<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                  REGIOPLAN




Agressie en geweld openbaar bestuur 2012
Factsheet: agressie en geweld tegen wethouders

In 2012 is, in opdracht van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, voor de
tweede maal onderzoek gedaan naar agressie en geweld bij politieke ambtsdragers en
overheidsmedewerkers. Het doel van het onderzoek is om de ontwikkeling in agressie en geweld
tegen politieke ambtsdragers en overheidsmedewerkers te volgen en om vast te stellen in hoeverre
de aanpak van agressie en geweld effect sorteert. Voor dit onderzoek zijn onder andere alle
wethouders benaderd, wat heeft geresulteerd in 590 ingevulde enquêtes. Het beeld van de
problematiek dat hieruit is verkregen, is hieronder samengevat.

Typen agressie en geweld
We onderscheiden in dit onderzoek vijf verschillende vormen van agressie en geweld. Dit zijn:
1. Verbale agressie: schelden, schreeuwen, vernederen, treiteren, pesten.
2. Bedreiging/intimidatie: bedreigen, stalken, achtervolgen, chanteren, onder druk zetten, dreigbrieven
   sturen, gezinsleden bedreigen.
3. Fysieke agressie: duwen, slaan, schoppen, spugen, vastgrijpen, verwonden, fysiek hinderen, gooien
   met/vernielen van voorwerpen.
4. Seksuele intimidatie: nafluiten, seksueel getinte opmerkingen, blikken, handtastelijkheden,
   aanranding of verkrachting.
5. Discriminatie: negatieve opmerkingen of gedragingen met betrekking tot sekse, huidskleur, geloof,
   leeftijd of seksuele geaardheid.


Meer dan de helft wethouders afgelopen jaar geconfronteerd met agressie en geweld
Iets meer dan de helft van de wethouders is de afgelopen twaalf maanden geconfronteerd geweest met
agressie en geweld door burgers. Van de verschillende vormen van agressie en geweld, is verbale
agressie de vorm die verreweg het vaakst voorkomt. Op de tweede plaats staat bedreiging/intimidatie, op
de derde plaats discriminatie en op de vierde plaats fysieke agressie. Seksuele intimidatie komt het minst
voor. Wethouders zijn in vergelijking met andere politieke ambtsdragers relatief vaak slachtoffer van
agressie en geweld.
In vergelijking met 2010 zien we slechts kleine verschillen. Toch zijn met name verbale agressie (met vijf
procentpunten) en discriminatie (met vier procentpunten) gestegen. Daarmee komt discriminatie onder
wethouders sinds 2010 tweemaal zo vaak voor.

Figuur 1       Vormen an agressie en geweld als slachtoffer (afgelopen 12 maanden)
                              0%         10%   20%        30%         40%         50%         60%


         Verbale agressie
                                                :


   Bedreiging/ intimidatie



           Fysieke agressie

                              :
                                          I
                                   1%
     Seksuele intimidatie
                                    2%



             Discriminatie



                    Totaal

      0 2010    ÏI2012


                                                                                                         1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                  R EGIOPLA



Wethouders vaker direct en minder in de privésfeer benaderd dan andere ambtsdragers
De meeste uitingen van agressie en geweld tegen wethouders (60%) vinden plaats in een face-to-face-
context. 9 procent van de uitingen vindt plaats per e-mail, 9 procent telefonisch en 8 procent per brief.
Bijna alle incidenten (86%) tegen wethouders vinden plaats tijdens de uitvoering van het ambt. Bij 13
procent van de incidenten wordt de wethouder in de privésfeer slachtoffer van agressie en geweld. Dit is
relatief weinig ten opzichte van de andere ambtsdragers: bij hen vindt gemiddeld 31 procent van de
incidenten plaats in de privésfeer.
We vroegen de wethouders ook hoe ernstig zij het incident hebben ervaren (op een schaal van 1 tot 7). De
gemiddelde ernstscore bedraagt 3.2. Dat is gelijk aan het gemiddelde van alle politieke ambtsdragers.

