<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Grip op Grondstoffen
     Beleidsvisiedocument
Van Afval Naar Grondstof in 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Documentenbeheer
Versiebeheer
Opsteller               Versie         Datum             Status      Wijziging
Fabienne Mantes         1.4            25.03.2015        definitief
Distributiebeheer
Versie     Initialen
1.2        Stuurgroep
Besluitvorming
Naam               Datum
Stuurgroep         04.03.2015
COPYRIGHT ©
Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport of de bijlagen mag worden
verveelvoudigd of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van Avalex.
DISCLAIMER
De gegevens uit dit rapport en de bijlagen zijn gebaseerd op huidige inzichten. Ondanks
de zorgvuldigheid waarmee dit rapport is opgesteld kunnen er aan de verstrekte
informatie geen rechten worden ontleend.
                                                                            Pagina 2 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Begrippen en afkortingen
DF          Delft
LV          Leidschendam-Voorburg
MD          Midden-Delfland
PN          Pijnacker-Nootdorp
WS          Wassenaar
RW          Rijswijk
AMvB        Algemene Maatregel van Bestuur
CBS         Centraal Bureau voor de Statistiek
DVO         Dienst Verlening Overeenkomst
GB          Gestapelde bouw
GFT         Groente-, fruit en tuinafval
HB          Hoogbouw
HH          Huishoudens
KCA         Klein chemisch afval
LB          Laagbouw
LAP         Landelijk Afvalbeheer Plan
MC          Minicontainers
NVRD        Nederlandse Vereniging van Reiniging Diensten
OPK         Oud papier en karton
PvA         Plan van Aanpak
Shk         Stedelijkheidsklasse
SOP         Subsidie Oud Papier
VC          Verzamelcontainers
VNG         Vereniging van Nederlandse Gemeenten
VVAV        Vereniging van Afval Verwerkers
VVSG        Vlaamse Vereniging van Steden en Gewesten
WEB         Wit- en bruingoed
Laagbouw:   Grondgebonden eengezinswoningen met één of twee verdiepingen. Inclusief
            villabebouwing en buitengebieden.
Hoogbouw:   Niet grondgebonden woningen in gebouwen van vijf of meer verdiepingen
            (waar volgens het bouwbesluit een lift noodzakelijk is).
Gestapeld:  Gecombineerd grondgebonden en niet grondgebonden, met minder
            dan vijf woonlagen.
Binnenstad: Stads- en winkelcentra, gecombineerde bebouwing dicht op elkaar. Het
            (meestal historische) deel van een stad dat door de aanwezigheid van winkels en
            andere openbare voorzieningen de centrumfunctie van een      plaats vervult.
                                                                               Pagina 3 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Documentenbeheer ................................................................................................................................. 2
Begrippen en afkortingen ........................................................................................................................ 3
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 4
Inleiding ................................................................................................................................................... 6
1.    Projectaanpak ................................................................................................................................. 7
   1.1      Opdrachtformulering ............................................................................................................... 7
   1.2      Uitgangspunten en kaders ...................................................................................................... 7
   1.3      Projectaanpak ......................................................................................................................... 8
   1.4      Gezamenlijke ambities en doelstellingen ................................................................................ 8
2.    Afvalbeleidskader Van Afval Naar Grondstof ................................................................................ 10
3.    Huidige situatie Avalex gemeenten ............................................................................................... 12
   3.1      Milieurendement .................................................................................................................... 12
   3.1.1    Ingezamelde afvalstromen .................................................................................................... 13
   3.2      Dienstverlening...................................................................................................................... 14
   3.3      Kosten ................................................................................................................................... 15
   3.4      Benchmark Huishoudelijk Afval............................................................................................. 15
   3.5      Afvalscheidinggedrag ............................................................................................................ 18
   3.5.1    Bewonersonderzoeken ......................................................................................................... 18
4.    Onderzochte scenario’s ................................................................................................................ 21
   4.1      Beeldvorming en verkregen inzichten ................................................................................... 21
   4.2      Omgekeerd Inzamelen .......................................................................................................... 21
   4.3      Afval Loont ............................................................................................................................ 21
   4.3.1    Proef Etten-Leur .................................................................................................................... 22
   4.4      Geïndividualiseerde tarieven................................................................................................. 22
   4.5      Nascheiding van restafval ..................................................................................................... 23
5.    Voorkeursscenario’s ...................................................................................................................... 26
   5.1      Grof huishoudelijk Afval en kringloopgoederen .................................................................... 27
   5.2      Inzameling van grondstoffen en Charitatieve instellingen .................................................... 27
   5.3      Kanttekeningen en uitgangspunten doorrekeningen ............................................................ 28
   5.4      Scenario 1 Optimaliseren en harmoniseren huidige situatie ................................................ 29
   5.5      Scenario 2 Omgekeerd Inzamelen........................................................................................ 30
   5.5.1    Proeven in Hoogbouw en Binnenstedelijk gebied................................................................. 31
   5.6      Scenario 3 Afval Loont .......................................................................................................... 32
   5.7      Scenario 4 Diftar ................................................................................................................... 33
   5.8      Scenario 5A Nascheiding (Renescience/ DONG)................................................................. 34
   5.9      Scenario 5B Nascheiding (Renescience/ DONG) en Omgekeerd Inzamelen ...................... 35
   5.10     Scenario 6 Bronscheiding en Mechanische nascheiding ..................................................... 36
   5.11     Scenario 7 Combinatie Afval Loont & Diftar .......................................................................... 36
   5.12     Scenario 8 Combinatie Omgekeerd Inzamelen & Diftar ....................................................... 36
   5.13     Scenariovergelijking .............................................................................................................. 37
                                                                                                                                     Pagina 4 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>6.    Gedragsbeinvloedende randvoorwaarden .................................................................................... 40
   6.1     Gedragsveranderende communicatie ................................................................................... 40
   6.2     Doelstellingen ........................................................................................................................ 40
   6.3 Financiële en organisatorische effecten ...................................................................................... 41
   6.4     Handhaving ........................................................................................................................... 41
7.    Financiële paragraaf ..................................................................................................................... 43
   7.1     Financiële uitkomsten Scenario 2 Omgekeerd Inzamelen ................................................... 43
   7.2     Investering ............................................................................................................................. 44
   7.3     Transitiekosten ...................................................................................................................... 44
   7.4     Communicatiekosten ............................................................................................................. 44
   7.5     Inverdienmodel ...................................................................................................................... 45
8.    Conclusies ..................................................................................................................................... 46
Bijlage  1: Afvalmonitor 2013
Bijlage  2: Huidige dienstverlening per gemeente
Bijlage  3: Uitwerking scenario’s naar dienstverlening
Bijlage  4: Doorrekening scenario’s per gemeente
Bijlage  5a: Bewonersonderzoek Check your service
Bijlage  5b: Verslagen discussiebijeenkomsten
Bijlage  6: Kosten gedragsveranderende communicatie
Bijlage  7: VANG2020 positionering en activering 2014 en verder
Bijlage  8: Inverdienmodel per gemeente
                                                                                                                                Pagina 5 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inleiding
Op 27 maart 2014 heeft de Stuurgroep Afvalbeleid bestaande uit de zes wethouders met afval en
duurzaamheid in hun portefeuille het Startdocument om te komen tot een gezamenlijk afvalbeleid
in de aan Avalex deelnemende gemeenten ondertekend.
De oprichting van deze stuurgroep vindt zijn oorsprong in de noodzaak tot het komen tot een
betere benutting van de synergievoordelen die een Gemeenschappelijke Regeling kan bieden op
gebied van kostenbeheersing, dienstverlening en milieurendement.
Iedere gemeente heeft bij toetreding tot de Gemeenschappelijke Regeling Avalex (GR Avalex) haar
eigen dienstverlening, beleid en afvalcommunicatie behouden. Dit heeft er toe geleid dat het
verzorgingsgebied van de GR Avalex een lappendeken is aan variaties qua inzamelmethoden en
inzamelfrequenties met een inzamellogistiek die efficiënter kan en kosten die vermeden kunnen
worden.
Door het ontbreken van een gezamenlijke beleidsvisie ontbreekt daarnaast de slagkracht om
samen te streven naar een beter milieurendement op het gebied van afvalscheiding. Een beter
milieurendement vertaalt zich niet alleen naar een betere scheiding van grondstoffen welke nu nog
aanwezig zijn in het restafval, en een vermindering van CO2 uitstoot, maar ook naar financiële
voordelen door het vermijden van verwerkingskosten van restafval.
In mei 2013 heeft PricewaterhouseCoopers (PwC) een onderzoek uitgevoerd naar de toekomst van
de GR Avalex. In dit rapport, “Rapportage onderzoek toekomstig governance model Avalex”,
wordt benadrukt “dat er voor het Avalexgebied één visie, afvalbeleid en strategische
doelstellingen nodig is op het gebied van afval en grondstoffen. Een visie die fungeert als ijkpunt
voor alle initiatieven die op het gebied van afval in het Avalex-gebied worden ingezet en waaraan
de onderlinge samenhang tussen projecten en programma’s kan worden getoetst.(…)” 1 bovendien
stelt PwC dat “De visie en strategie zullen zich moeten richten op het Avalex gebied als geheel en
op alle onderdelen van de afvalketen: inzameling, transport, recycling en verwerking. Daarmee
wordt voorkomen dat mogelijk suboptimale oplossingen ontstaan door het streven naar
optimalisatie binnen elke afzonderlijke gemeenten of door alleen te focussen op de inzameling of
alleen op de verwerking.(…)”2
Het voorliggende beleidsvisiedocument bevat gezamenlijke ambities en doelstellingen, en
scenario’s met voorstellen en een financiële onderbouwing hoe de projectgroep denkt dat binnen
het verzorgingsgebied van de GR Avalex van anno 2014 met gemiddeld 45% afvalscheiding en
236 kilogram restafval per inwoner te komen in 2020 tot de landelijke doelstellingen van 75%
afvalscheiding en 100 kilogram restafval per inwoner per jaar.
Dit klinkt ambitieus, echter de uiteindelijke ambitie van het kabinet is via een doelstelling van 100
kilogram restafval in 2020, 30 kilogram per inwoner in 2025 naar 100% afvalscheiding3, ofwel een
transitie naar een volledig circulaire economie waarin de kringlopen gesloten zijn.
Om deze doelstellingen en ambities te bereiken moeten een aantal forse stappen gemaakt worden.
Dit vergt een multidisciplinaire aanpak waarbij gedragsveranderende communicatie gesteund door
de juiste technische infrastructuur uiteindelijke de gewenste en noodzakelijke resultaten
opleveren.
Dit document betreft evenwel een beleidsvisie en behoeft na besluitvorming nog de nodige
operationele uitwerking.
1
  Pagina 22, Rapportage onderzoek toekomstig governance model Avalex, PWC, mei 2013
2
  Pagina 23, Rapportage onderzoek toekomstig governance model Avalex, PWC, mei 2013
3
  Brief van staatssecretaris Mansveld (IenM) aan de Tweede Kamer over de uitwerking van het programma Van Afval Naar
Grondstof 28 januari 2014
                                                                                                      Pagina 6 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Projectaanpak
1.1     Opdrachtformulering
Op 27 maart 2014 heeft de stuurgroep bestaande uit portefeuillehouders van de deelnemende
gemeenten het startdocument “Van Afval naar grondstof; naar een gezamenlijk afvalbeleid”
ondertekend.
In dit startdocument staat de opdrachtformulering aan de projectgroep VANG20204 die in dit
beleidsvisiedocument nader is uitgewerkt. Deze opdrachtformulering luidt als volgt:
“Gezamenlijk Afvalbeleid
  Met als basis de beleidsvisie “Avalex 2020” (en met inachtneming van de besluitvorming in de
gemeenten over het formuleren van het gezamenlijk beleid) verzoeken we Avalex en de
beleidsmedewerkers van de gemeenten de conclusies uit de beleidsvisie verder te
onderzoeken en uit te werken, zodat deze toepasbaar is voor het gehele Avalex gebied.
    Nadruk dient te liggen op het uitwerken en onderzoeken van het combinatiescenario. Daarbij
     dient per bebouwingstype (laagbouw, hoogbouw, gestapelde bouw en binnensteden* zie
     definities) een uitwerking komen.
    De uitwerking wil zeggen een gedetailleerde blauwdruk per bebouwingstype per afvalstroom,
     per inzamelmiddel, per beleidsmaatregel van de gewenste situatie. Hierbij dient een indicatie
     te worden gegeven van de uitvoeringskosten per woonhuis aansluiting.
    Tevens zal een raming gegeven moeten worden van de transitiekosten per gemeente om van
     de bestaande situatie te komen naar de voorgestelde situatie. De uitwerking maakt inzichtelijk
     welke synergievoordelen behaald kunnen worden wanneer Avalex één verzorgingsgebied
     vormt.”
Behalve het opstellen van een gezamenlijke beleidsvisie is ook een opdracht verleend voor het
opstellen van gezamenlijk communicatieplan voor de gedragsbeïnvloedende communicatie op
gebied van afval. Hieronder valt ook afvaleducatie. Deze opdracht luidt als volgt:
Gezamenlijk afvalcommunicatie en educatie
“ Op dit moment is eveneens de communicatie en educatie rondom afvalscheiding versnipperd.
Zoals aangegeven in het beleidsvisiedocument Avalex 2020 bestaat de noodzaak om sterk in te
zetten op gedragsbeïnvloedende communicatie. Uitgangspunt daarbij is dat de afzender van de
boodschap de uitvoerder is van de dienstverlening. Wij verzoeken Avalex en de communicatie
adviseurs van de gemeenten om in gezamenlijkheid uitvoering te geven aan de volgende
opdracht:
    Ontwikkel voor het gehele Avalex verzorgingsgebied een gezamenlijk afvalcommunicatie- en
     educatiebeleid.”
1.2 Uitgangspunten en kaders
De stuurgroep heeft aan de werkgroepen de volgende uitgangspunten meegegeven:
Uitgangspunten
    Avalex vormt één verzorgingsgebied waardoor de voorwaarde ontstaat om op synergie,
     efficiency en effectiviteit te sturen;
    Bovengenoemde betekent dat bij het benoemen van maatregelen die gevolgen hebben voor de
     inzamelsystematiek deze altijd worden gerelateerd aan de bebouwingstypes die het
     verzorgingsgebied kent. Te weten: laagbouw, hoogbouw, gestapelde bouw en binnensteden;
    Op verzoek van de gemeenten zal de GR Avalex optreden als penvoerder van het gezamenlijke
     beleidsplan.
Kaders
In de uitwerking van het gezamenlijke beleidsplan zijn de volgende kaders van belang:
    De maatregelen worden getoetst aan de afvaldriehoek op gebied van service, kosten en
     milieu;
4
  De projectgroep VANG2020 bestaat uit beleidsambtenaren en communicatieadviseurs uit iedere gemeenten
en medewerkers van Avalex, ondersteund door externe procesbegeleiders.
                                                                                         Pagina 7 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Er zal gebruik worden gemaakt van klantonderzoek om met de uitkomsten daarvan nu en in
     de toekomst de klantvriendelijkheid te borgen;
    De maatregelen houden rekening met de arbeidsbelasting van medewerkers;
    Afval is grondstof;
    Het afval is eigendom van de gemeenschappelijke regeling Avalex;
    De afvalvisies zoals die in een aantal deelnemende gemeenten al zijn vastgesteld.
1.3 Projectaanpak
Beleidsadviseurs en communicatie adviseurs hebben deels gezamenlijk en deels apart hun
expertise ingezet in meerdere werkgroepsessies. Beide werkgroepen werden hierbij ondersteund
door externe procesbegeleiders, welke enerzijds heeft geresulteerd in de formulering van
kansrijke beleidsmaatregelen en anderzijds in het strategisch communicatieplan.
Schematische weergave van de aanpak
                                               Uitgansgpunten en
                                                doelstellingen zijn
          Gezamenlijke ambities               helder voor een ieder
                                               Opdrachtformulering
                                                     vanuit de
                                                werkgroepen aan
          Gezamenlijke voorkeur                   Avalex voor het
                                                 doorrekenen van
                                                  voorkeuren op
                                                Service x Kosten x
                                                       Milieu
              Gezamenlijke                         Voorkeuren zijn
                afweging                        getoest en leiden tot
                                                   een gezamenlijk
                                                       voorstel
                                                    Het gezamenlijke
              Gezamenlijk                             voorstel wordt
                voorstel                            opgewerkt tot een
                                                 beleidsvisiedocument
                                                 dat ter besluitvorming
                                                   wordt aangeboden
In de Werkgroep Beleid is vanuit de opdracht van de Stuurgroep gezocht naar de gezamenlijke
ambities. Vanuit deze gezamenlijke ambities zijn voorkeursscenario’s benoemd die, na
doorrekening, zijn beoordeeld op de na te streven doelen en ambities.
