<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>   Begrotingscirculaire 2016 - 2019




Begrotings-
circulaire


                                      Februari 2015
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>	
  




       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

1    Ter inleiding                                                     blz.
     1.1     Criteria repressief toezicht 2016                         5
     1.2     Geen opschuivend sluitend meerjarenperspectief            5


2    Toetsingsaspecten
     2.1     Algemene uitkering uit het gemeentefonds                  6
     2.2     Bezuinigingsmaatregelen/ taakstellingen                   6
     2.3     Overzicht van incidentele lasten en baten                 7
     2.3.1   Themacirculaire ‘overzicht incidentele baten en lasten’   7

     2.4     Rente                                                     7
     2.5     Grondexploitatie                                          7
     2.6     Realistische programmering van woon- en werklocaties      8

     2.7     Onderzoek onderhoud kapitaalgoederen                      9
     2.7.1   Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen                      9
     2.8     Onderuitputting kapitaallasten                            9


3.   Specifieke onderwerpen
     3.1     Decentralisaties                                          11

     3.1.2   Programma gemeenten van de toekomst                       11
     3.2     Interbestuurlijk toezicht                                 11
     3.3     Paragraaf ‘taakstellingen en reserveringen’               12

     3.4     Garanties                                                 12
     3.5     Aanpassing Wet gemeenschappelijke Regelingen (WGR)        12
     3.6     Verbonden partijen                                        13

     3.7     Kengetallen (rapport commissie Depla)                     13
     3.8     Wetsvoorstel modernisering vennootschapsbelasting
             voor overheidsondernemingen                               13

     3.9     Macronorm onroerende zaakbelastingen                      14
     3.10    Financiële verordening                                    14

     3.11    Pensioenaanspraken politieke ambtsdragers                 15
     3.12    Wijzigingsbesluit BBV inzake gebruik derivaten            15
     3.13    Digitale aanlevering van begroting en jaarrekening c.a.   15

     3.14    Tot slot                                                  15




                                                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1. Ter inleiding
In de Gemeentewet is geregeld dat Gedeputeerde Staten (GS) toezicht houden op de (Zuid-Hollandse)
gemeenten. Voor de uitvoering hiervan volgen wij de financiële positie van uw gemeente en de
ontwikkelingen die daarbij een rol spelen. Door middel van deze circulaire informeren wij u over een aantal
ontwikkelingen waarmee u de komende periode (waarschijnlijk) te maken krijgt en die van belang zijn voor
het opstellen van de gemeentelijke (meerjaren)begroting 2016-2019. Ook informeren wij u over de wijze
waarop wij als toezichthouder daarmee omgaan.

Het nieuwe Gemeenschappelijk financieel Toezichtkader 2014 is op 3 juni 2014 vastgesteld. Het
toezichtkader is aangepast, aangezien naast wijzigingen in de Gemeentewet op allerlei terreinen
veranderingen en ontwikkelingen zich hebben voorgedaan die aanleiding zijn geweest het toezichtkader uit
2008 te actualiseren. Het is van belang naast deze begrotingscirculaire ook goede nota te nemen van ons
nieuwe beleidskader.


1.1          Criteria repressief toezicht in 2016
Uitgangspunt bij onze besluitvorming over de begroting zijn de kaders en criteria genoemd in:
        •    de Gemeentewet
        •    de Algemene wet bestuursrecht
        •    het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)
        •    het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2014
        •    de begrotingscirculaire 2016 - 2019.

De uitgangspunten om voor het begrotingsjaar 2016 voor het repressieve toezicht in aanmerking te komen
zijn:
        1.   De begroting 2016 dient naar ons oordeel structureel en reëel in evenwicht te zijn of, als dat niet
             het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in 2019 uiterlijk tot
             stand zal worden gebracht;
        2.   De jaarrekening 2014 behoort structureel en reëel in evenwicht te zijn; indien de jaarrekening niet
             in evenwicht is, zal het structureel tekort worden betrokken bij ons onderzoek van de begroting
             2016. Dit betekent dat in de jaarrekening inzicht moet worden gegeven in het structurele en
             incidentele aandeel van het tekort;
        3.   De vastgestelde jaarrekening 2014 en de begroting 2016 dienen tijdig, respectievelijk voor 15 juli
             en 15 november 2015, aan ons te zijn toegezonden.

Met het begrip “structureel evenwicht” wordt bedoeld dat in de begroting structurele lasten gedekt dienen te
worden door structurele baten. Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit
van de ramingen. Daarbij dienen de begrotingen/meerjarenramingen volledig te zijn.


1.2          Geen opschuivend sluitend meerjarenperspectief
Indien wij hebben geconstateerd bij de beoordeling van de begroting voor 2015 dat deze structureel en
reëel niet in evenwicht was, maar aannemelijk is gemaakt dat dit evenwicht in de meerjarenraming (2018)
tot stand is gebracht, zal afhankelijk van de financiële positie, het begrotingsproces naar de begroting 2016
worden gevolgd. Bij het toezichtsproces naar de begroting 2016 toe, zal worden gekeken of er geen sprake
is van een opschuivend sluitend meerjarenperspectief. Hiermee wordt bedoeld dat indien de begroting van
2016 structureel en reëel niet in evenwicht is, tenminste de jaarschijven 2018 en 2019 van de
meerjarenraming 2017-2019 structureel en reëel in evenwicht dienen te zijn om opnieuw voor repressief
begrotingstoezicht in aanmerking te komen.




