<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gemeente
Midden-Delfland
                                                                  cittadow




                  BIJLAGE 1

 Uitwerking toetsingsgebieden Cittaslow
met concrete voorbeelden Midden-Delfland




                                Bijlage bij brief 15 april 2013
                                       Kenmerk 2013-08879




                                                             1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>ALGEMEEN
Deze bijlage bevat beknopte informatie over Cittaslow. Vervolgens een korte toelichting op de
informatie in de bijlage, waarna per toetsingsgebied een overzicht is opgenomen van projecten en
zaken in Midden-Delfland in relatie tot het kwaliteitskeurmerk Cittaslow, alsmede enkele te
verwachten ontwikkelingen.

Cittaslow
Cittaslow is een internationale organisatie van gemeenten tot 50.000 inwoners die streven naar de
hoogste kwaliteit van leven voor haar inwoners. Voordat een gemeente kan toetreden tot het
internationale netwerk wordt die kwaliteit op diverse aandachtsvelden getoetst. De aandachtsvelden
worden hierna verder toegelicht. Wereldwijd is momenteel sprake van een netwerk van zo'n 170
gemeenten, verspreid over 25 landen.
De oorsprong van Cittaslow ligt in Italië (citta is Italiaans voor'stadje'). In 1999 hebben
burgemeesters van Orvieto, Bra, Greve en Positano het netwerk opgericht. Deze gemeenten waren al
actief in de Slowfood-beweging. De bewustwording en kwaliteit vanuit slowfood hebben deze
burgemeesters vertaald naar hun gemeenten. Het streven naar het allerbeste voor hun gemeenten en
inwoners. Met het keurmerk wordt de mogelijkheid geboden de kwaliteit meetbaar te maken, te
waarderen en verder te verbeteren. Deelname aan het netwerk van gemeenten houdt in dat
permanent gewerkt wordt aan bewustwording van identiteit en kwaliteit van leven. Vanuit de
bewustwording kunnen kwaliteiten worden behouden en verder ontwikkeld worden. Hiermee is
Cittaslow een antwoord op en tegenhanger van de globalisering. Deelnemers zijn gemeenten die zich
bewust zijn van hun eigen identiteit en zich durven te onderscheiden van andere gemeenten.
Cittaslow is dan ook geen project, maar een 'levensstijl' voor de deelnemende gemeenten.
De certificering als Cittaslow in 2008 was voor onze gemeente een ijkpunt in onze ontwikkeling. Door
de toetreding heeft de gemeente een instrument beschikbaar om de voorgestane kwaliteit objectief
meetbaar te maken. Voor de organisatie is het een instrument van bewustwording om permanent te
streven naar kwaliteit, behoud van authenticiteit en duurzaamheid. Met Cittaslow wordt niet alleen de
kwaliteit objectief vastgelegd, maar wordt ook de focus gelegd op een permanente
kwaliteitsverbetering.
Door de bewustwording binnen de organisatie voor die kwaliteit en de eigen identiteit, is de focus bij
de uitwerking hierop gericht. Resultaat hiervan is dat belangrijke waarden worden behouden en waar
mogelijk verder verbeterd.

Toelichting actualisering bijlage
In deze bijlage zijn de toetsingsgebieden van Cittaslow uitgewerkt. De visie waarop wij voor Midden-
Delfland een thema beschouwen is als eerste opgenomen. Vervolgens zijn enkele praktijkvoorbeelden
toegevoegd. Doel van dit overzicht is om een indruk te geven van Cittaslow in de praktijk van onze
gemeente. Dit document is de bijlage bij de raadsinformatiebrief, die jaarlijks wordt opgesteld voor de
raadsledendag Cittaslow. Eerste raadsledendag is gehouden in Midden-Delfland op 15 april 2011.
Alphen-Chaam organiseerde de tweede bijeenkomst op 20 april 2012. De derde raadsledendag is op
19 april 2013 in Borger-Odoorn.

De activiteiten die in het overzicht zijn opgenomen hebben een directe relatie met de thema's die in
Cittaslow centraal staan. Verschillende projecten hebben direct invloed op diverse toetsingscriteria van
Cittaslow. Bij opname van de projecten is de keuze gemaakt om deze te vermelden bij het criterium
waar de meest directe relatie mee bestaat. Dit neemt niet weg dat veelal met andere criteria directe,
maar zeker ook indirecte relaties bestaan.




                                                                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>LEEFOMGEVING
Midden-Delfland biedt een leefomgeving waarbinnen de inwoners zich optimaal kunnen ontwikkelen en
zich ook thuis voelen.

Duurzaam bouwen
Stimuleren van duurzaam bouwen (bij nieuwbouw, uitbreidingslocaties, herstructurering en renovatie)
op basis van het duurzaam bouwen beleid. Adviseren van bedrijven over het minimaliseren van het
energieverbruik en het implementeren van duurzame energie. Dit gebeurt in reguliere controles.
Onderzocht wordt of hiervoor in het kader van klimaatbeleid een apart project van gemaakt kan
worden. Met de in gebruik name van het nieuwe gemeentehuis vervult de gemeente een
voorbeeldfunctie. Bij oplevering in 2012 is dit het meest duurzame gemeentehuis van Nederland. Dit
wordt o.a. bereikt door de toepassing van drielaags glas, twee bronnen voor warmte-koude opslag,
zonnepanelen en riet als dakbedekking.

Toezicht & Handhaving
Op de gebieden ruimtelijke ordening, APV, afval, milieu en de openbare leefomgeving wordt op de
naleving van de wet- en regelgeving gecontroleerd door toezichthouders van bouw- en woningtoezicht
en de buitengewone opsporingsambtenaar. Dit toezicht wordt voornamelijk uitgeoefend om Midden-
Delfland een veilige gemeente te laten zijn waarbij tevens het behoud van de kwaliteit van de
gebouwde omgeving en het landschap wordt bewaakt (zoals voorkomen van verrommeling).

Overleg inwoners
Burgerinitiatieven zijn ondersteund zoals het Ommetje Den Hoorn dat direct verband houdt met de
thema's gastvrijheid, landschap en cultuurhistorie.
Alle ontworpen speelterreinen in de gemeente zijn in overleg met de bewoners opgesteld. De
bewoners hebben de laatste stem als het gaat om de keuze voor de inrichting.
Periodiek vindt overleg plaats met vertegenwoordigers van bewonersverenigingen, VVE's en
dergelijke. Tijdens dit overleg kunnen meldingen worden gedaan over de buitenruimte waarop snel
actie wordt ondernomen. Ook is het een platform waar de gemeente haar onderhoudsprogramma's
voor de komende periode kan toelichten.
Samen met verenigingen wordt huis-aan-huis papier opgehaald. Bij milieueilanden kan papier,
plastiek, textiel, GFT en restafval worden aangeboden.

