<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Metropoolregio Rotterdam Den Haag
         JAARSTUKKEN 2015
           voorlopige versie
                          Metropoolregio Rotterdam Den Haag
                                                    Postbus 66
                                            2501 CB Den Haag
                                        telefoon: 088-5445100
                                    e-mail:informatie@mrdh.nl
                                         website: www.mrdh.nl
                                                             1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Deel 1 Jaarverslag ........................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Inleiding ...................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 MRDH-brede strategie ............................................................................................................. 9
Hoofdstuk 3 Programmaverantwoording................................................................................................... 12
  3.1 Bereikbaarheid en mobiliteit ............................................................................................................. 12
     3.1.1 Programma Verkeer ................................................................................................................... 16
     3.1.2 Programma Openbaar Vervoer ................................................................................................ 20
  3.2 Programma Economisch Vestigingsklimaat................................................................................... 23
  3.3 Programma Samenwerkingsverbanden ......................................................................................... 32
Deel 2 Jaarrekening ..................................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 4 Paragrafen ............................................................................................................................... 34
  4.1 Organisatie en bedrijfsvoering ......................................................................................................... 34
     4.1.1 Organisatie ................................................................................................................................... 34
     4.1.2 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 36
  4.2 Financiering......................................................................................................................................... 41
  4.3 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................... 45
  4.4 Verbonden partijen............................................................................................................................. 47
  4.5 Weerstandsvermogen en risico’s..................................................................................................... 48
  4.6 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................... 50
  4.7 Staat van reserves en fondsen ........................................................................................................ 52
Hoofdstuk 5 Balans 2015 ............................................................................................................................. 53
Hoofdstuk 6 Programmarekening ............................................................................................................... 54
Hoofdstuk 7 Toelichtingen ........................................................................................................................... 55
  7.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................... 55
  7.2 Toelichting op de balans ................................................................................................................... 56
  7.3 Toelichting op de programmarekening ........................................................................................... 66
  7.4 Verantwoording 2015 conform SiSa ............................................................................................... 70
  7.5 WNT-gegevens ................................................................................................................................... 71
Deel 3 Overige gegevens ............................................................................................................................ 75
Hoofdstuk 8 Besluit....................................................................................................................................... 75
Hoofdstuk 9 Controleverklaring (Accountant)........................................................................................... 76
  Bijlage 1: samenstelling bestuursorganen MRDH 2015 (per 31-12-2015) ....................................... 77
  Bijlage 2 Toelichting op gebruikte afkortingen ..................................................................................... 79
                                                                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Deel 1 Jaarverslag
Hoofdstuk 1 Inleiding
Voor u ligt de jaarrekening 2015 van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Het voorliggende
document is een integrale jaarrekening met daarin zowel de programma’s voor Verkeer en
Openbaar Vervoer, het programma Economische Vestigingsklimaat en het programma
Samenwerkingsverbanden.
Op 19 december 2014 is met het constituerend beraad van het algemeen bestuur de
Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) van start gegaan. In deze vergadering is de
begroting 2015 en het meerjarenbeeld 2016-2018 vastgesteld. Op 9 december 2015 heeft het
algemeen bestuur de eerste begrotingswijziging vastgesteld.
Naast het inhoudelijk werk dat verzet is, heeft 2015 ook in het teken gestaan van de verdere
opbouw: van zowel de samenwerking met en tussen de 23 gemeenten, de interne organisatie, de
manier van samenwerken met onze partners binnen en buiten de regio en de nadere uitwerking
van de strategische agenda’s.
De missie en visie van de MRDH
De missie en visie van de MRDH zijn in 2015 door het directieteam bijgesteld. Een missie en visie
geven richting aan het handelen van de MRDH. De missie geeft het bestaansrecht van de
organisatie weer (wat doen we, voor wie, waarom en hoe). De visie geeft het toekomstbeeld van
de organisatie (de lange termijn ambitie).
Missie (waar staan we voor)
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag werkt aan een Europese topregio.
23 gemeenten gaan de uitdaging aan om de internationale concurrentiepositie te verbeteren door
hun kennis en bestuurlijke kracht in te zetten en samen te werken met het bedrijfsleven, de
kennisinstituten en medeoverheden. Wij werken aan een aantrekkelijke regio voor inwoners om te
werken, wonen en recreëren, waar (internationale) bedrijven zich vestigen en waar bezoekers zich
welkom voelen. Wij richten ons op het versterken van de bereikbaarheid en het economisch
vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag.
Visie (waar gaan we voor)
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag wil een Europese topregio worden.
Wij zijn al een sterke Europese regio, maar willen nog beter presteren. Betere economische
prestaties, betekent meer welvaart voor de inwoners.
Om dit te bereiken zetten we in op:
    • Verbetering van de (internationale) bereikbaarheid van de metropoolregio
    • Economische vernieuwing
    • Transitie naar toonaangevende duurzaamheid
    • Attractiviteit van de regio
Het verhaal van de MRDH, de storyline
In 2015 is een storyline voor de MRDH ontwikkeld. Dit is gedaan vanuit de historie, missie en visie
van de MRDH, om op die manier bij te dragen aan de verbinding van de 23 gemeenten. De
ontwikkeling is mede voortgekomen uit het rapport ‘Van Samen Besluiten naar ook Samen
Werken, advies MRDH van, voor en door de 23’. Hierin is de behoefte benoemd aan een kort
verhaal waarin naar voren komt wat de meerwaarde is van de regionale samenwerking van de 23
gemeenten.
                                                                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>De storyline is tot stand gekomen door middel van verschillende workshops met enkele
gemeentesecretarissen van de 23 gemeenten. Het document ‘Het verhaal van de MRDH’ dat in
2014 in aanloop naar de vorming van de MRDH is opgesteld en de storyline voor de regiobranding
vormden hiervoor de basis. Uiteindelijk is het tekstdocument omgezet naar een animatiefilm die
begin 2016 is gepresenteerd.
Bestuursorganen
In 2015 kende de MRDH de volgende bestuursorganen: het algemeen bestuur, het dagelijks
bestuur, de bestuurscommissie Vervoersautoriteit (Va), de bestuurscommissie Economisch
Vestigingsklimaat (EV) en de voorzitter. Het algemeen bestuur heeft op 19 december 2014
twee adviescommissies, voor de Va respectievelijk EV, en de rekeningcommissie ingesteld.
Het algemeen bestuur van 19 december 2014 heeft de heer Aboutaleb benoemd als voorzitter1 en
heeft de leden van het dagelijks bestuur2 benoemd.
In de eerste vergadering van de bestuurscommissie Va van 19 januari 2015 zijn de leden van het
Presidium Va benoemd. De bestuurscommissie EV kent geen Presidium.
In hoofdstuk 7.4 is het volledige overzicht opgenomen met de leden van de bestuursorganen.
De WNT (Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector) stelt een
maximum aan de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector. De
algemene bezoldigingsnorm van de WNT bedraagt na indexering voor 2015: € 178.000. Voor een
topfunctionaris zonder dienstbetrekking bedraagt dit € 230.474.
In overeenstemming met de WNT, die is ingevoerd op 1 januari 2013, zijn de gegevens van de
secretaris-generaal, de voormalige secretaris-generaal en de leden van het algemeen en
dagelijks bestuur en bestuurscommissies Va en EV van de MRDH vermeld in hoofdstuk 7.6
WNT-gegevens.
Overleg met de gemeenten
De gemeenschappelijke regeling MRDH, de verordeningen van de bestuurscommissies, de
rekeningcommissie en de instellingsbesluiten van de adviescommissies vormen de basis voor het
overleg met de 23 gemeenten. In januari 2015 is de overlegstructuur ingericht.
De 23 gemeenten zijn bestuurlijk vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en de
bestuurscommissies Vervoersautoriteit (Va) en Economisch Vestigingsklimaat (EV).
Via de ambtelijk overleggen Va en EV hebben de 23 gemeenten gezamenlijk de
bestuurscommissies voorbereid. Daarnaast is er via het MRDH coördinatorenoverleg periodiek
overleg geweest met de bestuursadviseurs van de 23 leden van het algemeen bestuur. Ook is in
2015 een start gemaakt met het controllersoverleg.
Naast bovengenoemd (formeel) overleg heeft in 2015 zowel ambtelijk als bestuurlijk informeel
overleg plaatsgevonden. Een netwerkorganisatie typeert zich immer ook juist door dat type
overleg, zowel met de 23 gemeenten als met medeoverheden en partners uit het bedrijfsleven en
van kennisinstellingen. In 2016 wordt verder invulling gegeven aan informeel bestuurlijk overleg
door het organiseren van netwerkborrels en thema-events.
1
  De voorzitter van de MRDH wordt door het algemeen bestuur benoemd voor een periode van twee jaar
met dien verstande dat de burgemeester van Den Haag of de burgemeester van Rotterdam als voorzitter
wordt aangewezen.
2
  Drie leden uit het algemeen bestuur, roulerend om de twee jaar, hebben naast de voorzitter en
plaatsvervangend voorzitter een plaats in het dagelijks bestuur.
                                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Betrokkenheid gemeenteraden
De gemeenteraden hebben een koppositie binnen de MRDH. Gemeenteraadsleden zijn
vertegenwoordigd in de twee adviescommissies en de rekeningcommissie. Hiermee is de basis
gelegd voor de inhoudelijke betrokkenheid van de gemeenteraden. Door de beide
adviescommissies is in 2015 besloten om in de bijeenkomsten ook voldoende ruimte te reserveren
voor informeel inhoudelijk overleg, om op die manier vroegtijdig bij thema’s betrokken te worden.
Een voorbeeld hiervan is de bijeenkomst voor gemeenteraadsleden over de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid op 16 november 2015.
In 2016 wordt samen met de leden van de adviescommissies nader invulling gegeven aan de rol
van de adviescommissies. In 2015 is vanuit de beide commissies geadviseerd aan het algemeen
bestuur over de begroting MRDH 2016, de 1e bestuursrapportage 2015 en het Werkplan MRDH.
Met de rekeningcommissie is afgesproken dat zij alle openbare stukken in het kader van de
planning & control-cyclus ter kennisname ontvangen, ten behoeve van de advisering over de
jaarrekening MRDH.
De gemeenteraden zijn tevens betrokken via de zienswijzeprocedures die gevolgd worden voor de
onderwerpen die in de gemeenschappelijke regeling MRDH benoemd staan. In 2015 zijn
zienswijzeprocedures doorlopen voor de Begroting 2016 en het Werkplan.
Betrokkenheid gemeentesecretarissen
De gemeentesecretarissen hebben een belangrijke rol als mede-eigenaar van de MRDH-
organisatie. Het overleg van de 23 gemeentesecretarissen is in 2015 opgestart, waarmee de
gemeenten ook op dat niveau betrokken zijn bij de MRDH.
Samenwerking met partners
Naast het bundelen van de kracht van de 23 gemeenten, is samenwerking met onder meer
bedrijfsleven, kennisinstellingen, omliggende regio’s zoals Drechtsteden en Leiden, de provincie
en het Rijk noodzakelijk om de ambities te realiseren. De MRDH werkt vanaf de start nauw samen
met de Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ), het triple helix orgaan van
vertegenwoordigers van bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen. Samenwerking met
omliggende regio’s en de andere partners vindt plaats zowel bij de strategische trajecten als bij de
uitvoering van concrete activiteiten.
In 2015 is verder geïnvesteerd in de samenwerking met de provincie Zuid-Holland. Op vele fronten
en bij vele projecten is er van oudsher, vanuit de toenmalige stadsregio’s, al sprake van een goede
inhoudelijke samenwerking. De inhoudelijke samenwerking op bestuurlijk niveau is verder kracht
bijgezet door de ondertekening van de samenwerkingsafspraken op 8 september 2015 over een
achttal gezamenlijke investeringen:
Verbetering interne en internationale verbindingen
1.                       Viersporige railverbinding Rotterdam – Den Haag
Bestuurlijk duo          Pex Langenberg (MRDH) en Floor Vermeulen (PZH)
2.                       Internationale connectiviteit
Bestuurlijk duo          Tom de Bruijn (MRDH) en Floor Vermeulen (PZH)
3.                       Eén openbaarvervoerkaart
Bestuurlijk duo          Dick van Sluis (MRDH) en Floor Vermeulen (PZH)
Toonaangevende duurzaamheid
4.                       Warmtenet/Warmterotonde Cluster West
Bestuurlijk duo          Pex Langenberg (MRDH) en Han Weber (PZH)
5.                       Mobiliteitsinnovatie
Bestuurlijk duo          Christel Mourik (MRDH) en Floor Vermeulen (PZH)
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Vernieuwing economie
6.                     Fieldlabs
Bestuurlijk duo        Adri Bom-Lemstra (PZH) en Ferrie Förster (MRDH)
Aantrekkingskracht op talent en investeerders
7.                     Aantrekkelijke metropolitane landschappen
Bestuurlijk duo        Alexander van Steenderen (MRDH) en Han Weber (PZH)
8.                     World Expo Rotterdam 2025
Bestuurlijk duo        Adri Bom-Lemstra (PZH) en Maarten Struijvenberg (MRDH)
Ook op landelijk niveau werkt de MRDH samen met partners. Zo vindt er afstemming plaats met
de regio Noord-Holland. De MRDH neemt onder andere ook deel aan het DOVA (de samen-
werking van de 12 provincies en 2 metropoolregio’s over openbaar vervoer), het Fietsberaad, de
Nationale Databank Wegverkeersgegevens, Stedenbaan, de Nationale Databank Openbaar
Vervoer en aan activiteiten van het landelijk kenniscentrum CROW/KpVV.
De MRDH levert ook een bijdrage aan landelijke strategische trajecten zoals Agenda Stad, de
Nationale Omgevingsagenda en de Nationale Omgevingsvisie. Een bestuurlijke delegatie van de
MRDH neemt deel aan het jaarlijks bestuurlijk overleg van de Zuidelijke Randstad met het Rijk
over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Tevens wordt
geparticipeerd in MIRT-onderzoeken zoals over Internationale Connectiviteit en Bereikbaarheid
Rotterdam Den Haag.
Op internationaal niveau werkt de MRDH onder meer samen met de OESO en participeert de
MRDH in Europese netwerken, zoals EMTA en projecten, zoals CIPTEC.
Van, Voor en Door de 23 gemeenten
De 23 gemeenten zijn de MRDH. Samen zijn ze eigenaar van een gemeenschappelijke
organisatie. De MRDH-organisatie ondersteunt en faciliteert deze samenwerking en het
uitgangspunt is dat de organisatie ook juist vanuit de 23 gemeenten vorm krijgt. In 2015 is bij de
gemeenten opgehaald hoe dit verder ingevuld kan worden. De gemeenten zijn de backbone van
de MRDH en vormen samen met de gezamenlijke organisatie het netwerk in de regio. Er liggen
nieuwe mogelijkheden, die ontstaan door de nieuwe context, door de nieuwe of geherformuleerde
taken en door het benutten van het volledige werkkapitaal van de 23 gemeenten voor de
gezamenlijke doelen. Deze mogelijkheden zijn in 2015 geformuleerd op basis van gesprekken die
in opdracht van het directieteam MRDH door ABD-interim zijn gevoerd met verschillende
kernspelers in het netwerk, zowel bilateraal als in groepen. Ook is gesproken met mensen uit de
relevante omgeving zoals de provincie, Innovation Quarter en het samenwerkingsverband
Economische Programmaraad Zuidvleugel. Tot slot is met een enkele wetenschapper op het
terrein van regionale samenwerking gesproken. De bevindingen uit de gesprekken zijn verwoord in
het eindrapport ‘Van Samen Besluiten naar ook Samen Werken, advies MRDH van, voor en door
de 23’. De adviezen worden in 2016 nauwe samenwerking met de 23 gemeenten nader uitgewerkt
om het netwerk en het eigenaarschap van de metropoolregio te versterken. De discussienotitie ‘De
MRDH in 2016’ die besproken is in het algemeen bestuur van 9 december 2015 geeft richting aan
deze verdere uitwerking.
Organisatieontwikkeling
De MRDH-organisatie werkt in een nieuwe context en een nieuwe politiek-bestuurlijke omgeving.
De verwachting is dat de dynamiek de komende periode toeneemt. Dit vraagt om een
vernieuwende organisatie die in kan spelen op deze dynamiek en steeds beter in staat is om op
een moderne wijze lokaal, regionaal maar ook internationaal te functioneren. In 2015 is om die
reden een start gemaakt met de verdere ontwikkeling van de organisatie en de evaluatie van het
functiegebouw. Gelet op de inhoudelijke opgaven is duidelijk dat de MRDH-organisatie niet alles
                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>alleen op kan pakken. De organisatieontwikkeling vraagt derhalve ook iets van de individuele
gemeenten daar waar het gaat om het leveren van kennis, kunde en capaciteit.
Veegactie Reglementen en Verordeningen
In de constituerende vergadering van het algemeen bestuur zijn diverse verordeningen en
reglementen vastgesteld. Bij de vertaling hiervan naar de praktijk zijn in 2015 enkele technische
onvolkomenheden naar voren gekomen zoals tekstuele omissies en onduidelijkheden en zaken die
toch moeilijk werkbaar blijken. Per brief van 25 maart 2015 is aan de leden van het algemeen
bestuur om die reden een technische veegactie aangekondigd.
De eerste ervaringen in 2015 leren tevens dat de formele besluitvormingsprocedures een lange
doorlooptijd kennen. Er is een zeker spanningsveld tussen draagvlak enerzijds, dat vraagt om het
doorlopen van alle formele stappen inclusief de bijbehorende doorlooptijden, en meer flexibele en
snelle besluitvorming anderzijds. Met de gemeenten wordt de vraag opgepakt hoe om te gaan met
dit spanningsveld. De uitkomst hiervan kan leiden tot concrete voorstellen voor het aanpassen van
verordeningen en reglementen.
Vooruitlopend op de veegactie zijn in 2015 wijzigingen doorgevoerd in de verordeningen en
reglementen van orde van de adviescommissies en de rekeningcommissie om de benoeming van
plaatsvervangend leden mogelijk te maken. Het algemeen bestuur van 7 oktober 2015 heeft het
Delegatiebesluit Vervoersautoriteit MRDH 2015 vastgesteld waarmee de bevoegdheid tot
besluitvorming inzake overige verkeer- en vervoertaken volledig bij de Bestuurscommissie
Vervoersautoriteit is komen te liggen, zoals bedoeld in de gemeenschappelijke regeling MRDH.
Het mandaat- en ondermandaatbesluit is mede naar aanleiding hiervan ook aangepast.
Medezeggenschap
Het bestuur en de directie van de MRDH-organisatie hechten veel waarde aan een goed overleg
met de ondernemingsraad (OR) MRDH en het Georganiseerd Overleg (GO). Op 1 juni 2015 is de
nieuwe OR aangetreden. In 2015 is tevens het traject doorlopen om te komen tot de afronding van
het pakket arbeidsvoorwaarden.
Audit weerstandsvermogen en risico’s
In 2015 is door Concern Auditing Rotterdam een audit uitgevoerd om de risico’s die de MRDH
loopt te inventariseren. Dit heeft geleid tot de adviesnota Opportunity management MRDH
(Kansen en Risico’s) & Weerstandsvermogen, Concern Auditing Rotterdam (de Adviesnota).
Deloitte heeft op basis van de uitkomsten van de inventarisatie van Concern Auditing Rotterdam
een vertaling gemaakt naar financiële risico’s en een advies uitgebracht over mogelijke
beheersmaatregelen en de benodigde omvang van de weerstandscapaciteit. Dit heeft geleid tot
een Financiële risicoanalyse. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risico’s wordt deze
Financiële risicoanalyse verder toegelicht.
Het algemeen bestuur heeft op 9 december 2015 besloten dat:
     • De adviesnota Opportunity management MRDH (Kansen en Risico’s) &
        Weerstandsvermogen, Concern Auditing Rotterdam (de Adviesnota) als basis wordt
        gebruikt voor de Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen MRDH en dat
        deze beleidsnota uiterlijk ultimo 2016 in het algemeen bestuur wordt behandeld;
     • De in de Adviesnota opgenomen adviezen, voor zover relevant, hun plek krijgen in de
        paragraaf weerstandsvermogen en risico’s van de MRDH-jaarrekening en begroting, voor
        de eerste maal in de ontwerpjaarrekening 2015 en ontwerpbegroting 2017;
     • De in de Adviesnota opgenomen doelstellingen inzake Opportunity management MRDH
        verder worden uitgewerkt in de ontwerpbeleidsnota Risicomanagement en
        weerstandsvermogen MRDH;
     • In de ontwerpbeleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen MRDH de mate,
        waarin de MRDH bereid is risico’s en kansen te nemen, wordt opgenomen;
                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    •   Bij de jaarrekening 2015 de in de Financiële risicoanalyse berekende benodigde
        weerstandscapaciteit wordt gevormd, te weten € 100.000 voor de eerste vier jaar.
Vergelijkende cijfers
Het jaar 2015 is het eerste jaar van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Derhalve zijn er geen
vergelijkende cijfers opgenomen in de jaarstukken 2015.
Het resultaat en de voorgestelde bestemming
Het jaar 2015 wordt afgesloten met een voordelig resultaat vóór bestemming van € 2.487.228.
Het algemeen bestuur heeft in het kader van risicomanagement en weerstandsvermogen besloten
om bij de jaarrekening 2015 de in de Financiële risicoanalyse berekende benodigde
weerstandscapaciteit te vormen, te weten € 100.000 voor de eerste 4 jaar. Op basis van deze
reeds geaccordeerde toevoeging is van dit resultaat € 100.000 toegevoegd aan de reserve
Weerstandsvermogen Economisch Vestigingsklimaat.
Bij begrotingswijziging is reeds door het algemeen bestuur besloten om € 20.000 toe te voegen
aan de bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat
(bestemmingsreserve EV).
Daarnaast wordt voorgesteld om het resterende resultaat van € 2.367.228 toe te voegen aan de
bestemmingsreserve EV ter dekking van reeds in 2015 aangegane verplichtingen, voornamelijk
aan gemeenten voor het uitvoeren van projecten op grond van de Bijdrageregeling versterking
economisch vestigingsklimaat, die gedurende meerder jaren worden uitgevoerd.
Begrotingswijziging
In de verslagperiode is een begrotingswijziging voorgesteld, die op 9 december 2015 door het
algemeen bestuur is vastgesteld. De begroting over 2015 werd gewijzigd omdat lasten (€ 88
miljoen) van het programma Verkeer moesten worden overgeheveld naar het programma
Openbaar Vervoer. Het betrof een technische begrotingswijziging, passend binnen eerdere
bestuurlijke afspraken. Inhoudelijk veranderde er niets en ook aan de bijdragen van de gemeenten
veranderde niets. Dit werd medio 2015 gesignaleerd maar als gevolg van een clerical error werd
niet tegelijkertijd het voorstel voor wijziging van de begroting ingediend, maar in het najaar van
2015.
Bij een begrotingswijziging waarbij wordt geschoven tussen begrotingsposten (programma’s) moet
een zienswijze worden gestart. Deze zienswijzeperiode neemt acht weken in beslag. Tevens moet
een begrotingswijziging gedurende de verslagperiode zijn vastgesteld, anders is er sprake van een
materiële financiële onrechtmatigheid.
Om een materiële financiële onrechtmatigheid te voorkomen is in overleg met de huisjurist en de
accountant en na inwinning van extern juridisch advies besloten om de begrotingswijziging zonder
zienswijze aan het Algemeen Bestuur voor te leggen ter vaststelling. Daardoor is sprake van een
procedurele tekortkoming die overigens geen effect heeft op de financiële rechtmatigheid.
                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 MRDH-brede strategie
Om de economische structuur van onze regio te versterken, de bereikbaarheid verder te
verbeteren en te kunnen inspelen op veranderingen die op ons gebied afkomen, is in 2015 vanuit
de Strategische Bereikbaarheidsagenda en de Agenda Economisch Vestigingsklimaat gestart met
een nadere uitwerking van de MRDH-brede strategie. Op basis van een analyse door professor
Tordoir zijn vier kernopgaven benoemd die het uitgangspunt vormen voor de MRDH-brede
strategie en richting geven aan de activiteiten van de MRDH-organisatie en de 23 gemeenten:
    1. Verbetering van de (internationale) bereikbaarheid van de metropoolregio
    2. Economische vernieuwing
    3. Transitie naar toonaangevende duurzaamheid
    4. Attractiviteit van de regio
Deze kernopgaven vragen om gerichte investeringen om de kracht van de steden en het
omliggende gebied verder te versterken.
In 2015 is gestart met de Regionale Investeringsstrategie die de noodzakelijke
investeringsprojecten in beeld brengt voor de korte-, middellange- en lange termijn. De
investeringsprojecten voor de middellange- en lange termijn komen onder andere voort uit de
aanbevelingen van het OESO-onderzoek en de Roadmap Next Economy.
OESO-onderzoek
In 2015 is gewerkt aan de Territorial Review of the Metropolitan Region of Rotterdam-The Hague
van de OESO. Dit onderzoek is uitgevoerd in een samenwerking van de MRDH, het ministerie van
Binnenlandse Zaken en de OESO. Het rapport is op 1 februari 2016 verschenen en bevestigt het
beeld dat de economische groei en de werkgelegenheid van de regio Rotterdam Den Haag
achterblijven ten opzichte van andere regio’s in Nederland en Europa. De OESO constateert dat
onze regio een groot potentieel heeft, dat echter nog onvoldoende benut wordt. De aanbevelingen
van de OESO onderstrepen de urgentie om concrete investeringsprojecten in onze regio te
realiseren. Daarnaast wordt het belang van economische vernieuwing onderstreept.
Roadmap Next Economy
Economische vernieuwing is noodzakelijk om in te kunnen spelen op veranderingen die op onze
regio afkomen. Trends als grondstoffenschaarste, digitalisering, globalisering, robotisering, 3D-
printing, zelfsturende voertuigen en reshoring in combinatie met de steeds verdergaande
verstedelijking betekenen dat het zwaartepunt van de nieuwe economie, oftewel de next economy,
steeds meer verschuift naar stedelijke regio’s zoals de MRDH. Dit biedt grote kansen voor nieuwe
bedrijvigheid. Om die nieuwe bedrijvigheid te laten floreren, zal de regio zich internationaal moeten
positioneren als aantrekkelijke toplocatie voor koplopers.
Om invulling te geven aan de bevindingen van de OESO is in 2015 een start gemaakt met het
opstellen van de Roadmap Next Economy. De bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat
is opdrachtgever van de Roadmap; de provincie, partners uit bedrijfsleven, medeoverheden en
kennisinstellingen zijn nauw betrokken. Met de Roadmap wordt de noodzakelijke
gemeenschappelijke agenda, gericht op de economische transitie, opgesteld en beantwoorden we
de vraag hoe wij als regio moeten inspelen op de genoemde trends. Daarbij wordt in kaart
gebracht wat er voor de regio noodzakelijk is aan acties en investeringen voor de middellange- en
lange termijn in de vorm van een concreet uitvoeringsprogramma met bijbehorende noodzakelijke
publieke en private investeringen om de economie en bereikbaarheid van de regio te versterken.
Dit uitvoeringsprogramma wordt gedeeltelijk onderdeel van de Regionale Investeringsstrategie.