                                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Toetsingsaspecten

2.1      Algemene uitkering uit het gemeentefonds
Bij de beoordeling of sprake is van een structureel en reëel sluitende (meerjaren)begroting wordt, voor wat
betreft de algemene uitkering uit het gemeentefonds, tenminste uitgegaan van de mei/juni circulaire (2015)
en de daarin opgenomen uitkeringsfactoren en de effecten van de herijking van het gemeentefonds.
Bij de bepaling van de accressen voor de jaren 2017 en later houden de beheerders van het
gemeentefonds rekening met een mutatie van de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product
(BBP). Begroot u de algemene uitkering op basis van lopende prijzen, dan dient er aan de lastenkant van
de meerjarenraming rekening gehouden te worden met een percentage minimaal gelijk aan dat waarop de
mutatie van het BBP is gebaseerd.

Wij verzoeken u de berekeningen 2016 tot en met 2019 van de algemene uitkering uit het gemeentefonds
op basis van deze circulaire (inclusief gehanteerde eenheden en bedragen per eenheid) ons ter informatie
toe te zenden bij de vastgestelde begroting, voor zover deze niet in de (bijlagen van de) begroting zijn
opgenomen.

•     Looncompensatie
In het kader van het realistisch ramen verwachten wij dat de gemeenten integraal rekening houden met de
budgettaire effecten van de in de mei/juni circulaire genoemde loonstijgingen. Dit kan door verwerking in de
ramingen van de personele lasten/organisatiekosten dan wel door middel van het ramen van een stelpost
voor zover de eigen eerder vastgestelde uitgangspunten afwijken welke opgenomen zijn in de mei/juni
circulaire.

•     Prijscompensatie
Voor zover een afwijkend percentage wordt toegepast voor prijsstijgingen/indexering van prijsgevoelige
subsidies verwachten wij dat een en ander in de programmabegroting wordt beargumenteerd.

2.2      Bezuinigingsmaatregelen/ taakstellingen
Veel gemeenten hebben de begroting en meerjarenraming sluitend gemaakt met bezuinigingsmaatregelen
c.q. taakstellingen. Ten behoeve van de bepaling van de financiële positie worden alle in de begroting
opgenomen bezuinigingsmaatregelen c.q. taakstellingen op hard- en haalbaarheid beoordeeld. Hiermee
wordt de realiteit van de ramingen bepaald en mede daarmee ook de realiteit van de gepresenteerde
begrotingssaldi.

•     Concrete invulling bezuinigingsmaatregelen
Voor een positief oordeel is het noodzakelijk dat de raad, als hoogste bestuursorgaan van de gemeente,
een uitspraak doet over de invulling. Daarbij dienen de te treffen bezuinigingsmaatregelen concreet op
programmaniveau te zijn ingevuld. Verder dient het proces dat bij het concretiseren wordt gevolgd vast te
liggen. Ervaringen opgedaan met eerdere bezuinigingsoperaties kunnen in ons oordeel meewegen.
Met andere woorden: er dient sprake te zijn van een reëel perspectief, waarbij de financiële gevolgen van
maatregelen die tot herstel van het evenwicht moeten leiden met besluitvorming door de gemeenteraad
zijn onderbouwd.
Bij een negatief oordeel zullen deze posten op de gepresenteerde begrotingssaldi gecorrigeerd worden.
Deze correctie kan tot gevolg hebben dat er sprake blijkt van een structureel begrotingstekort met
preventief toezicht als gevolg.




                                                                                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>•     Bezuinigingstaakstellingen verbonden partijen
Taakstellingen die aan de verbonden partijen, waaronder gemeenschappelijke regelingen, worden
opgelegd, worden als niet reëel beschouwd, tenzij de desbetreffende verbonden partij of
gemeenschappelijke regeling op bestuurlijk niveau heeft besloten of en hoe deze opgelegde taakstelling
daadwerkelijk wordt ingevuld. Aannemelijk moet worden gemaakt dat de verbonden partij de opgelegde
bezuinigingsmaatregel concreet zal invullen.

2.3      Overzicht van incidentele baten en lasten
Bij nagenoeg alle gemeenten is het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen in de begroting.
Om vast te kunnen stellen of er sprake is van structureel evenwicht van de begroting is het van belang dat
inzicht bestaat in welk deel van de geraamde baten en lasten incidenteel zijn en welke structureel. Het op
grond van artikel 19 van het BBV verplicht voorgeschreven ‘overzicht van incidentele baten en lasten’ is
hierbij een belangrijk document. De incidentele baten en lasten moeten per programma en meerjarig
inzichtelijk worden gemaakt. Incidentele baten en lasten van geringe omvang kunnen eventueel verzameld
worden tot één bedrag per programma.