Wethouders melden incident vaker intern , er wordt iets vaker aangifte bij de politie gedaan
Uit figuur 2 blijkt of wethouders het laatste incident intern hebben gemeld en/of aangifte hebben gedaan:

Figuur 2     Intern melden en aangifte doen bij de politie door wethouders (laatste incident)
                          0%         10%       20%         30%          40%         50%         60%



                           si
             Wethouders




     ss Intern melden   • Aangifte



Meer dan de helft van de incidenten (56%) wordt door de wethouders intern besproken/gemeld. Daarmee
melden zij substantieel vaker intern dan andere politieke ambtsdragers (gemiddeld 38%), maar nog altijd
minder dan burgemeesters (71%). Toch wordt slechts 18 procent van de incidenten tegen wethouders
geregistreerd door de gemeente. Dat is echter nog altijd meer dan gemiddeld: 13 procent van de
incidenten tegen politieke ambtsdragers wordt geregistreerd.
Van 14 procent van de incidenten tegen wethouders wordt aangifte gedaan (waarvan 9% door hen zelf en
5% door de werkgever). Dat is iets vaker dan dat gebeurt bij andere politieke ambtsdragers (gemiddeld 11%).
De wethouders die een incident intern hebben gemeld, deden dat met name bij collega-bestuursleden (54%)
en/of de burgemeester (62%). Opvallend is dat wethouders het incident nauwelijks melden bij de
gemeentesecretaris (in 3% van de gevallen), terwijl 45 procent van de burgemeesters dat wel deed. Verder
valt op dat relatief veel wethouders het incident melden bij de fractievoorzitter (25%) en/of de raadsgriffier
(26%) De wethouders die niet intern hebben gemeld, stellen dat 'het daar niet erg genoeg voor was' (76%) en
dat 'dergelijke incidenten bij het werk horen' (28%). Deze redenen worden ook genoemd bij het niet doen van
aangiften (niet erg genoeg, 69%; hoort bij het werk 21%).

De bekendheid van de vertrouwens lijn onder wethouders is iets gestegen
De bekendheid van de Vertrouwenslijn onder wethouders is iets gestegen, van 28 procent in 2010 tot 32
procent in 2012. Er wordt echter nauwelijks gebruik van gemaakt door de wethouders: slechts 1 procent
van de wethouders geeft aan eenmaal de Vertrouwenslijn te hebben gebeld. Toch is er een intentie onder
wethouders om de Vertrouwenslijn te bellen wanneer dat nodig is: 56 procent stelt zeker of mogelijk
gebruik te maken van de Vertrouwenslijn. Dit percentage is ongeveer gelijk aan het percentage in 2010
(stijging van 2%).

Weinig maatregelen, weinig gevolgen van het incident, nazorg niet nodig
Bijna drie op de tien wethouders geven aan dat er na het incident geen maatregelen zijn getroffen. Ook
zegt bijna de helft van de wethouders dat er geen maatregelen zijn getroffen omdat het niet nodig was. In
5 procent van de gevallen is er een reactie naar de dader gegeven door de politie en in 14 procent van de
gevallen door het bestuur.



2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                        REGIOPLAN




Van de wethouders geeft 77 procent aan dat zij weinig last van het incident hebben gehad. Bijna twee op
de tien wethouders zeggen zich 'gekwetst, gespannen of gestrest te hebben gevoeld'. Bijna één op de tien
wethouders ging na het incident met minder plezier naar het werk. Tekenend is dat 83 procent van de
wethouders stelt dat zij geen nazorg hebben ontvangen 'omdat het niet nodig was'. Twaalf procent van de
wethouders ontving wel nazorg.
Het bovenstaande beeld komt ook naar voren bij de andere politieke ambtsdragers. Wethouders wijken
wat dit betreft dus niet af van andere ambtsdragers.

Wethouders voelen zich niet onveilig en achten de kans op slachtofferschap klein
98 procent van de wethouders voelt zich zelden tot nooit onveilig op het werk. Meer zorgen lijken de
wethouders zich te maken over hun collega-ambtsdragers: 15 procent is soms bang dat collega-
ambtsdragers slachtoffer worden van agressie en geweld.
De mate waarin wethouders zich (on)veilig voelen komt overeen met de mate waarin andere politieke
ambtsdragers dat doen. De mate waarin onveiligheidsgevoelens bij politieke ambtsdragers in het
algemeen voorkomt, is niet veranderd sinds 2010.
We vroegen de wethouders om de kans in te schatten dat zij slachtoffer worden van de verschillende
vormen van agressie en geweld door burgers. Over het algemeen achten de wethouders die kans (zeer)
klein of geven zij aan dat de kans 'niet klein, niet groot' is. In 2010 was die groep wethouders echter nog
fors (21%) groter: meer wethouders zijn er medio 2012 klaarblijkelijk van overtuigd dat de kans om
slachtoffer te worden groot is.

Maatregelen vooreen effectief veiligheidsbeleid: kritisch over voorlichting en training
Het programma Veilige Publieke Taak van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
stimuleert dat werkgevers maatregelen voor een effectief veiligheidsbeleid tegen agressie en geweld in
een organisatie implementeren. De belangrijkste maatregelen zijn opgenomen in figuur 3.