Regionale Investeringsstrategie
De Regionale Investeringsstrategie is in 2015 in gang gezet. De MRDH, provincie Zuid-Holland
(PZH) en de Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ) werken hierin samen. Deze
gezamenlijke Investeringsstrategie brengt de voor de economische structuurversterking
noodzakelijke investeringsprojecten in beeld en kan tevens benut worden om extra middelen te
                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>genereren. Het biedt de regio ook kansen om richting Europa sterker te staan voor een beroep op
middelen uit Europese fondsen. Het gaat om een continu proces dat voortdurend up-to-date wordt
gehouden. De Regionale Investeringsstrategie sluit naadloos aan bij de andere twee in gang
gezette strategische trajecten: Ruimtelijk-economisch Ontwikkelprogramma en Roadmap Next
Economy. De OESO-studie ‘Metropolitan Review’ laat zien dat een gezamenlijke
investeringsstrategie voor de regio dringend noodzakelijk is. Het Ruimtelijk-economisch
Ontwikkelprogramma vormt daarvoor de basis. De Roadmap Next Economy biedt enerzijds de
mogelijkheid reeds lopende initiatieven betere mogelijkheden voor realisatie te bieden. Anderzijds
levert de Roadmap Next Economy ook nieuwe initiatieven op, die zullen landen in de Regionale
Investeringsstrategie. De Regionale Investeringsstrategie heeft een bestuurlijke
begeleidingscommissie met vertegenwoordigers van overheden, kennisinstellingen en bedrijven.
De Regionale Investeringsstrategie heeft drie doelstellingen:
         1.     Informeren
         2.     Monitoren en sturen
         3.     Realiseren
1. Informeren
De aandacht is in eerste instantie vooral laten uitgegaan naar de informerende functie. De site
www.investeringskaart.nl is het instrument om investeringsprojecten in beeld te brengen. Het is
voor overheden, bedrijven en kennisinstellingen van belang om op het gebied van investeringen
(van elkaar) te weten wat er speelt en waarop wordt ingezet. Daarmee kunnen enerzijds
tegenstrijdige belangen bespreekbaar worden gemaakt en anderzijds kansen voor win-winsituaties
worden benut, bijvoorbeeld door het opschalen van initiatieven.
De Investeringskaart geeft de lopende, geplande en gewenste investeringsprojecten weer.
Investeringen zijn gedefinieerd als projecten/programma’s gericht op de economische
structuurversterking van de regio. De proeve van de Investeringskaart is tijdens de vergaderingen
van het algemeen bestuur MRDH en van de Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ) op 3
juli 2015 gedemonstreerd. Samen met gemeenten, provincie, bedrijven en kennisinstellingen heeft
vervolgens een nadere invulling plaatsgevonden. Op 1 februari 2016 is de Investeringskaart 2.0
‘on air’ gegaan.
2. Monitoren en sturen
Door van de investeringsprojecten ook de stand van zaken en voortgang op de Investeringskaart
weer te geven, ontstaat de mogelijkheid om te monitoren. De investeringsprojecten worden op
uniforme wijze beoordeeld en geanalyseerd. Daarmee wordt zichtbaar hoe een investeringsproject
ervoor staat, maar ook wat er nodig is om het investeringsproject tot realisatie te brengen.
Daarmee ontstaat bijvoorbeeld inzicht waar leemtes zitten en waar extra accenten nodig zijn c.q.
prioriteiten gesteld moeten worden om de gewenste economische structuurversterking tot stand te
brengen.
3. Realiseren
De realisatie van de Regionale Investeringsstrategie is allereerst de verantwoordelijkheid van
bedrijven, kennisinstellingen en overheden in de regio. Voor bekostiging/financiering zullen primair
eigen mogelijkheden, Europese fondsen/regelingen en private middelen moeten worden benut.
Door de handen ineen te slaan kunnen we de uitvoeringskracht versterken. Ook het Rijk is een
onmisbare partner. Het is noodzakelijk dat de regio eenduidig aangeeft welke
investeringsprojecten cruciaal c.q. prioritair zijn en wat er voor nodig is om deze te realiseren. De
MRDH en de provincie Zuid-Holland hebben zich op 8 september jl. bestuurlijk gecommitteerd aan
acht belangrijke projecten die bijdragen aan de vier genoemde kernopgaven (zie hoofdstuk 1).
                                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>De I(nvesterings)-dagen bieden een platform om investeringsprojecten een duw in de rug te
geven. De eerste is georganiseerd op 25 november 2015. Tijdens deze I-dagen brengen we
experts/deskundigen bijeen om vast te stellen wat er moet gebeuren om projecten
investeringsgereed/financierbaar te maken. Verzoeken om projecten in dit verband aan de orde te
stellen komen van gemeenten, kennisinstellingen en/of bedrijven. Afhankelijk van het type
investeringsprojecten schakelen we experts/deskundigen in. Jaarlijks vinden 3 à 4 I-dagen plaats.
Naar een eerste investeringspakket
Het realiseren van het investeringspakket is een collectieve opgave van de MRDH-organisatie, de
23 gemeenten en andere partners zoals het Rijk, de provincie en het bedrijfsleven. Ieder levert
daarbij zijn of haar bijdrage, ook financieel. De MRDH wil partijen committeren aan de uitvoering
van het investeringspakket en zal ook actief op zoek gaan naar nieuwe financieringsbronnen.
Hiertoe is in 2015 een start gemaakt met een kleine groep financieel experts van gemeenten,
provincie, private partijen en het ministerie van Economische Zaken, die de komende jaren als
‘Expertisecentrum’ investeringsprojecten verder helpen en relaties opbouwen met relevante
financiële instellingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het opstellen van businesscases, uitvoeren
van risicoanalyses en het komen tot financieringsarrangementen.
De uitwerking van de aanbevelingen uit het OESO-rapport en de Roadmap Next Economy vindt in
de eerste helft van 2016, en daarna doorlopend plaats. Er ligt een bestuurlijke opdracht vanuit het
algemeen bestuur om voor de zomer van 2016 een eerste investeringspakket gereed te hebben.
Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
De Strategische Bereikbaarheidsagenda (SBA) is in 2015 uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid 2016-2025. De Vijf hoofddoelstellingen, die nader staan uitgewerkt bij het
programma Bereikbaarheid en Mobiliteit, zijn vertaald in topeisen en kwaliteitseisen aan de verkeer
en vervoer netwerken en in opgaven die hieruit voortvloeien. De Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid vormt de invulling van de eerste kernopgave uit de investeringsstrategie van de
MRDH ten aanzien van metropolitane verbindingen. In de Uitvoeringsagenda is de economische
structuurversterking vertaald in de eis dat 10% meer inwoners binnen 45 minuten de belangrijkste
metropolitane economische locaties kunnen bereiken. Omgekeerd moeten 10% meer
arbeidsplaatsen en voorzieningen binnen bereik van de inwoners komen. Hierdoor zal de hele
metropoolregio meer als één geheel kunnen functioneren en wordt het draagvlak voor
metropolitane voorzieningen vergroot. De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid is op 3 februari 2016
door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vrijgegeven ten behoeve van de
zienswijzeprocedure.
                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3 Programmaverantwoording
3.1 Bereikbaarheid en mobiliteit
Wat wilden we bereiken?
Ambities Strategische Bereikbaarheidsagenda
De Strategische Bereikbaarheidsagenda (SBA) die op 19 december 2014 door het algemeen
bestuur is vastgesteld, is in 2015 uitgewerkt in de Ontwerp Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
2016-2025 (UAB). Die is begin 2016 voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenten. “Wij
verbinden mensen” blijft de ambitie van de Vervoersautoriteit. De vijf hoofddoelstellingen van de
SBA zijn uitgewerkt in topeisen en in eisen en richtlijnen voor de netwerken van openbaar vervoer,
auto, fiets en ketenmobiliteit.
Concurrerende economie
De opgave vanuit concurrerende economie ligt in het verbeteren van de bereikbaarheid van
metropolitane economische centra in het stedelijk gebied en de Mainports/Greenports. In de UAB
is als topeis opgenomen dat in 2025 10% meer mensen de metropolitane economische locaties
moet kunnen bereiken in 45 minuten per openbaar vervoer, auto en fiets. Daarnaast de
betrouwbaarheid van de reistijd met de auto 95% zijn op het hoofdwegennet en 90% op het
onderliggend wegennet.
Over 2015 zijn de volgende vorderingen te melden.
    •    De kwartiermakersfase van het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag is
         gestart. Aanleiding hiervoor is, dat uitberekeningen blijkt dat ook het lage economische
         groeiscenario knelpunten ontstaan op de A4 Delft-Schiedam de A16 Rotterdam (voorheen
         A13/A16) en in het openbaar vervoer in Den Haag en Rotterdam. Het onderzoek wordt
         breed opgepakt, zodat aan economische structuurversterking, leefbaarheid en
         duurzaamheid bij de probleemanalyse en bij de oplossingsrichtingen recht wordt gedaan.
         De analysefase zal in het voorjaar van 2016 starten. Afspraken over knelpunten,
         maatregelen en het eventueel starten van MIRT-verkenningen vinden plaats in het BO-
         MIRT van najaar 2017.
    •    Het MIRT-onderzoek Internationale Connectiviteit is afgerond. In het BO-MIRT is
         afgesproken dat uitkomsten en de onderliggende analyses worden meegenomen in de
         kwartiermakersfase van het MIRT- Onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag. In dat
         kader zal ook gekeken worden naar het verbeteren van de robuustheid van de
         spoorcorridor Rotterdam – Den Haag in relatie tot de andere mobiliteitsnetwerken. Voor de
         lange termijn zal in samenwerking met de NS een onderzoek worden uitgevoerd naar twee
         mogelijke directe en snellere spoorverbindingen met Duitsland. De regio zal samen met NS
         voor de korte termijn een businesscase ontwikkelen voor een directe verbinding met
         Duitsland.
    •    Belangrijke mijlpalen zijn de ontwerp-tracébesluiten en de bestuursovereenkomsten voor
         de A16 Rotterdam en de Blankenburgverbinding. In 2016 zullen de tracébesluiten genomen
         worden. Oplevering is voorzien in 2022/2023. De A4 Delft Schiedam is in gebruik genomen
         evenals de verbreding van de A15 Maasvlakte-Vaanplein. De nieuwe verkeersituatie wordt
         gemonitord om te bezien of niet elders in het netwerk problemen ontstaan (Knooppunt
         Ypenburg, A15 verder stroomafwaarts). De werkzaamheden aan de Rotterdamse Baan zijn
         gestart en het project 3-in-1 in Westland is in gebruik genomen, inclusief de nieuwe
         fietsbrug (de Snelbinder). In Den Haag is de tunnel in de Neherkade opgeleverd.
    •    Voor het openbaar vervoer is het in gebruik nemen van de spoortunnel in Delft een
         belangrijke mijlpaal op weg naar volledige viersporigheid tussen Den Haag en Rotterdam.
                                                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>         Het is in 2015 goed zichtbaar geworden hoe de nieuwe aanlanding van RandstadRail op
         Den Haag Centraal er uit gaat zien. De uitvoering van Bleizo is gestart.
Kansen voor mensen
Bij kansen voor mensen is van belang dat de inwoners toegang krijgen tot meer arbeidsplaatsen
en voorzieningen. Voor de metropoolregio is in de UAB daarom opgenomen dat in 90% van de
woongebieden het aantal arbeidsplaatsen en voorzieningen dat binnen 45 minuten bereikbaar is
met 10% moet toenemen. Dat geldt voor het openbaar vervoer, de auto en de fiets.
Over 2015 zijn de volgende vorderingen te melden in aanvulling op bovenstaande mijlpalen bij
concurrerende economie die ook bijdragen aan kansen kansen voor mensen.
     •   De gemeenten hebben op diverse plaatsen aan uitbreiding en verbetering van het
         fietsnetwerk gewerkt met financiële steun van de MRDH, zoals aan de oplevering van het
         fietsviaduct Vlietpolderplein.
    •    De ontsluitingsweg voor de P+R Schiedam Centrum is gereed gekomen en de subsidie
         voor de P+R-garage is verstrekt.
     •   In het kader van Beter Benutten Vervolg is voor het gebied Haaglanden een
         snelfietsrouteplan opgesteld. Besluitvorming hierover wordt voorjaar 2016 verwacht.
    •    In Den Haag is op verschillende plaatsen gewerkt om de kwaliteit van het
         RandstadRailnetwerk te verbeteren en geschikt te maken voor het nieuwe trammaterieel.
         De inwoners van Leidschendam-Voorburg en Den Haag hebben kennis kunnen maken met
         de nieuwe Avenio-trams met R-Net-vormgeving.
Verbeteren van de kwaliteit van plekken
De verbetering van de de kwaliteit van plekken is enerzijds van belang voor het openbaar vervoer.
Als de belevingswaarde van OV-stations hoger is, ervaart de reiziger de onvermijdelijke wachttijd
als veel korter. Daarnaast is de kwaliteit van de buitenruimte op de metropolitane locaties - samen
met aantrekkelijke culturele voorzieningen, horeca e.d. - van belang als interactiemilieu en als
vestigingsplaatsfactor voor bedrijven. In de UAB is als ambitie opgenomen, dat 90% van de OV-
knopen door de gebruikers wordt gewaardeerd met een 7,5.
Rotterdam Centraal en Den Haag Centraal zijn voorbeelden van kwaliteitsverbetering van OV-
knopen in 2014 en 2015. In 2015 hebben bij diverse OV-knopen alliantiegesprekken
plaatsgevonden. In het kader van Stedenbaan zijn bij een aantal NS-stations alliantiegesprekken
gevoerd en uitvoeringsprogramma’s opgesteld. Verder is voor alle HOV-haltes een eerste
inventarisatie van problemen en lopende projecten opgesteld en in december
aangeboden/besproken in het bestuurlijk platform Stedenbaan.
De oplevering van de Grote Marktstraat in Den Haag is een voorbeeld van een kwaliteitsimpuls in
de buitenruimte net als de oplevering van een deel van de spoorzone Delft.
Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid heeft de MRDH de gemeenten ondersteund door:
• Vier bijeenkomsten te organiseren ten behoeve van kennisoverdracht;
• Subsidies te verstrekken ten behoeve van verkeerseducatie en verkeersveiliger infrastructuur;
• Het organiseren van verkeerseducatie voor jeugd (School Op Safe en Totally Traffic) en
    senioren;
• Regie te voeren over het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland.
De duurzame regio
Duurzaamheid wordt steeds belangrijker. Dat is nog eens onderstreept door de klimaattop in
Parijs. In de UAB is als ambitie opgenomen een afname met 30% van de CO2-uitstoot in het
verkeerssysteem.
                                                                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Over 2015 zijn de volgende vorderingen te melden.
    •   Er is een convenant met het ministerie van IenM afgesloten over waterstofbussen. De RET
        heeft er inmiddels twee besteld. Er is door de MRDH een landelijke afspraak gemaakt dat
        vanaf 2025 alleen nog emissieloze bussen worden aangeschaft.
    •   Door het verbeteren van infrastructuur en gedragsbeïnvloeding is het gebruik van fiets en
        OV bevorderd.
Efficiënt en rendabel
Efficiënt en rendabel heeft in algemene zin betrekking op het beter benutten van het
mobiliteitssysteem. Dan gaat het om afstemming tussen ruimte en mobilteit (bijvoorbeeld
Stedenbaan), verkeersmanagement en mobiliteitsmanagement. Het heeft ook betrekking op de
afweging van kosten en baten van investeringen in de regionale netwerken en een efficiënte
exploitatie van het openbaar vervoer, inclusief beheer en onderhoud. In de UAB is als ambitie
opgenomen dat de uitgaven van de MRDH aan het OV-systeem met 10% afnemen. Dat is mede
nodig om ruimte te scheppen voor investeringen.
Over 2015 zijn de volgende vorderingen te melden.
    •   Door verkeersmanagement wordt door de samenwerkende wegbeheerders dagelijks
        gestuurd op een optimale doorstroming in de regio. Er wordt snel geacteerd op incidenten
        en wegwerkzaamheden worden op elkaar afgestemd. Dat laatste kan soms nog beter!
        Waar mogelijk wordt verkeer omgeleid of naar een P+R gestuurd. In de MRDH worden
        dagelijks de meeste regelscenario’s van Nederland ingezet (3.000 per jaar). In 2015 zijn
        alle gemeentelijke verkeerslichten aangesloten op één van de samenwerkende
        verkeerscentrales. Het sturen van verkeer wordt daarmee steeds makkelijker.
    •   In toenemende mate wordt verkeersdata geleverd aan routenavigatiesystemen. Hiervoor
        moet de data (parkeren, wegwerkzaamheden, incidenten) op orde zijn. Daar wordt hard
        aan gewerkt door de wegbeheerders, maar deze is nog niet helemaal op orde. Ook het
        gebruik van slimme informatiediensten valt tegen waardoor te weinig mensen voorbereid
        op pad gaan en daardoor de topeisen niet halen.
    •   Door mobiliteitsmanagement wordt het laatste duwtje in de rug gegeven naar een
        duurzame gedragsverandering. Samen met de werkgevers wordt dat gedaan in het kader
        van Bereikbaar Haaglanden en de Verkeersonderneming. Ingezet wordt op het weten van
        en ervaren van alternatieven voor het reizen met de auto in de spits (spitsmijden) om
        zodoende aan de topeisen te kunnen voldoen.
    •   De Metropoolkaart (Tourist Day Ticket) is in 2015 ontwikkeld. In 2016 wordt deze
        opgeleverd. De verwachting is dat hierdoor meer reizigersinkomsten gegenereerd gaan
        worden.
    •   De kilometertarieven zijn in 2015 vooralsnog met alleen de landelijke tarieven index
        geïndexeerd voor het jaar 2016. In 2016 zal de discussie gestart worden of het wenselijk is
        de tarieven binnen de MRDH gelijk te gaan trekken.
    •   De onderhandelingen met RET en HTM zijn in 2015 in gang gezet over de concessie 2016-
        2026. De concessieverlening zal in 2016 plaatsvinden. Insteek is om de doelstelling van
        10% minder uitgaven aan OV te halen. Het ziet er na de onderhandelingen naar uit dat het
        OV nog efficiënter en rendabeler gaat worden; RET heeft aangegeven voor de Exploitatie
        van het Railvervoer geen exploitatiesubsidie meer nodig te hebben. Subsidie voor Beheer
        en Onderhoud van het Railsysteem, Vervangingsinvesteringen in het Railsysteem en
        Sociale Veiligheid blijven echter noodzakelijk.
                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>In 2015 was het niet opportuun om een bezuinigingstaakstelling in de dienstregeling aan de
vervoerders op te leggen, dit vooruitlopend op het verwachte succes van de onderhandelingen met
HTM en RET; van uitbreidingen in de dienstregeling was echter ook geen sprake.
Per saldo is met ongeveer hetzelfde geld (exploitatiesubsidie) wel de klantwaardering in 2015 van
het OV in de MRDH gestegen.
Hieronder een tabel met de resultaten.
Tabel 1 Algemeen oordeel reiziger
                                                                    2014      2015
Landelijk                                                           7,5       7,5
Bus Rotterdam e.o. (RET)                                            7,7       7,6
Rotterdam Tram (RET)                                                7,7       7,8
Rotterdam Metro (inclusief Randstadrail RET)                        7,5       7,6
Hoekse lijn (NS)                                                    7,2       7,2
Voorne-Putten en Rozenburg (bus Cxxn)                               7,6       7,6
RandstadRail Tram Haaglanden (buitengebied lijn 3 en 4 HTM)         7,4       7,5
Haaglanden Tram (exclusief buitengebied lijn 3 en 4 HTM)            7,3       7,4
Haaglanden Stad Bus (HTMbuzz)                                       7,5       7,7
Haaglanden Regio (Veolia)                                           7,7       7,6
                                                                                                 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>3.1.1 Programma Verkeer
Wat hebben we er voor gedaan?
Acties in 2015                                                 Status                    Toelichting
Regio Haaglanden
De bouw van een fietsviaduct over de A4, de realisatie van een        Fietsviaduct A4 (Ypenburg) wordt naar
fietsbrug over de Vliet, de bouw van een fietsviaduct over het        verwachting in 2018 aangelegd, hangt samen
Vlietpolderplein in Naaldwijk en de aanleg van een fietstunnel        met MIRT Poorten & Inprikkers. Fietsviaduct
onder de Zuidelijke Randweg Naaldwijk. We voeren het                  Vlietpolderplein is geopend maart 2015.
programma Fietsenstallingen bij herkomst en                           Fietsbrug over de Vliet (Rijswijk) is geopend
(tussen)bestemming uit, stimuleren fietsgebruik met de                oktober 2014. Fietstunnel Naaldwijk is geopend
jaarlijkse actie Op de fiets werkt beter! en optimaliseren het        mei 2013. Aanleg en verbetering van fietsen-
fietsroutenetwerk in Haaglanden.                                      stallingen loopt volgens planning. De fietsactie
                                                                      wordt binnenkort afgesloten en ruim 1600
                                                                      hebben 1,2 miljoen kilometers geregistreerd.
We dragen bij aan grote wegverkeerprojecten in de regio, zoals        OTB’s voor A16 Rotterdam (voorheen A13/16)
de Rotterdamse baan, A4- passage en Poorten & lnprikkers,             en Blankenburgverbinding zijn vastgesteld.
A4 Delft-Schiedam en het programma Aansluitingen HWN-                 Tevens zijn voor beide projecten
OWN                                                                   overeenkomsten gesloten tussen Rijk en regio
                                                                      en regionale partijen onderling over de
maar ook aan grote wegverkeerprojecten over de grenzen van            financiering en realisatie van extra
de regio heen, zoals de RijnlandRoute, A13/A16 en de                  (bovenwettelijke) inpassingsmaatregelen.
Blankenburgverbinding.                                                Ten aanzien van de A4 Passage en Poorten &
                                                                      Inprikkers is een uitvoeringsbesluit genomen
Ook dragen we bij aan diverse regionale wegverkeerprojecten.          over het project N211 Wippolderlaan.
We voeren het vervolgprogramma Beter Benutten Haaglanden              Vaststelling van het programma is vertraagd tot
uit.                                                                  maart 2016.
We zetten innovatieve maatregelen voort die gericht zijn op           De investeringen zijn opgenomen in het
ander reisgedrag, uitvoering van het Regionaal Convenant              Investeringsprogramma Vervoersautoriteit.
Mobiliteitsmanagement en verbetering van de reis- en
routeinformatie. We continueren de aanpak van Dynamisch               Er nemen inmiddels 51 bedrijven en 8
Verkeersmanagement gericht op advisering en sturing van               bedrijven verengingen deel aan het Convenant
wegverkeer bij dagelijkse files, incidenten, evenementen en           ( nieuwe stijl), 4 druk bezocht
wegwerkzaamheden.                                                     Onbijtbijeenkomsten en 6 Verdiepingssessies
                                                                      werden gehouden.
We stimuleren afspraken over werkgerelateerd parkeren
tussen bedrijven en overheidspartijen en dragen bij aan het           Slimreisbudget is in de vorm van pilots bij 8
verbeteren en uitbreiden van diverse P+R-Iocaties.                    bedrijven uitgevoerd, inmiddels implementeren
                                                                      3 bedrijven het. Diverse Ga3.0 probeer acties (
                                                                      e-bike, flexplekken en scooter) zijn uitgevoerd.
                                                                      In de regio Haaglanden zijn Drip’s gerealiseerd
                                                                      in Zoetermeer en Delft. Per jaar worden 3000
                                                                      regelscenario’s ingezet. Wegwerkzaamheden
                                                                      worden afgestemd en gecommuniceerd via het
                                                                      verkeersjournaal. De parkeergegevens van Q
                                                                      park worden ontsloten zodat ze beschikbaar
                                                                      zijn voor serviceproviders. Tijdens grote
                                                                      evenementen wordt verkeersmanagement
                                                                      succesvol ingezet.
We stimuleren de aanpak van verkeersveilige situaties door            Het uitrollen van de verkeersveiligheidsaanpak
wegbeheerders. We verbeteren de monitoring van                        loopt volgens schema. Inmiddels wordt op 58%
ongevalsgegevens en ontwikkelen een nieuwe analyse voor               van de basisscholen School op Safe(SOS)
verkeersveiligheid. We zorgen voor verkeerseducatie in het            toegepast. In december hebben 11 scholen
basisonderwijs en voortgezet onderwijs en voor permanente             het SOS label ontvangen en heben 80 scholen
verkeerseducatie gericht op kwetsbare verkeersdeelnemers.             een inlog op de SOS-site. 53 scholen hebben
                                                                      deelgenomen aan de Schoolbrengdag. Op321
                                                                      scholen zijn dodehoeklessen verzorgd.
                                                                                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>We dragen bij aan het aanpakken van knelpunten op het           In de ontwerp-Uitvoeringsagenda
gebied van de luchtkwaliteit en geluidsbelasting en voeren      Bereikbaarheid zijn de rollen bij Duurzame
samen met de gemeenten het Programma Duurzame Mobiliteit        Mobiliteit omschreven.De ambitties op dit vlak
uit.                                                            dienen te worden vertaald in concrete en
                                                                SMART geformuleerde doelstellingen, die
                                                                aansluiten bij programma’s voor vernieuwing
                                                                en beheer en onderhoud. Dit geldt MRDH-
                                                                breed.. De taken op het gebied van OV en
                                                                stimuleren duurzame vervoerwijzen zijn in
                                                                uitvoering.
Regio Rotterdam
Het rijkswegproject A4 Delft-Schiedam en de verbreding van      De A4 Delft Schiedam is eind 2015
de A15 Maasvlakte-Vaanplein zijn gerealiseerd.                  opengesteld voor het verkeer.
                                                                Eind 2015 zijn de werkzaamheden voor het
                                                                wegverkeer voor de A15 MaVa afgerond.
Voor de A13/A16-verbinding en de Blankenburgverbinding is       De bestuursovereenkomst tussen Rijk en regio
eind 2015 een definitief Tracébesluit gereed en is een          en de regionale overeemkomst(en) zijn voor
bestuursovereenkomst gesloten.                                  beide projecten getekend. De Ontwerp-
                                                                tracébesluiten zijn vastgesteld. De
                                                                Tracébesluiten staan voor beide projecten
                                                                gepland in het tweede kwartaal van 2016.
De regionale wegenprojecten "ongelijkvloerse kruising N57-      Ongelijkvloerse kruising N57-N218 en de
N218", Verbreding N209 en Drie-in- Eén (ontsluiting Hoek van    Verbreding N209 zijn gerealiseerd.
Holland, Veilingroute en Westerlee) zijn gereed. Monitoring     Het project 3-in-1 is eveneens gerealiseerd. De
van de verkeersintensiteiten op de N471 vindt plaats. Afspraken aansluiting van de Verlengde Veilingroute op
zijn gemaakt over de korte termijn maatregelen voor de          de Lange Broekweg en de N222 wordt medio
Harmsenknoop N57-A15 en het knooppunt Vijfsluizen.              2018 gerealiseerd.
                                                                Afspraken over de korte termijn maatregelen
                                                                N57-A15 zijn gemaakt en deels uitgevoerd.
                                                                Knooppunt Vijfsluizen is ondergebracht binnen
                                                                Beter Benutten Vervolg en wordt in 2017
                                                                opgeleverd.
Met de uitvoering van het Vraagbeïnvloedingsprogramma zijn      Het totale programma Beter Benutten heeft
16.000 spitsmijdingen gerealiseerd op de geselecteerde Beter    geleid tot circa 14.167 spitsmijdingen per dag.
Benutten-knelpunten.
Er wordt voorzien in een vervolg van de activiteiten van        De samenwerkende wegbeheerders zetten
BEREIK! om één gezamenlijke uitvoeringsorganisatie voor de      dagelijks meerdere scenario’s in om het
inzet en het beheer van de Dynamisch Verkeers Maatregelen       verkeer te sturen en geleiden. Per jaar worden
op rijks, provinciale en gemeentelijke wegen te waarborgen.     hiervoor meer dan 3000 scenario’s ingezet.