Verder wordt er een overzicht gevraagd van de geraamde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan
de reserves. Ook deze gegevens moeten meerjarig worden opgenomen. Wij dringen er op aan de
begroting 2016 in overeenstemming met de voorschriften op te stellen.
Het verschil tussen incidentele baten en lasten is niet altijd even scherp te trekken. Om de eenduidige
toepassing van het BBV te bevorderen heeft de commissie BBV een notitie (2012) uitgebracht om het
onderscheid tussen incidentele baten en lasten te verduidelijken. De notitie bevat geen richtlijnen of
aanbevelingen, maar beperkt zich tot verduidelijking van de regelgeving.


2.3.1 Themacirculaire ‘overzicht incidentele baten en lasten’
Wij hebben in 2010 een themacirculaire “Incidentele baten en lasten” uitgebracht. Omdat de wetgeving
betreffende artikel 19 van het BBV is gewijzigd en er bij veel gemeenten nog steeds onvoldoende aandacht
wordt besteed aan de kwaliteit en volledigheid van dit overzicht zal deze themacirculaire in 2015 worden
geactualiseerd. Voor het bepalen van het structureel begrotingsevenwicht en het zuiver jaarrekeningssaldo
is dit overzicht van groot belang. De volledigheid is niet alleen voor ons als toezichthouder van belang,
maar ook voor uzelf voor wat betreft het inzicht in de financiële positie van uw gemeente. De
themacirculaire zal in het eerste kwartaal 2015, ten behoeve van de begroting 2016, aan u worden
toegestuurd.


2.4      Rente
Rente kan zowel een kostenpost als een inkomstenpost in de begroting zijn. Het is van belang dat de
gemeente inzicht geeft in het rentebeleid en de wijze waarop rentelasten en rentebaten in de begroting zijn
opgenomen. In het BBV zijn geen specifieke nadere bepalingen opgenomen over het rentebeleid of
rentetoerekening. Wel heeft de commissie BBV, in het kader van een eenduidige uitvoering en toepassing
van het BBV, een notitie rente (2013) opgesteld. Eén van de aanbevelingen is om de wijze van
rentetoerekening op te nemen in de financiële verordening op basis van artikel 212 van de Gemeentewet.

2.5      Grondexploitatie
De afgelopen jaren en nog steeds staan de grondexploitaties sterk in de belangstelling. De mate van het
treffen van voorzieningen en het berekenen van de “waarde” van de grondexploitaties (NCW = netto
contante waarde) wordt voor een groot deel bepaald door het gebruik van parameters. Hiermee wordt de
fasering van verkopen, toegerekende rente, kostenindex en opbrengstenindex bedoeld. Een wijziging van
elk van deze parameters kan de berekende “waarde” substantieel beïnvloeden. Het is van groot belang dat
de gemeenten transparant zijn in welke parameters met welke waarden worden gebruikt. Deze zouden dan


                                                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>vervolgens ook vergeleken kunnen worden met andere gemeenten. In de paragraaf grondbeleid kan de
gemeente deze duidelijkheid creëren. De meeste gemeenten hebben deze parameters de laatste jaren
bijgesteld. De actualiteit van de parameters (naar het inzicht van heden) moet jaarlijks door de raad in de
begroting en jaarrekening worden geëvalueerd en eventueel worden herzien.

•     Verliesgevende grondexploitaties en negatieve algemene reserve
Het BBV schrijft voor (mede gebaseerd op de algemene economische beginselen) dat verliezen op de
grondexploitatie onmiddellijk en voor het gehele bedrag genomen moeten worden op het moment dat deze
bekend zijn. Het activeren van de tekorten is niet toegestaan. De verliezen van de grondexploitatie kunnen
daarom leiden tot een negatieve algemene reserve.


Het BBV bepaalt dat reserves geen negatief saldo mogen hebben. Indien de betreffende gemeenten
daartoe de financiële mogelijkheden hebben, zijn zij verplicht het negatieve saldo zo snel mogelijk weg te
werken. Zijn er nog voldoende andere reserves beschikbaar, dan kunnen deze bijvoorbeeld worden
ingezet om het negatieve saldo van een reserve op te heffen. Indien de totale vermogenspositie negatief is,
biedt dit geen oplossing. Dit is bijvoorbeeld het geval indien het dekken van een grondexploitatieverlies
leidt tot een negatieve reservepositie. Mogelijkheden binnen de gewone exploitatie zouden dan nog tot een
oplossing kunnen leiden door middel van het verlagen van de lasten (bezuinigingen) of het verhogen van
de baten (tariefsverhogingen). Blijkt een gemeente bij een negatieve vermogenspositie niet in staat om het
negatieve saldo van de reserves volgens het bestaande beleid binnen de periode van de meerjarenraming
om te buigen in een positief saldo, dan is er geen sprake van een structureel en reëel sluitende begroting.
Het instellen van preventief toezicht zal dan het gevolg zijn.