Buurtpreventie    Maasland
Het initiatief van vrijwilligers om buurtpreventie in Maasland in te voeren wordt op diverse wijzen
ondersteund. Op diverse plaatsen in het buitengebied maakt men gebruik van telefooncirkels.
Telefonisch informeren inwoners elkaar en waarschuwen de politie bij verdachte omstandigheden.
Hiermee laten inwoners zien zich bewust te zijn van de zorg voor de eigen leefomgeving.

Sociale samenhang
Vanuit de kwaliteit van leven wordt de sociale samenhang versterkt. Inhoudelijk is dat gedaan door de
uitvoering van de taken op het terrein van sociale zaken niet uit te besteden, waardoor beter
maatwerk afgestemd op de sociale identiteit van Midden-Delfland geleverd kan worden. Zorg en
aandacht voor elkaar staan hierbij centraal. Daarnaast is in 2011 gestart met een nieuw Wmo­
beleidsplan dat uitgaat van de versterking van de sociale samenhang, waarbij de gemeente vanuit een
regiefunctie gaat werken. Dit beleid komt tot stand in nauw overleg met de Wmo-cliëntenraad en
andere organisaties en inwoners. Een praktisch voorbeeld is 'het gesprek' bij een aanvraag om een
Wmo-voorziening.
Om mensen te ondersteunen om mee te blijven doen aan de maatschappij gelden per 2012 nieuwe
normen voor het Minimabeleid. Zo is het normbedrag voor kinderen verhoogd. Tevens wordt de Motie
solidair in 2012 uitgewerkt, waardoor een extra aanvulling op het gemeentelijk minimabeleid ontstaat.




                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>LANDSCHAP

Midden-Delfland behoudt en versterkt het cultuurhistorisch veenweidelandschap.

Landschapsontwikkellingsperspectief    ®2025(LOP)
Door het gezamenlijk (gemeenten en Hoogheemraadschap) opstellen van het LOP®2025 is de basis
gelegd voor het opstellen en uitwerken van op elkaar afgestemde bestemmingsplannen voor het
buitengebied om de (A-)kwaliteit van het landschap in het buitengebied te kunnen borgen en nieuwe
initiatieven die bijdragen aan het behouden en versterken van het gebied mogelijk te maken. Hiermee
is direct de verbinding gemaakt met verschillende beleidsterreinen die het keurmerk Cittaslow omvat:
landschap, leefomgeving, infrastructuur, cultuurhistorische waarden en diversiteiten, gastvrijheid en
behoud van eigen identiteit.
Het LOP® 2025 is integraal onderdeel van de ruimtelijke visie van de Hof van Delfland die op 7
december 2010 door de gemeenteraad is vastgesteld en ook integraal is vastgesteld door alle andere
bij de Hof van Delfland betrokken partijen. In deze ruimtelijke visie is het agrarisch kerngebied,
inclusief Ackerdijkse plassen en Oude Leede, beschreven als Cittaslow vanwege de kwaliteiten die de
in de Hof van Delfland samenwerkende partijen voor dit gebied van belang achten.
Hof van Delfland
De Hof van Delfland bestaat uit 12 gemeenten, de stadsregio's Den Haag en Rotterdam, de provincie
Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap van Delfland. Het standpunt van de Hof van Delflandraad is
dat Midden-Delfland, inclusief de Ackerdijckse Plassen en Oude Leede, een landschap moet zijn met A ­
kwaliteit met de status van Cittaslow. Door de Hof van Delflandraad is uitgesproken dat het
cultuurhistorisch veenweidelandschap een belangrijk erfgoed is waarvan de kwaliteit moet worden
behouden en versterkt. De ruimtelijke visie is in 2012 uitgewerkt in een dynamisch
uitvoeringsprogramma.
De ruimtelijke visie vanuit de Hof van Delfland vormt voor dit gebied de basis voor de groene agenda
voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Het metropolitaanse landschap van Midden-Delfland is
een belangrijke voorziening voor het vestigingsklimaat in de regio. Recreatie en beheer van het groen
in het grootstedelijk gebied wordt in de toekomst gereorganiseerd. Uitgangspunt is dat hierbij een
'Groenautoriteit' wordt opgericht, waarbij mogelijkheden ontstaan voor de financiering van meerjarige
uitvoeringsprogramma's.

Bestemmingsplannen
In de bestemmingsplannen wordt apart aandacht besteed aan Cittaslow. De bescherming van het
landschap vindt plaats op basis van de structuurvisie, waarbij voor het buitengebied een apart
bestemmingsplan gras en glas worden gemaakt.
De in het LOP® 2025 opgenomen ruimtelijke visie is voor de gemeente Midden-Delfland vertaald in
het bestemmingsplan gras. Dit bestemmingsplan bestendigt de bedrijfsmatige mogelijkheden voor
reguliere ondernemers in het buitengebied. Agrarische ondernemers hebben extra mogelijkheden tot
het ontplooien van nieuwe activiteiten, voor zover deze ondergeschikt zijn aan het boerenbedrijf.
In overleg met de bewoners van 't Woudt is voor de bescherming van dit beschermde stads- en
dorpsgezicht een nieuw bestemmingsplan vastgesteld.

Waterkader
In 2009 is het waterplan door de gemeenteraad en de verenigde vergadering van het
Hoogheemraadschap van Delfland vastgesteld. Het besef dat het landschap een belangrijke
onderscheidende kwaliteit van onze gemeente is en dat water hierbij een belangrijke rol speelt is
breed aanwezig. Daarom is als uitgangspunt vastgelegd dat de investering die wordt gedaan voor de
wateropgave zoveel mogelijk moet leiden tot een versterking van het landschap en de economische
dragers van dat landschap: landbouw en recreatie.
In samenspraak met inwoners is voor de kadeverbetering van de Commandeurspolder een
inpassingsplan opgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met de landschappelijke inpassing en
cultuur-historische waarden van deze polder. Tijdens de werkzaamheden is een oude archeologisch
waardevolle boerderij aangetroffen.

IODS
In het kader van IODS (Integrale Ontwikkeling tussen Delft en Schiedam) zijn bestuurlijke afspraken
gemaakt over een optimale inpassing van de rijksweg A-4 in het landschap van Midden-Delfland.
Vanuit de IODS zijn gelden beschikbaar om kwaliteitsprojecten te financieren. Voorbeelden zijn:
        de 'bergboerenregeling'. Financiële middelen vanuit het omgevingsfond zijn gebruikt als co­
        financiering voor de Europese subsidies. Agrariërs ontvangen een compensatie voor de extra
        kosten die zij ondervinden als gevolg van de natuurlijke handicaps in het veenweidelandschap
        Toepassing van zonne-energie op agrarische opstallen en het verwijderen van asbestdaken in

                                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>        combinatie met de plaatsing van zonnepanelen.
       Realisatie van extra natuur en zwaar agrarisch natuurbeheer.
Van het ministerie I&M (infrastructuur en milieu) is de definitieve beschikking van 18,5 miljoen
ontvangen. Deze bijdrage is bestemd voor de kwaliteitsprojecten. De gemeenteraad wordt periodiek
geïnformeerd over de voortgang van de diverse IODS-projecten.