Dit heeft geleid tot een aantal voorkeur scenario’s en een eindadvies. Dit eindadvies is vervolgens
de basis voor de presentatie aan en besluitvorming in de Stuurgroep. Iedere gemeente
afzonderlijk zal vervolgens op basis van het besluit van de Stuurgroep, de resultaten en het advies
voor verdere besluitvorming inbrengen in het college en de gemeenteraad.
1.4 Gezamenlijke ambities en doelstellingen
Gezamenlijke ambities en doelstellingen zijn belangrijk als kapstok en kader waar binnen
maatregelen uitgedacht en uitgewerkt kunnen worden. De projectgroep heeft de landelijke
doelstellingen en de opdrachtformulering van de stuurgroep op de volgende wijze geconcretiseerd:
“De landelijke doelstelling van 75% afvalscheiding van afval naar grondstof, grijpen we aan om de
  kennis en expertise van Avalex en haar 6 gemeenten verder te bundelen en in te zetten voor een
                           verbeterde aanpak van afvalscheiding en –inzameling.
   Een aanpak die duurzaam gaat bijdragen aan een schone, gezonde (leef) omgeving in de regio.
    Omdat we niet alleen de juiste voorzieningen gaan bieden, maar vooral ook onze burgers een
 ongekend actieve rol geven. Zodat ze, samen met ons, vastgeroeste patronen kunnen doorbreken
  – in doen en in laten. Want alleen door samen in de juiste, blijvende beweging te komen, kunnen
                     we een betere wereld achterlaten voor toekomstige generaties.
         Die samenwerking tussen Avalex, de 6 gemeenten en hun burgers moet dan ook hét
           aansprekende voorbeeld worden voor andere gemeenten, regio’s, het hele land.
                                                                                     Pagina 8 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     We streven er naar dat in 2020 in het Avalex verzorgingsgebied per inwoner nog maar 100
  kilogram restafval wordt ingezameld en 75% afvalscheiding wordt gerealiseerd. Uitgangspunt is
       dat het nieuwe beleid wordt uitgevoerd tegen maximaal gelijkblijvende kosten en een
                                   gelijkwaardig serviceniveau.”
De milieudoelstellingen zijn overgenomen van de landelijke doelstellingen van het kabinet. Het
streven naar het minimaliseren van de absolute hoeveelheid restafval geniet uiteindelijk de
voorkeur op weg naar 100% afvalscheiding.
1.4.1 Kernwaarden in gedragsbeïnvloeding
Willen wij dat maatregelen effect sorteren dan moeten deze leiden tot een duurzame
gedragsverandering. Bij de afweging tussen de verschillende maatregelen is het van belang om
aansluiting te houden bij de behoefte en belevingswereld van inwoners. Hierover leest u meer in
bijlage 7 “VANG2020 positionering en activering 2014 en verder”. Deze maatregelen draaien in
essentie om het vergroten van het eigen verantwoordelijkheidsbesef. Hierbij valt te denken aan:
        Verantwoord bezig zijn met afval
        Het verschil kunnen maken door zelf invloed uit te kunnen oefenen
        Waardering voor inzet
        Verantwoordelijkheid en onmisbare schakel/rol in de keten van afval terug naar
         grondstoffen
        De wereld beter achterlaten voor de toekomstige generaties
                                                                                   Pagina 9 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2. Afvalbeleidskader Van Afval Naar Grondstof
Circulaire economie
Het Nederlandse afvalbeleid is sterk in beweging. Door de opkomst van andere economieën en de
daarmee gepaarde toenemende welvaart neemt wereldwijd ook de druk op grondstoffen
exponentieel toe. Denk daarbij aan de economische groei van landen als Brazilië, China en India.
Deze ontwikkeling betekent mondiaal niet alleen een steeds grotere druk op de grondstoffen die de
aarde te bieden heeft maar ook voor meer spanning tussen landen die de schaarste van de
bestaande grondstoffen voelen.
Om die reden streeft het kabinet te komen van een lineaire economie naar een circulaire
economie. De lineaire economie is de economie die we van oudsher kennen waarin grondstoffen
worden gedolven om product te worden en na gebruik afgedankt en vernietigd te worden.
De circulaire economie betreft in zijn volgroeide vorm een afvalloze economie waarin reeds bij het
productontwerp rekening wordt gehouden met de afdankfase en het hergebruik van de dan
vrijkomende grondstoffen voor productontwikkeling. Producten worden zo ontworpen dat ze
milieuvriendelijk geproduceerd, duurzaam gebruikt, eenvoudig gerepareerd en goed gerecycled
kunnen worden.
Van Afval Naar Grondstof
Met het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) wil het kabinet de overgang naar een 100%
circulaire economie stimuleren.
In het programma worden vier ambities gesteld5:
1. Het wegnemen van belemmeringen die ondernemers ervaren bij het circulair maken
     van hun productieprocessen en het hergebruiken van reststromen.
2. De hoeveelheid afval die aangeboden wordt bij afvalverbrandingsinstallaties en
     stortplaatsen de komende 10 jaar halveren. In 2012 werd er nog bijna 10 miljoen ton
     materiaal uit Nederland aangeboden bij afvalverbrandingsinstallaties en stortplaatsen. Het
     kabinet heeft de ambitie om deze hoeveelheid in tien jaar tijd te halveren. Dit gebeurt niet
     alleen door meer en beter te recyclen. Ook de inzet gericht op meer duurzame producten en
     duurzame consumptiepatronen, draagt bij aan de vermindering van deze hoeveelheid.
3. Beter scheiden van huishoudelijk afval en vergelijkbare stromen van kantoren,
     winkels en diensten. Voor het scheiden van huishoudelijk afval is al een doel van 60-65% in
     2015 geformuleerd. Voor de langere termijn heeft dit kabinet de ambitie om te komen tot 75%
     afvalscheiding in 2020 en om uiteindelijk richting 100% te gaan. In een netwerkaanpak met
     gemeenten en bedrijfsleven wordt met dit programma ingezet op verbeterde afvalscheiding
4. De economische kansen die een circulaire economie biedt te benutten. Nederland moet
     in 2020 een hotspot van de circulaire economie zijn. Hiervoor richt het programma zich op het
     ondersteunen van innovatieve oplossingen op technisch en bedrijfseconomisch gebied en op
     maatschappelijke innovatie. Dit programma formuleert verschillende acties gericht op
     duurzaam ontwerpen, nieuwe bedrijfsmodellen en het verspreiden en stimuleren van
5
  Brief Van Afval naar Grondstof van Staatsecretaris Mansveld aan de Tweede Kamer, IenM/BSK
2013/104405, 20 juni 2013
                                                                                        Pagina 10 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>      innovatie.
De ambities zijn verder uitgewerkt in 8 operationele doelstellingen6:
      1. Bestaand afvalbeleid richten op circulaire economie en innovatie. Bestaand
           afvalbeleid is gericht op het verlagen van de milieudruk. Een circulaire economie vraagt
           afval als grondstof te zien. Alle juridische en financiële instrumenten moeten stimuleren tot
           hergebruik van secundaire grondstoffen. Regelgeving moet de overgang naar een
           circulaire economie bevorderen en ruimte bieden aan innovatie en groei.
      2. Aanpak specifieke ketens en afvalstromen. Voor specifieke ketens en afvalstromen
           waar grote kansen voor milieuverbetering en economische besparingsmogelijkheden
           liggen worden coördinerende activiteiten, greendeals en ketenprojecten opgezet.
           Voorbeelden van kansrijke ketens zijn voedsel, textiel, plastic, beton, elektrische
           apparaten.
      3. Verbetering van de afvalscheiding en inzameling. Succesvolle programma’s ter
           bevordering van het scheiden van afval door huishoudens - bijvoorbeeld omgekeerde
           inzameling – worden verbreed. Gestimuleerd wordt dat gemeenten van elkaar leren.
      4. Het ontwikkelen van financiële en andere marktprikkels. Door de ontwikkeling van
           groene businessmodellen, financieringsmogelijkheden en het onderzoeken van de
           mogelijkheid van fiscale prikkels, worden technische mogelijkheden economisch haalbaar
           en rendabel.
      5. Verduurzaming consumptiepatronen. In samenwerking met detailhandel en
           maatschappelijke organisaties wordt verkend hoe consumenten een duurzamer
           consumptiepatroon kunnen realiseren.
      6. Verduurzamen aan de voorkant van de keten. Door eco-design, eco-innovatie en eco-
           engineering wordt vanaf de ontwerpfase ingezet op circulariteit. Hierbij wordt
           samengewerkt met de creatieve industrie en Rijkswaterstaat. Tevens wordt de
           haalbaarheid van een grondstoffenlabel onderzocht.
      7. Vereenvoudigen en uniformeren van doelen, criteria, beoordelingsmethoden,
           indicatoren en keurmerken. Dit maakt goede monitoring eenvoudiger waardoor
           resultaten en kansen inzichtelijker worden gemaakt.
      8. Kennis en onderwijs verbinden aan circulaire economie. Er is al veel bekend en
           technisch mogelijk op het gebied van circulaire economie, maar dat wordt lang niet altijd
           toegepast. Cocreatie tussen sectoren, bedrijven, kennisinstellingen en verschillende
           specialisaties, wordt gestimuleerd.
In het kader van het uitvoeringsprogramma VANG is de GR Avalex namens haar gemeenten
betrokken bij de landelijke werkgroep “Afvalscheiding in de hoogbouw”. Samen met andere grote
en sterk stedelijke gemeenten, waaronder de G4 (Den Haag, Amsterdam, Rotterdam, Utrecht)
doet Avalex mee aan een onderzoek naar afvalscheiding in de hoogbouw. In dit onderzoek waarbij
het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de Nederlandse Vereniging van Reinigingsdiensten
(NVRD), een aantal gedragswetenschappers en de TU Delft zijn betrokken wordt onderzocht wat
de drijfveren zijn voor mensen in de hoogbouw om afval wel of niet te scheiden en op welke
manier dit gedrag beïnvloedt kan worden. Uiteindelijk zal dit onderzoek resulteren in een aantal
pilot projecten met als doel te achterhalen welke factoren van blijven invloed zijn op het
afvalscheidingsgedrag van inwoners in hoogbouw.
6
  Brief Invulling programma Van Afval Naar Grondstof van Staatssecretaris Mansveld aan de Tweede Kamer,
 IENM/BSK-2014/12161, 28 januari 2014
                                                                                                    Pagina 11 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3. Huidige situatie Avalex gemeenten
In dit hoofdstuk worden de zes Avalex gemeenten op een aantal kerngegevens, service, kosten en
milieuresultaten met elkaar vergeleken. Alle gegevens die in dit hoofdstuk genoemd worden zijn
ook terug te vinden in de Afvalmonitor 2013 welke als bijlage 1 is toegevoegd aan dit document.
                                                    Stedelijkheid
                                                    Opvallend voor het Avalex gebied is dat drie
                                                    gemeenten (Delft, Rijswijk, Leidschendam-
                                                    Voorburg) tot de categorie stedelijkheidsklasse
                                                    1 (zeer sterk stedelijk) behoren en drie
                                                    gemeenten (Pijnacker-Nootdorp, Midden
                                                    Delfland, Wassenaar) tot de categorie
                                                    stedelijkheidsklasse 3 (matig stedelijk).
                                                    De mate van verstedelijking zegt iets over de
                                                    bebouwingsdichtheid en impliciet iets over het
                                                    aandeel hoogbouw en laagbouw. In het
                                                    algemeen kan gesteld worden dat de mate van
                                                    verstedelijking van directe invloed is op het
                                                    afvalscheidingpercentage. In sterk stedelijke
                                                    gebieden is het afvalscheidingpercentage lager.
                                                    (Bron: Benchmark Huishoudelijk Afval,
                                                    Rijkswaterstaat)
Bron: Rijkswaterstaat
3.1 Milieurendement
Wanneer wordt gesproken over milieuresultaten dan wordt enerzijds gekeken naar de hoeveelheid
apart ingezamelde afvalstromen per inwoner per jaar en anderzijds naar het nog aanwezige
                                   aandeel van de verschillende afvalstromen in het restafval door
                                   middel van sorteeranalyses.
                                   Sorteeranalyses
                                   Twee keer per jaar (in het voor-, en najaar) wordt in het Avalex
                                   verzorgingsgebied per gemeente per inzamelsystematiek een
                                   sorteeranalyse uitgevoerd van het huishoudelijk restafval. Deze
                                   sorteeranalyses geven inzicht in het afvalscheidinggedrag van
                                   inwoners.
                                   De afbeelding van de minicontainer hiernaast vertegenwoordigt
                                   de gemiddelde samenstelling van het ingezameld huishoudelijk
                                   restafval. Opvallend is dat eigenlijk slechts 6% van de
                                   samenstelling daadwerkelijk restafval betreft. Alle overige
                                   bestanddelen (94%) zijn recyclebare afvalstromen.
                                                                                    Pagina 12 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Figuur Gemiddelde samenstelling sorteeranalyse 2013
 Leesvoorbeeld:
 Op jaarbasis wordt in het verzorgingsgebied van de GR Avalex 74.500 ton restafval ingezameld,
 dit komt overeen met gemiddeld 236 kilogram restafval per inwoner per jaar. Er zit gemiddeld
 26% papier in het restafval. Dit betekent in theorie dat op jaarbasis ruim 19.000 ton papier
 wordt verbrand tegen het verwerkingstarief van restafval a 93 euro per ton. In plaats van geld te
 kosten en verbrand te worden had dit papier tot 7 keer gerecycled kunnen worden en een
 opbrengst kunnen opleveren van circa 100 euro per ton.
                                            Besparingspotentieel
                                            Op basis van deze sorteeranalyses is een indicatie te
                                            geven van het theoretische besparingspotentieel van de in
                                            het restafval nog aanwezige grondstoffen. Op jaarbasis zou
                                            een gemiddeld huishouden (2,1 personen) zo’n 100 euro
                                            aan verwerkingskosten kunnen besparen.
                                            3.1.1 Ingezamelde afvalstromen
                                            Om de effecten van afvalbeleid te meten wordt ook
                                            gekeken naar de apart ingezamelde kilogrammen per
                                            afvalstroom. Om het afvalscheidingpercentage te
                                            berekenen worden de aparte ingezamelde afvalstromen
                                            afgezet tegen de ingezamelde kilogrammen restafval dat
                                            wordt verbrand.
                                   In onderstaande tabel staat per gemeente het aantal
                                   kilogrammen restafval per inwoner per jaar genoemd. Hier
                                   uit blijkt dat er grote verschillen bestaan tussen Avalex
                                   gemeenten. Midden Delfland scoort in dit geval het beste
                                   met gemiddeld 189 kilogram restafval per inwoner per jaar
en gemeente Wassenaar het slechts met gemiddeld 272 kilogram restafval per inwoner per jaar.
Hoeveelheid huishoudelijk restafval
                                                                                              Gemiddeld/
                              Hoeveelheid huishoudelijk restafval per jaar                    shk 2011
KG/ inwoner                         2006      2007       2008       2009       2012      2013        2011
 shk 1
         Delft                        259       266       266        258        224       218            289
         Leidschendam-
         Voorburg                     281       293       283        279        262       251            289
         Rijswijk                     296       304       297        295        276       265            289
 shk 3
         Midden Delfland              206       209       213        201        186       189            233
         Pijnacker-Nootdorp           239       233       257        244        227       225            233
         Wassenaar                    298       325       306        295        286       272            233
Bron: Afvalstoffenrapportage 2013
http://www.rwsleefomgeving.nl/onderwerpen/afval/afvalcijfers/
In onderstaande tabel staan de apart ingezamelde kilogrammen afvalstromen per inwoner per jaar
per gemeente afgezet tegen het landelijke gemiddelde in die stedelijkheidsklasse in 2011.
Hier zien we dat de Avalex gemeenten ten opzichte van het landelijk gemiddelde lang niet slecht
scoren per afvalstroom. Daarbij dient wel in ogenschouw genomen te worden dat het aantal
gemeenten dat in stedelijkheidsklasse 1 valt beperkt is en dat daarvan een aantal binnen de G4
beperkt of helemaal geen GFT gescheiden inzamelt.