2.6      Realistische programmering van woon- en werklocaties
In 2014 is door de samenwerkende gemeenten gewerkt aan de regionale programma’s voor de
ontwikkeling van woonlocaties in de regionale woonvisies. In juli 2014 zijn de nieuwe getallen voor de
woningbehoefteraming (WBR 2013) en de bevolkingsprognose (BP 2013) definitief geworden bij de
vaststelling van de Visie Ruimte en Mobiliteit (VRM). In de VRM wordt uitgegaan van een aanvaarde
actuele regionale woonvisie als toetsingskader voor woningbouwplannen in plaats van een toetsing op de
WBR en BP. Bij het ontbreken van een actuele regionale woonvisie wordt teruggevallen op een
bandbreedte tussen WBR en BP als toetsingskader.
Deze woonvisies bevatten bij aanvaarding door GS, naar huidige inzichten, realistische afspraken over de
fasering tot 2020 van woningbouw in gemeenten voor de komende jaren, over het kwalitatieve programma
(woonmilieus) voor (sub)regio’s en afspraken over monitoring daarvan.


Op dit moment hebben alle bestuurlijke regio’s een aanvaarde regionale woonvisie. De regio’s hebben tot 1
juli 2015 de tijd om hun woonvisie te actualiseren, zodat deze aansluit bij de VRM. Per regio hebben GS
aangegeven welke actualisaties er worden verwacht.


Wij gaan de informatie uit de actuele regionale woonvisies, eventueel in combinatie met WBR 2013 en
BP 2013, betrekken bij de aantallen woningen die u als gemeente opgeeft in het aandachtspuntenformulier
voor het begrotingsonderzoek 2016. Het is zaak om een eventuele overprogrammering van woningen
vroegtijdig te kunnen constateren. Daarbij wordt aan gemeenten gevraagd om aan te tonen hoe de
fasering en omvang van woningbouw uit de regionale woonvisie verwerkt zijn in de grondexploitaties.




                                                                                                              8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.7       Onderzoek onderhoud kapitaalgoederen
In tijden van financiële krapte neemt de kans toe dat aan het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen
minder prioriteit wordt gegeven. De gevolgen laten zich vooral op de langere termijn gelden in de vorm van
achterstallig onderhoud en/of kapitaalvernietiging. Wij hebben daarom besloten om net als bij de begroting
2015 ook bij de begroting 2016 extra aandacht te schenken aan de kwaliteit van de paragraaf onderhoud
kapitaalgoederen. Daarbij zal ondermeer worden bezien of deze paragraaf voldoende ingaat op de
volgende aspecten:
•         Wat is het onderhoudsniveau?
•         Zijn de beschikbare budgetten voldoende?
•         Is er sprake van achterstallig onderhoud?
Daarbij gaat het specifiek om de kapitaalgoederen wegen, gebouwen en kunstwerken (bruggen, viaducten,
dijken etc.).


2.7.1    Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Bij het onderzoek van de begroting 2016 schenken wij in navolging van vorig jaar extra aandacht aan de
kwaliteit van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. In deze circulaire nemen wij daarom nogmaals op
waar deze paragraaf aan moet voldoen. Volgens het BBV artikel 12, lid 2 moet in de begroting ten aanzien
van het onderhoud van tenminste wegen, riolering, water, groen en gebouwen worden aangegeven:
-     het actueel beleidskader;
-     het van toepassing zijnde kwaliteitsniveau;
-     de vertaling van de financiële consequenties van het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau in de
      begroting.

•     Kwaliteitsniveau onderhoud
Bezuinigingen op het jaarlijkse en groot onderhoud worden alleen geaccepteerd indien aannemelijk wordt
gemaakt dat het verlagen van het kwaliteitsniveau van het onderhoud van de kapitaalgoederen niet zal
leiden tot achterstallig onderhoud en of juridische claims. Daarnaast zal actualisatie van het beheerplan op
basis van de door de raad vastgestelde verlaging van het kwaliteitsniveau noodzakelijk zijn. Er is sprake
van een ondergrens voor wat betreft het vast te stellen onderhoudsniveau van kapitaalgoederen. Dit is het
minimale niveau waarop nog geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. Voor wegenonderhoud betreft dat
niveau C wanneer de CROW-normen worden toegepast.

•     Achterstallig onderhoud
Wij verzoeken u bij het opstellen van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen de voorschriften van het
BBV in acht te nemen. Als er sprake is van achterstallig onderhoud, dient dit vermeld te worden in deze
paragraaf. Ook dienen de maatregelen, die getroffen worden om de achterstanden in te halen, benoemd te
worden.

•     Notitie Riolering
In november 2014 is door de commissie BBV een Notitie Riolering opgesteld. Met ingang van
begrotingsjaar 2014 is artikel 44, lid d van het BBV aangepast. Er is een gescheiden voorzieningscategorie
geïntroduceerd voor vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven. Samen met
ontwikkelingen in de rechtspraak heeft dit tot veel vragen geleid, waardoor de notitie Riolering door de
commissie BBV is herijkt. Graag verwijzen wij voor nadere informatie naar de inhoud van deze notitie.