Saneren verspreid liggend glas
Om de kwaliteit van het landschap te verbeteren zijn op diverse locaties niet duurzame
glastuinbouwbedrijven gesaneerd. Deze gronden zijn ingericht en herbestemd tot gras. De hiervoor
genoemde rijksbijdrage en provinciale subsidie maken het mogelijk dit project voort te zetten.

Grondinstrument
Vanuit de IODS en de Hof van Delfland wordt samen met agrarische ondernemers en de provincie
gewerkt aan een grondinstrument. De ontwikkeling van het grondinstrument is financieel mogelijk
door de genoemde rijksbijdrage.. Doelstelling is om te zorgen dat de agrarische gronden beschikbaar
blijven voor de landbouw. De melkveehouderij kan hierdoor haar functie als 'drager van het
landschap' blijven vervullen.

Maaslandse Dam
Dit is een ruimtelijke ontwikkeling die kwaliteit moet toevoegen aan en versterken van het landschap.
Het realiseren van voorzieningen die sporen met de thema's landschap, leefomgeving, gastvrijheid,
infrastructuur, cultuurhistorie en identiteit. De ruimtelijke ontwikkeling in het gebied Maaslandse dam
zijn een mogelijkheid dat waar Cittaslow en Midden-Delfland®2025 voor staan in een integraal project
zichtbaar te maken. . De Maaslandse Dam is als voorbeeldproject genoemd in de Ruimtelijke Visie Hof
van Delfland. Als gevolg van de economische ontwikkelingen is de invulling van de Maaslandse Dam
gewijzigd. Het principe van 2/3 groene invulling en 1/3 bebouwing is in verband met een
landschappelijke verantwoorde inpassing van het gebied gehandhaafd.

Natuurvriendelijke   oevers
De gemeente spant zich in om daar waar mogelijk natuurvriendelijke oevers aan te leggen. Deze vorm
is goed voor de flora en fauna en ook om het hoofd te bieden aan wateropvang tijdens hevige regen.

Groenfonds     Midden-Delfland
Het fonds heeft twee doelstellingen: het agrarische cultuurlandschap in stand houden en versterken,
én de relatie tussen stad en land versterken door educatie en recreatie. Het Groenfonds Midden-
Delfland is uniek in Nederland: het is het eerste landschapsfonds dat staatssteunprocedure succesvol
doorlopen heeft en over de benodigde financiën beschikt. De overeenkomsten met de agrariërs gaan
via de Agrarische Natuurvereniging Vockestaert. Vanuit de IODS-afspraken is 1 miljoen beschikbaar
voor het Groenfonds Midden-Delfland. Met de gemeenten Maassluis en Pijnacker-Nootdorp is overleg
gaande over hun toetreding tot het Groenfonds Midden-Delfland.
Het Groenfonds ondersteunt de agrariërs in hun rol als drager van het landschap. Vanuit het
Groenfonds is de stad-landrelatie versterkt. Voorbeelden zijn educatieve lessen voor schoolklassen bij
boeren en de oprichting van de Streekrekening.

Ingrepen in het landschap
Autonome ruimtelijke ontwikkelingen zijn van invloed op het landschap. In het kader van Midden­
Delfland®2015 wordt aan medewerking een kwalitatieve inpassing verbonden. Een voorbeeld is het
over een groot traject ondergronds aanleggen van de 380Kv-verbinding.
Bij de doortrekking van de A4 door Midden-Delfland is via de IODS ingezet op kwalitatieve
compensatie. Gelet op het gevaar van aantasting van het gebied door de aanleg van de
Blankenburgtunnel is, samen met Schiedam, Vlaardingen en Maassluis veel lobbywerk verricht. De
aanleg is hiermee waarschijnlijk niet voorkomen; wel is de toezegging door de minister aan de
Tweede Kamercommissie gedaan te zorgen voor een goede landschappelijke inpassing. Financiële
middelen voor een landschappelijk verantwoorde inpassing komen beschikbaar.




                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>STREEKPRODUCTEN
Midden-Delfland beschermt en bevordert het gebruik en de ontwikkeling van kwalitatief goede
streekproducten.

Speciale acties
Samen met de basisscholen is in 2009 de week van de smaak georganiseerd. Doel van deze activiteit
is de kinderen en indirect hun ouders meer bewust te maken van gezonde voeding en een gezonde
levensstijl. Deze activiteit past ook bij het speerpunt "Gezond Midden-Delfland" uit Behoud door
ontwikkeling,
In 2011 zijn in het kader van de Week van de Leefkwaliteit diverse acties uitgevoerd. Het thema van
                                                                            e
de Kindermonumentendag in 2011 was: 'De smaak van de tuinbouw in de 19 eeuw'.

Nieuwe     streekproducten
Het druivenbommetje is een goed en lekker voorbeeld van ondernemers in het gebied die met
streekproducten een nieuw product op de markt zetten. Andere voorbeelden zijn verkoop van
huisgemaakte weinessproducten in een supermarkt te Maasland. Ook is bij het Nazomerfeest 2009 in
Maasland extra aandacht besteed aan streekproducten. In 2012 zijn nieuwe producten gelanceerd:
appelsap uit Midden-Delfland en het Midden-Delflandse Kaaskopje.
Diverse ondernemers ontwikkelen nieuwe streekproducten. Het gaat hierbij dan om likeur, jam en
diverse op honing gebaseerde producten. Tegelijkertijd is een ontwikkeling gaande dat de recreatieve
ondernemers in het gebied gebruik maken van eikaars streekproducten. Dit vergroot de economische
basis en herkenbaarheid van deze producten. Praktisch voorbeeld is het 'Mandje Midden-Delfland'
waarbij tijdens een fietstocht streekproducten worden gekocht die vervolgens worden verwerkt in een
zelf te bereiden maaltijd.

Streekproducten hebben niet alleen betrekking op voedselproductie. Zo wordt door kunstenares
Tineke van Gils specifiek aardewerk uit Midden-Delfland gemaakt.

