<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>     Ontwerp begroting 2018
   en meerjarenbeeld 2019-2021
Metropoolregio Rotterdam Den Haag
                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Inleiding .......................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 1 Samenhang en opbouw begroting MRDH .................................................................... 8
  1.1 Strategie en resultaten .......................................................................................................... 8
  1.2 Investering in een sterke regio ............................................................................................ 11
Hoofdstuk 2 Vervoersautoriteit ...................................................................................................... 15
  2.1 De inhoudelijke ambities ...................................................................................................... 15
  2.2 Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer........................................................... 18
     2.2.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? .................................................... 18
     2.2.2 Wat gaat het kosten? ................................................................................................................. 24
  2.3 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer ..................................................... 26
     2.3.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? .................................................... 26
     2.3.2 Wat gaat het kosten? ................................................................................................................. 28
Hoofdstuk 3 Versterken Economisch Vestigingsklimaat ................................................................. 30
  3.1 De inhoudelijke ambities ...................................................................................................... 30
  3.2 Programma Economisch Vestigingsklimaat .......................................................................... 32
     3.2.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? .................................................... 32
     3.2.2 Wat gaat het kosten? ................................................................................................................. 41
Hoofdstuk 4 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en vennootschapsbelasting ......................... 44
  4.1 Algemene dekkingsmiddelen................................................................................................ 44
  4.2 Overhead ............................................................................................................................. 44
  4.3 Vennootschapsbelasting ...................................................................................................... 47
Hoofdstuk 5 Paragrafen ................................................................................................................ 48
  5.1 Financiering ......................................................................................................................... 48
  5.2 Verbonden partijen .............................................................................................................. 50
  5.3 Weerstandsvermogen en risico’s .......................................................................................... 53
  5.4 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 56
  5.5 Bedrijfsvoering..................................................................................................................... 58
Hoofdstuk 6 Financiële begroting .................................................................................................. 62
  6.1 Overzicht baten en lasten .................................................................................................... 62
  6.2 Overzicht incidentele baten en lasten .................................................................................. 63
  6.3 Uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting ...................................................... 65
Hoofdstuk 7 Staat van reserves en fondsen 2017-2021 ................................................................ 68
Hoofdstuk 8 Inwonerbijdragen per gemeente ............................................................................... 69
                                                                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 9 Besluit ....................................................................................................................... 70
Bijlage 1 Indicatoren ..................................................................................................................... 71
Bijlage 2 Investeringsprogramma Vervoersautoriteit 2018 ............................................................ 82
1. Inleiding, achtergronden en kaders ........................................................................................... 84
   1.1     De Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag en het
   Investeringsprogramma 2018 .................................................................................................... 84
   1.2     Werkgebied van de Vervoersautoriteit............................................................................. 85
   1.3     Beleidskaders van de Vervoersautoriteit .......................................................................... 85
   1.4     Uitgangspunten en randvoorwaarden.............................................................................. 87
   1.5     Harmonisatie van de investeringsprogramma’s ............................................................... 87
2. Financiële samenvatting ............................................................................................................ 88
3.    Openbaar Vervoer .................................................................................................................. 90
   3.1     Projecten in de realisatiefase........................................................................................... 90
   3.2     Uitwerkingsfase ............................................................................................................... 92
   3.3     Verkenningen en planstudies .......................................................................................... 93
4.    Verkeersmanagement en wegenstructuur .............................................................................. 95
   4.1     Projecten in de realisatiefase........................................................................................... 95
   4.2     Projecten in de uitwerkingsfase ....................................................................................... 96
   4.3     Verkenningen en planstudies .......................................................................................... 98
5.    Fiets- en ketenmobiliteit en verkeersveiligheid ..................................................................... 100
   5.1     Fiets .............................................................................................................................. 100
   5.2     Ketenmobiliteit .............................................................................................................. 102
   5.3     Verkeersveiligheid ......................................................................................................... 102
   5.4     Duurzame mobiliteit ...................................................................................................... 102
6.    Beter Benutten ..................................................................................................................... 103
   6.1     Beter Benutten Vervolg (SGH)....................................................................................... 103
   6.2     Beter Benutten en Beter Benutten Vervolg (SR) ............................................................ 104
7.    Quick Wins ........................................................................................................................... 104
Bijlagen ....................................................................................................................................... 105
   Bijlage A:        Financieel overzicht IPVa 2017 t/m 2027 ............................................................ 106
   Bijlage B1        Grote projecten .................................................................................................. 107
   Bijlage B2        Lopende subsidiebeschikkingen per subsidieontvanger....................................... 108
   Bijlage B3        Aanmeldingen ..................................................................................................... 113
   Bijlage B4        Afgesloten projecten 2016 .................................................................................. 120
                                                                                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlage C   Projectenlijsten Beter Benutten Vervolg.............................................................. 125
Bijlage D   Opgaven Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid ....................................................... 127
Bijlage E Afkortingenlijst ....................................................................................................... 129
                                                                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inleiding
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag werkt er hard aan om een Europese topregio te worden.
Of beter gezegd: om opnieuw een topregio te worden. Want dat was de regio tot voor de
economische crisis. De 23 gemeenten die samen de metropoolregio vormen, doen dat via het
Regionaal Investeringsprogramma, dat bestaat uit een groot aantal ruimtelijk-economische
projecten die de internationale concurrentiepositie van de regio sterk moeten verbeteren. En
daarnaast via de agenda economisch vestigingsklimaat, de strategische bereikbaarheidsagenda
en de wettelijke taken verkeer en vervoer. Uiteindelijk gaat het erom dat er weer geïnvesteerd
wordt in de regio, dat er weer meer banen ontstaan.
Europese topregio
De metropoolregio heeft legio economische kansen. Denk aan een sterke internationale oriëntatie
en een diverse economische structuur met zwaartepunten in alle topsectoren. Neem daarbij de
aanwezigheid van vier topuniversiteiten en meerdere hogescholen, alsmede de aanwezigheid van
natuur vlakbij de grootste stadscentra. Al deze factoren geven de regio een zeer goede
uitgangspositie om de internationale concurrentie met andere metropolen aan te gaan.
Het systeem van verkeer en vervoer is een cruciaal onderdeel van onze metropoolregio.
Bereikbaarheid en mobiliteit zijn daarbij geen doelen op zich, maar randvoorwaarden voor een
economisch vitale, leefbare, duurzame en sociale ontwikkeling van de metropoolregio. Versterk je
de interne bereikbaarheid, dan benut je de kwaliteiten van de verschillende deelgebieden binnen
de metropoolregio optimaal. En door het verbeteren van de externe bereikbaarheid, nationaal en
internationaal, versterk je de economische relatie met andere economische zwaartepunten in
Nederland en daarbuiten.
Desondanks blijven de economische prestaties van de metropoolregio achter bij vergelijkbare
regio’s in Nederland. Het eerder uitgebrachte OESO-rapport “Territorial Review of The
Metropolitan Region of Rotterdam-The Hague, Netherlands” beschrijft de kansen die onze regio
heeft en benoemt de urgentie om actie te ondernemen voor de ruimtelijk-economische
structuurversterking. Het gaat om investeren en werk, werk, werk.
De 23 deelnemende gemeenten in de metropoolregio hebben die actie ondernomen. De eerste
resultaten zijn er al. In deze begroting tonen wij welke resultaten dat zijn. Ook is beschreven waar
investeringen nodig zijn en welke projecten daarvoor op stapel staan.
Samen sterk
De 23 gemeenten werken samen in de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam
Den Haag met als taken economisch vestigingsklimaat en verkeer en vervoer. Alle 23 gemeenten
zijn daartoe vertegenwoordigd in het algemeen bestuur, de bestuurscommissies en de
adviescommissies van de metropoolregio. De 23 gemeenten zetten hun kennis en hun
bestuurlijke kracht gezamenlijk voor de metropoolregio in. De 23 gemeenten bundelen niet alleen
hun krachten onderling, maar werken ook intensief samen met bedrijven, vervoerders en
kennisinstellingen, omliggende regio’s als Drechtsteden en Holland-Rijnland, de provincie Zuid-
Holland, het Rijk en Europa. Daarnaast werkt de metropoolregio nauw samen met de
Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ), het triple helix orgaan van vertegenwoordigers
van bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen. De 23 gemeenten, bedrijven, vervoerders,
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en innovatieve MKB-ondernemers in de
metropoolregio willen investeren in het gebied. In economische vernieuwing, verbeterde
bereikbaarheid, toonaangevende duurzaamheid en aantrekkingskracht, waardoor de
internationale concurrentiekracht wordt vergroot. In 2017 vindt de eerste evaluatie plaats van de
gemeenschappelijke regeling.
Voor het bereiken van de doelstellingen worden de 23 gemeenten in de metropoolregio
ondersteund door de werkorganisatie van de gemeenschappelijke regeling. Om gezamenlijke
doelen te realiseren, zetten de deelnemende gemeenten ook hun eigen medewerkers in, die
helpen bij projecten, activiteiten en het uitstippelen van beleid. De werkorganisatie is daarmee
vooral een netwerkorganisatie, waarbij de kennis, kunde en capaciteit juist van de 23 gemeenten
zelf moet komen. Daardoor kunnen de kosten van de werkorganisatie beperkt blijven. Medio
november 2017 verhuist de werkorganisatie van Den Haag naar Rotterdam, waar het nieuwe huis
van de metropoolregio vorm zal krijgen.
Samen sterk dus. De metropoolregio is van, voor en door 23 gemeenten. Juist die samenwerking
maakt het mogelijk een aantrekkelijke regio te zijn waar het goed werken, wonen en recreëren is.
Een metropoolregio waar bedrijven zich graag vestigen en waar bezoekers zich welkom voelen.
Werkplan
Op grond van de gemeenschappelijke regeling dient het algemeen bestuur jaarlijks een Werkplan
vast te stellen op basis van de strategische agenda. Het algemeen bestuur heeft op 9 december
2015 het Werkplan MRDH vastgesteld. Daarbij is besloten om het strategisch deel van het
Werkplan met ingang van 2017 te koppelen aan de doorlooptijd van de strategische agenda van
de MRDH en daarmee niet meer jaarlijks uit te brengen. De concrete activiteiten worden met
ingang van 2017 jaarlijks geïntegreerd in de Begroting MRDH. De voortgang van de activiteiten
wordt via de jaarrekening en de Bestuursrapportages gemeld. De ontwerpbegroting MRDH 2018
vervult derhalve tevens de functie van Werkplan.
Kadernota MRDH begroting 2018
Op 10 maart 2017 heeft het algemeen bestuur de Kadernota MRDH begroting 2018 vastgesteld.
Deze Kadernota heeft als uitgangspunt gediend voor het opstellen van de begroting 2018 voor de
MRDH. Dit betekent onder meer dat met ingang van het begrotingsjaar 2018 geen inwonerbijdrage
ten behoeve van Verkeer en Vervoer opgaven meer wordt geheven. De programma’s Openbaar
Vervoer en Verkeer zijn vervangen door de programma’s Exploitatie en Infrastructuur (verkeer en
openbaar vervoer). Dit sluit beter aan bij de actuele werkwijze en het afwegingskader dat wordt
gebruikt bij de verdeling van de middelen. De inwonerbijdrage voor het programma Economisch
vestigingsklimaat bedraagt voor de begroting 2018 € 2,51.
                                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
Conform de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording 1 (BBV) bestaat de MRDH
begroting uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting beslaat de
hoofdstukken 2 tot en met 5, met hoofdstuk 1 als introductie van de integrale ambitie en activiteiten
van de MRDH en daaraan gekoppeld een overzicht van de integrale begroting.
Hoofdstuk 6 bevat de financiële begroting.
De hoofdstukken 2 en 3 bevatten als onderdeel van de beleidsbegroting (het programmaplan) de
te realiseren programma’s Exploitatie verkeer en openbaar vervoer, Infrastructuur verkeer en
openbaar vervoer en Economisch Vestigingsklimaat. In de programma’s wordt steeds antwoord
gegeven op drie vragen: 1. Wat willen we bereiken?, 2. Wat gaan we daarvoor doen? en 3.‘Wat
gaat het kosten?’ – waarbij we onderscheid maken tussen programmalasten en apparaatslasten.
In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de overige onderdelen van het programmaplan: het overzicht
algemene dekkingsmiddelen, het overzicht van de kosten van overhead en de
vennootschapsbelasting.
Hoofdstuk 5 bevat het laatste onderdeel van de beleidsbegroting, de paragrafen. Achtereenvol-
gens wordt ingegaan op financiering, verbonden partijen, weerstandsvermogen en risico’s,
onderhoud kapitaalgoederen en bedrijfsvoering.
Hoofdstuk 6, de financiële begroting, bestaat uit drie onderwerpen: in (1) het overzicht van baten
en lasten worden onder meer de fluctuaties in de meerjarenramingen toegelicht, in (2) de
uiteenzetting van de financiële positie zijn de geprognosticeerde begin- en eindbalans opgenomen
en wordt ingegaan op het EMU saldo en als laatste (3) worden de geraamde baten en lasten per
taakveld weergegeven.
Hoofdstuk 7 bevat de staat van reserves en fondsen 2017-2021.
Hoofdstuk 8 bevat een overzicht van de inwonerbijdrage per gemeente.
In de bijlagen zijn achtereenvolgens de indicatoren en het Investeringsprogramma
Vervoersautoriteit (IPVa) opgenomen.
1
  De Gemeentewet en de Provinciewet schrijven voor dat elke gemeente en elke provincie jaarlijks
begrotings- en verantwoordingsstukken opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de
regelgeving daarvoor. Op basis van de wet geldt het BBV ook voor gemeenschappelijke regelingen zoals de
MRDH.
                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1 Samenhang en opbouw begroting MRDH
Terug naar een Europese topregio
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag wil weer een Europese topregio worden. Eerder schaarde
onze regio zich al bij die top, maar de economische crisis trof het gebied hard. De
werkgelegenheid kromp er meer dan elders. Om bedreigingen te keren en (nieuwe) kansen te
benutten, speelt MRDH met vier strategische pijlers in op de nieuwe economie. Om zo de
economische slagkracht in en de aantrekkingskracht van de regio te versterken. De eerste
resultaten zijn al behaald, in 2018 gaat de Metropoolregio nog meer successen verzilveren.
1.1 Strategie en resultaten
De agenda’s van de Vervoersautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat vormen de basis van een
strategie, die zoals hiervoor genoemd, bestaat uit vier belangrijke aandachtsgebieden.
1. Economische vernieuwing
Met meer dan twee miljoen inwoners en een bijdrage van circa 20 procent aan het Bruto Nationaal
Product is de metropoolregio een belangrijke economische kern van ons land. Maar het verbeteren
van werkgelegenheid en aantrekkingskracht vereist economische en technologische vernieuwing.
Innovaties moeten in een hogere versnelling komen, waarbij bedrijven en instellingen op een
creatieve manier met elkaar moeten samenwerken. Denk aan het fieldlab Additive Manufacturing,
waarin de gemeente Rotterdam, bedrijven, onderzoekers en studenten zich buigen over de
mogelijkheden van 3D printtechnieken voor de maritieme industrie. Een scheepsschroef uit een 3D
metaalprinter? Het kan straks hier in de regio.
2. Bereikbaarheid verbeteren
Voor een gezonde, nieuwe economie is het belangrijk dat het economisch hart blijft kloppen. Het
betekent dat we de aderen en slagaders, de belangrijke infrastructuur, moeten openhouden. We
gaan ervoor zorgen dat bewoners, bezoekers en zakelijk verkeer zich snel en efficiënt kunnen
verplaatsen. Dat vergt investering in connectiviteit. Zo bereidt de regio een schaalsprong voor van
het openbaar vervoer naar een regionaal lightrailnetwerk. De verbinding Rotterdam-Delft-Den
Haag wordt daarbij de ruggengraat. Het netwerk gaat de economische toplocaties en de
woonwijken beter verbinden en biedt nieuwe kansen voor ruimtelijke ontwikkelingen. Vanuit alle
plekken in de regio kunnen reizigers het lightrailnetwerk straks goed bereiken. Zowel met de fiets
als met de auto (P+R), en in toenemende mate ook via innovatieve oplossingen, zoals automatisch
vervoer.
Bereikbaarheid verbeteren betreft ook verbetering van de infrastructuur voor dataverkeer. Vanuit
de Roadmap Next Economy zetten bedrijven en overheden zich samen in voor realisatie van
nieuwe netwerken die innovatieve diensten op het gebied van energie, logistiek en mobiliteit
mogelijk maken. Zoetermeer is in dat kader de regionale trekker voor kennis en werkgelegenheid
op het gebied van Big Data.
                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Toonaangevende duurzaamheid
Structurele economische en maatschappelijke veranderingen leiden tot een next economy. Die
nieuwe economie kenmerkt zich door circulariteit: we gaan slimmer om met grondstoffen, energie
en hergebruik van materialen. Dit biedt mogelijkheden voor groei van productiviteit. Daarom zet de
MRDH mondiale vraagstukken en oplossingen rond duurzaamheid centraal. Bijvoorbeeld door het
gebruik van elektrische auto’s te stimuleren. En dat via een gezamenlijke aanbesteding voor de
plaatsing en exploitatie van laadpalen.
Voor de nieuwe busconcessies, die in 2018 en 2019 starten, gelden diverse voorwaarden. Een
zeer belangrijke voorwaarde is dat de vervoerder gedurende de concessieperiode de transitie
moet maken naar honderd procent zero emissie. Dus geen enkele schadelijke uitstoot meer. De
MRDH daagt vervoerders uit om met een ambitieus transitieplan deze stap zo snel mogelijk te
zetten. Bovendien onderzoekt de Metropoolregio samen met de vervoerders hoe je de
elektriciteitsnetwerken van tram en metro slimmer kunt benutten voor de energietransitie in de
steden.
4. Aantrekkingskracht regio versterken
Economische vernieuwing en duurzaam verdienvermogen steunen op menselijk talent en
ondernemerschap. Vandaag de dag kiezen talenten echter niet alleen een werkplek, maar ook een
klimaat waar het goed leven en wonen is. Daarom zetten de 23 gemeenten in op een regio met
schone lucht, nauwelijks milieuoverlast, veel groen en ruimte voor recreatie. Inwoners en
bezoekers moeten er bovendien graag op uit willen trekken. Samen met de gemeenten
Zoetermeer en Alphen aan den Rijn, alsmede met de provincie, werken we daarom aan het
versterken van de waterverbindingen in de regio. Om ook daarmee toerisme en recreatie te
stimuleren.
Eerste resultaten
Om de gestelde ambities te realiseren, werken de 23 gemeenten intensief samen met onder meer
bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke en internationale organisaties. Gezamenlijk pakten
zij het traject Roadmap Next Economy op. Dat werd in 2016 afgerond. Verder is de
Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid vastgesteld en stelde de MRDH het Regionaal
Investeringsprogramma vast, inclusief de uitvoeringsstrategie. De 23 gemeenten, de provincie
Zuid-Holland, de Economische Programmaraad Zuidvleugel en de regio’s Holland Rijnland en
Drechtsteden pakken het Regionaal Investeringsprogramma verder op. Dit programma boekte al
diverse resultaten. Enkele voorbeelden zijn:
1. Europese steun voor betere bereikbaarheid
De Europese Investeringsbank (EIB) is de instelling voor langlopende leningen van de Europese
Unie. De EIB en de RET tekenden een overeenkomst voor een lening van € 120 miljoen. Met dat
geld schaft de Rotterdamse vervoerder zestien nieuwe metrostellen aan. De metro’s gaan rijden
op de Hoekse Lijn, het traject tussen Rotterdam en Hoek van Holland dat in september 2017 wordt
heropend. Daarnaast komen er zes nieuwe metro’s om vaker in de spits tussen Rotterdam en Den
Haag te rijden. Om de lening te kunnen verstrekken, staat de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
garant.
                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2. Frequentie OV omhoog
Staatsecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu) heeft groen licht gegeven voor de
spooruitbreiding tussen Rijswijk en Delft-Zuid. Daarmee zet het kabinet een belangrijke stap in de
verbetering van het economisch vestigingsklimaat van de Zuidelijke Randstad. Dit mede dankzij de
gezamenlijke inzet vanuit de regio, waaronder de gemeenten Den Haag, Rotterdam, Delft en
Schiedam. Het Tracébesluit betekent dat in 2023 elke tien minuten een Sprinter voorbij komt (nu
nog elk kwartier) op het traject tussen Dordrecht en Leiden. Daarmee wordt voldaan aan het
belangrijkste doel van het programma Stedenbaan, waarin onder meer MRDH, NS en ProRail al
tien jaar samenwerken aan verbetering van het openbaar vervoer in combinatie met ruimtelijke
ontwikkeling.
Voor een meer geïntegreerde regionale economie en betere verbindingen naar andere regio’s zijn
snellere Intercity’s en frequenter rijdende regionale treinen/lightrails tussen Rotterdam en Den
Haag van groot belang. Daarom krijgt de spoorverbinding tussen Den Haag en Rotterdam hoge
prioriteit in het Regionaal Investeringsprogramma. Samen met de NS en Prorail zorgen de
gemeenten er bovendien voor dat de stations beter bereikbaar voor fietsers worden en de
inrichting van de omgeving van stations aantrekkelijker. Onder meer door het realiseren van
nieuwe woningen en (bij de grote stations) kantoren.
Verder heeft de metropoolregio in 2016 de voor inbesteding benodigde zeggenschap verkregen
over de RET en HTM. De concessies voor tram en metro in Rotterdam en omstreken en Den Haag
en omstreken zijn
gegund aan de RET en de HTM.
3. Automatisch Vervoer op de Last Mile
Met de Parkshuttle in Capelle aan den IJssel heeft de MRDH al een historie van vijftien jaar met
Automatisch Vervoer op de Last Mile. Van daaruit ontwikkelen gemeenten, bedrijfsleven en
kennisinstellingen het fieldlab Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) als onderdeel van het
Regionaal Investeringsprogramma.
Samen met de gemeenten Leiden, Den Haag, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Capelle aan den
IJssel, de provincie, de TU Delft en de Rotterdamse en Haagse Hogeschool ontwikkelt de
Metropoolregio op locatie oplossingen voor Automatisch Vervoer op de Last Mile. Onderdeel
hiervan is de Parkshuttle, dat is mogelijk nu de vervoerconcessie van Connexxion tot eind 2018 is
verlengd. Tevens lanceert de TU Delft in 2017 het research lab Automated Driving, waar zij de
praktijkeffecten van nieuwe automatische technologie gaat testen.
4. Opzetten samenwerking fieldlabs en MKB
Fieldlabs zijn praktijkomgevingen waarin bedrijven en kennispartners samenwerken in het
ontwikkelen, testen en demonstreren van nieuwe technologieën, producten en innovaties. Denk
aan robotisering, 3D‐printing en big dataprocessing. Het doel van de fieldlabs is drieledig:
versterking van de regionale economie, bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke
vraagstukken en verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. In het kader
van het Regionaal Investeringsprogramma zijn 15 fieldlabs bijeen gebracht in een regionaal
netwerk. Het netwerk wordt ondersteund door een kernteam van MRDH, PZH, InnovationQuarter
en TNO. De kracht van de fieldlabs in de regio Zuid-Holland is dat deze zich richten op mondiale
vraagstukken en internationale marktkansen en daarvoor oplossingen vinden vanuit de sterke
sectoren die de regio kenmerken. Denk daarbij aan de high tech sector, glastuinbouw, het haven
                                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>industrieel complex of bijvoorbeeld de beschikbare kennis en expertise op het terrein van
deltatechnologie.
1.2 Investering in een sterke regio
De vier al behaalde successen komen voort uit het werken aan noodzakelijke vernieuwing. Ze
lopen vooruit op de nog te boeken resultaten in 2017. En die komen weer voort uit de projecten
van het Regionaal Investeringsprogramma. Eerder pleitte MRDH-voorzitter Ahmed Aboutaleb dat
de regio een fundamenteel nieuwe aanpak behoeft. “De Metropoolregio biedt veel kansen voor
een nieuwe, duurzame economie. Benutten we deze kansen goed, dan kan het bedrijfsleven
innoveren en levert dat meer werkgelegenheid op.” Het Regionaal Investeringsprogramma toont
hoe en welke kansen de regio oppakt.
Krachtige mix
Onze regio heeft alles in huis om weer een Europese topregio te worden. En te blijven. Dit dankzij
een veelzijdig en onderscheidend economisch profiel. Bekijk de regio en je ziet toonaangevende
internationale bedrijven, uitmuntende onderwijs‐ en kennisinstellingen, de grootste mainport van
Europa en mondiaal toonaangevende greenports voor agrofood. Daarnaast hebben we
internationaal aanzien op het gebied van vrede en recht. Maar dat is nog niet alles. Met de
concentratie van bedrijven en kennisinstellingen rond onder meer clean tech, health & life
sciences, recycling, food, mobility & logistics en safety & security, in combinatie met de haven,
heeft de regio een krachtige mix in handen. Verder zijn er mogelijkheden voor kruisbestuiving
tussen bijvoorbeeld (bio)chemie en tuinbouw, tussen security, ICT en finance, tussen
voedselproductie en gezondheid en tussen de lucht‐/ruimtevaart en het maritieme cluster. Kortom,
kansen te over.
Maar liefst 150 projecten
Het investeringsprogramma bestaat uit maar liefst 150 concrete projecten die zijn aangedragen
door de betrokken gemeenten, de provincie, de kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Uit die lijst
zijn, zogenoemde focusprojecten benoemd. Deze projecten hebben een grote regionale betekenis
en kunnen in de periode tot medio 2017 tot een concreet resultaat leiden. De totale lijst aan
projecten staat op de website investeringsprogramma.nl.
Voor het sterker maken van onze regio vernieuwen we in viervoud; vernieuwen in (1) economie,
(2) energie, (3) verbindingen en (4) stad en omgeving. De genoemde 150 projecten vallen alle
onder deze vier invalshoeken.
Het algemeen bestuur stelde op 9 december 2016 een aantal focusprojecten vast. In de tabel
hieronder leest u welke focusprojecten dat zijn. De projecten met een * hebben een relatie met de
Roadmap Next Economy. Daarnaast besloot het algemeen bestuur enkele van deze projecten in
de etalage te zetten. Om daarmee effectiever te zijn op het gebied van communicatie en public
affairs.
                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Focusprojecten                                                                                Bestuurlijk verantwoordelijk
Vier sporen Den     Rijswijk-Delft Zuid                                                       MRDH/PZH/Rijk
Haag-Rotterdam      Delft Zuid – Schiedam
                    Schiedam-Rotterdam Centraal
Next Generation     Verstedelijkingsstrategie                                                 PZH
Woonwijken (*)      Verduurzaming woningen VvE’s                                              MRDH/Gemeenten
                    Wijkaanpak                                                                MRDH/Gemeenten
Energie-            Smart Multi Commodity Grid (*)                                            PZH/MRDH/ Gemeenten
infrastructuur      Cluster West
                    Cluster Oost
Opwekking           Geothermie (*)                                                            PZH/Gemeenten
duurzame energie
Digital Gateway (*) Connect MRDH                                                              Privaat
                    Digital Port
                    Automated/connected Mobility
Automatisch         Fieldlab Automatisch Vervoer (*)                                          MRDH/ Kennisinstellingen
Vervoer Last Mile   Rotterdam The Hague Airport – shuttle RandstadRail Meijersplein           MRDH
                    Rivium                                                                    Capelle ad Ijssel
                    Vijfsluizen                                                               Schiedam
                    Transformatie onderkant OV                                                MRDH
Vervoer op maat
Energietransitie    Zero emissie openbaar vervoer (*)                                         MRDH/Privaat
mobiliteit          OV- en weginfrastructuur                                                  MRDH/PZH
                    Laadpalen elektrisch vervoer                                              MRDH/Gemeenten
Transformatie       Transformatie kantoren 2                                                  MRDH/Gemeenten
kantoren en
winkels
Weginfrastructuur   Programma Aansluitingen Hoofdwegennet/Onderliggend wegennet A4/N223       MRDH/PZH/Rijk
                    Den Hoorn, A4 - N470 Kruithuisweg - A13, A29/N487, A29/N217, A29/N59
                    Hellegatsplein, A12 / N219, A4 / N206, A20 Maasdijk, A20 Vlaardingen, A20
                    Maassluis Noordzijde, A20 Vlaardingen West, A20 Maassluis Zuidzijde, A15
                    IIsselmondse Knoop, A15 Aveling, A15 Hartelbrug, A15 Harmsenbrug (N57),
                    A20 Capelle a/d IJssel (m.n. afrit vanuit Terbregseplein), Aansluiting
                    Zoetermeer, A4 - N211 - N222 - A20 (Veilingroute), A4 Den Haag Zuid
                    Harnaschknoop
                    Oeververbindingen         Rotterdam                                       MRDH/Rotterdam/Rijk
                                              Brienenoord/Algeracorridor                      MRDH/Rotterdam/ Capelle en
                                                                                              Krimpen ad IJssel/
                                                                                              Ridderkerk/Rijk
                    Corridor Rotterdam-Antwerpen                                              PZH/Rijk
                    Fietsparkeren bij OV haltes                                               MRDH
Schaalsprong        Samenloop RandstadRail E met Zoetermeerlijn ¾                             MRDH/Gemeenten
Metropolitaan OV    Rotterdam
                    Den Haag
                    Oost-/Westland
Campus Leiden (*)   Bereikbaarheid, Stationsgebied, Vastgoed, Faciliteiten                    Leiden
Campus Delft (*)    Bereikbaarheid, Stationsgebied, Vastgoed, Faciliteiten                    Delft
Rotterdam           Herontwikkeling, Innovatie, Bereikbaarheid                                Rotterdam
Innovation District
(*)
Central Innovation  Herontwikkeling, Innovatie, Bereikbaarheid                                Den Haag
Ditstrict
Den Haag (*)
Internationale      Herontwikkeling, innovatie, Bereikbaarheid                                Den Haag
Ontwikkeling
Scheveningen
Fieldlabs           Fieldlab infrastructuur (*)                                               MRDH/PZH/
                                                                                              Kennisinstellingen
Greenports          Greenport corridor (onderdeel van integrale gebiedsontwikkeling A4-       PZH
Modernisering       Veilingroute A20)
Glastuinbouw
Greenports Next     World food park                                                           GR Nieuw Reijerwaard
                                                                                                                        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Step Food
A12               Multimodale ontsluiting Corridor A12 (Railterminal)         Lansingerland
Corridor/Bleizo
Maritiem Service                                                              Schiedam
District
Metropolitaan     Hollandse banen                                             MRDH/PZH/ Gemeenten
Landschap         Metropolitane fietsroutes
                  Inpassing Viersporigheid Central Park
Aanzienlijk meer banen
Het Regionaal Investeringsprogramma toont meer dan 150 projecten met een
investeringsbehoefte van € 12 tot € 15 miljard over de komende tien jaar. Bedrijven,
kennisinstellingen en overheden ontwikkelen deze projecten samen en geven met elkaar de
financieringsstrategie vorm. De projecten versterken niet alleen de economie, maar leveren
(volgens berekeningen van de OESO) ook nog eens 25.000 tot 50.000 banen op in de regio en
twee tot vier procent extra economische groei. En dat in een gebied waar nu al circa 20 procent
van het Bruto Nationaal Product wordt verdiend.
Uitvoeren strategie
Bij het uitvoeren van het Regionaal Investeringsprogramma voert de MRDH vooral de regie. Met
bestuurlijke kracht kan zij projecten verder brengen. Trekker van de projecten kunnen de provincie,
de gemeenten, private partners en ook de MRDH zijn. Veel projecten hebben een publiek-privaat
karakter. Nu de Roadmap Next Economy gereed is, krijgt de private inbreng ook een zwaarder
accent. Uitvoering van zulke projecten is vaak alleen mogelijk als overheden, bedrijfsleven en
kennisinstellingen nauw met elkaar samenwerken, de triple helix.
Een grote uitvoeringsorganisatie kent de MRDH bij dit investeringsprogramma niet. Wel
ondersteunen en faciliteren wij met de zogenoemde vliegwielfuncties: financiering, Europa, Public
Affairs, Tafel Rijk-MRDH/regio en themabijeenkomsten. De ambtelijke en bestuurlijke Investment
Board vormt de ‘motor’ om ervoor te zorgen dat de trekkers van de projecten (de projecteigenaren)
resultaten behalen.
Financiering
Zoals gezegd is voor de genoemde focusprojecten in de komende tien jaar een investering van
€ 12 tot € 15 miljard nodig. Dat geld moeten bedrijven, kennisinstellingen en overheden bij elkaar
brengen. Per project komt er een bekostigings- en financieringsarrangement. Daarnaast willen wij
dat partijen ook zelf op zoek gaan naar nieuwe financieringsbronnen. Ook de MRDH gaat dat
doen. Een mooi voorbeeld is de al genoemde lening van de Europese Investeringsbank voor de
aanschaf van nieuwe metro’s. De 23 gemeenten en de provincie Zuid-Holland moeten in hun
begrotingen zeker ook rekening houden met financiële bijdragen aan projecten waarvan zij zelf
(bestuurlijk) eigenaar zijn.
Voortgang bewaken
Hoe verloopt de uitvoering van het Regionaal Investeringsprogramma? En hoe de implementatie
van de Roadmap Next Economy? Deze vragen komen bij elke reguliere vergadering van de
Adviescommissies, de Bestuurscommissies en het algemeen bestuur aan de orde. Ook in de
Economische Programmaraad Zuidvleugel komen de voortgang en de strategische kansen,
dilemma’s en knelpunten ter tafel. Daarnaast vindt elk jaar een uitgebreidere bijeenkomst, een
special, plaats waarbij alle betrokken partijen samen de balans opmaken.
                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wilt u tussentijds de voortgang van het programma en de projecten zien, ga dan naar
investeringsprogramma.nl. De MRDH beheert deze website, maar de projecteigenaren leveren zelf
de informatie aan en houden deze actueel.
1.3 Financiën
De begroting 2018 kent een omvang van € 666,7 miljoen. Hieronder staat de totaalbegroting en de
uitsplitsing over de programma’s.
             Programmabegroting 2018                   Geraamde        Begroting      Begroting      Begroting      Begroting      Begroting
                        (euro's)                     realisatie 2016     2017           2018           2019           2020           2021
 Lasten per programma
 1. Exploitatie verkeer en openbaar vervoer                366.785.800   430.138.364    400.232.145    393.449.603    393.533.733    389.493.074
 2. Infrastructuur verkeer en openbaar Vervoer             254.364.847   422.057.582    255.981.077    255.032.702    102.375.635    120.844.807
 3. Economisch Vestigingsklimaat                             7.055.992      5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
 4. Samenwerkingsverbanden                                   2.554.500      2.545.000              0              0              0              0
 Overhead                                                            0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
 Onvoorzien                                                          0              0              0              0              0              0
                                              Totaal       630.761.139   860.486.646    666.745.022    658.831.505    506.250.968    520.679.481
 Baten per programma
 1. Exploitatie verkeer en openbaar vervoer                366.785.800   434.398.696    405.190.971    398.422.139    396.199.071    391.731.130
 2. Infrastructuur verkeer en openbaar Vervoer             254.364.847   422.057.582    255.981.077    255.032.702    102.375.635    120.844.807
 3. Economisch Vestigingsklimaat                             6.259.928      5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
 4. Samenwerkingsverbanden                                   2.554.500      2.545.000              0              0              0              0
 Overhead                                                            0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
                                              Totaal       629.965.075   864.746.978    671.703.848    663.804.041    508.916.306    522.917.537
 Resultaat voor reservemutaties                               -796.064      4.260.332      4.958.826      4.972.536      2.665.338      2.238.056
 Onttrekking aan reserves                                      796.064              0              0              0              0              0
Toevoeging aan reserves                                              0     -4.260.332     -4.958.826     -4.972.536     -2.665.338     -2.238.056
 Resultaat                                                           0              0              0              0              0              0
 * Overhead t/m 2017 verwerkt in programma's
De fluctuaties in de meerjarenramingen worden toegelicht in de genoemde programma’s en in de
financiële begroting.
                                                                                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 Vervoersautoriteit
2.1 De inhoudelijke ambities
Inleiding
Binnen de MRDH begroting kent de Vervoersautoriteit twee programma’s: een programma
Exploitatie verkeer en openbaar vervoer en een programma Infrastructuur verkeer en openbaar
vervoer. Aan de hand van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid beschrijven we per programma
de doelstellingen ofwel wat we willen bereiken, en aan deze doelstellingen koppelen we
vervolgens jaaractiviteiten. Onderdeel hiervan is de uitvoering van een aantal wettelijke taken wat
betreft de concessieverlening openbaar vervoer, beheer en onderhoud openbaar
vervoerinfrastructuur en de planvormingsbevoegdheid conform de Planwet Verkeer en Vervoer.
Het programma Infrastructuur vormt de basis voor het bereikbaarheidsdeel van de focus- en
etalageprojecten uit het Regionaal Investeringsprogramma.
Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
Het versterken van de agglomeratiekracht en de concurrentiepositie van de metropoolregio en het
vergroten van de leefbaarheid staan centraal in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid. Hiervoor
zijn vijf hoofddoelen benoemd, vertaald in topeisen en is per top-eis vastgelegd wat we in 2025
bereikt willen hebben. Het betreft de volgende doelen:
 Bereikbaarheidsdoel        Top-eis                               Ambitie in 2025 t.o.v. huidige
                                                                  situatie
 Concurrerende              •   Aantal mensen dat economische     • Toename van 10% voor de 10
 economie                       toplocaties in 45 minuten kan          belangrijkste locaties
                                bereiken
                            • Betrouwbaarheid van reistijd op     •    95% op hoofdwegennet en 90%
                                de belangrijkste verbindingen, in      op onderliggend wegennet
                                het bijzonder voor het
                                goederenvervoer
 Kansen voor mensen         Aantal arbeidsplaatsen/               Toename van 10% voor 90% van de
                            voorzieningen dat mensen vanuit       woongebieden
                            woongebieden in 45 minuten kunnen
                            bereiken
 Kwaliteit van plekken      Gebruikerswaardering van de           Minimaal 7,5 op 90% van de knopen
                            stedenbaanknopen
 De duurzame regio          Uitstootreductie vervoersysteem       Afname van 30% voor het gehele
                            (CO2)                                 vervoersysteem
 Efficiënt en rendabel      Reductie beheer- & exploitatielasten  Afname van 10% voor het gehele
                            OV                                    OV-systeem
Daarnaast is een aantal kwaliteitseisen gesteld aan het functioneren van de
infrastructuurnetwerken van openbaar vervoer, auto en fiets en de knooppunten daartussen.
Daarvoor wordt verwezen naar de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid.
Het geheel maakt het mogelijk om onderbouwde keuzes te maken, prioriteiten te stellen en meer
inzicht te krijgen in de effectiviteit van investeringen. Dit vraagt, naast een methodische
doorvertaling van doelen naar eisen, om een bijpassende monitoringssystematiek. Deze wordt in
                                                                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>2017 geoperationaliseerd, inclusief het opstellen van het eerste monitoringsrapport. Vooruitlopend
daarop is in 2016 voor een aantal topeisen een eerste nulmeting verricht. Die nulmeting is
opgenomen in bijlage 1 van deze begroting.
De hoofdaccenten in 2018
In 2016 lag het accent op de beleidsvorming met de vaststelling van de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid, het Regionaal Investeringsprogramma en de Roadmap Next Economy. In 2017
ligt de nadruk op de beleidsuitwerking met het vertalen van de topeisen uit de Uitvoeringsagenda
naar projectprogramma’s en het maken van afspraken daarover met gemeenten, provincie en het
Rijk. In 2018 verschuift het accent verder naar de beleidsuitvoering: projecten en maatregelen,
planstudies en verkenningen, en zullen de beleidsprioriteiten worden ingebracht in de dan aan de
orde zijnde beleidsprocessen op nationaal en provinciaal niveau. Dat geldt ook voor de exploitatie
van het openbaar vervoer, waarvan het kader in de programma’s van eisen voor de nieuwe
concessies is vastgelegd en waartoe stelselmatig aan verbetering wordt gewerkt.
In 2018 is er duidelijkheid over de ambitie van het nieuwe kabinet op het gebied van regionale en
stedelijke bereikbaarheid. Die ambitie zal inhoudelijk en financieel van invloed zijn op de
mogelijkheden van de MRDH om het beleid tot uitvoering te brengen. Enerzijds gaat dat om de
omvang van de BDU, anderzijds om de afspraken met het Rijk over het te realiseren
bereikbaarheidsprogramma in het jaarlijkse BO-MIRT. De breed gedragen ambities voor stedelijke
ontwikkeling en agglomeratiekracht worden alsdan geconcretiseerd en kunnen zich vertalen in
nieuwe prioriteiten.
Van belang is daarbij dat op de juiste manier een koppeling van ruimtelijke ontwikkeling,
verstedelijking en het mobiliteitssysteem wordt gelegd. Het concept Stedenbaan moet goed
worden geborgd en de instrumenten uit de nieuwe Omgevingswet moeten door gemeenten en
provincie worden ingezet in aansluiting op de gezamenlijke bereikbaarheidsambities.
De financiële structuur
De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid leidt tot projecten en maatregelen die opgenomen worden in
het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa), en in het verlengde daarvan het Regionaal
Investeringsprogramma.
De projecten en de organisatie van de Vervoersautoriteit (Va) worden grotendeels bekostigd uit de
reguliere Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU). Daarnaast zijn er nog specifieke
rijksbijdragen, zoals gelden voor het programma Beter Benutten Vervolg en het Actieprogramma
Regionaal OV die beiden zijn toegevoegd aan de BDU.
Als gevolg van kortingen op de BDU door voorgaande kabinetten en stijgende kosten van beheer,
onderhoud en vervanging van metro, lightrail en tram staat de investeringsruimte van de Va onder
grote druk. Ingezet wordt op afspraken met het nieuwe kabinet om deze problematiek aan te
pakken.
Op 1 januari 2018 wordt een nieuwe Subsidieverordening MRDH Vervoersautoriteit van kracht. De
Subsidieverordening geldt voor alle 23 participerende gemeenten en andere partijen die aanspraak
kunnen maken op subsidie vanuit de MRDH. Dit betekent dat met ingang van het begrotingsjaar
2018 de investeringsprogramma’s van de voormalige stadsregio’s niet meer gescheiden worden
gehouden. Als beleidsregel is vastgelegd dat over een periode van tien jaar tenminste 20% van de
BDU-middelen beschikbaar moet zijn voor nieuwe infrastructurele projecten (de zgn. 80-20 regel).
                                                                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Om dit goed te kunnen monitoren, en omwille van een daarop toegesneden transparante
besluitvorming, is de programma-indeling van 2018 daarop aangepast. De bestaande
programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer worden verdeeld over de programma’s Exploitatie
verkeer en openbaar vervoer en Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer.
Het Investeringsprogramma Va (IPVa) maakt deel uit van het programma “Infrastructuur verkeer
en openbaar vervoer” en geeft inzicht in de bijdrage vanuit de middelen van de Va aan het
realiseren van infrastructurele projecten. De uitgangspunten zijn in dit kader als volgt:
•   conform een daartoe in het algemeen bestuur genomen besluit mag sprake zijn van
    overplanning (= negatief saldo) binnen het investeringsprogramma, mits binnen 10 jaar het
    saldo weer nul is. Overplanning houdt in dat er in enig jaar meer aan projectuitvoering wordt
    begroot dan er aan BDU-middelen beschikbaar is. De praktijk leert echter dat er structureel
    veel te optimistisch wordt gepland. Anders gezegd, de uitvoering van projecten verloopt veel
    trager dan waar in het IPVa van wordt uitgegaan. Omdat het uitgangspunt is dat er meer
    realistisch moet worden begroot, vormt vanaf 2018 het IPVa wel de basis voor dit onderdeel
    van de begroting, maar wordt hierop een correctie (op basis van ervaringscijfers) op de daarin
    geraamde bestedingen toegepast.
•   in de begroting 2017 is voor dat begrotingsjaar een overbestedingsplafond vastgelegd van € 90
    miljoen onder de voorwaarde dat binnen een periode van tien jaar de voor de programma’s
    Verkeer en Openbaar Vervoer beschikbare financiële middelen ten minste nul zijn. Zoals het
    zich nu laat aanzien, is de kans dat deze overbesteding zich daadwerkelijk in 2017 zal
    voordoen zeer gering. Hoe dat voor 2018 en volgende jaren uitpakt op basis van de hiervoor
    genoemde gewijzigde (meer realistische) ramingen, is verwerkt in deze begroting 2018.