Figuur 3      Maatregelen voor een effectief veiligheidsbeleid
                                                            100% 80% 60% 40% 20%                  0%    20% 40% 60% 80% 100%
                                                              >    j.
  De nazorg van een incident van agressie en geweld is door I                                     1
                                                                                             6%
               mijn organisatie goed geregeld               j

  Bij situaties met agressie en geweld door burgers neemt j
                                                                                             5%
  mijn organisatie het initiatief om hiervan aangifte te doen j

     Mijn organisatie treedt daadkrachtig op bij agressie en j     ]
                      geweld door burgers                                                    3%

  Ik heb voldoende voorlichting/training gehad over hoe om j       j                               5i

         te gaan met agressie en geweld door burgers                            :
                                                              I       i
De organisatie laat burgers voldoende weten dat agressie en j                                           : %
                                                                                             %
             geweld niet geaccepteerd worden
       Mijn organisatie wil dat ambtsdragers voorvallen van j     \                      :
                                                                                             3X1
             agressie en geweld door burgers melden
                                                                                         :

    Mijn organisatie houdt een overzicht bij van de gemelde j
                           Incidenten

                                                      m (helemaal) mee oneens       m (helemaal) mee eens



Een meerderheid van de wethouders vindt dat het beleid zoals het programma V P T dat voorstaat, is
geïmplementeerd. Opvallend is dat 36 procent van de wethouders vindt dat zij onvoldoende voorlichting en
training hebben gehad over hoe om te gaan met agressie en geweld door burgers. In vergelijking met alle
politieke ambtsdragers valt op dat de wethouders iets positiever oordelen over de mate waarin het V P T -
beleid in hun eigen gemeente is geïmplementeerd. Een vergelijking met de bevindingen uit 2010 laat zien
dat de wethouders in 2012 iets vaker van mening zijn dat de nazorg van een incident van agressie en
geweld goed geregeld is' (7% meer is het ermee eens) en dat zij voldoende voorlichting/training hebben
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                      REGIOPLAN



gehad over hoe om te gaan met agressie en geweld door burgers' (+9% is het er (helemaal) mee eens).
Deze stijging in tevredenheid tussen 2010 en 2012 is ook te zien bij burgemeesters (maar in sterkere
mate).


Agressie en geweid 'horen' bij de functie, maar leiden niet tot andere besluiten
46 procent van de wethouders geeft aan dat zijn of haar functie risicovolle situaties met zich meebrengt (in
2010 was dit nog 39%). Dit is fors meer dan de 26 procent van alle politieke ambtsdragers die aangeeft
dat zijn of haar functies risicovolle situaties met zich mee brengt, maar nog altijd beduidend minder dan het
percentage burgemeesters (68%) Blijkbaar wordt ook door wethouders agressie en geweld als regulier
onderdeel van het ambt gezien; een bevinding die we ook tegenkwamen bij de redenen om incidenten niet
intern te melden.

Toch geven wethouders vrij eensgezind aan dat zij zich niet laten beïnvloeden door (de kans op) agressie
en geweld. Zie de resultaten in figuur 4. Opvallend is dat 12 procent van de wethouders het moeilijk vindt
om beslissingen te nemen als daardoor een risico op agressie en geweld ontstaat. Een deel van de
wethouders (11%) signaleert beïnvloeding van standpunten bij collega's door agressie en geweld en er is
zelfs een groep wethouders (13%) die daar begrip voor heeft.

Figuur 4      Beleving ambt en vermijdingsgedrag door wethouders




                                                                                                           r
                                                             100% 80% 60% 40% 20%           0%      20% 40% 60% 80% 100%

       Ik vind het moeilijk om beslissingen te nemen als ik
      daardoor meer risico loop in aanraking te komen met
                                                                                              ma.
                       agressie en geweld

Het risico om in aanraking te komen met agressie en geweld
                 beïnvloedt mijn beslissingen                                                    4%


        Situaties waarin ik risico's verwacht ga ik uit de weg                               | f 4%


 Het komt wel voor dat standpunten van collega's beïnvloed
             worden door agressie en geweld                                                         11%


Ik heb er begrip voor als collega's zich in hun besluitvorming
         laten beïnvloeden door agressie en geweld                                                  13%

                                                                                        {

       Mijn functie brengt risicovolle situaties met zich mee
                                                                                 I

                                                       g (helemaal) mee oneens       (helemaal) mee eens




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>