                                                                                      Pagina 13 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    Resultaten belangrijkste herbruikbare materialen
                       Realisatie per gemeente in 2013 in KG/inw/p.j. in vergelijking met gemiddelde 2011
                       per stedelijkheidsklasse 2011
                                                                                             KC
    Gemeente (shk)     GFT      Gem.    OPK     Gem Glas Gem Textiel     Gem PVA      Gem.   A   Gem.   Grofvuil
              shk 1
                      DF      38      32       50    41   19   19     0     3     3        2    1        1   65%
                      LV      55      32       45    41   23   19     3     3     4        2    1        1   61%
                      RW      40      32       35    41   16   19     2     3     4        2    1        1   49%
              shk 3
                      MD     105      73       61    61   27   21     3     4     5        6    0        1   51%
                      PN      86      73       52    61   20   21     2     4     4        6    1        1   68%
              WS              142      73      49    61   24   21     3     4     5        6    1        1   72%
    Bron: Afvalstoffenrapportage 2013 en
    CBS peildatum 2011
Uiteindelijk kan iets gezegd worden over het afvalscheidingpercentage wanneer gekeken wordt
naar alle apart ingezamelde afvalstromen afgezet tegen de stromen die verbrand worden. In dit
geval scoort Rijswijk het minst met 34% afvalscheiding en Midden Delfland het best met 52%
afvalscheiding. Geen van de gemeenten komen op dit moment evenwel in de buurt van de 75%
doelstelling.
    Bronscheiding huishoudelijk afval
                                   2012                                         2013
    Gemeente     scheidings%     scheidings%   scheidings%    scheidings%   scheidings%    scheidings%
    (shk)        fijn HHA        GHA           totaal HHA     fijn HHA      GHA            totaal HHA
      shk 1
          DF                34%            67%            39%           34%            65%           40%
          LV                35%            61%            39%           34%            61%           39%
          RW                28%            50%            32%           27%            49%           34%
      shk 3
          MD                56%            56%            56%           52%            51%           52%
          PN                46%            68%            49%           42%            68%           45%
          WS                46%            71%            50%           45%            72%           48%
    Bron: Afvalstoffenrapportage
    2013
3.2 Dienstverlening
In het    algemeen wordt het begrip Service omschreven in de termen7 :
          Aantal haalgelegenheden per deelstroom
          Aantal brenggelegenheden per deelstroom (en openingstijden brengstation)
          Beïnvloeding van motivatie (financiële prikkels, voorlichtingscampagnes, handhaving,
           reiniging en onderhoud inzamel en voorlichting/website)
          Beïnvloeding van capaciteit (informatievoorziening en afhandeling meldingen/klachten)
De dienstverlening in het Avalex verzorgingsgebied is divers. In de tabel dienstverlening in de
Afvalmonitor valt in detail te lezen hoe deze dienstverlening er uitziet per gemeente.
Een aantal opvallende afwijkende zaken zijn:
      Inzamelfrequentie; wekelijks versus twee wekelijkse inzameling;
      Betalen voor grofvuil versus gratis ophalen;
      Diversiteit aan inzamelmiddelen; qua type, aantal, volume
      Verschillende inzamelaars voor textiel. In 2014 wordt actief gewerkt aan de
       herstructurering van textielinzameling
      Verschillende afspraken over subsidieregelingen oud papier
7
    Benchmark Huishoudelijk Afval, Rijkswaterstaat
                                                                                      Pagina 14 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>3.3 Kosten
De onderstaande tabellen geven de afvalstoffenheffing en de uitvoeringskosten die Avalex per
gemeente in rekening brengt voor het uitvoeren van de dienstverlening weer.
De opvallend hoge kosten voor Wassenaar ten opzichte van de andere gemeenten zijn te verklaren
door enerzijds een hoog serviceniveau, maar met name een hoog verwerkingstarief voor het
verbranden van het restafval.
 Afvalstoffenheffing
 (tariefontwikkeling)
             2013
             1 pers.hh   2 pers.hh  meer pers.hh
 DF          202                    317
 MD          229                    305
 PN          213         280        290
 RW          249         264        320
 LV          258                    313
 WS          295                    425
 Landelijk   215                    263
Overzicht bijdrage per gemeente en per huisaansluiting 2013
Gemeente                  Huisaansluitingen    Per huisaansluiting
Delft                     53.800               €             141,11
Leidschendam-Voorburg     34.300               €             205,71
Midden-Delfland           7.100                €             186,30
Pijnacker-Nootdorp        19.500               €             197,10
Rijswijk                  24.000               €             201,87
Wassenaar                 11.400               €             315,46
Totaal                    150.100              €            188,24
3.4 Benchmark Huishoudelijk Afval
De benchmark Huishoudelijk Afval wordt jaarlijks                       Service
georganiseerd door Rijkswaterstaat en is een
middel voor gemeenten om zich onderling te
vergelijken op de Afvaldriehoek op gebied van
Service, Kosten en Milieu.
De deelname is aanzienlijk; 65% van de
gemeenten in Nederland doet mee aan deze
Benchmark.
                                                       Milieu                            Kosten
Omdat het aandeel hoogbouw in een
verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd,
zijn de deelnemende organisaties sinds 2013 gegroepeerd naar hoogbouwklasse in plaats van
stedelijkheidsklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd:
        Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw (Delft, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk)
        Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw
        Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw (Pijnacker-Nootdorp, Wassenaar)
        Klasse D 8 t/m 19% hoogbouw (Midden Delfland)
        Klasse E 0 t/m 7% hoogbouw
Afvalbeheerkosten versus milieuprestatie en dienstverleningsniveau
                                                                                   Pagina 15 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>De volgende tabel geeft de gemiddelde waarden weer per hoogbouwklasse op gebied van
afvalbeheerkosten, afvalscheidingspercentage en service
Toelichting kwadranten:
In onderstaande kwadranten zijn de kernprestaties op de prestatiegebieden milieu, kosten en dienstverlening
(de afvaldriehoek) in samenhang weergegeven. De totale afvalbeheerkosten (alle kosten die de gemeente
maakt voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval inclusief indirecte kosten) en het totale
afvalscheidingspercentage (inclusief verbouwingsrestafval, puin en grond) zijn weergegeven op beide assen.
De omvang van de dienstverlening wordt aangegeven door de grootte van de bol. De stippellijnen geven de
gemiddelden op de indicatoren aan. Het kwadrant linksboven in de figuur geeft de gemeenten weer met de
beste score op milieu en kosten. Hoe groter de bol, hoe omvangrijker de dienstverlening. De regieprestaties
zijn niet in de figuur opgenomen.
Vergelijking Klasse A, peiljaar 2013
Bron: Benchmark afvalscheiding, Cyclus Afvalmanagement, peiljaar 2013
Afkorting            Gemeente
DLF                  Delft
LVB                  Leidschendam Voorburg
RIJS                 Rijswijk
                                                                                            Pagina 16 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Vergelijking Klasse C, peiljaar 2013
Bron: Benchmark afvalscheiding, Cyclus Afvalmanagement, peiljaar 2013
Afkorting        Gemeente
PND              Pijnacker Nootdorp
WAS              Wassenaar
Vergelijking Klasse D, peiljaar 2013
Bron: Benchmark afvalscheiding, Cyclus Afvalmanagement, peiljaar 2013
Afkorting        Gemeente
MDL              Midden Delfland
Dit betekent voor de Avalex gemeenten dat Delft, in vergelijking met andere gemeenten in
dezelfde hoogbouwklasse A, in 2013 een licht betere bronscheiding en lagere afvalbeheerskosten
kende dan Leidschendam-Voorburg of Rijswijk.
Voor hoogbouwklasse C valt op dat Wassenaar erg hoog scoort qua kosten en betrekkelijk laag
                                                                                Pagina 17 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>qua bronscheiding in vergelijking met Pijnacker-Nootdorp in 2013. Zoals eerder aangegeven is
hiervan een belangrijke oorzaak het hogere tarief dan gemiddeld voor het verbranden van
restafval.
3.5 Afvalscheidinggedrag
Bij het ontwikkelen van afvalbeleid wordt doorgaans het triade gedragsmodel van Prof dr. Poiesz
(1999) gebruikt om gedrag van inwoners te beïnvloeden. Hij stelt gedrag = motivatie x capaciteit
x gelegenheid.
1. Waarbij motivatie staat voor de mate waarin iemand intrinsiek (maatschappelijke
     betrokkenheid) of extrinsiek gemotiveerd (financiële prikkel) is,
2. Capaciteit staat voor de mate van kennis die iemand heeft en dus weet en begrijpt welke
     afvalstromen gescheiden dienen te worden aangeboden
3. Gelegenheid staat voor de inzamelvoorzieningen, de vindbaarheid, voldoende beschikbare
     capaciteit en aanwezigheid van de voorzieningen
3.5.1 Bewonersonderzoeken
Er zijn in het recente verleden bewoners onderzoeken uitgevoerd. Voor het beleidsvisiedocument
Avalex 2020 heeft het bedrijf “Check your Service” in november 2013 huis aan huis interviews
gehouden naar de drijfveren van inwoners om afval wel of niet apart te houden en hun deelname
bereidheid aan de voorgestelde beleidsmaatregelen. Er zijn circa 360 respondenten huis-aan-huis
geïnterviewd. Er is gekozen voor een evenredige vertegenwoordiging van bewoners van laagbouw,
gestapelde bouw, hoogbouw en binnenstad.
Doel van het onderzoek
Doel van dit onderzoek is tweeledig, enerzijds het verkrijgen van inzicht in de drijfveren van het
afvalscheidinggedrag van inwoners. Anderzijds het verkrijgen van inzicht in de waardering van
inwoners van de in het project onderzochte scenario’s: omgekeerd inzamelen, financiële prikkels,
nascheiding en optimalisatie huidig beleid.
De redenen om wel te scheiden liggen op gebied van maatschappelijk betrokkenheid. Men noemt
met name milieu overwegingen en in mindere mate motieven rond “ zo hoort het”.
Redenen om niet te scheiden hebben betrekking op het eigen gedrag en de praktische
omstandigheden.
Soorten afval dat men scheidt
De afvalsoort die het meest wordt gescheiden is papier (92%), gevolg door glas (87%) en GFT
(71%), textiel 66% en plastic verpakkingsafval 65%. De scheiding van GFT blijft enigszins achter
als gevolg van verzamelcontainers. Slechts 32% van hen scheidt GFT, tegenover 84% van de
minicontainer-gebruikers en 76% van de respondenten die gebruik maken van ondergrondse
containers. In onderstaand overzicht wordt per categorie getoond wie welke afvalstromen apart
houden.
                                                                                     Pagina 18 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Belemmeringen om te scheiden
Er is gekeken naar de oorzaken van het niet of in beperkte mate scheiden van afval:
GFT: is de geringe hoeveelheid afval (25%), geuren (20%), moeite (13%), geen faciliteiten
(10%);
Glas: de hoeveelheid glasafval en de moeite die het kost;
Textiel: men heeft zelf een bestemming hiervoor ofwel men hergebruikt het zelf;
Plastic verpakkingsafval: de ruimte in/om huis (19%), de moeite die het kost (15%), de
hoeveelheid afval (14%) en kennis over welke soorten gescheiden moeten worden (13%);
Papier: heeft te maken met de moeite die het kost (21%), geringe kennis van scheiden (12%) en
overige redenen (18%).
Verbeterpunten
De meeste verbeterpunten die voor Avalex worden genoemd zijn praktisch van aard (49%): meer
inzamelcontainers, containers vaker legen en de locatie van de verzamelcontainers. Dit zijn
aanbevelingen die op kort termijn opgepakt kunnen worden.
Op totaalniveau vindt 27% van de respondenten dat er meer inzamelcontainers dienen te komen
en heeft eveneens een kwart geen verbeterpunten omdat men tevreden is met de dienstverlening
van Avalex.
Doorslaggevende pijlers van de afvaldriehoek
Er is gekeken naar de doorslaggevende pijlers van de afvaldriehoek, service, kosten en milieu:
       Personen die momenteel scheiden zijn gevoelig voor het milieuargument.
       Service kan beter worden ingezet om personen die niet of nauwelijks scheiden te bereiken.
        Ruim een derde noemt praktische bezwaren.
       Ongeveer de helft geeft aan beter te zullen scheiden bij een beloningssysteem en bijna
        40% gaat beter scheiden indien met moet betalen voor restafval. De helft vindt het eerlijk
        dat er wordt betaald voor het restafval naar gewicht. In het algemeen kan men stellen dat
        er enige sociaal wenselijkheid was bij het beantwoorden van de vragen. Enige
        voorzichtigheid bij het doen van uitspraken is hiermee gepast.
       Het type woning waarin men woont heeft een grote invloed uit het op het
        scheidingsgedrag. De slechtste afvalscheiders wonen in de hoogbouw (25%). Zij moeten
        de meeste moeite doen om hun afval gescheiden te bewaren en weg te brengen.
        Ondersteuning van deze groep lijkt zinvol te zijn. Hun redenen om niet of nauwelijks afval
        te scheiden zijn vooral praktisch van aard. Het onderzoeksproject “servicegericht
        inzamelen in de hoogbouw” dat onder leiding van de Technische Universiteit Delft is
        geïnitieerd en waar Avalex aan deelneemt sluit wat dat betreft prima aan bij deze
        bevindingen.
        Circa 45% van de respondenten is het eens/zeer eens is met de stelling dat alles op de
        “grote hoop” verdwijnt. Het mag duidelijk zijn dat het nodige dient te gebeuren aan de
        perceptie van onze inwoners.
                                                                                  Pagina 19 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Bewonersonderzoek IPR Normag
In 2013 heeft IPR Normag een bewonersonderzoek uitgevoerd onder de bewoners van Pijnacker
Nootdorp. De vragen over afvalscheiding geven een beeld van hoe belangrijk de burgers in
Pijnacker-Nootdorp afvalscheiding vinden en hoe bewust zij zijn van het belang van afval-
scheiding. Ruim 60% van de geënquêteerden geeft aan nog meer afval te kunnen scheiden.
Hoofdredenen die genoemd worden om afval niet te scheiden zijn ‘te veel moeite’ (24%) , ‘het nut
er niet van inzien (24%), niet genoeg ruimte om te scheiden (29%) en de mogelijkheid tot
scheiden bestaat niet.
Bij de vraag of men meer recyclebare stromen apart zou houden wanneer deze aan huis zouden
worden opgehaald antwoordt 68% positief. Wanneer men zou moeten betalen voor restafval zou
39% het afval apart houden tegenover 28% wanneer men een beloning hiervoor zou ontvangen.
Consultatie van bewoners en Raden
In de zomer en in het najaar 2014 zijn in alle Avalex gemeenten discussie avonden georganiseerd
voor inwoners en raadsleden om samen van gedachten te wisselen over het gezamenlijk
afvalbeleid en de verschillende onderzochte scenario´s. De avonden werden in wisselende
aantallen bezocht.
Over het algemeen kan gesteld worden dat het merendeel van de aanwezigen bij deze avonden
ook erg betrokken en geïnteresseerd zijn in de materie, wat leidde tot interessante discussies en
inzichten. Zoals ook door bovengenoemde bewonersonderzoeken is aangetoond is op het gebied
van informatie en kennis nog veel te winnen. Veelvuldig werd door bewoners aangegeven dat ze
beter geïnformeerd willen worden over het nut van afvalscheiding. Daarnaast werd het begrip
´Service´ uit de afvaldriehoek zeer verschillend geïnterpreteerd. Regelmatig terugkerende
onderwerpen waren dat de voorzieningen op orde moeten zijn, dat in de uitwerking van de
scenario’s rekening gehouden moet worden met mindervaliden en dat hoogbouw specifieke
aandacht behoeft. Unaniem werd door bewoners de waardering uitgesproken voor het organiseren
van dit soort informatie en discussie avonden.
In de bijlage 5b “Verslagen discussiebijeenkomsten” vindt u de verslaglegging van een aantal van
deze avonden terug.
                                                                                  Pagina 20 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4. Onderzochte scenario’s
4.1 Beeldvorming en verkregen inzichten
De projectgroep heeft de, op dit moment, meest gangbare beleidsmaatregelen onderzocht op
toepassingsmogelijkheden binnen het Avalex verzorgingsgebied. In dit hoofdstuk worden deze
ieder kort toegelicht.