•   conform het besluit van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van 7 december 2016 zal met
    ingang van het begrotingsjaar 2018 geen inwonerbijdrage ten behoeve van Verkeer en Vervoer
    opgaven meer worden geheven. Door het voorgestelde besluit wordt de financiële opgave van
    de MRDH groter. Voor de begroting 2018 en de meerjarenraming 2019-2021 gaat het om een
    bedrag van € 38,8 miljoen aan minder inkomsten. Met de gevolgen hiervan is rekening
    gehouden in het IPVa 2018 en daarmee zijn tevens de financiële gevolgen verwerkt in de
    voorliggende begroting 2018 en meerjarenraming 2019-2021.
•   voor het programma kleine projecten wordt vanaf 2018 MRDH-breed een subsidieplafond van
    € 30 miljoen ingesteld. De concrete invulling van het programma kleine projecten wordt in het
    voorjaar van 2017 in samenspraak met de gemeenten uitgewerkt, gericht op vaststelling in de
    Bestuurscommissie uiterlijk in oktober 2017 (vooruitlopend op de begrotingsbehandeling van
    de gemeenten).
                                                                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.2 Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer
Het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer richt zich op de inzet van de Va voor
algemene strategie- en beleidsontwikkeling, verkeersmanagement en wegenstructuur, fiets,
duurzaamheid en verkeersveiligheid en de exploitatie van het openbaar vervoer. Het programma is
hiermee vanuit het perspectief van de versterking van het economisch vestigingsklimaat de basis
onder de besluitvorming over de ontwikkeling van het netwerk, de benutting daarvan en de
(economische, ruimtelijke, bedrijfsmatige) randvoorwaarden daarbij. Vanuit het programma volgen
infrastructurele opgaven die, voor zover de Va er financieel aan bijdraagt, onderdeel worden van
het programma infrastructuur verkeer en openbaar vervoer.
De beleidsmatige kaders voor het programma zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid en de Roadmap Next Economy. Deze programma’s vertalen de kaders naar
beleidsuitwerkingen, initiatieven voor de agenda van hogere overheden en voor de samenwerking
met het bedrijfsleven en kennisinstellingen .
Samenwerking is een belangrijke pijler onder het gekozen beleid en de programmering. Innoveren,
slim samenwerken met andere overheden, bedrijfsleven en kennisinstellingen, monitoren en
bijsturen, trends en ontwikkelingen nauwgezet volgen en nieuwe en/of andere financieringskanalen
aanboren zijn de sleutelwoorden om de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid tot uitvoering te
brengen en door te ontwikkelen.
In 2019 treedt de Omgevingswet in werking en wordt de Planwet Verkeer en Vervoer afgeschaft.
De rol van het regionaal verkeers- en vervoersplan als instrument voor bovenlokale strategie- en
beleidsontwikkeling gaat dan op in de Provinciale Omgevingsvisie. In 2018 zullen zowel de
provincie Zuid-Holland als het Rijk stappen zetten op weg naar vaststelling van Omgevingsvisies
conform de nieuwe wet.
Goede afstemming over besluiten op het gebied van mobiliteit, verstedelijking en ruimte is
voorwaarde om netwerken voor verkeer en vervoer goed te benutten en te borgen dat
ontwikkellocaties adequaat en efficiënt bereikbaar te maken zijn. De samenhang tussen openbaar
vervoer en verstedelijking is sinds 2006 georganiseerd via Stedenbaan. In 2017 is besloten deze
taak te beleggen bij de bestaande bestuurlijke overlegtafels op het gebied van OV, Verstedelijking
en Wonen en de tafels Ruimte en Economie in plaats van het Bestuurlijk Platform Stedenbaan. De
diverse onderdelen van de aanpak van Stedenbaan zoals ketenmobiliteit, monitoring, kwaliteit van
stations en stationsomgevingen, alliantiegesprekken worden belegd bij de partners van
Stedenbaan waaronder de MRDH en de MRDH-gemeenten.
2.2.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen?
Wat willen we bereiken?
De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in paragraaf 2.1.
De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017
geoperationaliseerd en er heeft een volledige nulmeting plaatsgevonden. Tevens zijn op de
diverse thema’s en gebieden uitwerkings- en uitvoeringsprogramma’s vastgesteld. Deels heeft dit
plaatsgevonden in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag.
                                                                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Daarin zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de top-eisen en de
versterking van de agglomeratiekracht. Deze vormen, in overleg met het Rijk mede de basis onder
het programma dat wordt afgesproken met de minister van I&M in het BO-MIRT najaar 2017 en
volgende jaren.
Hoewel een aantal beleidsuitwerkingsopgaven nog doorloopt, staat 2018 in het teken van
uitwerking en uitvoering van maatregelen. Soms in de vorm van verkenningen voor langere
termijn, soms in de vorm van concrete maatregelen op korte termijn.
De ontwikkeling van het netwerk rijkswegen en spoorwegen alsmede de bekostiging daarvan, is de
verantwoordelijkheid van het Rijk. De MRDH heeft hierbij een belang vanwege de rol van de
rijksinfrastructuur in de interne en externe bereikbaarheid van de regio en werkt daarom aan
onderbouwing van dit belang ten behoeve van de besluitvorming op rijksniveau (onder andere via
het BO-MIRT).
Monitoring van de gestelde top- en netwerkeisen blijft van groot belang, niet alleen om te bepalen
of we het goed doen, maar ook om vorm te geven aan adaptieve planning: inspelen op de nieuwe
ontwikkelingen in gedrag en techniek.
We willen zorgen dat openbaar vervoer, verstedelijking en wonen en ketenmobiliteit in onderlinge
samenhang ontwikkeld blijven worden ten behoeve van verbetering van het vestigingsklimaat en
de bereikbaarheid van de regio.
In verband met de invoering van de Omgevingswet willen we zorgen dat de doelen en
uitgangspunten van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid en het Regionaal
Investeringsprogramma doorwerken in de omgevingsvisies op provinciaal en nationaal niveau.
De wegenstructuur in de metropoolregio moet het mogelijk maken dat zoveel mogelijk inwoners
binnen 45 minuten de metropolitane economische centra betrouwbaar kunnen bereiken en dat
voorzieningen en arbeidsplaatsen binnen bereik van de inwoners zijn. Daartoe worden in de
Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid eisen gesteld aan het autonetwerk op het gebied van
doorstroming en betrouwbaarheid. Bij de te nemen maatregelen gaat het niet alleen om het
oplossen van knelpunten via aanleg van infrastructuur maar in de eerste plaats om het beter
benutten van de infrastructuur die er al ligt.
Fiets- en ketenmobiliteit dragen bij aan de bereikbaarheidsdoelstellingen uit de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid én aan een duurzamere regio. Fiets- en ketenmobiliteit zijn een manier om onnodig
autogebruik terug te dringen.
Het toenemend fietsgebruik, zowel binnenstedelijk als regionaal, draagt bij aan bereikbaarheid, de
kwaliteit van de buitenruimte en de leefbaarheid. De fiets is daarnaast van grote betekenis voor de
ontsluiting van de grote landelijke groengebieden in de regio. Deze toename willen we bevorderen
met infrastructuur die rekening houdt met e-bikes en andere innovatieve fietsen.
Mobiliteitsnetwerken worden optimaal gebruikt door de beschikbaarheid van voldoende
ketenvoorzieningen die de overstap tussen fiets, auto en OV op een aangename wijze mogelijk
maken. Deze voorzieningen zijn betaalbaar en worden door de reiziger positief gewaardeerd.
Vanuit de rol en verantwoordelijkheid van de Va dragen we bij aan reductie van de emissie van
CO2 door verkeer en vervoer. We zorgen dat openbaar vervoer zonder emissies een efficiënte
bijdrage levert aan de verbetering van de regionale bereikbaarheid en mobiliteit.
                                                                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Elk verkeersslachtoffer is er één teveel. ‘Maak van de nul een punt’ is de paraplu waaronder het
hele verkeersveiligheidsbeleid valt. De MRDH gebruikt de afgesproken landelijke doelstellingen als
impuls en als basis voor monitoring bij de realisatie van haar eigen doelstellingen. In Zuid-Holland
werken we met het credo: “Iedereen komt veilig thuis in Zuid-Holland”, uitgewerkt in de visie voor
het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid: voortzetten, vernieuwen en verspreiden.
We willen bereiken dat het aantal verkeersslachtoffers daalt en richten ons daarbij op kwetsbare
groepen: fietsers, jonge automobilisten, jeugd (4-18 jaar) en senioren. Dat doen we door
activiteiten op het terrein van educatie en gedragsbeïnvloeding, handhaving en door risicogerichte
benadering van infrastructuur.
Wat gaan we daarvoor doen in 2018?
Algemeen
• bijdrage leveren aan jaarlijkse regiomonitor;
• uitvoeren van verkenningen of planstudies voortvloeiende uit het MIRT-onderzoek
    Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag;
• nadere onderbouwing van de viersporigheid Delft – Schiedam mede in relatie tot de ambities
    van Toekomstbeeld OV voor lightrail op het hoofdspoor en inclusief de landschappelijke
    inpassing (Regionaal Investeringsprogramma);
• bijdragen aan de doorontwikkeling van de voor mobiliteit en logistiek relevante transitiepaden
    van de Roadmap NextEconomy;
• verkennen combinaties bedrijfsleven/overheid: bedrijfsleven als werkgever, onder andere
    bedrijfsvervoer, collectief vervoer haven, platooning;
• verkennen combinaties bedrijfsleven/overheid: bedrijfsleven als aanbieder van nieuwe
    mobiliteitsproducten;
• structureel slimmer samenwerken: samenwerking met en tussen de MRDH-gemeenten en
    samenwerking met partners, zoals het platform Future Mobility Movement,
    netwerkontwikkeling, mobiliteitsinnovatie, kennisontwikkeling en –deling;
• uitbreiden van de Kennisagenda met hogescholen en universiteiten waarmee in 2017 een start
    is gemaakt en gezamenlijke ontwikkeling van voorstellen ten behoeve van nationale of
    Europese kennisprogramma’s;
• participatie in de Mobiliteitstafel Zuidelijke Randstad;
• participatie in projecten en processen van CROW/KpVV, Connekt en andere relevante
    nationale kennisorganisaties;
• samen met de gemeenten pro-actief participeren in het proces van de Omgevingsvisies van de
    provincie Zuid-Holland en Rijk en waar nodig gebruik maken van formele
    reactiemogelijkheden;
• de MRDH pakt samen met de gemeenten de onderdelen van Stedenbaan op die passen bij de
    rol van de MRDH: waaronder ketenmobiliteit, alliantiegesprekken over voorzieningen bij
    stations, ruimtelijke programmering van werklocaties;
• de MRDH draagt zorg voor inbreng van het regionale vervoerbelang in ruimtelijke overlegtafels
    zoals het portefeuillehoudersoverleg verstedelijking en wonen en de regionale tafel Ruimte en
    Economie;
• programmering IPVa;
• programmamanagement Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid;
• alternatieve en nieuwe financieringsvormen onderzoeken zowel bij/samen met medeoverheden
    (provincie Zuid-Holland, Rijk, Europa) als bij/samen met het bedrijfsleven;
• tenminste 1 pilot alternatieve financiering uitvoeren;
• voorbereiding van de Bestuurlijke Overleggen MIRT samen met de partners in de Zuidelijke
    Randstad en in afstemming met de inliggende gemeenten;
                                                                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>•   samen met provincie en gemeenten invulling geven aan de wederkerige bijdrage vanuit de
    regio aan de inzet van MIRT-middelen door het Rijk in het kader van de programmatische
    aanpak (financieel of anderszins).
Wegennetwerk
• starten in samenwerking met de betrokken wegbeheerders van een drietal verkenningen, zoals
    benoemd in de Uitvoeringsagenda of voortvloeiend uit het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid
    Rotterdam Den Haag;
• afhankelijk van de besluitvorming in het kader van de programmatische aanpak van het MIRT
    nadere uitwerking van de oeververbindingen Rotterdam en/of
    Algeracorridor/Brienenoordcorridor (Regionaal Investeringsprogramma);
• regionale inbreng leveren in het onderzoek van de provincie Zuid-Holland naar de corridor
    Rotterdam–Antwerpen (Regionaal Investeringsprogramma);
• regionale inbreng leveren bij de uitwerkingsfase van de A4 Passage en N14 en waar nodig bij
    de A20 Nieuwerkerk-Gouda bij de uitwerking door het Rijk;
• in samenwerking met de gemeenten Den Haag en Rijswijk doorlopen van de uitwerkingsfase
    voor resp. de Erasmusweg/Lozerlaan en de Prinses Beatrixlaan volgend uit de MIRT-
    verkenning A4 Passage en Poorten & Inprikkers;
• in samenwerking met het Rijk verder uitwerken c.q. monitoren van het adaptieve programma
    Aansluitingen HWN/OWN (Regionaal Investeringsprogramma);
• betrouwbaarheidsmaatregelen op basis van de analyse in 2017.
Reisgedrag
• uitwerking en uitvoering van de visie reisgedrag;
• participeren in en cofinanciering van De Verkeersonderneming/Bereikbaar Haaglanden voor de
    uitvoering van mobiliteitsmanagement binnen de regio en de realisatie van ‘Mobility as a
    Service’-concepten;
• stimuleren van het regionaal bedrijfsleven en kennisinstellingen in de MRDH tot initiatieven op
    het gebied van mobiliteitsvernieuwing, bijvoorbeeld via pilots en proeftuinen.
Verkeersmanagement
• participeren in en mede financieren van BEREIK! t.b.v.:
         • het uitvoeren en bijstellen van regelscenario’s in dagelijkse situaties;
         • verkeersmanagement bij wegwerkzaamheden, evenementen of incidenten;
         • afstemming wegwerkzaamheden (RegioRegie).
• participeren in NDW ten behoeve van het genereren en beheren van verkeersdata.
Intelligente Transport Systemen (ITS)
• invulling van het mede-opdrachtgeverschap van de exploitatie van de in 2017 aanbestede
    diensten uit de ITS aanpak voor Beter Benutten Vervolg. Deze aanpak sluit aan bij Roadmap
    Next Economy. Dat betreft:
         • informerende toepassingen (snelheden, parkeren, incidenten, routes, etc.);
         • slim regelen van Verkeersregelinstallaties;
         • slimme betere prioriteitsteling voor doelgroepen zoals openbaar vervoer en fietsers.
• doorontwikkeling fieldlab Automatisch Vervoer op de Last Mile en de diverse ontwikkellocaties
    daarin (Regionaal Investeringsprogramma).
• bijdragen aan (kennis)ontwikkeling van over kansen en gevolgen van zelfrijdend vervoer
    (onderzoeksprogramma SURF STAD) en participeren in dan wel het initiëren van pilotprojecten
    hiervoor (bijv. zelfrijdend OV of platooning van vrachtwagens).
Goederenvervoer en stedelijke distributie
• organiseren van jaarlijkse netwerk-/kennisdelingsbijeenkomst Goederenvervoer in de regio;
                                                                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>•   uitvoering van twee nader te bepalen onderwerpen op het gebied van Goederenvervoer en
    stedelijke distributie, zoals benoemd in de ‘Aanpak Goederenvervoer MRDH’.
Samenwerking met het rijk
• het in samenwerking met gemeenten, provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat en bedrijfsleven
    evalueren van de maatregelen uit het programma Beter Benutten vervolg;
• het in samenwerking met gemeenten, provincie Zuid-Holland, het Rijk en bedrijfsleven
    uitvoeren van een pakket aan Slimme Bereikbaarheidsmaatregelen 2018-2021.
Fiets en ketenmobiliteit
• nadat in 2017 het metropolitaan netwerk is bepaald, zorgen we samen met gemeenten en
    andere wegbeheerders dat twee trajectstudies worden uitgevoerd naar de realisatie van
    metropolitane routes en realisatieafspraken worden gemaakt (Regionaal
    Investeringsprogramma);
• we maken afspraken met de gemeenten (wegbeheerders) over kwaliteitsverbetering van het
    bestaande netwerk, op basis van de kwaliteitsmeting uit 2017;
• we werken actief aan de uitvoering van de landelijke agenda Fiets, voeren tenminste twee
    pilots uit en maken deze kennis beschikbaar voor onze gemeenten.
• we maken afspraken met gemeenten over de uitvoering van het programma fietsparkeren bij
    OV;
• om uitvoering te geven aan het bestuursakkoord fietsparkeren maken we afspraken met
    gemeenten en NS over uitvoering van pilots voor de exploitatie van de grote, bewaakte
    fietsenstallingen. Daardoor worden deze optimaal benut en worden de totale kosten van het
    fietsparkeren op die locaties geminimaliseerd;
• op tenminste twee stedenbaan haltes voeren we pilots uit van onze nieuwe kwaliteitsaanpak
    ten behoeve van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid-topeis waardering
    stedenbaanknooppunten. Hierbij worden ook de toeleidende fiets- en looproutes betrokken.
    Hiervoor benutten we de in het kader van Stedenbaan ontwikkelde aanpak met
    alliantiegesprekken;
• de maatregelen uit de in 2017 vast te stellen P+R-visie worden uitgevoerd.
Duurzame mobiliteit
• uitvoering van de maatregelen in de Visie Duurzame Mobiliteit MRDH (2017);
• vertaling van de duurzaamheidsambities in concrete eisen bij aanbestedingen van het
    openbaar vervoer en de aankoop van materieel;
• faciliteren van initiatieven gericht op CO2-reductie door afstemming en kennisdeling en het
    verkennen van (externe) bronnen van financiering (uit de markt en bij andere overheden).
Verkeersveiligheid
• naast de doorlopende analyse door ViaStat gaan we gebruik maken van andere methoden en
    bronnen naast de bestaande, zodat we meer inzicht krijgen in de ongevallen(soort, aanleiding,
    betrokkenen);
• uitvoeren van de regiefunctie voor het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid in
    samenwerking met de provincie Zuid-Holland t.b.v. gedragsbeïnvloeding en educatie (o.a.
    programma’s School op Seef en Totally Traffic beheren en vernieuwen), met als doel een
    toename van 10% van het aantal deelnemende scholen aan verkeerseducatie ten opzichte van
    2017;
• opdrachtgever van gedragsbeïnvloedingsmaatregelen en verkeerseducatie voor basis- en
    middelbaar onderwijs. Doel is in 2018 te starten met een uniforme MRDH-brede aanpak;
• in regioverband afspraken maken over inzet van handhaving in relatie tot
    gedragsbeïnvloedingsprojecten.
• inspelen op kansen voor verkeersveiligheid bij mobiliteitsinnovaties, zoals
                                                                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>   rijtaakondersteuning en risicogestuurde aanpak fiets (pilot Safe Cycling Network), in het
   verlengde van uitkomsten van een pilot in 2017.
Exploitatie openbaar vervoer en beheer en onderhoud infrastructuur
• gunningsbesluit concessies bus Den Haag stad, Rotterdam stad, Haaglanden streek en
   Voorne-Putten;
• concessiebeheer rail HTM en RET;
• onderdeel van de 4 busconcessies is dat de vervoerbedrijven een transitiepad naar zero
   emissie busvervoer ontwikkelen. Vervoerders worden in de bestekken via de gunningscriteria
   geprikkeld om hiervoor een zo'n duurzaam mogelijk bod te doen (Regionaal
   Investeringsprogramma);
• nadere uitwerking en deels uitvoering van nieuwe energieconcepten (besparen, opwekken,
   laadinfra) gerelateerd aan de OV-infrastructuur, zoals plaatsen van zonnepanelen op daken
   van lightrailhaltes en metrostations (Regionaal Investeringsprogramma);
• verder continueren van kostenbeheersing op regulier beheer en onderhoud,
   vervangingsinvesteringen rail en op financieringskosten van de railvoertuigen;
• realisatie benchmark beheer en onderhoud, waarbij aanknopingspunten op verdere
   kostenreductie verder uitgewerkt worden in een voorstel voor een nieuwe taakstelling op de
   kosten voor onderhoud van zowel de railinfra als de railvoertuigen;
• de vervoerplannen OV 2019 met de gemeenten en vervoerders kritisch doorlichten en bijsturen
   op kosteneffectiviteit, inzet is daarbij een gelijkblijvende of lagere exploitatiebijdrage in 2019
   t.o.v. 2017/2018;
• bijdragen aan de implementatie van de resultaten van de pilots op het gebied van innovatie in
   het kleinschalig vervoer/doelgroepenvervoer (Regionaal Investeringsprogramma);
• bijdragen aan de implementatie van de visie personenvervoer over water;
• een kosten/batenanalyse maken over Sociale veiligheid in het OV;
• realisatie maatregelen ter verbetering OV Rotterdam The Hague Airport.
                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>2.2.2 Wat gaat het kosten?
 Programma 1: Exploitatie verkeer en     Geraamde        Begroting     Begroting     Begroting     Begroting     Begroting
 openbaar vervoer (euro's)             realisatie 2016     2017          2018          2019          2020          2021
 Lasten:
 Beleid en programmering
 Verkeer                                      4.000.000      5.000.000     5.000.000     5.000.000     5.000.000     5.000.000
 Openbaar vervoer                             2.802.000      4.691.000     4.691.000     4.691.000     4.691.000     4.691.000
 Subtotaal Beleid en programmering            6.802.000      9.691.000     9.691.000     9.691.000     9.691.000     9.691.000
 Exploitatie openbaar vervoer
 Concessies                                 225.391.384   230.746.277   197.503.000   187.183.000   187.006.000   183.998.000
 Beheer en onderhoud infra                  130.105.016   176.234.882   180.431.000   181.196.000   180.555.000   179.170.000
 Subtotaal Exploitatie OV                   355.496.400   406.981.159   377.934.000   368.379.000   367.561.000   363.168.000
 Apparaatslasten
 Directe kosten personeel*                    4.487.400      4.498.500     2.341.100     2.341.100     2.341.100     2.341.100
 Subtotaal Apparaatslasten                    4.487.400      4.498.500     2.341.100     2.341.100     2.341.100     2.341.100
 Financiering
 Rente                                                 0     8.967.705   10.266.045    13.038.503    13.940.633    14.292.974
 Subtotaal Financiering                                0     8.967.705   10.266.045    13.038.503    13.940.633    14.292.974
 Totaal lasten                              366.785.800   430.138.364   400.232.145   393.449.603   393.533.733   389.493.074
 Baten:
 Onttrekking fonds BDU                      366.785.800   421.170.659   388.966.100   378.607.402   375.237.846   370.258.522
 Risico-opslag                                         0     4.260.332     4.958.826     5.776.234     6.020.592     6.179.634
 Rente                                                 0     8.967.705   10.266.045    13.038.503    13.940.633    14.292.974
 Overige inkomsten                                     0             0     1.000.000     1.000.000     1.000.000     1.000.000
 Totaal baten                               366.785.800   434.398.696   405.190.971   398.422.139   396.199.071   391.731.130
 Resultaat voor reservemutaties                        0     4.260.332     4.958.826     4.972.536     2.665.338     2.238.056
 Toevoeging risicoreserve financiering                 0    -4.260.332    -4.958.826    -4.972.536    -2.665.338    -2.238.056
 Resultaat                                             0             0             0             0             0             0
*tot en met 2017 werden binnen de programma’s de totale apparaatslasten verantwoord. Met ingang van begrotingsjaar
2018 wordt conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording de overhead verantwoord in een apart
overzicht. Zie hiervoor hoofdstuk 4.2 Overhead.
Beleid en programmering
De verhoging van de kosten voor het onderdeel openbaar vervoer vanaf 2018 is het gevolg van
een structureel benodigd hoger onderzoeksbudget. De werkelijke uitgaven voor dit
onderzoeksbudget bedragen voor 2016 € 4,7 miljoen. Dit is in lijn met het onderzoeksbudget voor
2018 en verder. Voor 2017 zal een begrotingswijziging worden voorgesteld via de eerste
bestuursrapportage.
Concessies
In 2017 is sprake van een eenmalige uitkering aan RET van € 23 miljoen voor de wijziging van de
grondslag (lineair in plaats van annuïtair) waarop de kapitaallasten van de railvoertuigen worden
gesubsidieerd. Daardoor dalen de in de concessie daarvoor opgenomen rentevergoedingen in de
jaren daarna.
Daarnaast levert de noodzakelijke en relatief goedkope herfinanciering van HTM en RET als
gevolg van aflopende bestaande (relatief dure) leningen in de komende jaren een positieve
bijdrage aan de te betalen concessievergoedingen.
                                                                                                                            24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>De kosten en opbrengsten van de financieringsfunctie zijn aan dit programma toegerekend, omdat
deze uitsluitend aan de exploitatie van de Vervoersautoriteit zijn toe te rekenen.
Apparaatslasten
Dit betreft de directe salariskosten van de formatie die werkt voor dit programma, met uitzondering
van de overhead functies. Met ingang van de begroting 2018 dient overhead apart inzichtelijk
gemaakt te worden. Dit is het gevolg van een wijziging in het Besluit Begroting en Verantwoording
(BBV). Het niet meer toerekenen van de overhead aan de programma’s betekent niet dat de
financiële dekking verandert. Het gaat om een andere manier van presenteren. In hoofdstuk 4.2
Overhead wordt de financiële dekking van de totale apparaatslasten toegelicht.
Financiering
De verantwoorde rente betreft de overname vanaf 2017 van de financiering van de regionale OV-
bedrijven HTM en RET van de gemeenten Den Haag en Rotterdam. De geraamde bedragen
worden nader toegelicht in de paragraaf Financiering (hoofdstuk 5.1).
Overige inkomsten
Kosten en opbrengsten werden t/m 2017 gesaldeerd begroot. Vanaf 2018 worden bijdragen van
derden en andere inkomsten separaat geraamd.
                                                                                                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>2.3 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer
De MRDH zet in op het zo efficiënt en effectief mogelijk benutten van de beschikbare middelen.
Concreet betekent dit dat we keuzes moeten maken c.q. prioriteiten moeten stellen, terwijl
daarnaast naar nieuwe en/of alternatieve financieringsvormen gezocht dient te worden.
In het realiseren van nieuwe infrastructuur of aanpassing van bestaande infrastructuur is de MRDH
een van de betrokken partijen. Gemeenten, provincie, waterschappen, Rijkswaterstaat en ProRail
zijn de weg-/railbeherende partijen. Het Ministerie van IenM is een belangrijke partner in de
realisatie van projecten als cofinancier en in het ontwikkelen van nieuwe
financierings/bekostingsmethoden. Afspraken over de rijksbijdragen aan infrastructuur worden
jaarlijkse gemaakt in het Bestuurlijke Overleg MIRT. In 2018 is hiertoe de programmatische
aanpak van het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIRT) verder ontwikkeld. In de
programmatische aanpak ontwikkelen Rijk en regionale partijen samen in wederkerigheid
investeringsprogramma’s ten behoeve van de besteding van de middelen uit het
Infrastructuurfonds/Bereikbaarheidsfonds van het Rijk.
2.3.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen?
Wat willen we bereiken?
De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in paragraaf 2.1.
De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017
geoperationaliseerd en er heeft een volledige nulmeting plaatsgevonden. Tevens zijn op de
diverse thema’s en gebieden uitwerkings- en uitvoeringsprogramma’s vastgesteld. Deels heeft dit
plaatsgevonden in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag.
Daarbij zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de top-eisen en de
versterking van de agglomeratiekracht. Deze zijn ten dele opgenomen in het programma dat is
afgesproken met de minister van I&M in het BO-MIRT najaar 2017.
Gegeven de financiële slagkracht van de MRDH en de onderliggende gemeenten is het
noodzakelijk om ook alternatieve financieringsvormen te onderzoeken. Daarbij speelt tevens een
rol dat slimmer samenwerken noodzakelijk is om zaken voor elkaar te krijgen, zowel met het
bedrijfsleven als met medeoverheden. Beide zaken pakken we in het kader van de regionale
investeringsstrategie MRDH-breed aan.
We willen zorgen dat de besluitvorming in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur
en Transport (BO-MIRT) maximaal bijdraagt aan de realisatie van de doelen van de
Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid en de projecten in het Regionaal Investeringsprogramma.
Wat gaan we daarvoor doen?
Subsidieverlening aan projecten uit het IPVa, die als bijlage 1 is toegevoegd. Op hoofdlijnen betreft
het de volgende onderwerpen:
• de MRDH stimuleert als subsidieverlener de aanleg en verbetering van nieuwe regionale
     weginfrastructuur. De grootste uitgaven zijn gepland voor de projecten Rotterdamsebaan in
     Den Haag en de H6 weg in Hoek van Holland. Daarnaast wordt verwacht een subsidie te
     verlenen aan de ontsluiting van het bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard;
• de MRDH financiert maatregelen ter verbetering van de ketenmobiliteit, bijvoorbeeld voor
     verbetering van fietsparkeren of P+R. In dit kader breidt ProRail met subsidie van de MRDH
     de fietsparkeervoorzieningen uit bij de NS stations Rijswijk en Rotterdam-Alexander;
                                                                                                   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>• de MRDH stimuleert de aanleg van nieuwe regionale fietsinfrastructuur en opwaardering van
  bestaande fietsinfrastructuur, waaronder twee sterfietsroutes in Den Haag;
• de MRDH verleent subsidies aan het veiliger maken van diverse schoolomgevingen, het
  saneren van blackspots, de herinrichting van 30 km gebieden en het uitvoeren van
  verkeerseducatieprojecten voor de verschillende doelgroepen met een verhoogd risico;
• start uitwerking van de drie integrale gebiedsverkenningen OV, namelijk OV plan Rotterdam
  2040, schaalsprong OV Den Haag 2040 en netwerkvisie Randstadrail 2040 Oostland
  (Regionaal Investeringsprogramma);
• bijdragen aan aanpassing spooremplacement Schiedam volgens variant D ten behoeve van
  viersporigheid Schiedam – Rotterdam (Regionaal Investeringsprogramma);
• start realisatie op delen van tramlijn 1 Delft-Scheveningen;
• afronding project Hoekse Lijn, het onderdeel verlenging van de metro naar het strand;
• realisatie tram 19B naar TU Delft;
• afronding programma Netwerk Randstadrail fase 1 (tramnetwerk Den Haag);
• start proces bestelling nieuwe trams Den Haag alsmede start aanpassing traminfrastructuur, in
  samenwerking met HTM en gemeente Den Haag;
• realisatie Sebastiaansbrug Delft;
• realisatie keervoorziening metrolijn E bij Pijnacker/ verhoging spitsfrequentie Lijn E;
• afronden en in gebruik nemen van diverse trein-, metro- en lightrailstationsprojecten zoals
  station Rotterdam-Alexander, Blaak, evenementenuitgang metrohalte Stadhuis, nooduitgang
  station Eendrachtsplein, vervoerknoop Bleizo, tramhalte Hollands Spoor, tramhaltes Delft
  centrum en lightrailstation Zoetermeer centrum;
• realisatie, start renovatie diverse ondergrondse stations.
                                                                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>2.3.2 Wat gaat het kosten?
 Programma 2: Infrastructuur verkeer en   Geraamde        Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
 openbaar vervoer (euro's)              realisatie 2016     2017         2018         2019         2020         2021
 Lasten:
 Projectk osten Verk eer
 - Verkeersmanagement en wegenstructuur       79.060.747   134.273.929  111.593.244   89.200.821   50.366.783   88.310.157
 - Fiets- en ketenmobiliteit                  17.524.200    24.068.691   22.617.097   29.245.327   15.876.750    7.657.250
 - Verkeersveiligheid                          7.320.000    14.639.252   11.787.821   12.202.417    7.529.000    7.500.000
 Subtotaal Verkeer                           103.904.947   172.981.872  145.998.162  130.648.565   73.772.533  103.467.407
 Projectk osten Openbaar vervoer
 - Netwerk openbaar vervoer                  145.674.100   244.286.610  107.905.515  122.306.737   26.525.702   15.300.000
 Subtotaal Openbaar vervoer                  145.674.100   244.286.610  107.905.515  122.306.737   26.525.702   15.300.000
 Apparaatslasten
 - Directe kosten personeel*                   4.785.800     4.789.100    2.077.400    2.077.400    2.077.400    2.077.400
 Subtotaal Apparaatslasten                     4.785.800     4.789.100    2.077.400    2.077.400    2.077.400    2.077.400
 Totaal lasten                               254.364.847   422.057.582  255.981.077  255.032.702  102.375.635  120.844.807
 Baten:
 Onttrekking fonds BDU                       232.364.847   422.057.582  167.192.098  206.368.169   53.711.102   77.472.273
 Overige inkomsten                            22.000.000             0   88.788.979   48.664.533   48.664.533   43.372.534
 Totaal baten                                254.364.847   422.057.582  255.981.077  255.032.702  102.375.635  120.844.807
 Resultaat                                              0            0            0            0            0            0
*tot en met 2017 werden binnen de programma’s de totale apparaatslasten verantwoord. Met ingang van begrotingsjaar
2018 wordt conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording de overhead verantwoord in een apart
overzicht. Zie hiervoor hoofdstuk 4.2 Overhead.
Verkeersmanagement en wegenstructuur
De toename in 2017 en 2018 wordt veroorzaakt door bestedingen in het kader van de
Rotterdamse baan.
Fiets- en ketenmobiliteit
De bestedingen stijgen door twee grote fietsprojecten (Fietstunnel Station Delft Zuid en
Fietsviaduct A4 bij Ypenburg).
Verkeersveiligheid
Vanaf 2018 ontstaat op dit onderdeel meer bestedingsruimte doordat met de invoering van één
vast subsidieplafond voor kleine projecten de vaste deelbudgetten van de hiervoor genoemde
onderdelen binnen de voormalige regio Haaglanden zijn afgeschaft.
Netwerk openbaar vervoer
De toename in bestedingen in de jaren 2017 t/m 2019 wordt grotendeels veroorzaakt door de
investeringen in Hoekse Lijn, NRR/actieprogramma Regionaal OV en Bleizo. Voor deze projecten
geldt dat in 2017 de meeste bestedingen staan gepland.
Apparaatslasten
Dit betreft de directe salariskosten van de formatie die werkt voor dit programma, met uitzondering
van de overhead functies. Met ingang van de begroting 2018 dient overhead apart inzichtelijk
gemaakt te worden. Dit is het gevolg van een wijziging in het Besluit Begroting en Verantwoording
                                                                                                                        28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>(BBV). Het niet meer toerekenen van de overhead aan de programma’s betekent niet dat de
financiële dekking verandert. Het gaat om een andere manier van presenteren. In hoofdstuk 4.2
Overhead wordt de financiële dekking van de totale apparaatslasten toegelicht.
Overige inkomsten
Als volgt te specificeren:
Incidentele rijksbijdrage Actieprogramma regionaal OV (AROV)                   € 5.292.000
Incidentele rijksbijdrage programma Beter benutten vervolg                     - 29.584.436
Incidentele rijksbijdrage Rotterdamse baan                                     - 53.912.543
                                                                               ------------------
Totaal                                                                         € 88.788.979
                                                                               ==========
                                                                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3 Versterken Economisch Vestigingsklimaat
3.1 De inhoudelijke ambities
De Agenda Economisch Vestigingsklimaat van 2014 beschrijft een aantal strategische thema’s die
invloed uitoefenen op de economische toekomst van de MRDH. Deze zijn leidend geweest in de
opbouw van het eerste werkprogramma en de indeling van Werkvelden. Inmiddels bieden het
Regionaal Investeringsprogramma (2016) en de Roadmap Next Economy (2016) uitgewerkte
visies op het economische landschap van de regio. Deze visies bieden respectievelijk
‘transitiepaden’ en ‘invalshoeken’ als kaders van waaruit activiteiten van EV plaatsvinden.
                 Invalshoeken Regionaal           Transitiepaden Roadmap
                 Investeringsprogramma            Next Economy
                 vernieuwen economie              Smart Digital Delta
                 vernieuwen energie               Smart Energy Delta
                 vernieuwen verbindingen          Circular Economy
                 vernieuwen stad & omgeving       Entrepreneurial Region
                                                  Next Society
De Roadmap Next Economy voedt het Regionaal Investeringsprogramma met
investeringsprojecten en tezamen vormen ze één samenhangend pakket. Naast projecten geeft de
RNE ook een toekomstbeeld van de economie van de regio tot 2030.
Sinds januari 2015 pakken de gemeenten gezamenlijk deze uitdagingen aan, met als
overkoepelende ambitie:
         De Metropoolregio Rotterdam Den Haag werkt aan een Europese topregio. De
         23 gemeenten gaan de uitdaging aan om de internationale concurrentiepositie te
         verbeteren door hun kennis en bestuurlijke kracht in te zetten en samen te werken met het
         bedrijfsleven, de kennisinstituten en medeoverheden. Wij werken aan een aantrekkelijke
         regio voor inwoners om te werken, wonen en recreëren, waar (internationale) bedrijven zich
         vestigen en waar bezoekers zich welkom voelen. Wij richten ons op het versterken van de
         bereikbaarheid en het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag.
Voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is leidend dat activiteiten bijdragen aan de
versterking van de regionale economie. Daarbij wordt voortdurend getoetst aan bovenstaande
kaders én aan de doorvertaling naar de maatschappelijke opgaven: het creëren van meer
werkgelegenheid, hogere economische groei en het versterken van de concurrentiepositie van de
regio.
De ambitie van de regiogemeenten vraagt om een samenwerkingswijze waarin alle betrokken
partijen vanuit hun eigen rol een bijdrage leveren. Met deze gebundelde kracht kan adequaat en
met massa worden gereageerd en geanticipeerd op mondiale trends. Samenwerking vindt plaats
zonder hiërarchie en op basis van vrijwilligheid en is gebaseerd op de overtuiging dat het geheel
meer is dan de som der delen. Dit heeft de afgelopen jaren al gestalte gekregen in de uitvoering
van vele activiteiten. In de begroting 2018 wordt de samenwerking voortgezet in activiteiten op de
volgende zes werkvelden:
    1. Werklocaties;
                                                                                                  30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    2. Smart infrastructure;
    3. Branding;
    4. Clusterversterking;
    5. Onderwijs en arbeidsmarkt;
    6. Economie landelijk gebied.
De leerervaringen van 2015 en 2016, de inzichten uit de Roadmap Next Economy en de
ondersteuning van het Regionaal Investeringsprogramma hebben invloed op de invulling van de
werkvelden. Zo is inmiddels een onderscheid gemaakt tussen de vrijetijdseconomie van stedelijke
recreatie (naar de ommelanden) en internationaal toerisme. Ook wordt er niet meer ingezet op het
versterken van economische clusters met een ‘clusteraanpak’, maar worden de projecten uit het
Regionaal Investeringsprogramma gezien als dé versterkende activiteiten.
                                                                                               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>3.2 Programma Economisch Vestigingsklimaat
De begroting voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de indeling van
de zes werkvelden. In deze begroting wordt achtereenvolgens per werkveld antwoord gegeven op
de vragen Wat willen we bereiken? en Wat gaan we daarvoor doen?
 3.2.1 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen?
3.2.1.1 Werklocaties
Inleiding
Elke economische activiteit heeft ruimte nodig – de kledingzaak in het winkelcentrum, het
hoogwaardige industriële productiecentrum in de haven, de nieuw werkende overheidsconsultant
in het flexkantoor. Werklocaties vormen dan ook de basis van de economie in de metropoolregio.
Bedrijven moeten zich hier kunnen vestigen, groeien en bloeien. Daarbij geldt: het juiste bedrijf op
de juiste plek. Dit betekent dat er slim ruimte gereserveerd moet worden voor nieuwe economische
activiteiten en dat het bestaande areaal aan werklocaties verstandig moet worden beheerd. De
ambities zijn een gezonde detailhandels-, bedrijventerreinen- en kantorenmarkt, die alle
segmenten bedienen en waarbij vraag en aanbod op de lange termijn in evenwicht zijn. Nieuwe
vestigingen met een bovenlokale impact worden afgestemd in MRDH-verband. Tevens wordt
gekeken naar de profilering van de bedrijventerreinen en kantorenlocaties, mede in relatie tot de
sterke clusters binnen de regio. Dit laatste kan ook helpen bij de acquisitie van nieuwe bedrijven.
Wat willen we bereiken?
Een goed functionerende ruimtelijke structuur (detailhandel, kantoren, bedrijventerreinen), waarbij
vraag- en aanbod in evenwicht zijn, er ruimte is voor groei van bedrijven, clusterversterking wordt
ondersteund en ook in kleinere kernen voldoende voorzieningen aanwezig zijn.
Wat gaan we daarvoor doen in 2018?
    1. We maken programmeringsafspraken voor werklocaties op basis van actuele agenda’s en
         toetsen nieuwe initiatieven aan de agenda’s via regionale afstemming. Daarnaast
         ondersteunen we de Taskforce Detailhandel. Voor detailhandel en kantoren is al een
         Agenda opgesteld. In 2017 gebeurt dit ook voor het onderdeel bedrijventerreinen. Hiermee
         heeft de regio kaders om nieuwe initiatieven regionaal af te stemmen. Voor een
         uitgebreidere benadering van de vraagstukken in de winkelmarkt (meer dan het toetsen
         van initiatieven) zal in 2017 een Taskforce Detailhandel worden opgericht. In deze
         taskforce zal in 2018 in ieder geval vanuit een aantal gemeenten op ambtelijk niveau
         worden deelgenomen. In deze taskforce gaat het bijvoorbeeld over de revitalisering van
         centra, de beknelling van sommige centra in een sterke regio en de aanpak van leegstand.
    2. We stimuleren gebiedsontwikkeling van kantorenlocaties. Het creëren van beweging in 16
         aandachtsgebieden in de MRDH, omdat ze van bovengemiddelde waarde (kunnen) zijn
         voor de ruimtelijke economische structuur van de metropoolregio. In een aantal gebieden
         betreft het transformatie of revitalisering, maar in andere gebieden gaat het over sloop of
         juist de bouw van kantoren. Ook combinaties komen voor. In 2017 worden voor 16
                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>        gebieden (die liggen in 9 gemeenten) in de MRDH factsheets/gebieds-perspectieven
        opgesteld. Mogelijk volgen daar in 2018 vervolgactiviteiten uit voor de MRDH.
Welke partners zijn betrokken?
    o MRDH-gemeenten
    o Provincie Zuid-Holland
    o Brancheorganisaties (o.a. VNO-NCW West, MKB Nederland, Detailhandel Nederland)
    o Winkeliersverenigingen
    o Vastgoedeigenaren
    o Projectontwikkelaars
    o Acquisitiepartijen
3.2.1.2 Smart Infrastructure
Inleiding
Metropoolvorming vraagt om verdere versterking en verknoping van de verschillende fysieke
netwerken in de regio (het ruimtelijke ‘grid’ van de MRDH). In de AEV en het regionaal
investeringsprogramma neemt de verdere ontwikkeling van (duurzame) energie infrastructuur een
belangrijke plaats in. Versterking van de energie infrastructuur biedt kansen voor het creëren van
massa en schaalvoordelen bij het duurzaam opwekken en distribueren van energie. Het op
metropoolschaal versterken van het netwerk voor duurzame energievoorziening schept
mogelijkheden voor innovaties en biedt door deze opschaling meer kansen voor publiek-private
businesscases. Het ontwikkelen van deze netwerken op regionale schaal biedt ook de
mogelijkheid lokale werkgelegenheid te stimuleren en kennis uit de regio toe te passen. Naast
aandacht voor energie infrastructuur wordt vanuit het werkveld ook de ontwikkeling van ICT
infrastructuur ondersteund, onder andere gekoppeld aan de ontwikkeling van automatisch vervoer.
Wat willen we bereiken?
Verdere ontwikkeling en verknoping van de duurzame energie infrastructuur in de metropoolregio
om zo schaal- en efficiencyvoordelen te benutten en om de ontwikkeling van nieuwe technologieën
in de praktijk mogelijk te maken.
Wat gaan we daarvoor doen in 2018?
Begin 2017 is ten behoeve van de bovengenoemde doelstelling een aantal projecten
geïdentificeerd binnen dit werkveld, voortkomend uit de AEV en het regionaal
investeringsprogramma:
    1. Projecten uit het Regionaal Investeringsprogramma: vanuit het werkveld Smart
        Infrastructure wordt een aantal projecten uit het Regionaal Investeringsprogramma
        getrokken en ondersteund. Het gaat daarbij onder meer om het Fieldlab Automatisch
        Vervoer op de Last Mile (AVLM), Next Generation Woonwijken, geothermie en warmte
        infrastructuur.
    2. Voortzetten van het bestuurlijk en ambtelijk Netwerk Energie: Met het Netwerk Energie
        biedt de MRDH de gemeenten een platform om met elkaar en de provincie Zuid-Holland in
        gesprek te gaan over lokale en regionale energiethema’s. Daarbij staan kennisuitwisseling
        en het delen van ervaringen centraal.