Tuin van de Randstad
Dit is een jaarlijks terugkerend evenement bij een lokale ondernemer. Alle producenten van regionale
streekproducten kunnen zich tijdens dit evenement presenteren aan het publiek. Vergelijkbare
activiteiten vinden ook plaats bij 'Delft vers' en 'Rotterdamse Oogst'.

Stichting Groen Goud
De Stichting Groen Goud wordt door de provincie Zuid-Holland en onze gemeente gesubsidieerd om
de samenwerking tussen gebiedsorganisaties te bevorderen en ondernemers die initiatieven
ontplooien die aansluiten bij Midden-Delfland®2025 te ondersteunen.
Voorbeelden zijn kennisuitwisseling tussen ondernemers uit Alphen-Chaam en Midden-Delfland o.a.
met betrekking tot biodiversiteit en het verbouwen van oude graanrassen en het persen van appelsap
uit Midden-Delfland




                                                                                                      6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>GASTVRIJHEID
Midden-Delfland streeft actief naar een recreatieve functie van het gebied waar bezoekers, maar ook
inwoners gastvrij worden ontvangen.

Pluktuinen
Op diverse plaatsen heeft de gemeente pluktuinen ingericht. Deze pluktuinen geven de recreant de
mogelijkheid om zelf een appel, peer of pruim te plukken. Samen met de Midden-Delfland Vereniging
wordt een locatie gezocht om fruitbomen te planten.

Lokale evenementen
Diverse culturele evenementen zoals Cult Royale, Boerol en Schippop dragen bij aan het thema
gastvrijheid van Cittaslow en dragen bij aan speerpunt 4 van Behoud door ontwikkeling: Gastvrije
dorpen. Dit zelfde geldt voor het particulier initiatief van de SDDS om de Dorpshoeve van nieuwe
impulsen te voorzien en dit gebouw in Schipluiden als sociaal cultureel ontmoetingscentrum te
behouden.
In Maasland is geïnvesteerd in het aanbrengen van een overkapping tussen De Schilpen en Tavenu en
het herstellen de oude feestzaal. Dit biedt nieuwe mogelijkheden voor samenwerking tussen de
vrijwilligers van Tavenu, De Schilpen, de Historische vereniging en De Pynas.
In het gebied zijn regelmatig activiteiten om bezoekers kennis te laten maken met de mogelijkheden
die zich voordoen. Jaarlijks start dit met Midden-Delfland Open, de start van het recreatieseizoen.

Betrokkenheid     inwoners
Niet alleen voor bezoekers is gastvrijheid belangrijk. Dit geldt ook voor de eigen inwoners. Voor de
dienstverlening zijn inwoners volledig afhankelijk van de gemeente. De gemeenteraad heeft in het
dienstverleningsconcept kwaliteitseisen hiervoor opgenomen. Realisatie hiervan gebeurt in het nieuwe
gemeentehuis. Voorbeelden zijn:
         Uitbreiding openingstijden met een tweede avondopenstelling
         Mogelijkheid tot het werken met afspraken voor producten burgerzaken en bouw- en
         woningtoezicht
         Dorpsgesprekken en bedrijfsbezoeken door college
         Inventariseren wensen en benutten van kennis inwoners door toepassing van
         burgerparticipatie bij zoveel mogelijk beleidsvelden
         Gebruik van papieren en digitale communicatiemiddelen

Informatie voor bezoekers
De digitale informatiemogelijkheden voor bezoekers zijn uitgebreid. Diverse organisaties hebben een
website waarop bezoekers zich vooraf kunnen oriënteren bij een bezoek aan het gebied. Via de Hof
van Delfland en op termijn de metropool Rotterdam Den Haag wordt gewerkt aan een betere
vindbaarheid van die informatie en de marketing van het gebied. Samen met de VVV is een digitaal i­
punt in het nieuwe gemeentehuis geplaatst. Gewerkt wordt aan fysiek informatiepunt in het gebied
door de realisatie van het Informatiepunt De Levende Buitenplaats bij Op Hodenpijl.

Bed en breakfast
Meer bed and breakfast gelegenheden in Midden-Delfland sluit naadloos aan op de koers van Midden­
Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling. Samen met Groen Goud ondersteunt en faciliteert de
gemeente ondernemers die in de sector recreatie en toerisme initiatieven willen nemen. Het aantal
mogelijkheden voor bed and breakfast is regelmatig uitgebreid.

Op Hodenpijl
D o o r e e n particulier initiatief worden extra voorzieningen voor inwoners en recreanten gecreëerd.
Hierbij kan gedacht worden aan de ontwikkelingen rondom Op Hodenpijl. Zowel de kerk, de levende
buitenplaats, als de herberg dragen bij aan verschillende criteria van Cittaslow. Uitgangspunt is om bij
deze ontwikkelingen het Informatiepunt Midden-Delfland te creëren. Via een subsidie aan de
Middendelflandvereniging is hiervoor een kwartiermaker aangesteld.

Relatie   stad-platteiand
Als rode draad in diverse plannen is opgenomen de relatie tussen de stad en het platteland. Het
onderlinge verband wordt bevestigd en wordt steeds meer zichtbare in initiatieven van zowel
particulieren, als overheden. Voorbeelden zijn de ontwikkelingen van 'poorten', fietsknooppunten
vanuit de stad naar het gebied v.v., maar ook de opname in regionale plannen, zoals die van de Hof
van Delfland. In de gemeente zijn twee toeristische overstappunten (TOP) gerealiseerd; dit zijn de
TOP Maasland in de Maaslandse Poort en de TOP Schipluiden langs de A4, welke wordt aangesloten op
het Informatiepunt De Levende Buitenplaats bij Op Hodenpijl.

                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Deze voorzieningen in combinatie met diverse recreatieve routestructuren en themaroutes zorgen
voor een betere beleefbaarheid van het landschap en dragen op deze wijze bij aan het vergroten van
de kwaliteit van de recreatieve voorzieningen in Midden-Delfland.

Midden-Delflanddag
Door de Midden-Delflandvereniging wordt in samenwerking met vele andere organisaties jaarlijks de
Midden-Delflanddag georganiseerd. Tijdens deze dag kunnen inwoners en bezoekers ervaren wat de
waarden van Midden-Delfland zijn en welke activiteiten te ondernemen zijn. In 2012 wordt op de plek
van de Maaslandse Dam een 'Groene vierkamp' georganiseerd met teams uit de 24 gemeenten van de
metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Beleidskader recreatie en toerisme
Samen met ondernemers is een Beleidskader recreatie en toerisme opgesteld. Dit kader is bedoeld om
de veelheid aan nieuwe ontwikkelingen te stroomlijnen en te gebruiken als toetsingskader. Basis voor
het plan zijn de uitgangspunten Cittaslow, Midden-Delfland®2025 en Vitale Dorpen.