2.8       Onderuitputting kapitaallasten
Bij activering van een investering zal voor de toezichthouder in redelijkheid moeten vaststaan dat de
gemeente in staat is om de volle jaarlasten binnen een structureel sluitende begroting op te vangen. In het
kader van het reëel ramen behoeft in het eerste jaar niet de volle jaarlast van de nieuwe investering te


                                                                                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>worden opgenomen. Volstaan kan worden met het ramen van de exploitatielasten die naar verwachting in
het jaar van de investering op de exploitatie zullen drukken.


Neemt een gemeente de volle jaarlast van de investering op, maar stelt daar een post onderuitputting
kapitaallasten tegenover, dan wordt gekeken naar het realiteitsgehalte (zoals: is het consistent beleid en
wat zijn de ervaringscijfers van de gemeente). Bij de verantwoording van onderuitputting verdient de bruto
methode een sterke voorkeur vanwege de inzichtelijkheid. De volledige kapitaallasten worden structureel
geraamd, maar hier tegenover staat aan de inkomstenkant naast de voor het eerste jaar geraamde
kapitaallast een post onderuitputting kapitaallasten. Deze onderuitputting levert slechts een eenmalig
voordeel op voor de jaarbegroting en wordt vermeld op het overzicht incidentele baten en lasten.
In het geval dat in de financiële verordening een andere werkwijze is geregeld, zal deze werkwijze getoetst
worden op haar financiële consequenties.




                                                                                                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.      Specifieke onderwerpen

3.1      Decentralisaties
De decentralisaties in het sociale domein zijn veelal opgepakt in gezamenlijk verband, bijvoorbeeld in de
vorm van gemeenschappelijke regelingen. Bij gemeenschappelijke regelingen is het lastiger om grip en
sturing te houden op de uitvoering van deze taken en de financiën. De gemeente blijft echter wel
verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid. Budgetoverschrijdingen van de gemeenschappelijke
regeling kunnen worden doorberekend aan de deelnemende gemeenten. De hoogte van de budgetten die
met de decentralisaties gepaard gaat, zorgt ervoor dat de bijbehorende risico’s ook groot kunnen zijn. Wij
adviseren u goede afspraken te maken over de werkwijze, periodieke informatievoorziening,
verantwoordingswijze en de manier waarop tijdig kan worden bijgestuurd door uw gemeente. Deze
afspraken kunt u bijvoorbeeld opnemen in de financiële verordening conform artikel 212 van de
Gemeentewet (zie 3.10, kopje ‘financiële verordening’). Dit geldt ook voor de decentralisatietaken die zijn
ondergebracht bij verbonden partijen. Wij zullen de budgettaire ontwikkelingen met betrekking tot de
decentralisaties van uw gemeente volgen en betrekken bij de beoordeling van de begroting 2016.


3.1.2    Programma Gemeenten van de Toekomst
Wij attenderen u erop dat het ministerie van BZK in samenwerking met de transitiebureaus onder andere
het webplatform Gemeenten van de toekomst (http://gemeentenvandetoekomst.nl/ ) heeft geopend. Met
het programma 'Gemeenten van de Toekomst' ondersteunt het ministerie van BZK gemeenten bij deze
verandering. De ambitie is om alle initiatieven en ontwikkelingen rond de decentralisaties onder één
paraplu bij elkaar te brengen, zodat zij elkaar maximaal kunnen versterken en zodat gemeenten hun
werkzaamheden binnen het sociaal domein in samenhang kunnen organiseren. Gemeenten kunnen hier
alles vinden over de drie decentralisaties, zoals goede voorbeelden, expertteams, regionale en landelijke
bijeenkomsten, handreikingen en andere relevante documenten. Het programma stelt de gemeenten
centraal en richt zich op colleges van B&W, gemeenteraden en ambtelijke organisaties.


3.2      Interbestuurlijk toezicht
Per 1 oktober 2012 is de Wet revitalisering generiek toezicht in werking getreden. Met deze wet is het
interbestuurlijk toezicht op de gemeenten vereenvoudigd. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
wettelijke taken ligt in eerste instantie bij de gemeenten zelf, bij het college van Burgemeester en
Wethouders dat verantwoording aflegt aan de gemeenteraad. Uitgaande van vertrouwen in en zelfsturing
van gemeenten is de informatie over en het toezicht op de wettelijke taakbehartiging door gemeenten op
een aantal domeinen geregeld in de bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht die uw gemeente en de
provincie hebben gesloten.


Financieel toezicht is een specifieke toezichtstaak van de provincie met zijn eigen toezichtinstrumenten.
Daarbij is het van belang te weten dat het financieel toezicht op de gemeenten ook onderdeel uitmaakt van
de bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht. Jaarlijks wordt uw gemeente gevraagd om informatie te
verstrekken over de lopende begroting en meerjarenbegroting in de eigen ‘Staat van de gemeente’.
Deze ‘Staat van de gemeente’ van de bestuursovereenkomst moet worden opgenomen in de
programmaverantwoording c.q. het jaarverslag.