                                                                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    3. Interreg subsidie verduurzamen VvE’s: In 2018 wordt via de Interreg subsidie E=0
         cofinanciering aan gemeenten geboden voor de inzet van procescoaches. Deze
         procescoaches begeleiden VvE’s bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen
    4. Faciliteren van het Netwerk Duurzaam Inkopen: Dit netwerk faciliteert ontmoetingen en
         kennisuitwisseling gericht op innovatiegericht en duurzaam inkopen. In 2018 zullen
         de vraaggestuurde themasessies en marktontmoetingsdagen rondom specifieke thema’s
         worden voortgezet. Daarnaast wordt een koppeling gelegd met de fieldlab infrastructuur om
         de kans op adoptie van innovaties ten behoeve van maatschappelijke vraagstukken te
         vergroten. Zo kunnen de gemeenten binnen de MRDH invullingen geven aan een rol als
         launching customer.
Welke partners zijn betrokken?
    • MRDH-gemeenten
    • Provincie Zuid-Holland
    • Ministerie van Infrastructuur en Milieu en het ministerie van Economische Zaken
    • Tuinbouwsector en industriële sector
    • Havenbedrijf Rotterdam
    • Energieproducenten, -leveranciers en netwerkbeheerders
    • Kennisinstellingen (o.a. TU-Delft en TNO)
3.2.1.3 Branding
Inleiding
De regio Rotterdam Den Haag is een gebied met veel sterke merken: van Greenports tot
International City of Peace and Justice tot World Port, World City. Zoveel steden, zoveel merken.
Waar dit aan de ene kant de rijkheid en diversiteit van de regio illustreert, geeft het tegelijkertijd het
beeld van een versnipperde en weinig samenhangende metropool, terwijl in de praktijk veel
activiteiten linksom of rechtsom met elkaar verbonden zijn. Een gezamenlijke en eenduidige
presentatie van de regio biedt grote kansen om onze regio aantrekkelijker te introduceren bij
investeerders en ondernemers.
Wat willen we bereiken?
De MRDH heeft samen met InnovationQuarter (IQ) een eenduidige brandingstrategie voor de hele
regio ontwikkeld, zodat alle aanwezige merken vanuit hun eigen identiteit maar wel in samenhang
worden uitgedragen. Dit doet recht aan de diversiteit van de regio, terwijl tegelijkertijd de
gezamenlijke kracht wordt gecommuniceerd. De brandingstrategie richt zich op bedrijven die zich
in de regio willen vestigen en hun medewerkers.
Wat gaan we daarvoor doen in 2018?
    1. Regionale uitvoering van de brandingsstrategie
         De doelstelling hiervan is een actief gebruik van de regionale brandingstrategie en de
         ontwikkelde toolkit door alle bij het project betrokken stakeholders. Hiertoe zullen we samen
         met IQ verder werken aan de uitvoering van de regiobranding. Focus ligt hierbij op
         implementatie van de regionale branding in de uitvoeringsstrategieën van de betrokken
         regionale stakeholders (o.a. triple helix partners EPZ, stedelijke en regionale marketing- en
         acquisitieorganisaties).
                                                                                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>    2. Citybranding/Internationaal Toerisme
        Verdieping van de samenwerking tussen Delft, Den Haag en Rotterdam op het gebied van
        internationaal toerisme. Doelen zijn: het aantrekken van meer internationale toeristen naar
        de regio; het verlengen van de verblijfsduur van deze internationale toeristen; het verhogen
        van de toeristische bestedingen; hetgeen moet resulteren in een groter economisch
        draagvlak voor recreatieve en culturele voorzieningen. Activiteiten volgen uit het in 2017 op
        te stellen plan door het regionaal overleg stedelijk toerisme (Rotterdam, Den Haag, Delft,
        MRDH). Indien in 2017 positief wordt besloten over een tourist card voor de regio wordt
        voor 2018 ook inzet van de MRDH voorzien.
Welke partners zijn betrokken?
o MRDH-gemeenten
o InnovationQuarter
o Economische Programmaraad Zuidvleugel
o WFIA
o Den Haag Marketing
o Rotterdam Partners
o Delft Marketing
o Lokale marketingorganisaties
3.2.1.4 Clusterversterking
Inleiding
Economische vernieuwing vindt plaats door diversificatie van en kruisbestuiving tussen
economische sectoren, resulterend in de ontwikkeling van nieuwe marktniches. Om dit proces van
vernieuwing in een hogere versnelling te brengen, is economische netwerkvorming in de
metropoolregio Rotterdam Den Haag cruciaal. Daarbij is van belang dat relatief nieuwe
economische clusters als cleantech, medtech, food en security, succesvolle kruisverbanden
aangaan met meer traditioneel in de regio gewortelde sectoren als ICT, petrochemie, logistiek en
tuinbouw. Van deze laatste sectoren zijn voor met name de petrochemie en de tuinbouw
economische vernieuwing cruciaal; ze zijn hoogst productief, maar bieden tegelijkertijd steeds
minder werkgelegenheid en ruimte voor vernieuwing. Er zijn in deze clusters volop kansen voor
transitie en nieuwe ontwikkeling die nader worden geduid in de Roadmap Next Economy (zomer
2016). De kansen liggen vooral in slimme cross-overs met verwante sectoren.
De mogelijkheden die nieuwe technologieën in dit kader bieden worden onvoldoende verzilverd.
Voor het regionale bedrijfsleven is het een hele uitdaging om deze mogelijkheden te benutten in
hun innovatieprocessen. Het vraagt om specifieke kennis van een groot aantal nieuwe
technologieën, nieuwe klanten en nieuwe markten. Het is, met name voor het MKB, onmogelijk om
al deze kennis zelf in huis te halen. Tegelijkertijd is voor de overheden de urgentie om nieuwe
technologieën te benutten in relatie tot het oplossen van maatschappelijke vraagstukken in relatie
tot zorg, welzijn, duurzaamheid en veiligheid net zo groot.
Innovatienetwerken rondom specifieke sectoren of clusters bieden hiertoe een oplossing met
onder andere fieldlabs als aanjager van economische vernieuwing, cross-over samenwerking en
                                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken. Fieldlabs zijn praktijkomgevingen waarin
bedrijven en kennisinstellingen doelgericht smart (next economy) producten en technologieën
(uit)ontwikkelen, testen en implementeren. Ook versterken ze verbindingen met onderzoek,
onderwijs en beleid op specifieke thema’s, uniek binnen Europa. Fieldlabs zijn publiek private
samenwerkingsverbanden en hebben vaak een fysieke faciliteit of infrastructuur. Bovendien geven
de fieldlabs invulling aan de ambitie om als regio een ‘real life testing ground’ te zijn voor
internationaal exporteerbare producten en diensten. Daarnaast kent de Metropoolregio Rotterdam
Den Haag een aantal grote maar ook kleinschalige campussen waarvan de bijdrage aan
innovatievraagstukken van grote waarde is.
Wat willen we bereiken?
De MRDH wil een sterk economisch netwerk tussen bedrijven onderling en met kennisinstellingen
binnen de metropoolregio bewerkstelligen. Dat netwerk leidt tot succesvolle cross-overs tussen
bedrijven uit verschillende clusters, sectoren en gebieden binnen de metropoolregio, ten behoeve
van economische diversificatie en behoud en groei van werkgelegenheid en inkomen op de
langere termijn.
Wat gaan we daar voor doen in 2018?
     1. Fieldlabinfrastructuur. De MRDH zal in samenwerking met PZH, IQ en TNO de fieldlabs
        actief blijven ondersteunen in 2018. Dat doen we op het niveau van de
        fieldlabinfrastructuur; het netwerk van 15 fieldlabs dat in 2016 is gestart en dat een
        springplank vormt voor cross-over-samenwerking en innovaties (www.mrdh.nl/fieldlabszh).
        Het kernteam Fieldlabinfrastructuur zal de 15 huidige (en mogelijk in de toekomst meer of
        andere) fieldlabs ondersteunen met:
     •  voortzetting ontmoetingen tussen de fieldlab-betrokkenen, met focus op cross-over-samen-
        werking, organisatie, marketing, governance, financiering en andere relevante skills;
     •  (inter)regionale en (inter)nationale afstemming van strategische agenda’s (Brainport
        Eindhoven, Topsectoren, Smart Industry-agenda, EU);
     •  mobiliseren van financieringsbronnen, zowel vanuit publieke als private partijen, onder
        meer door benutten van de vliegwielfuncties van het investeringsprogramma
     •  gemeenschappelijke branding/marketing en communicatie. Gebruik maken van en input
        geven aan de toolkit Real Life Testing Ground
     •  verbinding met regionale start up/scale up initiatieven
     •  organiseren van vraagarticulatie tussen de overheid en de fieldlabs voor maatschappelijke
        vraagstukken die spelen bij meerdere gemeenten binnen MRDH/PZH, zodat de overheid
        launching customer kan worden van innovaties vanuit de fieldlabs;
     •  samenwerking fieldabs en kennis- en onderwijsinstellingen in de onderwijsgroep van de
        Road Map Next Economy, gericht op vernieuwing van onderwijscurricula op alle niveaus en
        mogelijkheden tot omscholing en bijscholing.
     2. Ondersteunen van de samenwerking tussen de universiteiten van Leiden, Delft, Erasmus
        Universiteit en Wageningen UR. We willen een optimale benutting bereiken van kennis en
        kunde bij de universiteiten in de regio ten behoeve van cross-over vraagstukken,
        aantrekkelijke campussen als innovatieve hotspots in de regio en een rode loper voor
        (buitenlands) talent. Hiertoe gaan we (in 2017):
                                                                                                  36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>        •   campusprojecten ondersteunen in het Regionaal Investeringsprogramma;
        •   een koppeling leggen tussen de Centers van de LDE-samenwerking en de fieldlabs
            waar dit mogelijk is;
        •   afstemming en een nadere uitwerking van het WUR convenant organiseren en
        •   vraaggestuurd faciliteren van samenwerking regionale campussen
Welke partners zijn betrokken?
    o MRDH-gemeenten
    o Provincie Zuid-Holland
    o InnovationQuarter
    o Universiteiten (LDE en Wageningen UR)
    o Regionale campussen
    o TNO
    o Fieldlabs Zuid-Holland
    o Clusterorganisaties / triple helix samenwerkingsverbanden
    o Lokale ondernemersnetwerken
3.2.1.5 Onderwijs en arbeidsmarkt
Inleiding
Een goed functionerende arbeidsmarkt is cruciaal voor de economische toekomst van de regio.
Voor innovatie en kruisbestuiving zijn bewegingen op de arbeidsmarkt van groot belang: kennis zit
in mensen en mensen die van baan veranderen nemen deze kennis mee naar nieuwe bedrijven en
sectoren. Dynamiek op de arbeidsmarkt - zowel tussen bedrijven als tussen sectoren - is de motor
achter kennisuitwisseling, nieuwe ideeën en ongedachte toepassingen van bestaande technieken.
Ook is voldoende aanwezigheid van goed gekwalificeerd personeel een steeds belangrijker factor
voor bedrijven bij het kiezen voor een vestigingsplaats. In verschillende sectoren in de regio
worden de economische kansen belemmerd door onvoldoende aanbod van geschikt personeel op
de lokale en regionale arbeidsmarkt, op alle opleidingsniveaus. Dit geldt voor specifieke
kennisrichtingen en zowel op de korte als de lange termijn. Tegelijkertijd heeft de metropoolregio
een hoog aantal werkzoekenden en een relatief lage participatiegraad. Het arbeidsmarktbeleid in
de regio is onder meer gericht op participatie van werkzoekenden, verhoging van het
opleidingsniveau van werkenden en scholieren en een betere aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt.
De regio kent een groot aantal regionale opleidingscentra, hogescholen en universiteiten en
andere opleidingsinstituten. Het aanbod van opleidingen is breed en in veel gevallen overlappend.
Onderwijsmiddelen worden hierdoor niet altijd efficiënt besteed. Meer regionale specialisatie kan
leiden tot een hoogwaardiger onderwijsinfrastructuur.
Wat willen we bereiken?
Het doel is een flexibel inzetbare, goed opgeleide beroepsbevolking met kennis en vaardigheden
die voldoende aansluiten op de vraag uit de regionale clusters. De arbeidsmarkt moet zodanig
functioneren dat er voldoende mobiliteit van werknemers is tussen bedrijven en sectoren.
                                                                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daar voor doen in 2018?
    1. Verkennen kennisbasis reshoring en het organiseren van gerichte ondersteuning voor
        bedrijven die reshoring overwegen. Reshoring is het terughalen van bedrijfsactiviteiten uit
        het buitenland – vooral lagelonenlanden – naar het eigen land. In brede zin is de term
        reshoring ook van toepassing op het bewust in eigen land behouden van bedrijfsactiviteiten
        en het juist níet verplaatsen van werk naar lagelonenlanden. Deze gerichte ondersteuning
        wordt ingevuld met de Reshoringstool MKB die is ontwikkeld door de Universiteit van
        Tilburg en de gemeente Tilburg. Deze tool ondersteunt kleine en middelgrote bedrijven bij
        het inschatten van de kosten van het al dan niet outsourcen of terughalen van de productie.
        InnovationQuarter en een aantal gemeentelijke accounthouders worden gepositioneerd om
        reshoring volwassen onderdeel te laten zijn van acquisitiegesprekken. Eind 2017 wordt de
        tool geëvalueerd en afhankelijk van de resultaten van deze evaluatie wordt gekeken of
        ondersteuning middels de tool wordt voorgezet in 2018 en welke partij(en) de bekostiging
        daarvan logischerwijze moet(en) dragen.
    2. Betere aansluiting van onderwijs op arbeidsmarkt: regionale skills agenda voor de
        toekomst. In 2017 wordt een regionale skills agenda voor de toekomst opgesteld en een
        actieplan skills inclusief vervolgafspraken over de uitvoering ontwikkeld. In 2018 wordt op
        basis van deze vervolgafspraken het actieplan uitgevoerd door de betrokken partijen.
Welke partners zijn betrokken?
    o MRDH-gemeenten
    o Roc’s, hbo-instellingen, universiteiten
    o Werkgevers- en clusterorganisaties
    o Samenwerkingsverbanden Onderwijs-Bedrijfsleven-Overheid (triple helix)
    o Economische Programmaraad Zuidvleugel (EPZ)
    o UWV
    o Individuele bedrijven
    o Ministerie van OC&W
3.2.1.6 Economie landelijk gebied
Inleiding
Het landelijk gebied van de MRDH is een essentieel onderdeel van het aantrekkelijk
vestigingsklimaat van de regio en heeft een intrinsieke economische waarde. Het
voorzieningenniveau is daarbij een bepalende factor en draagt bij aan het profiel van de MRDH.
In het eerste jaar van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag is in samenwerking met de
Landschapstafels (gemeenten, bedrijven, en maatschappelijke organisaties) een perspectief op
het landschap in de metropoolregio Rotterdam Den Haag opgesteld. In dit Perspectief op het
Landschap zijn verschillende projecten benoemd die kunnen bijdragen aan een sterk
vestigingsklimaat. De activiteiten van de MRDH hebben zich in 2016 en 2017 gericht op het
versterken van de verbindingen tussen de steden en de omliggende groengebieden. Het gaat
enerzijds om de fysieke verbindingen zoals de fietsinfrastructuur en waterverbindingen, en
anderzijds om het verbeteren van de bekendheid van het landelijk gebied bij de stedeling om
hiermee de economische potentie van de groengebieden als bestemming voor recreatie te
vergroten. Wereldwijd wordt er meer geld verdiend met recreatie en toerisme dan met de auto-
                                                                                                    38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>industrie. De economische waarde van de sector toerisme en recreatie voor onze regio kan
worden vergroot door het aanbod te beteren en beter te vermarkten, waarbij de stedeling een
belangrijke doelgroep is.
Wat willen we bereiken?
Door samenwerking en specialisatie realiseren we een hoogwaardiger aanbod van natuur- en
recreatieve voorzieningen in de omgeving van de stad. Dit aanbod draagt bij aan de identiteit van
de metropoolregio als aantrekkelijk gebied om te wonen en te werken. De economische dragers
van het landelijk gebied worden versterkt, zowel de agrarische sector als de sector toerisme en
recreatie.
Wat gaan we daarvoor doen in 2018?
In 2016 en 2017 is ten behoeve van bovengenoemde doelstelling gewerkt aan een viertal
projecten binnen dit werkveld die ook nog doorlopen in 2018.
    1. Hollandse Banen: de Hollandse Banen zijn kwalitatief hoogwaardige langzaam verkeer
        routes die het stedelijk gebied verbinden met het landschap (van kerktoren en koopgoot
        naar koe) voor recreatief gebruik of om over te forensen. Met de aanleg van Hollandse
        Banen worden stedelijke bereikbaarheid, gezondheid en nieuwe economische
        perspectieven bij elkaar gebracht. Samen met de Provincie Zuid-Holland en de
        Vervoersautoriteit is in 2017 een analyse uitgevoerd van het fietsnetwerk (utilitair,
        recreatief, Hollandse Banen, snelfietsroutes) om te komen tot een schaalsprong in het
        metropolitaan fietsnetwerk. De investeringsvoorstellen voor twee pilots met gemeenten,
        PZH en MRDH om het Hollandse Banen concept te testen zijn uitgewerkt en zullen in 2018
        worden uitgevoerd. In 2017 is met de gemeenten een financieringsstrategie ontwikkeld
        voor het gehele netwerk (mogelijkheden EU, betrokkenheid Rijk), in 2018 zal deze strategie
        worden geconcretiseerd bijvoorbeeld door het starten van een EU-project.
    2. Waterverbindingen: versterking van de waterverbindingen in de metropoolregio leidt tot
        versterking van het toeristisch recreatief potentieel. In het investeringsprogramma is een
        aantal projecten benoemd die de gemeenten in dit kader gaan oppakken. Een van de
        projecten is de verkenning naar een doorsteek van de Rotte naar de Rijn en de Vliet. Dit
        traject is de ontbrekende schakel in het recreatieve waternetwerk. De resultaten van de
        haalbaarheidsstudie die in 2017 is uitgevoerd met stakeholders zullen in 2018 verder
        worden gebracht mits daar in 2017 bestuurlijk commitment op is verkregen. Een van de
        aspecten die zal worden uitgewerkt, is de financieringsmogelijkheid. Het EU Interreg project
        SWARE kan hierbij behulpzaam zijn. De gemeenten Zoetermeer en Alphen aan den Rijn
        trekken het project met ondersteuning van de MRDH.
        De provincie Zuid-Holland heeft een aantal activiteiten ingezet om de samenhang en
        kennisontwikkeling bij de realisatie van waterverbindingen te versterken. Het Interreg
        project SWARE richt zich op de versterking van waterrecreatie als economisch perspectief
        in combinatie met cultuurhistorie en natuurontwikkeling. Daarnaast wordt met stakeholders
        gewerkt aan de samenwerkingskaart voor waterrecreatie. De MRDH ondersteunt daar waar
        nodig de projecten en maakt de verbinding, en focust daarbij op de realisatiemogelijkheden
        van de waterprojecten uit het regionale investeringsprogramma.
                                                                                                   39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>  3. Regionale samenwerking vrijetijdseconomie.
      In 2016 is, onder voorzitterschap van Edo Haan, de burgemeester van Maassluis, de
      Alliantie Vrijetijdeconomie opgericht. Doel van de Alliantie is om de economische potentie
      van de groengebieden in onze regio te vergroten. In 2016 en 2017 is dit in regionaal
      verband geconcretiseerd door de bekendheid van de groene gebieden bij de stedeling te
      verbeteren. Er is door de gemeenten, met ondersteuning van de MRDH, een grote
      publieksactie georganiseerd gericht op een specifiek weekend waarvoor vernieuwende
      recreatieve arrangementen zijn ontwikkeld en gepromoot in de stedelijke gebieden. Dit
      resulteert in nieuwe verdienmodellen voor de ondernemers in het landelijk gebied en biedt
      kansen voor de regio om zich te profileren als een ‘complete’ regio voor verschillende
      vormen van toerisme en recreatie. Afhankelijk van de evaluatie in de tweede helft van 2017
      zal hier in 2018 een vervolg aan worden gegeven.
  4. Versterken kennisbasis voor het landschap met kennisinstituten. Onderbouwen en
      begeleiden van de activiteiten die bijdragen aan de versterking van de economie van het
      landelijk gebied en/of het landschap als vestigingsfactor is een doorlopende activiteit die
      afhankelijk van de vraag vanuit de samenwerkende gemeenten wordt ingevuld.
Welke partners zijn betrokken?
  • MRDH-gemeenten
  • Provincie Zuid-Holland
  • Landschapstafels Duin, Horst en Weide, Hof van Delfland, IJsselmonde en Voorne-Putten
  • LTO
  • Natuur- en milieuorganisaties
  • Recron, ANWB, Fietsersbond
  • Lokale en regionale marketingorganisaties
  • Kennisinstituten o.a. Wageningen UR, Vereniging Deltametropool
                                                                                                  40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3.2.2 Wat gaat het kosten?
 Programma 3: Economisch                  Geraamde       Begroting    Begroting    Begroting     Begroting     Begroting
 vestigingsklimaat (euro's)             realisatie 2016    2017         2018         2019          2020          2021
 Lasten:
 Subtotaal programmakosten                     4.716.292    3.392.700    3.790.500    3.607.900     3.600.300     3.600.300
 Subtotaal directe kosten personeel*           2.339.700    2.353.000    1.030.100    1.030.100     1.030.100     1.030.100
 Totaal lasten                                 7.055.992    5.745.700    4.820.600    4.638.000     4.630.400     4.630.400
 Baten:
 Inwonerbijdrage                               5.664.000    5.745.700    4.600.400    4.600.400     4.600.400     4.600.400
 Overige inkomensoverdrachten gemeenten          575.106                   106.100        33.000        30.000        30.000
 Overige inkomensoverdrachten provincie           20.822
 Overige inkomensoverdrachten EU                                           114.100         4.600             0             0
 Totaal baten                                  6.259.928    5.745.700    4.820.600    4.638.000     4.630.400     4.630.400
 Resultaat voor reservemutaties                 -796.064            0            0             0             0             0
 Onttrekking aan Egalisatiereserve EV            796.064            0            0             0             0             0
 Resultaat                                             0            0            0             0             0             0
*tot en met 2017 werden binnen de programma’s de totale apparaatslasten verantwoord. Met ingang van begrotingsjaar
2018 wordt conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording de overhead verantwoord in een apart
overzicht. Zie hiervoor hoofdstuk 4.2 Overhead.
De begroting 2018 bestaat voor € 3.790.500 uit programmakosten en voor € 1.030.100 uit directe
kosten personeel. Het algemeen bestuur stelt de begroting op deze subtotalen vast. De
bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat voert binnen deze kaders de begroting uit en
verantwoordt zich hierover. De bestuurscommissie kan accenten aanbrengen door bijvoorbeeld
meer in te zetten op de Bijdrageregeling ten laste van het budget voor de werkvelden en
omgekeerd. Hierna volgt de indicatieve verdeling van de programmakosten.
Programmakosten
De programmakosten van € 3.790.500 bestaan uit de volgende onderdelen:
      1. € 800.000 programmabudget voor de zes werkvelden en de ondersteunende activiteiten
            voor het Regionaal Investeringsprogramma;
      2. € 2.770.300 voor projecten op grond van de Bijdrageregeling versterking economisch
            vestigingsklimaat MRDH 2015;
      3. € 190.200 voor het Europese Interreg NWE project E=0;
      4. € 30.000 licentieovereenkomsten Locatus.
Ad 1. Indicatief wordt € 600.000 voor de werkvelden begroot en € 200.000 voor programmabrede
en overstijgende opgaven. Het algemeen bestuur heeft op 9 december 2016 de notitie ‘Uitvoering
Regionaal Investeringsprogramma’ vastgesteld. Hiermee heeft zij ingestemd met het creëren van
‘vliegwielen’, dat wil zeggen generieke ondersteuning voor projectontwikkeling. Het gaat dus niet
om ondersteuning op specifieke gemeentelijke projecten waarvoor de gemeenten zelf in de lead
zijn. Die ondersteuning dienen de gemeenten zelf te bekostigen. De generieke ondersteuning komt
- in lijn met de door te belasten apparaatslasten - voor 20% ten laste van de inwonerbijdrage EV
en voor 80% ten laste van de BDU. Een andere overkoepelende opgave is de Regiomonitor. Het
betreft de jaarlijkse actualisering van één regionale dataset op het gebied van economie en
mobiliteit.
                                                                                                                          41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Ad 2. De bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat heeft op grond van de
Bijdrageregeling versterking economisch vestigingsklimaat MRDH 2015 (Bijdrageregeling EV) de
bevoegdheid om binnen de door het algemeen bestuur vastgestelde begroting financiële middelen
beschikbaar te stellen aan gemeenten voor projecten die tot doel hebben bij te dragen aan de
realisering van de ambities uit de Agenda economisch vestigingsklimaat.
In de Bijdrageregeling staat op genomen welke projecten voor een bijdrage in aanmerking komen:
        A. projecten die bijdragen aan het beter functioneren van het gebied als één ruimtelijk
        economisch systeem;
        B. projecten die aansluiten bij de strategische thema’s van de Agenda Economisch
        Vestigingsklimaat: metropoolvorming, het toenemend belang van kennisontwikkeling in de
        economie, de opkomst van de nieuwe maakindustrie, ecologisering van de economie en
        het toenemende belang van aantrekkelijk stedelijk leven voor de economie;
        C. projecten die bijdragen aan de versterking van één van de werkvelden van de Agenda
        Economisch Vestigingsklimaat.
Aanvragen die voldoen aan de genoemde voorwaarden worden daarnaast beoordeeld aan de
hand van de volgende criteria:
        a. het percentage cofinanciering ten opzichte van de aangevraagde bijdrage is zo hoog
        mogelijk;
        b. het project levert ten behoeve van de regio een bijdrage aan de
        werkgelegenheidsontwikkeling
        in kwantitatief opzicht;
        c. het project is innovatief, waarbij innovatie betrekking kan hebben op technologie,
        educatie en strategie;
        d. het aantal samenwerkende partijen is zo groot mogelijk.
Vanzelfsprekend zal de focus voor de inzet van deze middelen zoveel mogelijk gericht zijn op
projecten uit het Regionaal Investeringsprogramma.
Ad 3. Via de Europese Interreg NWE subsidie E=0 wordt cofinanciering aan gemeenten geboden
voor de inzet van procescoaches. Deze procescoaches begeleiden VvE’s bij het nemen van
verduurzamingsmaatregelen. Europa draagt 60% (€ 114.100) van de kosten en de gemeenten
financieren 40% (€ 76.100). Als penvoerder van het project verantwoordt de MRDH de totale
projectbegroting, dus zowel het EU deel als het gemeentelijk deel.
Ad 4. De MRDH heeft een licentieovereenkomst met Locatus voor het gebruiksrecht van
databestanden. Verschillende gemeenten maken gebruik van deze licentieovereenkomst en
worden voor hun aandeel doorbelast door de MRDH. Dit gemeentelijke aandeel wordt als budget
toegevoegd aan de begroting.
Directe kosten personeel
Dit betreft de directe salariskosten van de formatie die werkt voor het programma Economisch
Vestigingsklimaat, met uitzondering van de overhead functies. Met ingang van de begroting 2018
dient overhead apart inzichtelijk gemaakt te worden. Dit is het gevolg van een wijziging in het
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het niet meer toerekenen van de overhead aan de
programma’s betekent niet dat de financiële dekking verandert. Het gaat om een andere manier
                                                                                                42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>van presenteren. In hoofdstuk 4.2 Overhead wordt de financiële dekking van de totale
apparaatslasten toegelicht.
Inwonerbijdrage
De inwonerbijdrage stijgt ten opzichte van de begroting 2017 met € 0,02 (Kadernota MRDH
begroting 2018) naar € 2,51 per inwoner; voor 2018 is dat een totaalbedrag van € 5,8 miljoen.
Van die € 2,51 wordt maximaal € 1,03 ingezet voor de dekking van de apparaatslasten. De
resterende € 1,48 wordt ingezet voor de dekking van de programma’s en projecten voor het
economisch vestigingsklimaat.
Een deel van de € 5,8 miljoen inwonerbijdrage, € 1,2 miljoen, wordt ingezet voor overhead (zie
hoofdstuk 4.2). Binnen het programma Economisch vestigingsklimaat wordt € 4,6 miljoen
verantwoord ter dekking van de directe kosten van het personeel en het programmabudget, voor
zover niet gedekt door aanvullende gemeentelijke bijdragen of Europese bijdragen.
Overige inkomensoverdrachten gemeenten
Betreft voor € 76.100 de gemeentelijke cofinanciering van het Europese Interreg NWE project E=0.
Zie ook de toelichting bij de lasten. Voor € 30.000 betreft het gemeentelijke aandeel in de
licentieovereenkomst met Locatus.
Overige inkomensoverdrachten EU
Betreft de Europese bijdrage aan het Interreg NWE project E=0. Zie ook de toelichting bij de
lasten.
                                                                                               43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en
vennootschapsbelasting
4.1 Algemene dekkingsmiddelen
Bij de MRDH kunnen de volgende algemene dekkingsmiddelen worden onderscheiden:
                   1. Brede doeluitkering Verkeer en Vervoer (BDU)
                   2. Inwonerbijdrage
                   3. Financiering
BDU
Voor de bekostiging van haar regionaal verkeers- en vervoersbeleid (wettelijke taak) ontvangt de
MRDH jaarlijks via het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een conform de Uitvoeringsregeling
BDU verkeer en vervoer vastgesteld deel van de zogenaamde Brede Doeluitkering Verkeer en
Vervoer.
In onderstaande tabel zijn de geraamde te ontvangen jaarbedragen binnen de kaders van deze
begroting opgenomen:
Inwonerbijdrage
Het programma Economisch Vestigingsklimaat inclusief de daaraan toe te rekenen
apparaatslasten wordt bekostigd uit een door de deelnemende gemeenten te betalen jaarlijkse
bijdrage per inwoner op basis van het door het CBS vastgestelde inwonertal per gemeente op 1
januari van het voorgaande begrotingsjaar.
Per inwoner bedraagt deze bijdrage in 2018 € 2,51. Daarvan mag maximaal € 1,03 worden
besteed aan de bekostiging van apparaatslasten. De totale bijdrage voor 2018 is geraamd op €
5.847.700. In hoofdstuk 8 is een specificatie per gemeente opgenomen.
Financiering
De opbrengsten van de financieringsfunctie worden uitsluitend bepaald door de financiering ten
behoeve van de regionale OV-bedrijven. De ontvangen rente wordt uitsluitend aangewend voor de
bekostiging van de rente die de MRDH ter zake moet betalen aan externe financiers. Daarnaast
wordt aan voornoemde OV-bedrijven een risico-opslag in rekening gebracht, die in eerste instantie
wordt aangewend voor de vorming van een risicoreserve financieringen en daarna uitsluitend
beschikbaar is voor de bekostiging van de programma’s binnen de Vervoersautoriteit.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de hoofdstukken 5.1 (Financiering) en 5.3
(Weerstandsvermogen en risico’s).
4.2 Overhead
Met ingang van de begroting 2018 dient de overhead apart inzichtelijk gemaakt te worden. In de
programma’s wordt alleen dat deel van de apparaatslasten opgenomen dat betrekking heeft op het
primaire proces. Dit is het gevolg van een wijziging in het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (BBV) en heeft tot doel om de overhead inzichtelijker te maken en
organisaties onderling beter te kunnen vergelijken op hun uitgaven hieraan. De definitie van
                                                                                                  44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>overhead volgens het BBV luidt “alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning
van de medewerkers in het primaire proces”.
Volgens de Notitie Overhead van de commissie BBV bestaat overhead in ieder geval uit de
volgende functies: 1. Hiërarchisch leidinggevenden; 2. Financiën, toezicht en controle gericht op
de eigen organisatie; 3. P&O / HRM; 4. Inkoop; 5. Interne en externe communicatie (niet:
projectcommunicatie en medewerkers die bij een projectbureau werken); 6. Juridische zaken; 7.
Bestuurszaken en bestuursondersteuning; 8. Informatievoorziening en automatisering; 9.
Facilitaire zaken en Huisvesting. 10. DIV; 11. Managementondersteuning.
Het betreft hier zowel de personele als de materiële kosten.
Voor de MRDH betekent dit dat de volgende functies als overhead worden geclassificeerd:
    • Alle functies binnen de bureaus Middelen & Control en Strategie & Bestuur;
    • Overig management: Secretaris-Generaal, directeur Va, directeur EV, manager OV,
         manager Verkeer;
    • Overig secretarieel: directiesecretariaat Va, directiesecretariaat EV, secretariaat afdeling
         Verkeer en afdeling OV.
Daarnaast worden de materiële bedrijfsvoeringsbudgetten ook tot de overhead gerekend.
Het niet meer toerekenen van de overhead aan de programma’s betekent niet dat de financiële
dekking verandert. Het gaat om een andere manier van presenteren. De directe salariskosten van
de medewerkers (inclusief management en secretariaat) van de Vervoersautoriteit worden net als
in het begrotingsjaar 2017 ten laste gebracht van de rijksmiddelen BDU. De directe salariskosten
(inclusief management en secretariaat) van de medewerkers ten behoeve van het programma
Economisch Vestigingsklimaat worden net als in de begroting 2017 ten laste van de
inwonerbijdrage EV gebracht.
Zoals in de begroting 2017 reeds aangekondigd geven de ervaringen met de overhead aanleiding
om de verdeling van de indirecte apparaatslasten opnieuw tegen het licht te houden. Ook nu in het
nieuwe functiehuis een duidelijker onderscheid is gemaakt tussen directe functies en centrale
functies. Het relatieve formatiebudget van de beide directies blijkt een hanteerbaar criterium om de
indirecte apparaatslasten (personele en materiële overhead) toe te delen. De verhouding van het
relatieve formatiebudget is 20% EV / 80% Va. De verdeelsleutels waren tot nog toe 25% EV / 75%
VA. De doorbelasting van de centrale directiefunctie blijft bepaald op 50% EV / 50% Va. Zie voor
een toelichting op het nieuwe functiehuis hoofdstuk 5.5 paragraaf bedrijfsvoering.
Bovenstaande uitgangspunten en verdeelsleutels zijn verwerkt in het volgende overzicht van de
overhead:
                                                                                                   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Overhead                                  Begroting      Begroting    Begroting       Begroting
(euro's)                                     2018          2019          2020            2021
Lasten:
Personele overhead Va                          2.196.600    2.196.600     2.196.600       2.196.600
Materiële overhead Va                          2.267.400    2.267.400     2.267.400       2.267.400
                                               4.464.000    4.464.000     4.464.000       4.464.000
Personele overhead EV                            680.400      680.400       680.400         680.400
Materiële overhead EV                            566.800      566.800       566.800         566.800
                                               1.247.200    1.247.200     1.247.200       1.247.200
Totaal lasten overhead                         5.711.200    5.711.200     5.711.200       5.711.200
Dekking:
Onttrekking fonds BDU                          4.464.000    4.464.000     4.464.000       4.464.000
Inwonerbijdrage EV                             1.247.200    1.247.200     1.247.200       1.247.200
Totaal dekking                                 5.711.200    5.711.200     5.711.200       5.711.200
Resultaat                                              0            0             0               0
De totale apparaatslasten (overhead en directe personele lasten) worden toegelicht in de
paragraaf bedrijfsvoering (zie hoofdstuk 5.5).
                                                                                                  46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>4.3 Vennootschapsbelasting
De MRDH is een gemeenschappelijke regeling en daarmee een publiekrechtelijke rechtspersoon.
De Vpb-plicht is afhankelijk van de vraag of de MRDH een onderneming is. De belangrijkste
criteria voor het ondernemerschap zijn: deelname aan het economisch verkeer, winstoogmerk,
winstverwachting, marktgerichtheid, organisatie van werk en kapitaal, ondernemersrisico en de
vraag of met de activiteiten in concurrentie wordt getreden. Duidelijk is dat de MRDH daaraan
slechts beperkt voldoet. Dat geldt met name het winstoogmerk, de winstverwachting (zijn er niet in
termen van te verwachten structurele overschotten) en de concurrentiepositie. Met betrekking tot
het winstoogmerk en de winstverwachting dient ervoor te worden gewaakt, dat er ook geen
(deel)activiteiten worden ontwikkeld en uitgevoerd, waarmee structureel winst wordt behaald. Dat
is momenteel ook niet het geval. Met betrekking tot de concurrentiepositie staat vast dat de
verkeer- en vervoerstaak bij wet is opgelegd en daarmee te kwalificeren is als een overheidstaak.
Ook voor de taak economisch vestigingsklimaat geldt dat hiermee niet in concurrentie wordt
getreden.
Conclusie is derhalve dat weliswaar formeel sprake is van Vpb-plicht, maar dat er geen activiteiten
worden uitgevoerd die aan Vpb-heffing onderhevig zijn. Daarmee is in de voorliggende begroting
dan ook geen rekening gehouden.
                                                                                                  47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5 Paragrafen
5.1 Financiering
Treasuryfunctie en -beleid
Het doel van de treasuryfunctie is: het sturen en beheersen van, verantwoording afleggen over en
toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, geldstromen en posities en de hieraan
verbonden risico’s, op een zodanige wijze, dat risico’s worden geminimaliseerd en opbrengsten
worden geoptimaliseerd.
De wettelijke kaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie liggen vast in de Wet financiering
decentrale overheden (FIDO) en de daarbij behorende ministeriële regelingen (RUDDO, UFDO en
BLDO). Het beleid van de MRDH voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het Treasurystatuut
MRDH 2016. Daarin ligt de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vast in de vorm van
uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Ook besteedt het Treasurystatuut aandacht
aan de bevoegdheden en administratieve organisatie.
De financieringsstructuur van de MRDH wordt in belangrijke mate bepaald door het verstrekken
van middelen in de vorm van subsidies en (project)bijdragen aan gemeenten, bedrijven en
instellingen, die (soms al veel) eerder van vooral het Rijk zijn ontvangen. Mede gezien de omvang
van deze bijdragen is er qua exploitatie normaal gesproken sprake van een goede
liquiditeitspositie.
Desondanks is er vanaf 2017 wel sprake van een zekere financieringsbehoefte. Die wordt
veroorzaakt door de volgende twee factoren:
     1. De overname van de financiering van railvoertuigen – en railinfrastructuur van de regionale
         OV-bedrijven HTM en RET;
     2. De geraamde overbesteding in de periode 2019 t/m 2024.
Financiering regionale OV-bedrijven
Het algemeen bestuur van de MRDH heeft op 9 december 2016 besloten in te stemmen met het
voorstel om HTM Personenvervoer N.V. (inclusief HTM Railvoertuigen B.V. en HTM Railinfra B.V.)
en RET N.V. (inclusief RET Railgebonden Voertuigen B.V. en RET Infrastructuur B.V.) goed te
keuren als partijen waaraan door de MRDH leningen, garanties en borgstellingen uit hoofde van de
publieke taak kunnen worden verstrekt ten behoeve van de financiering van investeringen in
railvoertuigen en railinfrastructuur.
Dit besluit is genomen op basis van het tegelijkertijd vastgestelde nieuwe Treasurystatuut 2016 en
past binnen de wettelijke taak van de MRDH om binnen haar regio een goed openbaar
vervoernetwerk in stand te houden. De genoemde vervoerders worden nu vanuit één instantie
ondersteund t.b.v. zowel hun exploitatie als de bekostiging en financiering van hun belangrijkste
investeringen. Hiermee wordt ook bewerkstelligd, dat er na de opbouw van de hiervoor benodigde
risicoreserve structureel tenminste € 6 miljoen per jaar meer aan middelen beschikbaar blijft voor
de verkeer- en vervoersopgave in deze regio.
Voor elke verstrekte lening, garantie en borgstelling zal een toereikende risicoreservering worden
opgebouwd als onderdeel van het eigen vermogen van de MRDH. Daartoe wordt jaarlijks een
risico-opslag van 60 basispunten over de uitstaande leningen, garanties en borgstellingen in
rekening gebracht. De wijze waarop deze reserve wordt opgebouwd, alsmede het geraamde
                                                                                                   48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>verloop daarvan wordt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risico’s (hoofdstuk 5.3) nader
toegelicht.
Overbesteding
Volgens de in deze begroting opgenomen meerjarenramingen zijn de bestaande fondsen en
inkomsten van de Vervoersautoriteit in de jaren 2019 t/m 2024 niet toereikend voor de geplande
uitgaven voor de programma’s Exploitatie en Infrastructuur verkeer en openbaar Vervoer in die
jaren. Er is daarmee sprake van overbesteding. Daarvoor zal afhankelijk van de dan nader
bepaalde omvang en duur en de dan geldende marktcondities geld moeten worden geleend.
De aan overplanning en overbesteding verbonden risico’s en de wijze waarop deze kunnen
worden gemitigeerd, zijn onderwerp van een analyse die vanaf medio februari 2017 wordt
uitgevoerd. In hoofdstuk 5.3 wordt deze nader toegelicht.
Financieringsbehoefte
De financieringsbehoefte van de MRDH wordt vooral bepaald door de gefaseerde overname van
de financiering van de hiervoor genoemde regionale OV-bedrijven van de gemeenten Den Haag
en Rotterdam, voor zover hiervoor door de MRDH leningen zullen worden aangetrokken.
Daarnaast dient hierbij ook de tijdelijke overbesteding (in de periode 2019 t/m 2024) binnen de
Vervoersautoriteit te worden betrokken.
In onderstaand overzicht is de geraamde totale financieringsbehoefte per jaar gerubriceerd
opgenomen (N.B. in 2016 was er geen sprake van een financieringsbehoefte):
Op basis hiervan zijn de kosten en opbrengsten van de financieringsfunctie per jaar als volgt
samen te vatten:
Kosten en opbrengsten van de financieringsfunctie zijn geheel toegerekend aan het programma
Exploitatie Verkeer en vervoer.
                                                                                                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Schatkistbankieren
Schatkistbankieren is een wettelijke verplichting voor de MRDH. Concreet betekent dit dat,
behoudens een klein werkkapitaal, alle beschikbare liquide middelen in ’s Rijks schatkist moeten
worden aangehouden.
Renterisicobeheer
Het renterisico dat de MRDH op de vlottende middelen loopt, kan worden getoetst aan de
renterisiconorm en de kasgeldlimiet.
De renterisiconorm bedraagt voor 2018 20% van de lastenkant van de begroting en bedraagt dan
€ 133,3 miljoen.
De maximaal toegestane kasgeldlimiet voor 2018 bedraagt 8,2% van de lastenkant van de
begroting en kan daarmee worden berekend op een bedrag van € 54,7 miljoen.
5.2 Verbonden partijen
Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de MRDH een
bestuurlijk én een financieel belang heeft. Het kan gaan om gemeenschappelijke regelingen
(publiekrechtelijke organisatie), deelnemingen (vennootschappen), stichtingen en verenigingen
(privaatrechtelijke organisaties).
Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht.
Er is sprake van een financieel belang als de MRDH:
● een ter beschikking gesteld bedrag niet kan verhalen indien de verbonden partij failliet gaat;
● aansprakelijk kan worden gesteld door derden, als de verbonden partij haar verplichtingen niet
nakomt.
Een partij die jaarlijks een subsidie ontvangt, waaraan geen andere financiële verplichtingen met
een juridische afdwingbaarheid door derden verbonden zijn, is geen verbonden partij.
Verbonden partijen voeren meestal taken uit met een groot publiek belang. Ze leveren een forse
bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen.
In het geval van de MRDH zijn er drie verbonden partijen: HTM personenvervoer N.V., RET N.V.
en de Verkeersonderneming, waarvan hieronder in tabelvorm de belangrijkste bestuurlijke en
financiële gegevens opgenomen zijn. De verbonden partijen kunnen onderverdeeld worden in
vennootschappen en coöperaties (HTM en RET) en stichtingen en verenigingen
(Verkeersonderneming).
                                                                                                  50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Naam                      HTM Personenvervoer N.V.
Vestigingsplaats          Den Haag
Visie                     Door middel van zeggenschap in HTM Personenvervoer N.V. het
                          waarborgen van goed openbaar vervoer in de regio
Openbaar behartigd belang Het beheer van een aandeel in een bedrijf dat het openbaar
                          vervoer in de regio Haaglanden verzorgt.
Deelnemende partijen      De andere aandelen van HTM Personenvervoer N.V. zijn in
                          handen van HTM Beheer BV.
Rechtsvorm                Naamloze vennootschap
Bestuurlijk belang        Houder van 1 aandeel. De MRDH is vertegenwoordigd in de
                          Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
Financieel belang         Deelneming in HTM Personenvervoer N.V. van € 1,-
Eigen vermogen            Per 31-12-2015: € 87.140.393
Vreemd vermogen           Per 31-12-2015: € 48.099.211
Financieel resultaat      Over 2015: € 6.132.500
Risico’s                  Geen materiële risico’s.
Beleidsvoornemens         Uitvoeren OV concessies in regio Haaglanden.
Monitoring prestaties     Via aandeelhoudersvergaderingen.
Programma en activiteit   Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer.
Naam                      RET N.V.