4.2 Omgekeerd Inzamelen
Het principe van Omgekeerd inzamelen bestaat uit een hogere, meer laagdrempelige service
bieden voor het inzamelen van grondstoffen en minder service bieden op het inzamelen van
restafval. Dat laatste kan op meerdere manieren. Bijvoorbeeld door de inzamelfrequentie voor
restafval aanzienlijk te verminderen. De meest gangbare methode voor laagbouw betreft echter
het vervangen van de restafvalcontainers voor een plasticcontainer (eventueel met
drankverpakkingen en metalen) en daarnaast het aan huis ophalen van papier en gft. Het restafval
dient in dat geval weggebracht te worden naar verzamelcontainers in de wijk.
Voorbeelden waar deze inzamelwijze is geïntroduceerd zijn de gemeenten in het ROVA gebied
(Amersfoort, Zwolle) en Utrecht. De gemeente Utrecht heeft recent een proef van een jaar
afgerond in de wijk Lunetten waarna de positieve resultaten hebben geleid tot het besluit tot een
uitrol van deze methode over geheel Utrecht.
Voordeel van deze inzamelsystematiek is de hoge service op het inzamelen van grondstoffen.
Omdat met name het plastic verpakkingsafval voor veel volume zorgt in het restafval voor mensen
die hun plastic niet apart houden, wordt het aandeel restafval aanzienlijk kleiner wanneer zij het
plastic aanbieden in de plasticcontainer.
Een nadeel kan zijn dat dit als een service vermindering wordt ervaren voor mensen die slecht ter
been zijn. Uit navraag bij de gemeente Utrecht bleek dit argument meer te leven bij de directe
omgeving dan de mensen die zelf slecht ter been waren. Er wordt in Utrecht en in het ROVA
gebied bij het plaatsen van containers gekeken naar logische locaties voor restafvalcontainers.
Hierbij zijn geen maximale loopafstanden afgesproken, dit om het plaatsingsproces te
vergemakkelijken.
4.3    Afval Loont
Het concept Afval Loont heeft Pijnacker Nootdorp in “Afvalland” op de kaart gezet. Ondanks dat dit
concept na de proef is gestopt in Pijnacker Nootdorp kent Afval Loont een doorstart in Hoogvliet
een gebiedscommissie (vroeger deelgemeente) van Rotterdam. Het principe is simpel: voor een
aantal stromen (plastic, papier, metaal, textiel, elektrische apparatuur, frituurvet) krijgt men geld
bij het inleveren van deze stromen op bemenste brenglocaties.
Voordelen
De charme van het concept betreft met name de directe waarde beleving van afval van inwoners,
immers: iets wat waardeloos lijkt blijkt iets waardevols te zijn. Bij dit principe kan je voor jezelf
sparen of voor een ander; de voetbalclub of een ander goed doel.
Een ander voordeel is dat de afvalstromen die gebracht worden van een zuivere, schone kwaliteit
zijn. Immers het betreft bemande brengstations waar toezicht is op wat wordt ingeleverd, iets wat
met verzamelcontainers in de wijk vaak niet het geval is.
Daarnaast past het Afval Loont principe goed in de gedachte van de Participatiewet; vaak worden
de werkzaamheden uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Een aanvullend voordeel is dat Afval Loont filialen vaak worden geplaatst in leegstaande panden.
Los van het feit dat het prettig is leegstaande panden een bestemming te geven, kan dit ook een
oplossing bieden voor gebieden (denk aan een Binnenstad) waar infrastructurele belemmeringen
het plaatsen van voorzieningen (zoals ondergrondse containers) bemoeilijkt.
Nadelen
                                                                                      Pagina 21 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Critici van het concept zeggen dat deze financiële prikkel mensen stimuleert om meer afval te
produceren en dat er een risico is op afvalimport van buurgemeenten. Daarnaast dient men zich te
realiseren dat men afhankelijk is van de (wereld) marktprijzen van papier en metaal. Wanneer
deze fluctueren heeft dit een direct effect op de business case van het model.
4.3.1 Proef Etten-Leur
In Etten-Leur is in maart 2014 een proefproject gestart waarbij inwoners 0,30 ct ontvangen per
kilogram plastic of metaal. Deze proef is gestart in samenwerking met een aantal supermarkten.
Het principe is gelijk aan het statiegeldsysteem voor petflessen. Na het inleveren van de
grondstoffen bij de inleverlocatie ontvangt men een bonnetje waarmee aan de kassa korting of
contant geld kan worden ontvangen. De inleverlocaties worden bemand door mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt. Het systeem sorteert met name een positief effect op zwerfafval.
Ondanks de positieve resultaten wordt op dit moment (december 2014) bezien of de proef in een
andere vorm een doorstart verdient dan wel definitief gestopt moet worden. De beoogde
doelstelling om van 14,5 kilogram plastic naar 19,5 kilogram plastic per inwoner bleek niet
haalbaar, mede door de hoge service huis aan huis inzameling op plastic. Ter vergelijking: in het
Avalex verzorgingsgebied halen wij momenteel slechts gemiddeld 4 kilogram plastic afval per
inwoner per jaar op. Daarnaast blijken loonkosten toch aanzienlijk. Het initiatief kwam evenwel in
aanmerking voor financiering vanuit het Afvalfonds, dat EUR 1,19 per inwoner betreft.
4.4 Geïndividualiseerde tarieven
Vaak wordt een vorm van geïndividualiseerde tarieven ingevoerd juist vanuit de
eerlijkheidsgedachte, het principe “de vervuiler betaalt”. Bovendien is dit de meest effectieve
manier gebleken om mensen in hun aankoopgedrag te beïnvloeden. In gemeenten waar diftar is
ingevoerd bereiken gemiddeld een afname van 25% restafval
Tegenstanders werpen vaak het risico op ontwijkgedrag tegen.
Geïndividualiseerde tarieven (ook bekend als Diftar) worden voornamelijk in het oosten en zuid-
oosten van Nederland toegepast, met veel succes ten aanzien van de afvalscheiding en preventie
van afval. Binnen het concept geïndividualiseerde tarieven zijn meerdere manieren denkbaar. Men
betaalt al naar gelang:
        Het gewicht dat men aanbiedt;
        Het aantal keer dat men afval aanbiedt (frequentie);
        Het volume van de container;
        Een combinatie van volume en frequentie;
        Het volume van een afvalzak dat men vooraf koopt.
Daarnaast kan ook een tarief gebaseerd op het aantal personen in een huishouden (1, 2, 3 of 4
persoonshuishouden) als geïndividualiseerd tarief systeem aangemerkt kunnen worden. Het effect
hiervan op afvalpreventie is echter minimaal (men heeft immers al vooruit betaald en heeft zelf
geen mogelijkheden meer tot sturing in het aanbiedgedrag).
                                                    Van bovenstaande methoden is volume/
                                                    frequentie de meest beproefde en toegepaste
                                                    methode in Nederland. Het laten betalen naar
                                                    gewicht blijkt met name in administratief
                                                    technische zin voor problemen te zorgen door
                                                    de betrouwbaarheid van de mate van
                                                    nauwkeurigheid bij het wegen.
                                                    Recent is in Tiel “Goed scheiden loont”
                                                    ingevoerd. Reeds in het eerste half jaar is een
                                                    afname van 30% van restafval waarneembaar.
                                                                                    Pagina 22 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                       Overzicht tariefsystemen per gemeente in 2013
                                                       Bron: Rijkswaterstaat
Sinds 1991 onderzoekt Uitvoering Afvalbeheer van Rijkswaterstaat (voorheen bekend als
Agentschap NL) de ontwikkeling van de afvalstoffenheffing en de gemeentelijke kosten voor het
beheer van huishoudelijk afval, de afvalbeheerkosten. Onderstaande tekst is afkomstig uit de
meest recente publicatie, “Afvalstoffenheffing 2013” van september 2013.
“Het aantal gemeenten met tarief-differentiatie op afvalaanbod (diftar) stijgt gestaag. In 2013 hebben twee van de
vijf gemeenten (40 procent) van de gemeenten diftar. In 2011 was dat nog 37 procent.
Diftar wordt vooral toegepast in kleine, weinig tot niet-stedelijke gemeenten buiten de Randstad. Dit jaar woont ruim
een kwart (29 procent) van de aangeslagen huishoudens in een gemeente met diftar. In 2012 was dit nog 27
procent. De afvalbeheerkosten zijn in gemeenten met diftar gemiddeld lager dan in de overige gemeenten. In 2013
bedragen de kosten in gemeenten met diftar gemiddeld 218 euro per huishouden, een stijging van ruim twee euro
ten opzichtte van 2012. In gemeenten waar één vast tarief wordt geheven ongeacht huishoudengrootte bedragen de
kosten 302 euro per huishouden.
In gemeenten waar het tarief is gebaseerd op het aantal personen per huishouden bedragen de kosten 258 euro per
huishouden. In gemeenten met tariefdifferentiatie op het afvalaanbod wordt over het algemeen meer afval
gescheiden aangeboden, waardoor minder restafval ontstaat. De kosten voor de verwerking van het restafval komen
De hoogste
hierdoor       en De
         lager uit. laagste
                       meestegemiddelde
                              gemeenten met  afvalstoffenheffingen
                                                diftar hebben een ‘volumevoor   huishoudens
                                                                           en frequentie’       inclusief
                                                                                          systeem ingevoerdde
                                                                                                            (80
mate van kostendekking
gemeenten).                     in 2013van diftar zijn ‘volume’ (34 gemeenten), ‘gewicht’ (10 gemeenten) en ‘dure
              De andere hoofdsystemen
zak’ (10 gemeenten). De overige gemeenten met diftar (28 gemeenten) hebben een ander systeem.”
Bron: Rijkswaterstaat, september 2013
4.5 Nascheiding van restafval
Het is te verwachten dat de komende jaren grote ontwikkelingen zullen plaats vinden op gebied
van de mogelijkheden van nascheiding van herbruikbare stromen uit het restafval. In dit rapport is
gekeken naar 2 vormen van nascheiden, te weten;
      1) Mechanische nascheiding; bestaande techniek
      2) Renescience methode; proefinstallatie in Denemarken
Mechanische nascheiding
Nederland heeft een aantal mechanische nascheidingsinstallaties voor restafval waar het
aanwezige plastic verpakkingsafval en metalen uit het restafval wordt teruggewonnen om
gerecycled te worden. Te weten Omrin en Attero.
                                                                                               Pagina 23 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Onderstaand figuur illustreert het nascheidingsproces in de installatie van OMRIN:
Bron: Omrin
Nascheiding volgens Renescience
Een nieuwe methode in ontwikkeling is de Renescience technologie van DONG. De Renescience
installatie bestaat grofweg uit twee componenten: een enzymenreactor en een sorteermachine.
Het restafval wordt ingevoerd in een ‘tank’, waarin organisch materiaal inclusief papier, door
enzymen wordt omgezet in energie (gas) en groengas. De droge output van de enzymenreactor
wordt ingevoerd in een sorteermachine. Hierin worden onder andere schone 2D en 3D plastics
gescheiden. De installatie van DONG staat in Denemarken en is in gebruik voor de gemeente
Kopenhagen. In Nederland staat op dit moment nog geen installatie. De Renescience methode is
onderzocht door de Wageningen Universiteit op kwaliteit en opbrengst van plastic.8
Bron: Renescience
Mechanische nascheiding onderscheidt zich met de Renescience methode doordat er geen groen
8 Quality of plastics originating from the Renescience recovery process Comparative plastic quality study
dr. E.U. Thoden van Velzen, ir. M.T. Brouwer, ir. G.G.J. Schennink, ing. H.J. Beukelaer and W. Teunissen
                                                                                             Pagina 24 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>gas uit de organische fractie wordt gewonnen en de plastic fractie niet vooraf door de
“wasmachine” gaat.
Mechanische nascheiding is in tegenstelling tot de Renescience een methode met bestaande
nascheidingsinstallaties in Nederland; bij Omrin en een nascheidingsinstallatie bij Attero. De
verwachting is dat de resultaten van een scenario waar bronscheiding in combinatie met
mechanische nascheiding wordt toegepast iets minder hoog zal scoren dan Renescience omdat bij
Renescience het aanhangend vuil als organische fractie een nuttige toepassing kent in de vorm
biogas en de plastic stromen in een schonere vorm uit het nascheidingsproces komen.
De gemeenten die aangesloten zijn bij de nascheidingsinstallaties in Nederland (Omrin en Attero)
combineren bronscheiding met nascheiding uit kostenoverwegingen en voor een optimaal
milieurendement.
Nascheiding versus Bronscheiding
Nascheiding kan een goede aanvullende methode zijn voor het terugwinnen van nog aanwezige
stromen plastic, metalen en GFT in het restafval maar is geen methode dat bronscheiding volledig
kan vervangen.
Voor de afvalstromen papier, textiel en glas geldt bronscheiding als de meest geëigende methode.
Voorstanders benadrukken het gemak voor inwoners (minder afvalstromen te scheiden) en de
milieuwinst van afvalstromen die anders toch verbrand zouden worden. Bovendien is men
verzekerd van het terugwinnen van de totale stroom aan verpakkingsafval, zoals onderstaand
figuur illustreert.
Overzicht van de keten voor nascheiden in aanvulling op bronscheiden Bron: Openbare samenvatting
Wageningen UR Food & Biobased Research
Met het oog de veranderende regelgeving omtrent verpakkingsafval waarbij vergoedingen alleen
nog worden uitgekeerd op basis van de netto ingezamelde gewichten is dit een aspect om
rekening mee te houden. Het blijkt namelijk dat gemiddeld 30% van het brongescheiden
ingezameld plastic verpakkingsafval vervuild is.
Een nadeel van nascheiding naast bronscheiding is dat dit lastig uitlegbaar is aan inwoners.
                                                                                       Pagina 25 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>5. Voorkeursscenario’s
Op basis van de in het voorgaande hoofdstuk genoemde mogelijkheden heeft de projectgroep een
aantal voorkeurscenario’s nader ingevuld voor de bebouwingstypes binnen het Avalex
verzorgingsgebied, waarna deze zijn doorgerekend.
De volgende scenario’s zijn uitgewerkt:
1. Scenario 1; het optimaliseren en harmoniseren van de dienstverlening in het gehele Avalex
     verzorgingsgebied
2. Scenario 2: Omgekeerd Inzamelen
3. Scenario 3: Afval Loont
4. Scenario 4 Geïndividualiseerde tarieven
5. Scenario 5
          a. Nascheiding Renescience
          b. Nascheiding en Omgekeerd Inzamelen
6. Scenario 6: Bronscheiding en Mechanische Nascheiding
7. Scenario 7 Combinatie Afval Loont en Diftar
8. Scenario 8 Combinatie Omgekeerd Inzamelen en Diftar
In bijlage 3 “Uitwerking scenario’s naar dienstverlening” is een gedetailleerde uitwerking van ieder
scenario te vinden waarin de gevolgen voor de dienstverlening per bebouwingstype, per
inzamelmiddel, per afvalstroom wordt beschreven. Deze uitwerking heeft als basis gediend voor de
doorrekeningen in het rekenmodel.
Er is met name gekeken naar drie afvalstromen die het grootste aandeel vormen in de
sorteeranalyses restafval; GFT, Papier en Plastic.
Onderstaande tabellen geven weer dat een trendbreuk noodzakelijk is om de doelstellingen te
benaderen. Om in de buurt te komen van de 100 kilogram per inwoner en 75% doelstelling zullen
we meer dan 50% extra afval moeten scheiden.