                                                                Verkeersgegeven zoals wegwerkzaamheden
                                                                en brugopeningen worden doorgegeven aan
                                                                serviceproviders die daar diensten mee maken.
                                                                Hiervoor is de samenwerking in het kader van
                                                                BEREIK! gecontinueerd.
De kwaliteit van het fietsnetwerk is toegenomen. Het            De monitor fietsgebruik is gestoeld op
fietsgebruik is met 6% toegenomen ten opzichte van 2010 en      effectmetingen en onderzoek van Rotterdam
de uitvoering van de snelfietsroute Rotterdam-Spijkenisse is in (19 tellocaties op het regionale netwerk). Sinds
uitvoering.                                                     2010 is dit met 3% per jaar toegenomen.
                                                                Verondersteld mag worden dat regiobreed de
                                                                doelstelling gehaald is. De uitvoering van de
                                                                snelfietsroute is in 2012 gestart. De uitvoering
                                                                van het laatste gedeelte, de Brielselaan in
                                                                Rotterdam, is in 2015 gestart, maar tijdelijk
                                                                gestopt vanwege de constatering dat de
                                                                riolering in slechte staat verkeerde. De groei
                                                                van het fietsgebruik van de afgelopen jatren is
                                                                in 2015 niet doorgezet. Dit zou te maken
                                                                kunnen hebben met het fiets-onvriendelijke
                                                                weer in het voor- en najaar.
Fietsparkeerplaatsen en OV-fietsen bij haltes en stations zijn  Realisatie fietsparkeerplaatsen bij OV-
afgestemd op de behoefte. Het Verwijzingsplan P+R is            haltes/stations heeft vertraging opgelopen. In
gerealiseerd. Doelgroepensystemen zijn gerealiseerd op (volle)  2015 is een subsidie van 1,5 mln totaal in Beter
                                                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>P+R- Iocaties. Uitvoering van P+R-Schieveste.                               Benutten Vervolg gehonoreerd De projecten
                                                                            in dat programma worden in 2016 en 2017
                                                                            door de gemeenten gerealiseerd.
                                                                            Verwijzingsplan P+R is nog in uitvoering.
                                                                            Eventuele verdere realisatie van
                                                                            doelgroepensysteem P+R wordt meegenomen
                                                                            met herijking P+R-beleid (UAB). .tVoor zes
                                                                            verhuurlocaties OV-fiets bij metrostations is
                                                                            subsidie verstrekt. Realisatie vindt in 2016
                                                                            plaats. De ontsluitingsweg voor P+R
                                                                            Schieveste is uitgevoerd.Voor de P+R-garage
                                                                            is subsidie verleend, realisatie hiervan start in
                                                                            2016.
De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het stedelijk gebied              In 2015 is een projectplan voorbereid. Begin
voor vrachtverkeer blijft gewaarborgd.                                      2016 wordt dit vastgesteld en start een pilot
                                                                            van een half jaar.
Op stadsregionaal niveau is in 2015 het aantal verkeersdoden                De cijfers over het aantal verkeersdoden en
gedaald naar maximaal 28 en het aantal ziekenhuisgewonden                   ziekenhuisgewonden 2015, komen pas in 2016
naar maximaal 325.                                                          beschikbaar.
Wat heeft het gekost?
Programma 1: Verkeer                                           Realisatie        Verschil         Gewijzigde           Primaire
                                                                                gewijzigde         begroting           begroting
                                                                               begroting en
                                                                 2015         realisatie 2015          2015                2015
Lasten
Lasten regio Den Haag                                           51.555.489        -19.056.711        70.612.200         154.298.700
Lasten regio Rotterdam                                          27.053.425        -11.340.575        38.394.000           16.145.600
Apparaatslasten                                                  4.030.503            -582.497         4.613.000            4.643.000
Totaal lasten                                                   82.639.417        -30.979.783       113.619.200         175.087.300
Baten
Bijdragen regio Den Haag                                           735.472             735.472                   0                  0
Rente regio Den Haag                                                  1.188              1.188                   0                  0
Rente regio Rotterdam                                            2.491.373           2.491.373                   0                  0
Onttrekking regiofonds BOR regio Den Haag                       23.034.430             515.130       22.519.300           46.907.300
Onttrekking Mobiliteitsfonds regio Den Haag                     29.799.650        -20.599.750        50.399.400         110.940.200
Onttrekking fonds BDU regio Rotterdam                           26.577.303        -14.123.197        40.700.500           17.239.800
Totaal baten                                                    82.639.417        -30.979.783       113.619.200         175.087.300
Resultaat                                                                 0                    0                 0                  0
De onderbesteding in de regio Den Haag ad. € 19,1 miljoen is veroorzaakt door:
Lagere besteding dan begroot projecten programma Beter Benutten                                            €   3,9 miljoen
Vertraging kasritme project Hooipolderweg als gevolg van latere aanbesteding                               -   6,8 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Komkommerweg                                                          -   2,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Pijnackerse Poort                                                     -   2,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Uitbreiding fietsstalling Coenderpark                                 -   1,9 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Fietsparkeren Den Haag HS                                             -   2,5 miljoen
De onderbesteding in de regio Rotterdam ad. € 11,3 miljoen is veroorzaakt door:
Lagere uitgaven dan begroot voor project Spitsmijden / Algera ruit (N.B. de
                                                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>inhoudelijke doelen zijn wel behaald)                                            € 4,2 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Kickersbloem als gevolg van verleend
uitstel van de start in verband met het wegvallen van een marktpartij            - 2,7 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Ontsluiting Schieveste als gevolg van
latere vaststelling dan voorzien                                                 - 2,6 miljoen
Lagere besteding dan begroot project P+R clusterborden als gevolg van
verleend uitstel door latere ondertekening convenant tussen de gemeente
Rotterdam en Rijkswaterstaat                                                     - 1,8 miljoen
De onderbesteding op de aan dit programma toegerekende apparaatslasten wordt in de paragraaf
Organisatie en bedrijfsvoering nader toegelicht.
De gerealiseerde rentebaten betreffen de aan het verslagjaar toe te rekenen rente op de nog
aanwezige obligatieportefeuille (€ 2,3 miljoen) en de rente op de bij andere decentrale overheden
uitgezette kasgeldleningen (€ 0,2 miljoen).
                                                                                                 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>3.1.2 Programma Openbaar Vervoer
Wat hebben we er voor gedaan?
Acties in 2015                                               Status Toelichting
Regio Haaglanden
In 2015 zal de concessie rail 2016-2026 worden gegund. Het          Mei 2016 moeten de vervoerders hun bieding
dagelijks bestuur heeft gekozen voor de grondhouding                indienen bij de MRDH. Met RET is reeds een
'inbesteden'. Naar verwachting zal HTM ook vanaf 2016 de            principe akkoord. Ook voor HTM wordt
railexploitatie uitvoeren.                                          verwacht dat zij, uiterlijk in mei, tijdig hun
                                                                    bieding zullen doen.
We zorgen voor planvorming en uitvoering voor het op                Planvorming alle projecten binnen NRR is in
RandstadRailniveau brengen van de lijnen in de Centrale Zone        de afrondende fase. Lijn 1 is toegevoegd en
van Den Haag in het kader van het programma Netwerk                 de planvorming hiervan is opgestart. Aan de
RandstadRail.                                                       Delftse zijde van lijn 1 wordt gewerkt aan de
                                                                    definitieve ontwerpen. Aan de Haagse zijde
                                                                    wordt intensief samengewerkt met de
                                                                    gemeente Den Haag om ook hier de
                                                                    noodzakelijke aanpassingen te realiseren.
                                                                    Totale programma gereed 2017. Het niet
                                                                    realiseren van de planning is nu sterk
                                                                    afhankelijk van derden die projecten uitvoeren
                                                                    rondom NRR.
Vanaf 2014 tot 2016 stromen 60 nieuwe trams van het type            De inzet op lijn 2 is gerealiseerd en de
Avenio in.                                                          voorbereiding van voertuigen op lijn 11 is in
                                                                    volle gang. De verwachting is dat de laatste
                                                                    van de 60 bestelde Avenio's in het voorjaar
                                                                    van 2016 instromen. De laatste inzet wordt
                                                                    verwacht in 2016.
We actualiseren plannen voor een nieuw                              Doormiddel van een aantal samenhangende
openbaarvervoerlijnennet om reizigersgroei te accommoderen,         onderzoeken wordt het netwerk van de MRDH
in relatie tot NRR en Randstadnet                                   op toekomstvastheid onder de loep genomen.
                                                                    Belangrijk hierbij zijn o.a. de Strategische
                                                                    Bereikbaarheidsagenda, met bijbehorende
                                                                    Uitvoeringsagenda, maar ook de pilot
                                                                    Toekomstbeeld OV Zuidvleugel.
We trekken tramlijn 19b in 2015 door naar de TU Delft.              Er zijn nieuwe afspraken gemaakt tussen
                                                                    Delft, PzH en MRDH om de huidige St.
                                                                    Sebastiaansbrug te vervangen. In 2016 wordt
                                                                    een nieuwe uitvoeringsplanning opgesteld van
                                                                    de tramverbinding Delft CS en TU wijk.
We ontwikkelen de Verlengde Oosterheemlijn naar de A12 en           Er is een start gemaakt met de realisatie van
werken verder aan de realisering van het station BleiZo.            vervoersknoop Bleizo. De in gebruikmaken
                                                                    van de Oosterheemlijn hangt hier mee samen.
                                                                    De huidige planning is erop gericht dat
                                                                    vervoersknoop Bleizo in 2018 gereed zal zijn.
We verbeteren de toegankelijkheid van haltes en voertuigen,         Met uitzondering van slechts een aantal
verbeteren de herkenbaarheid van het openbaar vervoer door          restpunten zijn de activiteiten uitgevoerd.
uitvoering van het contract voor abri's, verbeteren actuele
reisinformatie door extra DRIS-panelen te plaatsen en
verbeteren de reisinformatie tijdens calamiteiten en/of
omleidingen.
Regio Rotterdam
80% van alle in de bestuursperiode 2010-2014 nieuw gebouwde         80% van de bestaande woningvoorraad ligt in
woningen en kantoren in de regio ligt in de invloedsfeer van        de invloedsfeer van hoogwaardig openbaar
hoogwaardig openbaar vervoer.                                       vervoer (bron PZH).
                                                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>We vergroten het aanbod en de kwaliteit van                      Afhankelijk van de uitkomsten vanuit het
verkeersmodaliteiten en voorzieningen op knoop en                programma Beter Benutten Vervolg worden
overstappunten, bijvoorbeeld door uitbreiding van het aantal ov- een aantal projecten gerealiseerd. Dit zijn
fietsen, fietsenstallingen, P+R en treinlijnen (Programma        onder andere:
Hoogfrequent Spoor en StedenbaanPlus).
                                                                 Verbeteren publieksuitgangen Metrostation
                                                                 Dijkzigt en reistijd verkorting tram 23 In 2016
                                                                 wordt onderzocht of en op welke wijze het
                                                                 programma NTOV wordt voortgezet..
Er wordt een start gemaakt met de uitvoering van de ombouw       De werkzaamheden voor de ombouw van de
Hoekse Lijn tot onderdeel van de doorgaande verbinding tussen    Hoekse Lijn naar Lightrail verlopen nog
Capelle en Hoek van Holland.                                     volgens planning. De belangrijkste
                                                                 aanbestedingen zijn uitgevoerd.
                                                                 Uitvoeringsfase is een korte periode in 2017.
Openbaar vervoer over water functioneert betrouwbaar.            Geen afwijkingen.
Er zijn 800 nieuwe panelen met dynamische reisinformatie op      Dit project is volledig uitgevoerd.
de OV-haltes in de regio.
Op alle tram- en metrolijnen rijdt modern materieel.             Dit is gerealiseerd.
Efficiënte exploitatie van het OV door onder meer extra          Einde 2015 zijn aan het bestuur maatregelen
keerlussen voor trams en een verhoging van de snelheid. Er is    voorgelegd om de kosten op beheer en
een 10% hogere kosteneffectiviteit bereikt door een efficiëntere onderhoud railinfrastructuur verder te
bedrijfsvoering bij de vervoerders en doordat het openbaar       beheersen. De goedgekeurde maatregelen
verkeersaanbod beter is afgestemd op de vervoervraag.            worden per 2016 ingevoerd.
De sociale veiligheid in het OV ligt minimaal op het niveau van  De target op sociale veiligheid is gerealiseerd.
2010 tegen € 2 miljoen lagere kosten per jaar door een
efficiëntere inzet van mensen en middelen.
Toelichting:
Zoals uit voorgaand kleurenoverzicht is af te leiden verlopen de meeste projecten volgens
begroting. We liggen goed op koers. Dit met uitzondering van het project lijn 19, waar de St.
Sebastiaansbrug een knelpunt vormt. Er is wel zicht op een goede afloop van dit project. Bij
Netwerk RandstadRail projecten is de aanpak van het stationsplein Den Haag HS iets vertraagd.
De Avenio stadstrams in Den Haag zullen naar alle waarschijnlijkheid in 2016 instromen.
De projecten worden vooralsnog binnen begroting uitgevoerd.
                                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
 Programma 2: Openbaar vervoer                   Realisatie      Verschil     Gewijzigde     Primaire
                                                                gewijzigde    begroting     begroting
                                                               begroting en
                                                    2015      realisatie 2015    2015          2015
 Lasten
 Lasten regio Den Haag                            195.671.308     -67.269.692  262.941.000    170.363.200
 Lasten regio Rotterdam                           268.278.053     -13.738.947  282.017.000   243.673.300
 Apparaatslasten                                    3.985.211        -346.689    4.331.900      4.361.900
 Totaal lasten                                    467.934.573     -81.355.327  549.289.900   418.398.400
 Baten
 Bijdragen regio Den Haag                          20.430.533      16.172.533    4.258.000              0
 Bijdragen regio Rotterdam                          1.117.114         375.114      742.000              0
 Onttrekking Mobiliteitsfonds regio Den Haag      177.233.381     -83.615.619  260.849.000   173.156.000
 Onttrekking fonds BDU regio Rotterdam            269.153.545     -14.287.355  283.440.900    245.242.400
 Totaal baten                                     467.934.573     -81.355.327  549.289.900   418.398.400
 Resultaat                                                  0               0            0              0
De onderbesteding in de regio Den Haag ad. € 67,3 miljoen is veroorzaakt door:
Lagere besteding dan begroot project St. Sebastiaansbrug als gevolg van
vertraging door gewijzigde uitvoering                                               € 7,5 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot voor Abri concessie door activering van de
investeringsuitgaven, die bovendien worden gedekt uit niet begrote
reclame-inkomsten                                                                   - 8,2 miljoen
Lagere besteding dan begroot projecten Bleizo en HSE                                - 25,8 miljoen
Lagere besteding dan begroot projecten Actieprogramma Regionaal OV                  - 21,4 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Vervanging Zoetermeerlijn                      - 2,4 miljoen
De onderbesteding in de regio Rotterdam ad. € 13,7 miljoen is veroorzaakt door:
Lagere uitgaven dan begroot project Toegankelijkheid stadstram                      € 4,8 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot frequentieverhoging E-lijn (N.B. de RET neemt
dit project voor een totaal bedrag van € 7 miljoen voor zijn rekening)              -   4,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot verlening subsidies OV-infrastructuur                  -   4,9 miljoen
De onderbesteding op de aan dit programma toegerekende apparaatslasten wordt in de paragraaf
Organisatie en bedrijfsvoering nader toegelicht.
                                                                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3.2 Programma Economisch Vestigingsklimaat
Wat wilden we bereiken?
Doelstellingen begroting 2015                         Bijdrage activiteiten aan
                                                             doelstellingen
Meer agglomeratiekracht met behoud van de      Op verschillende wijzen is in 2015
voordelen van meerkernige stedelijke structuur aan het versterken van de
                                               agglomeratiekracht in de regio
                                               gewerkt. In 2015 is in opdracht van
                                               de MRDH en BZK door de OESO
                                               onderzoek uitgevoerd naar het
                                               economisch functioneren van de
                                               regio en de wijze waarop de
                                               bestuurlijke organisatie van de regio
                                               daar zijn weerslag op heeft. In het
                                               onderzoek wordt geconcludeerd dat
                                               de regio heel veel economische
                                               potentie heeft, maar deze
                                               onvoldoende waar maakt. Dit komt
                                               door achterblijvende
                                               agglomeratiekracht en een
                                               economische structuur die vernieuwd
                                               moet worden. Mede op basis hiervan
                                               is op intitiatief van de MRDH door de
                                               23 gemeenten en de provincie in
                                               2015 gestart met het ontwikkelen van
                                               een gemeenschappelijke
                                               investeringsstrategie, ondermeer
                                               gericht op het versterken van de
                                               agglomeratiekracht. Deze
                                               investeringsstrategie resulteert in
                                               2016 in een omvangrijk eerste pakket
                                               van investeringen gericht op
                                               economische structuurversterking.
                                               Daarnaast levert het werkveld
                                               werklocaties een directe bijdrage aan
                                               deze doelstelling. Bijvoorbeeld door
                                               bij het onderwerp detailhandel in
                                               principe te kiezen voor concentratie in
                                               bestaand stedelijk gebied en niet voor
                                               ontwikkelingen in de periferie. En
                                               door er voor te waken dat
                                               ontwikkelingen in de ene kern niet
                                               leiden tot ontwrichting van de andere
                                               kern(en), waardoor de meerkernige
                                               structuur behouden blijft.
Meer kennisintensieve bedrijvigheid en         Met de ontwikkeling van de
kenniswerkers werkzaam in de MRDH              gemeenschappelijke
                                               brandingstrategie is er een eenduidig
                                               verhaal en strategie waarmee
                                               marketingorganisaties, gemeenten,
                                               bedrijven en kennisinstellingen zich
                                               profileren bij (internationale)
                                               bedrijven en investeerders. Dit maakt
                                               beter inzichtelijk waarom deze regio
                                               aantrekkelijk is als vestigingsplaats
                                               en investeringslocatie. Op deze wijze
                                               worden gemeenten en
                                               marketingorganisaties beter in staat
                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                 gesteld om de regio consistent en in
                                                 haar samenhang te presenteren aan
                                                 potentiële investeerders.
Meer werkgelegenheid en omzet in de high-tech en Vanuit het clusteroverleg met de
mid-tech industrie in de regio                   gemeenten betrokken bij het ICT-
                                                 Hightech-Safety-Securitycluster zijn
                                                 de kansen en uitdagingen waar dit
                                                 cluster voor staat in kaart gebracht.
                                                 Vanuit daar is een aantal projecten
                                                 uitgewerkt richting aanvragen voor
                                                 een projectbijdrage dat begin 2016 ter
                                                 besluitvorming zal worden
                                                 voorgelegd. Daarnaast is er in
                                                 samenwerking met PZH, TNO en IQ
                                                 gewerkt aan de doorontwikkeling van
                                                 het Fieldlabconcept. Een fieldlab is
                                                 een praktijkomgeving waar bedrijven
                                                 en kennisinstellingen in een cluster
                                                 kennis opbouwen en klantgericht op
                                                 basis van nieuwe
                                                 (hightech)technieken producten
                                                 ontwikkelen en demonstreren. Doel is
                                                 om bedrijven op deze wijze te
                                                 ondersteunen en een beweging in
                                                 gang te zetten die sneller tot
                                                 marktintroductie van innovaties leidt
                                                 met meer omzet en werkgelegenheid
                                                 in de sector tot gevolg. De Fieldlabs
                                                 (bestaand en in wording) vormen
                                                 onderdeel van de regionale
                                                 investeringstrategie.Vanuit de MRDH
                                                 is in 2015 een bijdrage geleverd aan
                                                 het Fieldlab Freshteq.nl (voorheen
                                                 Smart Food).
Transitie naar een grondstof- en energiearme     In 2015 is door de MRDH gestart met
economie                                         het ontwikkelen van een Roadmap
                                                 Next Economy (RNE). Hiermee wordt
                                                 recht gedaan aan de door de OESO
                                                 geconstateerde noodzaak om tot
                                                 vernieuwing van de regionale
                                                 economie te komen. De Roadmap is
                                                 gericht op het toekomstklaar maken
                                                 van de regionale economie, die onder
                                                 invloed van technologische
                                                 veranderingen (digitalisering van
                                                 productiefactoren) in een fase van
                                                 economische transitie naar een
                                                 grondstof- en energiearme wijze van
                                                 produceren staat. In 2015 is het
                                                 projectteam opgezet en van start
                                                 gegaan. De *jermey* leidt naast een
                                                 strategie en concreet stappenplan
                                                 ook tot een aantal concrete projecten
                                                 in het investeringspakket. In 2015 is
                                                 opdracht gegeven om voor elk van de
                                                 23 gemeenten een warmtekaart te
                                                 maken waarin vraag en aanbod van
                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                      warmte in beeld zijn gebracht. Dit
                                                      vergemakkelijkt het ontwikkelen van
                                                      business cases voor gebruik van
                                                      restwarmte en/of geothermie.
                                                      Daarnaast is er van start gegaan met
                                                      het netwerk duurzaam inkopen,
                                                      waarin gemeenten samenwerken om
                                                      met voldoende massa en kunde de
                                                      inkoopmacht van de deelnemende
                                                      gemeenten ten behoeve van de
                                                      economische ontwikkeling en transitie
                                                      in te zetten.
Een hoogwaardiger voorzieningenaanbod (groen,         In het werkveld werklocaties wordt via
cultuur, leisure, detailhandel, onderwijs,            de ontwikkeling van de Agenda
woonmilieus)                                          Detailhandel gestreefd naar een
                                                      hoogwaardig detailhandelsaanbod,
                                                      naar een evenwicht in vraag en
                                                      aanbod en wordt ruimte geboden aan
                                                      concepten die nog niet aanwezig zijn
                                                      in de regio. In 2015 is door de 23
                                                      MRDH gemeenten gestart met de
                                                      ontwikkeling van een nieuwe agenda
                                                      detailhandel. Deze zal in 2016 gereed
                                                      komen.
                                                      Voor het vergroten van de
                                                      leefbaarheid en het versterken van
                                                      het (internationale) vestigingsklimaat
                                                      is , in overleg met de landschaps-
                                                      tafels, een ‘Perspectief voor het
                                                      landschap in de MRDH’ opgesteld.
                                                      Dit geeft handvatten voor acties en
                                                      projecten voor de 23 gemeenten en
                                                      de provincie om het landelijk gebied
                                                      meer in samenhang en met een
                                                      duidelijkere link tussen stad en land
                                                      vorm te geven.
Wat is er voor gedaan?
Acties in 2015                                 Status                         Toelichting
Werklocaties                                          Kantoren: Vanuit de samenwerkende gemeenten binnen de
We zorgen voor een goed functionerende                MRDH is het regionale (nieuwbouw) kantorenprogramma
ruimtelijke structuur (detailhandel, kantoren,        geactualiseerd met aandacht voor programmering,
bedrijventerreinen), waarbij vraag- en aanbod         confrontatie van leegstand en plannen en transformatie. Dit
in evenwicht zijn, er ruimte is voor groei van        kantorenprogramma geeft aan hoe de regio inspeelt op de
bedrijven, clustervorming wordt ondersteund           provinciale voorwaarden en de gewijzigde
en ook in kleinere kernen voldoende                   marktomstandigheden. De MRDH Agenda Kantoren 2015-
voorzieningen aanwezig zijn.                          2025 is in december 2015 vastgesteld door het algemeen
                                                      bestuur.
                                                      Detailhandel: De MRDH Agenda Detailhandel is in
                                                      ontwikkeling. In 2015 is gestart met de uitwerking van de
                                                      volgende punten: de overeenkomsten en de verschillen
                                                      tussen het beleid van de voormalige stadsregio’s (1);
                                                      Perifere detailhandel, waaronder de visie ten aanzien van
                                                      bouwmarkten (2); Internetdetailhandel, met speciale
                                                      aandacht voor afhaalpunten (3); De ontwikkelingen om ons
                                                      heen (in andere regio’s) (4), Vernieuwing en pilots die het
                                                      vestigingsklimaat bevorderen (5).
                                                      Ook is in het kader van de detailhandel op basis van het
                                                                                                                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Acties in 2015                               Status                           Toelichting
                                                    vigerende regionale detailhandelsbeleid een tweetal
                                                    (positieve) adviezen afgegeven voor het ontwikkelen van
                                                    detailhandel, te weten Bauhaus in Midden-Delfland, en
                                                    Kijkduin in Den Haag.
                                                    Één loket voor locatievraagstukken: De (on)mogelijkheden
                                                    hiervan zijn in 2015 onderzocht en in 2016 zal er, na nader
                                                    onderzoek op haalbaarheid en draagvlak, een besluit
                                                    worden genomen.
Energie-infrastructuur                              Regionale aanpak warmte: Er is gestart met het opstellen
We bouwen aan een metropoolwijd ‘grid’ van          van een warmte koude kaart voor alle MRDH gemeenten.
duurzame energie-infrastructuur om schaal-          Voor het opstellen van een warmte koude kaart is aan alle
en efficiencyvoordelen te benutten en om de         gemeenten een bijdrage van €13.080 verleend. Eind 2015
ontwikkeling van nieuwe technologieën in de         zijn de eerste kaarten opgeleverd, de ontwikkeling loopt in
praktijk mogelijk te maken. Zo geven we vorm        2016 door en leidt tot een regionale warmte koude atlas.
aan de transitie van de economie en de
energiehuishouding.                                 Regionaal Netwerk Duurzaam Inkopen: In het Netwerk
                                                    Duurzaam Inkopen werken gemeenten in wisselende
                                                    coalities samen aan concrete inkoopdossiers. Deze
                                                    ontwikkeling past goed in de doelstelling en opzet van het
                                                    netwerk: leren van elkaar. Een voorbeeld is de
                                                    samenwerking rond duurzaam doelgroepenvervoer, waarin
                                                    vertegenwoordigers uit Nissewaard, de BAR gemeenten,
                                                    Rotterdam en Capelle aan den IJssel nadenken over een
                                                    marktbenadering waarin duurzaam vervoer een belangrijke
                                                    plek krijgt. Ander voorbeeld waarin het MRDH netwerk
                                                    samenwerking tussen de gemeenten faciliteert is de
                                                    werkgroep Social Return (harmonisatie uitvoeringstekst).
                                                    Regionaal Netwerk Energie: dit informele ambtelijke en
                                                    bestuurlijk platform heeft tot doel om informatie te delen en
                                                    te inspireren ten behoeve van de gemeentelijke
                                                    energietransitie opgave en komt een aantal maal per jaar
                                                    bijeen.
Gebieden                                            In het voorjaar heeft de BCEV 5 gebiedsopgaven
We willen innovatie, kruisbestuiving,               aangewezen waar vanuit het werkveld werklocaties en
ontmoeting en aantrekkelijk wonen ruimtelijk        clustervorming inspanning is verleend om in samenwerking
mogelijk maken. Dit vraagt om investeringen         met de betrokken gemeenten kansen en
in interactiemilieus en binnenstedelijke            ontwikkelmogelijkheden in kaart te brengen geredeneerd
gebiedsontwikkeling.                                vanuit de regionale positionering: Rivium, Plaspoelpolder,
                                                    Nieuw Reijerwaard, Spoorzone Delft en Laan van NOI.
                                                    Afspraken met betrekking tot deze gebiedsopgaven worden
                                                    voor het eind van dit jaar ter besluitvorming voorgelegd.