Vestigingsplaats          Rotterdam
Visie                     Door middel van zeggenschap in RET N.V. het waarborgen van
                          goed openbaar vervoer in de regio
Openbaar behartigd belang Het beheer van een aandeel in een bedrijf dat het openbaar
                          vervoer in de regio Rotterdam verzorgt.
Deelnemende partijen      De andere aandelen van RET N.V. zijn in handen van de
                          gemeente Rotterdam
Rechtsvorm                Naamloze Vennootschap
Bestuurlijk belang        Houder van 1 aandeel. De MRDH is vertegenwoordigd in de
                          Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
Financieel belang         Deelneming in de RET van € 1.000,-
Eigen vermogen            Per 31-12-2015: € 158.338.000
Vreemd vermogen           Per 31-12-2015: € 205.288.000
Financieel resultaat      Over 2015: € 6.631.000
Risico’s                  Geen materiële risico’s.
Beleidsvoornemens         Uitvoeren OV concessies regio Rotterdam.
Monitoring prestaties     Via aandeelhoudersvergaderingen.
Programma en activiteit   Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer.
                                                                                     51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Naam                      De Verkeersonderneming
Vestigingsplaats          Rotterdam
Visie                     De Verkeersonderneming heeft als doel het bereikbaar maken en
                          houden van de Rotterdamse haven, stad en regio door o.a. het
                          ontwikkelen en tot uitvoering brengen van innovatieve concepten.
                          Daarnaast verricht de Verkeersonderneming het
                          programmamanagement van het Rotterdamse regionale
                          samenwerkingsprogramma Beter Benutten Vervolg.
Openbaar behartigd belang Bereikbaarheid van de stad, regio en havegebied van Rotterdam.
Deelnemende partijen      De Verkeersonderneming wordt aangestuurd door de Stuurgroep
                          en bijgestaan door de Raad van Advies.
                          De Stuurgroep bestaat uit het ministerie van Infrastructuur &
                          Milieu/RWS, het Havenbedrijf Rotterdam, de gemeente
                          Rotterdam en de MRDH.
                          De Raad van Advies wordt gevormd door de vertegenwoordigers
                          van relevante partners voor de bereikbaarheidsopgave van de
                          Rotterdamse regio, die niet in de Stuurgroep zijn
                          vertegenwoordigd. Dit zijn Deltalinqs, TLN, EVO, VNO/NCW,
                          MKB Rotterdam, de gemeente Nissewaard, de gemeente
                          Krimpen aan den IJssel, de provincie Zuid-Holland, de politie en
                          de RET.
Rechtsvorm                Stichting
Bestuurlijk belang        (Vice-)voorzitter Bestuurscommissie MRDH is lid van de
                          Stuurgroep.
Financieel belang         Een jaarlijkse bijdrage in de exploitatiekosten ad € 209.000 plus
                          de bekostiging van één formatieplaats (€ 105.000). Deze bijdrage
                          is onderdeel van de programmabegroting Exploitatie verkeer en
                          openbaar vervoer.
Eigen vermogen            Per 31-12-2015: € 248.004
Vreemd vermogen           Per 31-12-2015: € 44.651.223
Financieel resultaat      Over 2015: € 76.173
Risico’s                  Het risico bestaat dat de Verkeersonderneming verplichtingen
                          aangaat buiten het kader van de vastgestelde begroting en
                          daarmee dus boven het bedrag van de inbreng van de
                          deelnemers. Dit risico wordt beperkt doordat in de statuten is
                          opgenomen dat de bestuurder in specifieke gevallen goedkeuring
                          van de Raad van Toezicht en de deelnemers van de stuurgroep
                          nodig heeft, bijvoorbeeld waar het overeenkomsten of
                          investeringen betreft die het daarvoor in de jaarbegroting
                          vastgestelde bedrag te boven gaan.
Beleidsvoornemens         De huidige samenwerkingsovereenkomst loopt tot en met 2020.
                                                                                           52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Monitoring prestaties                 Voor de uitvoering van het samenwerkingsprogramma Beter
                                      Benutten Vervolg wordt jaarlijks een monitoringsrapportage
                                      opgesteld. Voorts wordt uiterlijk 2 maanden voorafgaande aan
                                      het komende jaar een jaarplan opgesteld, dat met uitzondering
                                      van het onderdeel Vraagbeïnvloeding (dat door de Raad van
                                      Toezicht wordt vastgesteld) door de Stuurgroep wordt
                                      vastgesteld. Dit plan bevat tenminste de volgende onderwerpen:
                                      beschrijving, planning en prioritering werkzaamheden en
                                      projecten inclusief beoogde meerjarige resultaten, exploitatie, de
                                      organisatie en uitvoerders en de risico’s en bijbehorende
                                      beheersmaatregelen.
Programma en activiteit               Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer.
5.3 Weerstandsvermogen en risico’s
Het begrip ‘weerstandsvermogen’
Het financieel weerstandsvermogen van de MRDH is het vermogen om niet-structurele financiële
risico’s op te vangen zonder dat de uitvoering van de taken in het gedrang komt.
Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de bekende risico’s
waarvoor geen afdoende stuur- en beheersmaatregelen kunnen worden getroffen of waarvoor
geen voorzieningen bestaan.
Risico’s algemeen
De mogelijke maatregelen om de risico’s te beheersen en/of financieel te dekken zijn:
         ● risico’s onder controle houden door stuur- en beheersmaatregelen (bijvoorbeeld door het
         afsluiten van verzekeringen of het aanscherpen van de regelgeving);
         ● risico’s kunnen financieel worden afgedekt door het instellen van voorzieningen voor
         risico’s die kunnen worden gekwantificeerd en het instellen van een weerstandsvermogen
         voor risico’s die niet financieel kunnen worden gekwantificeerd.
Normale bedrijfsrisico’s doen zich regelmatig voor en deze zijn daarom vrij goed meetbaar.
Hierdoor kunnen ze worden gedekt door ofwel beheersmaatregelen ofwel het afsluiten van
verzekeringen. Het gaat dan bijvoorbeeld om brand, wateroverlast en uitval van ICT.
Risico’s programma Economisch Vestigingsklimaat
De risico’s die samenhangen met de strategische agenda Economisch Vestigingsklimaat kunnen
alleen met eigen weerstandscapaciteit van de MRDH worden afgedekt.
In een in 2015 uitgevoerde financiële risicoanalyse is het risico bepaald dat een gemeente niet
kan voldoen aan haar verplichte bijdrage aan het programma Economisch Vestigingsklimaat. Bij
het eventueel wegvallen van een deel van de inwonerbijdragen is een weerstandscapaciteit van
€ 100.000 nodig om het dekkingstekort op de (vaste) apparaatskosten op te vangen. In
bovengenoemd audittraject is bepaald dat dit risico eenmaal per vier jaar (collegeperiode) voor
kan komen en dat voor het opvangen daarvan 1/23 deel van € 2,29 miljoen euro benodigd is. Dit
komt neer op een bedrag van circa € 100.000, dat iedere vier jaar benodigd zou zijn. Deze
                                                                                                       53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>reserve is in 2015 gevormd en daarmee is voor dit onderdeel sprake van een weerstandsratio van
1,0.
Risico’s programma’s Vervoersautoriteit
De risico’s die samenhangen met de activiteiten voor verkeer en vervoer worden allereerst
opgevangen met een risicobuffer die binnen alle projecten wordt aangehouden. Wanneer deze
risicobuffer niet afdoende is, worden de BDU-middelen aangesproken. Dit heeft tot gevolg dat
andere bestedingen ten laste van de BDU-middelen lager worden en/of vertragen.
Financiering regionale OV-bedrijven
Zoals in hoofdstuk 5.1 (Financiering) reeds gemeld, heeft de MRDH in december 2016 de
verantwoordelijkheid voor de financiering van de investeringen in railvoertuigen en railinfrastructuur
van de regionale OV-bedrijven overgenomen van de gemeenten Den Haag en Rotterdam.
Dat brengt risico’s met zich mee, die in een in 2016 uitgevoerd extern onderzoek nader zijn geduid.
Daaruit is geconcludeerd dat – mede op grond van het feit dat de MRDH een eerste pandrecht
verwerft over de te financieren activa - een reserve moet worden gevormd om de risico’s die van
directe invloed zijn op de economische waarde van het te financieren materieel naar behoren af te
dekken. Op grond van een referentievergelijking is vastgesteld dat een waardedaling van 35% als
uitgangspunt voor de risicoberekening verdedigbaar is. De risico-inschatting voor de beide OV-
bedrijven is daarnaast als “laag” geclassificeerd en daaruit volgt een risicoweging van 8% als
uitgangspunt voor de risicoberekening. In onderstaande tabel is de op te bouwen risicoreserve in
cijfers uitgewerkt:
Hieruit blijkt dat de benodigde weerstandscapaciteit voor de financieringsactiviteiten al in 2018 zal
worden bereikt. Ultimo 2018 bedraagt de weerstandsratio voor dit onderdeel 1,2.
Het verschil tussen de in rekening te brengen risico-opslag en de jaarlijks benodigde toevoeging
aan de risicoreserve wordt vanaf 2019 aangewend als aanvullende dekking voor de lasten van het
programma Exploitatie Verkeer en openbaar vervoer. De daarvoor benodigde BDU-bijdrage wordt
daardoor lager.
Overplanning en overbesteding
Het IPVa geeft inzicht in de jaarlijkse stand van zaken van de infrastructurele projecten, de
uitgaven aan de OV-concessies en de apparaatskosten. Jaarlijks wordt een doorkijk gegeven naar
                                                                                                    54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>de komende tien jaren. Binnen dit tijdsverloop kan er sprake zijn van overplanning en/of
overbesteding. Daardoor kan het saldo in enig jaar onder nul dalen. Dit is toegestaan, maar altijd
met de restrictie dat er binnen een periode van maximaal tien jaar weer een positief saldo ontstaat.
Dit beleid is in overeenstemming met een in 2015 uitgevoerde financiële risicoanalyse.
Overplanning houdt in dat er in enig jaar meer projecten en daarbij behorende uitgaven worden
gepland dan er BDU-middelen en/of andere dekkingsbronnen beschikbaar zijn. De praktijk leert
namelijk dat vooral de start en doorlooptijd van investeringsprojecten – met name door uitvoerende
gemeenten – veelal te optimistisch worden gepland. In de praktijk ijlen de daadwerkelijke
bestedingen dan vaak één of meerdere jaren na. Omdat als gevolg daarvan teveel middelen te
lang ongebruikt blijven (zie ook de alinea hierna), is bij de oprichting van de MRDH door het
algemeen bestuur besloten dat er sprake mag zijn van overplanning.
Het risico van overbesteding is bij overplanning altijd aanwezig. Overbesteding houdt in dat de
werkelijke bestedingen in enig jaar hoger zijn dan de voor dat boekjaar beschikbare middelen
(BDU en mogelijke andere dekkingsbronnen). De hiervoor genoemde overplanning heeft echter
daarnaast ook tot gevolg dat projectuitgaven te optimistisch worden geraamd. Met andere
woorden: de in het IPVa per jaar geraamde bestedingen zijn structureel hoger dan de werkelijkheid
laat zien. Ter illustratie: bij de begroting 2017 werd verwacht dat er ultimo 2016 € 136 miljoen aan
BDU-middelen beschikbaar zou zijn. Bij de in oktober 2016 opgestelde tweede bestuursrapportage
2016 was dat saldo opgelopen tot € 416,6 miljoen en bij het opstellen van deze begroting 2018
verder tot € 431,7 miljoen. Intern onderzoek heeft daarnaast geleerd, dat de feitelijke jaarlijkse
onderbesteding ten opzichte van het IPVa zich in ieder geval sinds 2011 elk jaar heeft voorgedaan
(N.B. de jaren vóór 2011 zijn niet in dit onderzoek betrokken). Met nadruk zij daarbij vermeld, dat
dit niet betekent, dat projecten niet of slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd, maar dat zoals
hiervoor reeds genoemd de start en doorlooptijd structureel te optimistisch worden ingeschat.
Omdat het IPVa de basis vormt voor de begroting, is bij de opstelling daarvan voor het jaar 2018
veel effort gestoken in een meer realistische raming van de kasstromen van de grote projecten.
Daarnaast is voor kleine projecten een subsidieplafond van € 30 miljoen per jaar opgenomen. Op
deze wijze wordt beter aangesloten bij de daadwerkelijke bestedingen in de afgelopen jaren.
Overbesteding zal echter zeer waarschijnlijk vanaf 2019 daadwerkelijk aan de orde zijn.
In een in 2015 uitgevoerde financiële risicoanalyse is geconcludeerd dat binnen de
Vervoersautoriteit eventuele tekorten in een toekomstig jaar kunnen worden opgevangen.
Desondanks worden de risico’s van overplanning en overbesteding inclusief de daarvoor gestelde
limieten te groot geacht. Dit gegeven en de wijze waarop deze risico’s kunnen worden gemitigeerd,
zijn daarom onderwerp van een vanaf medio februari 2017 uit te voeren extern onderzoek. Daarbij
wordt ook de houdbaarheid van de te volgen wijze van begroten voor infrastructurele projecten
betrokken.
Beleidsnota
Na afronding van het hiervoor genoemde onderzoek zal de reeds aangekondigde beleidsnota
risicomanagement en weerstandsvermogen MRDH worden opgesteld en ter besluitvorming
worden voorgelegd.
Kengetallen
Kengetallen zijn getallen die een verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de in de
jaarrekening opgenomen balans en/of resultatenrekening.
                                                                                                    55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Conform het BBV dienen de volgende kengetallen in de begroting te worden opgenomen:
                                                              Jaarrekening Begroting      Begroting
 Kengetal                                                         2015       2017*           2018
 Netto schuldquote                                                1,1%       69,3%         101,1%
 Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen     1,1%       0,2%           -0,8%
 Solvabiliteitsratio                                              0,4%       0,5%           1,1%
 Grondexploitatie                                                 n.v.t.      n.v.t.         n.v.t.
 Structurele exploitatieruimte                                    0,0%       1,8%           0,8%
 Belastingcapaciteit                                              n.v.t.      n.v.t.         n.v.t.
 * geactualiseerd
Opmerkingen
De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn voor de MRDH niet van toepassing.
De netto schuldquote moet inzicht geven in de ontwikkeling van het niveau van de schuldenlast ten
opzichte van de eigen middelen (schuld / baten begroting). Het geeft zodoende een indicatie in
welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Hierbij wordt onderscheid
gemaakt tussen de quote inclusief en exclusief doorgeleende gelden. Dit maakt inzichtelijk wat het
aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Daarnaast welke invloed de verstrekte
leningen hebben op de schuldenlast.
De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als een percentage van het totale vermogen. Het
geeft daarmee inzicht in de mate waarin de MRDH in staat is aan haar financiële verplichtingen te
voldoen. De VNG hanteert als richtlijn een minimum omvang van 20% als norm.
Bij de beoordeling van de in bovengenoemde tabel opgenomen kengetallen voor netto
schuldquote en solvabiliteitsratio dient het volgende in aanmerking te worden genomen. Ruim 99%
van de exploitatie van de MRDH vindt plaats binnen de fondsen (met name de BDU Verkeer en
vervoer). De per balansdatum aanwezige fondssaldi zijn daarnaast conform de bepalingen in het
BBV als vlottende schulden te beschouwen. Als gevolg daarvan zijn voornoemde kengetallen niet
voor elk in de tabel opgenomen (begrotings)jaar zondermeer te beschouwen als een realistische
weergave van de financiële positie van de MRDH.
Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft inzicht in welke mate de structurele lasten gedekt
zijn door structurele baten. Dit is van belang om te beoordelen welke structurele ruimte de MRDH
heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling
van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat incidentele lasten deels uit
structurele middelen worden gedekt. Een negatief percentage betekent dat structurele lasten deels
uit incidentele baten worden gedekt. De in de tabel weergegeven percentages betekenen dat de
structurele lasten van de MRDH tenminste volledig worden gedekt door structurele baten.
5.4 Onderhoud kapitaalgoederen
Investeringen
Eventuele toekomstige investeringen worden gepland en begroot vanuit een investeringsplan.
Investeringsplannen maken integraal deel uit van de bestuurlijk vast te stellen
begroting(swijzigingen).
Afschrijvingen
                                                                                                    56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Voor zover niet bij wettelijke bepaling geregeld, gelden de volgende uitgangspunten voor het
afschrijvingsbeleid voor de materiële vaste activa:
Afschrijvingsbeleid materiële vaste activa met economisch nut
Activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden niet
geactiveerd, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd.
Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven.
De volgende materiële vaste activa met economisch nut worden lineair afgeschreven in:
a.      maximaal 10 jaar: verbouwing, inrichting, renovatie, restauratie van kantoren en
        bedrijfsgebouwen;
b.      maximaal 10 jaar: technische installaties in bedrijfsgebouwen;
c.      5 jaar: telefooninstallaties;
d.      3 jaar: automatiseringsapparatuur;
e.      10 jaar: kantoormeubilair.
Afschrijvingsbeleid materiële vaste activa met maatschappelijk nut
De volgende materiële vaste activa met maatschappelijk nut worden lineair afgeschreven in:
a.      Maximaal 10 jaar: straatmeubilair.
De eerste afschrijving voor zowel de activa met economisch nut als de activa met maatschappelijk
nut start op 1 juli in het jaar van aanschaffing.
Gronden
De MRDH heeft diverse percelen grond in eigendom dan wel een recht van opstal daarop
gevestigd ten behoeve van de aanleg van tramlijnen. Volgens een actuele kadasteropgave gaat
het daarbij om de volgende percelen:
Er zijn geen financiële verplichtingen ten aanzien van deze gronden.
Inrichting huisvesting Rotterdam
                                                                                                57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Naar verwachting zal in de laatste maanden van 2017 de nieuwe huisvesting van de MRDH aan
de Westersingel 12 te Rotterdam in gebruik kunnen worden genomen. Dit pand is gehuurd voor
een periode van 10 jaar.
Ten behoeve van de noodzakelijke nieuwe inrichting van dit pand is een investeringsbegroting
gemaakt tot een totaalbedrag van € 1.230.000. Uitgaande van een volledige besteding van dit
bedrag in 2017 zal deze investering in 10 jaar worden afgeschreven.
De MRHD is zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van de nieuwe inrichting en zal dit
uitbesteden aan daartoe gespecialiseerde marktpartijen.
Kantoorinventaris, communicatie- en ICT-voorzieningen
De bestaande kantoorvoorzieningen zijn per 1 januari 2015 om niet overgenomen van het
Stadsgewest Haaglanden. Tot en met 2016 zijn geen nieuwe investeringen gedaan.
De MRDH is zelf verantwoordelijk voor het noodzakelijke onderhoud van deze activa en heeft dit
uitbesteed aan meerdere gespecialiseerde marktpartijen.
Personenbussen voor het openbaar vervoer
De MRDH heeft 10 aardgasbussen in eigendom, die vanaf augustus 2017 aan een OV-bedrijf
worden verhuurd voor een periode van twee jaar. De gegarandeerde restwaarde van die
voertuigen bedraagt na afloop van voornoemde huurperiode € 25.000 per bus. De jaarlijkse
afschrijving op deze bussen is daarop aangepast en wordt gedekt uit de BDU Verkeer en vervoer.
De huurder is verantwoordelijk voor het onderhoud van deze bussen.
Haltevoorzieningen
Conform overeenkomst heeft de MRDH vanaf medio 2014 het economisch eigendom van alle
bestaande en nieuwe haltevoorzieningen (de zgn. abri’s) in de gemeenten Den Haag, Delft,
Westland en Midden-Delfland. Alle investeringen en het beheer en onderhoud ter zake zijn voor
rekening van de MRDH. De investeringen worden in 5 jaar afgeschreven. De jaarlijkse kosten
worden geheel gedekt door reclameopbrengsten, waartoe de MRDH zelfstandig een contract heeft
aanbesteed. Beheer en onderhoud zijn uitbesteed aan HTM.
De boekwaarde van de haltevoorzieningen per 31 december 2016 bedraagt € 6.787.182.
5.5 Bedrijfsvoering
MRDH-organisatie
In het voorjaar van 2016 heeft de - in de begroting 2017 aangekondigde - tussentijdse evaluatie
plaatsgevonden of de huidige werkorganisatie toegerust is op haar taken en aansluit bij de wensen
van bestuur, management en medewerkers. In deze evaluatie wordt geconcludeerd dat er met
voorrang geïnvesteerd moet worden in het zijn van één MRDH-organisatie met een collegiaal
bestuur en management, waarbij er meer focus moet komen op het actiegericht adresseren van de
gezamenlijke strategische opgaven en meer aandacht moet komen voor netwerkend werken,
intern en extern. Eenheid, strategisch vermogen en netwerkstrategie zijn hierin bepalend. Deze
evaluatie heeft geleid tot een voorgestelde organisatiewijziging per 1 mei 2017. De belangrijkste
aanpassingen in de hoofdstructuur zijn het terugbrengen van de afdeling bedrijfsvoering tot een
bureau Middelen & Control en het inrichten van een bureau Strategie en Bestuur op
concernniveau. Uitgangspunt is dat alle stafzaken van de MRDH centraal georganiseerd zijn en
dat lijnzaken in de directies Vervoersautoriteit (met de afdelingen Verkeer en Openbaar vervoer)
en directie Economisch Vestigingsklimaat zijn ondergebracht.
                                                                                                  58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>De MRDH-organisatie ziet er na de organisatiewijziging als volgt uit:
                                        Secretaris-Generaal
                                              MRDH
                      Bureau                                            Bureau
               Middelen & Control                                 Strategie & Bestuur
                                                            Directie
                             Directie
                                                          Economisch
                        Vervoersautoriteit
                                                       Vestigingsklimaat
              Afdeling                     Afdeling
          Openbaar Vervoer                 Verkeer
Secretaris-generaal
De MRDH staat onder leiding van de secretaris-generaal. Dit blijft ongewijzigd. De secretaris-
generaal is het eerste aanspreekpunt voor het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. De
ambtelijke inzet van 1 fte wordt onveranderd gelijkelijk toebedeeld aan de beide directies en komt
daarmee voor 50% ten laste van de inwonerbijdrage EV en voor 50% ten last van de BDU verkeer
en vervoer.
Vervoersautoriteit (Va)
Binnen de directie Vervoersautoriteit staat de uitvoering van de programma’s Exploitatie verkeer
en vervoer en Infrastructuur verkeer en vervoer centraal. De directeur Vervoersautoriteit heeft de
eindverantwoordelijkheid over twee afdelingen: Verkeer en Openbaar Vervoer. De dagelijkse
leiding van deze afdelingen ligt bij twee managers. De Vervoersautoriteit telt 56 fte. De ambtelijke
inzet wordt betaald uit de BDU verkeer en vervoer.
Economisch Vestigingsklimaat (EV)
De dagelijkse leiding en de eindverantwoordelijkheid voor de realisatie van het programma
Economisch Vestigingsklimaat ligt bij de directeur EV. Dit organisatieonderdeel telt 12 fte. De
ambtelijke inzet wordt betaald uit de inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat.
Bureaus Middelen & Control en Strategie & Bestuur
De voormalige afdeling Bedrijfsvoering is opgesplitst in twee bureaus: Bureau Middelen & Control
(BMC) en Bureau Strategie & Bestuur (BSB). BMC omvat de bedrijfsvoeringsfuncties financiën &
control, informatiebeheer en facilitaire zaken. BSB bevat de bedrijfsvoeringsfuncties bestuurs- en
directieadvisering en –ondersteuning, communicatie/ public affairs, juridische zaken en HRM. De
ambtelijke capaciteit voor deze bureaus is 21,6 fte. De salarissen van de medewerkers komen
                                                                                                    59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>voor 20% ten laste van de inwonerbijdrage EV en voor 80% ten laste van de BDU verkeer en
vervoer. Zie voor een verdere toelichting op deze verdeelsleutels hoofdstuk 4.2 Overhead.
Van de inwonerbijdrage voor EV van € 2,51 (prijspeil 2018) wordt conform de afspraken maximaal
€ 1,03 (prijspeil 2018) ingezet voor apparaatslasten.
Voor de salarislasten volgt de MRDH de cao gemeenten. De huidige cao 2016-2017 loopt tot 1 mei
2017. Op 30 april 2017 loopt de huidige cao 2016-2017 af. De eerste voorstellen vanuit de
vakbonden voor de inzet bij de nieuwe onderhandelingen laten een cao stijging van 2,5 % zien,
voor de looptijd van een jaar (1 mei 2017 tot 1 mei 2018). Voor het jaar 2018 wordt rekening
gehouden met deze stijging.
De begrote personele formatie en de daaraan verbonden salariskosten (inclusief sociale lasten)
zijn als volgt te specificeren:
 Onderdeel                           Fte's        Kosten
 Secretaris-Generaal                       1*         180.000
 Bureau Middelen & Control              10,6          805.100
 Bureau Strategie & Bestuur               11       1.078.600
 Directie Vervoersautoriteit                5         479.500
 Afdeling Verkeer                         26       2.327.600
 Afdeling Openbaar vervoer                25       2.211.100
 Economisch vestigingsklimaat           12,0       1.243.700
 Totalen                                90,6       8.325.600
* De MRDH begroot op formatie en werkgeverslasten. In de praktijk is de bezetting 0,4 fte via een detachering van de
gemeentesecretaris van de gemeente Den Haag. De gemeentesecretaris wordt voor 100% betaald door de gemeente
Den Haag en is daarvan voor 40% gedetacheerd bij de MRDH als secretaris-generaal. De MRDH vergoedt deze 40%
aan de gemeente Den Haag uit de begrote werkgeverslasten. De bezoldiging is conform de WNT regelgeving (Wet
normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector), dus binnen de geldende WNT norm. Zie
hiervoor de WNT gegevens in de MRDH jaarrekening 2016.
In combinatie met de materiële apparaatslasten en de uitgangspunten van de bepaling en de
verdeling van de overhead (zie hoofdstuk 4.2) levert dit de volgende gecomprimeerde
verdeelmatrix op van de personele en materiële apparaatslasten:
                                                                BDU verkeer en vervoer          Inwonerbijdrage EV
                                                                Programma
                                                                                              Programma
 Onderdeel                              fte's     Kosten           -kosten
                                                                                              -kosten EV
                                                                    Va**        Overhead                    Overhead
 Personele apparaatslasten
 Secretaris-Generaal                        1        180.000                        90.000                      90.000
 BMC en BSB                              21,6     1.883.700                     1.506.900                      376.800
 Vervoersautoriteit                        56     5.018.200      4.418.500         599.700
 Economisch Vestigingsklimaat              12     1.243.700                                    1.030.100       213.600
 Totaal personele apparaatslasten        90,6     8.325.600
 Materiële apparaatslasten                        2.834.300                     2.267.500                      566.800
 Totalen                                         11.159.900      4.418.500      4.464.100      1.030.100     1.247.200
** Betreft de programma’s Exploitatie verkeer en vervoer en Infrastructuur verkeer en vervoer
                                                                                                                     60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>De materiële apparaatslasten betreffen de materiële budgetten voor HRM (o.a. opleidingen),
financiën (o.a. accountantskosten), facilitair (o.a. huur en servicekosten huisvesting), ICT/DIV (o.a.
licenties document management systeem), communicatie (o.a. kosten website), bestuurszaken/
juridische zaken (o.a. vergaderkosten, bekendmakingen besluiten).
                                                                                                     61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6 Financiële begroting
6.1 Overzicht baten en lasten
In het hierna opgenomen overzicht zijn de baten en lasten per programma verantwoord.
            Programmabegroting 2018                   Geraamde         Begroting      Begroting      Begroting      Begroting      Begroting
                       (euro's)                     realisatie 2016      2017           2018           2019           2020           2021
Lasten per programma
1. Exploitatie verkeer en openbaar vervoer                366.785.800    430.138.364    400.232.145    393.449.603    393.533.733    389.493.074
2. Infrastructuur verkeer en openbaar Vervoer             254.364.847    422.057.582    255.981.077    255.032.702    102.375.635    120.844.807
3. Economisch Vestigingsklimaat                             7.055.992       5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
4. Samenwerkingsverbanden                                   2.554.500       2.545.000              0              0              0              0
Overhead                                                             0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
Onvoorzien                                                           0              0              0              0              0              0
                                             Totaal       630.761.139    860.486.646    666.745.022    658.831.505    506.250.968    520.679.481
Baten per programma
1. Exploitatie verkeer en openbaar vervoer                366.785.800    434.398.696    405.190.971    398.422.139    396.199.071    391.731.130
2. Infrastructuur verkeer en openbaar Vervoer             254.364.847    422.057.582    255.981.077    255.032.702    102.375.635    120.844.807
3. Economisch Vestigingsklimaat                             6.259.928       5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
4. Samenwerkingsverbanden                                   2.554.500       2.545.000              0              0              0              0
Overhead                                                             0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
                                             Totaal       629.965.075    864.746.978    671.703.848    663.804.041    508.916.306    522.917.537
Resultaat voor reservemutaties                                -796.064      4.260.332      4.958.826      4.972.536      2.665.338      2.238.056
Onttrekking aan reserves                                       796.064              0              0              0              0              0
Toevoeging aan reserves                                              0     -4.260.332     -4.958.826     -4.972.536     -2.665.338     -2.238.056
 Resultaat                                                           0              0              0              0              0              0
* Overhead t/m 2017 verwerkt in programma's
Voor een inhoudelijke toelichting op de fluctuaties in de baten en lasten per jaar wordt verwezen
naar de hoofdstukken 2 en 3, waar de genoemde programma’s inhoudelijk worden beschreven. De
baten en lasten van de treasuryfunctie worden inhoudelijk toegelicht in hoofdstuk 5.1
(Financiering).
Per taakveld is de begroting als volgt te rubriceren:
                                                                                                                                               62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>            Begroting 2018 per taakveld               Geraamde         Begroting      Begroting      Begroting      Begroting      Begroting
                         (euro's)                   realisatie 2016      2017           2018           2019           2020           2021
 Lasten per taak veld
 2.1 Verkeer en vervoer                                   112.690.747    182.625.672    153.207.412    137.857.815     80.981.783    110.676.657
 2.5 Openbaar vervoer                                     508.459.900    669.570.274    492.739.760    497.586.029    400.986.953    385.368.219
 0.5 Treasury                                                        0      8.967.705    10.266.045     13.038.503     13.940.633     14.292.974
 3.1 Economische ontwikkeling                               7.055.992       5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
 Samenwerkingsverbanden                                     2.554.500       2.545.000              0              0              0              0
 0.4 Overhead                                                        0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
 0.8 Overige baten                                                   0              0              0              0              0              0
                                             Totaal       630.761.139    869.454.351    666.745.017    658.831.547    506.250.969    520.679.450
 Baten per programma
 2.1 Verkeer en vervoer                                   112.690.747    182.625.672    153.207.412    137.857.815     80.981.783    110.676.657
 2.5 Openbaar vervoer                                     508.459.900    673.830.606    497.698.586    502.558.565    403.652.291    387.606.275
 0.5 Treasury                                                        0      8.967.705    10.266.045     13.038.503     13.940.633     14.292.974
 3.1 Economische ontwikkeling                               6.259.928       5.745.700      4.820.600      4.638.000      4.630.400      4.630.400
 Samenwerkingsverbanden                                     2.554.500       2.545.000              0              0              0              0
 0.4 Overhead                                                        0              0      5.711.200      5.711.200      5.711.200      5.711.200
                                             Totaal       629.965.075    873.714.683    671.703.843    663.804.083    508.916.307    522.917.506
 Resultaat voor reservemutaties                               -796.064      4.260.332      4.958.826      4.972.536      2.665.338      2.238.056
 Onttrekking aan reserves                                      796.064              0              0              0              0              0
 Toevoeging aan reserves                                             0     -4.260.332     -4.958.826     -4.972.536     -2.665.338     -2.238.056
 Resultaat                                                           0              0              0              0              0              0
 * Overhead t/m 2017 verw erkt in taakvelden
Lasten en baten van het taakveld Overhead worden inhoudelijk toegelicht in hoofdstuk 4.2.
De gespecificeerde toevoeging aan reserves betreft de toevoeging aan de risicoreservering
financieringen, zoals toegelicht in hoofdstuk 5.3 (Weerstandsvermogen en risico’s).
6.2 Overzicht incidentele baten en lasten
Inzicht in de incidentele baten en lasten is nodig om in beeld te brengen of de begroting materieel
in evenwicht is, dat wil zeggen dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. De
incidentele baten en lasten tellen niet mee voor het materieel in evenwicht zijn van de begroting.
Onder incidentele baten en lasten worden onder andere de volgende posten verstaan:
        • Stortingen in en onttrekkingen aan reserves;
        • Bijzondere ontvangen en verstrekte subsidies en (specifieke) uitkeringen.
De grootste geldstroom, de Brede doeluitkering verkeer en vervoer (BDU) betreft in principe een
structurele geldstroom en daarmee een structurele baat. De projectkosten die met deze baten
worden gedekt zijn daarmee ook structurele lasten. Wel kunnen er incidenteel middelen aan de
BDU worden toegevoegd voor specifieke projecten. De hiermee samenhangende lasten en baten
dienen dan wel als incidenteel aangemerkt te worden.
In de hiernavolgende tabel zijn voor de programma’s en het onderdeel Overhead de incidentele
lasten en baten weergegeven:
                                                                                                                                               63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Exploitatie verkeer en openbaar vervoer
De incidentele last in 2017 betreft de afkoop aan RET van € 23 miljoen voor het verschil in
boekwaarde tussen de methodiek annuïtair en lineair afschrijven. Deze last wordt gedekt door
structurele BDU inkomsten.
Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer
Voor een aantal projecten ontvangt de MRDH incidentele bijdragen van Rijk, provincie en
gemeenten.
Meerjarig gaat het om de volgende lasten/baten (€ miljoen):
Project                  2016       2017       2018      2019        2020           2021
Lasten/ baten:
Actieprogramma           5,3        5,3        5,3       5,3         5,3
Regionaal OV (AROV)
Projecten Beter          16,8       11,7       29,6
benutten/ Beter Benutten
Vervolg
Bleizo                   7          3,6
Aanlanding Haags         10,6
Startstation Erasmuslijn
(HSE)
Rotterdamsebaan                     6          53,9      43,4        43,4           43,4
Totaal incidentele       39,7       26,5       88,8      48,7        48,7           43,4
lasten/ baten
Aanvullende incidentele
baten:
Nog te ontvangen                    2,3
eenmalige correctie
relatief aandeel BDU
Gemeentelijke bijdrage   9,7        9,7
                                                                                             64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Mobiliteitsfonds
Totaal incidentele        49,4        38,6       88,8      48,7        48,7           43,4
baten
In de jaren 2016 en 2017 is er nog sprake van een saldo aan incidentele baten. Dit betekent dat er
structurele uitgaven worden gedekt met incidentele baten. Met ingang van begrotingsjaar 2018 is
er evenwicht tussen de incidentele baten en lasten.
Economisch Vestigingsklimaat
De incidentele inzet in 2016 betreft voornamelijk de afloop van in 2015 gestarte projecten (€ 0,7
miljoen via de Egalisatiereserve EV) en de incidentele bijdragen van Rijk en gemeenten aan de
procesmiddelen voor het opstellen van de Roadmap next Economy (€ 0,5 miljoen).
De incidentele inzet 2018 en 2019 betreft de Europese en gemeentelijke inzet op het Interreg
project E=0 (zie ook de toelichting binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat).
6.3 Uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting
Inleiding
De begroting 2018 is opgesteld overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (BBV).
Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs, verminderd met de cumulatieve
afschrijvingen. De afschrijvingen zijn lineair en overeenkomstig de in de Financiële verordening
opgenomen percentages berekend.
De geraamde baten en lasten zijn toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben,
ongeacht of zij tot ontvangsten en uitgaven in het jaar hebben geleid. Rijksbijdragen zijn geraamd
volgens het principe van Single Information Single Audit op basis van het baten- en lastenstelsel.
Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid
Financiering regionale OV-bedrijven
Het algemeen bestuur van de MRDH heeft op 9 december 2016 besloten in te stemmen met het
voorstel om HTM Personenvervoer N.V. (inclusief HTM Railvoertuigen B.V. en HTM Railinfra B.V.)
en RET N.V. (inclusief RET Railgebonden Voertuigen B.V. en RET Infrastructuur B.V.) goed te
keuren als partijen waaraan door de MRDH leningen, garanties en borgstellingen uit hoofde van de
publieke taak kunnen worden verstrekt ten behoeve van de financiering van investeringen in
railvoertuigen en railinfrastructuur.
De hieruit voortvloeiende financiële gevolgen worden nader toegelicht in hoofdstuk 5.1
(Financiering) en de daaraan verbonden risico’s in hoofdstuk 5.3 (Weerstandsvermogen en
risico’s).
Overplanning en overbesteding
Overplanning en overbesteding is binnen het programma Investeringen Verkeer en openbaar
vervoer toegestaan, mits het saldo van het fonds BDU binnen tien jaar weer tenminste nul
bedraagt. De daaraan verbonden kosten, risico’s en de wijze waarop deze (zullen) worden
gemitigeerd, worden nader toegelicht in de hoofdstukken 5.1 (Financiering) en 5.3
(Weerstandsvermogen en risico’s).
                                                                                                   65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>In het begrotingsjaar 2018 blijft het saldo van het fonds BDU positief en is dit derhalve niet aan de
orde.
Geprognosticeerde balanscijfers 2018
Onderstaande geprognosticeerde balans primo en ultimo 2018 is opgenomen ten behoeve van de
berekening van het EMU-saldo (zie hierna) en de voorgeschreven kengetallen in hoofdstuk 5.3.
                ACTIVA              31-12-2018     31-12-2017                      PASSIVA              31-12-2018     31-12-2017
Vaste activa                                                      Vaste passiva
Materiële vaste activa                   4.041.885      6.060.139 Eigen vermogen                             9.319.158      4.360.332
Haltevoorzieningen                       2.996.674      4.891.928 Algemene reserve                             100.000        100.000
Verbouwing/inrichting kantoor            1.045.211      1.168.211 Risicoreserve financieringen               4.260.332              0
                                                                  Resultaat boekjaar                         4.958.826      4.260.332
Financiële vaste activa               684.403.773    597.847.695
Leningen regionale OV-bedrijven       684.402.772    597.846.694  Passiva met een rentetypische
Deelnemingen                                 1.001          1.001 looptijd van één jaar of langer         685.481.085    598.925.006
                                                                  Garantiesom abri's                         1.078.312      1.078.312
                                                                  Financiering regionale OV-bedrijven     684.402.773    597.846.694
Totaal vaste activa                   688.445.658    603.907.834  Totaal vaste passiva                    694.800.243    603.285.338
Vlottende activa                                                  Vlottende passiva
Uitzettingen met een rentetypische      92.210.285   174.071.804  Netto vlottende schuld met een            35.250.000     35.250.000
looptijd korter dan één jaar                                      rentetypische looptijd korter dan één
                                                                  jaar
Rekening-courant 's Rijks schatkist     54.210.285   136.071.804  Crediteuren                               35.000.000     35.000.000
Debiteuren                               3.000.000      3.000.000 Belastingen                                  250.000        250.000
Belastingen                             35.000.000     35.000.000
Overlopende activa                      30.000.000     30.000.000
Nog te ontvangen opbrengsten             5.000.000      5.000.000 Overlopende passiva                       83.605.700   172.444.300
Vooruitbetaalde kosten                  25.000.000     25.000.000 Fondsen                                    7.105.700     95.944.300
                                                                  Te betalen kosten                         75.000.000     75.000.000
Liquide middelen                         3.000.000      3.000.000 Vooruitontvangen bedragen                  1.500.000      1.500.000
Banksaldi                                3.000.000      3.000.000
Totaal vlottende activa               125.210.285    207.071.804  Totaal vlottende passiva                118.855.700    207.694.300
Totaal                                813.655.943    810.979.638  Totaal                                  813.655.943    810.979.638
EMU-saldo
De voorgeschreven berekening van het EMU-saldo is voor de jaren 2017 t/m 2019 opgenomen in
onderstaande tabel.
Arbeidskostengerelateerde verplichtingen
Beloningen tijdens dienstverband
De verschuldigde bedragen wegens vakantietoeslag, eindejaars- en levensloopuitkeringen worden
sinds de verplichte invoering van het Individueel Keuzebudget vanaf 2017 geheel toegerekend aan
het begrotingsjaar, waarin zij zijn verschuldigd.
                                                                                                                                   66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>In de begroting 2018 zijn geen bedragen opgenomen en/of gereserveerd voor niet opgenomen
vakantie- en verlofrechten.
Ten tijde van het opmaken van deze begroting 2018 waren er geen afspraken en/of regelingen
bekend, die leiden tot ontslag- en/of afvloeiingsuitkeringen in 2018.
De MRDH is aangesloten bij het bedrijfstakpensioenfonds Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
(ABP). Er zijn geen aanvullende pensioenverplichtingen anders dan door hogere premies.
Investeringen
Voor 2018 worden geen investeringen geraamd. Voor een overzicht van de waardering en het
onderhoud van de aanwezige materiële vaste activa wordt verwezen naar hoofdstuk 5.4
(Onderhoud kapitaalgoederen).
Financiering
Voor een uitvoerige toelichting op dit item wordt verwezen naar hoofdstuk 5.1 (Financiering).
Reserves
Het verloop van de reserves in de periode 2017 t/m 2021 is opgenomen in de hierna in hoofdstuk 7
opgenomen Staat van reserves en fondsen.
                                                                                              67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 7 Staat van reserves en fondsen 2017-2021
                                                    68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 8 Inwonerbijdragen per gemeente
Alle deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag
betalen in 2018 een bijdrage in het kader van het versterken van het Economisch Vestigingsklimaat (EV).
 Gemeente                     Aantal inwoners per                           Totaal inwonerbijdrage
                               1 januari 2017 (*)   Bijdrage per inwoner             2018
 Albrandswaard                               25.106                    2,51                     63.016
 Barendrecht                                 48.344                    2,51                    121.343
 Brielle                                     16.837                    2,51                     42.261
 Capelle aan den IJssel                      66.445                    2,51                    166.777
 Delft                                      101.361                    2,51                    254.416
 Den Haag                                   524.305                    2,51                  1.316.006
 Hellevoetsluis                              38.721                    2,51                     97.190
 Krimpen aan den IJssel                      29.139                    2,51                     73.139
 Lansingerland                               60.098                    2,51                    150.846
 Leidschendam-Voorburg                       74.608                    2,51                    187.266
 Maassluis                                   32.443                    2,51                     81.432
 Midden-Delfland                             19.034                    2,51                     47.775
 Nissewaard                                  85.398                    2,51                    214.349
 Pijnacker-Nootdorp                          52.670                    2,51                    132.202
 Ridderkerk                                  45.411                    2,51                    113.982
 Rijswijk                                    51.009                    2,51                    128.033
 Rotterdam                                  638.221                    2,51                  1.601.935
 Schiedam                                    77.859                    2,51                    195.426
 Vlaardingen                                 72.062                    2,51                    180.876
 Wassenaar                                   26.051                    2,51                     65.388
 Westland                                   105.636                    2,51                    265.146
 Westvoorne                                  14.258                    2,51                     35.788
 Zoetermeer                                 124.745                    2,51                    313.110
 Totaal                                   2.329.761                                          5.847.700
(*) bron: CBS StatLine. Info van 16-03-2017.
De inwonerbijdrage stijgt ten opzichte van de begroting 2017 met € 0,02 (Kadernota MRDH begroting 2018)
naar € 2,51 per inwoner. De inwonerbijdrage EV bedraagt in 2018 € 5,8 miljoen en wordt voor € 4,6 miljoen
verantwoord als baten binnen het programma Economisch vestigingsklimaat (Wat mag het kosten?
hoofdstuk 3.2.2). Daarnaast wordt ter dekking van de kosten van overhead ten behoeve van het versterken
van het Economisch Vestigingsklimaat (hoofdstuk 4.2) € 1,2 miljoen ingezet.
Conform het besluit van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit van 7 december 2016 zal met ingang van
het begrotingsjaar 2018 geen inwonerbijdrage ten behoeve van Verkeer en Vervoer opgaven meer worden
geheven.
                                                            69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 9 Besluit
   de begroting 2018 inclusief het hierin opgenomen Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa)
   2018 vast te stellen, de in de programma’s opgenomen budgetten vast te stellen op subtotalen en
   kennis te nemen van het meerjarenbeeld 2019-2021;
Aldus besloten in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van de Metropoolregio Rotterdam
Den Haag van 7 juli 2017,
de secretaris-generaal,                            de voorzitter,
mw. mr. drs. A.W.H. Bertram                        ing. A. Aboutaleb
                                                    70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Indicatoren
In deze bijlage zijn net als in de begroting 2017 indicatoren opgenomen. Deze indicatoren zijn ontleend aan
de in juni 2016 opgeleverde Regiomonitor 2016 – Economie en Bereikbaarheid. Deze Regiomonitor is
ontwikkeld in opdracht van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en de provincie Zuid-Holland in
samenwerking met de Economische Programmaraad Zuidvleugel en InnovationQuarter. De volledige
monitor is te vinden op de MRDH website: www.mrdh.nl/regiomonitor. Medio 2017 zal een geactualiseerde
Regiomonitor worden opgeleverd.