Leeswijzer: Het afvalscheidingspercentage wordt berekend door het aandeel gescheiden afval te delen
door het ongescheiden afval. Voor de gemeente Delft is dit 158/400 =39%. Bij het behalen van de
doelstelling van 100 kilogram restafval in de gewenste situatie is de berekening 276/400 =69%. Daarbij
neemt de hoeveelheid restafval af met 54%
Tabel Huidig resultaat (kg/per inwoner)
                                    DF        LV        MD          PN      RW         WS    Avalex
Rest                              218        251       189         225      265       272       237
Fijn gescheiden                    110       130        201        164        97       223       136
Grof ongescheiden                   25         27        20         14        41        19        25
Grof gescheiden                     48         43        21         30        39        49        41
Totaal gescheiden                 158        173       222         194      136       272       177
Totaal ongescheiden                243       278        209        239      306        291       262
Totaal                             401       451        431        433      442        563       439
Scheidingspercentage             39%        38%       52%        45%       31%       48%       40%
Tabel Gewenste situatie doelstelling 100 kg restafval/ 75% afvalscheiding (kg/ per inwoner)
                                DF         LV        MD        PN         RW        WS      Avalex
Rest                               100       100       100       100        100       100      100
Fijn gescheiden                    228       281       290        289        262      395       273
Grof ongescheiden                    25        27        20        14         41        19       25
Grof gescheiden                      48        43        21        30         39        49       41
                                                                                        Pagina 26 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Totaal gescheiden                 276       324      311       319        301       444      314
Totaal ongescheiden                125      127       120       114        141      119       125
Totaal                             401      451       431       433        442      563       439
Scheidingspercentage             69%       72%      72%       74%        68%       79%      71%
Vermindering restafval            54%      60%       47%       56%        62%      63%       58%
5.1 Grof huishoudelijk Afval en kringloopgoederen
De scenario’s zijn enkel gericht op fijn huishoudelijk afval. Echter ook het grof huishoudelijk afval
biedt nog potentie om beter gescheiden te worden. Enerzijds via gescheiden inzameling aan de
bron, anderzijds middels nascheiding van grof huishoudelijk afval met als doel de hoeveelheid grof
huishoudelijk afval dat in de verbrandingsoven verdwijnt te verminderen.
In de gemeenten waar door inwoners vooraf betaald wordt voor het ophalen van grofvuil is de
tendens groter om grofvuil te komen brengen. Gebracht grofvuil kan op de milieustraten van de
brengstations goed gescheiden worden in aparte afvalstromen.
In onderstaande tabel wordt getoond welk percentage aan grofvuil nu nog verdwijnt met het
restafval en nog gescheiden zou kunnen worden.
% Grof Huishoudelijk Afval potentieel
                          DF           LV        MD             PN           RW            WS
  % GHA potentieel        6%          6%         5%             3%           9%            3%
Gemeenten in Nederland met diftar, voeren doorgaans een betaalbeleid in voor grofvuil om
oneigenlijk gebruik van de grofvuil ophaaldienst te voorkomen.
Sommige Avalex gemeenten hebben aparte afspraken met kringloopbedrijven om bepaalde
stromen (zoals elektrische apparatuur) apart op te halen.
Het verdient de aanbeveling om nader te onderzoeken op welke manier nascheiding en
kringloopbedrijvigheid beter in te zetten gezet zou kunnen worden in ons verzorgingsgebied en om
in aansluiting op de voorkeurscenario’s voor fijn huishoudelijk afval het principe ‘betalen voor
halen’ voor grofvuil door te voeren.
5.2 Inzameling van grondstoffen en Charitatieve instellingen
Het spreekwoordelijke “liefdewerk oud papier” zegt als gevleugelde uitdrukking genoeg: van
oudsher is de inzameling van grondstoffen die geld opleveren nauw verweven met goede doelen.
Het gevoel iets goeds te kunnen doen en een positieve bijdrage kunnen leveren met afgedankte
spullen is een belangrijke intrinsieke motivatie voor sommige mensen om afval te scheiden. De
ervaring leert uit praktijkvoorbeelden elders in het land dat inzameling van papier door
verenigingen zonder problemen naast de reguliere gemeentelijke dienstverlening kan bestaan en
op deze manier zowel inwoners bediend worden die graag hun grondstoffen schenken als ook de
personen die liever meeliften op de reguliere dienstverlening. Dit tweesporen beleid heeft als
aanvullend voordeel dat wanneer de grondstofprijzen zakken en voor verenigingen het niet meer
aantrekkelijk is om papier apart in te zamelen, de gemeenten nog wel alternatieve voorzieningen
biedt. In de praktijk zal de bestaande situatie met inzameling door scholen en verenigingen van
oud papier veelal gehandhaafd blijven.
De verantwoordelijkheid voor de inzameling van textiel wordt geharmoniseerd door Avalex om
afvalscheiding te bevorderen. De opbrengsten van textielinzameling vloeien terug naar de
gemeenten en de gemeenten bepalen zelf waar de inkomsten van textiel aan besteed zullen
worden.
                                                                                     Pagina 27 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>De inzameling van deelstromen door charitatieve instellingen en verenigingen is dus mogelijk
binnen het beleidskader waarbinnen het afval eigendom is van de gemeenschappelijke regeling
Avalex.
5.3 Kanttekeningen en uitgangspunten doorrekeningen
Bij het lezen en interpreteren van de gegevens in dit hoofdstuk is een aantal zaken van wezenlijk
belang:
De uitkomsten van de scenario’s zijn indicatief. Hiermee wordt bedoeld dat hoewel de
gegevens zorgvuldig zijn samengesteld en nauwkeurig zijn berekend er sprake is van aannames.
Dit geldt voor gegevens die benodigd waren voor de berekeningen maar onbekend zijn omdat ze
niet geregistreerd worden, maar dit geldt ook voor voorspellingen in de toekomst
(milieurendement, benodigde inzamelvoorzieningen in aantal en soort). Daar waar sprake is van
ervaringscijfers elders in het land zijn deze gebruikt en er is met realiteitszin gekeken naar de
mogelijke effecten. Het aantal variabelen in deze modellen is groot waarmee uitkomsten al snel tot
schijnnauwkeurigheid leiden. Om die reden zijn de uitkomsten van de scenario’s indicatief.
Alle gemeenten doen mee. Bij de uitwerking van de scenario’s gaan we er van uit dat alle
gemeenten deelnemen. Het uitsluiten van deelname van een gemeente heeft direct gevolgen voor
de uitkomsten van de scenario’s.
Uitgangspunt bij de doorrekeningen is “één voor allen en allen voor één”. Om
schaalvoordelen optimaal te benutten zijn de voor- en de nadelen verdeeld over alle gemeenten,
zodat alle gemeenten evenveel profiteren door krachten te bundelen. Dit betekent dat met een
gemiddeld tarief per woonhuisaansluiting wordt gerekend.
De scenario’s betreffen een momentopname. Daar waar mogelijk is rekening gehouden met
ophand zijnde veranderende wet en regelgeving (statiegelddiscussie, gescheiden houden van
drankverpakkingen) maar alles voorzien is onmogelijk9. Daarbij geldt ook dat de tarieven
(opbrengsten en verwerkingskosten) erg kunnen fluctueren en afhankelijk zijn van de
wereldmarktprijzen. De grootste kostenpost zijn juist deze verwerkingskosten waardoor
verandering in bedragen van direct invloed zijn op de uitkomsten.
Gedragsveranderende communicatie en handhaving zijn in onderstaande kosten niet
meegenomen. Voor alle scenario’s geldt dat (gedragsveranderende) communicatie nodig is. Deze
kosten zijn daarmee geen onderscheidend criterium en daarom hier buiten beschouwing gelaten.
De kosten voor gedragsveranderende communicatie zijn opgenomen in de financiële paragraaf in
hoofdstuk 7.2.
De berekeningen hebben betrekking op het fijn huishoudelijk afval. Te weten de
afvalstromen GFT, papier, plastic, textiel, restafval, drankenkartons en blik. Grof huishoudelijk
afval is niet meegenomen in de doorrekening van de scenario´s.
De berekeningen hebben betrekking op de directe kosten. Te weten logistiek, verwerking,
inzamelmiddelen (ook kapitaalslasten voor inzamelmiddelen). Indirecte kosten zijn hier buiten
beschouwing gelaten. Indirecte kosten betreffen oa, overhead, communicatie kosten, kosten voor
brengstations etc.
Transitiekosten zijn in dit hoofdstuk buiten beschouwing gelaten. Waar in dit hoofdstuk
gesproken wordt over kosten, dan is er sprake van de structurele kosten voor logistiek, inzameling
en verwerkingskosten.
In Bijlage 4 ‘Samenvatting doorrekening scenario’s’ en Bijlage 5 ‘Doorrekening scenario’s’ per
gemeente is een gedetailleerde onderbouwing van de doorrekening van de scenario’s te vinden.
9 Op 2 juli 2014 informeerde Staatssecretaris Wiebes van Financiën de Tweede Kamer, mede namens staatssecretaris
Mansveld (I&M), over de beoogde invulling van de afvalstoffenbelasting per 1 januari 2015. Zowel het storten als het
verbranden van afval wordt dan belast. Nu is dit alleen voor het storten van afval. Daarbij geldt in beide gevallen een tarief van
€ 13 per ton. Hiermee wordt een opbrengst gerealiseerd van € 100 miljoen per jaar. Het voorstel is gebaseerd op een studie
van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Deze afvalstoffenebelasting voor het verbranden van afval is meegenomen
bij de doorrekeningen van de scenario’s welke een gunstigere uitwerking heeft voor de uitkomsten van de onderzochte
scenario’s omdat zij zich richten op bron- dan wel nascheiding en het verminderen van het verbranden van restafval.
                                                                                                             Pagina 28 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>5.4 Scenario 1 Optimaliseren en harmoniseren huidige situatie
Dit scenario betreft het optimaliseren van de huidige situatie en heeft twee onderscheidende
kenmerken.
1. Er wordt gewerkt naar een eenduidige inzamelmethodiek per afvalstroom per bebouwingstype
    in het gehele Avalex verzorgingsgebied. Deze harmonisatie heeft als voordeel dat er
    uiteindelijk sprake is van een efficiëntere inzameling.
2. Er wordt gezocht naar de meest optimale vorm van dienstverlening voor de gekozen
    inzamelsystematiek voor wat betreft aantal, soort en locatiekeuze.
Toelichting
Laagbouw
In dit scenario hebben alle inwoners uit laagbouw beschikking over een minicontainer voor de aan
huis inzameling van de afvalstromen.
        GFT
        Papier
        Restafval
        GFT afval en restafval worden in dit scenario 1 keer per 2 weken ingezameld met een 240
         liter minicontainer
        Papier wordt een keer per 4 weken ingezameld door middel van een 240 liter
         minicontainer.
              o Er wordt geen papier meer apart (los) ingezameld.
Hoogbouw
In dit scenario wordt bij alle hoogbouwlocaties voorzieningen getroffen voor GFT en restafval
inzameling.
Voor restafval zijn ondergrondse containers de standaard inzamelwijze. Bij nieuwe situaties zullen
ondergrondse containers (en indien in de ondergrond niet mogelijk, bovengrondse) geplaatst
worden. De bestaande inpandige containers behoren tot het standaard pakket aan dienstverlening
en kunnen dus zonder meerkosten in gebruik blijven. Daarnaast kunnen bewoners van hoogbouw
gebruik maken van wijkvoorzieningen zoals hieronder genoemd.
Binnensteden
Voor binnensteden en centrum gebieden verandert er in de geoptimaliseerde situatie weinig ten
opzichte van nu, anders dan dat het aantal voorzieningen toeneemt daar waar mogelijk, aan de
rand van de stad.
Gestapelde Bouw
Gestapelde bouw is in dit scenario opgesplitst in laagbouw voor de onderste bewoningslaag met
tuin en de overige bebouwingslagen zonder tuin met hoogbouw. Daar waar bewoners beschikken
over een tuin en de mogelijkheid tot een GFT minicontainer op eigen grond wordt deze verstrekt.
Wijkvoorzieningen
De inzameldichtheid van containers wordt voor een aantal containers groter. Er komen dus meer
containers dan nu en gekeken wordt naar logische locaties met een frequente aanloop
(winkelcentra). Voor het bepalen van de inzameldichtheid is het gemiddelde van de Benchmark
Huishoudelijk Afval genomen. Dit geldt voor de volgende afvalstromen
        Plastic verpakkingsafval
        Textiel
        Glas
        Papier
Verwacht resultaat
Milieu
Ondanks dat de inzameldichtheid van containers wordt vergroot is de verwachting dat met dit
                                                                                   Pagina 29 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>scenario alleen geen trendbreuk zal worden gerealiseerd en wij ook niet zullen komen tot de
doelstelling van 75% afvalscheiding. Er is in dit scenario geen sprake van een financiële of
logistieke prikkel die bewoners extra tot gedragsverandering aanzet.
Wel is de verwachting dat door het vergroten van de inzameldichtheid van containers de
bereidheid tot afvalscheiding iets zal toenemen, ook door het plaatsen van een minicontainer
papier bij laagbouw.
Verwacht wordt dat de hoeveelheid restafval in dit scenario zal afnemen. De stijging van het
afvalscheidingpercentage is naar verwachting minimaal.
Service
De beleving op service zal naar verwachting vergroten voor plastic verpakkingsafval. Voor die
afvalstroom blijkt vaak op dit moment al onvoldoende capaciteit waardoor containers overlopen.
De beleving voor papier inzameling zal afnemen of gelijk blijven daar waar nu sprake is van losse
huis aan huis inzameling. Een extra container voor papier zal naar verwachting niet iedereen in de
tuin willen en in dat geval is men aangewezen op verzamelcontainers in plaats van het los op
straat aan te bieden. Een bijkomend voordeel van deze keuze is een afname van vervuiling op
(winderige en regenachtige) inzameldagen en arbotechnisch beter voor medewerkers.
Kosten
Wanneer het gehele verzorgingsgebied van Avalex geoptimaliseerd en geharmoniseerd is wordt
een kostendaling verwacht van 2%. De kostendaling betreft in dit scenario met name een
efficiëntere inzamellogistiek en geharmoniseerde inzamelwijze.
5.5 Scenario 2 Omgekeerd Inzamelen
Scenario 2 kenmerkt zich door de invoering van Omgekeerd inzamelen zoals in Utrecht en regio
Amersfoort en Zwolle het geval is. Er wordt in dit scenario sterk ingezet op de service op het
inzamelen van grondstoffen en minder service op restafval om zo afvalscheiding te bevorderen.
In bijlage 3 is een gedetailleerde uitwerking van dit scenario te vinden.
 Toelichting
Laagbouw
De service op het inzamelen van grondstoffen aan huis bestaat door een hogere frequentie en
meer scheidingsmogelijkheden. Inwoners van de laagbouw krijgen drie minicontainers, ten
behoeve van de afvalstromen:
-    GFT
-    Papier
-    Plastic verpakkingsafval, blik en drankenkartons
Door goed te scheiden is de hoeveelheid restafval nog maar minimaal. Restafval dient voortaan
weggebracht te worden naar verzamelcontainers in de wijk. Er wordt gekeken naar redelijke
afstanden en naar logische locaties.
Buitengebied
Inwoners in buitengebied zoals Midden Delfland krijgen beschikking over vier minicontainers. Voor
hen wordt anders de loopafstanden voor restafval te groot.
-    GFT
-    Papier
                                                                                   Pagina 30 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>-   Plastic verpakkingsafval
-   Restafval
Gestapelde Bouw
Voor gestapelde bouw wordt geïntensiveerd op milieuparken voor de complexen bestaande uit
restafval, gft, papier en plastic verpakkingsafval.
Hoogbouw
Voor hoogbouw geldt dat met name wordt ingezet op meer gescheiden inzameling door een
grotere dichtheid van verzamelcontainers voor een complex.
Binnenstad
Voor de Binnenstad is eveneens sprake van een hogere containerdichtheid aan de rand van de
stad.
5.5.1 Proeven in Hoogbouw en Binnenstedelijk gebied
Bij wijze van proef wil de projectgroep graag effecten op gebied van service, kosten en milieu
onderzoeken door bij hoogbouwlocaties
        inpandig per galerij verzamelcontainers te plaatsen die hoogfrequent geleegd worden met
         de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
en in binnenstedelijk gebied
        De inzet van gekleurde zakken die integraal worden ingezameld in een route en worden
         nagescheiden na inzameling
In een separaat projectvoorstel zullen deze proeven worden uitgewerkt.
Verwacht resultaat
Milieu
Uit ervaringscijfers van andere gemeenten blijkt dat Omgekeerd Inzamelen een significant effect
kan hebben op de afvalscheidingsresultaten voornamelijk door de toename van plastic afval.
Recent is door de overheid, gemeenten een vergoeding in het vooruitzicht gesteld om
drankenkartons apart in te zamelen. Deze stroom kan goed samen met plastic en blik ingezameld
worden en vervolgens gesorteerd.
Blik is een afvalstroom die na verbranding van restafval zonder problemen uit het restafval wordt
verwijderd, echter als we er naar streven het restafval aanbod zoveel mogelijk te verminderen is
het voor de hand liggend om deze stroom samen met de andere stromen aan huis op te halen.
Verwacht wordt met dit scenario een afname van het restafval met circa 30% ten opzichte van nu
en een toename van het scheidingspercentage met 16% te realiseren
Service
De introductie van Omgekeerd Inzamelen kan leiden tot een licht lagere service waardering, vooral
aan het begin. Immers het betreft een ingrijpende verandering in de dienstverlening. De
loopafstand naar verzamelcontainers voor restafval kan als servicevermindering worden ervaren.