                                                    Naast de vijf bovengenoemde gebiedsopgaven is op
                                                    verzoek van de BCEV ook gestart met een verkenning van
                                                    de gebiedsopgave A12 zone (Zoetermeer/ Lansingerland)
                                                    als ‘logistieke hotspot’.
                                                    In het verlengde daarvan is een typologie-studie ontwikkeld
                                                    voor de kantoren- en bedrijventerreinen in de MRDH. Deze
                                                    studie geeft aan de hand van de ligging in het stedelijk
                                                    gebied en het dominante vervoersmiddel inzicht in en
                                                    overzicht van de verschillende werklocaties.
                                                    Het werkveld ‘gebieden’ komt in 2016 niet als zelfstandig
                                                    werkveld terug, maar maakt dan onderdeel uit van het
                                                    werkveld werklocaties. Nadere uitwerking en vervolg van
                                                    relevante activiteiten vindt in 2016 dan ook onder dit
                                                    werkveld plaats in 2016.
Branding                                            Het branding traject is nu doorlopen, er is een
We ontwikkelen een eenduidige                       gemeenschappelijke storyline ontwikkeld, met als
brandingstrategie voor de hele regio: een           belangrijkste pijlers:
gemeenschappelijke vlag waaronder alle al
aanwezig merken hun eigen identiteit in
gezamenlijkheid kunnen uitdragen, met als                 -     De regio is een 'real life testing ground', we
doel meer (inter)nationale bezoekers en                         bedenken, ontwikkelen en verkopen hier nieuwe
(internationale) bedrijven en congressen.                       oplossingen voor de problemen van vandaag en
                                                                morgen;
                                                          -     We zijn een complete regio, alle topsectoren zijn
                                                                hier vertegenwoordigd. Op vier sectoren zijn we
                                                                als regio echt wereldtop: logistiek en maritiem,
                                                                medische technologie, voedsel en tuinbouw,
                                                                security and justice;
                                                                                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Acties in 2015                                 Status                          Toelichting
                                                            -    De regio is ook voor wat betreft quality of life een
                                                                 complete regio, we hebben een zeer divers en
                                                                 hoogstaand voorzieningenaanbod;
                                                            -    een nieuwe merknaam of brand verzinnen is niet
                                                                 productief en ook geen onderdeel van de
                                                                 opdracht, tegelijkertijd is tijdens het traject
                                                                 gebleken dat een gemeenschappelijke regio
                                                                 aanduiding wel onontbeerlijk is. Uit onderzoek en
                                                                 bestaande ervaringen blijkt het hanteren van de
                                                                 sterkste stedelijke merken het meest herkenbaar
                                                                 voor de doelgroep. De gebiedsaanduiding is
                                                                 derhalve 'regio Rotterdam Den Haag'. Rotterdam
                                                                 ligt dus in de regio Rotterdam Den Haag, net als
                                                                 Delft, Westland, Voorne-Putten, etc.
                                                      Op 10 september heeft de BCEV ingestemd met deze
                                                      uitkomsten van de brandingstrategie, de aankomende
                                                      maanden zal - in nauwe afstemming met InnovationQuarter
                                                      - worden ingezet op de verdere implementatie en maatwerk
                                                      in de uitvoering door verschillende gemeenten.
                                                      Daarnaast is bijgedragen aan het Investor Relations-
                                                      programma van InnovationQuarter, Rotterdam Partners en
                                                      de West-Holland Foreign Investment Agency. Dit heeft
                                                      waardevolle kennis opgeleverd over de wijze waarop reeds
                                                      hier gevestigde internationale bedrijven tegen de regio
                                                      aankijken, en inzicht gegeven in verbeterpunten die er
                                                      liggen om het vestigingsklimaat verder te verbeteren.
Clustervorming                                        In 2015 is een start gemaakt met de clusteraanpak waarin 3
We faciliteren een sterk economisch netwerk           clusters centraal stonden: Greenport/Food, ICT/Hightech/
tussen bedrijven onderling en met                     Safety/Security en Maritiem. M.b.t. het cluster
kennisinstellingen binnen de metropoolregio,          Greenport/Food is een samenhangend pakket aan projecten
leidend tot succesvolle cross-overs tussen            opgesteld waaraan een projectbijdrage van € 1,25 miljoen is
bedrijven uit verschillende clusters, sectoren        toegekend door de BCEV (Food Inspiration Academy, IDC
en gebieden binnen de metropoolregio. Dit             Internationaal, Fieldlab Smart Food, IDC Greenport
ten behoeve van economische diversificatie            Logistiek en TECH). Voor de overige twee clusters geldt dat
en behoud en groei van werkgelegenheid en             er vanuit een brede inventarisatie eind 2015 voorstellen zijn
inkomen op de langere termijn.                        geselecteerd die begin 2016 worden voorgedragen aan de
                                                      bestuurscommissie.
                                                      Reshoring: De MRDH heeft in samenwerking met de
                                                      gemeente Rotterdam en de Kamer van Koophandel een
                                                      onderzoek laten uitvoeren naar de regionale impact van
                                                      reshoring in termen van economie en werkgelegenheid. Op
                                                      basis van deze rapportage worden proposities opgesteld
                                                      voor bedrijven die overwegen om hun productie terug te
                                                      halen naar Nederland zich in deze regio vestigen (propositie
                                                      smart industry & reshoring’).
                                                      Slim Gemaakt: Binnen het traject ‘ Slim Gemaakt’ werkt de
                                                      MRDH samen met TNO en met ondersteuning van
                                                      Innovation Quarter aan een concretisering van de landelijke
                                                      agenda ‘Smart Industry Fit for the future’ en ‘Slim gemaakt
                                                      in Zuid-Holland’. Deze concretisering vertaalt zich in
                                                      maatregelen op het gebied van onderwijs/arbeidsmarkt,
                                                      locatiebeleid en regelgeving, bereikbaarheid. Dit is
                                                      gekoppeld aan de clusteraanpak. Eerste traject betrof het
                                                      cluster Maritime. Mede op basis van de aanbevelingen zijn
                                                      een aantal maatregelen en (potentiële) projecten
                                                      geïdentificeerd in samenwerking met de ambtelijke
                                                      werkgroep. Deze worden in 2016 verder uitgewerkt. Het
                                                      cluster Safety&Security/ICT/Hightech is in juli gestart.
                                                      Campusstrategie: BCI heeft een advies opgesteld als input
                                                      voor de regionale investeringsstrategie. Er zijn drie acties
                                                      uit voortgekomen rond [a] facility sharing in clusters, [b]
                                                      bedrijfshuisvesting voor doorgroeiers en [c] versterking van
                                                      de samenwerking tussen verschillende incubatorformules in
                                                      de regio. De gemeenten Rotterdam, Zoetermeer Den Haag,
                                                      Delft, Vlaardingen, Schiedam, Westland, Lansingerland,
                                                      Leiden, Noordwijk en Drechtsteden participeren in de
                                                      campusstrategie, die in samenwerking met de provincie in
                                                      EPZ-verband wordt uitgevoerd.
                                                      Regionalisering YES!Delft: In 2015 is in samenwerking met
                                                                                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Acties in 2015                                 Status                          Toelichting
                                                      YES!Delft het Metropolitan Startup Lab (MSL), een regionaal
                                                      programma voor start-upstimulering, opgezet en met de
                                                      uitvoering begonnen. Hierin is de succesvolle YES!Delft-
                                                      formule ‘Launch Lab’ toegankelijk gemaakt voor potentiële
                                                      starters uit de hele regio. Hierin maakt Yes!Delft haar start-
                                                      up expertise beschikbaar voor bedrijven en studenten in de
                                                      hele metropoolregio Rotterdam Den Haag. Er is een
                                                      menukaart opgesteld van de verschillende producten die
                                                      vanuit MSL beschikbaar worden gesteld. Er wordt vanuit
                                                      verschillende gemeenten gebruik gemaakt van deze
                                                      menukaart. Voor het MSL is een online portal gecreëerd op
                                                      de site van YES!Delft (www.yesdelft.nl/msl).
Financiering                                          Het werkveld Financiering gaat verder onder de noemer
We willen we met massa en slagkracht                  ’Investeringsstrategie’ en wordt gezamenlijk met de
werken aan investeringsproposities om                 Vervoersautoriteit opgepakt. Zie voor de voortgang op dit
Nederlandse en buitenlandse financiers                werkveld hoofdstuk 2.
– privaat én publiek – te koppelen aan
initiatieven in de metropoolregio.
Onderwijs en arbeidsmarkt                             Opschaalbare arbeidsmarktinitiatieven: Op basis van
Samen met onderwijsinstellingen werken we             gesprekken met centrumgemeenten van de verschillende
aan een langjarige strategie met als doelen           arbeidsmarktregio’s binnen de Zuidvleugel zijn succesvolle
een flexibel inzetbare, goed opgeleide                initiatieven voor de arbeidsmarkt in kaart gebracht, onder te
beroepsbevolking met kennis en                        verdelen in vijf categorieën: PPS samenwerking (1),
vaardigheden die voldoende aansluiten op de           Werkgeversbenadering (2), Creatieve inzet van SROI (3),
vraag uit de regionale clusters, en een               Creëren van werkgelegenheid met gemeentelijke
arbeidsmarkt die zodanig functioneert dat er          aanbestedingen en investeringen (4), Aanpak
voldoende mobiliteit van werknemers is                Jeugdwerkloosheid (5). Op basis van deze inventarisatie
tussen bedrijven en sectoren.                         wordt samen met de arbeidsmarktregio’s gewerkt aan een
                                                      bestuurlijke conferentie in 2016.
                                                      Daarnaast is onderwijs-arbeidsmarkt een belangrijke pijler
                                                      van de clusteraanpak. Vanuit het streven jongeren
                                                      arbeidsmarktrelevant op te leiden en bij te dragen aan de
                                                      beschikbaarheid van een goed inzetbare beroepsbevolking
                                                      zijn de projecten Food Inspiration Academy en TECH door
                                                      de bestuurscommissie voorzien van een projectbijdrage.
Nieuwe economische dragers landelijk                  Perspectief Landelijk Gebied: West8 (Adriaan Geuze) heeft
gebied                                                een Perspectief op het Landelijk Gebied opgeleverd met een
Door verdergaande samenwerking en                     voorstel voor concrete projecten ter versterking van het
specialisatie realiseren we een hoogwaardiger         vestigingsklimaat. De voorstellen maken onderdeel uit van
voorzieningenaanbod in onze regio. Toerisme           de samenwerkingsagenda MRDH-PZH/Aantrekkelijke
en recreatie worden naast de agrarische               metropolitane landschappen.
sector een nieuwe economische drager voor             Met de Wageningen UR is, in het kader van het opstellen
het landelijk gebied.                                 van de samenwerkingsovereenkomst, een atelier
                                                      georganiseerd met ondernemers uit het landelijkgebied ten
                                                      behoeve van nieuwe verdienmodellen.
                                                      Op het gebied van leisure, toerisme en recreatie is een
                                                      onderzoek gestart met (en door) de 23 gemeenten naar de
                                                      meerwaarde van regionale samenwerking op dit gebied.
Bereikbaarheid                                        Mobiliteitsinnovatie:
Op 16 januari 2015 heeft de                           De MRDH zet samen met de provincie een actief profiel
bestuurscommissie EV dit werkveld                     neer inzake mobiliteitsinnovatie met de Innovatieagenda
toegevoegd aan de activiteiten voor het jaar          Mobiliteit. Hierin wordt met zes hoofdprojecten beantwoord
2015. Het resultaat voor 2015 betreft een             aan de dubbeldoelstelling: het stimuleren van technische- en
Plan van aanpak mobiliteitsmanagement                 organisatieontwikkeling in het mobiliteitssysteem en de
economische hotspots van de clusters                  regionale kenniseconomie. De hoofdprojecten gaan over
(modaliteiten: auto, openbaar vervoer, fiets).        innovatieve last mile oplossingen, energiebesparing en –
                                                      opwekking bij wegen, zero-emissie in het busvervoer,
                                                      zelfrijdend vervoer, medegebruik van OV-assets en de
                                                      samensmelting van OV en doelgroepenvervoer.
                                                      Mobiliteitsmanagement RTHA:
                                                      EV is betrokken bij de verbetering van de bereikbaarheid
                                                      van RTHA, onder meer door het organiseren van twee
                                                      brede Alliantiegesprekken waarin de verschillende projecten
                                                      en stakeholders bij elkaar zijn gebracht.
                                                                                                                     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
Programma 3: Economisch vestigingsklimaat                Realisatie      Verschil      Gewijzigde   Primaire
                                                                        gewijzigde     begroting    begroting
                                                                       begroting en
                                                           2015       realisatie 2015    2015         2015
Lasten
Procesmiddelen                                               821.547          -520.753   1.342.300     3.175.000
Bijdrageregeling                                             322.752        -1.663.048   1.985.800             0
Stelpost                                                            0                0            0      123.300
Apparaatslasten                                            1.969.164          -285.536   2.254.700     2.274.700
Totaal lasten                                              3.113.463        -2.469.337   5.582.800     5.573.000
Baten
Inwonerbijdrage gemeenten                                  5.570.884            -2.116   5.573.000     5.573.000
Overige inkomsten gemeenten                                    29.808                8       29.800            0
Totaal baten                                               5.600.691            -2.109   5.602.800     5.573.000
Resultaat vóór bestemming                                  2.487.228         2.467.228       20.000            0
Toevoeging aan Egalisatiereserve EV:
structureel                                                         0                0            0            0
incidenteel geaccordeerd bij bestuursrapportage                20.000                0       20.000            0
incidenteel nog te accorderen                              2.367.228         2.367.228            0            0
Toevoeging aan reserve weerstandsvermogen EV:
structureel                                                         0                0            0            0
incidenteel geaccordeerd t.b.v. weerstandsvermogen           100.000           100.000            0            0
Saldo na bestemming                                                 0                0            0            0
Toelichting financiën:
Programmalasten:
Er is binnen dit programma € 2.184.000 minder besteed aan programmalasten dan begroot.
Deze onderbesteding bestaat uit de volgende onderwerpen:
1. Procesmiddelen                            : € 521.000 minder besteed
2. Bijdrageregeling                          : € 1.663.000 minder besteed
Ad 1 Procesmiddelen
De onderbesteding van € 521.000 kan als volgt worden verklaard:
     •    In 2015 is opdracht verleend aan het team van Jeremy Rifkin om samen met de
          gemeenten en andere triple helix partijen de Roadmap Next Economy voor de regio
          Rotterdam Den Haag op te stellen. In de begroting 2015 was rekening gehouden met een
          dekking van deze opdracht van € 475.000, waarbij het restant van € 300.000 ten laste van
          de begroting 2016 zou worden gebracht. De werkelijke kosten bedroegen in 2015
          € 150.000 (1e fase) en de onderbesteding van € 325.000 schuift door naar de begroting
          2016.
     •    Ten laste van de begroting 2015 zijn in 2015 diverse verplichtingen aangegaan die over de
          jaargrens heenlopen, het gaat om een bedrag van € 124.000.
     •    € 72.000 was nog niet gealloceerd.
                                                                                                               29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Ad 2 Bijdrageregeling
Op 3 juli 2015 heeft het algemeen bestuur de Bijdrageregeling versterking Economisch
Vestigingsklimaat Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2015 (Bijdrageregeling) vastgesteld. Deze
Bijdrageregeling maakt het formeel mogelijk om een financiële bijdrage toe te kennen aan één van
de gemeenten binnen de MRDH, die de bijdrage vervolgens in lijn met het eigen beleid uitzet
richting de ontvangende partij die het project daadwerkelijk uitvoert. Het gaat om projecten die:
    • bijdragen aan het beter functioneren van het gebied als één ruimtelijk economisch systeem;
    • aansluiten bij de strategische thema’s van de Agenda Economisch Vestigingsklimaat:
        metropoolvorming, het toenemend belang van kennisontwikkeling in de economie, de
        opkomst van de nieuwe maakindustrie, ecologisering van de economie en het toenemende
        belang van aantrekkelijk stedelijk leven voor de economie;
    • projecten die bijdragen aan de versterking van één van de werkvelden van de Agenda
        Economisch Vestigingsklimaat.
Daarnaast dienen de projecten te voldoen aan een of meerdere van de volgende criteria: zo hoog
mogelijk percentage cofinanciering, levert een bijdrage aan de werkgelegenheidsontwikkeling,
project is innovatief, aantal samenwerkende partijen is zo groot mogelijk.
In de begroting 2015 was voor de Bijdrageregeling € 1.985.800 begroot, hiervan is een bedrag van
€ 1.892.300 daadwerkelijk verleend aan gemeenten en resteert een onverplicht budget van
€ 93.500. Aan de gemeenten is € 322.600 aan voorschotten verleend. Het nog af te rekenen
bedrag op verleende bijdragen aan gemeenten bedraagt € 1.569.700. Samen met het onverplichte
budget van € 93.500 bedraagt de onderbesteding in 2015 € 1.663.200.
Hieronder een overzicht van de op grond van bovengenoemde criteria in 2015 verleende
bijdragen:
Omschrijving             Werkveld     Begroot      Verleend       Bevoor-       Nog af te    Onverplicht
                                         2015         2015       schot 2015      rekenen        budget
                                          A            B              C             B-C           A-B
Warmte-Koude          Smart                           300.800         104.600       196.200
kaarten               infrastructure
Regionale inzet       Clustervorming                  210.000         168.000        42.000
YES!Delft
WorldExpo Milaan      Branding                         50.000          50.000             0
Greenport food        Clustervorming                1.250.000               0     1.250.000
Gebiedsopgaven        Werklocaties                     81.500               0        81.500
Totaal projecten                       1.985.800    1.892.300         322.600     1.569.700         93.500
Bijdrageregeling
Apparaatslasten:
Er is binnen dit programma € 286.000 minder aan apparaatslasten besteed dan begroot. Dat
betreft voor € 227.000 een voordeel op salariskosten vanwege vacatureruimte en lagere
inschalingen en voor € 59.000 betreft dit een voordeel op doorbelaste overheadkosten. Zie voor
een verdere toelichting op de apparaatslasten de paragraaf Organisatie en bedrijfsvoering.
Voorstel resultaatbestemming:
Het resultaat voor bestemming bedraagt € 2.487.228. Bij begrotingswijziging is reeds door het
algemeen bestuur besloten om € 20.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve
Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat (bestemmingsreserve EV). Daarnaast heeft het
algemeen bestuur besloten om in het kader van risicomanagement en weerstandsvermogen bij de
jaarrekening 2015 de in de Financiële risicoanalyse berekende benodigde weerstandscapaciteit te
vormen, te weten € 100.000 voor de eerste 4 jaar.
                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Voorgesteld wordt om het resterende resultaat van € 2.367.228 toe te voegen aan de
bestemmingsreserve EV ter dekking van reeds in 2015 aangegane verplichtingen, voornamelijk
aan gemeenten voor het uitvoeren van projecten op grond van de Bijdrageregeling versterking
economisch vestigingsklimaat.
De bestemmingsreserve EV bedraagt na deze geaccordeerde en nog te accorderen toevoeging
€ 2.387.228. Voorgesteld wordt om de volgende - reeds in 2015 aangegane verplichtingen - in
volgende begrotingsjaren ten laste te brengen van de bestemmingsreserve EV:
Bijdrageregeling EV                                                1.569.700
Roadmap Next Economy                                                 625.000
Reeds verplichte procesmiddelen                                      124.000
Totaal verplichte projecten                                        2.318.700
Na deze beklemming van de bestemmingsreserve EV met reeds verplichte projecten resteert nog
een onbeklemd bedrag van € 68.528 in deze reserve. Voorgesteld wordt gezien de relatief
beperkte hoogte van dit bedrag dit bedrag in reserve te houden en niet uit te keren aan de
gemeenten.
                                                                                            31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>3.3 Programma Samenwerkingsverbanden
SkVV
SkVV (stadsregio’s kader verkeer en vervoer) was het samenwerkingsverband van de zeven
stadsregio’s die tot en met 31 december 2014 een aantal wettelijke bevoegdheden hadden op het
gebied van verkeer en vervoer. De MRDH was de juridische entiteit waaronder SkVV viel en de
MRDH voerde de financiële administratie voor dit samenwerkingsverband. Na opheffing van de
stadsregio’s is SkVV nog een kwartaal blijven bestaan, met name om een nieuwe, op openbaar
vervoer gerichte organisatie van de twaalf provincies en de twee nieuwe vervoerregio’s vorm te
gaan geven. In dit kwartaal werden de inhoudelijke werkzaamheden die SkVV in eerdere jaren
verrichtte op het gebied van openbaar vervoer voortgezet. SkVV werd in 2015 gefinancierd door
de beide vervoerregio’s en de provincies Overijssel, Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant, zijnde
de provincies waarin de voormalige stadsregio’s gelegen waren.
DOVA
DOVA (Decentrale OV-autoriteiten) is gehuisvest bij de MRDH. De MRDH is de juridische entiteit
waaronder DOVA valt en de MRDH voert de financiële administratie voor dit
samenwerkingsverband. DOVA ondersteunt de gezamenlijke regionale OV-autoriteiten bij het
beleid betreffende het OV-betaal-/tariefsysteem en aanverwante onderwerpen. Het uiteindelijke
doel daarvan is het realiseren van een doeltreffend en efficiënt OV voor de reiziger. DOVA is van
start gegaan op 1 april 2015. Dit organisatie orgaan wordt gefinancierd door de twaalf provincies
en de twee vervoerregio’s naar rato van de grootte van hun BDU.
De werkzaamheden concentreren zich met name op de voorbereiding van de vergaderingen van
het Regionaal Openbaar Vervoer Beraad (ROVB) en Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB)
en op de uitvoering van de besluiten van deze Beraden. In het ROVB overlegt een delegatie van
de decentrale OV-autoriteiten met de gezamenlijke regionale vervoerders. DOVA voert het
secretariaat van dit overleg. Het NOVB is een overleg tussen het ministerie van IenM, de regionale
vervoerders, DOVA en NS onder leiding van een onafhankelijke voorzitter.
BEREIK!
BEREIK! is de gezamenlijke uitvoeringsorganisatie van de MRDH (voorheen Stadsgewest
Haaglanden en stadsregio Rotterdam), provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat Zuid-Holland,
gemeente Rotterdam en de gemeente Den Haag. De MRDH is de juridische entiteit waaronder
BEREIK! valt.
Weggebruikers in Zuid-Holland maken gebruik van de wegen van bijna 70 verschillende
wegbeheerders. Omdat de verkeershinder door drukte, incidenten, wegwerkzaamheden of
evenementen zich niet houdt aan deze grenzen, is samenwerking essentieel. Op het gebied van
regionaal netwerkmanagement (inclusief de afstemming van wegwerkzaamheden) organiseert
BEREIK! deze samenwerking van wegbeheerders; nu en in de toekomst.
Georganiseerd in letterlijke zin: BEREIK! heeft operationele kerntaken in de vorm van de
Regiodesk, het Regionaal Verkeerskundig Team en RegioRegie waarin gezamenlijke taken zijn
belegd. Georganiseerd in de betekenis van coördineren en afstemmen: BEREIK! is het platform
waarin wegbeheerder-overstijgende afspraken worden gemaakt en gezamenlijke stappen worden
gezet richting de toekomst als het gaat om regionaal verkeersmanagement. BEREIK! fungeert als
middel om in de Zuidvleugel partijen bij elkaar te brengen en vorm te geven aan een gezamenlijk
ontwikkelpad.
                                                                                                  32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
Programma 4: Samenwerkingsverbanden Realisatie        Verschil       Gewijzigde     Primaire
                                                     gewijzigde      begroting      begroting
                                                    begroting en
                                      2015         realisatie 2015     2015           2015
Lasten
SkVV                                       350.311           118.311        232.000            0
DOVA                                       497.873          -218.427        716.300            0
BEREIK!                                  1.441.335          -148.665      1.590.000            0
Totaal lasten                            2.289.519          -248.781      2.538.300            0
Baten
SkVV                                       350.311           118.311        232.000            0
DOVA                                       497.873          -218.427        716.300            0
BEREIK!                                  1.441.335          -148.665      1.590.000            0
Totaal baten                             2.289.519          -248.781      2.538.300            0
Resultaat                                        0                 0              0            0
                                                                                              33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Deel 2 Jaarrekening
Hoofdstuk 4 Paragrafen
4.1 Organisatie en bedrijfsvoering
4.1.1 Organisatie
De organisatie, onder leiding van de secretaris-generaal, bestaat uit twee inhoudelijke
organisatieonderdelen, de Vervoersautoriteit (Va) en Economisch Vestigingsklimaat (EV), en een
centrale stafafdeling Bedrijfsvoering (BV). De secretaris-generaal is het eerste aanspreekpunt voor
het dagelijks bestuur en algemeen bestuur en is verantwoordelijk voor het organiseren van het
bestuurlijk opdrachtgeverschap van de MRDH-organisatie.
De MRDH-organisatie ziet er schematisch als volgt uit:
Vervoersautoriteit (Va)
Binnen dit organisatieonderdeel staat de uitvoering van de Strategische Bereikbaarheidsagenda
centraal. De directeur Vervoersautoriteit heeft de eindverantwoordelijkheid over twee afdelingen:
Verkeer en Openbaar Vervoer. De dagelijkse leiding van deze afdelingen ligt bij twee managers.
De Vervoersautoriteit telt 56 fte, waarvan 35 fte vaste kern en 21 fte in de flexibele schil. De
ambtelijke inzet wordt betaald uit de BDU verkeer en vervoer.
Economisch Vestigingsklimaat (EV)
EV kenmerkt zich als een regie- en programma-organisatie. De ambtelijke organisatie van dit
organisatieonderdeel bestaat daarom uit een kleine vaste kern, die nauw samenwerkt met de
gemeentelijke diensten van de deelnemende gemeenten. Bij diverse programma’s en projecten
werken medewerkers van de 23 gemeenten mee. De dagelijkse leiding en de
eindverantwoordelijkheid voor de realisatie van de Strategische Agenda EV ligt bij de directeur EV.
Deze is lid en tevens voorzitter van de Directieraad die uit directeuren/hoofden economie van
enkele gemeenten bestaat, die elk verantwoordelijk zijn voor een inhoudelijk thema of werkveld. Bij
dit organisatieonderdeel werken 9 fte. De ambtelijke inzet wordt betaald uit de inwonerbijdrage
Economisch Vestigingsklimaat.
Bedrijfsvoering (BV)
De Bedrijfsvoering is gepositioneerd onder de secretaris-generaal. De bedrijfsvoeringsfuncties
omvatten HRM, Communicatie, Financiën & Control, Juridische Zaken, Bestuurszaken,
                                                                                                  34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Secretariaat, Huisvesting, ICT en Facilitaire Zaken. Facilitaire zaken wordt deels door eigen
medewerkers gedaan en deels extern ingekocht. De totale ambtelijke capaciteit voor dit onderdeel
is 26,1 fte. De salarissen van de medewerkers van de afdeling Bedrijfsvoering worden voor een
kwart doorbelast aan het programma EV en voor drie kwart doorbelast aan de programma’s
gerelateerd aan de Va, waarbij de verdeling binnen de Va gelijkelijk over Verkeer en Openbaar
Vervoer plaatsvindt.
Tot en met 2017 worden tijdelijk kosten gemaakt als gevolg van de reorganisatie. Het betreft de
plaatsing boven de formatie van medewerkers die om uiteenlopende redenen niet bij gemeenten
konden worden geplaatst, alsmede formatie die nodig is om de reorganisatie binnen de MRDH
verder vorm te geven, voor zover die niet in de reguliere formatie is opgenomen. De omvang van
deze tijdelijke extra formatie is begrensd op 6,9 fte over de periode 2015-2017. Deze frictiekosten
komen volledig ten laste van de BDU.
