,                                                  de voorzitter,




                                              40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                Bijlage 1: Kostenverdeelstaat 2016-2019 gecomprimeerd
                                                            2016                                            2017                                           2018                                          2019
Omschrijving                                EV          VK       OV           Totaal        EV          VK       OV          Totaal        EV          VK       OV          Totaal       EV         VK          OV        Totaal
Personeel                                1.774.425   3.908.837 3.621.137     9.304.400   1.760.043   3.899.735 3.609.159    9.268.900   1.781.645   3.693.943 3.400.461    8.876.050  1.798.331 3.729.187 3.432.770 8.960.300
Huisvesting/facilitaire zaken              301.250     451.875   451.875     1.205.000     270.725     406.088   406.088    1.082.900     262.725     394.088   394.088    1.050.900    263.475    395.213     395.213 1.053.900
Financiën                                   23.750      35.625    35.625        95.000      22.500      33.750    33.750       90.000      25.000      37.500    37.500      100.000     23.750      35.625      35.625      95.000
ICT/DIV                                    143.750     215.625   215.625       575.000     149.575     224.363   224.363      598.300     145.825     218.738   218.738      583.300    145.825    218.738     218.738     583.300
Bestuursondersteuning/juridische zaken      27.500      41.250    41.250       110.000      27.500      41.250    41.250      110.000      27.500      41.250    41.250      110.000     27.500      41.250      41.250    110.000
Communicatie                               102.375     153.563   153.563       409.500      79.875     119.813   119.813      319.500      84.875     127.313   127.313      339.500     86.125    129.188     129.188     344.500
                                                                                                                                                0           0         0                       0           0           0
Bijdragen samenwerkingsverbanden           -80.000    -120.000    -120.000    -320.000       p.m.        p.m.        p.m.       p.m.         p.m.        p.m.      p.m.        p.m. p.m.        p.m.        p.m.        p.m.

Totalen                                  2.293.050   4.686.774   4.399.074 11.378.900    2.310.218   4.724.998   4.434.422 11.469.600   2.327.570   4.512.831   4.219.349 11.059.750   2.345.006   4.549.200   4.252.783 11.147.000

Legenda
EV = Economisch vestigingsklimaat
VK = Verkeer
OV = Openbaar vervoer




                                                                                                                              41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>