Samenwerking    ondernemers
Tussen de verschillende (recreatieve) ondernemers ontstaan nieuwe samenwerkingsrelaties en
worden die verstevigd. Hierdoor neemt het aanbod van arrangementen toe, waarbij men eikaars
producten gebruikt. Hierdoor ontstaat voor alle partijen een win-win situatie. Dit wordt mede
ondersteund door de organisatie van Kenniscafé's bij het Lentiz college in Maasland.

Lentiz college Maasland
Het Lentiz college in Maasland is een groene school die past bij de uitgangspunten van Cittaslow. In
2013 start men, geïnspireerd vanuit Cittaslow, met een nieuwe opleiding 'Recreatie in het groen'. In
2011 is samen met de gemeente de conferentie 'Recreatie in het groen, bouw mee aan deze opleiding'
georganiseerd.
Deze onderwijsinstantie zet zich niet alleen in voor het gebied, maar draagt ook bij aan de sociale
samenhang. Zo wordt actief bijgedragen aan de invulling van maatschappelijke stages, maar is ook
een jaarlijkse schoonmaakdag waarbij zwerfvuil in Maasland wordt opgeruimd door scholieren van het
VMBO.




                                                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>MILIEU
Midden-Delfland stimuleert en bevordert een hoogwaardige kwaliteit van milieu, waarbij
duurzaamheid het uitgangspunt is.

Bodem
Bodemonderzoeken en saneringsplannen worden door de gemeente van advies voorzien en getoetst
aan de wet- en regelgeving. Er is een contract met een extern bedrijf (Ecoloss) dat de gevolgen van
milieu incidenten bestrijdt, actie onderneemt om de bodemschade te beperken na een milieu-incident
en de gemeente assisteert bij het bestrijden van milieu incidenten.
Samen met agrarische ondernemingen, de provincie Zuid-Holland en de gemeente Maassluis en
Vlaardingen wordt toegewerkt naar een plan van aanpak om de dioxineproblematiek in delen van
polders op te lossen. De financiering voor dit plan is beschikbaar gekomen door een restant budget
dat voor dit doel is toegekend bij de formele opheffing van de Reconstructiecommissie Midden-
Delfland.

Rioleringsplan
In 2007 is het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) 2006-2010 door de raad vastgesteld. In december
2009 is het hieruit voortvloeiende operationeel programma rioleringszorg 2010 door het college
vastgesteld. In dit programma worden de strategieën uitgewerkt naar concrete plannen voor aanleg,
onderzoek, maatregelen, reparaties, vervanging en verbeteringen inclusief de financiële
consequenties. Ieder jaar wordt een operationeel programma opgesteld, zodat een goed beeld
gegeven wordt van de uitvoer van de activiteiten die in het GRP opgenomen zijn. In 2011 is hier een
extra dimensie aan toegevoegd (GRP+); het Gemeentelijk Rioleringsplan 2011-2015.

Geluid
Geluidsmetingen worden uitgevoerd bij evenementen. Geluidsrapporten bij aanleg van wegen,
bouwprojecten en milieuvergunningen worden getoetst. In overleg met de provincie levert Midden-
Delfland een actieve bijdrage aan het actualiseren van het stiltebeleid. De gemeente heeft een actieve
rol in het voorkomen van geluidshinder en andere overlast als gevolg van het vliegen met helikopters
boven het gemeentelijk grondgebied.
Door de Middendelflandvereniging is aandacht besteed aan de 'Dag van de Stilte'. Andere
voorbeelden waar in samenwerking met particulieren aandacht aan besteed wordt zijn de 'Nacht van
de Nacht' en 'Earthour'.

Luchtkwaliteit
Jaarlijks vinden op mogelijke knelpunten (waar sprake is van een verhoogde luchtverontreiniging)
verkeertellingen plaats, die in een landelijke monitoringstool worden opgenomen. In 2009 is een
geurbeleid vastgesteld. Hiermee is bereikt dat in bepaalde situaties de afstand tot een geurgevoelig
object kan worden verkend. Dit is onder andere van belang bij planologische ontwikkelingen.
In 2011 is het convenant 'Wie slim is rijdt groengas' ondertekend. De gemeente heeft de beschikking
over een dienstvoertuig op aardgas en een elektrische scooter voor zakelijk gebruik door ambtenaren.
Voor het dagelijks toezicht in de openbare ruimte maakt de gemeente gebruik van een hybride­
voertuig. De bussen voor het openbaar vervoer rijden op aardgas. Met subsidie vanuit het
Stadsgewest Haaglanden kunnen bedrijven aardgasvoertuigen aanschaffen en particulieren krijgen
subsidie voor elektrische scooters.

Frisse scholen
In 2010 is gestart om voor de 5 oudere basisscholen in onze gemeente te zorgen voor een beter
binnenklimaat. Alle maatregelen zijn in 2011 afgerond. Door de scholen wordt in de lessen aandacht
besteed aan milieu en kwaliteit van de eigen woonomgeving. De gemeente is hierbij betrokken door
gastlessen vanuit de GGD en de jaarlijkse Boomfeestdag.

Zuiver afvalwater in het buitengebied
Ieder huishouden en bedrijf produceert afvalwater. Sommige huishoudens en bedrijven loosden hun
afvalwater nog op een septic tank of gewoon rechtstreeks in de sloot. Per 1 januari 2008 is het
daarom verboden om ongezuiverd afvalwater op het oppervlaktewater te lozen. De meeste
huishoudens en bedrijven kunnen hun afvalwater lozen op de riolering. In het buitengebied is de
riolering hiervoor uitgebreid. Maar zelfs met de huidige technische ontwikkelingen is het nog niet
haalbaar om overal riolering aan te leggen. Daar waar geen riolering aanwezig is, is de lozer zelf
verantwoordelijk om voor een geschikte zuivering te zorgen. De gemeente ondersteunt in
samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland de perceeleigenaren in het buitengebied. Bij
138 perceeleigenaren is een IBA-systeem klasse UIA geplaatst. Een IBA is een Installatie voor
Individuele Behandeling van afvalwater. Het is een ondergrondse zuiveringsinstallatie die tot 90

                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>procent van de afvalstoffen uit het afvalwater haalt. Dit percentage ligt ruim boven de eisen die door
de wet worden gesteld.
In 2013 is gerealiseerd dat alle woningen in het buitengebied zijn aangesloten op de riolering. Het
aantal glastuinbouwbedrijven dat is aangesloten op het riool breidt zich steeds verder uit. Hierdoor
neemt de kwaliteit van het oppervlaktewater in het gebied verder toe.