Op 11 november 2014 hebben Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland de ‘Staat van de Gemeenten’
vastgesteld met de resultaten van het interbestuurlijk toezicht van de provincie op alle Zuid-Hollandse
gemeenten. 	
  




                                                                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Meer informatie treft u aan in de aan u toegezonden brief van Gedeputeerde Staten van 13 november
2014, kenmerk PZH-2014-492607383.

3.3      Paragraaf “Taakstellingen en reserveringen” (facultatief)
In de paragrafen in de begroting worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de
financiële positie. Omdat in deze economische tijden nog steeds veel gemeenten bezig zijn met grote
bezuinigingsoperaties en er nog financiële onzekerheden zijn zoals de impact van de decentralisaties
geven wij in navolging van vorig jaar in overweging om een paragraaf “Taakstellingen en reserveringen” op
te nemen. Dit komt het inzicht in uw financiële positie ten goede. In deze paragraaf ziet u als kaderstellend
en controlerend orgaan in één oogopslag het integraal beeld van de opgenomen
bezuinigingen/taakstellingen in de programma’s en/of de nog openstaande taakstellingen in de
meerjarenraming. Ook kunnen in deze paragraaf eventuele reserveringen (inschattingen of al vrij gemaakte
begrotingsruimte) voor toekomstige financiële onzekerheden opgenomen worden.

3.4      Garanties
Gelet op de financiële situatie op dit moment is het van belang dat u door uw college tijdig geïnformeerd
wordt over de financiële positie en inzicht krijgt in de risico’s. Een van de risico’s is bijvoorbeeld de
afgegeven garanties. Hierin kunnen risico’s voorkomen die mogelijk in de toekomst van invloed kunnen zijn
op uw financiële positie. Deze risico’s moeten meegenomen worden bij de bepaling van uw
weerstandsvermogen en in de begroting worden toegelicht.

3.5      Aanpassing Wet gemeenschappelijke Regelingen (WGR)
De WGR is aangepast met (onder meer) als doel om tegemoet te komen aan een in de praktijk gebleken
behoefte aan een nieuwe samenwerkingsvorm voor uitvoerende en op bedrijfsvoering gerichte taken. De
nieuwe wet trad in werking per 1 januari 2015 en voorziet in een zelfstandige regeling voor het niet
gedualiseerde verlengd lokaal bestuur, de mogelijke invoering van een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO),
de versterking van de democratische controle op samenwerkingsverbanden en extra interne checks and
balances.
De aanleiding voor het mogelijk maken van de nieuwe samenwerkingsvorm BVO is niet gelegen in de
decentralisatie. De aanleiding is echter de in de praktijk ontstane behoefte aan een lichtere vorm van
samenwerking met rechtspersoonlijkheid, waar bedrijfsmatige en uitvoerende taken belegd worden, zoals
het gezamenlijk ophalen van vuilnis of het organiseren van groenonderhoud. Voor een BVO gelden echter
dezelfde inlichtingen- en verantwoordingsverplichtingen tegenover gemeenteraden op grond van de WGR
als voor een gemeenschappelijk publiek orgaan. De BVO is niet belast met een “zware” bestuursstructuur
(met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter). Het besluit tot een BVO wordt
genomen door de raden van de gemeenten en de BVO heeft uitsluitend uitvoerende bevoegdheden en
geen verordende bevoegdheid. De financiële documenten (begroting, jaarrekening) gaan rechtstreeks naar
de gemeenteraden.
Een andere wijziging van de WGR is dat de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige
jaarrekening voortaan al vóór 15 april aan de raden van de deelnemende gemeenten worden aangeboden.
Dat sluit meer aan op de gemeentelijke planning en control cyclus. Daarnaast wordt de termijn verlengd
waarbinnen gemeenteraden hun zienswijze op de begroting kunnen indienen. Voor gemeenschappelijke
regelingen is de wettelijke inzendtermijn aan GS van de begroting voorafgaande aan het jaar waarvoor de
begroting dient, gewijzigd van 15 juli in 1 augustus. De uiterlijke datum voor het aanleveren van de
jaarrekening blijft 15 juli.




                                                                                                            12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.6       Verbonden partijen
Goed inzicht in de risico’s van uw verbonden partijen is van belang voor het totale inzicht in de risico’s die
uw gemeente loopt. Wij verzoeken u dan ook om hier in de paragraaf Verbonden Partijen per partij expliciet
aandacht aan te besteden alsmede als onderdeel van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen en
risicomanagement.
Daarnaast vragen wij uw aandacht voor de wijziging van het BBV, artikel 15, lid 2, van 16 juli 2014. In de
paragraaf verbonden partijen moet voortaan, naast de reeds bestaande vereisten, worden vermeld:
•     wat het belang is dat de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang
      aan het einde van het begrotingsjaar;
•     wat de verwachte omvang is van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar.