De realisatie van de salariskosten per programma levert het volgende beeld op ten opzichte van
de begroting:
                                  Realisatie           Verschil            Gewijzigde
                                                      gewijzigde            begroting
                                                     begroting en
                                    2015            realisatie 2015            2015
 Verkeer                              3.105.900                 481.750           3.587.650
 Openbaar Vervoer                     3.060.306                 242.544           3.302.850
 Economisch Vestigingsklimaat         1.384.621                 184.079           1.568.700
 Totalen                              7.550.828                -908.372           8.459.200
Aan salariskosten is € 908.000 minder besteed dan begroot. Dit is enerzijds veroorzaakt door
vacatureruimte die nog aanwezig was vanwege het opstartjaar en anderzijds vanwege lagere
inschalingen dan begroot.
Voor een totaal overzicht van de salariskosten en de overige organisatielasten en de toerekening
daarvan aan de begrotingsprogramma’s verwijzen wij naar de paragraaf 4.1.2 Bedrijfsvoering.
                                                                                                   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>4.1.2 Bedrijfsvoering
Communicatie
Het cluster Communicatie heeft voor de beleidsdirecties Vervoersautoriteit en Economisch
Vestigingsklimaat ondersteuning geboden in de vorm van communicatieadvies en
mediaondersteuning. Ook is een nieuwe huisstijl en een nieuwe website (www.mrdh.nl) ontwikkeld.
In 2015 is in de communicatieaanpak ruimte geboden voor het verstevigen van contacten op
bestuurlijk niveau, onder andere door een bijdrage te leveren aan het MRDH Congres op 19 maart
2015. Er verschenen ongeveer 28 persberichten over nieuwe projecten en bereikte resultaten.
Deze zijn ook gecommuniceerd via de website www.mrdh.nl (ruim 59.000 bezoekers), de digitale
nieuwsbrieven en Twitter.
Financiën
Het cluster financiën heeft in 2015 vooral ingezet op de inrichting van de financiële administratie,
het uitwerken van de spelregels daarbij en de begeleiding van de bestuurlijke planning en control
producten. Direct na de start van de MRDH is in het eerste halfjaar samen met de beleidsdirecties
Vervoersautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat gewerkt aan het opstellen van de begroting
2016. Deze is na een zienswijzeperiode samen met een nota van beantwoording op 1 juli 2015
vastgesteld door het algemeen bestuur. Het tweede halfjaar is gewerkt aan het opstellen van de
bestuursrapportage. De hierin opgenomen begrotingswijziging is op 9 december 2015 door het
algemeen bestuur vastgesteld.
ICT/DIV
2015 is gebruikt om een stabiele en betrouwbare ICT omgeving te creëren. Het cluster ICT/DIV
heeft in 2015 vooral ingezet om de medewerkers van de MRDH goed te kunnen laten werken met
het ingezette beleid om digitaal te werken. Het is mogelijk gemaakt dat een ieder draadloos, en
daarmee onafhankelijk van tijd en plaats, kan werken.
Er is een concept handboek vervanging gereed dat in 2016 zal worden aangeboden aan de
archiefdienst Rotterdam. Het handboek vervanging regelt dat digitale bestanden leidend zijn. De
MRDH werkt dan officieel papierloos.
Juridische zaken
Nadat in 2015 met een incidentele bezwaarschriftencommissie is gestart heeft het algemeen
bestuur op 7 oktober jl. een verordening commissie bezwaarschriften vastgesteld waarbij de
Algemene bezwaarschriften commissie van de gemeente Rotterdam ook de bezwarencommissie
van de MRDH is geworden. Tevens is daartoe een overeenkomst gesloten met de gemeente
Rotterdam. Tevens heeft het algemeen bestuur op 7 oktober jl. een nieuwe delegatieregeling
vastgesteld teneinde de bevoegdheden van de Vervoersautoriteit bij de bestuurscommissie
Vervoersautoriteit te kunnen leggen en efficiënter te kunnen werken.
Bestuurszaken
Het cluster bestuurszaken heeft in 2015 het besluitvormingsproces ingericht. Daarnaast is
geadviseerd over en zorg gedragen voor de logistieke, procedurele en procesmatige voorbereiding
van het overleg met de gemeenten. Ook bewaakt bestuurszaken de actiepunten die voortkomen
uit de (bestuurlijke) overleggen.
De realisatie van de organisatielasten (zie voor een toelichting op de salarislasten paragraaf 4.1.1.
Organisatie), totaal en per programma, levert het volgende beeld op ten opzichte van de begroting:
                                                                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                        Realisatie           Verschil          Gewijzigde
 MRDH TOTAAL                                                gewijzigde         begroting
                                                           begroting en
                                          2015            realisatie 2015          2015
 Salarislasten                               7.550.827              908.373          8.459.200
 Bestuurszaken/ juridische zaken               112.835                62.165           175.000
 ICT/DIV                                       604.786               -12.786           592.000
 Overige personele lasten                      774.565              102.637            877.202
 Financiën                                      25.702                79.298           105.000
 Huisvesting/ facilitaire zaken              1.024.864               -60.864           964.000
 Communicatie                                  118.901              153.097            271.998
 Bijdrage samenwerkingsverbanden              -227.600               -13.400          -241.000
 Totalen                                     9.984.880            1.218.520         11.203.400
Toelichting afwijkingen:
Bestuurszaken / juridische zaken
Binnen deze kostencategorie is € 62.000 minder besteed dan begroot. Er zijn in 2015 minder
kosten voor juridische inhuur gemaakt (€ 34.000), er kon meer met eigen medewerkers worden
verricht. Voor vergaderkosten, bestuurlijke tafels en netwerkbijeenkomsten is € 12.000 minder
besteed dan begroot. Met de bestaande MRDH vergaderlocatie op de Grote Marktstraat in Den
Haag en het veelal om-niet gebruik van de gemeentelijke vergaderlocaties, hoefden deze
budgetten maar in beperkte mate te worden aangesproken.
ICT/DIV
Het budget voor ICT/DIV is nagenoeg conform begroting gerealiseerd. De overschrijding van
€ 13.000 is ontstaan als gevolg van een overschrijding op telefonie (€ 29.000). Met de kosten voor
mobiele telefonie, die via de salarissen worden vergoed, was in de begroting nog geen rekening
gehouden. Daarnaast is er sprake van een aantal kleine over- en onderschrijdingen.
Overige personele lasten
De onderschrijding van € 103.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door het feit dat in de begroting
nog rekening was gehouden met een risicoreservering voor een wachtgeldfonds, zoals dit binnen
het stadsgewest Haaglanden gebruikelijk was. Op basis van de audit weerstandsvermogen en
risico’s (zie paragraaf 4.5 Weerstandsvermogen en risico’s) is ten laste van het resultaat van het
programma Economisch Vestigingsklimaat de benodigde risicoreservering opgenomen. De
risicoreservering binnen de kostenverdeelstaat van € 85.000 is daardoor niet aangesproken. Het
overige verschil wordt veroorzaakt door diverse kleinere onder- en overschrijdingen.
Financiën
De onderschrijding van € 79.000 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de accountantskosten
voor de controle van de jaarrekening 2015 vooral op boekjaar 2016 drukken. Dit betreft een
eenmalige onderschrijding als gevolg van de start van de MRDH per 1 januari 2015 waardoor er in
2015 geen controlewerkzaamheden met betrekking tot boekjaar 2014 plaats hebben gevonden.
Huisvesting/ facilitaire zaken
De overschrijding van € 61.000 heeft voornamelijk te maken met een niet voorziene afrekening
van kopieerkosten.
                                                                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Communicatie
Aan communicatie is in 2015 € 153.000 minder besteed dan begroot. In de begroting was rekening
gehouden met de organisatie van een regiocongres (€ 70.000). De kosten van de gehouden
MRDH startconferentie op 19 maart 2015 zijn rechtstreeks ten laste van de programma’s gebracht.
Naast diverse kleinere onderschrijdingen binnen deze categorie waren er minder kosten voor de
website (€ 17.000) en minder kosten voor bekendmakingen in huis-aan-huisbladen (€ 31.000) dan
verwacht.
Bijdrage samenwerkingsverbanden
Als gevolg van het in het eerste jaar nog ontbreken van goede ervaringscijfers is het werkelijk
verbruik op basis waarvan de bijdrage aan het samenwerkingsverband BEREIK! in rekening wordt
gebracht lager dan begroot (€ 13.000).
Hierna volgen de overzichten van de verdeling van de hiervoor verantwoorde organisatielasten
over de programma’s, zoals deze ook in de programmafinanciën zijn verantwoord:
                                        Realisatie        Verschil           Gewijzigde
 Verkeer                                                 gewijzigde           begroting
                                                        begroting en
                                          2015         realisatie 2015           2015
 Salarislasten                             3.105.900             481.750            3.587.650
 Bestuurszaken/ juridische zaken               39.275              26.350               65.625
 ICT/DIV                                     242.263              -20.263             222.000
 Overige personele lasten                    289.207               39.744             328.951
 Financiën                                      9.638              29.737               39.375
 Huisvesting/ facilitaire zaken              385.049              -23.549             361.500
 Communicatie                                  44.520              57.479             101.999
 Bijdrage samenwerkingsverbanden              -85.350              -5.025              -90.375
 Totalen                                   4.030.502             586.223            4.616.725
                                        Realisatie        Verschil           Gewijzigde
 Openbaar Vervoer                                        gewijzigde           begroting
                                                        begroting en
                                          2015         realisatie 2015           2015
 Salarislasten                             3.060.306             242.544            3.302.850
 Bestuurszaken/ juridische zaken               56.823               8.802               65.625
 ICT/DIV                                     217.513                4.487             222.000
 Overige personele lasten                    297.548               31.403             328.951
 Financiën                                      9.638              29.737               39.375
 Huisvesting/ facilitaire zaken              384.033              -22.533             361.500
 Communicatie                                  44.700              57.299             101.999
 Bijdrage samenwerkingsverbanden              -85.350              -5.025              -90.375
 Totalen                                   3.985.211             346.714            4.331.925
                                                                                                38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                        Realisatie          Verschil           Gewijzigde
 Economisch Vestigingsklimaat                              gewijzigde           begroting
                                                          begroting en
                                           2015         realisatie 2015            2015
 Salarislasten                               1.384.621           184.079              1.568.700
 Bestuurszaken/ juridische zaken                16.737             27.013                43.750
 ICT/DIV                                       145.009              2.991               148.000
 Overige personele lasten                      187.810             31.490               219.300
 Financiën                                       6.426             19.825                26.250
 Huisvesting/ facilitaire zaken                255.782            -14.782               241.000
 Communicatie                                   29.680             38.320                68.000
 Bijdrage samenwerkingsverbanden               -56.900             -3.350               -60.250
 Totalen                                     1.969.164           285.586              2.254.750
Rechtmatigheid
In de constituerende vergadering van het algemeen bestuur zijn diverse verordeningen en
reglementen vastgesteld. Bij de vertaling hiervan naar de praktijk zijn in 2015 enkele technische
onvolkomenheden naar voren gekomen zoals (tekstuele) omissies en onduidelijkheden en zaken
die toch moeilijk werkbaar blijken. Per brief van 25 maart 2015 aan de leden van het algemeen
bestuur is om die reden een technische veegactie aangekondigd. De eerste ervaringen in 2015
leren tevens dat de formele besluitvormingsprocedures een lange doorlooptijd kennen. Er is een
zeker spanningsveld tussen draagvlak enerzijds, dat vraagt om het doorlopen van alle formele
stappen inclusief de bijbehorende doorlooptijden, en meer flexibele en snelle besluitvorming
anderzijds. Met de gemeenten wordt de vraag opgepakt hoe om te gaan met dit spanningsveld. De
uitkomst hiervan kan leiden tot concrete voorstellen voor het aanpassen van verordeningen en
reglementen.
De voorstellen tot aanpassing van verordeningen en reglementen worden naar verwachting in de
eerste helft van 2016 aan de gemeenten voorgelegd.
Naleving treasurystatuut MRDH 2015
Met uitzondering van het hierna genoemde onderwerp zijn de voorschriften en bepalingen uit het
treasurystatuut in 2015 goed opgevolgd.
In 2015 konden met name voor de korte termijn nog geen betrouwbare liquiditeitsramingen worden
geproduceerd. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat de raming van de kasritmes per jaar en de
noodzakelijke periodieke interne controle daarop nog moeten worden gestructureerd. Op basis van
het bestaande financiële instrumentarium wordt in 2016 een daarop toegesneden aanvullend
registratieproces voorbereid en ingericht.
Naleving financiële verordening MRDH 2015
Met betrekking tot de financiële verordening kon er aan een aantal zaken nog niet worden voldaan
2015. Hieronder de artikelen die het betreft, de toelichting daarop en de te treffen
beheersmaatregel:
                                                                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Artikelnummer     Omschrijving                                                                                Toelichting                                                              Beheersmaatregel
                                                                                                              Dit is in de praktijk te vroeg, lid 6 van dit artikel (het algemeen
                                                                                                              bestuur stelt de uitgangspuntennota vast voordat de concept
                                                                                                              begroting voor reactie aan de gemeenten wordt aangeboden) wordt
                  Het dagelijks bestuur biedt uiterlijk 30 november t-2 van het begrotingsjaar een als uitgangspunt gehanteerd en dit punt wordt meegenomen in de
Artikel 2 lid 5   uitgangspuntennota aan over de kaders voor het volgende begrotingsjaar.                     veegactie.                                                               Aanpassen verordening middels veegactie.
                  Het dagelijks bestuur zorgt ten behoeve van het getrouwe beeld van de jaarrekening en de Er is mbt begrotingsjaar 2015 nog geen interne controle plan
                  rechtmatigheid van de baten en lasten en de balansmutaties voor de jaarlijkse interne vastgesteld door het dagelijks bestuur. In afstemming met de
                  toetsing van de getrouwheid van de informatieverstrekking, en de rechtmatigheid van de accountant zijn de controlewerkzaamheden deels door medewerkers Voor het uitvoeren van de interne controle wordt in 2016 meer
Artikel 6         beheershandelingen. Bij afwijkingen neemt het dagelijks bestuur maatregelen tot herstel.    van de MRDH uitgevoerd en deels door de accountant.                      capaciteit gecreëerd door middel van inhuur.
                                                                                                                                                                                       Middels de veegactie is het voorstel dat de data in de
                                                                                                                                                                                       verordening worden aangepast. De eerste bestuursrapportage
                                                                                                                                                                                       wordt losgekoppeld van de begroting, vanwege de bij de
                                                                                                                                                                                       begroting behorende zienswijze. Voor de toekomstige in de
                                                                                                                                                                                       bestuursrapportages opgenomen begrotingswijzigingen wordt
                  2. De eerste bestuursrapportage is onderdeel van de begroting van het jaar t + 1 en wordt                                                                            zo'n zienswijze niet voorzien. Daarnaast is het voorstel dat de
                  door het algemeen bestuur behandeld gelijktijdig met de begroting van het jaar t + 1, de                                                                             tweede bestuursrapportage uiterlijk 31 december van het
                  tweede bestuursrapportage wordt door het algemeen bestuur behandeld uiterlijk 31 oktober In 2015 is slechts een bestuursrapportage opgesteld die op 9 verslagjaar behandeld om een zo goed mogelijk beeld van de
Artikel 7 lid 2   van het lopende begrotingsjaar.                                                             december door het algemeen bestuur is vastgesteld.                       beleidsmatige en financiële stand van zaken te kunnen geven.
                                                                                                                Bij de start van de MRDH waren er nog geen reserves en
                                                                                                              voorzieningen. Voor de fondsen is het bestaande (vooral wettelijke
                  1. Het dagelijks bestuur biedt eens in de vier jaar, voor het eerst in het jaar 2015, ter bepaalde) beleid van de voormalige stadsregio's gehanteerd. Het
                  vaststelling door het algemeen bestuur een nota aan over het beleid voor reserves, opstellen van de beleidsnota heeft daardoor niet de hoogste prioriteit In 2016 zal voor dit onderdeel meer capaciteit worden
Artikel 12 lid 1  voorzieningen en fondsen.                                                                   gekregen.                                                                gecreëerd.
                                                                                                              De MRDH had in 2015 nog geen inkoopbeleid omdat de
                                                                                                              Aanbestedingswet op dat moment al werd aangepast op basis van
                                                                                                              een nieuwe Europese Richtlijn met een voorziene inwerkingtreding
                                                                                                              uiterlijk 18 april 2016. Het aannemen van een aanbestedingsbeleid
                                                                                                              MRDH in 2015 op basis van een te veranderen wet, zou dus
                                                                                                              betekenen dat we het beleid in 2016 weer opnieuw zouden moeten
                                                                                                              aanpassen. Gekozen is dus eerst de nieuwe wet te laten vaststellen
                                                                                                              door het parlement en daarna het beleid van de MRDH
                                                                                                              overeenkomstig vast te stellen. Inwerkingtreding van de nieuwe Het dagelijks bestuur biedt in 2016 ter vaststelling door het
                                                                                                              Aanbestedingswet loopt wat vertraging op en is voorzien uiterlijk 1 juli algemeen bestuur een nota met beleidsregels aan voor inkoop
Artikel 12 lid 1d d. de regels voor de opdrachtverlening.                                                     2016.                                                                    en aanbesteding.
                  1. Het dagelijks bestuur biedt in 2015 ter vaststelling door het algemeen bestuur een nota
                  met beleidsregels aan voor inkoop en aanbesteding. Wijzigingen die de uitgangspunten van
                  het inkoop- en aanbestedingsbeleid raken of verstrekkende gevolgen hebben, geven
Artikel 17 lid 1  aanleiding tot herziening van deze nota en daarmee een nieuw bestuursbesluit.               Idem                                                                     Idem
                  2. Het dagelijks bestuur draagt zorg voor interne regels voor de inkoop en aanbesteding van
                  werken, diensten en leveringen. De regels waarborgen, dat wordt gehandeld in
Artikel 17 lid 2  overeenstemming met de nationale en Europese wet- en regelgeving.                           Idem                                                                     Idem
                                                                                                                                                                                                                                                    40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>4.2 Financiering
In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële positie en het financieringsgedrag van de
MRDH.
Financiële positie
De financiële positie per begin en ultimo 2015 laat zich als volgt becijferen:
 Balans en financiering
                                              31-dec-15                     01-jan-15
 Beschikbaar op lange termijn
 Eigen vermogen                         2.487.228                              -
 Schulden op lange termijn              1.078.312                              -
 Benodigd op lange termijn                             3.565.540                            -
 Materiële vaste activa                 7.712.582                              -
 Financiële vaste activa              105.649.642                  170.539.161
 Immateriële vaste activa                 162.578                       629.655
                                                     113.524.802                  171.168.816
 Financieringstekort *)                              109.959.262-                 171.168.816-
 Te weten
 Vlottende activa                                    523.063.601                  460.071.406
 Vlottende passiva                                   633.022.862                  631.240.222
 Werkkapitaal                                        109.959.262-                 171.168.816-
Hieruit blijkt, dat het werkkapitaal in 2015 is toegenomen met een bedrag van € 61,2 miljoen. In
onderstaande staat van herkomst en besteding van middelen is aangegeven hoe dit bedrag is
samengesteld.
                                                                                                 41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre> Staat van herkomst en besteding middelen
 Beschikbaar gekomen uit
 Resultaat boekjaar 2015                                                            2.367.228
 Aflossingen obligatieportefeuille                                                 47.212.920
 Opnames beleggingsfonds BOR                                                       18.036.438
 Afschrijving materiële vaste activa, incl. duurzame waardevermindering               994.264
 Afschrijving disagio obligatieportefeuille                                           467.077
 Garantiesom abri's                                                                 1.078.312
 Dotatie algemene reserve (weerstandsvermogen)                                        100.000
 Dotatie egalisatiereserve programma Economisch vestigingsklimaat                      20.000
                                                                                   70.276.239
 Besteed aan
 Beleggingsresultaat financiële vaste activa                            359.839
 Investeringen haltevoorzieningen                                     8.591.324
 Investering apparatuur OV-chipkaart                                    115.522
                                                                                    9.066.685
 Toename werkkapitaal                                                              61.209.555
*) Bij de beoordeling van het hiervoor gepresenteerde financieringstekort ultimo 2015 ad. € 110
miljoen dient het volgende in aanmerking te worden genomen. De fondsen, waarin de van andere
overheden ontvangen middelen met een specifiek bestedingsdoel worden verantwoord (met name
de BDU Verkeer en Vervoer) staan conform de wettelijke vereisten weliswaar als vlottende passiva
op de balans, maar zijn praktisch gesproken voor het overgrote deel als vaste passiva (lang
vreemd vermogen) te beschouwen.
Treasury-functie en -beleid
Het doel van de treasury-functie is: het sturen en beheersen van, verantwoording afleggen over en
toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, geldstromen en posities en de hieraan
verbonden risico’s, op een zodanige wijze, dat risico’s worden geminimaliseerd en opbrengsten
worden geoptimaliseerd.
De wettelijke kaders voor de uitvoering van de treasury-functie liggen vast in de Wet financiering
decentrale overheden (FIDO) en de daarbij behorende ministeriële regelingen (RUDDO, UFDO en
BLDO). Het beleid van de MRDH voor de treasury-functie is vastgelegd in het treasury-statuut
MRDH 2015. Daarin ligt de beleidsmatige infrastructuur van de treasury-functie vast in de vorm
van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Ook besteedt het treasury-statuut
aandacht aan de bevoegdheden en administratieve organisatie.
De financieringsstructuur van de MRDH wordt in belangrijke mate bepaald door het verstrekken
van middelen in de vorm van subsidies en (project)bijdragen aan gemeenten, bedrijven en
instellingen, die (soms al veel) eerder van vooral het Rijk zijn ontvangen. Mede gezien de omvang
van deze bijdragen was in het verslagjaar sprake van een goede liquiditeitspositie.
Volgens de actuele prognoses zal echter vanaf 2017 (tijdelijk) sprake zijn van een liquiditeitstekort.
Daarnaast zijn in 2015 de mogelijkheden verkend om de lange termijnfinanciering van de RET en
HTM via de MRDH te laten lopen. Beide ontwikkelingen zijn van grote betekenis voor de
toekomstige financiële positie van de MRDH. Voor nadere informatie wordt verwezen naar de
(concept)begroting 2017 van de MRDH.
                                                                                                    42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Schatkistbankieren is een wettelijke verplichting voor de MRDH. Concreet betekent dit dat,
behoudens een klein werkkapitaal, alle beschikbare liquide middelen in ’s Rijks schatkist moeten
worden aangehouden. Per definitie betekent dit, dat de renteopbrengsten van (tijdelijk) overtollige
liquide middelen (veel) lager zijn dan wanneer deze (zoals t/m 2013 het geval was) naar eigen
inzicht binnen de wettelijke en eigen kaders kunnen worden belegd. Om dit effect te minimaliseren
en met inachtneming van de vanaf 2017 geraamde overbesteding is in 2015 ingezet op de
volgende beleidslijnen:
    1. Aanhouden van de bestaande beleggingsportefeuille in obligaties tot het einde van de
        looptijd. In de loop van 2016 zullen deze allemaal zijn afgelost;
    2. Het door bemiddeling van enkele daarin gespecialiseerde instellingen verstrekken van
        kasgeldleningen (met een looptijd tot 1 jaar) aan andere decentrale overheden.
Renteontwikkeling, uitzettingen en rendement
In het verslagjaar is de toch al zeer lage korte rente verder gedaald tot zelfs een negatief niveau.
De lange rente is ondanks de relatief grote fluctuaties in 2015 min of meer stabiel gebleven. Een
en ander komt tot uitdrukking in de volgende grafiek, waarin het renteverloop van korte (Euribor 6-
maands) en langer rente (op basis van 10-jarige staatsleningen in het Eurogebied) in 2015 zijn
weergegeven.
Als gevolg van de verdere daling van de korte rente konden in 2015 maar zeer beperkt nieuwe
kasgeldleningen worden uitgezet (N.B. decentrale overheden krijgen momenteel zelfs 1- jaars
leningen geoffreerd tegen negatieve rentepercentages).
Ultimo 2015 bezit de MRDH en obligatieportefeuille van nominaal (=aflossingswaarde) € 64,6
miljoen. Het betreft acht fondsen, die in 2016 zullen worden afgelost. De aanwezige waarden per
31 december 2015 zijn gespecificeerd opgenomen in onderstaand overzicht.
                                                                                                     43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                 Jaar       Nominaal     Afgelost    Nominaal      Beurs-    Beurswaarde (Dis)agio  Afschrijvingen   (Dis)agio
Tegenpartij                          Rating* (laatste)     bedrag per       in      bedrag per   waarde per      per        per     en correcties      per
                                              aflossing    31-12-2014      2015     31-12-2015   31-12-2015 30-03-2016   31-12-2014     2015        31-12-2015
Bank Nederlandse Gemeenten AAA                  2015           5.000.000 5.000.000             -           -           -        827            827             -
Nederlandse Waterschapsbank AA                  2015           7.500.000 7.500.000             -           -           -      3.730          3.730             -
Kreditanstalt für Wiederaufbau AAA              2015           5.000.000 5.000.000             -           -           -     26.550         26.550             -
Wereldbank                             AAA      2015           5.112.920 5.112.920             -           -           -   115.250-       115.250-             -
RBS (covered)                          AAA      2015           5.000.000 5.000.000             -           -           -     13.293         13.293             -
Crédit Foncier (covered)               AAA      2016           7.500.000          -    7.500.000   7.509.000   7.500.000     20.885         19.903           982
INGBank N.V. (covered)                 AAA      2016           7.500.000          -    7.500.000   7.540.125   7.500.000     11.923         10.168         1.755
Europese Unie                          AA       2016           7.500.000          -    7.500.000   7.573.500   7.504.875     84.406         87.474-     171.880
Rabobank Nederland                     A**      2016          14.600.000          -  14.600.000   14.810.240 14.662.780    279.730        371.210        -91.480
Vlaamse Gemeenschap                    AA       2016           7.500.000          -    7.500.000   7.665.375   7.594.125     71.941         46.311        25.630
Europese Investeringsbank              AAA      2016           5.000.000          -    5.000.000   5.082.250   5.047.000      8.928          5.798         3.130
Swedbank Hypotek (covered)             AAA      2016           7.500.000          -    7.500.000   7.707.750   7.647.000     98.369         55.753        42.616
Rabobank Nederland                     AA       2015           7.000.000 7.000.000             -           -           -      6.991          6.991             -
Cades                                  AA       2015           5.000.000 5.000.000             -           -           -     25.916         25.916             -
Danske Bank (covered)                  AAA      2015           7.600.000 7.600.000             -           -           -     70.929         70.929             -
Bank Nederlandse Gemeenten AAA                  2016           7.500.000          -    7.500.000   7.616.250   7.576.500     20.486         12.421         8.065
TOTAAL-GENERAAL                                             111.812.920 47.212.920   64.600.000   65.504.490  65.032.280   629.655        467.077       162.578
* rating Standard & Poors volgens opgave Rabobank op 30 maart 2016
** rating AAvolgens Moody's en Fitch
In 2015 zijn de kasgeldleningen die per 1 januari 2015 door de stadsregio Rotterdam aan de
MRDH zijn overgedragen (nominaal € 280,5 miljoen), conform overeenkomst afgelost. Daarnaast
zijn twee nieuwe kasgeldleningen verstrekt (nominaal € 28 miljoen), waarvan één in 2015 is
afgelost. De nog openstaande lening is als volgt te specificeren:
                                              Lening                                                Rente
 Overheid                                     bedrag               Begindatum Einddatum %
 GR Harnaschpolder 15.000.000,00 30-03-2015 04-04-2016 0,08%
De MRDH had ultimo 2015 een belegd vermogen van € 452,5 miljoen. Dit kan als volgt worden
gespecificeerd:
Obligatieportefeuille                                                                              € 64,6 miljoen
Beleggingen BOR                                                                                    - 41,0 miljoen
Kasgeldleningen                                                                                    - 15,0 miljoen
Rekening-courant ’s Rijks schatkist                                                                - 324,8 miljoen
Banksaldi                                                                                          -       7,1 miljoen
                                                                                                   --------------------
Totaal                                                                                             € 452,5 miljoen
                                                                                                   ===========
Het gemiddelde bedrag aan belegde en liquide middelen bedroeg in 2015 € 454,35 miljoen,
waarover een bedrag van € 2,85 miljoen aan baten is gerealiseerd. Dat laat zich vertalen naar een
rendement van 0,63%.