Duurzame openbare      verlichting
In het buitengebied en in de dorpen wordt geïnvesteerd in duurzame openbare verlichting door het
plaatsen van verlichting met LED en het dimmen hiervan mogelijk te maken, Dit dimmen gebeurt
overigens met alle lampen. Een reductie van 1 8 % C 0 2 is de doelstelling. In het buitengebied is sprake
van groene verlichting. Ook in 2011 zijn diverse oude en milieubelastende armaturen vervangen door
nieuwe groen led-verlichting en zijn enkele straten voorzien van dimmers op de armaturen.

Klimaat/Covenant of Mayors
De gemeente heeft een eigen klimaatbeleid op basis waarvan initiatieven zijn uitgevoerd en
ondersteund. December 2012 is besloten om aan te sluiten bij het Europees initiatief het Covenant of
Mayors, waarmee de doelstelling voor 2020 ondersteund worden. Die zijn 2 0 % energiebesparing, 2 0 %
gebruik hernieuwbare energie en vermindering C02-uitstoot met 2 0 % . Dit convenant wordt met
betrokkenheid van inwoners en bedrijven geïntegreerd in het nieuwe klimaatbeleid.
Windenergie, aansluiten op warmtenet, participatie in Wonen ++, Straatlantaarns met LED verlichting,
De gemeente neemt groene stroom af. Verder wordt samen met onder andere het
Hoogheemraadschap van Delfland gewerkt aan de waterhuishouding in het gebied. Bij alle werken
waarbij hardhout wordt toegepast wordt een FSC-certificaat verlangd.
De gemeente voert een duurzame bedrijfsvoering, met maatregelen zoals: tijdschakelaars op de
kopieermachines en printers (energiebesparend), FSC papier en visitekaartjes, biologisch afbreekbare
schoonmaakmiddelen, ECO toiletpapier en handdoekjes, nieuw briefpapier (geen groene achterkant
meer), zoveel mogelijk duurzame inkoop van kantoorartikelen. Diverse voorbeelden zijn:
        Dagafdekking koelmeubelen bij supermarkten
        Ondersteuning energiebesparing bestaande woningen (ZON-initiatief Midden-Delfland)
        Inruilactie gloeilampen voor led-lampen
        Regionale C02-monitoring
        Duurzaam en C02-neutraal gemeentehuis

        Mogelijkheid tot inleveren en milieuverantwoord verwerken van kerstbomen en vuurwerk

Parkmanagement
Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt nadrukkelijk gelet op duurzaamheidaspecten. De
invoering van parkmanagement voor het bedrijventerrein HarnaschPolder is hiervoor een middel.
Nieuwkomers krijgen het aanbod om een duurzaamheidscan op te stellen voor het bedrijf.
Duurzaam ondernemen
De duurzamer ondernemen scan (DOS), gehouden eind 2010 geeft een veelbelovend beeld van de
visie van de ondernemer op duurzaamheid. De ondernemer blijkt duurzaamheid een belangrijk
onderdeel te vinden in zijn bedrijfsvoering en is gemotiveerd dit aspect verder te optimaliseren. Het
komende jaar wordt een duurzaamheidprogramma uitgerold door de gemeente en partners. De
belangrijkste resultaten van de scan zijn samen te vatten in drie kernwoorden; inspiratie, tijd en geld.
Onderdelen van het programma zijn de succesvolle Duurzaamheidsmanifestatie, Duurzaam Boer
blijven, de milieubarometer en de Ondernemersaward Cittaslow Midden-Delfland, de manifestatie
Duurzaam winst behalen. Bedrijven en maatschappelijk organisaties die de uitgangspunten Cittaslow
onderschrijven, kunnen zich aanmelden als 'Supporter Cittaslow Midden-Delfland'.




                                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>INFRASTRUCTUUR
Midden-Delfland voert een beleid dat gericht is op een goede ruimtelijke indeling, verdeling en
opwaardering van gronden en locaties.

Verkeersveilige  fietsroutes
De gemeente zet zich in voor verkeersveilige fietsroutes. Een belangrijke route loopt via de gemeente
van Rotterdam naar Den Haag, de zogenaamde ZOEF-route. Deze route kenmerkt zich door een vlotte
afwikkeling en de mogelijkheid om de hulp van een mobiele fietsenmaker in te roepen ingeval van
defecten aan de fiets.

Brugbediening
Om wachttijden bij bruggen te beperken worden de bruggen op de belangrijkste route op afstand
bediend door gekwalificeerd personeel.

GPS (vaarroutes)
Dankzij de inzet vanuit de gemeentelijke organisatie en de samenwerking met de Groenservice Zuid-
Holland zijn en worden deze vaarroutes ontwikkeld in het gebied. Dit geldt ook voor wandel- en
fietsroutes.

Toeristische   opstapplaatsen
Mede dankzij Europese en Provinciale subsidies zijn 3 TOP's in het Midden-Delflandgebied
gerealiseerd waarvan één bij Maaslandse Poort en één bij het Informatiepunt De Levende Buitenplaats
bij Op Hodenpijl. Deze TOP's zijn voorzien van een herkenbaar embleem (een grote groene metalen
grasspriet). Bij de TOP's kan men de auto parkeren en met de fiets het kerngebied intrekken. Bij de
TOP kan informatie over het gebied en haar activiteiten worden verkregen De TOP's worden vanaf de
snelweg aangeduid met een bruin ANWB-bord.

Boeren wandelpaden
Met betrekking tot boerenwandelpaden wordt samengewerkt met de Groenservice Zuid-Holland en de
agrarische natuurvereniging Vockestaert.

Warmtenet    Harnaschpolder
De woonwijk Look-West Noord wordt aangesloten op het warmtenet van Eneco. Het gaat dan om
ongeveer 200 woningen. Planning is dat in de toekomst de restwarmte van de AWZI ook wordt
gebruikt voor de verwarming van de woningen.

Geothermie
Door de Vereniging Oudcamp is gestart met een verkenning naar de mogelijkheden tot toepassing van
aardwarmte. Als ondersteuning is hiervoor door de gemeente subsidie beschikbaar gesteld en via de
provincie Zuid-Holland is eveneens subsidie beschikbaar gesteld. De businesscase van dit project
wordt met regionale ondersteuning verder uitgewerkt. Bij realisatie kan dit in ruime mate voorzien in
de warmtebehoefte van de aangesloten tuinbouwbedrijven. Dit levert dan een C 0 2 reductie op van 27
kton op jaarbasis.

Glasvezelnetwerk
De dorpen in Midden-Delfland zijn voorzien van een glasvezelnetwerk (CIF). Hiermee krijgen de
inwoners de beschikking over een snelle internetverbinding. Dit biedt meer mogelijkheden tot digitale
dienstverlening, vernieuwende bedrijfsvormen en thuiswerken. Elementen die kunnen bijdragen aan
het behoud van de leefbaarheid in dorpen en vanuit die gedachte een scorefactor binnen de filosofie
Cittaslow.