In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is daarnaast bij ministeriële regeling een set
van verplichte beleidsindicatoren vastgesteld. De insteek van deze set is dat de hiervoor benodigde
informatie met een zo gering mogelijke inspanning beschikbaar is (via de website Waarstaatjegemeente.nl).
Voor het taakveld Verkeer en vervoer gaat het om de indicatoren ‘Ziekenhuisopname na verkeersongeval
met een motorvoertuig’ en Overige vervoersongevallen met een gewonde fietser’. Voor het taakveld
Economie gaat het om de volgende drie indicatoren: ‘Functiemenging’, ‘Bruto gemeentelijk product’ en
‘Vestigingen (van bedrijven)’. Voor de MRDH begroting wordt ervan uit gegaan dat de deelnemende
gemeenten zelf verantwoording afleggen over deze verplichte indicatoren. In deze MRDH begroting worden
wel de verplichte indicatoren met betrekking tot bestuur/ bedrijfsvoering opgenomen.
Samenvattend is deze bijlage als volgt ingedeeld:
A. indicatoren programma’s Vervoersautoriteit
B. indicatoren programma Economisch Vestigingsklimaat
C. indicatoren bestuur/ bedrijfsvoering
A. Indicatoren programma’s vervoersautoriteit: programma Exploitatie verkeer en vervoer en
programma Infrastructuur verkeer en vervoer
 Bereikbaarheidsdoel       Topeis                    Ambitie in 2025 t.o.v.     Nulmeting
                                                     huidige situatie
 Concurrerende economie    •    Aantal mensen dat    •   Toename van 10%           Beschikbaar
                                economische              voor de 10
                                toplocaties in 45        belangrijkste locaties
                                minuten kan bereiken
                           •    Betrouwbaarheid van  •   95% op                    Nog niet beschikbaar
                                reistijd op de           hoofdwegennet en
                                belangrijkste                                      Wordt nog bepaald.
                                                         90% op onderliggend
                                verbindingen, in het     wegennet
                                bijzonder voor het
                                goederenvervoer
 Kansen voor mensen        Aantal arbeidsplaatsen/   Toename van 10% voor          Beschikbaar
                           voorzieningen dat mensen  90% van de woongebieden
                           vanuit woongebieden in 45
                           minuten kunnen bereiken
 Kwaliteit van plekken     Gebruikerswaardering van  Minimaal 7,5 op 90% van       Beschikbaar
                           de stedenbaan-knopen      de knopen
 De duurzame regio         Uitstootreductie          Afname van 30% voor het       Beschikbaar
                           vervoersysteem (CO2)      gehele vervoersysteem
 Efficiënt en rendabel     Reductie beheer- &        Afname van 10% voor het      Nog niet beschikbaar.
                           exploitatielasten OV      gehele OV-systeem            Wordt nog bepaald.
Concurrerende economie: aantal mensen dat economische toplocaties in 45 minuten kan bereiken.
     •   Per modaliteit (Auto, OV (inclusief lopen) en fiets (15 km/uur) is voor de 11 economische gebieden
         bepaald hoeveel mensen in de spits binnen 45 minuten een economisch gebied kunnen bereiken.
         De hoeveelheid mensen is naast de infrastructuur en congestie ook afhankelijk van de ligging. Per
                                                         71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>  economisch gebied is een representatief punt gekozen. Bij openbaar vervoer is gekozen voor het
  voor/natransport per voet. Wanneer de fiets (of auto) wordt gekozen voor het voor/natransport zal
  de hoeveelheid mensen uiteraard toenemen. Bij fiets is gekozen voor een snelheid van 15 km/uur.
• De bepaalde hoeveelheid mensen is in eerste instantie bedoeld als nulmeting, niet als vergelijking
  tussen gebieden. De nu bepaalde getallen vormen de basis voor het bepalen van de ambitie (+10%
  in 2025).
• Bij het openbaar vervoer is het aantal mensen dat een toplocatie kan bereiken binnen 45 min. in de
  spits het hoogst bij Rotterdam-Centrum. Meer dan 900.000 mensen kunnen Rotterdam-Centrum
  binnen 45 minuten bereiken. Voor Scheveningen, Internationale zone Den Haag en Zoetermeer
  geldt dat er minder dan 400.000 mensen binnen 45 min. in de spits de locatie kunnen bereiken.
                                               72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>• Bij de auto is het aantal mensen dat een toplocatie kan bereiken binnen 45 minuten in de spits het
  hoogst bij Zoetermeer en Rijswijk Plaspoelpolder. Voor beide locaties geldt dat meer dan 4,5
  miljoen mensen deze locaties binnen 45 min. kunnen bereiken. Voor de Internationale zone Den
  Haag en Scheveningen geldt dat er minder dan 3 miljoen mensen binnen 45 min. de locatie kunnen
  bereiken.
                                                73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>   •  Bij de fiets is het aantal mensen dat een toplocatie kan bereiken het hoogst bij Rijswijk
      Plaspoelpolder. Ruim 760.000 mensen kunnen zo’n locatie binnen 45 min. in de spits bereiken.
      Voor Zoetermeer is het aantal mensen dat binnen 45 min. in de spits de locatie kan bereiken het
      laagst (ongeveer 230.000).
Kansen voor mensen: Aantal arbeidsplaatsen/ voorzieningen dat mensen vanuit woongebieden in
45 minuten kunnen bereiken
   •  Per modaliteit (Auto, OV (+lopen) en fiets (15 km/uur)) is voor de ongeveer 140 woongebieden
      (plaatsen & wijken) bepaald hoeveel arbeidsplaatsen inwoners van deze wijk in de spits binnen 45
      min. kunnen bereiken. Per woongebied is een representatief punt gekozen. De hoeveelheid te
      bereiken arbeidsplaatsen is naast de infrastructuur en congestie ook afhankelijk van de ligging. Bij
      openbaar vervoer is gekozen voor het voor/natransport per voet. Wanneer de fiets (of auto) wordt
      gekozen voor het voortransport zal de hoeveelheid mensen uiteraard toenemen. Bij fiets is gekozen
      voor een snelheid van 15 km/uur.
   •  De bepaalde hoeveelheid arbeidsplaatsen is in eerste instantie bedoeld als nulmeting, niet als
      vergelijking tussen woongebieden. De nu bepaalde getallen vormen de basis voor het bepalen van
      de ambitie (+10% in 2025).
                                                     74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>• Bij het openbaar vervoer is het aantal arbeidsplaatsen dat vanuit een woonwijk bereikt kan worden
  binnen 45 min. in de spits het hoogst bij Den Haag Centrum, Rotterdam Centrum, Delft Centrum en
  delen van Rijswijk en Leidschendam. In deze gebieden kunnen meer dan 280.000 arbeidsplaatsen
  bereikt worden. Voor Voorne Putten, Westland, Midden-Delfland, Maassluis, delen van Pijnacker-
  Nootdorp en Lansingerland geldt dat minder dan 60.000 arbeidsplaatsen bereikt kunnen worden.
                                                75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>• Bij de auto is het aantal arbeidsplaatsen dat vanuit een woonwijk bereikt kan worden binnen 45 min.
  in de spits het hoogst in Rotterdam, Den Haag Centrum, Zoetermeer en Wassenaar. Ook vanuit
  woonwijken van Den Haag en Delft langs de snelweg kunnen veel arbeidsplaatsen worden bereikt.
  Vanuit deze wijken kunnen meer dan 1,4 miljoen arbeidsplaatsen bereikt worden. Voor Voorne
  Putten, Krimpen a/d IJssel, delen van Westland en Den Haag Zuidwest/Scheveningen geldt dat
  minder dan 900.000 arbeidsplaatsen bereikt kunnen worden.
                                                 76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>• Bij de fiets is het aantal arbeidsplaatsen dat vanuit een woonwijk bereikt kan worden binnen 45 min.
  in de spits het hoogst in Rotterdam Centrum, Rijswijk en Den Haag Centrum. In deze wijken kunnen
  meer dan 320.000 arbeidsplaatsen bereikt worden. Voor het zuidwestelijk gedeelte van de MRDH
  en in Zoetermeer geldt dat minder dan 100.000 arbeidsplaatsen bereikt kunnen worden.
                                                  77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Kwaliteit van plekken: gebruikerswaardering van de stedenbaan-knopen.
In 2015 is door NS Stations de klantenwaardering van de stedenbaanknopen gemeten. Gemiddeld is de
klantenwaardering een 6,4. Doel is om in 2025 het cijfer 7,5 te halen
                                doel 2025    cijfer 2015
 Internationaal
 Den Haag Centraal                   8,0          7,1
 Rotterdam Centraal                  8,0          8,0
                                     8,0          7,5
 Metropolitane knooppunten
 Delft                               7,5          7,3
 Den Haag HS                         7,5          6,7
 Den Haag Laan van NOI               7,5          6,3
 Rotterdam Alexander                 7,5          6,3
 Rotterdam Blaak                     7,5          6,4
 Schiedam Centrum                    7,5          6,0
 Zoetermeer                          7,5          6,2
                                     7,5          6,5
 Lokale knooppunten
 Barendrecht                         7,0          7,0
 Capelle Schollevaar                 7,0          6,3
 Delft Zuid                          7,0          6,1
 Den Haag Mariahoeve                 7,0          6,5
 Den Haag Moerwijk                   7,0          6,4
 Den Haag Ypenburg                   7,0          6,3
 Rijswijk                            7,0          5,9
 Rotterdam Lombardijen               7,0          5,9
 Rotterdam Noord                     7,0          6,2
 Rotterdam Zuid                      7,0          5,9
 Voorburg                            7,0          6,4
 Voorschoten                         7,0          6,5
 Zoetermeer Oost                     7,0          6,4
                                     7,0          6,3
 Hoekselijn
 Hoek van Holland Haven 1)           7,0          6,2
 Maassluis                           7,0          6,2
 Maassluis West                      7,0          6,0
 Schiedam Nieuwland                  7,0          6,0
 Vlaardingen Centrum                 7,0          5,9
 Vlaardingen Oost                    7,0          6,2
 Vlaardingen West                    7,0          6,1
                                     7,0          6,1
 Gemiddeld 90%                       7,5          6,4
 Bron: NS Stations
 1) Hoek van Holland Strand aantal respondenten te klein
                                                         78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Voor de indicatoren betrouwbaarheid van reistijd op de belangrijkste verbindingen en reductie beheer- &
exploitatielasten OV is op dit moment nog geen nulmeting beschikbaar. Voor deze indicatoren is op dit
moment nog niet duidelijk op welke wijze deze indicator wordt bepaald/berekend. In de loop van 2017
zullen deze indicatoren nader worden uitgewerkt.
De duurzame regio: uitstootreductie vervoersysteem (CO2)
De uitstoot van CO2 voor verkeer en vervoer (alle modaliteiten) in de MRDH in 2014 was 3,9 miljoen ton
(bron Klimaatmonitor). De totale CO2-uitstoot voor alle sectoren bedroeg 43,8 miljoen ton. De bijdrage van
verkeer en vervoer aan de CO2 uitstoot was dus 8,8 %,
B. Indicatoren programma Economisch vestigingsklimaat per werkveld
    1. Werklocaties
Op het gebied van de kantoren, bedrijventerreinen en detailhandel bestaan eenduidige definities en zijn
bronnen beschikbaar. De volgende variabelen zijn gekozen:
    •   Kantorenmarkt: leegstand 11,1% (1 januari 2016)
    •   Bedrijventerreinen: aanbod 593 hectare (1 januari 2015)
    •   Detailhandel: leegstand winkels 14,4% (2013).
    2. Smart Infrastructure
Cijfers over duurzame energie zijn in het algemeen nationaal beschikbaar en niet per regio. Bij het CBS zijn
over het gebruik van energie door huishoudens en bedrijfstakken data naar regio beschikbaar. Er wordt
derhalve gekozen voor eenduidige variabelen die het CBS ter beschikking heeft:
    •   verbruik aardgas en elektriciteit van woningen MRDH 2014
            o Aardgas: 54 Peta Joul
            o Elektriciteit: 17 Peta Joul
                Bron: CBS
    •   verbruik aardgas en elektriciteit van bedrijven MRDH 2014
            o Aardgas 187 Peta Joul
            o Elektriciteit: 56 Peta Joul
                Bron: CBS
    •   elektrische laadpalen: 1961 openbare laadpalen in de MRDH (2015).
                                                       79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>     3. Branding
Deze variabelen hebben een overwegend kwalitatieve doelstelling. Het gaat om het beeld van Zuid-Holland
bij investeerders en bezoekers uit het buitenland. Tevens is het een werkveld in wording. We hebben
voorgesteld om in overleg met InnovationQuarter en WestHolland Foreign Investment Agency (WFIA) de
instrumentvariabelen verder te ontwikkelen.
Beschikbare variabelen:
Buitenlandse investeringen in Zuid-Holland, arbeidsplaatsen per jaar, gemiddeld over periode 2013-2015:
1.100.
Overnachtingen bezoekers, 2014 (x 1.000 overnachtingen)
                                  Binnenlands                      Buitenlands
Rotterdam                         704                              754
Den Haag                          690                              687
     4. Clusterversterking
Indicatoren
Aantal banen MRDH per cluster – 2015
     o Clean Tech:                              16.653
     o Health & Life Sciences:                 126.699
     o Agro & Food:                             53.869
     o Safety & Security:                       17.310
     o Maritime:                                28.056
     o Transport and Logistics:                 47.939
     o Smart Industry:                          58.770
     o Energy:                                  25.710
     o Recreatie en Toerisme:                   54.151
Bron: LISA
     5. Onderwijs en arbeidsmarkt
Werkloosheid in Zuid-Holland, 2015:
Agglomeratie 's-Gravenhage (CR) 38.000 (totaal is 426.000) 8,9%
Delft en Westland (CR) 8.000 (totaal is 123.000) 6,5%
Groot-Rijnmond (CR) 65.000 (totaal is 649.000) 10,0%
Beroepsbevolking MRDH, 2015 (x1.000 personen)
                                         Laag                Midden              Hoog
Werkzame beroepsbevolking                235                 432                 425
Werklozen                                42                  46                  18
Niet-actieve bevolking                   273                 191                 86
Instroom technisch onderwijs, MRDH, 2014
mbo techniek                                       5.911
hbo techniek                                       4.378
                                                      80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>WO techniek                                       3.976
    6. Economie landelijk gebied
Dit werkveld wordt aan de hand van de volgende variabelen gevolgd:
Ontwikkeling Recreatie en Toerisme sector in landelijk gebied MRDH (bron: LISA, 2015)
Banen: 10.510
Vestigingen: 2070
WOZ waarde woningen landelijk gebied MRDH (bron: CBS, 2015)
WOZ 220.000
c. Indicatoren bestuur/ bedrijfsvoering
#                    Taakveld           Indicator           Waarde                Periode
1                    0. Bestuur en      Formatie            0,039 fte per         2018
                     ondersteuning                          1000 inwoners
2                    0. Bestuur en      Bezetting           0,034 fte per         1 januari 2017
                     ondersteuning                          1000 inwoners
3                    0. Bestuur en      Apparaatskosten     € 4,79 per            2018
                     ondersteuning                          inwoner
4                    0. Bestuur en      Externe inhuur      16,08% van de         2016
                     ondersteuning                          totale loonsom
5                    0. Bestuur en      Overhead            0,86% van de          2018
                     ondersteuning                          totale
                                                            lastenbegroting
Ad 1) In de begroting 2018 bedraagt de formatie 90,6 Fte. Het aantal inwoners van de MRDH bedraagt per
1 januari 2017 2.329.761 (zie hoofdstuk 8).
Ad 2) De bezetting per 1 januari 2017 bedraagt 80,2 Fte. Het betreft in alle gevallen de medewerkers met
een aanstelling bij de MRDH en betreft niet de externe inhuur, bijvoorbeeld ter invulling van de flexibele
schil van de MRDH formatie. Deze inhuur is verantwoord binnen de indicator Externe inhuur. Het aantal
inwoners van de MRDH bedraagt per 1 januari 2017 2.329.761 (zie hoofdstuk 8).
Ad 3) De totale begrote apparaatskosten bedragen in 2018 € 11.159.900 (zie hoofdstuk 5.5). Het aantal
inwoners van de MRDH bedraagt per 1 januari 2017 2.329.761 (zie hoofdstuk 8).
Ad 4) De totale loonsom bedroeg in 2016 € 8.525.300. De externe inhuur bedroeg in 2016 € 1.371.200.
Voor ruim 50% betreft deze inhuur medewerkers van de MRDH gemeenten, voornamelijk als invulling van
de flexibele schil van de MRDH formatie.
Ad 5) In de begroting 2018 bedraagt de overhead € 5.711.200 (zie o.a. hoofdstuk 1.3). De totale lasten
bedragen € 666.745.000 (zie hoofdstuk 1.3).
                                                     81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Investeringsprogramma Vervoersautoriteit 2018
                             82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
         1. Inleiding, achtergronden en kaders ...........................................................................................84
  1.1    De Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag en het Investeringsprogramma 2018 84
  1.2    Werkgebied van de Vervoersautoriteit .......................................................................................... 85
  1.3    Beleidskaders van de Vervoersautoriteit ....................................................................................... 85
  1.4    Uitgangspunten en randvoorwaarden ........................................................................................... 87
  1.5    Harmonisatie van de investeringsprogramma’s............................................................................. 87
         2. Financiële samenvatting ............................................................................................................88
         3.   Openbaar Vervoer ..................................................................................................................90
  3.1    Projecten in de realisatiefase ........................................................................................................ 90
  3.2    Uitwerkingsfase ............................................................................................................................ 92
  3.3    Verkenningen en planstudies ........................................................................................................ 93
         4.   Verkeersmanagement en wegenstructuur...............................................................................95
  4.1    Projecten in de realisatiefase ........................................................................................................ 95
  4.2    Projecten in de uitwerkingsfase .................................................................................................... 96
  4.3    Verkenningen en planstudies ........................................................................................................ 98
         5.   Fiets- en ketenmobiliteit en verkeersveiligheid......................................................................100
  5.1    Fiets ........................................................................................................................................... 100
  5.2    Ketenmobiliteit ........................................................................................................................... 102
  5.3    Verkeersveiligheid ...................................................................................................................... 102
  5.4    Duurzame mobiliteit ................................................................................................................... 102
         6.   Beter Benutten .....................................................................................................................103
  6.1    Beter Benutten Vervolg (SGH) .................................................................................................... 103
  6.2    Beter Benutten en Beter Benutten Vervolg (SR) ......................................................................... 104
         7.   Quick Wins............................................................................................................................104
         Bijlagen........................................................................................................................................105
  Bijlage A:      Financieel overzicht IPVa 2017 t/m 2027 ......................................................................... 106
  Bijlage B1      Grote projecten................................................................................................................ 107
  Bijlage B2      Lopende subsidiebeschikkingen per subsidieontvanger .................................................... 108
  Bijlage B3      Aanmeldingen .................................................................................................................. 113
  Bijlage B4      Afgesloten projecten 2016 ............................................................................................... 120
  Bijlage C       Projectenlijsten Beter Benutten Vervolg ........................................................................... 125
  Bijlage D       Opgaven Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid .................................................................... 127
  Bijlage E   Afkortingenlijst .................................................................................................................... 129
                                                                           83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>1. Inleiding, achtergronden en kaders
1.1      De Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag en het Investeringsprogramma
2018
De Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) voert de verkeer- en vervoerstaken
binnen de Metropoolregio uit, waaronder het ontwikkelen van beleid en het realiseren en subsidiëren van
investeringsmaatregelen binnen de programma’s Verkeer en Openbaar Vervoer.
Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa) is de concrete uitwerking van de Uitvoeringsagenda
Bereikbaarheid . Het IPVa 2018 is de eerste volledige samenvoeging van de investeringen van de
Vervoersautoriteit in de gehele regio.
Het IPVa beschrijft waar de beschikbare financiën aan worden besteed qua investeringen. Voor het
bepalen van de investeringsmaatregelen worden de 23 gemeenten, de provincie Zuid-Holland en andere
betrokken partijen geconsulteerd. Voor de investeringen voor het openbaar vervoer zijn de interne
projectleiders van de MRDH benaderd. De opgave daarbij was om de investeringslijst te verifiëren en
actualiseren en een beeld te geven van de status van verkenningen en planstudies.
Per 1 januari 2018 wordt de nieuwe subsidieverordening met uitvoeringsregeling van kracht. De
aangemelde melden projecten worden getoetst aan de nieuwe verordening met betrekking tot de te
behalen doelstellingen. Voor kleine projecten (subsidies lager dan € 5 miljoen) is een jaarlijks budget
beschikbaar waarvan de omvang jaarlijks door het algemeen bestuur wordt vastgesteld, en met besluit van
de bestuurscommissie Vervoersautoriteit wordt gevuld met projecten. Voor 2018 is een budget van € 30
miljoen beschikbaar voor kleine projecten. Grote projecten worden via een verkenningsfase en
planvormingsfase in het IPva gebracht.
In de hoofstukken 3 en 4 zijn de grote OV- en wegenprojecten omschreven. De kleine(re) projecten zijn
opgenomen in de bijlagen, zodat het IPVa beperkt in omvang en leesbaar blijft. De investeringen voor
fietsvoorzieningen, verkeersveiligheid en ketenmobiliteit zijn over het algemeen wat kleiner van omvang en
zijn in de vorm van een kwalitatieve omschrijving in hoofdstuk 5 opgenomen.
In hoofdstuk 6 vindt u de beschrijving van wat het Rijk, de regio en het bedrijfsleven samen voorstaan om
de bereikbaarheid van de regio over weg, water en spoor op peil te houden en te verbeteren in het kader
van Beter Benutten. We verminderen de files op de drukste punten en realiseren reistijdverbetering van
deur tot deur in de spits in die drukste gebieden. Daarnaast ligt de nadruk in het programma vooral op
maatregelen die reizigers in staat stellen op een slimme manier snel op de plek van bestemming te komen
en op een aantal belangrijke thema’s zoals fiets, logistiek en spitsmijden.
Hoofdstuk 7 beschrijft kort de afronding van het samenwerkingsprogramma Quick-Wins.
.
                                                       84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>1.2      Werkgebied van de Vervoersautoriteit
De geografische grenzen en gemeenten zijn op onderstaand kaartje aangegeven.
1.3      Beleidskaders van de Vervoersautoriteit
Het verkeer- en vervoersbeleid van de Metropoolregio heeft als belangrijkste doel het garanderen van de
bereikbaarheid van de regio. Een goede bereikbaarheid is immers een voorwaarde voor een voorspoedige
ruimtelijke en economische ontwikkeling.
De verwachting is dat de mobiliteit de komende decennia blijft groeien. In combinatie met de ambitie om
kwalitatief hoogwaardige woon- en werkmilieus te creëren, vraagt dat om de inzet van een samenhangend
en duurzaam mobiliteitssysteem. Een dergelijk mobiliteitssysteem kent twee pijlers:
1. een robuust en veilig verkeersnetwerk met een zo optimaal mogelijke benutting;
2. een hoogwaardig openbaar vervoer en verdere stedelijke ontwikkeling zoveel mogelijk rond de
knooppunten van het openbaar vervoer.
Bereikbaarheid en mobiliteit zijn geen doelen op zich, maar zijn randvoorwaarden voor een economisch
vitale, leefbare, duurzame en sociale ontwikkeling van de Metropoolregio. Om te bepalen welke opgaven er
liggen op het gebied van mobiliteit en bereikbaarheid in de Metropoolregio beginnen we daarom bij de
doelen op het gebied van economie, ruimte, milieu en welzijn, zoals opgenomen in de “UAB
                                                     85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Vervoersautoriteit Metropoolregio Rotterdam Den Haag”. Op basis van de hieronder beknopt omschreven
doelen is bepaald wat de opgaven zijn voor een succesvol verkeer- en vervoersysteem. De nadere
concretisering daarvan is terug te vinden in de vastgestelde Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid.
De hoofddoelen in deze Uitvoeringsagenda zijn:
Concurrerende economie door het verbeteren van de interne en externe bereikbaarheid van onze
economische kerngebieden. Concurrentie vindt in toenemende mate plaats tussen stedelijke regio’s. Deze
bieden toegang tot werk, creativiteit, sociale contacten et cetera. Door onze economische kerngebieden
voor mensen en goederen binnen een betrouwbare en aanvaardbare reistijd bereikbaar te maken, ontstaan
er meer kansen voor agglomeratievoordelen en verbetert de concurrentiekracht van de regio.
Kwaliteit van plekken verhogen door de aantrekkelijkheid en bereikbaarheid van internationaal
concurrerende plekken en de kwaliteit van andere woon- en werklocaties te verbeteren. Mensen en banen
trekken in toenemende mate naar de stad. Ze zijn op zoek naar woon-, werk en interactiemilieus die niet
alleen bereikbaar, maar ook aantrekkelijk zijn. Dit betekent per plek zoeken naar de juiste balans tussen het
beter bereikbaar maken of houden van de plek en het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit.
Vergroten van kansen voor mensen door te zorgen dat ze toegang hebben tot werk en voorzieningen
binnen een aanvaardbare reistijd en tegen een redelijke prijs. Iedereen krijgt zoveel mogelijk kansen om
zich te ontplooien, zowel in economisch als maatschappelijk opzicht. Voor toegang tot werk en
voorzieningen is betaalbare bereikbaarheid een belangrijke basisvoorwaarde.
De duurzame regio door een meer toekomstvast, schoner, stiller en zuiniger vervoersysteem. Er is een
sterke noodzaak om te verduurzamen om een klimaat- en energiecrisis af te wenden. Mobiliteit blijft op dit
moment achter bij andere sectoren als men kijkt naar verduurzaming. Innovatie op dit gebied biedt
economische kansen. Er is veel onzekerheid over de ontwikkeling van de mobiliteit en het tempo waarin
mobiliteit moet verduurzamen. Het is belangrijk om op zoek te gaan naar robuuste investeringen en
maatregelen die daarmee rekening houden.
Efficiënt en Rendabel omgaan met middelen door optimaal gebruik te maken van het beschikbare
vervoersysteem en de ruimte daaromheen. De budgetten voor investeringen in infrastructuur nemen af,
terwijl de kosten voor beheer en onderhoud toenemen. Dat betekent minder geld voor uitbreiding van
‘harde’ infrastructuur, maar ondertussen nemen de mogelijkheden om met nieuwe technieken de
bestaande infrastructuur beter te benutten snel toe. Slim gebruik maken van de bestaande infrastructuur
betekent ook inzetten op transformatie en intensivering van het ruimtegebruik in onze steden rondom het
openbaar vervoer, waardoor we afstanden verkorten en bovendien de ruimtes tussen onze steden open
houden.
De leidraad om de bereikbaarheidsdoelen om te zetten in concrete maatregelen met het daarbij behorende
toetsingskader:
Bereikbaarheidsdoel           Top-eis                                    Ambitie 2025 t.o.v. 2016
Concurrerende economie        Aantal mensen dat economische              + 10% voor de tien belangrijkste
                              toplocaties in 45 minuten kan bereiken     locaties
Kansen voor mensen            Aantal arbeidsplaatsen dat mensen vanuit   + 10% voor 90% van de
                              woongebieden in 45 minuten kunnen          woongebieden
                              bereiken
Kwaliteit van plekken         gebruikswaardering van                     Minimaal 7,5 op 90% van de knopen
                              stedenbaanknopen
Duurzame regio                Uitstootreductie vervoersysteem            - 30% voor het gehele
                                                                         vervoersysteem
Efficiënt en rendabel         Reductie beheer- en exploitatie- lasten OV - 10% voor het gehele
                                                                         vervoersysteem
                                                           86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>In het UAB is een pakket aan maatregelen voorgesteld voor de periode 2016-2025, verdeeld over
beleidsvelden en projecten. De voor het IPVa relevante projecten van de UAB zijn geactualiseerd naar de
stand per januari 2017 op status/fasering. In bijlage D is deze lijst opgenomen.
1.4      Uitgangspunten en randvoorwaarden
Naast de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid, heeft het IPVa een basis in de subsidieverordening en
uitvoeringsregeling MRDH 2018. Het IPVa vormt één van de onderleggers voor het Regionaal
Investeringsprogramma.
1.5      Harmonisatie van de investeringsprogramma’s
Wat we willen bereiken is dat het IPVa inzicht geeft in de belangrijkste projecten en de relevante
wijzigingen. We houden het leesbaar door ons in de tekst te beperken tot de hoofdlijnen. In de bijlagen
worden de investeringen en bestedingen gedetailleerder weergegeven.
De exploitatiekosten openbaar vervoer, beheer- en onderhoudskosten, jaarlijkse bijdragen aan gelieerde
partijen en apparaatslasten worden betaald vanuit de BDU-gelden, maar zijn geen projectmatige
investeringen. Om die reden zijn deze niet opgenomen in het IPVa.
Om te bepalen of er over een looptijd van tien jaar voldoende middelen voorhanden zijn om alle kosten te
dekken, wordt in de begroting een aanname gedaan voor het aandeel kleine projecten.
Voor de gehele regio hanteren we voor 2018 een budget van € 30 miljoen voor kleine projecten. Kleine
projecten kennen een subsidie kleiner dan € 5 miljoen. Kleine projecten kunnen uit de gehele range van
auto, fiets, ketenmobiliteit, verkeersveiligheid en klein OV (bijvoorbeeld haltetoegankelijkheid) komen. Er
zijn binnen dit budget geen schotten. In het budget zijn ook de reserveringen begrepen voor
verkeerseducatie en investeringen in infrastructuur die door de MRDH zelf worden opgedragen.
Binnen de financiële administratie van de MRDH is de bron van diverse geldstromen en fondsen
vastgelegd, zoals extra bijdragen van IenM in het kader van Beter Benutten, of bijdragen van mede-
overheden. In dit IPVa zal dat alleen zichtbaar zijn wanneer dit relevant is voor de betreffende subsidies.
Afgeronde subsidieprogramma’s waar voor nieuwe projecten geen subsidie meer beschikbaar is, worden
dan ook niet meer vermeld.
In dit investeringsprogramma zijn de bedragen voor verkenningen en planstudies van infrastructurele
projecten niet meer genoemd. Voor de fasering houden we aan:
Verkenningen:       Er is een probleem geconstateerd, waarbij in een verkenning het nut en de noodzaak
                    van mogelijke oplossingen wordt onderzocht.
Planstudies:        Na een afgeronde verkenning is een potentiele oplossing voorhanden. De effecten en
                    kosten zijn indicatief bekend, maar er is nog geen dekking. De planning heeft een
                    bandbreedte van enige jaren en er is nog geen aangewezen projectorganisatie.
Uitwerkingsfase: Voor het project heeft de MRDH een aanmelding van de wegbeheerder getoetst en
                    opgenomen in het IPVa. De planning is tot 1 à 2 jaar nauwkeurig. Het project kan
                    eventueel afvallen als blijkt dat er (nog) geen of onvoldoende geld beschikbaar is om het
                    project uit te voeren en af te ronden.
Realisatiefase:     Het project is getoetst en (bijna) beschikt conform de verordening. De planning en
                    uitvoeringstermijn zijn bekend.
Vaststelling:       Het project is afgerond en de eindafrekening wordt ingediend. De Vervoersautoriteit
                    verzorgt de financiële vaststelling.
                                                         87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>    2. Financiële samenvatting
De projecten en de organisatie van de Vervoersautoriteit worden grotendeels bekostigd uit de reguliere
Rijksbijdrage, de zogenaamde Brede doeluitkering verkeer en vervoer (BDU). Daarnaast zijn er nog
specifieke Rijksbijdragen, zoals gelden voor Beter Benutten Vervolg en het Actieprogramma Regionaal
Openbaar Vervoer en de afronding van Quick Wins, welke integraal onderdeel zijn van de BDU. De
inwonerbijdrage zoals de gemeenten in de regio Haaglanden die betaalden, vervalt per 1 januari 2018.
Voor het IPVa 2018 passen we de volgende randvoorwaarden toe:
- er is geen inwonerbijdrage meer vanuit de Haaglanden-gemeenten (voorheen geraamd t/m 2024);
- het programma Gemeentelijke Projecten eindigt per 31 december 2017. Lopende beschikkingen
    worden conform de oude verordening vastgesteld;
- binnen het jaarlijkse budget voor kleine projecten is er geen aparte oormerking voor fiets- en
    ketenmobiliteit, educatie, verkeersveiligheid, verkeersmanagement en wegenstructuur en openbaar
    vervoer;
- de prognose voor beleid en studie is geactualiseerd; de apparaatslasten zijn conform de in deze
    begroting 2018 opgenomen cijfers;
- over een periode van tien jaar moet het saldo van de inkomsten en de uitgaven positief sluiten;
- door de jaren heen kan er tijdelijk sprake zijn van overbesteding. Daardoor kan het saldo in enig jaar
    onder nul dalen. Dit is toegestaan, onder de restrictie van een positief saldo binnen tien jaar;
- de grens tussen grote en kleine projecten ligt op € 5 miljoen subsidie.
In de volgende grafiek is het cumulatieve meerjarenbeeld voor de gehele MRDH van 2017 tot en met 2027
weergegeven. De beschikbare ruimte voor investeringen in Verkeer en OV is vanaf 2019 tot en met 2024
negatief.
Hieronder staat een overzicht van de inkomsten en bestedingen in tabelvorm weergegeven. De tabellen
geven de geactualiseerde raming 2017, de begroting 2018 en het meerjarenbeeld 2019 -2021 weer.
                                                       88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>89</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>     3. Openbaar Vervoer
Eén van de ambities van de MRDH is een leefbare woon- en werkomgeving met een krachtige economie.
Hiervoor is bereikbaarheid en dus een sterk en betrouwbaar openbaar vervoernetwerk belangrijk. Een
netwerk dat ruimte biedt aan alle reizigers. Nu én straks. Daarom werkt de MRDH met alle partners in de
regio samen aan het openbaar vervoer van de toekomst. De inzet van moderne en ruimere trams,
comfortabele haltes en actuele reisinformatie wordt de komende jaren verder doorgevoerd.
De geïntegreerde aanpak van mobiliteit en verstedelijking richt zich ook op de Stedenbaanstations langs de
spoorlijnen en wordt uitgebreid naar het totale hoogwaardig openbaarvervoersysteem in de Zuidvleugel en
de Randstad: R-net.
We zien een groei in het gebruik van met name het hoogwaardige openbaar vervoer (sterke tram- en
metrolijnen). De investeringen van de MRDH zullen vooral gericht zijn op uitbreiding van het netwerk en het
versterken van het bestaande netwerk. De vervoercapaciteit wordt uitgebreid om de stijgende vervoervraag
te faciliteren en er worden maatregelen genomen om de reistijd te verlagen en de kwaliteit van de reis te
verbeteren.
Dit hoofdstuk beschrijft de grootste of meest in het oog springende projecten binnen de MRDH op het
gebied van Openbaar Vervoer. De omvang van investeringen en subsidies in 2018 is € 272 miljoen.
3.1       Projecten in de realisatiefase
Tramlijn 19 Delft
De aanpassingen aan tramlijn 19 hebben de
komende jaren alleen nog betrekking op het tracé in
Delft. Ter hoogte van de spoortunnel wordt het
tramspoor op een definitieve locatie gelegd. De
Sebastiaansbrug moet worden vervangen en
tegelijkertijd geschikt worden gemaakt voor
tramverkeer. Daarna kan aansluiting plaatsvinden
op het al aangelegde tramspoor in de TU-campus in
Delft.
                                              Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017             2018           2019       2020       2021 e.v.
Metropoolregio                          542            2.667          3.335      5.726
Inframaatregelen Netwerk RandstadRail en Actieprogramma Regionaal OV (Den Haag en omgeving)
Netwerk RandstadRail (NRR) heeft als doel door middel van een samenhangend pakket aan maatregelen
bij te dragen aan een zeer goede OV-bereikbaarheid in de regio Den Haag. De opgave is om het gebruik
van openbaar vervoer met 40% te laten groeien tot 2020. Deze reizigersgroei is mogelijk door onder meer
de inzet van nieuw, breder trammaterieel.
Het Actieprogramma Regionaal Openbaar Vervoer (AROV) heeft als doel het OV sneller te maken door
knelpunten weg te nemen of trajecten te stroomlijnen. NRR en AROV zijn met elkaar verweven.
                                                         90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>De haltes van lijn 2 zijn gereed gemaakt voor dat bredere materieel en hebben een comfortabele inrichting
en actuele reisinformatie gekregen. De werkzaamheden aan de haltes van de lijnen 9, 11 en 17 zijn nog
onderhanden. Ook de maatregelen die te nemen zijn aan lijn 1 vallen t.z.t. onder Netwerk RandstadRail.
Het grootste deel van de projecten ligt binnen de gemeente Den Haag, daarom is er met de gemeente en
HTM een structurele samenwerking voor al deze projecten ingericht. Voor de projecten in andere
gemeenten worden per project keuzes gemaakt over de samenwerkingsvorm. De nog resterende
investering van NRR bedraagt € 31 miljoen, dat van AROV € 63 miljoen .
                                                  Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                               2017          2018             2019 2020      2021 e.v.
Diversen                                   37.312        31.546           25.828    0             0
Hoekse Lijn (Noordoever van de Maas)
Het project Hoekse Lijn omvat de ombouw van
het bestaande tracé tussen Schiedam en Hoek
van Holland van een gewone spoorlijn naar een
moderne metro. Aan het einde van de lijn, in
Hoek van Holland, wordt een kilometer nieuw
spoor aangelegd met een nieuw station ‘Hoek
van Holland Strand’.
In Schiedam sluit de Hoekse Lijn aan op
metrolijn B naar Nesselande. Door de koppeling
aan het Rotterdamse metronet wordt het hart
van Rotterdam via de gemeenten Schiedam,
Vlaardingen en Maassluis verbonden met het
strand van Hoek van Holland. Na de ombouw
stijgt naar verwachting het aantal reizigers op
de Hoekse Lijn met circa 40%. De totale
investering bedraagt € 325 miljoen.
                                                  Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                               2017          2018             2019 2020      2021 e.v.
MRDH                                      162.700        43.500           28.326    0             0
Bleizo (gemeente Lansingerland)
Sinds enkele jaren wordt gewerkt aan de
totstandkoming van station Bleizo, een nieuw NS-
station op de spoorlijn Den Haag - Gouda - Utrecht
op de grens van de gemeenten Zoetermeer en
Lansingerland als onderdeel van de nieuwe
vervoersknoop. Hier komen trein, RandstadRail,
buslijnen, fietspaden, een P+R en fietsparkeren op
een hoogwaardig knooppunt bij elkaar. Dit biedt grote
kansen voor ruimtelijke ontwikkeling. De
aanbesteding is in 2016 en de oplevering voorzien
we eind 2018. De totale investering bedraagt € 56,8
miljoen. Daarnaast betaalt de MRDH een eenmalig
bedrag van ruim € 5,5 miljoen aan de NS inzake
haltering.
                     Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                               2017          2018             2019 2020      2021 e.v.
Vervoersknoop Bleizo                       25.000        19.000            3.980    0             0
                                                            91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Bleizo Hoogwaardig Openbaar Vervoer-baan
(Zoetermeer/Lansingerland)
Station Bleizo opent eind 2018. Het is een
belangrijke vervoersknoop, maar de businfrastructuur
sluit er nog niet op aan. Aan de zuidzijde is een
nieuwe verbinding nodig tussen de ZoRo busbaan,
station Bleizo en de Zilverstraat in Zoetermeer. Deze
verbinding moet geschikt zijn voor hoogwaardig
openbaar vervoer en zal worden aangelegd als vrije
busbaan. De oplevering moet gelijktijdig zijn met de
ingebruikname van station Bleizo. De kosten worden
geraamd op € 2,9 miljoen.
                     Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                                2017           2018          2019 2020       2021 e.v.
Vervoersknoop Bleizo                             0          2.900             0    0              0
Busplatform Den Haag CS
Het busplatform van Centraal Station wordt vernieuwd. De nieuwe inrichting wordt overzichtelijker en de
looproutes korter. Ook past de nieuwe overkapping van het busplatform beter bij de nieuwe OV-terminal.
Het nieuwe busplatform krijgt 10 instapperrons. Deze liggen tegenover de nieuwe wachtruimte voor
busreizigers die in de OV terminal komt. De wachtende busreiziger kan de bussen goed overzien vanuit de
wachtruimte en de loopafstanden tussen de wachtruimte en de perrons worden korter. Ook krijgt het
busplatform een nieuwe overkapping. Verder wordt het busplatform zo ingericht, dat busreizigers zo veel
mogelijk afgeschermd zijn tegen wind en regen en komt er een vernieuwd ‘paviljoen’ met voorzieningen
voor touringcar reizigers en buschauffeurs.
                                                   Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                                2017           2018          2019 2020       2021 e.v.
Den Haag                                     3.625         3. 625             0    0              0
3.2       Uitwerkingsfase
Tramlijn 1 Scheveningen-Delft
Tramlijn 1 maakt deel uit van het Netwerk
RandstadRail (NRR). De lijn verbindt de gemeenten
Den Haag, Rijswijk en Delft en wordt aangepast en
geschikt gemaakt voor RandstadRail-materieel. De
werkzaamheden zijn gericht op het aanpassen van
de perrons voor breed materieel, het opheffen van
conflicten in het profiel van vrije ruimte en het
verbeteren van de halte-toegankelijkheid.
Vanwege de omvang is het project opgeknipt in een
deel Den Haag en een deel Delft en Rijswijk.
In 2015 is € 15 miljoen aan gereserveerde
middelen gestort in het fonds Werelds Netwerk Aan
                                                              92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Zee van de gemeente Den Haag. Voor het gedeelte Delft en Rijswijk is er in het geheel nog geen dekking.
De totale investering wordt geraamd op € 40 miljoen.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                        2017            2018            2019         2020     2021 e.v.
Metropoolregio                           0               0             PM             0            0
Hart van Zuid (gemeente Rotterdam)
Het Hart van Zuid ligt in Rotterdam tussen Ahoy en
het Zuidplein. De belangrijkste ambitie is een
bruisend centrum realiseren voor heel Rotterdam-
Zuid. Het gebied wordt nóg beter bereikbaar met het
openbaar vervoer. De nieuwe busterminal en de
metroperrons sluiten straks logischer op elkaar aan.
En de nieuwe looproutes van en naar het stadsplein
worden kort, uitnodigend en veilig. Ook komt er een
nieuwe fietsparkeergarage, die voor iedereen
toegankelijk is. Voetgangers kunnen de drukke
Zuiderparkweg makkelijker en veiliger oversteken.
Tussen het winkelcentrum, Ahoy en het Zuiderpark
komen uitnodigende en veilige wandelroutes.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                        2017            2018            2019         2020     2021 e.v.
Rotterdam/MRDH                           0               0           6.000        6.000            0
3.3       Verkenningen en planstudies
Netwerkstudies:
schaalsprong OV Den Haag 2040, OV plan Rotterdam en RandstadRail Oostland
Het openbaar vervoer in Rotterdam en Den Haag kent een goede oppervlaktedekking. Het voldoet
momenteel goed voor stedelijke verplaatsingen, maar is wel traag. In het Oostland is het netwerk voor
RandstadRail nog niet sluitend. Met de voorziene inwonersaanwas en de ambitie om de reisafstand tussen
wonen en werken binnen de regio te beperken tot drie kwartier, moet een verkenning worden gemaakt van
de te nemen maatregelen voor de OV-infrastructuur. De belangrijke onderzoeksonderwerpen zijn: de groei
van passagiers door inwonersaanwas en door het verschuiven van auto naar OV, een goede
bereikbaarheid van de economische toplocaties, en snellere verbindingen tussen wonen en werken. Dit
alles onder het oogmerk dat de beschikbare financiën voor exploitatie, beheer en onderhoud onder druk
staan.
De verkenningen worden in de tweede helft van 2017 opgeleverd.
Verkenning HOV Westland
Een verkenning naar hoogwaardig openbaar vervoer op de corridor Den Haag - Westland - Rotterdam. De
provincie Zuid-Holland onderzoekt mogelijkheden vanuit haar wegbeheerdersrol en haar expertise op het
gebied van R-net, de Vervoersautoriteit vanuit de wettelijke rol als concessieverlener.
                                                       93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Tramlijn naar Norfolkterrein Scheveningen
Van 2016 tot 2022 wordt in Scheveningen Haven, vooral op het voormalige Norfolk-terrein, woningen,
winkels en bedrijfsruimten gebouwd. Dit gebied moet in de toekomst ook goed bereikbaar zijn. Daarom
onderzoekt de gemeente de mogelijkheid van een nieuwe tramverbinding naar Scheveningen Haven.