Deze baten zijn uitsluitend te relateren aan de financiële positie van de Vervoersautoriteit. Om
praktische redenen zijn deze baten met uitzondering van het beleggingsresultaat van de
beleggingen BOR (die direct aan het BOR-fonds worden toegevoegd) toegerekend aan het
programma Verkeer.
Renterisicobeheer
Het renterisico dat de MRDH op de vlottende middelen loopt, kan worden getoetst aan de
renterisiconorm. Omdat de MRDH geen langlopende leningen heeft aangetrokken, is deze toetsing
niet relevant.
                                                                                                                                                              44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Kredietrisico
Het kredietrisico (ook wel debiteurenrisico genoemd) is het risico dat belegde en/of in bewaring
gegeven geldmiddelen, obligaties of leningen niet langer beschikbaar zijn en/of afgelost kunnen
worden omdat de wederpartij het geld niet (meer) heeft. Dit risico wordt uitgedrukt in een rating.
In het treasurystatuut 2015 en de relevante wet- en regelgeving zijn minimumeisen gesteld aan de
rating van de partijen, bij wie de MRDH haar liquide middelen inlegt dan wel belegt.
Voor alle beleggingen geldt rating A als ondergrens. Daarnaast moet de tegenpartij zijn gevestigd
in een lidstaat van de EU/EER (EER staat voor Europese Economische Ruimte: dat zijn alle EU-
landen aangevuld met Liechtenstein, Noorwegen en IJsland). Tevens dient dit land tenminste over
een AA-rating te beschikken. Tenslotte dient de rating door tenminste twee ratingbureaus te zijn
afgegeven. Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch zijn de drie meest gerenommeerde
ratingbureaus.
Uit het overzicht van de aanwezige waarden - zoals hiervoor opgenomen bij Renteontwikkeling,
uitzettingen en rendement - blijkt dat alle fondsen voldoen aan de gestelde minimumeisen. Voor
kasgeldleningen aan decentrale overheden geldt dezelfde rating als die van Nederland.
4.3 Algemene dekkingsmiddelen
In de begroting 2015 is een paragraaf algemene dekkingsmiddelen opgenomen waarin de
uitgangspunten voor de inwonerbijdrage aan het programma Economisch Vestigingsklimaat staan
beschreven. Het inwonertal op 1 januari van het jaar dat voorafgaat aan het jaar waarvoor de
bijdrage is verschuldigd, is uitgangspunt voor de berekening van de bijdrage per deelnemende
gemeente. In de begroting 2015 zijn de voorlopige aantallen inwoners van de 23 gemeenten, die
samen de MRDH vormen, bepaald op 2.274.698 inwoners. De definitieve aantallen per 1 januari
2014 bedroegen 2.273.830 inwoners. Op basis van die definitieve aantallen is de inwonerbijdrage
aan de gemeenten in rekening gebracht.
In onderstaand overzicht is de gerealiseerde inwonerbijdrage per gemeente weergegeven:
                                                                                                   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                       Aantal inwoners Bijdrage per Totaal inwonerbijdrage
Gemeente                 per 1-1-2014    inwoner              2015
Albrandswaard                     25.069        2,45                  61.419
Barendrecht                       47.377        2,45                 116.074
Brielle                           12.368        2,45                  30.302
Capelle aan den IJssel            66.178        2,45                 162.136
Delft                            100.046        2,45                 245.113
Den Haag                         508.940        2,45               1.246.903
Hellevoetsluis                    38.953        2,45                  95.435
Krimpen aan den IJssel            28.825        2,45                  70.621
Lansingerland                     57.122        2,45                 139.949
Leidschendam-Voorburg             73.356        2,45                 179.722
Maassluis                         32.080        2,45                  78.596
Midden-Delfland                   18.456        2,45                  45.217
Nissewaard                        88.873        2,45                 217.739
Pijnacker-Nootdorp                51.071        2,45                 125.124
Ridderkerk                        45.253        2,45                 110.870
Rijswijk                          47.634        2,45                 116.703
Rotterdam                        618.357        2,45               1.514.975
Schiedam                          76.450        2,45                 187.303
Vlaardingen                       70.981        2,45                 173.903
Wassenaar                         25.675        2,45                  62.904
Westland                         103.241        2,45                 252.940
Westvoorne                        13.964        2,45                  34.212
Zoetermeer                       123.561        2,45                 302.724
Totaal                         2.273.830                           5.570.884
                                                                             46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>4.4 Verbonden partijen
Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de MRDH een
bestuurlijk én een financieel belang heeft. Het kan gaan om gemeenschappelijke regelingen
(publiekrechtelijke organisatie), deelnemingen (vennootschappen), stichtingen en verenigingen
(privaatrechtelijke organisaties).
Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Er
is sprake van een financieel belang als de MRDH:
● een ter beschikking gesteld bedrag niet kan verhalen indien de verbonden partij failliet gaat;
● aansprakelijk kan worden gesteld door derden, als de verbonden partij haar verplichtingen niet
nakomt.
Een partij die jaarlijks een subsidie ontvangt, waaraan geen andere financiële verplichtingen met
een juridische afdwingbaarheid door derden verbonden zijn, is geen verbonden partij.
Verbonden partijen voeren meestal taken uit met een groot publiek belang. Ze leveren een forse
bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen.
In het geval van de MRDH is er één verbonden partij: de Verkeersonderneming, waarvan
hieronder in tabelvorm de belangrijkste bestuurlijke en financiële gegevens opgenomen zijn.
Naam                                De Verkeersonderneming
Vestigingsplaats                    Rotterdam
Visie                               Bereikbaarheid van het Rotterdamse havengebied verbeteren en
                                    tijdens de ombouw van de A15 garanderen door een combinatie
                                    van mobiliteits- en verkeersmanagement. Daarnaast verricht de
                                    Verkeersonderneming het programmamanagement van Beter
                                    Benutten 1 en Beter Benutten vervolg en zorgt zij voor uitvoering
                                    van de vraagbeïnvloedingsprojecten.
Openbaar behartigd belang           Bereikbaarheid van de regio Rotterdam, inclusief het
                                    havengebied.
Deelnemende partijen                De Verkeersonderneming wordt aangestuurd door de Stuurgroep
                                    en bijgestaan door de Raad van Advies.
                                    De Stuurgroep bestaat uit Rijkswaterstaat/IenM, het Havenbedrijf
                                    Rotterdam, de MRDH en de gemeente Rotterdam.
                                    De Raad van Advies wordt op dit moment gevormd door
                                    Deltalinqs, TLN, EVO, VNO/NCW, MKB, Nissewaard, de
                                    gemeente Capelle aan den IJssel, de gemeente Krimpen aan
                                    den IJssel, de provincie Zuid-Holland en de RET.
Rechtsvorm                          Stichting
Bestuurlijk belang                  (Vice-)voorzitter Bestuurscommissie MRDH is lid van de
                                    Stuurgroep.
Financieel belang                   Een jaarlijkse bijdrage in de exploitatiekosten ad € 209.000 plus
                                    de bekostiging van één formatieplaats (€ 105.000). Deze bijdrage
                                    is onderdeel van de programmabegroting Verkeer.
Eigen vermogen                      Per 31-12-2014: € 230.687
Vreemd vermogen                     Per 31-12-2014: € 1.364.438
Financieel resultaat                Over 2014: - € 9.774
                                                                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Risico’s                           -
beleidsvoornemens                  Vanwege het verlengen van het programma Beter Benutten is de
                                   samenwerkingsovereenkomst in 2015 eveneens verlengd. In
                                   2017 wordt het programma Beter Benutten Vervolg regio
                                   Rotterdam door De Verkeersonderneming uitgevoerd in
                                   samenwerking met betrokken gemeenten, de MRDH,
                                   Havenbedrijf Rotterdam, ministerie IenM/Rijkswaterstaat en
                                   provincie Zuid-Holland.
Programma en activiteit            Programma Verkeer
Het risico bestaat dat de Verkeersonderneming verplichtingen aangaat buiten het kader van de
vastgestelde begroting en daarmee dus boven het bedrag van de inbreng van de deelnemers.
Dit risico wordt beperkt doordat in de statuten is opgenomen dat de bestuurder in specifieke
gevallen goedkeuring van de raad van toezicht en de deelnemers van de stuurgroep nodig heeft,
bijvoorbeeld waar het overeenkomsten of investeringen betreft die het daarvoor in de jaarbegroting
vastgestelde bedrag te boven gaan.
4.5 Weerstandsvermogen en risico’s
Het begrip ‘weerstandsvermogen’
Het financieel weerstandsvermogen van de MRDH is het vermogen om niet-structurele financiële
risico’s op te vangen zonder dat de uitvoering van de taken in het gedrang komt. Het
weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de bekende risico’s waarvoor
geen afdoende stuur- en beheersmaatregelen kunnen worden getroffen of waarvoor geen
voorzieningen bestaan.
Risico’s
De mogelijke maatregelen om de risico’s te beheersen en/of financieel te dekken zijn:
● risico’s onder controle houden door stuur- en beheersmaatregelen (bijvoorbeeld door het
afsluiten van verzekeringen of het aanscherpen van de regelgeving);
● risico’s kunnen financieel worden afgedekt door het instellen van voorzieningen voor risico’s die
kunnen worden gekwantificeerd en het instellen van een weerstandsvermogen voor risico’s die niet
financieel kunnen worden gekwantificeerd.
Normale bedrijfsrisico’s doen zich regelmatig voor en deze zijn daarom vrij goed meetbaar.
Hierdoor kunnen ze worden gedekt door ofwel beheersmaatregelen ofwel het afsluiten van
verzekeringen. Het gaat dan bijvoorbeeld om brand, wateroverlast en uitval van ICT.
De risico’s die samenhangen met de strategische agenda Economisch Vestigingsklimaat kunnen
alleen met eigen weerstandscapaciteit van de MRDH worden afgedekt
De risico’s die samenhangen met de activiteiten voor verkeer en vervoer worden allereerst
opgevangen met een risicobuffer die binnen alle projecten wordt aangehouden. Wanneer deze
risicobuffer niet afdoende is, worden de BDU-gelden aangesproken. Dit heeft tot gevolg dat andere
bestedingen ten laste van de BDU-gelden lager worden en/of vertragen;
Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa) geeft inzicht in de jaarlijkse stand van zaken
van de infrastructurele projecten, de uitgaven aan de OV-concessies en de apparaatskosten. Er
zal een doorkijk gegeven worden naar de komende tien jaar. Aan het einde van deze tien jaar zal
het saldo van de inkomsten en de uitgaven nul of positief moeten zijn. Door de jaren heen kan er
sprake zijn van een overplanning. Daardoor kan het saldo in enig jaar onder nul dalen. Dit is
toegestaan, maar altijd met de restrictie dat er aan het einde van de tienjaarsperiode weer een
positief saldo ontstaat.
                                                                                                   48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Overplanning houdt in dat er in de planning rekening mee wordt gehouden dat er meer projecten
gepland worden in enig jaar dan er BDU-geld beschikbaar is. De praktijk leert dat gemeenten vaak
optimistisch plannen. De werkelijke bestedingen ijlen dan soms een paar jaar na. Ter illustratie: in
het IPVa 2016 werd verwacht dat de stand van het BDU-fonds in 2016 ruim € 11 miljoen positief
zou bedragen. In het IPVa 2017 wordt voor 2016 een overschot van € 136 miljoen geraamd.
Omdat deze optimistische planning zich elk jaar voordoet, is vanwege de voortgang in projecten
door het Algemeen Bestuur in de constituerende vergadering besloten dat er sprake mag zijn van
overplanning.
Er mag daarnaast sprake zijn van overbesteding. Er is een verschil tussen overplanning en
overbesteding. Overbesteding houdt in dat de werkelijke bestedingen tot een negatief saldo van de
BDU-fondsen kunnen leiden, dat wil zeggen dat er meer geld wordt uitgegeven dan er beschikbaar
is in de BDU-fondsen. Overbesteding zal waarschijnlijk in 2017 aan de orde zijn.
Audit weerstandsvermogen en risico’s
In 2015 is door Concern Auditing Rotterdam een audit uitgevoerd om de risico’s die de MRDH
loopt te inventariseren en de weerstandscapaciteit te bepalen. Dit naar aanleiding van
opmerkingen uit de gemeenten over de paragraaf weerstandsvermogen van de concept begroting
2016. In augustus 2015 is Concern Auditing Rotterdam gestart met de inventarisatie van de
risico’s. Dit heeft geleid tot de adviesnota Opportunity management MRDH (Kansen en Risico’s) &
Weerstandsvermogen. Deloitte heeft op basis van de uitkomsten van deze inventarisatie een
vertaling gemaakt naar financiële risico’s en een advies uitgebracht over mogelijke
beheersmaatregelen en de benodigde omvang van de weerstandscapaciteit. Dit heeft geleid tot
een Financiële risicoanalyse.
In de Financiële risicoanalyse is het risico bepaald dat een gemeente niet kan voldoen aan haar
verplichte bijdrage aan Economisch Vestigingsklimaat. Bij het eventueel wegvallen van een deel
van de inwonerbijdragen is een weerstandscapaciteit van € 100.000 nodig om het dekkingstekort
op de (vaste) apparaatskosten op te vangen. In bovengenoemd audittraject is bepaald dat dit
risico eenmaal per vier jaar (collegeperiode) voor kan komen en dat voor het opvangen daarvan
1/23 deel van € 2,29 miljoen euro benodigd is. Dit komt neer op een bedrag van circa € 100.000,
dat iedere vier jaar benodigd zou zijn.
In de Financiële risicoanalyse wordt geconcludeerd dat binnen de Vervoersautoriteit eventuele
tekorten in een toekomstig jaar kunnen worden opgevangen. Het Investeringsprogramma
Vervoersautoriteit mag een overplanning hebben, mits een negatief saldo binnen tien jaar is
gereduceerd tot nul.
Het algemeen bestuur heeft op 9 december 2015 besloten dat:
     • De adviesnota Opportunity management MRDH (Kansen en Risico’s) &
         Weerstandsvermogen, Concern Auditing Rotterdam (de Adviesnota) als basis wordt
         gebruikt voor de Beleidsnota risicomanagement en weerstandsvermogen MRDH en dat
         deze beleidsnota uiterlijk ultimo 2016 in het algemeen bestuur wordt behandeld;
     • De in de Adviesnota opgenomen adviezen, voor zover relevant, hun plek krijgen in de
         paragraaf weerstandsvermogen en risico’s van de MRDH-jaarrekening en begroting, voor
         de eerste maal in de ontwerpjaarrekening 2015 en ontwerpbegroting 2017;
     • De in de Adviesnota opgenomen doelstellingen inzake Opportunity management MRDH
         verder worden uitgewerkt in de ontwerpbeleidsnota Risicomanagement en
         weerstandsvermogen MRDH;
     • In de ontwerpbeleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen MRDH de mate,
         waarin de MRDH bereid is risico’s en kansen te nemen, wordt opgenomen;
     • Bij de jaarrekening 2015 de in de Financiële risicoanalyse berekende benodigde
         weerstandscapaciteit wordt gevormd, te weten € 100.000 voor de eerste vier jaar.
                                                                                                    49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Conform een in 2015 doorgevoerde wijziging in het BBV moet er een aantal financiële kengetallen
in deze paragraaf worden opgenomen.
Deze kengetallen zijn:
             1a    netto schuldquote                                                               257%
             1b    netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen                    257%
             2     solvabiliteitsratio                                                             0,4%
             3     grondexploitatie                                                                n.v.t.
             4     structurele exploitatieruimte                                                   0,0%
             5     belastingcapaciteit                                                             n.v.t.
De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn voor de MRDH niet van toepassing.
4.6 Onderhoud kapitaalgoederen
Grond
Het Stadsgewest Haaglanden heeft in het verleden diverse percelen grond in eigendom verkregen
dan wel een recht van opstal daarop gevestigd ten behoeve van de aanleg van tramlijnen. Deze
zijn per 1 januari 2015 aan de MRDH in eigendom overgedragen. Volgens een actuele
kadasteropgave gaat het daarbij om de volgende percelen:
 Pe rcee l       a dres                                        e ige na a r      ge re chtigde Omschrijving
 Rijswijk A 3914 Burgemeester Elsenlaan                        Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk D 8010 Burgemeester Elsenlaan/Van Vredenburchweg 77B Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) bedrijvigheid (nutsvoorziening)
 Rijswijk D 8011 Burgemeester Elsenlaan                        Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk D 8015 Sir W inston Churchilllaan                    Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk D 8038 Sir W inston Churchilllaan                    MRDH              geen          wegen
 Rijswijk G 2984 Limpqergstraat/Limpergstraat 11               Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) bedrijvigheid (nutsvoorziening)
 Rijswijk G 2985 Burgemeester Elsenlaan                        Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk G 2989 Veraartlaan/Visseringlaan                     Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk G 2994 Visseringlaan/Volmerlaan                      Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk G 2999 Volmerlaan                                    Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk G 3001 Sir W inston Churchilllaan                    Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk G 3002 Lange Kleiweg/Lange Kleiweg 2A                Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) bedrijvigheid (nutsvoorziening)
 Rijswijk G 3050 Sir W inston Churchilllaan                    MRDH              geen          wegen
 Rijswijk G 3054 Sir W inston Churchilllaan                    MRDH              geen          wegen
 Rijswijk I 2128 Prinses Beatrixlaan                           Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk I 2131 W eidedreef                                   Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk I 2134 Florence Nightingalestraat                    Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
 Rijswijk I 2137 Eikelenburglaan/Eikelenburglaan 4             Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) bedrijvigheid (nutsvoorziening)
 Rijswijk I 2139 Eikelenburglaan                               Gemeente Rijswijk MRDH (opstal) wegen
Genoemde percelen en/of het daarop gevestigde recht van opstal zijn per 1 januari 2015 om niet
overgedragen aan de MRDH. Er zijn geen financiële verplichtingen ten aanzien van de gronden.
Kantoorinventaris, communicatie- en ICT-voorzieningen
De bestaande kantoorvoorzieningen zijn om niet overgenomen van het Stadsgewest Haaglanden.
In 2015 zijn geen nieuwe investeringen gedaan.
Oplaadapparatuur OV-chipkaart
Sinds 1 november 2010 kunnen reizigers bij de HTM een chipkaart gebruiken voor het reizen met
het openbaar vervoer. Bij Veolia en RET was dit al eerder het geval. Hiervoor zijn trams en bussen
voorzien van kaartlezers. Om de in omloop zijnde OV-chipkaarten op te waarderen bestaan
diverse mogelijkheden. Een daarvan is het opladen via zogenaamde Afhaal- en Verkoopmachines
(AVM’s).
                                                                                                                               50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>In 2010 en 2011 heeft het Stadsgewest Haaglanden in totaal 100 machines met randapparatuur
aangeschaft en deze bij wederverkopers in de regio geplaatst. De apparaten zijn door het
Stadsgewest Haaglanden per 1 januari 2015 voor de boekwaarde verkocht aan de MRDH. Ultimo
2015 is deze apparatuur geheel afgeschreven.
De MRDH is zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van de oplaadapparatuur. Er is daarvoor
een contract afgesloten met CCV.
Haltevoorzieningen
In maart 2014 heeft het Stadsgewest Haaglanden een overeenkomst met de gemeente Den Haag
gesloten voor de aanleg en het onderhoud van haltevoorzieningen in de gemeente Den Haag.
Daarin is vastgelegd, dat alle bestaande en nieuwe haltevoorzieningen (de zgn. abri’s) voor een
periode van 15 jaar aan het Stadsgewest Haaglanden in economisch eigendom zijn overgedragen.
Per 1 januari 2015 zijn deze rechten onverkort overgedragen aan de MRDH. Alle investeringen en
het beheer en onderhoud ter zake zijn voor rekening van de MRDH. Deze kosten worden geheel
gefinancierd door reclameopbrengsten, waartoe de MRDH in 2014 een aanbesteding heeft
gedaan. In de loop van 2016 zullen beheer en onderhoud van de abri’s aan de HTM worden
overgedragen.
De boekwaarde van de haltevoorzieningen per 31 december 2015 bedraagt € 7.712.582.
                                                                                                51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>4.7 Staat van reserves en fondsen
 Omschrijving                   Balans      Dotatie   Onttrekking    Saldo      Voorstel     Balans
                              01-01-2015     2015        2015      31-12-2015  dotatie 2015 31-12-2015
MRDH
Reserve weerstandsvermogen EV           0     100.000            0     100.000            0       100.000
Egalisatiereserve EV                    0      20.000            0      20.000    2.367.228     2.387.228
Subtotaal reserves                      0     120.000            0     120.000    2.367.228     2.487.228
Regio Rotterdam
BDU                           400.629.029 257.079.787  295.730.848 361.977.968            0   361.977.968
Regio Haaglanden
BOR-fonds                      80.981.649     359.839   23.034.430  58.307.058            0    58.307.058
Mobiliteitsfonds              114.051.919 226.985.068  207.033.031 134.003.956            0   134.003.956
Subtotaal fondsen             595.662.597 484.424.694  525.798.310 554.288.981            0   554.288.981
TOTAAL-GENERAAL               595.662.597 484.544.694  525.798.310 554.408.981    2.367.228   556.776.210
                                                                                                        52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5 Balans 2015
                 ACTIVA              31-12-2015     01-01-2015                           PASSIVA                      31-12-2015    01-01-2015
Vaste activa                                                      Vaste passiva
Materiële vaste activa                    7.712.582             0 Eigen vermogen                                          2.487.228             0
Machines en installaties                  7.712.582             0 Reserve weerstandsvermogen EV                             100.000             0
                                                                  Egalisatiereserve programma EV                             20.000             0
Immateriële vaste activa                    162.578       629.655 Resultaat boekjaar na geaccordeerde reservemutaties     2.367.228             0
Disagio op effecten                         162.578       629.655
                                                                  Passiva met een rentetypische
Financiële vaste activa                105.649.642    170.539.161 looptijd van één jaar of langer                         1.078.312             0
Effecten                                64.600.000    111.812.920 Garantiesom abri's                                      1.078.312             0
Beleggingen BOR                         41.049.642     58.726.241
Totaal vaste activa                    113.524.802    171.168.816 Totaal vaste passiva                                    3.565.540             0
Vlottende activa                                                  Vlottende passiva
Voorraden                                 1.000.000             0 Netto vlottende schuld met een rentetypische           46.105.279             0
Aardgasbussen                             1.000.000             0 Crediteuren                                            45.359.313             0
                                                                  Belastingen                                               745.966             0
Uitzettingen met een rentetypische     376.987.319    306.551.418
looptijd korter dan één jaar
Kasgeldleningen decentrale overheden    15.000.000    280.500.000 Overlopende passiva                                   586.917.584  631.240.222
Rekening-courant 's Rijks schatkist    324.820.335              0 Fondsen                                               554.288.982  595.662.597
Debiteuren                                3.014.598       150.571 Te betalen kosten                                      32.367.285   32.494.113
Belastingen                             34.152.386     25.900.846 Vooruitontvangen bedragen                                 261.317     3.083.512
Overlopende activa                     143.118.309    148.347.489
Nog te ontvangen bedragen              127.677.745     63.327.476
Vooruitbetaalde kosten                  15.440.563     85.020.013
Liquide middelen                          1.957.973     5.172.500
Banksaldi                                 1.957.973     5.172.500
Totaal vlottende activa                523.063.601    460.071.406 Totaal vlottende passiva                              633.022.863  631.240.222
Totaal                                 636.588.403    631.240.222 Totaal                                                636.588.403  631.240.222
                                                                                                                                               53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6 Programmarekening
Programmarekening                                  Realisatie      Verschil     Gewijzigde   Primaire
                                                                  gewijzigde    begroting    begroting
                                                                 begroting en
                                                     2015       realisatie 2015    2015        2015
Lasten
Programma 1 - Verkeer                               82.639.417     -30.979.783   113.619.200  175.087.300
Programma 2 - Openbaar Vervoer                     467.934.573     -81.355.327   549.289.900  418.398.400
Programma 3 - Economisch Vestigingsklimaat           3.113.463       -2.469.337    5.582.800    5.573.000
Programma 4 - Samenwerkingsverbanden                 2.289.518         -248.782    2.538.300            0
Totaal lasten                                      555.976.971    -115.053.229   671.030.200  599.058.700
Baten
Bijdragen regiogemeenten                             5.600.691           27.691    5.573.000    5.573.000
Bijdragen samenwerkingsverbanden                     2.289.518         -248.782    2.538.300            0
Onttrekking aan fondsen                            525.798.310    -132.110.790   657.909.100  593.485.700
Rente                                                2.492.561        2.492.561            0            0
Overige baten                                       22.283.119      17.253.319     5.029.800            0
Totaal baten                                       558.464.199    -112.586.001   671.050.200  599.058.700
Resultaat vóór bestemming                            2.487.228        2.467.228       20.000            0
Toevoeging aan egalisatiereserve:
structureel                                                   0               0            0            0
incidenteel geaccordeerd bij bestuursrapportage          20.000               0       20.000            0
incidenteel nog te accorderen                        2.367.228        2.367.228            0            0
Toevoeging aan algemene reserve:
structureel                                                   0               0            0            0
incidenteel geaccordeerd t.b.v. weerstandsvermogen     100.000          100.000            0            0
Saldo na bestemming                                           0               0            0            0
                                                                                                        54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 7 Toelichtingen
7.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
Algemeen
De opstelling van de jaarrekening vereist dat het management oordelen vormt, alsmede
schattingen en veronderstellingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen
en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen, alsmede van de baten en lasten. De
daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en
onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld.
Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien
en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft.
Waarderingsgrondslagen
De jaarrekening is overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording provincies en
gemeenten (BBV) opgesteld.
Vergelijkende cijfers
Vanwege het feit dat 2015 het eerste jaar van de MRDH is zijn er behoudens de
overdrachtsbalansen vanuit de voormalige stadsregio’s geen vergelijkende cijfers van het vorige
boekjaar opgenomen.
Vaste activa
• als immateriële vaste activa is het (dis)agio met betrekking tot de effecten (obligaties)
     opgenomen.
• de materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs, verminderd met de
     cumulatieve afschrijvingen. Voor de metropoolregio is alleen sprake van activa met een
     economisch nut. De afschrijvingen zijn lineair berekend en gerelateerd aan de verwachte
     economische levensduur met inachtneming van een eventuele restwaarde.