Bestuursovereenkomst    Water- en Klimaattafel
Op 17 november 2011 is de bestuursovereenkomst Water- en Klimaattafel ondertekend. Doel van
deze overeenkomst is om tegelijkertijd een duurzaam watersysteem te realiseren en een regionale
klimaatadaptiestrategie voor Haaglanden. De overeenkomst is getekend tijdens de slotconferentie van
het Waterkader Haaglanden. De Watertafel is het regionaal strategisch overleg over water, aan water
gerelateerde ruimtelijke onderwerpen en kennisontwikkeling. De klimaattafel moet in 2014 resulteren
in een gezamenlijke regionale strategie.




                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>CULTUURHISTORISCHE WAARDEN EN DIVERSITEITEN
Midden-Delfland beschermt en stimuleert de beleving van de cultuurhistorische waarden en diversiteit
van de dorpen en het gebied Midden-Delfland.

Brochure     monumenteneigenaren
Er is een uitgebreide brochure opgesteld om (toekomstige) eigenaren van monumenten op de hoogte
te stellen over de rechten en plichten die betrekking hebben op het bezitten van een monument zoals
o.a. subsidie- en financieringsmogelijkheden en het aanvragen van vergunningen.

Verlichte   boerderijenroute
In 2008 is een "Verlichte boerderijenroute" gehouden. Een instrument om cultuurhistorische
boerderijen letterlijk en figuurlijk op een opvallende manier voor het voetlicht te brengen. De route
was georganiseerd samen met de boerderijenstichting Zuid-Holland.

Gemeentelijke   monumenten
De afgelopen jaren zijn in Maasland en in Den Hoorn diverse nieuwe monumenten aangewezen.
Binnen de gemeentelijke website is een apart portal gerealiseerd met informatie over de aanwezige
monumenten. Bij diverse monumenten bestaat de mogelijkheid die informatie via een QR-code op de
mobiele telefoon op te roepen.

Bescherming     monumenten
Mede als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), is
de werking van de monumentencommissie gewijzigd. Resultaat is de oprichting van een
klankbordgroep Erfgoed en cultuurhistorie, welke zorgt voor het behoud van de lokale kennis op dit
beleidsterrein. De stichting dorp, stad en land adviseert over vergunningsaanvragen voor het wijzigen
van een monument.

Archeologiebeleid en archeologische     verwachtingenkaart
Een archeologiebeleid en een archeologische verwachtingenkaart voor Midden-Delfland zijn
vastgesteld. Deze stukken zijn gericht op de bescherming van de cultuurhistorische waarden binnen
het grondgebied van de gemeente. Bij bouwprojecten wordt hiermee rekening gehouden. Voorbeelden
zijn de vondsten bij de kadeverbetering Commandeurspolder en de AWZI in de Harnaschpolder.

Studie per polder naar cultuur historisch erfgoed
Door de Stichting Midden-Delfland is Mensenwerk zijn drie cultuur-historische studies van polders
afgerond. Het gaat om de "Klaas Engelbrechtspolder" (2007), "Harnaschpolder, Woudse polder en
Groeneveldse polder" (2009) , "Holierhoekse en Zouteveensepolder en de Noord-Kethelpolder" (2011)
en Dijkpolder, Commandeurspolder en Duifpolder (2012). Op 12 april 2013 is de studie voor de
Alkeet-Binnenpolder, Aalkeet-Buitenpolder, Broekpolder, Foppenpolder en de Vlietlanden aangeboden
aan de gemeentebesturen van Vlaardingen, Maassluis en Midden-Delfland.

Kindermonumentendag
In 2007 werd deze dag voor de eerste keer georganiseerd en met succes. Ook in 2012 wordt deze dag
met enthousiaste inzet, onder andere van de basisscholen, georganiseerd. In 2012 is de
Kindermonumentendag gekoppeld aan het project historische kleding. De volksopera Kinderzegen in
Den Hoorn is een project dat hier nauw verband mee hield. Hiermee worden kinderen vroeg bewust
gemaakt van de waarde van de cultuurhistorie van de dorpen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>BEHOUD VAN EIGEN IDENTITEIT
Midden-Delfland streeft naar het creëren van bewustzijn van de eigen cultuur bij inwoners,
ondernemers en organisaties.

Algemeen
Behoud van eigen identiteit maakt onderdeel uit van eerder genoemde toetsingsvelden. Voorbeelden
zijn het landschap, (cultuur)historie en sociale samenhang in de dorpen. Deze onderwerpen zijn
daarom in dit hoofdstuk niet uitgewerkt.

Behoud door     ontwikkeling
In nauwe samenwerking met inwoners en vertegenwoordigers van verschillende organisaties is de
visie Behoud door ontwikkeling vastgesteld. De titel geeft aan hoe de inwoners de toekomst van onze
dorpen zien: behoud van het goede, zoals het sociale klimaat en de rijke cultuurhistorie, en
tegelijkertijd meegaan met de tijd en deze waarden doorontwikkelen. De activiteiten die volgen op de
uitwerking van deze visie, dragen bij aan het behoud en ontwikkeling van een eigen identiteit voor de
dorpen en de gemeente.

Koe in de wei
De kwalitatieve identiteit van het landschap wordt zichtbaar door de 'Koe in de wei'. De noodzaak
hiertoe is regionaal erkend. In de ruimtelijke visie van de Hof van Delfland wordt dit bij de Cittaslow
Midden-Delfland genoemd. Dit wordt doorvertaald naar de metropoolregio. Binnen Nederland wordt
meer belang gehecht aan 'koe in de wei'. Via de melkfabriek wordt dit gestimuleerd; maar ook de
Stichting Wakker Dier heeft dit tot een actiepunt verheven.

Centrumplan Den Hoorn
In de afgelopen jaren is vooruitgang geboekt met de centrumontwikkeling van Den Hoorn. Dit is
bereikt in overleg met inwoners en ondernemers. Uitgangspunt bij de centrumontwikkeling is het
behoud van het dorpse karakter van Den Hoorn, waarbij het centrum een eigen identiteit krijgt. Deze
ontwikkeling is zichtbaar door de herinrichting van de Dijkshoornseweg en de aanleg van een tijdelijk
parkeerterrein. Vanuit de investeringsreserve is een budget beschikbaar voor een goede kwalitatieve
inrichting van de openbare ruimte in het centrum van Den Hoorn.