Aansluiting 4-sporigheid Schiedam
De aansluiting van 4 sporen bij Schiedam betreft rijksinfrastructuur, bereden door de NS in een
rijksconcessie. Met (een MRDH-bijdrage aan) de werkzaamheden wordt beoogd:
- meer robuustheid te creëren op de sporen tussen Den Haag en Rotterdam;
- de mogelijkheid te vergroten om een Intercity-stop op Schiedam Centrum in de PHS-dienstregeling in te
     passen;
- een betekenisvolle stap te zetten naar volledige viersporigheid tussen Den Haag en Rotterdam;
- alle perrons op Schiedam Centrum te blijven gebruiken;
- het gebruik van de Hoekse Lijn sporen te continueren door ze te integreren in het spoortraject Den
     Haag – Rotterdam;
- de aanlanding van de Eurostar op perron 1 van Rotterdam Centraal goed te regelen.
Planstudie samenloopdeel RandstadRail en uitloopspoor
Het aantal reizigers op de RandstadRail groeit snel. Zowel de lijnen naar Zoetermeer (RandstadRail lijn 3
en 4) als de metro naar Rotterdam (de E-lijn), worden boven verwachting gebruikt.
Er ontstaan op dit moment capaciteitsproblemen op metrolijn E in de ochtendspits tussen halte Rodenrijs
en Rotterdam CS. Met de verwachte groei van het gebruik van RandstadRail komt de noodzaak om de
capaciteit van RandstadRail uit te breiden.
Deze uitbreiding stuit echter op de beperking van de capaciteit van de infrastructuur. Het spoor tussen de
haltes Laan van NOI en Leidschenveen wordt nu door zowel de tramlijnen naar Zoetermeer als naar
Rotterdam gebruikt, het zogenaamde samenloopdeel.
Uit de planstudie moet volgen welke mogelijkheden er zijn om toch de vervoerscapaciteit uit te breiden,
zowel op korte termijn als op lange termijn.
                                                      94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>     4. Verkeersmanagement en wegenstructuur
De verwachting is dat de mobiliteit de komende decennia blijft groeien. In combinatie met de ambitie van
hoogwaardige woon- en werkmilieus, vraagt dat om inzet op een samenhangend en duurzaam
mobiliteitssysteem. Een robuust, veilig en optimaal benut verkeersnetwerk is daarvoor een onmisbare pijler.
De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid benoemt concrete projecten die bijdragen aan een duurzaam
concurrerende, bereikbare, veilige en leefbare regio.
In de Rotterdamse regio is de infrastructuur de laatste decennia onvoldoende meegegroeid met de
ruimtelijke en economische ontwikkeling, wat vooral te merken is aan de overbelasting op de Ruit
(A20/A16/A15/A4). Op termijn kunnen ook capaciteitsproblemen in het regionaal openbaar vervoer
ontstaan. De eenzijdige ontsluiting van het haven- en industriecomplex vormt een probleem.
Dit hoofdstuk beschrijft de grootste of meest in het oog springende projecten binnen de MRDH op het
gebied van verkeersmanagement en wegenstructuur. Voor 2018 zijn de investeringen en subsidies
geraamd op € 184 miljoen.
4.1       Projecten in de realisatiefase
Rotterdamsebaan (Rijswijk, Den Haag)
De Rotterdamsebaan is een verbinding tussen
knooppunt Ypenburg en de Centrumring van Den
Haag. De Rotterdamsebaan wordt aangelegd als
boortunnel onder Voorburg-West en sluit aan op de
Binckhorstlaan. De verbinding is nodig vanwege de
problematische bereikbaarheid van de centrale zone
van Den Haag en de verwachte economische
ontwikkelingen. Na de openstelling medio 2020,
verbetert de leefbaarheid in Voorburg en langs de
Haagweg te Rijswijk. De totale kosten voor dit
project bedragen € 474 miljoen.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                          2017          2018             2019        2020     2021 e.v.
Den Haag                               6.017        94.056           68.373      43.373      156.674
A16 Rotterdam (Rotterdam/ Lansingerland)
Dit project omvat de realisatie van een nieuwe rijksweg
tussen de A13 en de A16. De weg wordt voor een groot
gedeelte aangelegd op de huidige locatie van de N209
langs Rotterdam -The Hague Airport. Vanaf de
Bergweg-Zuid tot en met de Rotte wordt de weg
aangelegd in een half-verdiepte tunnel door het Lage
Bergse Bos. Met de aanleg van dit deel van de A16
verbeteren de bereikbaarheid en de leefbaarheid van
Rotterdam en het noordelijke deel van de Rotterdamse
regio, verbetert de doorstroming op de A13 en A20 en
wordt het onderliggend wegennet voor een groot
                                                       95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>gedeelte ontlast. De MRDH stelt in totaal € 64 miljoen beschikbaar voor extra maatregelen ten behoeve van
een goede inpassing van de weg, waaronder een akoestisch landschap, de tunnel op maaiveld en een
recreaduct.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017            2018           2019      2020       2021 e.v.
RWS                                  64.035               0              0         0              0
Spoorkruising Marathonweg ( Vlaardingen)
De Blankenburgtunnel wordt de nieuwe verbinding
onder de Nieuwe Waterweg tussen de A15 bij
Rozenburg en de A20 ten westen van Vlaardingen.
Deze tunnel is nodig om de bereikbaarheid van de
haven te garanderen en die van het Westland te
verbeteren. Het project ontlast de Beneluxtunnel en de
Botlekcorridor. De regionale partijen hebben een
Kwaliteitsprogramma opgesteld, dat de impact van de
weg beperkt door verbetering van groen, recreatie,
waterkwaliteit, natuur, het tegengaan van
geluidsoverlast en het verbeteren van het onderliggend
wegennet. Dit Kwaliteitsprogramma wordt betaald uit de
€ 25,4 miljoen euro van de motie Kuiken, aangevuld met
middelen van de regionale partijen. Van dit bedrag
draagt de MRDH voor € 5,45 miljoen bij aan de
ongelijkvloerse kruising Marathonweg.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017            2018           2019      2020       2021 e.v.
Vlaardingen                           5.450               0              0         0              0
4.2       Projecten in de uitwerkingsfase
H6-weg (Hoek van Holland)
Het project H6-weg betreft de realisatie van het
laatste gedeelte van de Tweede Ontsluitingsweg
Hoek van Holland, waarbij de Hoeksebaan vanaf de
Haakweg wordt doorgetrokken tot de Harwichweg. Er
ontstaat een nieuwe ontsluiting voor het autoverkeer,
waardoor de Maasdijk en de wegen door de
dorpskern ontlast worden. Hierdoor verbeteren de
doorstroming en verkeersveiligheid in het gebied. De
ontwikkeling van de omgeving station Hoek van
Holland Haven inclusief een P+R terrein maken
eveneens deel uit van het project. De bijdrage van de
MRDH aan dit project bedraagt € 8,6 miljoen.
                                             Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017            2018           2019      2020       2021 e.v.
Gemeente Rotterdam                        0           4.300          4.300         0              0
                                                        96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Nieuw Reijerwaard (Ridderkerk)
Nieuw Reijerwaard is een nieuw agrologistiek
bedrijventerrein van ruim 90 hectare direct ten zuiden
van het verkeersplein Ridderster (A15-A16). Om de
bestaande verkeersbewegingen en de voorziene
verkeersgroei af te kunnen wikkelen, moeten de
zuidelijke op- en afrit van de A15 ter plaatse worden
aangepast. Deze kruising heet de IJsselmondse
Knoop. De bijdrage van de MRDH is € 5,25 miljoen.
                                              Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017             2018            2019          2020       2021 e.v.
GR Nieuw Reijerwaard                      0            5.250               0             0              0
Reconstructie kruispunt N222/ N466 en verbreden
Veilingroute bij FloraHolland (Westland)
Met deze aanpassing verbetert de doorstroming van
met name het goederenvervoer. De provincie Zuid-
Holland is de initiatiefnemer.
                                                       Noordwestelijke hoofdroute Den Haag
                                                       De hoofdroute tussen Ockenburg en Madurodam,
                                                       parallel aan de kust, is zwaar belast. Met een grote
                                                       hoeveelheid aan kruisingen is de verkeersveiligheid niet
                                                       optimaal. De gemeente Den Haag wil deze hoofdroute
                                                       herinrichten om de verkeersveiligheid en
                                                       oversteekbaarheid te verbeteren, waarbij de
                                                       functionaliteit van kruisend openbaar vervoer niet
                                                       aangetast wordt.
                                                         97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>4.3       Verkenningen en planstudies
A4 passage en Poorten en Inprikkers (Den Haag en omgeving)
In de MIRT-verkenning Haaglanden is vastgesteld dat de A4 Passage en de Poorten & Inprikkers
essentiële schakels zijn in het netwerk van de Zuidvleugel en van belang voor de bereikbaarheid van de
economische kerngebieden in dit deel van de regio. De maatregelen uit dat pakket worden tot 2028
uitgevoerd. Het ministerie van IenM betaalt en realiseert de maatregelen aan de A4 met bijbehorende
aansluitingen, inclusief het vergroten van de
capaciteit tussen de aansluitingen Beatrixlaan en
Den Hoorn en aanpassingen aan de N14. De
provincie Zuid-Holland neemt maatregelen op de
N211 tussen de aansluiting A4 en de Veilingroute.
Realisatie vindt plaats voor 2020.
De Metropoolregio, gemeente Den Haag en de
provincie betalen de ongelijkvloerse kruising van
de Lozerlaan-Erasmusweg. Voor het
ongelijkvloers maken van de kruisingen Prinses
Beatrixlaan/Admiraal Helfrichsingel en Winston
Churchilllaan draagt het ministerie 1/3 van de
kosten. De Metropoolregio en regionale partijen
betalen het overige deel. Voor de
voorbereidingskosten heeft de MRDH € 2.159.000
gereserveerd. De uitvoering van deze projecten is
voorzien na 2020.
                                              Bijdrage MRDH x € 1.000
Projecttrekker                         2017            2018           2019         2020        2021 e.v.
Den Haag, Rijswijk, RWS                   0               0              0            0          65.208
                                                         Verbetering van de verkeersafwikkeling
                                                         aansluitingen bij de A12 te Zoetermeer
                                                         Bij deze genoemde aansluitingen moet in de verre
                                                         toekomst rekening worden gehouden met
                                                         maatregelen voor afwikkeling van het verkeer. De
                                                         gemeente Zoetermeer is de initiatiefnemer.
                                                        98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Nieuwe oeververbinding regionaal verkeer ( Rotterdam)
Het concentreren van verkeer op het hoofdwegennet is eindig. De stroom verkeer op bijvoorbeeld de
Brienenoord-corridor is al zo groot, dat uitbreiding van de capaciteit op dezelfde bundel technisch en
financieel niet realistisch is. In een verkenning is gekeken naar de gevolgen van nieuwe
(oever)verbindingen voor een verbetering van de doorstroming en leefbaarheid op het gehele onderliggend
wegennet. Het gaat hierbij om de verbindingen die in het kader van het project Rotterdam VooRuit naar
voren zijn gekomen. Een nieuwe verbinding betekent tevens een nieuwe oriëntatie en daarmee meer
mogelijkheden voor de groei van de netwerkstad. In het najaar 2017 kan gezamenlijk met de afronding van
het MIRT-onderzoek, met inachtneming van de geactualiseerde NMCA (2017) en de verdere invulling van
het programma Zuidelijke Randstad besluitvorming over een volgende stap plaatsvinden
N44 Wassenaar
De gemeente Wassenaar start een verkenning naar de doorstroming van en leefbaarheid rond de A44/N44.
Hierbij zijn in ieder geval het traject van het kruispunt Den Deijl tot de kruising Deijlerweg, en de kruising
met de Van der Oudermeulenlaan aan de orde. De resultaten van de verkenning komen in de loop van
2017/2018 ter tafel.
Programma Aansluitingen Hoofdwegennet/Onderliggend wegennet (HWN/OWN)
De MRDH onderzoekt in 2017 samen met het Rijk de mogelijkheden voor een programma aansluitingen
HWN/OWN, wat onderdeel uitmaakt van de programmatische aanpak. Het betreft de aansluitingen A4/N223
Den Hoorn, A4 - N470 Kruithuisweg - A13, A29/N487, A29/N217, A29/N59 Hellegatsplein, A12 / N219, A4 /
N206, A20 Maasdijk, A20 Vlaardingen, A20 Maassluis Noordzijde en A20 Vlaardingen.
De besluitvorming hierover vindt plaats in het BO-MIRT in het najaar van 2017. Dan wordt duidelijk wat de
vervolgopgaven voor 2018 worden.
Zuidelijke Randweg Den Haag
In het verlengde van de planstudie naar de ongelijkvloerse kruising Erasmusweg/Lozerlaan, start de
gemeente Den Haag een verkenning naar het verbeteren van de doorstroming op de Zuidelijke Randweg
tot en met de kruising Kijkduinsestraat/Machiel Vrijenhoeklaan (Noordwestelijke Hoofdroute), waarmee een
bijdrage wordt geleverd aan het verbeteren van de bereikbaarheid van de economische kerngebieden via
de A4-N211, waaronder Scheveningen Haven. Uitgangspunt is dat de maatregelen uit het bestuursakkoord
A4 Passage en Poorten & Inprikkers als gerealiseerd zijn verondersteld. De resultaten van de verkenning
komen in de loop van 2017. Dan wordt ook duidelijk wat de vervolgopgave is en de regionale betrokkenheid
daarbij.
MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag
De regio Rotterdam-Den Haag wordt steeds drukker. Als er niets verandert, ontstaan in de toekomst
problemen met de doorstroming op de wegen en met stedelijk openbaar vervoer. Er staan de komende
jaren veel nieuwe projecten op de rol: A4 Delft-Schiedam (is al open), Hoogfrequent spoorvervoer Den
Haag-Rotterdam-Eindhoven, A13/A16 Rotterdam, A4 bij Den Haag en de Blankenburgverbinding. Maar dat
is niet voldoende. Daarom is in 2015 een onderzoek gestart vanuit het Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport (MIRT). Daarin wordt bereikbaarheid niet als afzonderlijk vraagstuk behandeld. Er
wordt gekeken naar de onderlinge samenhang met ambities en opgaven op het gebied van wonen, werken,
natuur, ruimtelijke kwaliteit en economie. We werken in het MIRT-onderzoek op basis van gelijkwaardigheid
samen met overheden, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen.
Achtergrondinformatie MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag
                                                         99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>     5. Fiets- en ketenmobiliteit en verkeersveiligheid
De fiets draagt bij aan drie van de vijf doelen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid: de kwaliteit van
plekken, kansen voor mensen en de duurzame regio. Een aanzienlijk deel van de verplaatsingen in de
metropoolregio is met de fiets: gemiddeld gaat het om een kwart van alle verplaatsingen. Het fietsgebruik
groeit, met name in de steden. De opkomst van de e-fiets en de speed pedelec creëren nieuwe
mogelijkheden; het gebruik hiervan leidt tot (langere) fietsafstanden tot 15 kilometer. Snelle fietsroutes
vergroten de fietsbereikbaarheid tussen delen van de regio en ontsluiten op die manier extra
arbeidsplaatsen. Het fietsnetwerk moet hiermee in de pas lopen. Dit alles betekent dat op metropolitaan
niveau het fietsnetwerk moet worden versterkt. Verder kan de fiets bijdragen aan de bevordering van de
toegankelijkheid van recreatiegebieden.
Door voetgangers en fietsers centraal te stellen bij de inrichting van belangrijke centra en knooppunten
kunnen we de verblijfskwaliteit van zulke plekken verbeteren. De “duurzame regio” zet in op de fiets in en
tussen de steden door verbetering van de voorzieningen voor de fiets. De fiets krijgt ook een primaire rol in
het voor- en natransport, zodat het aantrekkelijker wordt om te voet en op de fiets naar de dichtstbijzijnde
OV-halte te gaan. Zo beperken we (de groei van) het autogebruik in het voor- en natransport. Er wordt
ingezet op een modal shift van auto naar fiets en OV.
De ketenmobiliteit draagt bij aan de doelstelling van de concurrerende economie. Snellere verbindingen in
de regio bieden meer kansen op werk. De fiets vervult daarin in eerste instantie een rol in het voor- en
natransport voor het OV. Er is meer aandacht nodig voor fietsparkeren en de aansluiting van de
fietsinfrastructuur op OV.
5.1      Fiets
De fiets is een belangrijke vorm van voor- en natransport (samen met lopen). De fiets biedt reizigers een
zelfstandige vorm van lokale, interlokale en soms regionale bereikbaarheid. De fiets wordt naast het woon-
werkverkeer natuurlijk ook gebruikt voor recreatie.
De UAB definieert een regionaal basisnetwerk dat zou moeten voldoen aan de CROW-eisen. Een deel van
dat netwerk is gericht op de ontsluiting van de metropolitane economische locaties. Snelle fietsroutes
verbinden deze economische kerngebieden met andere delen van de regio. Aan deze routes worden hoge
kwaliteitseisen gesteld op het vlak van herkenbaarheid, continuïteit, comfort, snelheid, belevingswaarde en
verkeersveiligheid. Snelle fietsroutes worden belangrijker door onder andere de opkomst van de e-bike en
de speed pedelec. In 2017 wordt de ligging van deze routes bepaald en wordt gestart met de uitwerking.
In het lopende programma van Beter Benutten Vervolg zijn de volgende snelle fietsroutes opgenomen:
Leiden – Katwijk                                     Centrumas Rotterdam
Rijswijk - Wateringen – Naaldwijk                    Fietspaden Brielselaan (Rotterdam)
Den Haag – Rijswijk                                  Beneden Merwederoute
Schipluiden – Delft – Pijnacker - Zoetermeer         Vulcaanweg / Delflandsedijk (Vlaardingen)
Vlietroute Delft – Leidschendam                      Fietsmaatregelen havengebied (Havenbedrijf)
De Tweede Kamer heeft in 2015 het amendement Hoogland overgenomen inzake een extra financiële
bijdrage aan drie andere snelle fietsroutes. De MRDH draagt bij aan deze routes waarvan de
verantwoordelijkheid van de uitvoering bij de provincie Zuid-Holland is belegd:
Verlengde Velostrada (Den Haag – Leidschendam)
Fietspad 15 IJsselmonde
Fietsroute Rotterdam – Gouda.
                                                        100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Een ander aspect van de belangrijke fietsroutes betreft de realisatie van fietsviaducten en fietstunnels om
grote infrastructuur ongelijkvloers te kunnen passeren. De belangrijkste projecten die in de plan- en
onderzoeksfase of de realisatiefase zijn:
- Fietsviaduct over de A4 bij Ypenburg, onderdeel van de route Hofplein – Hofvijver
- Fietstunnel bij station Delft-Zuid
- Fietstunnel onder de spoorlijn in Rijswijk-Zuid, te realiseren door ProRail (Groenconvenant)
- Poldervaartroute, viaduct Hoekselijn (Vlaardingen)
Er is ten slotte ook een relatie tussen fietsen en recreatie. Daarbij kunnen twee functies van de fiets
onderscheiden worden: fietsen als recreatief uitje en fietsen als transportmiddel naar een bepaalde
bestemming. Indien we aandacht schenken aan een groene inpassing van snelfietsroutes dan vervullen
deze een gecombineerde functie met het recreatieve netwerk. Deze combinatie past ook bij de
belevingswaarde van de regionale fietsroutes. De MRDH wil in 2018 een of enkele pilots uitvoeren in het
recreatieve netwerk, gericht op toepassing van het concept “shared space”, zoals dat is voorzien in het
netwerk van Hollandse Banen.
                                                       101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>5.2     Ketenmobiliteit
Ketenmobiliteit is een reis die met meer dan één vervoermiddel gemaakt wordt. In de praktijk wordt met
ketenmobiliteit gedoeld op de overstap tussen twee vervoermiddelen. Een goede ketenmobiliteit moet
voldoen aan zowel kwalitatieve als kwantitatieve eisen. De kwaliteit wordt bepaald door:
- de beschikbare reisinformatie voor en tijdens de reis, inclusief overstapinformatie;
- de kwaliteit van parkeervoorzieningen;
- de stationsomgeving;
- de loop- en fietsroutes naar het station.
De kwantiteit gaat over de hoeveelheid beschikbare (fiets)parkeerplaatsen.
Een belangrijke stimulans voor ketenmobiliteit is een hoge kwaliteit van de overstap-voorzieningen. De
overstap op een knooppunt, lokaal of regionaal, moet als het ware geruisloos verlopen. Hoe belangrijker
zo’n knooppunt, hoe groter de rol in het netwerk, en hoe meer aandacht voor de inrichting van de omgeving
nodig is. Dit betekent ook zorg voor langzaam-verkeerroutes op stations. De UAB benoemt een aantal
knooppunten die een kwaliteitsimpuls moeten krijgen. In 2017 wordt een studie opgestart naar de gewenste
en noodzakelijke maatregelen in het kader van ketenmobiliteit. Tevens wordt er 2017 een P+R-visie
opgesteld en wordt het aanbod van OV-fietsparkeren in beeld gebracht. Beiden leiden tot de opstelling van
uitvoeringsprogramma’s.
In de afgelopen jaren zijn in beide regio’s generieke uitbreidingen van het fietsparkeren bij de OV-haltes
(metro, tram en bus) en stations gerealiseerd met klemmen die voldoen aan Fietsparkeur, vaak ook
overdekt. Door actief te monitoren houden we inzicht in de uitbreidingsbehoefte van fietsparkeerplaatsen.
ProRail zal met cofinanciering van de MRDH tot 2020 in ieder geval 3.000 fietsparkeerplaatsen realiseren
bij NS-stations in de Rotterdamse regio. De gemeente Rotterdam stelt voor om 2.700 daarvan aan de
noordzijde van Rotterdam CS (Provenierssingel) in 2018/2019 te realiseren.
In de regio Haaglanden betreft het grote fietsenstallingen bij de spoorwegstations Den Haag CS, Den Haag
HS en Delft CS. Behalve deze geplande uitbreidingen zal ProRail de komende jaren circa 1.500 extra
fietsenstallingen bij andere NS-stations met cofinanciering van de MRDH uitvoeren.
De Hoekse Lijn is eind 2017 omgebouwd van trein naar metro, met aansluiting op het bestaande metronet.
Zie hoofdstuk 3.1 van het IPVa voor de omschrijving van de Hoekse lijn. Realisatie van P+R bij de stations
van deze lijn kan het reisgedrag van mensen beïnvloeden. In verband realiseren de gemeenten Rotterdam,
Maassluis en Vlaardingen in totaal 450 P+R-parkeerplaatsen in de omgeving van de stations.
5.3     Verkeersveiligheid
De MRDH stimuleert en subsidieert regiogemeenten en organisaties om educatie- en
gedragsbeïnvloedingsmaatregelen te treffen voor de (kwetsbare) doelgroepen: fietsers, jonge/beginnende
bestuurders en oudere verkeersdeelnemers. Gedragsmaatregelen verkeersveiligheid kunnen voor 50%
worden gesubsidieerd. Voor verkeerseducatie in het basis- en voortgezet onderwijs kunnen scholen via en
ten laste van de MRDH gebruik maken van een verkeersleerkracht. De MRDH verzorgt de werving en
coördinatie, projecten (inclusief dode hoeklessen) en Totally Traffic.
De MRDH verstrekt verder subsidies aan wegbeheerders voor het aanpakken van verkeersonveilige
situaties, waaronder blackspots en de inrichting van de buitenruimte van schoolomgevingen.
5.4     Duurzame mobiliteit
In de UAB zijn de ambities voor milieubeleid beschreven. Voor OV gaat het om verduurzamen van de
concessies en het opstellen van een programma duurzaamheid van de assets. In 2017 werkt de MRDH
beleid uit voor het organiseren van de samenwerking tussen de gemeenten bij het realiseren van
laadinfrastructuur, en een bij de MRDH passend beleid voor duurzaam en schoon wegverkeer.
                                                       102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>     6. Beter Benutten
In 2011 is voor de regio het programma Beter Benutten samen met het ministerie van IenM en het
bedrijfsleven opgesteld: een programma om de economie en de concurrentiekracht van Nederland
duurzaam te versterken. In 2014 zijn hernieuwde bestuurlijke afspraken gemaakt over het
vervolgprogramma dat loopt tot en met 2017. In februari 2017 zijn intenties opgesteld om deze
gezamenlijke aanpak te borgen en toe te werken naar een pakket van slimme bereikbaarheidsmaatregelen
2018-2021 en zijn deze intenties aan de Minister van IenM overhandigd.
Beter Benutten Vervolg
De economische positie van steden is van belang in het licht van de internationale concurrentiestrijd tussen
stedelijke regio’s. Bereikbaarheid is een essentiële pijler voor de concurrentiekracht. Daarom is het
belangrijk dat het MIRT-investeringsprogramma met kracht wordt doorgezet. De groei van mobiliteit kan
echter niet alleen met meer infrastructuur worden opgevangen. De hoeveelheid en soort mobiliteit
verandert bovendien door toenemende verstedelijking, verduurzaming en (innovatieve) informatisering. Er
zijn niet alleen andere oplossingen nodig én mogelijk, die met Beter Benutten (Vervolg) worden uitgewerkt.
Benuttingsmaatregelen kunnen extra capaciteit op het wegennet realiseren zonder te investeren in nieuwe
infrastructuur. Een betere benutting wordt mogelijk door afspraken met het bedrijfsleven te maken
(mobiliteitsmanagement) en door technische maatregelen (dynamisch verkeersmanagement). In het
stedelijk gebied blijven de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor het vrachtverkeer gewaarborgd.
Voor Beter Benutten Vervolg is de landelijke ambitie om de reistijd van deur tot deur op de belangrijkste
gesignaleerde knelpunten in de spits op de weg met 10% te verminderen. De vastgestelde Plannen van
Aanpak zijn opgenomen in dit IPVa.
Beter Benutten, verankering
De partijen die bij Beter Benutten betrokken zijn, onderschrijven allen het nut om de gezamenlijke aanpak
na 2017 te borgen. Hiertoe vinden verkenningen plaats onder de noemer “Verankering Beter Benutten”.
Hierin wordt onderzocht welke (gedrags)maatregelen effectief zijn, welke samenwerkingsverbanden tot
goede resultaten leiden, verkenning naar bundeling van de uitvoeringsorganisaties, en op welke wijze
projecten gefinancierd kunnen worden. De resultaten van de verankerings-sessies zullen in de loop van het
jaar leiden tot voorstellen aan de betrokken partners: het Ministerie van IenM/RWS, de provincie Zuid-
Holland, de gemeenten Den Haag en Rotterdam, de MRDH, VNO-NCW en het Havenbedrijf Rotterdam.
6.1     Beter Benutten Vervolg (SGH)
Het programma Beter Benutten heeft tot doel om de fileknelpunten in Haaglanden met circa 20% te
reduceren en de groei op het spoor en het aantal fietsbewegingen te accommoderen. De uitvoering van
Beter Benutten Vervolg (Haaglanden) loopt tot begin 2018. Het programma wordt aangestuurd door de
minister van Infrastructuur en Milieu, de voormalig portefeuillehouder van de regio Haaglanden en de CEO
van Siemens Nederland namens het bedrijfsleven. De dagelijkse aansturing gebeurt door een hoog-
ambtelijke stuurgroep.
Voor Beter Benutten Vervolg is voor de regio Haaglanden een totaal beschikbaar budget van € 65 miljoen
exclusief BTW, waarvan het Rijk € 27 miljoen bijdraagt en de regiopartijen € 38 miljoen. Van deze bedragen
word € 9 miljoen ingezet voor Intelligente Transport Systemen (ITS).
De MRDH is budgethouder voor de rijksbijdrage aan projecten in de regio’s Haaglanden en Midden-Holland
die door de MRDH, de gemeenten, het bedrijfsleven en de provincie worden uitgevoerd. De rijksbijdrage
wordt gestort in het Mobiliteitsfonds (BDU) en conform de subsidieverordening beschikt.
                                                      103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>6.2      Beter Benutten en Beter Benutten Vervolg (SR)
Beter Benutten Vervolg Rotterdam heeft als opgave om op de grootste knelpunten in de regio circa 6.000
tot 10.000 spitsmijdingen te realiseren. De Rotterdamse regio zet in op een programma van maximaal
14.000 spitsmijdingen, waarvan 12.000 door autoverkeer en 2.000 in het openbaar vervoer om er zeker van
te zijn dat het doel van 10% reistijdverbetering wordt gehaald, maar daarnaast omdat in het openbaar
vervoer óók overmatige spitsdrukte bestaat,
De regio zet in op vier programmalijnen, te weten:
- reisgedrag: het pre-trip interveniëren in de vervoerswijzekeuze van de reiziger, het tijdstip van reizen
    en/of de plaats waarheen of waar vandaan gereisd wordt;
- rijgedrag: het on-trip interveniëren in de routekeuze en/of rijgedrag van automobilisten;
- netwerkversterking: het verbeteren van de netwerken (fiets, openbaar vervoer, auto, en hun samenhang
    om ander reis- of rijgedrag mogelijk te maken);
- logistiek: het verbeteren van de efficiency in logistieke ketens.
De vier programmalijnen ondersteunen en versterken elkaar, maar kunnen ook afzonderlijk van elkaar een
oplossend vermogen hebben.
Het totale beschikbare budget voor Beter Benutten Vervolg is € 133 miljoen inclusief de vrijval van Beter
Benutten. Het Rijk draagt € 73 miljoen inclusief btw bij, de MRDH € 22 miljoen en de overige
wegbeheerders dragen € 38 miljoen bij. Van deze bedragen wordt 10% ingezet voor Intelligente Transport
Systemen (ITS). Voor de regio betekent het een gemaximeerde bijdrage van € 5 miljoen exclusief BTW.
De lijst met projecten is opgenomen in bijlage C.
    7. Quick Wins
In beide voormalige regio’s loopt nog het samenwerkingsprogramma Quick Wins. In Haaglanden loopt tot
en met 2017 het programma QW 2e tranch en MIRT-verkenning. In de regio Rotterdam loopt tot en met
2017 het programma QW Rotterdam VoorUit.
Beide programma’s worden in 2017 afgerond en komen niet meer terug in de begroting 2018 en IPVa
2018.
                                                      104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Bijlagen
  Bijlage A: Financieel overzicht IPVa 2017 t/m 2027
  Bijlage B1: Grote projecten
  Bijlage B2: Lopende subsidiebeschikkingen
  Bijlage B3: Aanmeldingen
  Bijlage B4: In 2016 opgeleverde/afgeronde projecten
  Bijlage C: Projectenlijsten Beter Benutten Vervolg
  Bijlage D: Projecten Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
  Bijlage E: Afkortingenlijst
                                                   105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Bijlage A:      Financieel overzicht IPVa 2017 t/m 2027
In deze bijlage is het totaaloverzicht weergegeven van de MRDH.
Bij de inkomsten wordt, naast de BDU-uitkering, ook rekening gehouden met bijdragen van derden en specifieke bijdragen van het Rijk (Beter Benutten, Rotterdamsebaan).
Met de bijvoeging van alle andere kosten en inzet van reserves van de MRDH, en het doorzicht tot en met 2027,wordt de cumulatieve stand van zaken weergegeven.
Daar waar we de informatie beschikbaar hebben, is ook een actualisatie van de investeringen in 2017 gemaakt. Het IPVa en deze bijlagen worden geactualiseerd op het moment dat nieuwe gegevens bekend zijn.
                                                  2017          2018            2019            2020          2021           2022            2023            2024        2025           2026          2027
 Beginstand                                     431.336.664    95.953.283       7.123.670   -111.356.183   -77.098.814     -62.052.132     -52.075.822     -60.462.390  -9.923.015     61.432.568  133.486.385
 Inkomsten                                      507.844.860   561.581.979    521.428.533     520.689.733   515.555.934    514.161.641      498.852.605    470.997.000  470.997.000    470.997.000  470.997.000
 Beschikbaar budget                             939.181.524   657.535.262    528.552.203     409.333.550   438.457.120    452.109.509      446.776.783    410.534.610  461.073.985    532.429.568  604.483.385
 Apparaatslasten                                  9.287.600     8.882.500       8.882.500       8.882.500     8.882.500      8.882.500       8.882.500       8.882.500   8.882.500      8.882.500    8.882.500
 Beleid en programmering Verkeer                  5.000.000     5.000.000       5.000.000       5.000.000     5.000.000      5.000.000       5.000.000       5.000.000   5.000.000      5.000.000     5.000.000
 Beleid en programmering OV                       4.691.000     4.691.000       4.691.000       4.691.000     4.691.000      4.691.000       4.691.000       4.691.000   4.691.000      4.691.000     4.691.000
 OV exploitatie + B&O                           406.981.159   377.934.415    368.379.584     367.560.629   363.168.345    356.692.645      354.275.113    356.584.125  351.067.917    350.369.684  364.589.788
 Investeringen OV netwerk                       244.286.610   107.905.515    122.306.737       26.525.702    15.300.000      7.800.000      21.753.281       7.800.000   7.500.000      7.500.000     7.500.000
 Investeringen Verkeer                          172.981.872   145.998.162    130.648.565       73.772.533  103.467.407    121.119.186      112.637.279      37.500.000  22.500.000     22.500.000   22.500.000
 Totaal uitgaven                                843.228.241   650.411.592    639.908.386     486.432.364   500.509.252    504.185.331      507.239.173    420.457.625  399.641.417    398.943.184  413.163.288
 Eindstand                                       95.953.283     7.123.670   -111.356.183      -77.098.814   -62.052.132    -52.075.822     -60.462.390      -9.923.015  61.432.568    133.486.385  191.320.097
                                                                                                           106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Bijlage B1         Grote projecten
Een project is groot als de subsidiabele kosten hoger zijn dan € 5 miljoen exclusief btw. In de bijgevoegde lijst zijn zowel lopende beschikkingen als verkenningen en planstudies opgenomen. Er zijn vier redenen om de grote
projecten apart te benoemen en inzichtelijk te maken:
- ze beslaan een substantieel deel van de investeringsruimte;
- de investeringen zijn over meerdere jaren gepland, waardoor de investeringsruimte in latere jaren soms beperkt is;
- de investeringen zijn vaak gelabeld aan één gemeente of partij, maar het belang is regionaal;
- door het bij elkaar plaatsen van de grote projecten worden de (financiële) consequenties duidelijker.
De gebruikte afkortingen voor de categorieën: FKM = Fiets- en Ketenmobiliteit; VMWS = Verkeersmanagement en Wegenstructuur; OV = Openbaar Vervoer
Aanvrager             Proj nr.   Projectnaam                                            Cat. Subsidie      Al betaald     2017          2018       2019       2020        2021      2022        2023    2024   2025   2026   2027
Delft                            Fietstunnel station Delft Zuid                         FKM      7.400.000                                                   7.400.000
Den Haag                         Fietsviaduct A4 bij Ypenburg                           FKM      9.000.000                                        9.000.000
Den Haag                         P+R locaties (BBV)                                     FKM      7.079.700               3.539.850     3.539.850
Den Haag                         Busplatform Den Haag Centraal (BBV)                    OV       7.250.000               3.625.000     3.625.000
Den Haag              10TDG999   Aanlanding Erasmuslijn bij station Den Haag CS (HSEOV          45.557.317  29.222.484  16.334.833
Den Haag                         HOV baan naast Rotterdamsebaan                         OV      13.400.000                                                                                   13.400.000
Den Haag              02ADG001   Rotterdamsebaan                                        VMWS   424.931.458  56.438.291   6.016.934   94.056.039  68.373.207 43.372.533 43.372.534 43.164.641 70.137.279
Den Haag                         A4-passage Poorten en Inprikkers (excl indexering, VMWS        17.975.206                                                             17.975.206
GR Nieuw Reijerw aard            Nieuw Reijerw aard                                     VMWS     5.250.000                             5.250.000
Hellevoetsluis        HEHEW02866 Ontsluiting bedrijventerrein Kickersbloem III          VMWS     5.450.000               5.450.000
Midden-Delfland       12AMD001   Hooipolderw eg                                         VMWS    13.966.030   5.000.000   8.966.030
MRDH                             Aansluiting 4-sporigheid Schiedam                      OV       7.500.000                                        2.500.000  2.500.000  2.500.000
MRDH                             NRR (Netw erk RandstadRail)-projecten                  OV      31.333.832              16.679.912   11.330.165   3.323.755
MRDH                             AROV (Actieprogramma Regionaal Openbaar VervoOV                63.353.360              20.632.485   20.216.324  22.504.551
MRDH                  96HG0004   Tramlijn 19 Delft Centraal - TU-w ijk (Aanleg Lijn 19) OV      53.521.000  41.250.390     542.479     2.667.430  3.335.000  5.725.702
MRDH                             Hoekse Lijn                                            OV     321.148.500  86.622.512 162.700.000   43.500.000  28.325.988
MRDH                             Beveiliging metro                                      OV      19.500.000  17.100.000                 1.000.000    700.000
MRDH                             Stadstram                                              OV      13.720.600  11.200.000   2.520.600     1.500.000  1.000.000
MRDH                             Brandveiligheid metrostations                          OV      12.000.000   8.000.000   2.000.000     2.000.000
MRDH                             Hart van Zuid                                          OV      12.000.000                                        6.000.000  6.000.000
MRDH                             A16 Rotterdam + bovenw ettelijke milieu eisen          VMWS    64.035.082              64.035.082
NS                               Bedieningsovereenkomst station Bleizo                  OV       5.500.000                                        5.500.000
NS stations           16ONS0037  Knooppunt Alexander (BBV-RTD-022)                      OV       7.713.000   1.349.775   6.363.225
Pijnacker-Nootdorp    10APP001   Komkommerw eg fase 1                                   VMWS     5.454.987   3.011.757                 2.443.230
Pijnacker-Nootdorp    13APP001   Oostelijke Randw eg fase 2                             VMWS     5.000.000   3.750.000                 1.250.000
Pijnacker-Nootdorp    14APP001   Komkommerw eg fase 2                                   VMWS     7.997.178   5.997.884                 1.999.295
RET                   SRREO03053 Systeemsprong Sneltramtraject                          OV      13.730.000  11.125.000   2.605.000
Rijsw ijk                        A4-passage Poorten en Inprikkers (excl indexering, VMWS        27.613.497     167.917   1.991.036                                                25.454.545
Rotterdam                        H6-w eg                                                VMWS     8.600.000               4.300.000     4.300.000
Schiedam              SCSCC      P+R Schieveste                                         FKM      5.250.000   2.032.500                 3.532.500
Vlaardingen           16WVL0052  Spoorkruising Marathonw eg                             VMWS     5.450.000               5.450.000
Vlaardingen           16WVL0053  Verbetering knooppunt Vijfsluizen                      VMWS     7.757.500     500.000   7.257.500
Zoetermeer            16OZO0027  Vervoersknooppunt Bleizo                               OV      56.980.000   9.000.000  25.000.000   12.000.000  10.980.000
                                                                                             1.312.418.248 291.768.508 366.009.966 214.209.832 161.542.501  64.998.235 63.847.740 68.619.186 83.537.279      0      0      0      0
                                                                                                                                   107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Bijlage B2           Lopende subsidiebeschikkingen per subsidieontvanger
De hier vermelde openstaande verplichtingen hebben betrekking op (kleine) subsidiebeschikkingen en
(kleine) opdrachten.
De lijsten zijn gesorteerd per gemeente en tevens nog per regio. De openstaande verplichtingen vallen
immers nog onder het regime van gescheiden begrotingen. Per regio zijn, na de gemeenten, de andere
subsidieontvangers al dan niet gebundeld opgenomen.