• Financiële vaste activa: de effecten (obligaties) zijn opgenomen tegen nominale (de verwachte
     aflossingswaarde) en de beleggingen BOR tegen de marktwaarde per balansdatum.
Vorderingen en overlopende activa
De vorderingen, liquide middelen en overlopende posten zijn gewaardeerd tegen nominale
waarde.
Vaste schulden en overlopende passiva
De vaste schulden zijn gewaardeerd tegen nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen.
De overlopende passiva zijn ook gewaardeerd tegen nominale waarde.
Eigen vermogen
Bestemmingsreserves en resultaat zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.
Resultaatbepaling
Ontvangsten en uitgaven worden ten gunste c.q. ten laste gebracht van het jaar waarin de
prestatie is geleverd. Subsidieverstrekkingen worden als volgt verantwoord:
- exploitatiesubsidies worden verantwoord in het jaar waarop ze betrekking hebben;
- bij projectsubsidies wordt de voorschotbetaling verantwoord in het jaar van betaling en de
eindafrekening in het jaar van de beschikking.
Renten worden toegerekend aan het jaar waarin deze zijn opgebouwd.
Ten behoeve van de gemeenschappelijke kosten zoals opleidingen, huisvesting, automatisering,
financiën, communicatie en archief wordt in de begroting een kostenverdeling gemaakt op basis
                                                                                                55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>van sleutels. Namelijk op basis van verwerkte facturen voor financiën en op basis van personen
voor de overige kosten. In de jaarrekening worden de gemaakte kosten zo veel mogelijk
verantwoord op de desbetreffende functie. Zo worden de studiekosten van de deelnemers geboekt
op het programma waar die medewerker werkzaamheden verricht. Bovendien worden de
gemeenschappelijke kosten toegerekend op basis van de in de begroting gehanteerde sleutels. Dit
kan leiden tot over- en onderschrijdingen op een programma. Deze (technische) verschillen
worden niet nader in de analyse verklaard.
7.2 Toelichting op de balans
Materiële vaste activa
machines en installaties                                                 €       7.712.582
Apparatuur chipkaart
Sinds 1 november 2010 kunnen reizigers bij de HTM een chipkaart gebruiken voor het reizen met
het openbaar vervoer. Bij Veolia en RET was dit al eerder het geval. Hiervoor zijn trams en bussen
voorzien van kaartlezers. Om de in omloop zijnde OV-chipkaarten op te waarderen bestaan
diverse mogelijkheden. Een daarvan is het opladen via zogenaamde Afhaal- en Verkoopmachines
(AVM’s). Eind 2010 heeft het Stadsgewest Haaglanden in totaal 100 machines met randapparatuur
aangeschaft en deze bij wederverkopers in de regio geplaatst. De apparaten zijn door het
Stadsgewest Haaglanden per 1 januari 2015 verkocht aan de MRDH. Ultimo 2015 is deze
apparatuur geheel afgeschreven (conform bestendige gedragslijn bij Stadsgewest Haaglanden).
De MRDH is tot en met 2016 zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van de oplaadapparatuur
en wordt daarna ondergebracht bij de HTM rail concessie.
Boekwaarde per 1 januari 2015                             €                   0
Aanschaf 2015 (100 machines)                              €              115.522
Afschrijving 2015                                         €              115.522 -
Boekwaarde per 31 december 2015                           €                    0
Haltevoorzieningen
In maart 2014 heeft het Stadsgewest Haaglanden een overeenkomst met de gemeente Den Haag
gesloten voor de aanleg en het onderhoud van haltevoorzieningen in de gemeente Den Haag.
Daarin is vastgelegd, dat alle bestaande en nieuwe haltevoorzieningen (de zgn. abri’s) voor een
periode van 15 jaar aan het Stadsgewest Haaglanden in economisch eigendom zijn overgedragen.
Per 1 januari 2015 zijn deze rechten onverkort overgedragen aan de MRDH. Alle investeringen en
het beheer en onderhoud ter zake zijn voor rekening van de MRDH. Deze kosten worden geheel
gefinancierd door reclameopbrengsten, waartoe de MRDH zelfstandig een contract heeft
aanbesteed. In de loop van 2016 zullen beheer en onderhoud van de abri’s aan de HTM worden
overgedragen.
Boekwaarde per 1 januari 2015                             €                   0
Investeringen 2014 en 2015                                €           8.591.324
Afschrijving 2015                                         €             878.742 -
Boekwaarde per 31 december 2015                           €           7.712.582
De hoogte van de berekende afschrijving wordt naast het feit dat het leeuwendeel van de
investeringen pas in 2015 is gedaan, vooral bepaald door het exploitatiesaldo van deze
voorzieningen (de in 2015 gerealiseerde reclameopbrengsten minus het met de gemeente Den
Haag overeengekomen aandeel daarin en de gemaakte kosten).
                                                                                                 56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Omdat dit project en de daaraan toe te rekenen jaarlijkse exploitatiekosten geheel uit de hiervoor
genoemde reclameopbrengsten moeten worden betaald en de beperkte looptijd van de daartoe
met een externe marktpartij gesloten overeenkomst, zullen de investeringen in een periode van
maximaal vijf jaar worden afgeschreven.
Immateriële vaste activa
Disagio op effecten                                                        €          162.578
Het saldo voor (dis)agio op de obligatieportefeuille is per 31-12-2015 berekend op een bedrag van
€ 162.578. Dit actief is door de stadsregio Rotterdam per 1 januari 2015 overgedragen aan de
MRDH. Een overzicht hiervan is opgenomen in de paragraaf Financiering.
Financiële vaste activa
Effecten                                                                   €       64.600.000
De effectenportefeuille bestaat ultimo 2015 uit een pakket obligaties van nominaal € 64,6 miljoen. De
beurswaarde per 31 december 2015 bedraagt € 65,5 miljoen en de naar 30 maart 2016
geëxtrapoleerde beurswaarde bedraagt € 65,0 miljoen. Voor een nadere toelichting op en een
overzicht van deze beleggingen wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.
Beleggingen BOR                                                            €        41.049.642
In 2003 heeft het Stadsgewest Haaglanden de belegging van de gelden van het BOR-fonds aan
BNG Vermogensbeheer (BVB) opgedragen en zijn deze middelen in een beleggingsfonds
ondergebracht. Dit beleggingsfonds is door het Stadsgewest Haaglanden per 1 januari 2015
overgedragen aan de MRDH.
Opbrengsten worden direct weer belegd en komen conform de geldende afspraken direct ten goede
aan het BOR-fonds. De opnames uit het fonds corresponderen met de feitelijke bestedingen en de
resterende looptijd van het BOR-fonds.
De waardering van de beleggingen door de erkende rating-bureaus was op balansdatum AAA (triple A)
en AA (double A).
Belegging BNG Vermogensbeheer:
Saldo per 1 januari 2015                                     €          58.726.241
Opnames                                                      €          18.036.438
                                                             €          40.689.803
Beleggingsresultaat                                          €             359.839
Boekwaarde per 31 december 2015                              €          41.049.642
                                                                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Voorraden
Aardgasbussen                                                             €        1.000.000
De concessie voor het personenvervoer in de gemeente Den Haag is gegund aan HTMbuzz.
Daarvoor werden de stadsbussen van HTM in december 2012 (door)geleverd via het Stadsgewest
Haaglanden aan HTMbuzz. Ten gevolge van de door het Rijk opgelegde bezuinigingen op het
openbaar vervoer is de dienstregeling aangepast. Hierdoor waren 20 bussen minder nodig. Deze
bussen waren eigendom van het Stadsgewest Haaglanden. In 2014 zijn 10 bussen door het
Stadsgewest verkocht en per 1 januari 2015 zijn 10 bussen overgedragen aan de MRDH. Getracht
wordt de bussen aan andere OV-bedrijven te verkopen.
Boekwaarde per 1 januari 2015                              €                      0
Aanschaf 2015           (10 bussen)                        €             1.630.000
Afschrijving 2015                                          €               630.000 -
Boekwaarde per 31 december 2015                            €             1.000.000
De boekwaarde van de bussen is in 2015 aangepast aan de actuele geschatte marktwaarde. De
afschrijving wordt gefinancierd uit de BDU-middelen.
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Kasgeldleningen decentrale overheden                                      €        15.000.000
De verstrekte kasgeldleningen zijn verstrekt aan andere overheidsorganisaties en terugbetaling
ervan vindt na balansdatum plaats. Een overzicht daarvan is opgenomen in de paragraaf
Financiering.
Rekening-courant ’s Rijks schatkist                                       €      324.820.335
Dit betreft het saldo dat verplicht aangehouden dient te worden bij het Ministerie van BZK.
Deze liquide middelen staan ter vrije beschikking van Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
Benutting drempelbedrag schatkistbankieren is weergegeven in de hiernavolgende tabel.
                                                                                               58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
                                                           Verslagjaar
(1)                   Drempelbedrag                                3948,117472
                                                           Kwartaal 1            Kwartaal 2       Kwartaal 3       Kwartaal 4
                      Kwartaalcijfer op dagbasis
(2)                   buiten 's Rijks schatkist                        53.889            2.850            1.632            2.307
                      aangehouden middelen
                      Ruimte onder het
(3a) = (1) > (2)                                                            -            1.098            2.316            1.641
                      drempelbedrag
                      Overschrijding van het
(3b) = (2) > (1)                                                       49.941                -                -                -
                      drempelbedrag
(1) Berekening drempelbedrag
                                                           Verslagjaar
(4a)                  Begrotingstotaal verslagjaar                    599.059
                      Het deel van het
(4b)                  begrotingstotaal dat kleiner of                 500.000
                      gelijk is aan € 500 miljoen
                      Het deel van het
(4c)                  begrotingstotaal dat de € 500                    99.059
                      miljoen te boven gaat
(1) = (4b)*0,0075 +
(4c)*0,002 met een
                      Drempelbedrag                                3948,117472
minimum van
€250.000
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
                                                           Kwartaal 1            Kwartaal 2       Kwartaal 3       Kwartaal 4
                      Som van de per dag buiten 's
                      Rijks schatkist aangehouden
(5a)                                                                4.849.993         259.345          150.144          212.214
                      middelen (negatieve bedragen
                      tellen als nihil)
(5b)                  Dagen in het kwartaal                                   90               91               92               92
                      Kwartaalcijfer op dagbasis
(2) - (5a) / (5b)     buiten 's Rijks schatkist                        53.889            2.850            1.632            2.307
                      aangehouden middelen
                                                                                                                                    59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Debiteuren                                                                 €       3.014.598
Het saldo van de debiteuren kan als volgt worden gespecificeerd:
Gemeenten:            € 356.525
Rijk:                 € 161.539
Overig:               € 2.496.534
In het saldo debiteuren hoeft geen voorziening voor dubieuze posten te worden opgenomen.
Belastingen                                                                €       34.152.386
De BTW/BCF - afrekening over 2015 vindt in 2016 plaats op basis van de afwikkeling van de
aangiften 2015, die conform de richtlijnen per kwartaal (BTW) of per jaar (BCF) in 2015 en januari
2016 zijn ingediend. Het grootste aandeel hierin ligt in de aangifte 2015 voor het BTW-
compensatiefonds.
Overlopende activa
Nog te ontvangen opbrengsten                                               €      127.677.745
Hierin zijn onder meer begrepen diverse afrekeningen met en vorderingen op de stadsregio
Rotterdam (€ 107.553.130) en het Stadsgewest Haaglanden (€ 10.260.119), een post van
€ 1.620.573 in verband met afrekeningen van diverse OV bedrijven en de nog te ontvangen
bijdragen van de gemeenten voor de concessie regiotaxi 2015 (een bedrag van € 1.410.365).
Vooruitbetaalde kosten                                                     €      15.440.563
De grootste post is een bedrag van € 15.000.000 als storting in het Werelds Netwerk aan Zee
fonds van de gemeente Den Haag als reservering voor de verbreding van raillijn 1.
Liquide middelen
Banksaldi                                                                  €      1.957.973
Betreft de lopende rekening bij de Bank Nederlandse Gemeenten.
Eigen vermogen
Reserve Weerstandsvermogen Economisch Vestigingsklimaat                    €        100.000
De reserve Weerstandsvermogen Economisch Vestigingsklimaat bedraagt € 100.000 en is
uitsluitend bestemd voor de dekking van bedrijfsrisico’s van het programma Economisch
Vestigingsklimaat (weerstandscapaciteit). De reserve is gevormd naar aanleiding van het besluit
van het algemeen van 9 december 2015.
Het verloop op deze post is als volgt:
Saldo per 1 januari 2015                                        €          0
Toevoeging i.v.m. weerstandscapaciteit                          €     100.000
Saldo 31 december 2015                                          €     100.000
                                                                                                 60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat                            €        20.000
Middels de in de 1e bestuursrapportage 2015 opgenomen begrotingswijziging heeft het algemeen
bestuur ingestemd met het voorstel om een bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch
Vestigingsklimaat in te stellen. De instelling van die bestemmingsreserve heeft twee redenen:
    • omdat in het begrotingsjaar gestarte projecten niet altijd eindigen op 31 december van dat
        jaar. De doorloop en daarmee samenhangende kosten kunnen voor bepaalde grote
        projecten een onevenredig beslag op de begroting voor het volgende jaar leggen;
    • omdat het niet opportuun is om relatief geringe begrotingsoverschotten af te rekenen met
        23 gemeenten.
Het verloop op deze post is als volgt:
Saldo per 1 januari 2015                                        €        0
Toevoeging 2015                                                 €   20.000
Saldo 31 december 2015                                          €   20.000
Resultaat boekjaar na geaccordeerde reservemutaties                       €    2.367.228
Het resultaat is het saldo van de resultaten op de diverse programma’s, zie hiervoor de
recapitulatiestaat in hoofdstuk 6 van deze jaarrekening.
Het jaar wordt afgesloten met een nog te bestemmen voordelig resultaat na geaccordeerde
reservemutaties van € 2.367.228.
Voorgesteld wordt om dit bedrag ten gunste te brengen van de bij de begrotingswijziging van 2015
ingestelde bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat ter dekking van
reeds in 2015 aangegane verplichtingen, voornamelijk aan gemeenten voor het uitvoeren van
projecten op grond van de Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat.
Passiva met een rentetypische looptijd korten dan één jaar
Garantiesom abri’s                                                        €      1.078.312
De exploitatie van de reclamevitrines in de haltevoorzieningen is belegd bij een derden partij waar
een overeenkomst mee is afgesloten. In de overeenkomst tussen de Concessiehouder (Exterion)
en Concessieverlener (MRDH) is opgenomen dat de Concessiehouder bij aanvang van de
overeenkomst verplicht is een bedrag gelijk aan drie maanden concessieafdracht gebaseerd op
het aantal beschikbare reclamevitrines als garantie te betalen aan de Concessieverlener. Na
afloop van de overeenkomst (5-jarig) wordt dit bedrag door de Concessieverlener teruggestort.
Netto vlottende schuld met een rentetypische looptijd korter dan een jaar
Crediteuren                                                               €     45.359.313
De post crediteuren kan als volgt worden gespecificeerd:
 Crediteuren gemeenten                       €     31.194.375
 Overige publiekrechtelijke lichamen         €      2.833.289
 Overige crediteuren                         €     11.331.649
 Totaal crediteuren                          €     45.359.313
De post crediteuren loopt gedurende het boekjaar 2016 in zijn geheel af.
                                                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Belastingen                                                                     € 745.966
De post belastingen bevat de nog te betalen loonheffing over de maanden januari, februari en
december 2015. Alle belastingen zijn begin 2016 voldaan. De maanden januari en februari 2015
stonden nog open wegens een doorgevoerde correctie, in overleg met de Belastingdienst, in de
maand december 2015.
Overlopende passiva
Fondsen                                                                         €  554.288.982
De onder dit hoofd verantwoorde middelen betreft de van derden ontvangen voorschotbedragen
met een specifiek bestedingsdoel. Deze zijn als volgt te specificeren:
Fonds BDU regio Rotterdam                   € 361.977.968
Mobiliteitsfonds regio Haaglanden           € 134.003.956
BOR-fonds regio Den Haag                    € 58.307.058
Totaal                                      € 554.288.982
Jaarlijks ontvangt de MRDH een rijksbijdrage in het kader van de wet Brede doeluitkering verkeer
en vervoer (BDU). Voor zover deze middelen in enig jaar niet worden besteed, blijven zij
beschikbaar in het Mobiliteitsfonds (regio Haaglanden) en het fonds BDU (regio Rotterdam).
Verder heft de MRDH van de Haaglanden-gemeenten een inwonerbijdrage ten behoeve van het
Mobiliteitsfonds regio Haaglanden. Deze inleg komt uitsluitend en volledig ten goede aan de
Haaglanden-gemeenten. In 2011 is besloten deze bijdrage (€ 9,148 per inwoner, prijspeil 2014) in
stand te houden tot en met 2017. In 2016 wordt besluitvorming voorbereid over de al dan niet
gewijzigde voortzetting van deze bijdrage vanaf 2018.
Het fonds BDU regio Rotterdam en het Mobiliteitsfonds regio Haaglanden hebben tot doel de
mobiliteit in de metropool Rotterdam Den Haag te bevorderen door de instandhouding en
bevordering van een goed openbaar vervoer- en wegennetwerk. Voorts wordt noodzakelijk
onderzoek uit deze fondsen gedekt.
Het BOR-fonds betreft de nog niet bestede gelden voor regionale investeringsprojecten op het
gebied van verkeer en vervoer. In het verleden (t/m 2009) hebben de provincie Zuid-Holland en
het voormalig Stadsgewest Haaglanden initiële bijdragen in dit fonds gestort, welke door een
eenmalige rijksbijdrage zijn verdubbeld. De uit dit fonds nog te betalen lopende projecten
(waaronder de Rotterdamse baan) dienen uiterlijk eind 2016 te zijn afgerond. In 2016 zal echter
het hiervoor verantwoordelijke Ministerie van IenM worden verzocht om de resterende middelen
ook na 31 december 2016 voor deze projecten beschikbaar te mogen houden, indien deze dan
onverhoopt nog niet zijn afgerond.
Het verloop kan per fonds als volgt worden weergegeven:
Fonds BDU regio Rotterdam € 361.977.968
Balans per 1 januari 2015                                                          € 400.629.029
Bij: Rijksbijdrage 2015 regio Rotterdam                                            - 257.079.787
                                                                                   -------------------
                                                                                   € 657.708.816
Af: Bestedingen programma Verkeer regio Rotterdam           € 26.577.303
    Bestedingen programma Openbaar Vervoer idem             - 269.153.545
                                                            -------------------
                                                                                   - 295.730.848
                                                                                                       62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                                                   -------------------
Balans per 31 december 2015                                                                                        € 361.977.968
                                                                                                                   ==========
Mobiliteitsfonds regio Haaglanden € 134.003.956
Zoals hiervoor al is aangegeven, wordt dit fonds uit twee bronnen gevoed, nl. de jaarlijkse
rijksbijdrage BDU en een jaarlijkse inwonerbijdrage vanuit de Haaglanden-gemeenten. Conform de
daartoe strekkende voorschriften is het verloop van dit fonds in het verslagjaar hierna dan ook per
verstrekker gespecificeerd.
                                                      Rijksbijdrage BDU          Bijdrage Haaglanden -gemeenten          Fondstotalen
Balans per 1 januari 2015                                             31.872.437                        82.179.482                  114.051.919
Bij: Overheidsbijdragen                                              217.362.060                         9.623.008                  226.985.068
                                                                     249.234.497                        91.802.490                  341.036.987
Af: Bestedingen programma Verkeer regio Haaglanden  15.153.327                         14.646.323                    29.799.650
    Bestedingen programma Openbaar vervoer idem    177.233.381                                  0                   177.233.381
                                                                     192.386.708                        14.646.323                  207.033.031
Balans per 31 december 2015                                           56.847.789                        77.156.167                  134.003.956
Te betalen kosten                                                                                          €       32.367.285
Te betalen kosten € 32.367.285
Deze post bestaat voor een groot deel uit nog te ontvangen eindafrekeningen in verband met
concessie verleningen (€ 19.920.264) en jaar afrekeningen van samenwerkingsverbanden en
projecten (€ 1.488.720). De overige kosten zien op diverse projecten waar goederen of diensten
zijn geleverd en wij begin 2016 een factuur voor hebben ontvangen.
Hierna volgt een uitsplitsing van de afrekeningen van samenwerkingsverbanden en projecten
BEREIK!
BEREIK! Is een samenwerkingsverband van wegbeheerders in de regio Haaglanden en Rotterdam
die projecten (doen) uitvoeren om de mobiliteit van het (auto)verkeer te bevorderen.
Saldo per 1 januari 2015                                                                        € 1.068.574
Toevoeging                                                                                      € 1.441.335
Vrijval                                                                                         € 1.989.688-
Saldo per 31 december 2015                                                                      € 520.221
SkVV
De Stadsregio’s kader Verkeer en Vervoer (SkVV)is een samenwerkingsverband tussen de
stadsregio’s om het beleid op het gebied van Verkeer en Vervoer af te stemmen. Na opheffing van
de stadsregio’s is SkVV nog een kwartaal blijven bestaan, met name om een nieuwe, op openbaar
vervoer gerichte organisatie van de twaalf provincies en de twee nieuwe vervoerregio’s vorm te
gaan geven. In dit kwartaal werden de inhoudelijke werkzaamheden die SkVV in eerdere jaren
verrichtte op het gebied van openbaar vervoer voortgezet. SkVV werd in 2015 gefinancierd door
de beide vervoerregio’s en de provincies Overijssel, Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant, zijnde
de provincies waarin de voormalige Stadsregio’s gelegen waren. De afrekening met de
deelnemers aan het SkVV moet nog plaatsvinden.
Saldo per 1 januari 2015                                                                        €  320.194
Toevoeging                                                                                      €  329.884
Vrijval                                                                                         €  338.155-
Saldo per 31 december 2015                                                                      €  311.923
                                                                                                                                             63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Tarievenbureau Openbaar Vervoer (TB-OV)
Het Tarievenbureau Openbaar Vervoer (TB-OV) is een samenwerkingsverband van IPO en SkVV.
Het TB-OV beheert het Landelijk Tarievenkader [LTK], beoordeelt of dit Tarievenkader uitbreiding
en/of aanpassing behoeft en doet daar in voorkomende gevallen voorstellen voor. Het
Tarievenbureau berekent onder andere de jaarlijkse verhoging van de landelijke
openbaarvervoertarieven en is betrokken bij de opbrengstverdeling. IPO en SkVV betalen elk de
helft van de kosten van het TB-OV. SkVV belast haar aandeel door aan de zeven stadsregio’s. De
taken van het Tarievenbureau zijn overgenomen door DOVA.
Saldo per 1 januari 2015                                          € 46.367
Toevoeging                                                        €        0
Vrijval                                                           €        0-
Saldo per 31 december 2015                                        € 46.367
DOVA
Het Decentrale OV-autoriteiten (DOVA) is een samenwerkingsverband tussen 12 provincies en 2
vervoersautoriteiten om te ondersteunen bij het beleid betreffende het OV-betaal/tariefsysteem en
aanverwante onderwerpen.
Saldo per 1 januari 2015                                          €          0
Toevoeging                                                        € 497.873
Vrijval                                                           € 270.108-
Saldo per 31 december 2015                                        € 227.765
DVM Zuidvleugel
DVM Zuidvleugel valt onder de samenwerkingsorganisatie BEREIK!, de samenwerkingsorganisatie
voor bereikbaarheidsvraagstukken in de regio’s Haaglanden en Rotterdam van Rijkswaterstaat
Zuid-Holland, provincie Zuid-Holland, Stadsgewest Haaglanden, stadsregio Rotterdam en de
gemeenten Rotterdam en Den Haag. BEREIK! houdt zich met name bezig met projecten op het
gebied van dynamisch verkeersmanagement (DVM) en wegbeheer.
Het ministerie van IenM heeft in het kader van de mobiliteitsaanpak korte termijn cofinanciering ter
beschikking gesteld voor DVM Zuidvleugel. Hiermee worden mensen ingehuurd voor de
Regiodesk, opleidingen verzorgd en onderzoeken gedaan.
In het verslagjaar hebben geen mutaties op deze post plaatsgevonden.
Taskforce Mobiliteitsmanagement
De taskforce is een samenwerkingsverband met bedrijven in de regio die het convenant
mobiliteitsmanagement hebben ondertekend en zich inzetten voor de uitvoering in het eigen bedrijf
van de genoemde maatregelen in dit convenant.
In het verslagjaar hebben geen mutaties op deze post plaatsgevonden.
Vooruitontvangen bedragen                                                        € 261.317
Dit betreft vooruit gefactureerde loonkosten van een detachering en vooruit ontvangen gelden voor
het programma EV.
                                                                                                   64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Niet uit de balans blijkende verplichtingen
Deze per balansdatum openstaande verplichtingen kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Bedrijfsvoering                                             €          292.941
Programma Verkeer                                           -      52.364.697
Programma Openbaar Vervoer                                  - 1.523.592.930
Programma Economisch Vestigingsklimaat                      -        2.318.700
Programma Samenwerkingsverbanden                            -          423.555
                                                            ---------------------
Totaal                                                      € 1.578.992.823
                                                             ==========
In het totaal van de bij het programma Openbaar Vervoer opgenomen verplichtingen zijn tevens de
verplichte kapitaallasten vanaf 2016 van de investeringen van HTM (€ 428,1 miljoen) en RET (€
474,0 miljoen) begrepen. Dat geldt ook voor de reeds aangegane meerjarige verplichtingen voor
de ombouw van de Hoekse lijn ad. € 267,8 miljoen.
De niet uit de balans blijkende verplichtingen die per ultimo 2015 ten laste van het programma
Economisch Vestigingsklimaat zijn aangegaan bestaan uit drie onderdelen:
    •    Het betreft de vanaf 2015 verstrekte en nog niet financieel afgewikkelde bijdragen aan
         gemeenten op grond van de Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat
         MRDH 2015. In totaal is er in 2015 voor € 1.892.300 aan bijdragen verleend. Op deze
         subsidies is voor € 322.600 aan voorschotten verleend. De stand van de niet uit de balans
         blijkende verplichtingen voor dit onderdeel bedraagt daarmee ultimo 2015 € 1.569.700;
    •    In 2015 is voor € 775.000 opdracht verleend aan het team van Jeremy Rifkin om samen
         met de gemeenten en andere triple helix partijen de Roadmap Next Economy voor de
         regio Rotterdam Den Haag op te stellen. De eerste fase is afgerond en gefactureerd in
         2015 (€ 150.000). De niet uit de balans blijkende verplichting voor deze opdracht bedraagt
         daarmee ultimo 2015 € 625.000;
    •    Ten laste van de begroting 2015 zijn in 2015 diverse kleinere verplichtingen aangegaan
         die over de jaargrens heenlopen, het gaat ultimo 2015 om een bedrag van € 124.000 aan
         niet uit de balans blijkende verplichtingen.
Bovenstaande niet uit de balans blijkende verplichtingen worden gedekt door de via de
resultaatbestemming te vormen bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch
Vestigingsklimaat. Zie voor een verdere toelichting de toelichting op de programmafinanciën van
het programma Economisch Vestigingsklimaat.
                                                                                                 65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>7.3 Toelichting op de programmarekening
In dit hoofdstuk wordt het resultaat over 2015 geanalyseerd. Tevens is hier een
bestemmingsvoorstel opgenomen.
De baten en lasten zijn toegerekend aan het verslagjaar waarop zijn betrekking hebben, ongeacht
of zij tot ontvangsten en uitgaven in het jaar hebben geleid. De rijksbijdragen worden verantwoord
volgens het principe van Single Information Single Audit op basis van het baten- en lastenstelsel.