Vrijwilligers
Aan de inzet van de vele vrijwilligers in onze gemeente wordt veel waarde gehecht. Zij zorgen voor
een bruisend gemeenschapsleven, wat de gemeente ondersteunt met een vernieuwd
vrijwilligersbeleid. Daarom zijn in de afgelopen periode met de Stichting Welzijn Midden-Delfland
prestatieafspraken gemaakt en middelen ingezet voor de ondersteuning van vrijwilligers in onze
gemeente (gastvrijheid en identiteit). Tevens heeft deze stichting een steunpunt voor mantelzorg.
Door de inzet van de vrijwilligers is sprake van een sterke sociale samenhang binnen de dorpen. Deze
worden gekenmerkt door een actief verenigingsleven. Daarbij worden ook regelmatig projecten
gerealiseerd, zoals volksopera's, boerenbruiloft bij de molen, de halve marathon van Midden-Delfland
en bij goede weersomstandigheden de Westlandse (schaats)toertocht. Deze inzet laat zich ook
jaarlijks zien bij de actie 'NL Doet'.

Educatie
Natuur- en milieueducatie is belangrijk in de opvoeding van kinderen, maar ook voor het vergroten
van het bewustzijn van ouderen. Verschillende initiatieven op dit terrein worden ondersteund
waaronder het aanbod van de agrarische natuurvereniging Vockestaert voor de basisscholen in onze
gemeente. Scholen vanuit onze gemeente, maar ook omliggende steden zijn hierbij betrokken. Op het
gebied van identiteit dragen de basisscholen bij door medewerking aan projecten, zoals een
poëzieproject bij de eerste paal voor het gemeentehuis, Kindermonumentendag, smaaklessen, maar
ook bewustwording door presentaties vanuit de G G D .




                                                                                                          13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>BEWUSTZIJN

Cittaslow maakt mensen bewust en inspireert hen. De gemeente Midden-Delfland ondersteunt dit.

Communicatie en       burgerparticipatie
In 2011 is het Beleidskader communicatie herzien. Tegelijkertijd is een nieuw Beleid burgerparticipatie
in Midden-Delfland vastgesteld. Uitgangspunt is om beleid en uitvoering zoveel mogelijk samen met
inwoners en organisaties tot stand te laten komen. Tegelijkertijd is de keuze gemaakt om vanuit
verschillende uitgangspunten te kiezen om bij communicatie zoveel mogelijk gebruik te maken van
elektronische middelen, waarbij aandacht blijft voor inwoners die geen aansluiting hebben op internet.
Samen met de andere netwerkgemeenten is een aparte website www.cittaslow-nederland.nl gemaakt.
Daarbij ook elektronische uitwisseling van ideeën en kennis via Facebook en Linkedin.
Gemeentelijke bedrijfsvoering       (facilitair)
Bij de inrichting van het nieuwe gemeentehuis en de inkoop van materialen is het uitgangspunt
kwaliteit en duurzaamheid. Voorbeelden die al eerder zijn ingevoerd, zijn: toepassing van FSC-papier,
tijdschakelaars op printers en kopieerapparaten.

Gemeentelijke bedrijfsvoering    (organisatie)
Jaarlijks wordt een bindingsdag georganiseerd voor het personeel om hen bewust te maken van de
kwaliteiten van het landschap in combinatie met Cittaslow. In 2011 is dat gedaan door collega's
workshops voor andere afdelingen te laten verzorgen en in het middaggedeelte samen met
Natuurmonumenten werkzaamheden op de Vlietlanden te verrichten. In het collegeadvies is een
aparte toelichting opgenomen op de bijdrage van het voorstel aan de kwaliteiten van Cittaslow.

Subsidies en    (streek)evenementen
De gemeente ontvangt een groot aantal aanvragen om subsidie. Deze incidentele subsidies worden
getoetst aan de uitgangspunten Cittaslow. Voorbeelden waar subsidie aan is toegekend en/of ook
inhoudelijk medewerking is verleend zijn: Werkgroep Wolf (knotten van wilgen), Historische
zeilbotenrace Midden-Delfland (2-jaarlijks), Delftse streekmarkt, Serious Request 2011 door Euterpe,
Midden-Delfland op het water (aanlegsteigers, GPS-route), subsidie Careyn preventieprogramma
senioren 2012.

Studenten en Cittaslow
Door een groep studenten van de NHTV (school voor internationaal hoger onderwijs in Breda) is
onderzoek verricht naar toepassingsmogelijkheden Cittaslow in Midden-Delfland. Uit hun presentatie
blijken die mogelijkheden te zijn voor marketing en imagoversterking. Daarnaast hebben zij ook
enkele praktische voorbeelden gegeven.
Studenten van de HogeSchool Rotterdam, studie toerisme en marketing, doen onderzoek naar de
mogelijkheden tot het vergroten van het gebruik van wandelroutes en het vergroten van de
bekendheid daarvan. Door de beleefbaarheid van het landschap te vergroten wordt bijgedragen aan
een vergroting van het bewustzijn van de kwaliteiten van het landschap.

Daarnaast komen vanuit verschillende studies regelmatig verzoeken voor een korte toelichting op de
filosofie van Cittaslow. Vanuit deze studies groeit de bewustwording van de mogelijkheden van
Cittaslow op de negatieve gevolgen van de globalisering. Hoogleraar Gert-Jan Hospers draagt dit
actief uit en is lid van het internationale wetenschappelijk comité van Cittaslow.
De uitkomsten van de studieprojecten zijn en worden uitgewerkt in Midden-Delfland, maar ook binnen
het nationale netwerk.

Informatievoorziening  en presentaties
Vanuit diverse bedrijven, scholen en andere maatschappelijke instellingen wordt regelmatig informatie
over Cittaslow gevraagd. Die informatie wordt verzorgd, waarbij ook regelmatig sprake is van
presentaties voor groepen.

Supporter Cittaslow   Midden-Delfland
In 2012 is de mogelijkheid opengesteld voor bedrijven en maatschappelijke organisaties om zich aan
te melden als 'Supporter van Cittaslow Midden-Delfland'. Hiervan wordt veelvuldig gebruik gemaakt.
Op deze wijze wordt vanuit het maatschappelijk middenveld uit gedragen waar Cittaslow voor staat.
             e
Tijdens het l Kenniscafé bij Lentiz zijn de eerste bedrijven en organisaties gekwalificeerd als
supporter Cittaslow Midden-Delfland. Bij de jaarlijkse personeelsdag van de gemeentelijke organisatie
in 2012 hebben de Supporters van Cittaslow Midden-Delfland laten zien wat hun activiteiten zijn en
verteld waarom zij supporter zijn geworden.


                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Europees Manifest
Tijdens de European meeting slow cities is het Europees Manifest Cittaslow met 10 actiepunten
aangeboden aan diverse Europarlementariërs. Dit is een eerste stap in de verdere profilering van het
Europese en Nederlandse netwerk Cittaslow bij het Europarlement.




                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>