De commissie BBV heeft in november 2014 een notitie verbonden partijen opgesteld. De notitie geeft
een overzicht van de relevante aspecten van verbonden partijen met betrekking tot begroting,
verantwoording en governance vraagstukken voor gemeenten, provincies en waterschappen. Voor
nadere informatie verwijzen wij naar de inhoud van deze notitie die te vinden is op de website van de
commissie BBV.

3.7       Kengetallen (rapport commissie Depla)
Op korte termijn (waarschijnlijk op 1 juli 2015) zal een wijziging van het BBV plaatsvinden naar aanleiding
van het rapport van de Commissie Depla over vernieuwing van de begroting en verantwoording van
gemeenten. Deze wijziging heeft betrekking op het opnemen van een set financiële kengetallen in de
gemeentebegrotingen. Het zal gaan om de kengetallen voor netto schuldquote en netto schuldquote
gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte,
belastingcapaciteit en grondexploitatie. De kengetallen moeten hoogstwaarschijnlijk vanaf de begroting
2016 in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicomanagement worden vermeld. De kengetallen geven
zicht op de financiële positie van uw gemeente en bieden de mogelijkheid om gemeenten onderling te
vergelijken. Daarmee dragen deze kengetallen bij aan de controlerende en kaderstellende taak van uw
gemeenteraad.


Schuldpositie gemeenten
Vooruitlopend op de wijziging van het BBV adviseren wij de schuldpositie van uw gemeente historisch en
toekomstig in beeld te brengen, zodat inzicht in de trend van uw schuldpositie ontstaat. Goede kengetallen
voor het beoordelen van de hoogte van de schuld zijn:
•     Debt-ratio
      (de debt-ratio zegt welk aandeel van het gemeentebezit is belast met schulden)
•     De netto-schuld als aandeel van de inkomsten (netto schuldquote)
      (de netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van rentelasten en aflossingen op de exploitatie
      en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden).
•     Netto schuld per inwoner


3.8       Wetsvoorstel modernisering vennootschapsbelastingplicht voor
          overheidsondernemingen
Op 18 december 2014 heeft de Tweede Kamer de Wet modernisering vennootschapsbelasting voor
overheidsondernemingen aangenomen. De vennootschapsbelasting wordt zodanig aangepast dat
overheidsondernemingen die economische activiteiten verrichten op een markt waarop ook private
ondernemingen actief zijn, op dezelfde wijze aan de heffing van vennootschapsbelasting (Vpb) worden
onderworpen als die van private ondernemingen. De aanpassingen hebben tot doel een gelijk speelveld te
creëren tussen partijen. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de bezwaren die de Europese Commissie,



                                                                                                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>vanuit een oogpunt van staatssteun heeft geuit, tegen de op dit moment geldende ruime Vpb-vrijstelling
voor overheidsondernemingen.
Het is de bedoeling dat de nieuwe wetgeving, indien de Eerste Kamer de wet ook goedkeurt (vermoedelijk
in het eerste kwartaal van 2015), in werking treedt op 1 januari 2016 en van toepassing wordt op boekjaren
die aanvangen op of na 1 januari 2016.
Door deze wetswijziging worden directe overheidsactiviteiten bestaande uit grondbedrijfsactiviteiten
belastbaar alsook indirecte overheidsactiviteiten door middel van PPS’en. Het risico is groot dat door de
aantrekkende economie de Nederlandse gemeenten die de afgelopen jaren verlies hebben genomen vanaf
2016 over dezelfde verliesgevende grondexploitaties en grondposities winstbelasting moeten gaan betalen
als de markt aantrekt.
Wij verzoeken u deze ontwikkelingen goed te volgen, aangezien het wetsvoorstel opnieuw kan leiden tot
negatieve financiële gevolgen op de grondexploitatie. Ook raden wij aan de komende periode te benutten
om de verschillende (ondernemings)activiteiten in kaart te brengen en te inventariseren welke activiteiten
op basis van het wetsvoorstel in de heffing betrokken zullen worden en welke activiteiten mogelijk
vrijgesteld zijn. Hierna kan de financiële impact worden ingeschat.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten(VNG) geeft in de ledenbrief 14/071 van 8 oktober 2014 over
de vennootschapsplicht overheidsondernemingen een aantal tips om te komen tot een effectieve en
efficiënte werkwijze met als doel de administratieve lasten zoveel mogelijk te beperken. Ook zal door de
VNG een handreiking opgesteld worden voor casusposities waarvan de fiscale gevolgen onduidelijk zijn.