De gebruikte afkortingen voor de categorieën:
VV                   Verkeersveiligheid
FKM                  Fiets- en Ketenmobiliteit
VMWS                 Verkeersmanagement en Wegenstructuur
OV                   Openbaar Vervoer
 Aanvrager                       Project nr. Project                                                               Cat.       2017
 Delft                           13VDT003    Palen op fietspaden                                                   VV        5.830
 Delft                           14FDT001    Uitbreiden fietsenstalling Coenderpark                                FKM   2.268.908
 Delft                           15MDT001    DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Delft                               VMWS    331.900
 Delft                           16VDE0057   Verkeerscirculatie TU-Noord Zuidplantsoen                             VMWS    192.659
 Delft                           15VDT001    Kruising Westlandseweg - Papsouweselaan                               VMWS    557.500
 Delft                           16FDE0104   Verbreden brom-/fietspad Prinses Beatrixlaan                          FKM      35.000
 Delft                           16VDE0153   Herinrichting Julianalaan (westzijde)                                 VV       39.000
 Delft                           16VDE0145   Asfalteren fietsoversteek kruispunt Westlandseweg – Beatrixlaan (BBV) FKM      58.100
 Totaal Delft                                                                                                            3.488.897
 Den Haag                        12MDG004    DVM Zuidvleugel maatregel 27a1, 27d en 27e                            VMWS    880.284
 Den Haag                        14FDG006    Knooppuntontwikkeling Den Haag HS fietsparkeren                       FKM   4.900.000
 Den Haag                        14FDG005    Fietspad Laakweg                                                      FKM     500.000
 Den Haag                        15FDG006    Sterroutes fiets Den Haag (binnenstad) - Leidschenveen (BB16a)        FKM   2.338.390
 Den Haag                        15FDG007    Sterroutes fiets Den Haag (binnenstad) - Wateringseveld               FKM   2.336.134
 Den Haag                        15FDG008    Laan van Meerdervoort (ts Azaleaplein en Thorbeckelaan)               FKM     450.000
 Den Haag                        16FDH0023   Fietsvoorzieningen Zuiderparklaan                                     FKM     682.847
 Den Haag                        16FDH0033   Toeleidend fietspad fietsviaduct A4 - Westvlietweg                    FKM     500.000
 Den Haag                        16FDH0039   Fietsvoorzieningen smalle deel Laan van Meerdervoort                  FKM     787.500
 Den Haag                        16FDH0108   Fietsvoorzieningen Bankastraat                                        FKM     228.893
 Den Haag                        16FDH0115   Verbeteren fiets sterroute Scheveningen                               FKM   2.263.919
 Den Haag                        16EDH0069   Veilig leren Fietsen 2016 en 2017                                     VV       50.000
 Den Haag                        16EDH0070   Biking 2 school 2016                                                  VV       17.500
 Den Haag                        16EDH0071   Kinderen Anders Naar School (KANS) 2016                               VV        5.000
 Den Haag                        16EDH0072   Verkeersparcours 2016 en 2017                                         VV       20.250
 Den Haag                        16KDH0004   Knoppuntontwikkeling DH-CS fietsparkeren Koninging Julianaplein (BB1) FKM     982.198
 Den Haag                        16MDH0034   DVM Verkeerscentrales Den Haag                                        VMWS  1.147.202
 Den Haag                        16VDH0126   Herinrichting kruispunt Berensteinlaan / Hengelolaan                  VV      138.428
 Den Haag                        16KDH0129   Handhaven fietsdepot 2016                                             FKM     100.000
 Den Haag                        16VDH0137   Blackspot Kraayensteinlaan – Margaretha van Hennebergweg              VV       86.640
 Den Haag                        16VDH0165   Schoolomgevingen Den Haag 2016/2017                                   VV      106.500
 Den Haag                        17VDH0189   Herinirhcting kruispunt Blackspot Maartensdijklaan/Meppelweg          VV       57.500
 Totaal Den Haag                                                                                                        18.579.184
 Leidschendam-Voorburg           13VLG001    ViaStat Speed Profiles 2013                                           VV        3.993
 Leidschendam-Voorburg           16VLV0135   Reconstructie Kolfschotenlaan / Veurs college                         VV      150.000
 Leidschendam-Voorburg           16MLV0012   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Leidschendam-Voorburg (BB27f)       VMWS    166.370
 Leidschendam-Voorburg           16VLV0150   Duurzaam Veilig bij herinrichten Rembrandtlaan                        VMWS     46.500
 Totaal Leidschendam-Voorburg                                                                                              366.863
 Midden-Delfland                 13FMD001    Fietsenstalling busstation Maasland                                   FKM      60.000
 Midden-Delfland                 15FMD002    Fietsstraat Beresteyn                                                 FKM      92.500
 Midden-Delfland                 16MMD0014   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Midden-Delfland (BB27f)             VMWS     24.812
 Totaal Midden-Delfland                                                                                                    177.312
 Pijnacker-Nootdorp              14FPP005    30 km-zone Pijnacker-Noord                                            FKM     375.000
 Pijnacker-Nootdorp              15VPP002    30km/u-zone Pijnacker-Noord, Heesterbuurt                             VV       90.000
 Pijnacker-Nootdorp              15VPP003    Bordbusters "De scholen zijn weer begonnen" 2016 en 2017              VV        1.640
 Pijnacker-Nootdorp              16MPN0036   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Pijnacker-Nootdorp                  VMWS     33.277
 Pijnacker-Nootdorp              16FPN0025   Fietsproject Ruyven - Zuidpolder                                      FKM     381.250
 Pijnacker-Nootdorp              16FPN0017   Fietspad Virulypad F227.5                                             FKM     420.500
 Pijnacker-Nootdorp              16FPN0105   Fietspad Laan van Nootdorp-Sportparkweg                               FKM      98.540
 Pijnacker-Nootdorp              16FPN0007   Fietspad Oostlaan-'s Gravenweg 4e fase                                FKM     123.500
 Totaal Pijnacker-Nootdorp                                                                                               1.523.707
                                                                   108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Aanvrager                     Project nr. Project                                                                          Cat.       2017
Rijswijk                      13FRK001    Opwaarderen fietsvoorzieningen Rembrandtkade                                     FKM     229.547
Rijswijk                      15FRK002    Fietsstraat Populierlaan                                                         FKM     198.773
Rijswijk                      15MRK001    DVM Zuidvleugel Wegkantsystemen: optimalisatie VRI's deel 2 (BB27a3)             VMWS    164.295
Rijswijk                      15TRK001    Verbeteren trambeïnvloeding Rijswijk BB23c2                                      OV      361.457
Rijswijk                      15VRK001    Verkeersveilige inrichting hoofdwegen Rijswijk A. Herinrichting Treubstraat      VV      125.000
Rijswijk                      15FRK003    Fietsroute langs de Vliet - Jaagpad / Huis te Hoornkade tot Pasgeld              FKM     207.000
Rijswijk                      16VRK002    Wijkontsluiting stationskwartier incl Kiss&Ride schoolzone                       VV      100.000
Rijswijk                      16VRK0079   Veilige schoolomgeving 2016-2017                                                 VV       46.000
Rijswijk                      16VRK0117   Verkeersveiligheid Laan van Oversteen/ Laan van Zuidhoorn                        VV       20.000
Rijswijk                      16MRK0026   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Rijswijk (BB27f)                               VMWS    310.372
Rijswijk                      16VRK0155   VRI Beatrixlaan (BB27a3)                                                         VMWS     20.286
Totaal Rijswijk                                                                                                                  1.782.730
Wassenaar                     14VWR003    Rijnlandroute, aansluiting Maaldrift                                             VV      750.000
Wassenaar                     16VWA0064   Waalsdorperlaan Duurzaam Veilig                                                  FKM     675.000
Wassenaar                     16VWA0013   Verhoogde fietsstrook Van Zuylen van Nijeveltstraat                              VV      354.440
Wassenaar                     16FWA0063   Verkeersveiligheid en bereikbaarheid fiets Buurtweg                              FKM     375.000
Wassenaar                     16FWA0040   Fietsmaatregelen centrum                                                         FKM      75.000
Wassenaar                     15VWR002    Inrichten veilige schoolzones (deel 1)                                           VV       38.100
Wassenaar                     16MWA0042   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Wassenaar BB27f                                VMWS     32.059
Totaal Wassenaar                                                                                                                 2.299.599
Westland                      15FWD004    Poelzone, fietspad N211 - Nieuwe Water fase 1b                                   FKM      49.750
Westland                      15MWD001    DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Westland (BB27f)                               VMWS     69.299
Westland                      16VWE0103   Schoolthuisroute fase 3 Mr. Schokkingstraat-Prof. Van Arkelstraat te 's Gravenza VV        7.804
Westland                      16VWE0164   Kleine verkeersaanpassingen centrum Kwintsheul                                   VV       22.000
Westland                      16FWE0151   Poelzone, fietsbruggen -bruggen bij de Gantel                                    FKM     109.305
Westland                      16VWE0157   School-thuisroute Kerklaan-Rijssenburgerweg en Bovendijk                         VV       26.347
Westland                      16VWE0174   School-thuisroute fase 3 T-splitsing Groenpad/Poeldijkseweg                      VV       16.321
Westland                      17VWE0179   School-thuisroute fase 3 Geestweg                                                VV       16.026
Westland                      17VWE0193   School-thuisroute fase 3 Kloosterlaan                                            VV        9.160
Westland                      17VWE0194   School-thuisroute fase 3 drempel Haagweg                                         VV        8.384
Totaal Westland                                                                                                                    334.396
Zoetermeer                    15VZR001    Fietslessen groep 4 en 6 basisscholen 2015/2016                                  VV       31.850
Zoetermeer                    15TZR001    Geluidsmaatregelen Oosterheemlijn                                                OV    2.000.000
Zoetermeer                    15FZR005    Fietsenstallingen bushaltes Zoetermeer                                           FKM      28.450
Zoetermeer                    15FZR003    2e fase verwijderen obstakels in fietspaden / vervangen door fietsvriendelijke paFKM      74.550
Zoetermeer                    16VZO0075   Kruising Kadelaan / Zijdewerf                                                    VV      285.000
Zoetermeer                    16VZO0089   Rotonde Aletta Jacobslaan / Hugo de Grootlaan / Willem Dreeslaan                 VV      102.250
Zoetermeer                    16FZO0050   Nachtnet Fiets                                                                   FKM     230.013
Zoetermeer                    16FZO0078   Uitvoering lokale aanpak veilig fietsen                                          FKM      82.500
Zoetermeer                    16EZO0051   Fietslessen 2016/2017                                                            VV       21.118
Zoetermeer                    16FZO0038   Verhogen fietsoversteken rotonde J.J. van Rijweg/van Leeuwenhoeklaan             FKM      69.250
Zoetermeer                    16WZO0116   Kruising Europaweg / Aziëweg / Australiëweg                                      VMWS     22.365
Zoetermeer                    16VZO0125   Kruising Van Diestlaan / Van Aalstlaan                                           VV      176.592
Zoetermeer                    16MZO0035   DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Zoetermeer                                     VMWS    255.215
Zoetermeer                    17VZO0197   Kruising Van Aalstlaan, Dumeelaan, Gaardedreef, Van Aalstlaan                    VMWS    337.500
Zoetermeer                    17VZO0182   maatregelen toplocaties fietsongevallen                                          VV       29.500
Totaal Zoetermeer                                                                                                                3.746.153
ProRail                       08LDN001    Fietsenstallingen bij NS-stations (Pro-Rail)                                     FKM     591.321
ProRail                       10FDN001    Uitbreiding fietsparkeervoorzieningen NS stations 2010                           FKM     886.380
ProRail                       14FDN001    Uitbreiding fietsenstalling tranche |||                                          FKM     167.250
ProRail                       16KPR0047   Fietsparkeren NS Laan van NOI                                                    FKM     505.000
ProRail                       16KPR0048   Fietsparkeren NS Mariahoeve                                                      FKM     132.500
Totaal ProRail                                                                                                                   2.282.451
Provincie Zuid-Holland        13FZH001    Combitunnel Westerlee                                                            FKM     507.047
Provincie Zuid-Holland        13FZH003    sterfietsroute fietsverbinding Vlietpolderplein                                  FKM   2.568.829
Provincie Zuid-Holland        15VZH001    Rotonde Monster                                                                  FKM   1.103.542
Provincie Zuid-Holland        14TSH006    Vernieuwen/ophogen Sint Sebastiaansbrug                                          OV    1.713.166
Provincie Zuid-Holland        13MSH018d   DRIPS Delft A4                                                                   VMWS    213.060
Provincie Zuid-Holland        14MZH001    subsidie DVM Zuidvleugel Reistijdcamera's                                        VMWS     21.234
Provincie Zuid-Holland        14MZH003    DVM Zuidvleugel Zes DRIP's PZH BB27b3                                            VMWS    175.545
Provincie Zuid-Holland        16DPZ0076   Drip N470 Delft A4                                                               VMWS     72.321
Provincie Zuid-Holland        07VZH001    Reconstructie N233 Duurzaam Veilig                                               VV    3.872.600
Totaal Provincie Zuid-Holland                                                                                                   10.247.343
Rijkswaterstaat               13ADN002    verbreden toerit N14-A4 Leidschendam                                             VMWS    228.000
Rijkswaterstaat               13ADN003    A13 Rijswijk - Ypenburg verlengen opstelstrook                                   VMWS    190.400
Rijkswaterstaat               14ADN001    Aansluiting A4-Leidschendam-Zoetermeerse Rijweg                                  VMWS    917.586
Rijkswaterstaat               14ADN002    Ontvlechten weefbewegingen A13/A4 Prins Clausplein                               VMWS  1.533.220
Rijkswaterstaat               15ADN001    Aansluiting A4-Leidschendam-Zoetermeerse Rijweg VRI's BB12c                      VMWS    904.336
Totaal Rijkswaterstaat                                                                                                           3.773.542
                                                                 109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Aanvrager                           Project nr. Project                                               Cat.       2017
DON/Wortelboer/Flyover Opleidingen 16EMR        Dodehoek projecten                                    VV      109.416
DTV Consultants                     15MSH002    Onderst. koppelen VRI's Haaglanden                    VMWS     44.063
Gemeente Leiden                     14FDN002    Onderdoorgang A44 - Niels Borhweg - fase 1 BB42       VMWS    102.259
Gemeente Leiden                     16DDN0141   DVM Zuidvleugel                                       VMWS    200.856
Gemeente Gouda                      16DDN0139   DVM Zuidvleugel                                       VMWS    177.347
HTM Exploitatie                     14TSH005    beschikking Valkenbosbrug                             OV      375.000
HTM Exploitatie                     14TSH007    Inspectiecertificaat tramtunnel Grote Marktstraat     OV       18.125
HTM exploitatie                     14TSH008    test- en proefbedrijf lijn 9 Vrederust Madurodam      OV       69.085
HTM exploitatie                     14TSH008    Stootblok herinrichting Zuiderpark                    OV       13.250
HTM exploitatie                     14TSH013    Testbedrijf VOHL                                      OV       62.740
OnderwijsAdvies                     03VSH003    Verkeersleerkracht/Onderwijsadviseur                  VV      500.810
TeamAlert                           div         Totallytraffic                                        VV       55.300
Opdrachten aan derden (VV)          06VSH002    Alcohol, zeven sloten, Advoss, VVN                    VV       42.904
Openstaande verplichtingen kleine projecten SGH                                                            50.373.330
Aanvrager                           Project nr. Project                                               Cat.       2016
Albrandswaard                       16FAL0102   Fietsvoorziening Dorpsdijk - route 476                FKM      24.000
Albrandswaard                       16FAL0111   Fietsvoorziening Tijsjesdijk - route 11               FKM      44.500
Totaal Albrandswaard                                                                                           68.500
Barendrecht                         16FBA0019   Herinrichting zijkant station Barendrecht             FKM     447.500
Barendrecht                         17WBA0201   Openstelling onderdoorgang A29 deel 2 (RTD-BBV-029)   VMWS    852.000
Barendrecht                         16EBA0101   Verkeerseducatie Barendrecht 2016                     VV       10.500
Totaal Barendrecht                                                                                          1.310.000
Brielle                             BIBIV3082   30 km/h -zone Anna Hoevestraat                        VV        7.500
Totaal Brielle                                                                                                  7.500
Capelle aan den IJssel              16KCA0120   Fietsstalling metrohalte Capelle Centrum              FKM      25.500
Capelle aan den IJssel              16FCA0066   Verbeteren van fietsroute 429 Hoofdwegplein noord     FKM      49.500
Totaal Capelle aan den IJssel                                                                                  75.000
Hellevoetsluis                                  30 km/uur-zone Bloemen en Plantenbuurt                VV       37.500
Hellevoetsluis                      16EHE0124   Verkeerseducatie Hellevoetsluis 2016                  VV        6.250
Totaal Hellevoetsluis                                                                                           6.250
Krimpen a/d IJssel                  KYKYD03047  Optimaliseren Algeracorridor, monitoring (BB46)       VMWS     27.500
Krimpen a/d IJssel                  KYKYV03037  Fietspad en verkeerseducatie Krimpenerwaard College   VV      191.000
Krimpen a/d IJssel                  KYKYE03073  Verkeerseducatie Krimpen aan den IJssel 2015          VV        2.500
Krimpen a/d IJssel                  16EKR0091   Tweetal verkeerseducatiedagen                         VV        2.500
Totaal Krimpen a/d IJssel                                                                                     223.500
Lansingerland                       LALAC02860  P+R Westpolder-Bolwerk (QWRV) LALAC02860              FKM     482.750
Lansingerland                       LALAF02380  Regionale fietsroute 7 LALAF02380                     FKM      96.600
Lansingerland                       LALAF02611  Fietspad Kasteel-Rodenrijs (sfr) LALAF02611           FKM     438.000
Lansingerland                       LALAH02864  Haltetoeg. L'singerland Groendalseweg LALAH02864      OV       17.500
Lansingerland                       LALAV03071  30km/u-zone Pastoor Verburghweg/Noordersingel         VV       31.500
Lansingerland                       LALAV03025  Veilige schoolomgeving Wilderszijde                   VV       46.000
Totaal Lansingerland                                                                                        1.112.350
Maassluis                                                                                                           -
Totaal Maassluis                                                                                                    -
Nissewaard                          16FNI0127   Brug over de sluis bij Spijkenisserbrug (RTD-BBV-037) FKM     414.000
Totaal Nissewaard                                                                                             414.000
Ridderkerk                          16VRI0123   30 km/u-zone Ringdijk Riederwerf                      FKM       3.000
Totaal Ridderkerk                                                                                               3.000
                                                                        110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Aanvrager                     Project nr. Project                                                      Cat.       2016
Rotterdam                     16ERO0092   Verkeerseducatie Rotterdam 2016                              VV       75.000
Rotterdam                     16FRO0093   Fietspad Blaak onder Kubuswoningen                           FKM      69.500
Rotterdam                     16FRO0100   Fietspad Grote Stern - route 07                              FKM     164.277
Rotterdam                     16FRO0171   Verbeteren fietsverbinding Centrumas (RTD-BBV-006)           FKM   1.298.000
Rotterdam                     16KRO0008   Fietsparkeren Wilhelminaplein (QWRV)                         FKM      11.750
Rotterdam                     16KRO0065   Plaatsen van fietsvoorzieningen bij OV Halte Coolhaven       FKM      62.500
Rotterdam                     16KRO0121   Fietsvoorzieningen Goudse Rijweg - Vlietlaan route 08        FKM     100.500
Rotterdam                     16ORO0073   OV- knooppunt Blaak (RTD-BBV-032)                            OV      818.000
Rotterdam                     16VRO0128   Blackspot Groene Kruisweg - Laning                           VV      104.500
Rotterdam                     16VRO0130   Blackspot Prinsenlaan - Michelangelostraat                   VV      101.500
Rotterdam                     16VRO0131   Blackspot Matlingeweg - Galateestraat                        VV      651.500
Rotterdam                     16VRO0132   Blackspot Vuurplaat - Rosestraat (Rotonde)                   VV      277.500
Rotterdam                     16VRO0133   Blackspot Colosseumweg - Beukendaal                          VV      140.500
Rotterdam                     16VRO0134   Blackspot Prins Alexanderlaan                                VV       22.000
Rotterdam                     RDRDF03067  Fietspaden Brielselaan (RTD- BBV -017)                       FKM     650.000
Rotterdam                     RDRDC02848  P+R bewegwijz. op A- en N-wegen (QWRV) (herz) RDRD           VMWS    377.700
Rotterdam                     RDRDF02418  Fietsvoorz Proveniersplein RDRDF02418                        FKM      47.500
Rotterdam                     RDRDF02731  Fietsverkeer Kralingen-Feijenoord (BB)                       FKM     598.750
Rotterdam                     RDRDF02750  Fietspad Volgerweg RDRDF02750                                FKM     178.000
Rotterdam                     RDRDV02391  30 km Groenenhagen RDRDV02391                                VV       37.500
Rotterdam                     RDRDV02517  Blackspot Spinozaweg-Smeetlandseweg DRDV02517                VV       54.250
Rotterdam                     RDRDV02882  Blackspot kruising Motorstraat-Strevelsweg                   VV       15.750
Rotterdam                     RDRDV03024  BS Pascallweg-Catullusweg RDRDV03024                         VV       49.000
Rotterdam                     RDRDV03057  Sanering Blackspot Kreekhuizenlaan - Grote Kreek/ Reyerdijk  VV      563.000
Rotterdam                     RDRDV03062  Blackspot Schiekade-Teilingerstraat                          VV       54.500
Rotterdam                     RDRDV03061  Blackspot Zuiderparkweg - Slinge                             VV       32.000
Rotterdam                     RDRDV03065  30km/uur gebied Stadsdriehoek Laurenskwartier                VV       15.000
Rotterdam                     RDRDW02618  Ontsluiting Nesselande 4e fase RDRDW02618                    VMWS  1.000.000
Totaal Rotterdam                                                                                             7.569.977
Schiedam                      SCSCC02756  Stedelijke distributie Schiedam (QWRV) SCSCC02756            VMWS     72.000
Schiedam                      SCSCV01462  Fietspad Nieuw Mathenessestraat SCSCV01462                   VV      857.000
Schiedam                      SCSCH03070  Haltetoegankelijkheid Schiedam 2015                          OV       10.000
Schiedam                      16OSC0147   Vervangend vervoer Hoekselijn                                OV      105.000
Schiedam                      16FSC0090   Fietspad Poldervaartroute viaduct Hoekselijn                 FKM     816.000
Schiedam                      16FSC0122   Asfalteren fietspad s' Gravelandseweg zuid - route 414       FKM     116.000
Totaal Schiedam                                                                                              1.976.000
Vlaardingen                   16WVL0052   Spoorkruising Marathonweg                                    VMWS  5.450.000
Vlaardingen                   VLVLF03075  Fietsverbinding Vulcaanweg (RTD-BBV-036)                     FKM   1.352.480
Vlaardingen                   16WVL0053   Verbetering knooppunt Vijfsluizen (RTD-BBV-018)              VMWS  7.757.500
Totaal Vlaardingen                                                                                          14.559.980
Westvoorne                    WVWVE02834  Verkeersleerkracht Westvoorne WVWVE02834                     VV        6.500
Totaal Westvoorne                                                                                                6.500
De Verkeersonderneming                    Beter Benutten Vervolg, diversen                             VMWS  6.061.933
De Verkeersonderneming        SRVOX       Beter Benutten, diversen                                     VMWS  1.560.295
Totaal De Verkeersonderneming                                                                                7.622.228
Havenbedrijf Rotterdam        HBHBO03060  Ponton Willemsbrug                                           OV      800.000
Havenbedrijf Rotterdam        16FHA0142   Fietsmaatregelen havengebied (RTD-BBV-021)                   OV      971.500
Totaal Havenbedrijf Rotterdam                                                                                1.771.500
ProRail                       SRSRP02593  Fietsparkeervoorzieningen bij OV-knooppunten (3e t           FKM     277.000
ProRail                       SRSRP02807  Fietsparkeervoorz. bij OV knooppunt (4e tranche) S           FKM     374.500
Totaal ProRail                                                                                                 651.500
Provincie Zuid-Holland        ZHZHM02436  N57/N218 ongelijkvloerse kruising ZHZHM02436                 VMWS  1.994.600
Provincie Zuid-Holland        ZHZHD03004  42B verb. funct. verk.centrales syst.kopp. PZH BB            VMWS     54.500
Totaal Provincie Zuid-Holland                                                                                2.049.100
RET NV                        RERDO02275  Tramplus Ridderkerklijn RERDO02275                           OV      514.625
RET NV                        REREM02762  Stadstram voorfinanciering engineering                       OV      174.200
RET NV                        REREM03011  Toegankelijke tramhaltes Huygensstraat                       OV      391.000
RET NV                        REREM03014  Toegankelijke tramhaltes Wilgenplas - Teldersweg             OV    3.155.500
RET NV                        REREM03015  Toegankelijke tramhaltes Heer Bokelweg                       OV      354.000
RET NV                        REREM03028  Toegankelijke tramhaltes 's-Gravenweg - Essenlaan            OV      100.250
RET NV                        REREM03084  Toegankelijke tramhaltes Pompenburg                          OV      127.000
RET NV                        REREM03085  Toegankelijke tramhaltes 's-Gravenweg - Burgemeester Oudlaan OV      129.750
RET NV                        REREO02830  Doorstr. OV: proef rijtijdverk. 21/24 REREO02830             OV      257.750
RET NV                        REREO03056  Voorbereiding aanpassing metrostation Dijkzigt               OV      175.000
RET NV                        REREO03083  OV-Fiets Rotterdam                                           OV      164.750
RET NV                        REREW03079  verbeteren doorstroming trams passage Hofplein               OV      477.000
RET NV                        16ORE0015   Voorbereiding aanpassing metrostation Dijkzigt fase 2        OV      229.750
RET NV                        16ORE0029   Aanpassen uitgangen metrostation Dijkzigt                    OV    2.345.250
RET NV                        16TRE0030   Toegankelijke tramhaltes Van den Hoonaardstraat              OV      238.000
RET NV                        16TRE0166   Inhaalslag geleidelijnen Tramplushaltes Rotterdan            OV      762.000
RET NV                        16ORE0049   Toegankelijke tramhaltes Van Vollenhovestraat                OV      125.250
RET NV                        17ORE0208   Naamwijziging metrostation meijersplein                      OV      141.500
RET NV                        17ORE0297   Lift metrostation Vijfsluizen                                OV      370.000
Totaal RET NV                                                                                               10.232.575
                                                                  111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Aanvrager                           Project nr. Project                                                             Cat.       2016
Rijkswaterstaat Z-H                 RWRWR02893  P+R verw.syst. afk. B&O RWRWR02893                                  FKM   1.889.500
Rijkswaterstaat Z-H                 RWRWR02894  P+R clusterborden realisatie (QWRV) RWRWR02894                      FKM   2.581.500
Rijkswaterstaat Z-H                 RWRWD03081  Incidentmanagement (BB43)                                           FKM     190.500
Totaal Rijkswaterstaat Z-H                                                                                                4.661.500
Waterschap Hollandse Delta          16VDH0156   Aanschaf displays                                                   VMWS      6.000
Totaal Waterschap Hollandse Delta                                                                                             6.000
Bleizo                              SRSRW02485  Laan van Mathenesse SRSRW02485                                      VMWS    300.000
Diverse opdrachtnemers              SRSRE02822  Verkeerseducatie, etc.                                              VV          600
Gemeente Alblasserdam               16FAD0028   Koppeling Beneden Merwedefietsroute aan BAR-fietsroute (RD-BBV-020) FKM     971.400
Gemeente Zwijndrecht                ZWZWF02733  Fietsverbinding Brugweg (F16) ZWZWF02733                            FKM     112.000
TU Delft                            16FDE0173   Pieken in de fietsintensiteiten Jaffalaan (HGL-BBV 009)             FKM   2.134.828
NBd Nationale Bewegwijzeringsdienst 16FDN0088   Bewegwijzering F16                                                  FKM       9.000
NBd Nationale Bewegwijzeringsdienst SRSRF03018  Bewegwijzering F16                                                  FKM       3.146
Openstaande verplichtingen kleine projecten SR                                                                           57.857.934
                                                                      112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Bijlage B3              Aanmeldingen
In het voorjaar van 2017 vragen we de gemeenten nieuwe aanmeldingen voor subsidie voor kleine projecten in te dienen. Voor kleine projecten wordt
een budget van € 30 miljoen voor 2018 opgenomen in de begroting. In dit budget is rekening gehouden met verkeerseducatie. In de zomer van 2017
worden de aanmeldingen beoordeeld en in het najaar van 2017 worden de subsidiabele projecten ter goedkeuring voorgelegd aan de
bestuurscommissie Vervoersautoriteit.
De bijgevoegde lijst is de stand van de nu nog openstaande aanvragen (stand per januari 2017). De aanmeldingen die in het eerste kwartaal van 2017
zijn beschikt, zijn nu ondergebracht in bijlage B2.
 Aanvrager              Datum aanmeldProject                                                         Cat.     Investering   Tot. Subsidie  2017      2018     2019     2020   2021
 Albrandsw aard                dec-15 Realiseren fietsstraat Hoogvlietse Kerkw eg                    FKM            250.000        125.000   125.000
 Albrandsw aard                dec-15 Educatie en Infra verkeersveilige Schoolomgeving               VV             125.000         62.500    62.500
 Albrandsw aard                dec-15 30 km/h-zone Welhoeksedijk in Poortugaal                       VV             100.000         50.000    50.000
 Albrandsw aard                dec-15 30 km/h-zone Valkensteyn in Poortugaal                         VV             100.000         50.000    50.000
 Albrandsw aard                 apr-15 Schoolroute Rotonde Albrandw aardsew eg- Albrandsw aardsedijk VV              80.000         40.000    40.000
 Totaal Albrandsw aard                                                                                                             327.500   327.500        -        -      -      -
 Barendrecht                   dec-15 Verkeerseducatie Barendrecht 2017, 2018, 2019, 2020            VV              69.000         34.500    11.500   11.500   11.500
 Barendrecht                   dec-15 P+R NS Station Barendrecht                                     FKM            580.000        290.000   145.000  145.000
 Barendrecht                   dec-15 Fietsvoorzieningen noordoost/w est zijde NS station            FKM            750.000        750.000   750.000
 Barendrecht                   dec-15 Snelfietsroute F16 Bedrijventerrein oost                       FKM            300.000        100.000   100.000
 Barendrecht                    feb-17 Harmonielaan Barendrecht, deel 3 (RTD-BBV-029/3)              VMWS                          966.000   966.000
 Totaal Barendrecht                                                                                                              2.140.500 1.972.500  156.500   11.500      -      -
 Brielle                        apr-15 30 km/u-zone Rochus Meeuw iszoonw eg                          VV             355.000          6.250     6.250
 Brielle                        apr-15 30 km/u-zone Slagveld                                         VV             250.000          2.500     2.500
 Totaal Brielle                                                                                                                      8.750     8.750        -        -      -      -
 Capelle aan den IJssel         apr-15 Fietsstalling metrohalte Slotlaan                             FKM             21.000         21.000             21.000
 Capelle aan den IJssel        dec-15 Fietspad Slotlaan - nieuw e route                              FKM            365.355        180.000   180.000
 Capelle aan den IJssel        dec-15 Kruispunt Rivierw eg - Reigerlaan                              VV             871.000        217.750   217.750
 Capelle aan den IJssel        dec-15 Kruispunt Rivierw eg - Meeuw ensingel                          VV             314.000         78.500    78.500
 Totaal Capelle aan den IJssel                                                                                                     497.250   476.250   21.000        -      -      -
                                                                                                          113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Aanvrager                  Datum aanmeldProject                                                                             Cat. Investering    Tot. Subsidie   2017      2018      2019     2020     2021
Delft                          december-09    Verkeerscirculatie TU-Noord Mijnbouw straat                                   VMWS        468.000         234.000                               234.000
Delft                          december-09    Verkeerscirculatie TU-Noord Poortlandplein                                    VMWS      1.324.840         710.000                               710.000
Delft                           16ODE0163     Herinrichting Reinier de Graafw eg                                            VMWS      6.245.540       3.062.111 3.062.111
Delft                               maart-13  Fietsstroken Dijkhoornsew eg                                                  FKM          60.000          30.000    30.000
Delft                               maart-14  Innovatief modulair fietsparkeren stationsgebied Delft 17a, b, f              FKM       3.865.000       1.913.336 1.913.336
Delft                               maart-14  Verbeteren autobew egw ijzering Delft (w estelijk deel)                       VMWS        140.000          70.000    70.000
Delft                          december-15    Fietsstrook Havenstraat tegenrichting                                         FKM          70.000          35.000    35.000
Delft                          december-15    Verbeteren autobew egw ijzering Delft, deel 3, objectbew egw ijzering         VMWS         60.000          30.000    30.000
Delft                          december-16    Fietsstraat Abtw oudsew eg (BBV)                                              FKM         562.500         408.512   408.512
Delft                          december-16    Fietsstraat Zuideinde/ Hooikade (BBV)                                         FKM         320.000         232.398   232.398
Delft                          december-16    Beatrixlaan-Van Foreestw eg (BBV)                                             VMWS      1.100.000         798.869   798.869
Delft                             januari-17  restant gemeentelijke projecten                                                           130.000         130.000   130.000
Totaal Delft                                                                                                                                          7.654.227 6.710.227         -        -  944.000      -
Den Haag                              juni-09 Kempstraat                                                                    VV        1.000.000         440.000   440.000
Den Haag                         februari-11  Schoolroutes en schoolomgeving, diverse lokaties cluster UVP12-13             VV          131.120          65.560    65.560
Den Haag                              juni-11 Willem de Zw ijgerlaan                                                        VV          660.000         495.000                      495.000
Den Haag                         februari-13  Vrijliggend fietspad Madesteinw eg                                            FKM       3.000.000       2.000.000 1.000.000 1.000.000
Den Haag                            maart-14  Herinrichting kruispunt Maartensdijklaan / Meppelw eg                         VV          300.000         150.000   150.000
Den Haag                             april-14 Fietsvoorzieningen Stationsw eg en Wagenstraat (sterfietsroute Rijsw ijk)     FKM       1.500.000         750.000   375.000   375.000
Den Haag                       december-14    Kw aliteit fietspaden 2015 (cluster)                                          FKM         365.000         182.500   182.500
Den Haag                       december-15    Kinderen Anders Naar School (KANS) 2017                                       VV           10.000           5.000     5.000
Den Haag                       december-15    Biking 2 school 2017                                                          VV           70.000          35.000    35.000
Den Haag                            maart-15  Fietsstroken Waalsdorperw eg                                                  FKM         850.000         200.000   200.000
Den Haag                              juni-15 Sterroutes fiets Den Haag (binnenstad) - Wateringseveld; 2e tranche           FKM       3.250.000         825.000             825.000
Den Haag                       december-15    Fietsvoorzieningen Scheveningsew eg                                           FKM         400.000         200.000   200.000
Den Haag                       december-15    Kw aliteit fietspaden                                                         FKM         665.000         182.500   182.500
Den Haag                       december-15    Fietsvoorzieningen Benoordenhoutsew eg                                        FKM       1.000.000         200.000   200.000
Den Haag                       december-15    Fietsvoorzieningen Soestdijkseplein                                           FKM       2.200.000         750.000   750.000
Den Haag                       december-15    Fietsvoorzieningen spoorw egonderdoorgangen Binckhorstlaan                    FKM         500.000         150.000   150.000
Den Haag                          januari-16  Schoolomgevingen 2016/2017                                                    VV          287.000         143.500   143.500
Den Haag                          januari-16  Blackspot aanpak 2017                                                         VV          400.000         200.000   200.000
Den Haag                       december-16    Viaductw eg (BBV)                                                             FKM         600.000         435.746   435.746
Den Haag                       december-16    JanThijssenw eg (Nieuw e Tolbrug – gemeentegrens Den Haag) (BBV)              FKM         120.000          87.149    87.149
Den Haag                       december-16    A4 / Laan van Delfvliet (deels inclusief BTW) (BBV)                           VMWS      1.094.185       1.094.185 1.094.185
Totaal Den Haag                                                                                                                                      8.591.140  5.896.140 2.200.000  495.000        -      -
Hellevoetsluis                       dec-15 Schoolroute en oversteek Nelson Mandelalaan                                     VV           40.000          20.000    20.000
Totaal Hellevoetsluis                                                                                                                                    20.000    20.000         -        -        -      -
Krimpen aan den Ijssel               dec-15 Herinrichting busstation en vergroting P+R (en nieuw e fietsenstalling)         FKM         300.000         187.500   187.500
Totaal Krim pen aan den Ijssel                                                                                                                          187.500   187.500         -        -        -      -
Lansingerland                        dec-15 Fietsvoorzieningen Berkelsew eg - route 5                                       FKM         613.500         307.000   307.000
Lansingerland                        dec-15 Fietsparkeren Zoro busbaan                                                      FKM          60.000          60.000    60.000
Lansingerland                        dec-15 Fietsparkeren metrostations Lansingerland                                       FKM         300.000         300.000   300.000
Lansingerland                        dec-15 Verkeerseducatie Lansingerland 2017                                             VV           13.000           6.500     6.500
Lansingerland                        dec-15 30 km/uur-zone Noordeindsew eg (Berkel)                                         VV          191.400          19.000    19.000
Totaal Lansingerland                                                                                                                                    692.500   692.500         -        -        -      -
                                                                                                                        114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Aanvrager                 Datum aanmeldProject                                                                              Cat. Investering    Tot. Subsidie   2017      2018     2019     2020   2021
Leidschendam-Voorburg          februari-13  Verbindingsw eg Stompw ijk                                                      VV        7.452.000         539.250                     539.250
Leidschendam-Voorburg              april-14 Fietspaden Mgr. Van Steelaan                                                    FKM         150.000          75.000    75.000
Leidschendam-Voorburg              april-16 Duurzaam veilig bij herinrichten Irenelaan                                      VV          100.000          50.000    50.000
Leidschendam-Voorburg        december-15    Fietsparkeren Randstadrail station Voorburg ‘t Loo                              FKM         116.000          58.000    58.000
Leidschendam-Voorburg        december-15    Fietsverbinding Weigelia                                                        FKM         350.000         175.000            175.000
Leidschendam-Voorburg        december-15    Verkeersmaatregelen Damplein                                                    VV          100.000          50.000    50.000
Leidschendam-Voorburg        december-15    Herinrichting Nieuw straat te Leidschendam                                      VV          650.000          25.000    25.000
Leidschendam-Voorburg        december-16    Vlietw eg tussen de Broekw eg en de De Ruyterstraat (BBV)                       FKM         150.000         108.937   108.937
Leidschendam-Voorburg        december-16    Vlietw eg tussen de De Ruyterstraat en de Noordelijke Verbindingsw eg (BBV)     FKM          70.000          50.837    50.837
Leidschendam-Voorburg         16FLV0167     Fietsenstalling Randstadrail station Leidschendam-Voorburg                      FKM         464.000         232.000   232.000
Leidschendam-Voorburg                       restant gemeentelijke projecten                                                              23.751          23.751    23.751
Totaal Leidschendam -Voorburg                                                                                                                         1.387.775   673.525  175.000  539.250      -      -
Maassluis                           apr-15 Fietsstalling halte Steendijkpolder Hoekse Lijn                                  FKM         116.000         116.000   116.000
Maassluis                           apr-15 P+R halte Maassluis w est Hoekse Lijn                                            FKM          83.000          83.000    83.000
Maassluis                           apr-15 P+R halte Steendijkpolder Hoekse Lijn                                            FKM         105.000         105.000   105.000
Maassluis                           apr-15 Verkeerseducatie Maassluis 2017, 2018                                            VV           30.000          15.000     7.500    7.500
Totaal Maassluis                                                                                                                                        319.000   311.500    7.500        -      -      -
Midden-Delfland                  maart-13   Oversteek Lotsw eg bij Woudsew eg                                               VV          100.000          75.000    75.000
Midden-Delfland                februari-14  Herinrichting Woudsew eg tot 30km-w eg                                          VV          650.000         325.000            325.000
Midden-Delfland                  maart-14   Fietspad A4                                                                     FKM         150.000          75.000    75.000
Midden-Delfland              december-16    Sportvelden Schipluiden – A4 (BBV)                                              FKM         130.000         106.275   106.275
Totaal Midden-Delfland                                                                                                                                  581.275   256.275  325.000        -      -      -
Nissew aard                        dec-15 OV-knoop Voorne Putten                                                            OV        1.562.000       1.171.500 1.171.500
Nissew aard                        dec-15 Verkeersveiligheid schoolomgeving Nissew aard                                     VV          793.618         396.809   396.809
Nissew aard                         apr-15 Schoolomgeving Nissew aard 2017, 2018                                            VV          100.000          50.000    25.000   25.000
Nissew aard                        dec-15 Verkeerseducatie Nissew aard 2017, 2018                                           VV           54.000          27.000    13.500   13.500
Totaal Nissew aard                                                                                                                                    1.645.309 1.606.809   38.500        -      -      -
Pijnacker-Nootdorp               maart-12   Fietspad Keijzershof fase 2 definitief                                          FKM         200.000         100.000            100.000
Pijnacker-Nootdorp          september-13    Komkommerw eg / Parallelw eg overige maatregelen (fietsoversteek)               VV        1.200.000         800.000   400.000           400.000
Pijnacker-Nootdorp             februari-14  Rood asfalt fietspad Delftsestraatw eg                                          FKM         325.000         162.500   162.500
Pijnacker-Nootdorp             februari-15  Verkeersveiligheidsplan Pijnacker-Nootdorp, maatregelen 2016 (cluster)          VV          120.000          90.000    90.000
Pijnacker-Nootdorp           december-15    30 km/u- zone Berken- en Bomenbuurt                                             VV          750.000         110.279   110.279
Pijnacker-Nootdorp           december-16    Hoogsew eg (BBV)                                                                FKM         750.000         544.683   544.683
Totaal Pijnacker-Nootdorp                                                                                                                             1.807.462 1.307.462  100.000  400.000      -      -
Ridderkerk                         dec-15 Verkeerseducatie Ridderkerk 2017, 2018, 2019                                      VV           56.000          21.000     7.000    7.000    7.000
Ridderkerk                         dec-15 30 km/uur-zone Pruimendijk - Oostendam                                            VV           50.000           2.500     2.500
Totaal Ridderkerk                                                                                                                                        23.500     9.500    7.000    7.000      -      -
                                                                                                                        115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Aanvrager        Datum aanmeldProject                                                                                    Cat. Investering    Tot. Subsidie  2017      2018     2019     2020      2021
Rijsw ijk                april-14 Sterroute 4 fiets in asfalt - Rembrandtkade deel 2                                     FKM         200.000        100.000   100.000
Rijsw ijk                april-14 Sterroute 4 fiets in asfalt - Steenlaan                                                FKM         300.000        150.000   150.000
Rijsw ijk                april-14 Verkeersveilige inrichting hoofdw egen Rijsw ijk B. Generaal Spoorlaan                 VV        3.025.000        600.000   600.000
Rijsw ijk           november-13   Bushaltes Rijsw ijk cluster 2014 fase V                                                OV          175.750        110.976            110.976
Rijsw ijk           december-15   Fietspad Van Rijnw eg t/m Beatrixlaan (Rijsw ijkBuiten - Oude Zw ethpad)               FKM         340.000        170.000                     170.000
Rijsw ijk           december-15   Fietspad Lange Kleiw eg t/m fietstunnel spoor (Rijsw ijkBuiten - Oude Zw ethpad)       FKM         340.000        170.000                     170.000
Rijsw ijk           december-15   Fietsstraat Kloosterlocatie (Rijsw ijkBuiten - HPS Rijsw ijkBuiten)                    FKM         280.000        140.000            140.000
Rijsw ijk           december-15   Fietspad Laan van 't Haantje (Rijsw ijkBuiten - HPS Rijsw ijkBuiten)fase 1 2 3         FKM       1.585.000        792.500   180.000  612.500
Rijsw ijk           december-15   Fietstunnel fietspad Prinses Beatrixlaan - Lange Kleiw eg (onder spoor)                FKM       4.300.000      2.150.000                             2.150.000
Rijsw ijk                 juni-16 Lange Kleiw eg verkeersveiligheid nabij sportterrein en AZC                            VV           40.000         20.000    20.000
Rijsw ijk           december-16   Delftw eg (excl voorbereidingskosten PZH) (BBV)                                        FKM       2.500.000      1.983.740 1.983.740
Rijsw ijk           december-16   Sir Winston Churchilllaan (excl voorbereidingskosten PZH) (BBV)                        FKM       1.400.000      1.280.742 1.280.742
Totaal Rijsw ijk                                                                                                                                  7.667.959 4.314.483  863.476  340.000 2.150.000      -
Rotterdam                 apr-15 Blackspot Jonker Fransstraat - Admiraal De Ruijterw eg                                  VV          580.000        290.000            290.000
Rotterdam                dec-15 Fietspad Krabbendijkestraat - nieuw e route (501A)                                       FKM         300.000        150.000   150.000
Rotterdam                dec-15 Verkeersveiligheid schoolomgeving Rotterdam 2017                                         VV          150.000         75.000    75.000
Rotterdam                dec-15 Verkeerseducatie Rotterdam 2017                                                          VV          300.000        150.000   150.000
Rotterdam                dec-16 Fietspad verlengde Willemsbrug - route 488                                               FKM         335.000        167.500   167.500
Rotterdam                dec-16 Fietspad Molgerdijk - route 479                                                          FKM          25.000         10.000    10.000
Rotterdam                dec-16 Fietspad Proveniersplein - Stationssingel - route 426                                    FKM      11.000.000        142.000   142.000
Rotterdam                dec-16 Fietspad Eindstation Hoekselijn - route 8                                                FKM         104.000         52.000    52.000
Rotterdam                dec-16 Blackspot Mathenesserlaan-Vierambachtsstraat                                             VV          275.000        137.500   137.500
Rotterdam                dec-16 Blackspot Heemraadssingel rotonde                                                        VV          100.000         50.000    50.000
Rotterdam                dec-16 Blackspot Rooseveltw eg-MLKingw eg rotonde                                               VV          125.000         62.500    62.500
Rotterdam                dec-16 Blackspot Oudedijk-Willem Ruyslaan                                                       VV           80.000         40.000    40.000
Rotterdam                dec-16 Blackspot Boszoom - Hoofdw eg                                                            VV          300.000        150.000   150.000
Rotterdam                dec-16 Blackspot Gordelw eg                                                                     VV          125.000         62.500    62.500
Rotterdam                dec-16 Blackspot Schiedamsew eg - Grote Visserijstraat                                          VV          151.151         75.000    75.000
Rotterdam                dec-16 Blackspot Dorpsw eg - Wolphaertsbocht                                                    VV          561.965        280.000   280.000
Rotterdam                dec-16 Fietsparkeren OV-haltes                                                                  FKM          75.000         37.500    37.500
Rotterdam                dec-16 Fietstrommels 2017                                                                       FKM         300.000        150.000   150.000
Totaal Rotterdam                                                                                                                                  2.081.500 1.791.500  290.000        -         -      -
                                                                                                                     116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Aanvrager          Datum aanmeldProject                                                                    Cat. Investering    Tot. Subsidie   2017      2018      2019     2020   2021
Schiedam                     apr-15 Fietspad Beatrixlaan - route 412                                       FKM         407.000         203.500   203.500
Schiedam                     apr-15 Fietspad Schiedamsew eg - route 413                                    FKM         723.000         362.000   362.000
Schiedam                     apr-15 Asfalteren fietspad Rotterdamsedijk - route 08                         FKM         450.000         113.000                      113.000
Schiedam                     apr-15 Asfalteren fietspad Horvathw eg - route 415                            FKM         326.000          82.000              82.000
Schiedam                     apr-15 Asfalteren fietspad Hargalaan - route 411                              FKM         485.000         121.250             121.250
Schiedam                     apr-15 Asfalteren fietspad Nieuw e Damlaan - route 411                        FKM         790.000         198.000             198.000
Schiedam                     apr-15 Asfalteren fietspad Vlaardingerdijk - route 08                         FKM         600.000         150.000   150.000
Schiedam                     apr-15 Rotonde Lange Nieuw straat - Oranjestraat                              VV          440.000         220.000             220.000
Schiedam                     apr-15 Rotonde Westfrankelandsedijk - Admiraal De Ruyterstraat                VV          585.000         293.000             293.000
Schiedam                     apr-15 Blackspot Nieuw e Damlaan - Mgr. Nolenslaan                            VV           90.000          45.000    45.000
Schiedam                     apr-15 Schoolomgeving Schiedam 2017, 2018, 2019                               VV          240.000         120.000    40.000    40.000   40.000
Schiedam                     apr-15 Kruispunt Burg. Van Haarenlaan - Parkw eg                              VV          160.000          80.000    80.000
Schiedam                     apr-15 Kruispunt Burg. Van Haarenlaan - Piersonstraat                         VV          130.000          65.000    65.000
Schiedam                     apr-15 Rotonde Laan van Bol’s - Van Beethovenlaan                             VV          302.000         151.000   151.000
Schiedam                    dec-15 Fietspad Koemarkt - route 8                                             FKM         450.000         125.000             125.000
Schiedam               17WSC0188 Aanlegsteigers w atertaxi Schiedam (RTD-BBV-040)                          OV                          210.082   210.082
Totaal Schiedam                                                                                                                      2.538.832 1.306.582 1.079.250  153.000      -      -
Vlaardingen                 dec-15 Verkeerseducatie Vlaardingen 2017, 2018, 2019                           VV           60.000          30.000    10.000    10.000   10.000
Vlaardingen                 dec-15 Verleggen fietspad Marathonw eg bij BP                                  VV          224.000         112.000   112.000
Vlaardingen                   jun-15 Overige maatregelen Marathonw eg                                      VMWS      1.850.000       1.850.000 1.850.000
Vlaardingen                   jun-15 Fietspaden recreatiegebied Noordoever                                 FKM         800.000         800.000   800.000
Totaal Vlaardingen                                                                                                                   2.792.000 2.772.000    10.000   10.000      -      -
Wassenaar                    juni-09   Inrichten 60 km/u w egen                                            VV          232.000          50.000    50.000
Wassenaar                    juni-11   Sluipverkeer Kerkehout/Kokhoornlaan                                 VMWS        400.000         200.000   200.000
Wassenaar                      juli-11 Asfalteren Storm van 's Gravesandew eg                              VV          350.000         145.000   145.000
Wassenaar                    mei-12    Fietsoversteek Hogeboomsew eg/Jaagpad                               FKM          50.000          25.000    25.000
Wassenaar               februari-15 Inrichten veilige schoolzones (cluster)                                VV          141.800          97.196    97.196
Totaal Wassenaar                                                                                                                       517.196   517.196         -        -      -      -
Westland                    april-10 Poelzone, fietsbruggen (Vlotw atering) (cluster)                      FKM         472.570         236.285   236.285
Westland                februari-12 School-thuisroute Arckelw eg                                           VV          300.000         150.000   150.000
Westland                februari-12 Fietsvoorzieningen Lange Kruisw eg                                     VV        1.008.000         504.000   504.000
Westland                  maart-13 2e Verkeersontsluiting bedrijventerrein Teylingen te 's-Gravenzande     VV        1.225.000         612.500   612.500
Westland                  maart-13 Verkeersmaatregelen Boomaw atering (cluster)                            VV        2.569.163         499.803   499.803
Westland                  maart-14 Aanleg rotonde kruising Haagw eg / Molenw eg                            VV        1.260.000         945.000   945.000
Westland                  maart-14 N223-Noordlierw eg/Oostbuurtsew eg, incl. verbreding Noordlierw eg      VV          630.000         315.000   315.000
Westland                  maart-14 Rotonde Coldenhovelaan / Herenlaan                                      VV          909.000         454.500   454.500
Westland                    april-14 School-thuisroute 3e fase (Cluster)                                   VV          604.303         134.211   134.211
Westland                  maart-15 Bochtverbreding en aanleg uitw ijkstroken Noordlierw eg                 VV          650.000         325.000   325.000
Westland              december-15 School thuis route (cluster 4)                                           VV          700.000         350.000   350.000
Westland              december-15 Aanpassingen kruispunt Kruisbroekw eg / Kruisw eg                        VV          220.000         165.000   165.000
Totaal Westland                                                                                                                      4.691.299 4.691.299         -        -      -      -
Westvoorne                  dec-15 30km/uur-zone dorpscentrum Oostvoorne                                   VV                -          12.500    12.500
Totaal Westvoorne                                                                                                                       12.500    12.500         -        -      -      -
                                                                                                       117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Aanvrager              Datum aanmeldProject                                                                                        Cat. Investering    Tot. Subsidie   2017      2018      2019   2020     2021
Zoetermeer                       mei-10 Ontsluitingsw eg Nutricia                                                                  VV          200.000         100.000             100.000
Zoetermeer                      april-13 Reconstructie schoolomgeving Annie M.G. Schmidtschool aan de Nesciohove                   VV          200.000         100.000   100.000
Zoetermeer                      april-14 Aanpassen fietspaden rotonde Van Stolberglaan/ Paltelaan                                  FKM         400.000         200.000   200.000
Zoetermeer                  oktober-14 Verbeteren afslag A12 Zoetermeer (afslag 6: Oostw eg)                                       VMWS        450.000         300.000   300.000
Zoetermeer                      april-15 1e en 2e fase actualisatie bew egw ijzering fietspaden                                    FKM          94.000          47.000    47.000
Zoetermeer                      april-15 Aanpassen fietsoversteek 3e Stationsstraat/Pigmentsingel                                  FKM          80.000          40.000    40.000
Zoetermeer                      april-15 Afronden project bromfietsers op de rijbaan                                               FKM          50.000          25.000    25.000
Zoetermeer                december-15    Reconstructie Franklinstraat-Wattstraat                                                   VV          190.000          95.000    95.000
Zoetermeer                december-15    Verhoogde fiets en voetgangersoversteken (attentieverhoging)                              VV          300.000         150.000   150.000
Zoetermeer                december-15    Reconstructie Brusselstraat (fietsstraat)                                                 FKM          75.000          37.500    37.500
Zoetermeer                december-15    Rondje Meerpolder                                                                         FKM         250.000         125.000   125.000
Zoetermeer                december-16    Oversteek fietspad over Natuursteenlaan/ Scheglaan /Lansingpad (BBV)                      FKM         550.000         399.434   399.434
Zoetermeer                december-16    Berkelsew eg Tussen Katw ijkerlaan en Oostw eg, 4e Stationsstraat/ Edelsteensingel (BBV)  FKM         400.000         290.498   290.498
Zoetermeer                december-16    RandstadRailhalte Stadhuis                                                                OV        3.500.000       1.753.000 1.753.000
Zoetermeer                   januari-17  Fietslessen groep 4 en 6 basisscholen 2017/2018                                           VV           44.000          22.000    22.000
Zoetermeer                   januari-17  Inrichten schoolzones                                                                     VV          200.000         100.000   100.000
Zoetermeer                   januari-17  Verkeersveiligheid w inkelcentra                                                          VV          150.000          75.000    75.000
Totaal Zoeterm eer                                                                                                                                           3.859.432 3.759.432   100.000      -        -      -
Prorail                   december-15 Fietsparkeren NS station Moerw ijk                                                           FKM         121.000          60.500    60.500
Prorail                   december-15 Fietsparkeren NS station Rijsw ijk                                                           FKM         849.000         424.500             424.500
Prorail                   december-15 Fietsparkeren NS station Zoetermeer oost                                                     FKM         289.000         144.500                             144.500
Prorail                         dec-15 Fietsparkeren NS station Rotterdam-Alexander                                                FKM       1.500.000         750.000             750.000
Prorail                         dec-15 Fietsparkeren NS station Schiedam                                                           FKM         300.000         150.000   150.000
Totaal Prorail                                                                                                                                               1.529.500   210.500 1.174.500      -  144.500      -
Provincie Zuid-Holland       januari-12 DVM Zuidvleugel Maatregelen Operationeel Verkeersmanagement BB27b                          VMWS        312.297         143.683   143.683
Provincie Zuid-Holland           jun-12 Centrale as Westland N213 (BB15)                                                           VMWS      8.800.000       1.147.375 1.147.375
Provincie Zuid-Holland         maart-14 Sterroute Voorburg/CBS                                                                     FKM         780.000         390.000   390.000
Provincie Zuid-Holland    december-16 Kleijhoogt (BBV)                                                                             FKM         250.000         181.561   181.561
Provincie Zuid-Holland    december-16 Pieter Bregmanlaan (BBV)                                                                     FKM       1.000.000         726.244   726.244
Provincie Zuid-Holland    december-16 Verlengde Velostrada                                                                         FKM       4.500.000         860.000             860.000
Provincie Zuid-Holland    december-16 Snelfietsroute Rotterdam-Gouda                                                               FKM       4.700.000         500.000             500.000
Provincie Zuid-Holland    december-16 Snelfietsroute F15 Ijsselmonde                                                               FKM       5.500.000         500.000             500.000
Provincie Zuid-Holland    december-16 Middel Broekw eg (BBV)                                                                       FKM       1.750.000       1.111.237 1.111.237
Totaal Provincie Zuid-Holland                                                                                                                                5.560.100 3.700.100 1.860.000      -        -      -
RWS                              mei-12 DVM Zuidvleugel BermDRIP's RWS (BB27b2)                                                    VMWS                        249.622   249.622
RWS                              jan-12 Aansluiting A4-Leidschendam-Zoetermeerse Rijw eg                                           VMWS      1.888.962       1.358.023 1.358.023
Totaal RWS                                                                                                                                                   1.607.645 1.607.645         -      -        -      -
Havenbedrijf Rotterdam          dec-16 Fietsvoetverbinding Schiedam - Heijplaat / RDM (RTD-BBV-007)                                OV                          150.000   150.000
Havenbedrijf Rotterdam     16OHA0187 CV en OV Maasvlakte en Europoort (RTD-BBV-024)                                                OV                        2.367.500 2.367.500
Havenbedrijf Rotterdam     17OHA0186 COV Waal- Eemhaven en Botlek (RTD-BBV-039)                                                    OV                          817.000   817.000
Totaal Havenbedrijf Rottedam                                                                                                                                 3.334.500 3.334.500         -      -        -      -
                                                                                                                               118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Aanvrager            Datum aanmeldProject                                                                 Cat.     Investering    Tot. Subsidie    2017       2018      2019      2020      2021
Hoogheemraadschap R     december-15 Fietspaden Nieuw e Driemanspolder                                     FKM           3.200.000         540.000    540.000
Totaal Hoogheem raadschap Rijnland                                                                                                        540.000    540.000          -         -         -      -
Leiden                  december-16 Plesmanlaan noordzijde/Bio Science Park (BBV)                         FKM           2.000.000       1.452.489  1.452.489
Leiden                  december-16 Stimuleren E-fiets Leiden (BBV)                                       FKM             200.000          90.498     90.498
Leiden                  december-16 Verbeteren HOV-verbinding Leiden-Leiderdorp (BBV)                     OV            3.295.093       1.490.993  1.490.993
Leiden                  december-16 Deelfietssysteem Biosciencepark (BBV)                                 FKM             230.000         104.000    104.000
Totaal Leiden                                                                                                                           3.137.980  3.137.980          -         -         -      -
RET                         maart-17 Naamw ijziging metrostation Meijersplein                             OV              141.500         141.500    141.500
Totaal RET                                                                                                                                141.500    141.500          -         -         -      -
HTM/Rijsw ijk           december-16 Tw ee toegankelijke perrons Delftw eg                                 OV              400.000         400.000    400.000
Totaal HTM/Rijsw ijk                                                                                                                      400.000    400.000          -         -         -      -
MRDH                                 Programma kleine projecten 2018 (*)                                               30.000.000     21.704.750             21.704.750
MRDH                         nov-15 Bleizo HOV-baan                                                       OV            2.900.000       2.900.000             2.900.000
MRDH                         dec-16 Toegankelijkheid OV (stadstram) SR                                    OV              640.000         640.000    640.000
MRDH                         dec-16 Gereserveerde projecten haltetoegankelijkheid SGH                     OV              900.000         900.000    900.000
MRDH                         dec-16 Verkeerseducatie MRDH 2017, 2018                                      VV            1.670.000       1.670.000    300.000  1.370.000
MRDH                         dec-16 Gereserveerde projecten Verkeersveiligheid SGH                        VV              294.502         294.502    294.502
MRDH                         dec-16  Gereserveerde projecten Fiets- en ketenmobiliteit SGH                FKM           1.294.574         647.287    647.287
MRDH                         dec-16  Gereserveerde projecten DVM SGH                                      VMWS          1.851.295       1.851.295  1.851.295
MRDH                         dec-16  ITS (BBV HGL)                                                        VMWS          6.000.000       6.000.000  3.000.000  3.000.000
MRDH                         dec-16  Gedragsmaatregelen fiets (BBV HGL)                                   VMWS            600.000         401.045    401.045
MRDH                         dec-16  Gebieds-en w erkgeversaanpak (BBV HGL)                               VMWS          2.500.000       1.426.000  1.426.000
MRDH                         dec-16  Logistieke efficiency goederentransport (BBV HGL)                    VMWS            238.000         118.000    118.000
MRDH                         dec-16  Beter Benutten Vervolg Stadsregio Rotterdam (nog niet beschikt of aanVMWS        133.417.580       9.297.750  4.648.875  4.648.875
Totaal MRDH                                                                                                                           47.850.629  14.227.004 33.623.625         -         -      -
(*) € 30.000.000 minus samenwerkingsprojecten, verkeerseducatie MRDH, Bleizo HOV-baan, en al voor 2018 opgenomen SR-aanmeldingen
Eindtotaal                                                                                                                           114.138.440  67.023.815 41.920.375 1.955.750 3.238.500      -
                                                                                                               119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Bijlage B4         Afgesloten projecten 2016
In 2016 is een groot aantal projecten gerealiseerd en financieel afgesloten. De aan gemeenten
vastgestelde subsidies zijn in de navolgende lijst opgenomen. Tevens zijn de in 2017 afgesloten projecten
(tot en met april) opgenomen.