Pensioenen en andere lange termijn - personeelskosten
De MRDH is aangesloten bij het bedrijfstakpensioenfonds Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
(ABP).
De pensioenregels schrijven voor dat de beleidsdekkingsgraad 128% moet zijn. Ook mag die niet
langer dan 5 jaar onder 104,2% liggen.
De dekkingsgraad van ABP is per 31 december 2015 97,2% en voldoet daarmee niet aan de
wettelijke vereisten. Deze is verder gedaald naar 88,2% per 29 februari 2016. De zgn.
beleidsdekkingsgraad (het gemiddelde van de dekkingsgraden van de twaalf voorgaande
maanden) bedraagt per voornoemde datum 97,3%.
De MRDH heeft geen aanvullende verplichting anders dan door hogere premies.
Verantwoording concessiebedragen
Elk jaar verleent de bestuurscommissie vervoersautoriteit aan vervoerders een subsidie voor het
uitvoeren van hun vervoersconcessie. Deze subsidie is gebaseerd op een bijdrage per
dienstregeling uur (DRU). Over de DRU’s wordt tenminste elk kwartaal gerapporteerd aan de
MRDH (MIPOV rapportage). Onder meer via deze verantwoording controleert de MRDH of de
afgesproken DRU’s worden gerealiseerd. Deze controles bieden de MRDH voldoende zekerheid
dat deze subsidies juist en rechtmatig worden besteed.
De OV subsidies die zin verleend voor het jaar 2015, worden vanaf het derde kwartaal 2016
vastgesteld door de MRDH.
Verantwoording subsidiebedragen
De kaders voor het verlenen van subsidies binnen de programma’s Verkeer en Openbaar vervoer
zijn vastgelegd in de Tijdelijke subsidieverordening Verkeer en Vervoer MRDH 2015. Op basis
daarvan zijn de betreffende subsidieverordeningen van de voormalige stadsregio’s nog steeds van
kracht.
De belangrijkste bepalingen ten aanzien van subsidieverlening, bevoorschotting en vaststelling
luiden als volgt:
Regio Rotterdam: De subsidie wordt in beginsel bij de subsidievaststelling betaald. Er kan eenmaal
een voorschot worden verleend. Een eerste voorschot van 50% van de subsidie wordt betaald
nadat de aanvrager met een daarvoor bestemd formulier heeft laten weten dat met de uitvoering
van het project is gestart. Nadat het project of programma is uitgevoerd en nadat een eindverslag,
vergezeld van een schriftelijke verklaring van de opdrachtgever dat het werk of de maatregelen is
respectievelijk zijn uitgevoerd overeenkomstig het plan op grond waarvan de subsidie is verleend,
en van een controleverklaring van de onafhankelijke accountant die aangeeft dat het eindverslag in
overeenstemming is met de subsidievoorwaarden uit deze subsidieverordening en de afgegeven
beschikking tot subsidieverlening, wordt de subsidie vastgesteld. Op basis van de vaststelling kan
de aanvrager een factuur sturen ter hoogte van de vaststelling na aftrek van het reeds verstrekte
voorschot. Indien de vaststelling lager is dan het reeds verstrekte voorschot zal de aanvrager een
factuur ontvangen.
                                                                                                   66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Regio Haaglanden: Het dagelijks bestuur kan een voorschot verstrekken van 50% van het
beschikte bedrag onder de voorwaarde, dat moet worden aangetoond dat tenminste 50% van het
project is gegund. Een aanvraag tot vaststelling moet binnen 26 weken na ingebruikname of na
afronding van een project zijn ingediend. Deze moet vergezeld gaan van een eindrapportage
inclusief accountantsverklaring.
In het verslagjaar verleende voorschotten worden als besteding in de exploitatie van dat jaar
verantwoord.
Toelichting financiële afwijkingen programmarekening
De onderbesteding van de directe lasten binnen het programma Verkeer ad. € 30,4 miljoen is als
volgt te verklaren:
Lagere besteding dan begroot projecten programma Beter Benutten                 €  3,9 miljoen
Vertraging kasritme project Hooipolderweg als gevolg van latere aanbesteding    -  6,8 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Komkommerweg                               -  2,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Pijnackerse Poort                          -  2,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Uitbreiding fietsstalling Coenderpark      -  1,9 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Fietsparkeren Den Haag HS                  -  2,5 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot voor project Spitsmijden / Algera ruit (N.B. de
inhoudelijke doelen zijn wel behaald)                                           - 4,2 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Kickersbloem als gevolg van verleend
uitstel van de start in verband met het wegvallen van een marktpartij           - 2,7 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Ontsluiting Schieveste als gevolg van
latere vaststelling dan voorzien                                                - 2,6 miljoen
Lagere besteding dan begroot project P+R clusterborden als gevolg van
verleend uitstel door latere ondertekening convenant tussen de gemeente
Rotterdam en Rijkswaterstaat                                                    - 1,8 miljoen
De onderbesteding van de directe lasten binnen het programma Openbaar vervoer ad. € 67,3
miljoen is veroorzaakt door:
Lagere besteding dan begroot project St. Sebastiaansbrug als gevolg van
vertraging door gewijzigde uitvoering                                           € 7,5 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot voor Abri concessie door activering van de
investeringsuitgaven, die bovendien worden gedekt uit niet begrote
reclame-inkomsten                                                               - 8,2 miljoen
Lagere besteding dan begroot projecten Bleizo en HSE                            - 25,8 miljoen
Lagere besteding dan begroot projecten Actieprogramma Regionaal OV              - 21,4 miljoen
Lagere besteding dan begroot project Vervanging Zoetermeerlijn                  - 2,4 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot project Toegankelijkheid stadstram                  - 4,8 miljoen
Lagere uitgaven dan begroot frequentieverhoging E-lijn (N.B. de RET neemt
dit project voor een totaal bedrag van € 7 miljoen voor zijn rekening)          -   4,0 miljoen
Lagere besteding dan begroot verlening subsidies OV-infrastructuur              -   4,9 miljoen
De onderbesteding op de aan de programma’s Verkeer en Openbaar vervoer toegerekende
apparaatslasten wordt in de paragraaf Organisatie en bedrijfsvoering nader toegelicht.
Er is binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat € 2.469.337 minder besteed dan
begroot.
Deze onderbesteding bestaat uit de volgende onderwerpen:
1. Procesmiddelen                     € 521.000 minder besteed
2. Bijdrageregeling                   € 1.663.000 minder besteed
3. Apparaatslasten                    € 286.000 minder besteed
                                                                                                67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Ad 1 Procesmiddelen
De onderbesteding van € 521.000 kan als volgt worden verklaard:
     •   In 2015 is opdracht verleend aan het team van Jeremy Rifkin om samen met de
         gemeenten en andere triple helix partijen de Roadmap Next Economy voor de regio
         Rotterdam Den Haag op te stellen. In de begroting 2015 was rekening gehouden met een
         dekking van deze opdracht van € 475.000, waarbij het restant van € 300.000 ten laste van
         de begroting 2016 zou worden gebracht. De werkelijke kosten bedroegen in 2015
         € 150.000 (1e fase) en de onderbesteding van € 325.000 schuift door naar de begroting
         2016.
     •   Ten laste van de begroting 2015 zijn in 2015 diverse verplichtingen aangegaan die over de
         jaargrens heenlopen, het gaat om een bedrag van € 124.000.
     •   € 72.000 was nog niet gealloceerd.
Ad 2 Bijdrageregeling
In de begroting 2015 was hiervoor € 1.985.800 begroot, hiervan is een bedrag van € 1.892.300
daadwerkelijk verleend aan gemeenten en resteert een onverplicht budget van € 93.500. Aan de
gemeenten is € 322.600 aan voorschotten verleend. Het nog af te rekenen bedrag op verleende
bijdragen aan gemeenten bedraagt € 1.569.700. Samen met het onverplichte budget van € 93.500
bedraagt de onderbesteding in 2015 € 1.663.200.
Ad 3 Apparaatslasten:
Er is binnen dit programma € 286.000 minder aan apparaatslasten besteed dan begroot. Dat
betreft voor € 227.000 een voordeel op salariskosten vanwege vacatureruimte en lagere
inschalingen en voor € 59.000 betreft dit een voordeel op doorbelaste overheadkosten. Zie voor
een verdere toelichting op de apparaatslasten de paragraaf Organisatie en bedrijfsvoering.
De lagere onttrekking aan de fondsen ten opzichte van de begroting is te verklaren uit de
onderbesteding op de programma’s Verkeer en Openbaar vervoer en in mindere mate uit de aan
voornoemde programma’s toe te rekenen rente en overige baten.
De gerealiseerde rentebaten betreffen de aan het verslagjaar toe te rekenen rente op de nog
aanwezige obligatieportefeuille (€ 2,3 miljoen) en de rente op de bij andere decentrale overheden
uitgezette kasgeldleningen (€ 0,2 miljoen). Hiermee was in de begroting geen rekening gehouden.
Analyse resultaat
De verschillen tussen begroot en werkelijk resultaat, alsmede de begrote en werkelijke reeds
geaccordeerde en voorgestelde reservemutaties kunnen als volgt worden gespecificeerd:
                                                                                                 68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                     Jaarrekening Gewijzigde
                                                         2015       begroting 2015
Voordelig resultaat vóór bestemming                       2.487.228          20.000
Geaccordeerde reservemutaties
Toevoeging algemene reserve programma EV                   -100.000               0
Toevoeging egalisatiereserve programma EV                   -20.000         -20.000
Resultaat inclusief geaccordeerde reservemutaties         2.367.228               0
Bestemmingsvoorstel
Toevoeging egalisatiereserve programma EV                -2.367.228               0
Saldo na resultaatsbestemming                                     0               0
De afwijking tussen begroot en werkelijk resultaat vóór bestemming wordt veroorzaakt door de in
hoofdstuk 3.2 reeds toegelichte onderbesteding binnen het programma Economisch
vestigingsklimaat.
Bestemmingsvoorstel
Aan het algemeen bestuur wordt voorgesteld om het voordelig resultaat over 2015 na
geaccordeerde reservemutaties van € 2.367.228 toe te voegen aan de Egalisatiereserve
programma EV.
                                                                                                69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>7.4 Verantwoording 2015 conform SiSa
                                     70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>7.5 WNT-gegevens
Overeenkomstig de uitgangspunten van de per 1 januari 2013 van kracht geworden Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (WNT) dient de Metropoolregio Rotterdam Den Haag te voldoen aan de vastgestelde normering van de bezoldiging aan
topfunctionarissen en publicatie daaromtrent in de jaarrekening.
De bezoldigingsnorm voor de toetsing is omschreven in artikel 2.3 van de wet WNT en voor 2015 bepaald op € 230.474 (topfunctionarissen
zonder dienstbetrekking), inclusief onkostenvergoedingen en voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn.
Ter voldoening aan de voorgeschreven publicatieplicht in het kader van de WNT onderstaand een overzicht van de leden van het Algemeen-
en Dagelijks bestuur, bestuurscommissie Va, bestuurscommissie EV alsmede de secretarissen in 2015 en de bezoldiging, die – indien van
toepassing in 2015 is uitgekeerd.
                                                                                                                                                    Uitkeringen
                                                                                                                  belast.                           wegens
                           Dagelijks bestuur
                                                                                                                  Onkosten            Omvang        beeindiging
                                                                                                                  vergoeding          dienstverband dienstverband
                                                                                     Individueel
                           Naam                Functie             periode           WNT-Maximum bezoldiging 2015 vast       variabel
 db/ab Rotterdam           A. Aboutaleb        Voorzitter          1-1 t/m31-12-2015  €       26.700 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab Den Haag            J.J. van Aartsen    Plv. voorzitter     1-1 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab Ridderkerk          A. Attema           Lid                 1-1 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab Rijswijk            M.J. Bezuijen       Lid                 1-1 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab Westland            J. van der Tak      Lid                 1-1 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab MRDH                M. Toet             Secretaris-Generaal 1-1 t/m31-3-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
 db/ab MRDH                A.W.H. Bertram      Secretaris-Generaal 1-4 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
                                                                                                                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                          Algemeen bestuur
                          Naam                Functie
ab Albrandswaard          H. Wagner           Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Barendrecht            J. van Belzen       Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Brielle                G.G.J. Rensen       Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Capelle aan den IJssel J.F. Koen           Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Delft                  G.A.A. Verkerk      Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Den Haag               Th.J.A.M. de Bruijn Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Den Haag               K. Klein            Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Hellevoetsluis         W.J. Tempel         Lid     1-1 t/m16-9-2015     € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Hellevoetsluis         M. Junius           Lid     17-9 t/m31-12-2015   € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Krimpen aan den IJssel C.A. Oosterwijk     Lid     1-1 t/m16-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Krimpen aan den IJssel M.W. Vroom          Lid     17-12 t/m31-12-2015 €  17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Lansingerland          C. Rijsdijk         Lid     1-1 t/m13-9-2015     € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Lansingerland          P.H. van der Stadt  Lid     14-9 t/m31-12-2015 €   17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Leidschendam-Voorburg  H. van der Sluijs   Lid     1-1 t/m10-5 en 19-10 € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
                                                      t/m31-12-2015
ab Leidschendam-Voorburg  J.M. Leemhuis-Stout Lid     11-5 t/m20-10-2015 €   17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Maassluis              J.A. Karssen        Lid     1-1 t/m1-11-2015     € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Maassluis              T.J. Haan           Lid     2-11 t/m31-12-2015   € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Midden-Delfland        H. Horlings         Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Nissewaard             J.W. Mijnans        Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Pijnacker-Nootdorp     F. Ravestein        Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Rotterdam              P.J. Langenberg     Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Rotterdam              M. Struijvenberg    Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Schiedam               C.H.J. Lamers       Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Vlaardingen            A.B. Blase          Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Wassenaar              J.Th. Hoekema       Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Westvoorne             P.E. de Jong        Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
ab Zoetermeer             Ch. B. Aptroot      Lid     1-1 t/m31-12-2015    € 17.800 onbezoldigd n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
                                                                                                                            72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                            Bestuurscommissie Vervoersautoriteit
                                                                                                                                                                         Uitkeringen
                                                                                                                                       belast.                           wegens
                                                                                                                                       Onkosten            Omvang        beeindiging
                                                                                                                                       vergoeding          dienstverband dienstverband
                                                                                                          Individueel
                            Naam                        Functie                        periode            WNT-Maximum bezoldiging 2015 vast       variabel
BCVa Albrandswaard          J.L.M.J. Backbier           Lid                            1-1 t/m31-8-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Albrandswaard          M.P.C. van Ginkel-van Maren Lid                            1-10 t/m30-11-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Albrandswaard          J.E. de Leeuwe              Lid                            1-12 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Barendrecht            L.J. Gebben                 Lid                            1-1 t/m31-8-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Barendrecht            L. van Noort                Lid                            1-9 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Brielle                A.A. Schoon                 Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Capelle aan den IJssel D. van Sluis                Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Delft                  L.B. Harpe                  Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Den Haag               Th.J.A.M. de Bruijn         plv. Voorzitter                1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Hellevoetsluis         C.J.A. van Lith             Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Krimpen aan den IJssel G. Boudesteijn              Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Lansingerland          S. Fortuyn                  Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Leidschendam-Voorburg  S. Bruines                  Lid                            1-1 t/m31-1-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Leidschendam-Voorburg  F.J. Kist                   Lid                            1-2 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Maassluis              C. Pleijsier                Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Midden-Delfland        H.H.V. Horlings             Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Nissewaard             C. Mourik                   Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Pijnacker-Nootdorp     J.S. van Egmond             Lid                            1-1 t/m15-9-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Pijnacker-Nootdorp     P.M. Melzer                 Lid                            16-9 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Ridderkerk             V.A. Smit                   Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Rijswijk               R. van Hemert               Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Rotterdam              P.J. Langenberg             Voorzitter                     1-1 t/m31-12-2015   €       26.700 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Schiedam               M.J.C. Houtkamp             Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Vlaardingen            R. van Harten               Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Wassenaar              L. Doorn                    Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Westland               A.W. Meijer                 Lid                            1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Westvoorne             L.J. van Rij                Lid                            1-1 t/m30-6-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Westvoorne             P. Blok – van Werkhoven     Lid                            1-7 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa Zoetermeer             M.J. Rosier                 portefeuillehouder Middelen Va 1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCVa MRDH                   W.J. Benschop               Secretaris                     1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
                                                                                                                                                                                     73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                            Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat
                                                                                                                                                             Uitkeringen
                                                                                                                           belast.                           wegens
                                                                                                                           Onkosten            Omvang        beeindiging
                                                                                                                           vergoeding          dienstverband dienstverband
                                                                                              Individueel
                            Naam                  Functie                  periode            WNT-Maximum bezoldiging 2015 vast       variabel
BCEV Albrandswaard          M. Goedknegt          Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Barendrecht            D. Vermaat            Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Brielle                A.A. Schoon           Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Capelle aan den IJssel E.M.C. Faassen        Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Delft                  F. Förster            Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Den Haag               I. van Engelshoven    Voorzitter               1-1 t/m31-12-2015   €       26.700 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Hellevoetsluis         P.D. Hofman           Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Krimpen aan den IJssel C.A. Oosterwijk       Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Lansingerland          A. Abee               plv. Voorzitter          1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Leidschendam-Voorburg  S. Bruines            Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Maassluis              J.M.H. Evers          Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Midden-Delfland        H.H.V. Horlings       Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Nissewaard             C. Mourik             Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Pijnacker-Nootdorp     P.W.M.M. van Haagen   Lid                      1-1 t/m14-9-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Pijnacker-Nootdorp     J. van Egmond         Lid                      15-9 t/m31-12-2015  €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Ridderkerk             H. Dokter             Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Rijswijk               R. van Hemert         Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Rotterdam              M.J.W. Struijvenberg  Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Schiedam               A. van Steenderen     Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Vlaardingen            R. de Vries           Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Wassenaar              S. Verschoor          Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Westland               T.A.M. Duijvestijn    Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Westvoorne             L.J. van Rij          Lid                      1-1 t/m14-9-2015    €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Westvoorne             A.L. van der Meij     Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV Zoetermeer             M.E. van Leeuwen      Lid                      1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
BCEV MRDH                   L.P. Vokurka          Secretaris               1-1 t/m31-12-2015   €       17.800 onbezoldigd  n.v.t.     n.v.t.   n.v.t.        n.v.t.
                                                                                                                                                                         74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Deel 3 Overige gegevens
Hoofdstuk 8 Besluit
Het algemeen bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag;
gelet op artikel 34 van de Wet gemeenschappelijke regelingen;
gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van 15 juni 2016;
met inachtneming van de in de paragraaf weerstandsvermogen en risico’s opgenomen risico’s:
                                              Besluit
    1. de jaarstukken 2015 vast te stellen met een resultaat boekjaar na geaccordeerde
       reservemutaties van € 2.367.228;
    2. het resultaat boekjaar na geaccordeerde reservemutaties van € 2.367.228 toe te voegen
       aan de bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat;
Aldus besloten in de openbare vergadering van 1 juli 2016 van het algemeen bestuur.
mw.mr.drs. A.W.H. Bertram                          ing. A. Aboutaleb
secretaris                                         voorzitter
                                                                                             75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 9 Controleverklaring (Accountant)
                                            76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: samenstelling bestuursorganen MRDH 2015 (per 31-12-2015)
Voorzitter                      :    de heer A. Aboutaleb
Plv. voorzitter                 :    de heer J.J. van Aartsen
Secretaris-Generaal             :    mevrouw A.W.H. Bertram
Dagelijks bestuur
Voorzitter                      :    de heer A. Aboutaleb
Plv. voorzitter                 :    de heer J.J. van Aartsen
Lid                             :    mevrouw A. Attema (Ridderkerk)
Lid                             :    de heer M.J. Bezuijen (Rijswijk)
Lid                             :    de heer J. van der Tak (Westland)
Secretaris-Generaal             :    mevrouw A.W.H. Bertram
Algemeen bestuur
Voorzitter                      :    de heer A. Aboutaleb
Plv. voorzitter                 :    de heer J.J. van Aartsen
Albrandswaard                   :    de heer H. Wagner
Barendrecht                     :    de heer J. van Belzen
Brielle                         :    de heer G.G.J. Rensen
Capelle aan den IJssel          :    de heer P. Oskam
Delft                           :    de heer G.A.A. Verkerk
Den Haag                        :    de heer Th.J.A.M. de Bruijn
                                     de heer K. Klein
Hellevoetsluis                  :    mevrouw M. Junius
Krimpen aan den IJssel          :    de heer M.W. Vroom
Lansingerland                   :    de heer P.H. van der Stadt
Leidschendam-Voorburg           :    de heer H. van der Sluijs
Maassluis                       :    de heer T.J. Haan
Midden-Delfland                 :    de heer H. Horlings
Nissewaard                      :    de heer J.W. Mijnans
Pijnacker-Nootdorp              :    mevrouw F. Ravestein
Ridderkerk                      :    mevrouw A. Attema
Rijswijk                        :    de heer M.J. Bezuijen
Rotterdam                       :    de heer P.J. Langenberg
                                     de heer M. Struijvenberg
Schiedam                        :    de heer C.H.J. Lamers
Vlaardingen                     :    de heer A.B. Blase
Wassenaar                       :    de heer J.Th. Hoekema
Westland                        :    de heer J. van der Tak
Westvoorne                      :    de heer P.E. de Jong
Zoetermeer                      :    de heer Ch. B. Aptroot
Secretaris-Generaal             :    mevrouw A.W.H. Bertram
Presidium Vervoersautoriteit
Voorzitter                      :    de heer Langenberg (Rotterdam)
Vice-voorzitter                 :    de heer De Bruijn (Den Haag)
Portefeuillehouder Middelen Va  :    de heer Rosier (Zoetermeer)
Lid                             :    mevrouw Mourik (Nissewaard)
Lid                             :    de heer Van Sluis (Capelle aan den IJssel)
Bestuurscommissie Vervoersautoriteit
Albrandswaard                   :    mevrouw J.E. de Leeuwe
Barendrecht                     :    de heer L. van Noort
Brielle                         :    de heer A.A. Schoon
                                                                                77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Capelle aan den IJssel            :      de heer D. van Sluis
Delft                             :      de heer L.B. Harpe
Den Haag                          :      de heer Th.J.A.M. de Bruijn (plv. voorzitter)
Hellevoetsluis                    :      de heer C.J.A. van Lith
Krimpen aan den IJssel            :      de heer G. Boudesteijn
Lansingerland                     :      de heer S. Fortuyn
Leidschendam-Voorburg             :      de heer F.J. Kist
Maassluis                         :      de heer C. Pleijsier
Midden-Delfland                   :      de heer H.H.V. Horlings
Nissewaard                        :      mevrouw C. Mourik
Pijnacker-Nootdorp                :      de heer P.M. Melzer
Ridderkerk                        :      de heer V.A. Smit
Rijswijk                          :      de heer R. van Hemert
Rotterdam                         :      de heer P.J. Langenberg (voorzitter)
Schiedam                          :      de heer M.J.C. Houtkamp
Vlaardingen                       :      de heer R. van Harten
Wassenaar                         :      de heer L. Doorn
Westland                          :      de heer A.W. Meijer
Westvoorne                        :      mevrouw P. Blok – Van Werkhoven
Zoetermeer                        :      de heer M.J. Rosier
Secretaris                        :      de heer W.J. Benschop
Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat
Albrandswaard                     :      de heer M. Goedknegt
Barendrecht                       :      de heer D. Vermaat
Brielle                           :      de heer A.A. Schoon
Capelle aan den IJssel            :      de heer E.M.C. Faassen
Delft                             :      de heer F. Förster
Den Haag                          :      mevrouw I. van Engelshoven (voorzitter)
Hellevoetsluis                    :      de heer P.D. Hofman
Krimpen aan den IJssel            :      de heer C.A. Oosterwijk
Lansingerland                     :      de heer A. Abee (plv. voorzitter)
Leidschendam-Voorburg             :      mevrouw S. Bruines
Maassluis                         :      de heer J.M.H. Evers
Midden-Delfland                   :      de heer H.H.V. Horlings
Nissewaard                        :      mevrouw C. Mourik
Pijnacker-Nootdorp                :      mevrouw J. van Egmond
Ridderkerk                        :      de heer H. Dokter
Rijswijk                          :      de heer R. van Hemert
Rotterdam                         :      de heer M.J.W. Struijvenberg
Schiedam                          :      de heer A. van Steenderen
Vlaardingen                       :      de heer R. de Vries
Wassenaar                         :      mevrouw S. Verschoor
Westland                          :      de heer T.A.M. Duijvestijn
Westvoorne                        :      de heer A.L. van der Meij
Zoetermeer                        :      mevrouw M.E. van Leeuwen
Secretaris                        :      de heer L.P. Vokurka
Voor het algemeen bestuur en de beide bestuurscommissies geldt dat voor elk lid ook een
plaatsvervangend lid is benoemd.
                                                                                        78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Toelichting op gebruikte afkortingen
AB                   Algemeen Bestuur
AVM                  Afhaal en Verkoopmachines
BAR                  Barendrecht Albrandswaard Ridderkerk
BBV                  Besluit begroting en verantwoording
BDU                  Brede doeluitkering
BCEV                 Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat
BCF                  BTW Compensatiefonds
BCVa                 Bestuurscommissie Vervoersautoriteit
BLDO                 Besluit Leningvoorwaarden Decentrale Overheden
Bleizo               Bleiswijk-Zoetermeer
BO                   Bestuurlijk Overleg
BOR                  Bereikbaarheidsoffensief Randstad
BV                   Bedrijfsvoering
BZK                  Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
DB                   Dagelijks Bestuur
DOVA                 Decentrale OV-autoriteiten
DRIP                 Dynamisch Route-informatiepaneel
DRIS                 Dynamisch reisinformatiesysteem
DVM                  Dynamisch Verkeers Management
ECB                  Europese Centrale Bank
EPZ                  Economische Programmaraad Zuidvleugel
EV                   Economisch vestigingsklimaat
FIDO                 Wet financiering decentrale overheden
GO                   Georganiseerd Overleg
HOV                  Hoogwaardig Openbaar Vervoer
HTM                  Haagsche Tramweg Maatschappij
HWN                  Hoofdwegennet
IenM                 M inisterie van Infrastructuur en Milieu
IPVA                 Investeringsprogramma Vervoersautoriteit
MaVa                 Maasvlakte Vaanplein
MIRT                 Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
MRDH                 Metropoolregio Rotterdam Den Haag
NRR                  Netwerk RandstadRail
NS                   Nederlandse Spoorwegen
NTOV                 Naar een Toekomstvast Openbaar Vervoer
OESO                 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
OR                   Ondernemingsraad
OTB                  Ontwerptracebesluit
OV                   Openbaar vervoer
OWN                  Onderliggendwegennet
P+R                  Park en Ride
PZH                  Provincie Zuid-Holland
RET                  Rotterdamse Elektrische Tram
RNE                  Roadmap Next Economy
RUDDO                Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden
SBA                  Strategische Bereikbaarheidsagenda
SGH                  Stadsgewest Haaglanden
SiSa                 Single audit, Single Information
SkVV                 Stadsregio’s kader Verkeer en Vervoer
SOS                  School op Safe
                                                                               79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>SROI     Social Return on Investment
SRR      Stadsregio Rotterdam
UAB      Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
UFDO     Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden
Va       Vervoersautoriteit
VK       Verkeer
VWS      Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wgr-plus De in procedure gebrachte aangepaste Wet gemeenschappelijke regelingen
WNT      de Wet Normering bezoldering Topfunctionarissen
                                                                              80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>