3.9     Macronorm onroerende zaakbelastingen
Uit het “rapport evaluatie systematiek macronorm onroerende zaakbelasting” is naar voren gekomen dat de
macronorm onroerende zaakbelasting (OZB) geen effectief beheersingsinstrument is gebleken. Om die
reden is geadviseerd deze norm af te schaffen. De minister kan zich hier in schikken, maar is niet overtuigd
van de werking van de alternatieven. De alternatieven die in het rapport genoemd worden zijn nog
onvoldoende uitgewerkt om reeds nu te besluiten tot aanpassing of afschaffing van de huidige norm.
Derhalve wordt de macronorm OZB in 2015 nog gehandhaafd als instrument. Conform de afgesproken
berekeningssystematiek bedraagt de norm voor 2015 3,0% over € 3,711 miljard. Vooral met het oog op de
omvangrijke decentralisaties per 2015 heeft het kabinet besloten om dat jaar met een schone lei te
beginnen. Dat betekent dat de overschrijding van de macronorm OZB in 2014 met €11 miljoen niet in
mindering wordt gebracht op de macronorm voor 2015.
Nu de macronorm in 2015 wordt gehandhaafd zullen in lijn met het rapport nadere afspraken worden
uitgewerkt over het spelregelkader. Daarbij gaat het om de factoren die worden betrokken bij de
bestuurlijke weging van een eventuele overschrijding van de norm, een communicatielijn over de cijfers
inzake de lokale lasten en OZB-ontwikkeling alsmede het moment van communiceren.
Het kabinet is voor 2016 en verder voornemens om samen met de VNG te komen tot een woonlastennorm.
Daartoe zal door de werkgroep die het evaluatierapport over de macronorm OZB heeft opgesteld de
variant van woonlastennorm verder worden uitgewerkt.


3.10    Financiële verordening
Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is de model financiële verordening op grond van
artikel 212 Gemeentewet geactualiseerd. De verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet is een
verplichte verordening. Zoals u heeft kunnen lezen in de toegezonden ledenbrief van de VNG van april
2014 zijn de gevolgen van wijzigingen in wet- en regelgeving in de model financiële verordening
opgenomen. Te noemen zijn de Wet Hof, het nieuwe hoofdstuk Overheid en overheidsbedrijven in de
Mededingingswet en aanpassing van de Wet fido in verband met schatkistbankieren. Ook is het model
aangepast op beleidsmatige ontwikkeling op het gebied van gemeentefinanciën. Zo is de horizontale
verantwoording naar de raad in de verordening versterkt door een autorisatie van budgetten in de


                                                                                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>begroting op het niveau van productgroepen onder de programma’s en wordt er meer aandacht voor de
schuldpositie van gemeenten voorgeschreven door een uitgebreidere verantwoording in de begroting en
gemeenterekening.
Wij adviseren u de financiële verordening te actualiseren voor zover u dit nog niet heeft gedaan. De
geactualiseerde financiële verordening dient binnen twee weken na vaststelling door de gemeenteraad ter
kennisname aan ons ingezonden te worden, conform artikel 214 van de Gemeentewet. De nota’s die
voortvloeien uit de financiële verordening, zoals een nota reserves en voorzieningen, zien wij gaarne ter
kennisneming tegemoet.

3.11     Pensioenaanspraken politieke ambtsdragers
Recentelijk is gebleken dat (onder andere) gemeenten de pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers
niet voldoende hebben gedekt door voorzieningen. Daardoor moet een deel van de aanspraken vanuit de
begroting worden gedekt. Deze verplichtingen kunnen hoog oplopen en vormen daarmee een risico. Wij
raden u aan om voor de aanspraken voldoende voorzieningen te vormen, zo lang er geen landelijk
pensioenfonds is voor de bekostiging van deze aanspraken.


3.12     Wijzigingsbesluit BBV inzake gebruik derivaten
Er wordt een wijzigingsbesluit van het BBV over de aanpassing van de Regeling uitzettingen en derivaten
decentrale overheden (RUDDO) verwacht. Het betreft een aanscherping van de verslaglegging over het
gebruik van derivaten en het prudent gebruik hiervan. Door de wijziging wordt voortaan het gebruik van
derivaten via de jaarrekening verantwoord, waarmee het onderdeel is van de rechtmatigheidstoets van de
accountant. Deze wijziging zal van toepassing zijn op de jaarstukken 2014.

3.13     Digitale aanlevering van begroting en jaarrekening c.a.
Wij verzoeken u de begrotings- en jaarrekeningstukken digitaal aan te leveren. Wanneer dit niet digitaal
kan, verzoeken wij de fysieke documenten in 2-voud aan GS aan te bieden. De fysieke evenals de digitale
begroting en jaarrekening dienen qua vorm en inhoud aan de wettelijke eisen te voldoen. Het is mogelijk de
digitale stukken in te zenden door middel van een e-formulier. Dit e-formulier is te vinden op onze website:
www.zuid-holland.nl > onderwerpen > lokaal bestuur > financieel toezicht.
Wanneer dit problemen oplevert, verzoeken wij u contact op te nemen met uw contactpersoon bij de
provincie (financieel toezicht).

3.14     Tot slot
In deze circulaire zijn actuele en relevante onderwerpen opgenomen. De onderwerpen en met name de
financieel technische onderwerpen die zijn opgenomen in de begrotingscirculaires van voorgaande jaren
blijven ook van toepassing op de beoordeling van de begroting 2016. Wanneer u bij de opstelling van de
begroting vragen heeft met betrekking tot de begrotingsrichtlijnen van de provincie adviseren wij u contact
op te nemen met de behandelend ambtenaar van uw gemeente.




                                                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>269517
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>