Een voordeel is dat men op elk moment van de dag zich van zijn restafval kan ontdoen en niet
hoeft te wachten op de inzameldag.
Kosten
Door een significant afname op verwerkingskosten van restafval wordt een afname van de kosten
                                                                                   Pagina 31 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>met circa 37% verwacht ten opzichte van de huidige situatie. In bijlage 4 wordt een nadere
onderbouwing gegeven van de afname van deze kosten
5.6 Scenario 3 Afval Loont
Het Afval Loont concept is niet bebouwingstype gebonden. Het kan een uitkomst zijn voor
gebieden waar het treffen van voorzieningen voor gescheiden afvalinzameling juist lastig is
(binnensteden en hoogbouw).
Inwoners kunnen de volgende afvalstromen komen brengen tegen de vergoedingstarieven.
        papier,
        metaal,
        frituurvet,
        plastic verpakkingsafval,
        textiel en
        elektrische apparatuur
Zij kunnen sparen voor zichzelf of voor een goed doel. Er wordt gekeken naar strategische locaties
die op een logische aanlooproute liggen, bij voorkeur leegstaande panden die op dit moment geen
bestemming hebben. Bij voorkeur worden de voorzieningen bemand met mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt.
Het aantal voorzieningen voor de afvalstromen die op de filialen worden geaccepteerd wordt
aangepast om het brengen naar het Afval Loont filiaal te stimuleren.
Wanneer Afval Loont als een op zichzelf staand scenario wordt ingevoerd, dient om meer effect te
sorteren het voorzieningen niveau daarop aangepast te worden. Immers doel is dat men het afval
naar een Afval Loont filiaal brengt en daardoor lokaal minder voorzieningen nodig zijn.
Verwacht resultaat
Voor het doorrekenen van het Afval Loont scenario zijn ervaringscijfers gebruikt vanuit de proef
van Pijnacker Nootdorp. Inmiddels is het concept op bepaalde punten aangepast. In overleg met
Afval Loont zijn deze verbeteringen meegenomen in onderstaande aannames en berekeningen,
waarvan de belangrijkste zijn:
    Afval Loont exploiteert de filialen en krijgt hier een vergoeding voor
    Er wordt gewerkt met medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt en begeleiding door
     Afval Loont medewerkers
    Het ontvangen afval blijft eigendom van Avalex
    Hierbij is uitgegaan van 1 Afval Loont filiaal per 5.000 aansluitingen.
Milieu
Met de ervaringscijfers van Pijnacker-Nootdorp verwachten we een daling van het restafval met
13% en een stijging van het afvalscheidingspercentage met 7%. De pilot in Pijnacker-Nootdorp is
echter uitgevoerd zonder flankerende maatregel. De oorspronkelijke inzamelstructuur is niet
aangepast. Het effect van flankerende maatregelen hierop zal het resultaat positief beïnvloeden.
Daarnaast heeft het een positief effect op het terughalen van grondstoffen uit de openbare ruimte
(plastic en metalen).
Service
De positieve beleving van de waardevolle grondstoffen door het uitkeren van tegoeden zal
waarschijnlijk als een positieve service worden ervaren.
                                                                                   Pagina 32 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Indien de lokale wijkvoorzieningen ten bate van Afval Loont in aantal worden verminderd kan dit
als servicevermindering worden ervaren.
Kosten
Uitgaande van het huidige kostenmodel van Afval Loont wordt de kostenbesparing ten opzichte
van nu geraamd op circa 15%.
5.7 Scenario 4 Diftar
Dit scenario betreft het differentiëren van tarieven door inwoners te laten betalen naar
hoeveelheid aangeboden restafval.
Laagbouw
Voor laagbouw wordt gekozen voor de methode volume/ frequentie. Dit betekent dat inwoners de
inhoudsmaat van hun container mogen kiezen en vervolgens betalen al naar gelang het aantal
keer dat zij de restafvalcontainer aanbieden waarbij geldt dat voor een groter volume men meer
betaalt dan voor een kleinere inhoudsmaat.
Hierbij rijst de vraag of er ook betaald moet worden voor het aanbieden van GFT afval. De
werkgroep adviseert dit niet te doen naar voorbeeld van de gemeente Apeldoorn.
Hoogbouw
Inwoners die aangewezen zijn op een verzamelcontainer zoals bij hoogbouw en gestapelde bouw
betalen voor het aantal keer dat zij afval aanbieden. Dit gebeurt middels het pasje dat hen
autoriseert tot de container en het aantal keren dat zij afval aanbieden registreert. Dit betekent
dus ook dat alle verzamelcontainers ten tijde van invoering voorzien moeten zijn van electronica.
Bovendien is bij de doorrekening als uitgangspunt rekening gehouden met ondergrondse
containers.
Centrumgebieden
Inwoners van centrumgebieden maken gebruik van verzamelcontainers zoals de bewoners in de
hoogbouw, of wanneer dit door infrastructurele beperkingen niet mogelijk is maken zij gebruik van
de “dure zak” zoals ook in Nijmegen, Maastricht en Vlaanderen het geval is. Men dient vooraf een
afvalzak te kopen en het restafval mag enkel in deze zak aangeboden worden.
Verwacht resultaat
Milieu
Gebaseerd op ervaringscijfers elders in het land wordt verwacht dat met de invoering van diftar
een afname van restafval van circa 25% wordt bewerkstelligd en een toename van het
afvalscheidingpercentage met 13%
Service
De service beleving voor diftar is naar verwachting dubbel. Voorstanders prijzen de eerlijkere
verdeling en een verschuiving van de lasten van de burger naar de consument. Tegenstanders
wijzen op mogelijke neveneffecten zoals ontwijkgedrag. Voorwaarde van invoering is dat
voorzieningen goed op orde zijn en indien nodig gehandhaafd wordt door toezichthouders met
opsporingsbevoegdheid.
Kosten
Er wordt een afname van kosten met circa 34% verwacht, deze hebben met name betrekking op
een daling van de verwerkingskosten en een hogere opbrengst van de diverse deelstromen.
                                                                                    Pagina 33 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Daartegenover staat een verwachte verhoging van de administratieve lasten voor zowel de
burgers als Avalex en de gemeenten.
5.8 Scenario 5A Nascheiding (Renescience/ DONG)
Dit scenario betreft de toepassing van nascheiding van restafval voor plastic verpakkingsafval,
groente- en fruit afval en metalen. Voor de gf fractie wordt ingezet op het werk van de enzymen
en het plastic komt als 3D en 2D schoon uit de enzymentank. Het tuinafval blijft in dit scenario
apart ingezameld.
De nascheidingstechnologie van Renescience is nieuw en kent nog geen bestaande installaties in
Nederland. Er staat een installatie in Denemarken voor het afval van de stad Kopenhagen. De
Universiteit van Wageningen heeft het plastic uit het nascheidingsproces onderzocht en er is een
LCA in voorbereiding.
Deze methode kenmerkt zich door de nog in het restafval aanwezigen afvalstromen plastic, glas en
metalen na te scheiden en het organisch afval (keukenafval, papier, textiel, etc.) om te zetten in
biogas. Dit laatste procedé, het omzetten van organisch afval tot biogas, mag volgens de definities
van recycling op dit moment niet tot de doelstelling van 75% afvalscheiding gerekend worden.
Immers betreft dit strikt genomen een vorm van nuttige toepassing en niet een vorm van recycling
zoals ook onderstaande passage uit het Adviesrapport Huishoudelijk Afval vermeld.
“Voor een belangrijke stroom als GFT bepaalt de verwerkingsmethode of er sprake is van nuttige
toepassing of recycling. Wanneer GFT door nascheiding bijvoorbeeld uit het restafval wordt
gewonnen, kan het na vergisting enkel nog worden verbrand. Dit is als nuttige toepassing
gedefinieerd. GFT uit bronscheiding wordt vergist, en daarna gecomposteerd. Dit wordt wel als
recycling gedefinieerd.” (pagina 13 Adviesrapport Huishoudelijk Afval, Hoe kunnen we 2/3 van het
huishoudelijk afval recyclen? Advies aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Mei
2012)
Dit constaterende versterkt dit het beeld dat de Renescience methodiek niet als een afzonderlijk
scenario gezien dient te worden maar als een optimalisatie in de afvalbeheerketen en als mogelijke
aanvulling op bronscheiding en als voorstadium van het verbranden van restafval. Immers op deze
wijze wordt de grondstofterugwinning in de afvalbeheerketen ten volste benut; een optimale bron-
en nascheiding voor hergebruik, nuttige toepassing in de vorm van biogas van stoffen die anders
verbrand zouden worden en tenslotte een geminimaliseerde hoeveelheid restafval dat nog wordt
aangeboden voor verbranding met energieterugwinning.
Overigens worden de termen “Recycling” en “Afvalscheiding” vaak onterecht in één adem
genoemd. Immers bij bronscheiding is vaak sprake van een zekere mate van vervuiling van
afvalstromen wat oneigenlijk tot afvalscheiding wordt gerekend maar na sortering wordt verbrand
en feitelijk restafval is. Er is ook een reële kans dat bovenstaande zienswijze in de toekomst
wijzigt en dat er een verruiming van de definitie plaats vindt in het Landelijk Afvalbeheerplan 3.
Laagbouw
Bewoners in de laagbouw beschikken in dit scenario over een minicontainer voor
        Tuinafval
        Papier
        Restafval
Het plastic afval wordt in dit scenario integraal ingezameld met het restafval
Hoogbouw
Daar waar sprake is van tuinen op de begane grond wordt tuinafval met verzamelcontainers apart
ingezameld.
Centrumgebied
                                                                                     Pagina 34 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>In het centrum wordt het afval door middel van verzamelcontainers ingezameld. Indien dit voor
restafval niet mogelijk is dan wordt het restafval door middel van zakken ingezameld.
Verwacht resultaat
Milieu
Wat als restafval overblijft is enkel het restafval dat na het nascheidingsproces overblijft en
verbrand moet worden. De organische fractie (Groente en Fruit en aanhangend vuil aan plastic en
verpakkingen) wordt omgezet in groen gas.
        Bij de huidige definitie van afvalscheidingspercentage is sprake van een stijging van het
         afvalscheidingspercentage met 12% waarbij het milieurendement van biogas buiten
         beschouwing wordt gelaten
Service
De verwachting is dat dit scenario als positief wordt ervaren door bewoners. Immers, met minder
inzet wordt toch een beter scheidingsresultaat bereikt.
Kosten
Er wordt een daling van 22% van de kosten verwacht ten opzichte van nu. De beperkte afname
komt met name door een afname van de opbrengsten van de deelstromen.
5.9 Scenario 5B Nascheiding (Renescience/ DONG) en Omgekeerd
       Inzamelen
Dit scenario kenmerkt zich door een combinatie van omgekeerd inzamelen (scenario 2) en
nascheiding van het restafval volgens de Renescience methode. Hierbij wordt afvalbeheerketen
optimaal benut: Er wordt maximaal ingezet op bronscheiding, slim nagescheiden en het
uiteindelijk overgebleven restafval dat wordt aangeboden voor verbranding wordt
geminimaliseerd.
Verwacht resultaat
Milieu
Zoals aangegeven in het kader “voortschrijdend inzicht” leiden interpretatieverschillen tot
verschillende afvalscheidingspercentages:
        Bij de huidige definitie van afvalscheidingspercentage is sprake van een stijging van het
         afvalscheidingspercentage met 29% waarbij het milieurendement van biogas buiten
         beschouwing wordt gelaten
Service
Een iets minder hoge servicebeleving dan 5A. Dit scenario kan in de communicatie lastig uitlegbaar
zijn, maar kan voor het milieurendement een uitkomst zijn voor hoogbouw waar over het
algemeen lastiger is om afvalscheiding te realiseren.
Kosten
Afname van de kosten met 42%. Doordat in dit scenario alsnog wordt ingezet op bronscheiding
worden hogere opbrengsten voor de afzonderlijke deelstromen verwacht.
                                                                                    Pagina 35 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>5.10 Scenario 6 Bronscheiding en Mechanische nascheiding
Mechanische nascheiding onderscheidt zich van de Renescience methode doordat er geen groen
gas uit de organische fractie wordt gewonnen en de plastic fractie niet vooraf door de
“wasmaschine” gaat.
Mechanische nascheiding is in tegenstelling tot de Renescience een methode met bestaande
nascheidingsinstallaties in Nederland; bij Omrin en een nascheidingsinstallatie bij Attero. De
verwachting is dat de resultaten van een scenario waar bronscheiding in combinatie met
mechanische nascheiding wordt toegepast iets minder hoog zal scoren dan Renescience omdat bij
Renescience het aanhangend vuil als organische fractie een nuttige toepassing kent in de vorm
biogas en de plastic stromen in een schonere vorm uit het nascheidingsproces komen.
De mechanische nascheiding, is voor wat betreft de inzameling gelijk aan scenario 5a, nascheiding
via Renescience. Het verschil tussen beide scenario’s is het tarief wat hoger is voor mechanische
nascheiding en het nascheidingsresultaat.
De gemeenten die aangesloten zijn bij de nascheidingsinstallaties in Nederland (Omrin en Attero)
combineren bronscheiding met nascheiding uit kostenoverwegingen en voor een optimaal
milieurendement.
In een later stadium verdient het de aanbeveling om de verschillende nascheidingsmethodieken
nader te beschouwen.
We verwachten een toename van het afvalscheidingspercentage te realiseren van circa 9% en een
daling van de kosten van circa 14%
5.11 Scenario 7 Combinatie Afval Loont & Diftar
In dit scenario wordt na de fase van optimalisatie en harmonisatie eerst Diftar ingevoerd en
daarna Afval Loont. Het betreft een combinatie van scenario 3 en 4. De gedachte is dat met deze
beleidsmaatregelen bewoners enerzijds bewust worden van hun consumptiepatroon en
afdankgedrag door de invoering van diftar waar een preventieve werking van uitgaat gaat en
anderzijds ook worden gestimuleerd om de waardevolle grondstoffen die zij hebben apart te
houden en gescheiden in te leveren.
Verwacht resultaat
Milieu
Hier wordt een afname van 55% van het restafval verwacht en een toename van 29% qua
afvalscheidingspercentage.
Service
Inwoners hebben direct invloed op hun eigen afvalscheidingsgedrag. De verwachting is dat dit als
positief wordt ervaren.
Kosten
Er wordt een kostendaling van 47% verwacht wanneer deze scenario’s worden gecombineerd.
5.12 Scenario 8 Combinatie Omgekeerd Inzamelen & Diftar
Dit scenario betreft een combinatie van scenario 2 Omgekeerd Inzamelen en scenario 4 Diftar na
het optimaliseren van de huidige situatie. Net als in scenario 2 wordt het restafval voor laagbouw
bewoners op afstand geplaatst en aangeboden in verzamelcontainers. Inwoners hebben toegang
                                                                                    Pagina 36 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>tot deze containers via pascontrole en betalen naar het aantal keer dat zij afval in de
verzamelcontainer inwerpen. Dit geldt ook voor bewoners van hoogbouw en centrumgebieden die
zijn aangewezen op verzamelcontainers. Bewoners in centrumgebieden die zijn aangewezen op
zakkeninzameling maken in dat geval gebruik van de “dure zak”.
Verwacht resultaat
Milieu
Door de invoering van diftar in combinatie met omgekeerd inzamelen wordt een afname van 60%
restafval verwacht en een toename van 32% op gebied van afvalscheiding.
Service
De verwachting is dat evenals scenario 2 het wegbrengen van restafval als servicevermindering zal
worden ervaren. Wel is de verwachting dat dit scenario bewoners meer bewust zal maken over
grondstoffenhergebruik.
Kosten
Er wordt een kostendaling van 64% verwacht.
5.13 Scenariovergelijking
In onderstaand figuur worden de verschillende scenario’s met elkaar vergeleken ten opzichte van
de huidige situatie en heeft enkel betrekking op fijn huishoudelijk afval. In Bijlage 4 ‘Samenvatting
doorrekening scenario’s’ en Bijlage 5 ‘Doorrekening scenario’s’ per gemeente is een gedetailleerde
onderbouwing van de doorrekening van de scenario’s te vinden.
In bijlage 3 “Uitwerking scenario’s naar dienstverlening” is een gedetailleerde uitwerking van ieder
scenario te vinden waarin de gevolgen voor de dienstverlening per bebouwingstype, per
inzamelmiddel, per afvalstroom wordt beschreven. Deze uitwerking heeft als basis gediend voor de
doorrekeningen in het rekenmodel.
                                                         Vergelijking scenario's
                    80%
                              Scenario 8 Omgekeerd
                    75%         inzamelen + Diftar        Scenario 5b Omgekeerd                                        Doel 2020
                                                         Inzamelen + Nascheiding
                                                               Renescience
                    70%
                                     Scenario 7 Afval Loont +
                    65%                       Diftar
   Afvalscheiding
                    60%
                                  Scenario 2 Omgekeerd
                                       inzamelen                    Scenario 4 Diftar
                    55%
                                                                                        Scenario 5a Nascheiding
                                                                                             Renescience
                    50%
                                                                Scenario 3 Afval Loont           Scenario 6 Mechanische
                    45%                                                                               nascheiding
                                                                                Scenario 1 Optimaliseren
                    40%                                                                                                Huidige situatie 2013
                                                                                    huidige situatie
                    35%
                       -70%   -60%        -50%          -40%         -30%          -20%          -10%             0%         10%          20%
                                                                           Kosten
Bron: Rekenmodel Afvalbeleidscenario’s Avalex, Ocelot Advies & Projecten, 2014
                                                                                                                        Pagina 37 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>De meest gunstige scenario’s bevinden zich in het linker kwadrant van de figuur. Dit zijn de
scenario’s die naar verwachting het beste scoren op afvalscheidingspercentage en op kosten.
Weliswaar is de verwachting dat met geen van de onderzochte scenario´s de doelstelling van 75%
afvalscheiding wordt gerealiseerd, wel komt een aantal combinatiescenario´s dichtbij de beoogde
doelstelling in de buurt. Voorts kan geconcludeerd worden dat de verwachting is dat elk scenario,
in meer of mindere mate uiteindelijk een positief financieel effect heeft.
Duidelijk is dat er meerdere scenario’s denkbaar zijn om te komen tot een beter
afvalscheidingspercentage en lagere kosten.
De drie best scorende scenario’s zijn:
     1. Scenario 8: Omgekeerd Inzamelen en diftar
     2. Scenario 5b: Omgekeerd Inzamelen en nascheiding Renescience (uitgaande van recycling,
         zie voor toelichting kader Voortschrijdend Inzicht)
     3. Scenario 7: Afval Loont en diftar
De afweging tussen de varianten heeft om een aantal redenen geleid tot de keuze voor
Omgekeerd Inzamelen:
     1) Het is een duurzaam, flexibel en toekomstbestendig scenario omdat het zich leent om
         doorontwikkeld te worden. Het laat zich goed combineren met andere scenario’s zoals
         Diftar of een toekomstige nascheidingsmethodiek. Veel gemeenten voeren vaak eerst
         omgekeerd inzamelen en dan Diftar in;
     2) Omgekeerd Inzamelen benadrukt voor inwoners een positieve waarde beleving van
         grondstoffen door op grondstoffen een hogere service te bieden dan op restafval wat voor
         gedragsverandering een belangrijke aspect is;
     3) Inmiddels is Omgekeerd Inzamelen een beproefd systeem dat in steeds meer gemeenten
         ingevoerd wordt;
     4) De verwachte milieueffecten van Omgekeerd Inzamelen zijn groter dan voor bijvoorbeeld
         Afval Loont omdat deelname van een minder vrijblijvend karakter is;
     5) Gezien de uitkomsten van de informatie avonden voor raden en inwoners (bijlage 5b) lijkt dit
         scenario op het meeste draagvlak te kunnen rekenen bij inwoners;
     6) In veel raadsbesluiten in 2013 en 2014 is Omgekeerd Inzamelen aangegeven als een
         belangrijke optie waar gemeenteraden naartoe willen;
     7) De verwachting is dat de verwachte opbrengsten van de grondstoffen van dermate
         omvang zijn dat de kosten ruimschoots worden gedekt.
De andere scenario’s hebben, op dit moment, niet de voorkeur om de volgende redenen:
Voor het invoeren van een scenario als Diftar is een aantal randvoorwaarden van belang.
Belangrijkste randvoorwaarde voor invoering is het “op orde hebben” van alle voorzieningen. Om
bewoners te kunnen laten betalen voor restafval, moet voldoende andere voorzieningen aanwezig
zijn om afval te scheiden. Dit stelt dus hoge eisen aan de beschikbaarheid voorzieningen.
Bovenop de kosten voor het op orde maken van de voorzieningen komen ook de technische en
administratieve kosten voor de invoering van Diftar zelf en kosten voor handhaving en
communicatie. Een aantal raden heeft duidelijk aangegeven op dit moment geen voorstander te
zijn voor de invoering van diftar.
De technische ontwikkelingen op gebied van nascheiding zoals in dit rapport onderzocht zijn op dit
moment volop in beweging. Nascheiding past in de optimalisatie van de afvalbeheerketen als
aanvulling op bronscheiding en biedt voor de toekomst mogelijkheden om afvalscheiding nog beter
uit te nutten. Avalex volgt deze ontwikkelingen op de voet.
Afval Loont bleek tijdens bewonersbijeenkomsten en raadsbijeenkomsten op wisselend
enthousiasme te kunnen rekenen. Sommigen benadrukten de positieve waardebeleving van
grondstoffen, anderen zien dit als een prikkel om meer afval te produceren. Afval Loont wordt voor
de toekomst als een goede aanvullende beleidsmaatregel gezien, maar door het vrijblijvende
karakter als minder geschikt geacht als dragende vorm van afvalbeleid.
                                                                                      Pagina 38 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Zonder andere vormen in de toekomst uit te sluiten is - gezien bovenstaande en gezien het
draagvlak van bewoners en raden - op gebied van gezamenlijkheid Omgekeerd Inzamelen op dit
moment het hoogst haalbare voor het gehele Avalex verzorgingsgebied.
In het raster zijn de pijlers Kosten en Milieu tegen elkaar afgewogen, de derde pijler van de
                                                   Afvaldriehoek het begrip Service lijkt voor de hand
                    Service                        liggend maar blijkt - zo is ook gebleken tijden de
                                                   bewonersavonden en raadsbijeenkomsten - een
                                                   subjectief, lastig meetbaar, begrip. Immers, wat
                                                   voor de een als service verhogend wordt ervaren,
                                                   kan door een ander als service verlagend worden
                                                   gezien.
                                                   In het geval van Omgekeerd Inzamelen wordt het
                                                   als service verhogend gezien dat men makkelijker
                                                   grondstoffen kan scheiden en 24 uur per dag van
  Milieu                              Kosten       zijn restafval af kan in de ondergrondse
                                                   containers, maar als serviceverlaging dat men in
de toekomst met het restafval zal moeten lopen.
In het verleden zijn klanttevredenheidsonderzoeken (KTO) uitgevoerd waarbij de servicebeleving
van inwoners is gemeten. Gedacht kan worden aan waarden als gemak, schoon, kwaliteit van
openbare ruimte en het nakomen van afspraken. Uit het KTO van 2010 was de gemiddelde
waardering een 7,2. Het streven is na invoering en evaluatie van een nieuwe beleidsvorm deze
waardering ook in de toekomst te handhaven.
                                                                                      Pagina 39 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>6. Gedragsbeinvloedende randvoorwaarden
6.1 Gedragsveranderende communicatie
Gedragsveranderende communicatie is onlosmakelijk verbonden met het nieuwe afvalbeleid om te
komen tot 75% afvalscheiding in 2020. De werkgroep communicatie is gezamenlijk aan de slag
gegaan om een communicatieplan te maken voor het hele Avalex verzorgingsgebied welke aansluit
bij de ambitie zoals beschreven in hoofdstuk 1.4. In gezamenlijke werksessies zijn we aan de slag
gegaan met een goed gefundeerde methodiek. Deze aanpak en de uitwerking treft u in de bijlage
“VANG 2020, positionering en activering 2014 en verder”. De werksessies zijn gebruikt om
gezamenlijk een communicatieplan op te zetten en om overeenstemming te krijgen over de
gewenste effecten ervan, namelijk het realiseren van blijvende invloed. Vervolgens is gekeken
naar de middelen “activatoren” die ingezet moeten worden om het afvalbeleid voldoende te
ondersteunen en gedragsverandering te bereiken. We hebben geconcludeerd dat de komende
jaren een structurele inzet van de juiste middelen nodig is om te komen tot 75% afvalscheiding.
O.a. educatie is hier benoemd als een belangrijke activator om (jonge) kinderen en ouders te
bereiken. Alle activatoren zullen worden ingezet volgens de belangrijke uitgangspunten van het
centrale verhaal “Alles draait om jou”. Het plan is daarmee integraal onderdeel van de aanpak om
te komen tot 75% afvalscheiding.
Tijdens de werksessies waren alle communicatieadviseurs van de gemeenten en Avalex aanwezig.
Evenals de projectleider VANG 2020 om de juiste link tussen beleid en communicatie te leggen. Bij
de werksessies werden we geadviseerd en ondersteund door specialisten: gedragswetenschappers
van de Radboud Universiteit in Nijmegen en het bureau Ubachs Full Contact. Na instemming van
de stuurgroep over deze communicatie aanpak in het hele Avalex verzorgingsgebied zullen de
activatoren door Avalex nader worden uitgewerkt.
De Avalex gemeenten willen gezamenlijk op weg naar 75% afvalscheiding. Dit is een ambitieuze
doelstelling maar haalbaar. Bij het behalen van de doelstelling zijn we voor grote mate afhankelijk
van de deelname van inwoners. Immers, de centrale vraag in deze is: Hoe krijgen we inwoners -
die dit nog niet doen - zover dat zij op het moment van weggooien, het afval apart houden en in
de daarvoor bestemde voorzieningen doen? En hoe zorgen we ervoor dat de inwoners die al wel
hun afval scheiden gemotiveerd blijven en waardering voelen voor hun inzet?
Beleid en communicatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ongeacht welk beleidsscenario
gekozen wordt, zal de inzet van communicatie in het hele verzorgingsgebied van belang zijn voor
het motiveren en enthousiasmeren van inwoners om hun afval gescheiden aan te bieden.
Dit hoofdstuk beschrijft in het kort wat we willen bereiken, waar we nu staan en welke transitie
nodig is om naar de gewenste situatie te komen.
Huidige situatie
Op dit moment kent de communicatie een tweedeling: communicatie over de dienstverlening
wordt uitgevoerd door Avalex en communicatie over beleid en afvalscheiding is de
verantwoordelijkheid van gemeenten. Op dit moment is er weinig tot geen samenhang over de
communicatie rondom afvalscheiding in het Avalex verzorgingsgebied.
6.2 Doelstellingen
Willen we beter afvalscheidingsgedrag van inwoners, meer grondstoffen en bewustwording van
thema’s rondom afval (denk aan voedselverspilling, zwerfafval), dan moeten we ervoor zorgen dat
inwoners, samen met ons, in de juiste, blijvende beweging komen. De communicatiedoelstellingen
hierbij zijn:
    Het vergroten van kennis bij inwoners, hierdoor zullen inwoners een mening kunnen vormen,
     bijstellen of bevestigen.
    Houding ten opzichte van afval en afvalscheiding van inwoners moet veranderen waardoor zij
     de intentie krijgen om het juiste gedrag te vertonen.
    Een goede ervaring voor inwoners doordat de juiste voorzieningen en voorlichting wordt
     geboden zal uiteindelijk leiden tot het gewenste gedrag.
                                                                                   Pagina 40 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Het uiteindelijke doel is om vanuit een intrinsieke motivatie die aansluit bij het zelfbeeld van
inwoners zoals benoemd in het communicatieplan aan te zetten tot concreet gedrag. Kort
beschreven als “Alles draait om jou”.
We bereiken deze doelstellingen door het uitdragen en implementeren van een gezamenlijk
afvalbeleid en het gezamenlijk uitvoeren van de communicatie. Wederom: beleid (het bieden van
de juiste voorzieningen) en communicatie (het aanspreken van mensen op positief zelfbeeld over
afvalscheiding) zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.
Een gezamenlijke communicatie aanpak
De uitrol van een gezamenlijk communicatieplan zal positief bijdragen aan het behalen van de
doelstelling 75% afvalscheiding en zal daarnaast zorgen voor:
        Synergie in de communicatie- en educatie activiteiten in de zes Avalex gemeenten.
        Schaalvoordelen die optimaal worden benut.
        Een effectieve en structurele inzet van communicatie activiteiten gericht op het realiseren
         van blijvende invloed.
Bovenstaande gedachtegang is geheel in lijn met het op 1 december 2014 gepubliceerde
Uitvoeringsprogramma VANG Huishoudelijk Afval “Afval is een keuze; De keuze is aan ons” van
staatssecretaris Mansveld. In dit document wordt onder Actielijn III beschreven hoe RWS burgers
wil motiveren om bij te dragen aan afvalpreventie en afvalscheiding. Bij Actielijn III-2 wordt
gesteld “Het stimuleren van de jeugd tot meer afvalpreventie en –scheiding van huishoudelijk
afval heeft zowel effect op het voor de lange termijn bestendigen van de nut en noodzaak hiervan
als het via de jeugd mede informeren van de ouders. Scholen spelen hierbij een belangrijke rol.”
(pagina 58). In het afgelopen jaar is in Avalex verband met gemeenten gezamenlijk consensus
bereikt over het communicatieplan. Dit ligt klaar om na politieke besluitvorming uitgerold te
worden. De uitwerking van de activatoren waaronder een gezamenlijk educatieprogramma over
afval, zal in 2015 vorm krijgen.
Gezien Avalex de uitvoerder is van de dienstverlening, zoals ook benoemd in de uitgangspunten,
ligt het voor de hand om het uitrollen van een het gezamenlijke communicatieplan in de zes
gemeenten centraal te beleggen bij Avalex. Dit betekent een uitbreiding van het communicatie
takenpakket.
6.3 Financiële en organisatorische effecten
Door afvalcommunicatie centraal te beleggen bij Avalex worden gemeenten in de toekomst op dit
gebied ontzorgd. De structurele kosten zoals verderop benoemd kunnen deels gedekt worden door
het huidige communicatiebudget.
De kosten om een gezamenlijke campagne uit te rollen in het hele Avalex verzorgingsgebied
bestaan uit structurele en incidentele kosten.
    De structurele kosten zijn geraamd op 260.000 euro per jaar: oftewel 1,7 euro per
     huisaansluiting per jaar.
              o Dit betreffen kosten voor cross-mediale inzet communicatie uitingen elk seizoen.
    De incidentele kosten bedragen 385.000 euro oftewel 2,6 euro per huisaansluiting.
              o Dit zijn de opstartkosten die eenmalig nodig zijn voor het uitrollen van het
                  gezamenlijk communicatieplan en de kosten die benodigd zijn om inwoners huis-
                  aan-huis- te informeren over het nieuwe beleid en de consequenties die gepaard
                  gaan bij invoering.
Een onderbouwing van deze kosten ziet u in de bijlage.
6.4 Handhaving
Willen nieuwe beleidsmaatregelen een kans van slagen hebben dan dient rekening gehouden te
worden met de 3 V’s: Voorzieningen, Voorlichting en Verbaliseren. Handhaving is dus het
sluitstuk: wanneer sprake is van excessen, voor een preventieve werking en ter ondersteuning van
nieuw beleid is handhaving een belangrijk instrument.
                                                                                      Pagina 41 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Handhaving is ook een gemeentelijke aangelegenheid. De gemeenten beschikken over
gekwalificeerde handhavers, opgeleid tot Bijzonder Opsporing Ambtenaar (BOA) en daarmee
bevoegd om op de regels die zijn vastgelegd in de gemeentelijk afvalstoffenverordening en
uitvoeringsbesluiten te handhaven.
Helaas leert de praktijk dat gemeenten vaak nog andere prioriteiten hebben waardoor de aandacht
voor het aanbiedingsgedrag op afvalstoffen in de verdrukking raakt. Handhaven op afvalstoffen is
een lastige kwestie, immers vaak heeft gedumpt afval geen duidelijke herkomst en is de pakkans
gering. Toch leert de ervaring elders dat door thematische, gebiedsgerichte acties uit te voeren in
structurele zin en met name bij beleidswijzigingen er een preventieve werking optreedt.
Bij de invoering van het nieuwe beleid wordt geadviseerd om krachten vanuit de gemeenten te
bundelen en een gezamenlijke aanpak te realiseren.
                                                                                  Pagina 42 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>7. Financiële paragraaf
In de voorgaande hoofdstukken is door middel van scenario analyse onderzoek gedaan naar de
verschillende scenario’s die binnen het verzorgingsgebied van Avalex ertoe bij kunnen dragen een
verbetering van de afvalscheiding te realiseren. Deze analyse is uitgevoerd voor het fijn
huishoudelijk afval. In deze paragraaf worden de financiële gevolgen van de transitie van scenario
0 naar scenario 2 omgekeerd inzamelen toegelicht. Dit hoofdstuk bevat vijf onderdelen. In
paragraaf 7.1 wordt de financiële impact van scenario 2 op de operationele kosten toegelicht. In
paragraaf 7.2 wordt de investering die Avalex doet om scenario 2 in te voeren behandeld. Deze
investeringen vertalen zich in de kapitaallasten welke zijn verwerkt in paragraaf 7.1 (onderdeel
van de inzamelmiddelen). In paragraaf 7.3 staan de transitiekosten. Dit zijn kosten die gemaakt
moeten worden om het nieuwe beleid te implementeren. Denk bijvoorbeeld aan: kosten voor het
stickeren van de minicontainers, het transporteren van ondergrondse containers en het
verwijderen van bovengrondse verzamelcontainers. In paragraaf 7.4 worden de
communicatiekosten los toegelicht. Hiervoor is gekozen omdat dit een belangrijk onderdeel van
het nieuwe beleid betreft. In paragraaf 7.5 wordt vervolgens toegelicht hoe het inverdienmodel
eruit ziet. Dit is de grafische vertaling van paragraaf 7.1, 7.3 en 7.4. Paragraaf 7.2 is vertaald in
kapitaallasten. Tussen de diverse gemeenten zijn verschillen in de financiële tabellen zichtbaar.
Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verschillen in beleid en dienstverlening.
7.1 Financiële uitkomsten Scenario 2 Omgekeerd Inzamelen
Doelstelling: “We streven er naar dat in 2020 in het Avalex verzorgingsgebied per inwoner nog
maar 100 kilogram restafval wordt ingezameld en 75% afscheiding wordt gerealiseerd.
Uitgangspunt is dat het nieuwe beleid wordt uitgevoerd tegen maximaal gelijkblijvende kosten en
een gelijkwaardig serviceniveau.”
De huidige “fixed fee” afrekensystematiek van Avalex en de geplande herziening hiervan wordt in
deze paragraaf niet opgenomen. De impact van dit onderzoek op de huidige DVO bijdrage per
gemeente wordt niet inzichtelijk gemaakt. Hierdoor wordt de match met de prijs per aansluiting
voor het standaard pakket (zie doelstelling) niet gemaakt. Wat in deze paragraaf wel
geconcretiseerd wordt is de besparing door het implementeren van scenario 2, hierin zijn de
kapitaallasten meegenomen, de transitiekosten en communicatiekosten worden in latere
paragrafen toegelicht. Dit betreft dus het bruto resultaat in het jaar 2020.
Het referentiekader, om de impact van de scenario’s te bepalen, is door middel van een
theoretische exercitie bepaald. In onderstaande tabel staan de financiële resultaten10 van scenario
2 per gemeente ten opzichte van scenario 0. De verwachting is dat dit effect in 4 jaar tijd
gerealiseerd kan worden.
                                                                        Leidschendam-   Midden-   Pijnacker-
 Omschrijving                                 Totaal           Delft                                         Rijswijk  Wassenaar*
                                                                            Voorburg    Delfland  Nootdorp
 Logistiek                                        -229             -244            -336       163        436      -183        -65
 Verwerking                                     -5.491           -1.502          -1.413      -306       -854      -901       -516
 Inzamelmiddelen                                    11               32             266        39       -128      -322        124
 Totaal                                         -5.709          -1.714           -1.483      -103       -547    -1.406       -456
Tabel..: Resultaat in 2020 scenario 2 (bedrag per jaar x € 1.000)
* In de huidige situatie is gerekend met het verwerkingstarief van Twence ipv Gevulei.
In bovenstaande tabel is zichtbaar gemaakt dat iedere gemeente een financieel voordeel heeft op
de directe kosten indien scenario 2 wordt geïmplementeerd. Zoals eerder aangegeven hebben de
doorrekeningen in dit rapport enkel betrekking op de directe uitvoeringskosten en wordt de
besparing afgezet tegen een theoretisch bepaalde huidige situatie.
10  Bron: rekenmodel scenario 2
                                                                                                               Pagina 43 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>7.2 Investering
Afhankelijk van het gekozen voorkeursscenario zal per gemeente de investering anders zijn. De
investeringen die gedaan moeten worden voor de implementatie van scenario 2 Omgekeerd
Inzamelenzijn in onderstaande tabel weergegeven. Onderstaande tabel geeft de situatie weer per
1-1-2014. In de tussentijd zijn al diverse investeringen uitgevoerd van onderstaande tabel wat kan
leiden tot een verlaging van de investeringen.
                                                                 Leidschendam-  Midden-    Pijnacker-
 Omschrijving                         Totaal           Delft                                           Rijswijk   Wassenaar
                                                                    Voorburg    Delfland   Nootdorp
 Containers
 - Minicontainers                          2.423            626             507        76         774        169         270
 - Ondergrondse containers                   968             -41            646        97          -         -           267
 Totaal containers                        3.391            585            1.153       172         774       169          537
 Projectcoördinatie                         600            193              150        31           81        98          46
 Totaal                                   3.991            778            1.304       203         856       267          583
Tabel..: investering scenario 2 (bedrag x € 1.000)
De transitie van scenario 0 naar scenario 2 zal gefaseerd worden uitgevoerd. Voor de doorrekening
is aangenomen dat de investeringen in 5 termijnen zullen geschieden. Deze termijnen zijn in het
eerste jaar 10% in de twee daaropvolgende jaren 15% en in de laatste twee jaar 30%. Deze
investeringen zijn afhankelijk van de planning. Daarnaast is dit document gebaseerd op de situatie
per ultimo 2013. In de afgelopen jaren zijn al activiteiten uitgevoerd die de investeringen en
transitiekosten mogelijk verlagen. Conform besluit eigendom, beheer en onderhoud containers zal
Avalex de aanschaf van de goederen financieren. Middels de kapitaalslasten worden de kosten
vervolgens doorbelast aan de gemeenten. In paragraaf 7.4 inverdienmodel worden de
kapitaallasten afgezet tegen de opbrengsten (7.1) die scenario 2 Omgekeerd Inzamelen realiseert.
7.3 Transitiekosten
Naast de investeringen, in voornamelijk inzamelmiddelen, en het beoogde resultaat door de
implementatie van scenario 2 worden ook transitiekosten gemaakt door Avalex. De transitiekosten
bestaan voornamelijk uit kosten voor het verwijderen, verplaatsen, aanpassen en desinvesteren
van inzamelmiddelen. Daarnaast is een raming gemaakt voor de benodigde communicatie en de
kosten die daarmee verbonden zijn. Deze kosten komen niet in aanmerking om geactiveerd te
worden. Gedurende een periode van circa 5 jaar zullen deze kosten gemaakt worden. In het
inverdienmodel zijn de kosten in de tijd geplaatst. Onderstaand een overzicht van de
transitiekosten totaal en per gemeente.
                                                                 Leidschendam-  Midden-    Pijnacker-
 Omschrijving                         Totaal           Delft                                           Rijswijk   Wassenaar
                                                                    Voorburg    Delfland   Nootdorp
 Containers
 - Minicontainers                          1.076            287             235       107         183        116         149
 - Bovengrondse
 verzamelcontainers                           71              15             28          3           4         14          7
 - Ondergrondse containers                 1.224            212             170        21         301        473          47
 Totaal containers                        2.371            514              432       131         488       604          202
 Desinvestering bovengr
 verzamelcontainers                         461            108              107        35           45      120           47
 Projectkosten                            1.630            525              408        84         220       267          126
 Totaal                                   4.462          1.147              947       250         753       990          375
Tabel..: transitiekosten scenario 2 (bedrag x € 1.000)
De verschillen worden voornamelijk veroorzaakt door de ondergrondse containers. In de diverse
gemeenten wordt hier verschillend mee omgegaan. Denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid
aansluitingen per container. Het heralloceren van containers of verwijderen verschilt per
gemeente.
De projectkosten bestaan uit communicatiekosten, deze zijn verdeeld o.b.v. huisaansluitingen, en
de projectkosten voor het plaatsen van containers, deze zijn ook verdeeld o.b.v. huisaansluitingen.
7.4 Communicatiekosten
In hoofdstuk 6 wordt de gedragsveranderende communicatie benoemd en gekwantificeerd. Dit
betreft € 1,70 per huisaansluiting voor het gehele verzorgingsgebied.
                                                                                                           Pagina 44 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>7.5 Inverdienmodel
In de voorgaande paragrafen zijn de baten en lasten op totaalniveau benoemd en toegelicht. In
onderstaande grafiek zijn deze samengevat tot het inverdienmodel van scenario 2. In dit model is
zichtbaar hoe de financiële uitkomsten van scenario 2, investeringen en transitiekosten zich
ontwikkelen in de tijd. Dit betreft de grafiek voor het gehele verzorgingsgebied. Tevens is, zie gele
lijn, zichtbaar wat het netto resultaat per jaar per huisaansluiting is. Dit betreft enkel een vertaling
van de uitwerking van scenario 2.
Tabel..: Inverdienmodel scenario 2
In bovenstaande grafiek is zichtbaar dat het netto effect van de invoering van scenario 2 vanaf de
start positief is. De kosten kunnen dermate gestuurd worden door een optimale planning dat het
netto effect per jaar positief is. Het totale effect dat het invoeren van scenario 2 op de
exploitatierekening heeft bedraagt in 2020 circa € 5,7 mio exclusief communicatiekosten.
                                                                                       Pagina 45 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>8. Conclusies
De voorliggende beleidsstudie is het resultaat van een gedegen en grondige studie naar de diverse
maatregelen die op dit moment in Nederland bekend zijn op gebied van afvalscheiding. Het
uitvoerige resultaat maakt het mogelijk om zonder vooringenomen waardeoordeel de diverse
scenario´s zo objectief en gedegen mogelijk af te wegen op service, kosten en milieu.
Gezamenlijk afvalbeleid
Gelet op de opdracht van de stuurgroep kan gesteld worden dat met de uitwerking van de
verschillende scenario´s per bebouwingstype, per afvalstroom, per inzamelmiddel op gebied van
service, kosten en milieu invulling is gegeven aan de opdrachtformulering. Bovendien is door een
theoretisch rekenmodel inzichtelijk gemaakt wat de verwachte de transitiekosten zijn om te komen
tot het voorkeursscenario Omgekeerd Inzamelen in het gehele verzorgingsgebied van Avalex.
Met het harmoniseren van de dienstverlening bij een gezamenlijk afvalbeleid wordt invulling
gegeven aan de benadering van één verzorgingsgebied. Grensoverschrijdende inzameling is een
vervolgstap wat past in het streven naar een harmonisering van de afrekensystematiek.
Weliswaar is de verwachting dat met geen van de onderzochte scenario´s de doelstelling van 75%
afvalscheiding wordt gerealiseerd, wel komt een aantal combinatiescenario´s dichtbij de beoogde
doelstelling in de buurt. Voorts kan geconcludeerd worden dat de verwachting is dat elk scenario,
in meer of mindere mate uiteindelijk een positief financieel effect heeft.
Duidelijk is dat er meerdere scenario’s denkbaar zijn om te komen tot een beter
afvalscheidingspercentage en lagere kosten.
De drie best scorende scenario’s zijn:
     1. Scenario 8: Omgekeerd Inzamelen en diftar
     2. Scenario 5b: Omgekeerd Inzamelen en nascheiding Renescience (uitgaande van recycling,
         zie voor toelichting paragraaf 5.8 kader Voortschrijdend Inzicht)
     3. Scenario 7: Afval Loont en diftar
De afweging tussen de varianten heeft om een aantal redenen geleid tot de keuze voor
Omgekeerd Inzamelen:
     1) Het is een duurzaam, flexibel en toekomstbestendig scenario omdat het zich leent om
         doorontwikkeld te worden. Het laat zich goed combineren met andere scenario’s zoals
         Diftar of een toekomstige nascheidingsmethodiek. Veel gemeenten voeren vaak eerst
         omgekeerd inzamelen en dan Diftar in;
     2) Omgekeerd Inzamelen benadrukt voor inwoners een positieve waarde beleving van
         grondstoffen door op grondstoffen een hogere service te bieden dan op restafval wat voor
         gedragsverandering een belangrijke aspect is;
     3) Inmiddels is Omgekeerd Inzamelen een beproefd systeem dat in steeds meer gemeenten
         ingevoerd wordt;
     4) De verwachte milieueffecten van Omgekeerd Inzamelen zijn groter dan voor bijvoorbeeld
         Afval Loont omdat deelname van een minder vrijblijvend karakter is;
     5) Gezien de uitkomsten van de informatie avonden voor raden en inwoners (bijlage 5b) lijkt
         dit scenario op het meeste draagvlak te kunnen rekenen bij inwoners;
     6) In veel raadsbesluiten in 2013 en 2014 is Omgekeerd Inzamelen aangegeven als een
         belangrijke optie waar gemeenteraden naartoe willen;
     7) De verwachting is dat de verwachte opbrengsten van de grondstoffen van dermate
         omvang zijn dat de kosten ruimschoots worden gedekt.
De andere scenario’s hebben, op dit moment, niet de voorkeur om de volgende redenen:
Voor het invoeren van een scenario als Diftar is een aantal randvoorwaarden van belang.
Belangrijkste randvoorwaarde voor invoering is het “op orde hebben” van alle voorzieningen. Om
bewoners te kunnen laten betalen voor restafval, moet voldoende andere voorzieningen aanwezig
zijn om afval te scheiden. Dit stelt dus hoge eisen aan de beschikbaarheid voorzieningen.
Bovenop de kosten voor het op orde maken van de voorzieningen komen ook de technische en
administratieve kosten voor de invoering van Diftar zelf en kosten voor handhaving en
                                                                                  Pagina 46 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>communicatie. Een aantal raden heeft duidelijk aangegeven op dit moment geen voorstander te
zijn voor de invoering van diftar.
De technische ontwikkelingen op gebied van nascheiding zoals in dit rapport onderzocht zijn op dit
moment volop in beweging. Nascheiding past in de optimalisatie van de afvalbeheerketen als
aanvulling op bronscheiding en biedt voor de toekomst mogelijkheden om afvalscheiding nog beter
uit te nutten. Avalex volgt deze ontwikkelingen op de voet.
Afval Loont bleek tijdens bewonersbijeenkomsten en raadsbijeenkomsten op wisselend
enthousiasme te kunnen rekenen. Sommigen benadrukten de positieve waardebeleving van
grondstoffen, anderen zien dit als een prikkel om meer afval te produceren. Afval Loont wordt voor
de toekomst als een goede aanvullende beleidsmaatregel gezien, maar door het vrijblijvende
karakter als minder geschikt geacht als dragende vorm van afvalbeleid.
Zonder andere vormen in de toekomst uit te sluiten is - gezien bovenstaande en gezien het
draagvlak van bewoners en raden - op gebied van gezamenlijkheid Omgekeerd Inzamelen op dit
moment het hoogst haalbare voor het gehele Avalex verzorgingsgebied.
In de variant om over te gaan naar Omgekeerd Inzamelen wordt ook rekening gehouden met het
bieden van een hogere service op grondstoffen voor inwoners uit hoogbouw en centrumgebieden.
Dit neemt niet weg dat afvalscheiding in hoogbouw en centrumgebieden door de complexiteit
speciale aandacht verdient. Op landelijk niveau doet Avalex daarom mee aan een onderzoek naar
het verbeteren van afvalscheiding en inzameling in de hoogbouw. De uitkomsten van dit
onderzoek worden eind 2016 verwacht.
Gedragsveranderende communicatie is onlosmakelijk verbonden met het nieuwe afvalbeleid om te
komen tot 75% afvalscheiding in 2020. In het afgelopen jaar is in Avalex verband met gemeenten
gezamenlijk consensus bereikt over het communicatieplan. Dit ligt klaar om na politieke
besluitvorming uitgerold te worden. De uitwerking van de activatoren waaronder een gezamenlijk
educatieprogramma over afval, zal in 2015 vorm krijgen.
                                                                                  Pagina 47 van 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>