 Aanvrager                       Project
 Gemeente Albrandswaard          Aanp. route buslijn182 ALALO02825
 Gemeente Barendrecht            DVM Zuidvleugel VRI onderligg. wegennet 37c (BB) 1e
 Gemeente Barendrecht            Fiets in de Keten B'drecht 2014 BDBDK02891
 Gemeente Barendrecht            Fietspad Oude Maaspad BDBDF02867
 Gemeente Barendrecht            Verb. funct. verk.reg.centr. 42B (BB) B'drecht BDB
 Gemeente Barendrecht            Verkeerseducatie Barendrecht 2015
 Gemeente Capelle aan den IJssel Extra objectcamera BB maatregel 46
 Gemeente Capelle aan den IJssel Haltetoeg.Capelle a/d Ijssel CYCYH02855
 Gemeente Capelle aan den IJssel Haltetoegankelijkheid bushalten De Linie de Duikerlaan
 Gemeente Capelle aan den IJssel Optimalisatie Algeracorridor fase 2 (BB) CYCYD0288
 Gemeente Capelle aan den IJssel Verb. funct. verk.reg.centr. (bb37C) en opt. Algeracorridor (BB46)
 Gemeente Capelle aan den IJssel Verk.camera's Capelle, Beter benutten maatreg. 42B
 Gemeente Capelle aan den IJssel Verbeteren kruispunt Capelseweg-Bermweg-Kanaalweg-route 06/11
 Gemeente Delft                  abriwerkzaamheden halte Nwe Plantage in Delft
 Gemeente Delft                  Fietsaansluiting en fietsoversteek Vulcanusweg
 Gemeente Delft                  Fietspad Rotterdamseweg ts Polweg en Jaffalaan
 Gemeente Delft                  Kleine fietsveiligheidsmaatregelen
 Gemeente Delft                  Manangementproject Stedelijke Distributie
 Gemeente Delft                  Verbeteren autobewegwijzering
 Gemeente Delft                  Verhoogde zebra Vrijheidslaan
 Gemeente Den Haag - DSO         Haagse stadsfiets
 Gemeente Den Haag - DSO         Stedelijke Distributie Den Haag BB40
 Gemeente Den Haag - DSO         subsidie Biking2Skool 2014 en 2015
 Gemeente Den Haag - DSO         subsidie KANS 2014 en 2015
 Gemeente Den Haag - DSO         subsidie SP-verkeersparcours 2014 & 2015
 Gemeente Den Haag - DSO         subsidie VLF 2014 en 2015
 Gemeente Den Haag - DSO         Verb. verk.veiligh. kp Molenweg met B'kade D'kade
 Gemeente Den Haag - DSO         Wisseling snelheidsdisplays
 Gemeente Den Haag - DSB         aanpass. lijn 9 Wouwermanstraat - Vredenrust 2016
 Gemeente Den Haag - DSB         aanpassen keerlus Madurodam slot 2016
 Gemeente Den Haag - DSB         Diverse kleine scopewijziginen
 Gemeente Den Haag - DSB         Fietspad spoortunnel Hildebrandplein
 Gemeente Den Haag - DSB         Fietsparkeren binnenstad DH - fietsenstalling Veerkade
 Gemeente Den Haag - DSB         Fietsproject "Fietsroute Grote Marktstraat"
 Gemeente Den Haag - DSB         Fietsvoorzieningen smalle deel Javastraat
 Gemeente Den Haag - DSB         Handhaven Fietsdepot vanaf 2015
 Gemeente Den Haag - DSB         Herinrichting Beeklaan
 Gemeente Den Haag - DSB         Herinrichting kruispunt Valkenboslaan-Weimarstraat
 Gemeente Den Haag - DSB         knooppuntontwikkeling DHC - fietsparkeren deel 1
 Gemeente Den Haag - DSB         Kwaliteit fietspaden 2012 deel N
 Gemeente Den Haag - DSB         Neherkade einddeclaratie
 Gemeente Den Haag - DSB         Opt. kruisingen OWN-Aansluiting A12/Voorburg
 Gemeente Den Haag - DSB         OV doorstroming VRI's / wegprofielen Den Haag
 Gemeente Den Haag - DSB         plaatsing E-laadvoorzieningen in Haaglanden (C-Z)
 Gemeente Den Haag - DSB         Schoolroutes en schoolomgeving Fahrenheitstraat UVP10-11
 Gemeente Den Haag - DSB         subsidie lijn 15 deel Den Haag en Pijnacker deel 2
 Gemeente Den Haag - DSB         subsidie lijn 9 Vrederust - deel Fruitweg
 Gemeente Den Haag - DSB         Uitfasering oude abri's
 Gemeente Den Haag - DSB         Uitvoering lijn 9 deelprj. CS-Rijnstraat
                                                                       120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Aanvrager                   Project
Gemeente Den Haag - DSB     Verbetering schoolomgeving Den haag (UVP 14/15)
Gemeente Den Haag           Plaatsing advertentie over "OV steeds beter"
Gemeente Den Haag           Fietsparkeren binnenstad Den Haag Nobelstraat
Gemeente Den Haag           Kwaliteit fietspaden 2015 Westduinweg
Gemeente Den Haag           Fietspad Finnenburg
Gemeente Hellevoetsluis     Toegankelijkheid Halteplaatsen 2015 HEHEH03019
Gemeente Krimpen a/d IJssel Verb. funct. verk.reg.centr.afkoop B&O BB maatregel 37C en 42B
Gemeente Krimpen a/d IJssel Haltetoegankelijkheid 9 bushaltes voor mindervaliden
Gemeente Lansingerland      30km/u-zone Sterrenweg
Gemeente Lansingerland      Fietsparkeervoorziening OV haltes Lansingerland LA
Gemeente Lansingerland      Fietsparkeren westpolder fase 3 (QWRV)LALAK02853
Gemeente Lansingerland      E-Biketraining Lansingerland
Gemeente Maassluis          Bushaltetoegankelijkheid 2015
Gemeente Maassluis          Verkeerseducatie Maassluis 2015
Gemeente Midden-Delfland    Fietssuggestiestroken Veenakkerweg (Den Hoorn)
Gemeente Midden-Delfland    OV-halte lijn 37 Heerenesse
Gemeente Midden-Delfland    Verkeersmaatregelen doorgaande route 2007
Gemeente Midden-Delfland    Verkeersveiligheidsprojecten gedragsbeinvloeding 2009
Gemeente Midden-Delfland    Verkeersveiligheidsprojecten gedragsbeinvloeding 2008
Gemeente Nissewaard         Verb. funct. verk.reg.centr. 42B (BB), verk.camera
Gemeente Nissewaard         Verkeerseducatie 2014 Spijkenisse SPSPE02858
Gemeente Nissewaard         Haltetoegankelijkheid Nissewaard 2015
Gemeente Nissewaard         Verb. funct. verk.centr. BB42, afkoop B&O 37C en 42B
Gemeente Nissewaard         Verb. funct. verk.reg.centr. 42B (BB) syst.kopp SP
Gemeente Pijnacker-Nootdorp Bordbusters "De scholen zijn weer begonnen" 2016
Gemeente Pijnacker-Nootdorp Campagneborden verkeersveiligheid
Gemeente Pijnacker-Nootdorp Fietspaden Ruyven-Zuidpolder
Gemeente Pijnacker-Nootdorp Fietsproject Pijnackerse Poort
Gemeente Ridderkerk         Fietsvoorz. Rijnsingel-Kievitsweg - route 9 RIRIF02859
Gemeente Ridderkerk         Haltetoegankelijkheid 2011 RIRIH02546
Gemeente Ridderkerk         Haltetoegankelijkheid Ridderkerk 2015
Gemeente Ridderkerk         Reconstructie kruispunt Donkerslootweg-Vlietlaan -route 03/497
Gemeente Ridderkerk         Verkeerseducatie Ridderkerk 2015
Gemeente Ridderkerk         Tweerichtingen fietspad Vlietlaan bij Salem - route 03
Gemeente Ridderkerk         Verkeerseducatie Ridderkerk 2016
Gemeente Rijswijk           30 km-zone Stationskwartier
Gemeente Rijswijk           DVM Zuidvleugel : netwerkoptimalisatie
Gemeente Rijswijk           Fietsbrug over het Rijn-Schiekanaal
Gemeente Rijswijk           Fietsenstallingen bij tramhaltes RR Rijswijk
Gemeente Rijswijk           Fietspad S.W. Churchilllaan
Gemeente Rijswijk           Fietspad 't Haantje
Gemeente Rijswijk           OV bushaltes Rijswijkcluster 2013/2014 fase IV
Gemeente Rijswijk           Oversteekplaats L. Kleiweg - Visseringln
Gemeente Rijswijk           Reconstructie Haagweg, Herenstraat
Gemeente Rijswijk           Uitbreiding fietsenstallingen Rijswijk
Gemeente Rijswijk           Uitbreiding fietsparkeercapaciteit woongebieden
Gemeente Rijswijk           Verbreding Beatrixlaan + fietspad
Gemeente Rijswijk           Verkeerseducatie
Gemeente Rijswijk           Verkeerseducatie 2013c
Gemeente Rotterdam          3 Blackspots Hillelaan RDRDV01904
Gemeente Rotterdam          Aanleg ventweg Vierhavenstraat RDRDW02695
Gemeente Rotterdam          Blackspot 2e Rosestraat - Colosseumweg RDRDV02878
Gemeente Rotterdam          Blackspot Groene Kruisweg RDRDV02748
Gemeente Rotterdam          Blackspot Groeninx van Zoelenlaan- Akkeroord RDRDV02742
Gemeente Rotterdam          Blackspot Mathenessersijk - Mathenesserbrug - Math
Gemeente Rotterdam          Blackspot President Rooseveltweg-Marshallweg RDRDV
Gemeente Rotterdam          Blackspot Tienmorgenseweg - laan v. Nw Blankenbur
Gemeente Rotterdam          Doorstr. OV Str.w.-Ceintuurb. en adapt. RDRDO02845
                                                                  121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Aanvrager          Project
Gemeente Rotterdam Doorstroming OV maatregel 440 bushalte Rijnhaven (
Gemeente Rotterdam Dynamische routebegeleiding 2e fase RDRDD02366
Gemeente Rotterdam FidK, Meijersplein-Melanchtonweg-Bushalte Schelpwe
Gemeente Rotterdam FidK, metrostation Pernis RDRDK02713
Gemeente Rotterdam FidK, OV-haltes Oostpl. Eendr.pl. Dijkz, Leuveh. C
Gemeente Rotterdam FidK, Willemsbrug-Prinsendam-Wilhelminaplein (BB)R
Gemeente Rotterdam Fiets in de keten Kralingen-Crooswijk RDRDK02641
Gemeente Rotterdam Fietsoversteken Kralingse Zoom (BB) RDRDF02839
Gemeente Rotterdam Fietspad Crooswijkseweg - route 511RDRDF02881
Gemeente Rotterdam Fietspad Groene Kruisweg (BB) RDRDF02837
Gemeente Rotterdam Fietspad Maashaven o.z. (BB)
Gemeente Rotterdam Fietspad Park 16-hoven Overschiese Kleiweg fase1 (
Gemeente Rotterdam Fietspad Posthumalaan - route 5 RDRDF02729
Gemeente Rotterdam Fietspad Rochussenstr. zuidzijde - route 420 RDRDF
Gemeente Rotterdam Fietspad Stadionlaan- Sportlaan RDRDF02749
Gemeente Rotterdam Fietspad Stieltjesplein (F16) RDRDF02726
Gemeente Rotterdam Fietsparkeren metrostation Kralingse Zoom (BB) RDR
Gemeente Rotterdam Fietsstraat Schulpweg (BB) RDRDF02840
Gemeente Rotterdam Fietsstroken Jonker Fransstraat
Gemeente Rotterdam Fietstrommels Rotterdam 2013 RDRDP02728
Gemeente Rotterdam Fietsverbinding G.J. de Jonghweg RDRDF02842
Gemeente Rotterdam Fietsverbinding Parkhaven
Gemeente Rotterdam Haltetoegankelijkheid Beverwaardseweg RDRDH02684
Gemeente Rotterdam Haltetoegankelijkheid Rotterdam 2015
Gemeente Rotterdam Herinr busstation Rdam Alex. RDRDO02398
Gemeente Rotterdam Inzet prj.onderst. BB 37C, 42B en 46
Gemeente Rotterdam Molenvliet - route 484 RDRDF02875
Gemeente Rotterdam Nieuwe bushaltes dienstregeling 2015 RDRDO03012
Gemeente Rotterdam Open verkeersdata 44c (BB) RDRDD02816
Gemeente Rotterdam P+R Kralingse Zoom RDRDM01098
Gemeente Rotterdam Pettendijk BDU deel RDRDM02054
Gemeente Rotterdam Pleinweg Zuidzijde - route 2
Gemeente Rotterdam Realisatie keerlus Marconiplein SRSRM02590
Gemeente Rotterdam Regelscenarios BB 37C, 42B en 46
Gemeente Rotterdam Regionale P+R verwijzing RDRDC02577
Gemeente Rotterdam Schakel Sydneystraat - Polderdwarsweg
Gemeente Rotterdam Spinozaweg herprofileren en saneren blackspots RDR
Gemeente Rotterdam Tekstdisplays, beter Benutten maatregel 46
Gemeente Rotterdam Toegankelijke bushaltes ML Kingweg RDRDH02812
Gemeente Rotterdam Uitv. Keizerswaard SRSRM02564
Gemeente Rotterdam Verb. functioneren verkeerscentrales R'dam (BB-42A
Gemeente Rotterdam Verbindingsspoor Marconiplein SRSRM02722
Gemeente Rotterdam Verkeerseducatie Rotterdam 2013 RDRDE02710
Gemeente Rotterdam Verkeerseducatie Rotterdam 2014 RDRDE02811
Gemeente Rotterdam Verkeerseducatie Rotterdam 2015
Gemeente Rotterdam Verkenning stedenbaanstation Stadionpark (BB) RDRD
Gemeente Rotterdam Vertragingskosten keerlus Marconiplein SRSRM02755
Gemeente Rotterdam Fietsenstalling station R'dam Blaak RDRDK02857
Gemeente Rotterdam Programma NTOV - versnelling OV lijnen RDRDO02819
Gemeente Rotterdam Blackspot Dorpsweg - Fuutstraat (BS) RDRDV02751
Gemeente Rotterdam Fietspad en Blackspot Maashaven Oostzijde-Putselaan-Dordtselaan "kruispunt Zuiderkruis"- route 5/482
                                                       122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Aanvrager            Project
Gemeente Schiedam    Fietspad 's-Gravelandseweg-Schievestte (route 414)
Gemeente Schiedam    Fietspaden 's-Gravelandseweg-Noord SCSCF01479
Gemeente Schiedam    Fietsstalvoorzieningen 2008 SCSCP02138
Gemeente Schiedam    Ontsluiting P+R Schieveste fase 1 SCSCC02012
Gemeente Schiedam    Poldervaartroute (excl.A20 Passage) (BB) SCSCF0276
Gemeente Schiedam    Poldervaartroute A20 passage (BB) SCSCF02806
Gemeente Schiedam    Rotonde Nieuwlandplein SCSCV01914
Gemeente Schiedam    Tramplus Proveniersbrug + fietspad 's Gravelandsew
Gemeente Schiedam    Verbeteren functioneren verkeersregelcentrale maatregelen 37c en 42B
Gemeente Schiedam    Verbeteren functioneren verkeersregelcentrale 42B (BB) verkeerscamera's Schiedam
Gemeente Schiedam    Verkeerseducatie 2008 SCSCV02180
Gemeente Schiedam    Verkeersveiligheid rotonde Nieuwlandplein
Gemeente Vlaardingen 37C/42B systeemkoppeling Vlaardingen
Gemeente Vlaardingen 42B Plaatsing camera's (BB)
Gemeente Vlaardingen aanloopsubsidie 37C/ 42B en eenmalige kosten (BB)
Gemeente Vlaardingen Haltetoegankelijkheid V'dingen 2014 VLVLH02873
Gemeente Vlaardingen Haltetoegankelijkheid Vlaardingen 2013 VLVLH02740
Gemeente Vlaardingen Schoolzones 2011 VLVLV02535
Gemeente Vlaardingen Verb. funct. verk.centrales BB42 keerscenario
Gemeente Vlaardingen Verkeerseducatie Vlaardingen 2014 VLVLE02872
Gemeente Vlaardingen Haltetoegankelijkheid Vlaardingen 2015 VLVLH03068
Gemeente Vlaardingen Verkeerseducatie Vlaardingen 2015 VLVLE03069
Gemeente Wassenaar   Herinrichting Windlustweg
Gemeente Wassenaar   Inrichten veilige schoolzones
Gemeente Wassenaar   Kruispunt Zijdeweg - Wittenburgerweg
Gemeente Wassenaar   Verkeersregelinstallaties N44
Gemeente Wassenaar   Verkeersveilh. en bereikbaarh. Wassenaarseslag
Gemeente Wassenaar   Violierenweg-Ter Weerlaan
Gemeente Westland    Aanschaf en plaatsen van fietsklemmen bushalte Ambachtstraat- Gr. Woerdl.-Galgeweg Naaldwijk
Gemeente Westland    Poelzone, fietsbruggen fase 1a Vlotwateringbrug
Gemeente Westland    Poelzone, fietsbruggen fase 1b Brug bij de vispaaiplaats
Gemeente Westland    Poelzone, fietsbruggen fase 2a Duikers
Gemeente Westland    Poelzone, fietspad N211 - Groene schakel fase 2
Gemeente Westland    Poelzone, fietspad N211 Nw. Water fase 1a
Gemeente Westland    Reconstructie Middenzwet te Wateringen
Gemeente Westland    Rotonde Pijletuinenweg/ Middelbroekweg
Gemeente Westland    Rotonde Wateringveldsepolder
Gemeente Westland    Schoolthuisroute 2e fase Barendselaan / Voorstraat
Gemeente Westland    School-thuisroute 3e fase kruising Middelbroekweg- Zwethlaan
Gemeente Westland    Verk.maatreg. Boomawatering fase 5a Bochtverbreding Casembrootlaan 35
Gemeente Westland    verk.maatreg.Boomawatering fase 2 aanl. V.Ruijvenl
Gemeente Westland    Verkeersmaatregelen Boomawatering fase 3 Kruispunt Molenweg / Boomaweg
Gemeente Westland    School - thuisroute fase 3 Verburghlaan te Poeldijk
Gemeente Westland    School - thuisroute fase 3 Hoogwerf
Gemeente Westvoorne  30km/u-zone Noordweg
                                                         123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Aanvrager                  Project
Gemeente Zoetermeer        2e fase verwijderen obstakels in fietspaden/vervangen door fietsvriendelijke palen
Gemeente Zoetermeer        Aanpassen fietsoversteek Vaartdreef/Violiervaart
Gemeente Zoetermeer        aanpassen halte Zoetermeer CW/optimaliseren RR3&4
Gemeente Zoetermeer        Aanpassen Osylaan ter hoogte van het CKC
Gemeente Zoetermeer        Bebording pleinen Mandelabrug
Gemeente Zoetermeer        DVM Zuidvleugel Verkeerscentrales Zoetermeer (QW)
Gemeente Zoetermeer        Dynamisch parkeer verwijssysteem Dorpstraat
Gemeente Zoetermeer        Fietsenst. tramh. RR Z'meer deel 1
Gemeente Zoetermeer        Fietsenstallingen bushalte zoetermeer
Gemeente Zoetermeer        Fietslessen groepen 4 en 6
Gemeente Zoetermeer        Fietsst. tramh. RR Z'meer Fietskl. OV-halte V'weg
Gemeente Zoetermeer        gebiedsaanpak Z'meer fietsnetwerk bedrijventerrein
Gemeente Zoetermeer        Kruising Amerikaweg - Vorstiusrode
Gemeente Zoetermeer        Kruising Schoolstr., V. Dieslaan, Clauslaan, Stolberglaan
Gemeente Zoetermeer        Verbeteren fietsparkeren Dorpsstraat
Gemeente Zoetermeer        Verwijderen of aanpassen obstakels in fietspaden
Gemeente Zoetermeer        School-thuisroutes Zoetermeer
Gemeente Zoetermeer        Fietsenstallingen bij tramhaltes RR Zoetermeer (deel 2)
Havenbedrijf Rotterdam     Ombouw kruispunt N218 (Stenen Baakplein) (RTD-BBV-012)
Prorail                    ProRail VAT-kst fietsenstalling R'dam Alexander SR
Provincie Zuid-Holland     Fietsroute Noordeindseweg ZHLAF01964
Waterschap Hollandse Delta Beter Benutten maatregel 37C en 42B (BB)
Sportservice Zuid-Holland  IVA-BOB sport 2016
                                                                124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Bijlage C             Projectenlijsten Beter Benutten Vervolg
In 2016 zijn de meeste projecten vastgesteld die in aanmerking komen voor het programma Beter Benutten
Vervolg. Het Rijk heeft aangegeven dat de geldstromen voor de programma’s van de voormalige regio’s
gescheiden dienen te blijven.
De looptijd van het programma is tot eind 2017, met eventueel een kleine uitloop, mits door de Minister
goedgekeurd.
                                                                                                            investering
    BETER BENUTTEN VERVOLG HAAGLANDEN                                                                        excl BTW      Rijk 45,25%        MRDH          derden
    HGL-BBV-001           Gebieds-en werkgeversaanpak                                          VMWS       €     6.493.650 €       2.922.143 €     781.807 €   2.789.700
    HGL-BBV-002           Logistieke efficiency goederentransport                              VMWS       €       476.000 €         210.000 €      26.000 €     240.000
    HGL-BBV-004           Busplatform Den Haag Centraal                                        OV         €     8.853.320 €       4.006.027 €   3.242.842 €   1.604.451
    HGL-BBV-005           P+R locaties                                                         FKM        €    16.510.200 €       5.495.700 €   1.584.000 €   9.430.500
    HGL-BBV-006/1         Snelfietsroute Midden-Delfland-Delft -Pijnacker-Zoetermeer           FKM        €     4.042.500 €       1.829.231 €     992.112 €   1.221.157
    HGL-BBV-006/2         Snelfietsroute Leiden -Katwijk                                       FKM        €     2.000.000 €         904.977 €           - €   1.095.023
    HGL-BBV-006/3         Snelfietsroute Naaldwijk-Wateringen-Rijswijk                         FKM        €     3.150.000 €       1.425.339 €     702.625 €   1.022.036
    HGL-BBV-006/4         Snelfietsroute Rijswijk-Den Haag Spoorwijk                           FKM        €       600.000 €         271.493 €     164.253 €     164.253
    HGL-BBV-006/5         Snelfietsroute Vlietroute                                            FKM        €     2.720.000 €       1.230.769 €     516.474 €     972.757
                          Snelfietsroutes, gedragsbeïnvloeding                                 FKM        €       600.000 €         271.493 €     129.552 €     198.955
    HGL-BBV-007           Beatrixlaan-Van Foreestweg                                           VMWS       €     1.100.000 €         497.738 €     301.131 €     301.131
    HGL-BBV-008           A4 / Laan van Delfvliet (deels inclusief BTW, aangepast 18-8-2016)   VMWS       €     1.093.000 €         535.864 €     558.320 €           -
    HGL-BBV-009           Pieken in fietsintensiteiten Jaffalaan (incl. BTW)                   FKM        €     3.472.700 €       1.571.357 €     950.671 €     950.671
    HGL-BBV-010           Stimuleren E-fiets Leiden                                            FKM        €       200.000 €          90.498 €           - €     109.502
    HGL-BBV-011           Verbeteren HOV-verbinding Leiden-Leiderdorp                          OV         €     3.295.093 €       1.490.993 €           - €   1.804.100
    HGL-BBV-013           Deelfietssysteem Biosciencepark                                      FKM        €       230.000 €         104.000 €           - €     126.000
    HGL-BBV-020           ITS                                                                  VMWS       €     9.132.231 €       4.132.231 €   5.000.000 €           -
    Totaal                                                                                                €    63.968.694 €      26.989.856 €  14.949.788 €  22.030.235
    Gedragsbeïnvloeding (begrepen in de bovengenoemde budgetten)                                          €     2.105.000 €       1.311.991 €     484.552 €     308.457
                          Clusterprogramma snelfietsroutes                                                €       600.000 €         271.493 €     129.552 €     198.955
                          Verb eteren HOV verb inding Leiden-Leiderdorp                                   €       200.000 €         200.000 €           - €           -
                          Clusterprogramma PenR                                                           €       505.000 €         150.000 €     355.000 €           -
                          Busplatform Den Haag Centraal                                                   €       550.000 €         550.000 €           - €           -
                          Stimuleren E-fiets Leiden                                                       €       200.000 €          90.498 €           - €     109.502
                          Deelfietssysteem Biosciencepark                                                 €        50.000 €          50.000 €           - €           -
     Indien het programma gedragsb eïnvloeding groter wordt, b espreken partijen hoe aanvullende finaciering geregeld kan worden
    Budgetten             I&M inclusief ITS, exclusief BTW                                                                 €     26.989.856
                          MRDH                                                                                                              €  15.613.776
                          Gereserveerd b udget                                                                                              €  11.000.000
                          Extra b udget, Bestuurscommissie 21 septemb er 2016                                                               €   2.190.130
                          Agglonet (inzet van het restant voor b usplatform)                                                                €   2.423.646
                          Regionale overheden, werkgevers en andere bronnen                                                                               €  22.030.235
                          Provincie en gemeenten                                                                                                          €  19.000.535
                          Werkgevers                                                                                                                      €   3.029.700
                                                                                      125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>BETER BENUTTEN VERVOLG STADSREGIO ROTTERDAM
Project-                                                                                                             Rijk                MRDH               Derden
              Projectom schrijving                                         Program m alijn     Investering totaal
num m er                                                                                                             (excl. btw)         excl. btw          excl. btw
RTD-BBV-001   Patrouillerende berger op de ruit van Rotterdam              Rijgedrag             €        1.591.200    €         720.000
RTD-BBV-002   Reisgedrag Spitmijden*                                       Reisgedrag            €        3.097.000    €       1.545.000  €         765.000  €         787.000
RTD-BBV-003   Gebiedsaanpak Wonen en Werken 2015-2017                      Reisgedrag            €       26.730.000    €      16.000.000                     €       8.000.000
RTD-BBV-004   Aanpak bezoeken 2015-2017                                    Reisgedrag            €        5.341.000    €       4.100.000                     €         800.000
RTD-BBV-005   Campagne Filedier 2015-2017                                  Reisgedrag            €        1.586.000    €         649.587  €         200.000  €         600.000
RTD-BBV-006   Verminderen hinder door incidenten regio Rotterdam           Rijgedrag             €        4.640.480    €       2.288.000                     €       1.872.000
RTD-BBV-008   Logistiek                                                    Logistiek             €        8.350.000    €       3.305.785  €         620.000  €       3.730.000
RTD-BBV-009   Koepelplan Netw erkversterking                               Netw erkversterking   €       63.976.000    €      26.300.000  €      16.500.000  €      15.653.000
RTD-BBV-012   N218 Stenen Baakplein                                        Netw erkversterking   €        4.447.000    €         700.000                     €       3.600.000
              Vervolgacties fase 1a en 1b stakeholderaanpak Beter Benutten
RTD-BBV-013                                                                Rijgedrag             €          242.000    €         200.000
              ITS (landelijk PvA; trekker regio Rotterdam)**
RTD-BBV-014   Rijgedrag en doorstroming - Beïnvloeding Rijgedrag           Rijgedrag             €           88.400    €          40.000  €          40.000
RTD-BBV-015   Systeemsturing en ITS                                        Rijgedrag             €       13.328.500    €       5.850.000  €       3.847.668  €       2.402.332
                                                                                                €      133.417.580    €      61.698.372   €      21.972.668  €      37.444.332
              RTD-BBV-009 Koepelplan Netw erkversterking: TOP LIJST                             Bedragen x € 1.000,-
              projectnaam                                                                       Investering           I&M                MRDH               Derden
RTD-BBV-016   Centrum as Rotterdam                                                                            3.515                1.570                950                995
RTD-BBV-017   Brielselaan - Doklaan                                                                           1.793                  806                493                494
RTD-BBV-018   Verbetering knooppunt Vijfsluizen                                                             11.090                 4.815              2.942              2.943
RTD-BBV-020   Koppeling fiets Beneden Merw ederoute - BAR-route                                               1.352                  608                372                372
RTD-BBV-021   Fietsm aatregelen havengebied                                                                   1.065                  479                292                294
RTD-BBV-022   OV-knoop Rotterdam - Alexander                                                                12.021                 4.659              3.054              4.308
RTD-BBV-023   P+R Hoekselijn                                                                                  1.058                  476                291                291
              Fietsenstallingen bij OV                                                                        1.000                  450                550
              totaal                                                                                        32.894                13.863              8.944              9.697
              RTD-BBV-009 Koepelplan Netw erkversterking: GROSLIJST                             Bedragen x € 1.000,-
              projectnaam                                                                       investering           I&M                MRDH               Derden
RTD-BBV-007   Fietsvoetverbinding Schiedam - Heijplaat / RDM                                                    224                  101                 56                 67
RTD-BBV-024   CV en OV Maasvlakte en Europoort                                                                3.265                1.489                888                888
RTD-BBV-029/1 Harm onielaan Barendrecht                                                                         906                  280                140                486
RTD-BBV-029/2 Harm onielaan Barendrecht, deel 2                                                               1.628                  605                303                720
RTD-BBV-029/3 Harm onielaan Barendrecht, deel 3                                                                 966                  645                322
RTD-BBV-032   OV-knoop Blaak                                                                                  3.700                1.700                400              1.600
RTD-BBV-036   Vulcaanw eg - Delflantsedijk                                                                    1.718                  729                624                365
RTD-BBV-037   Brug Spijkenisserhaven                                                                          2.795                  826                662              1.307
RTD-BBV-039   COV Waal- Eem haven en Botlek                                                                   1.127                  501                316                310
RTD-BBV-040   Watertaxi Schiedam                                                                                291                  131                 80                 80
RTD-BBV       Westfrankenlandsedijk                                                                           1.031                  350                213                468
              Poldervaartroute                                                                                1.240                  558                341                341
              Sandelingenknoop A16                                                                              700                  315                                   385
              CAR-route Suurhoffbrug                                                                          3.850                1.733              1.059              1.059
              Fietsparkeren binnenstad                                                                          660                  170                                   490
              Last mile havengebied                                                                             300                  135                 83                 83
              aanlegsteiger w atertaxi                                                                          115                   75                                    40
              Station Schiedam centrum                                                                        1.500                  675                825
              metrostation Vijfsluizen                                                                        1.000                  450                550
              totaal                                                                                        27.016                11.468              6.861              8.688
                                                                                   126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Bijlage D          Opgaven Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
In juli 2016 is de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid vastgesteld. Onderstaande lijst geeft de actuele stand
(januari 2017) weer van de projecten. In de loop van 2017 wordt een integrale actualisatie van de
projectenlijst voorzien, welke kan dienen als onderlegger voor besluitvorming voor de status van projecten.
De lijst in deze bijlage moet derhalve worden gezien als informatief.
Projecten in de realisatie-, planstudie- en verkenningsfase
 Cat. Fase         Nr. Projectomschrijving                                                                Status januari 2017
 OV   Realisatie     1 Ombouw Hoekse Lijn (A).                                                            in uitvoering
 OV   Realisatie     2 Eindhalte metrolijn E Den Haag Centraal (A).                                       gereed, financiele afronding
 OV   Realisatie     3 Vervoersknoop BleiZo (F).                                                          in uitvoering
 OV   Realisatie     4 Aanleg tramlijn
                                   g     station
                                             p Delft -TU Wijk (tram
                                                                g    19) (A).    ,                        in uitvoering
 OV   Realisatie     5 Alexander (A).                                                                     in uitvoering, NOI nog niet
 OV   Realisatie     6 Opwaarderen tramlijn 1 (Tanthof – Den Haag Centrum) (A).                           projectbesluit medio 2017
 OV   Realisatie     7 HOV-baan BleiZo (A).                                                               uitvoering 2018
 OV   Realisatie     8 Busstation
                           g        Den
                                     p Haag CS (F).                                   p     g             in uitvoering
 OV   Planstudie     1 en capaciteit Rotterdam/Pijnacker (A).                                             projectbesluit maart 2017
 OV   Planstudie     2 Verbetering OV-ontsluiting TU Wijk – Delft Zuid (F).                               uitwerkingsfase, realisatie 2018
                                                                                                          Afspraken over quick wins gemaakt, verkenning naar
                                                                                                          Mobility as a Service loopt, verbinding RTHA-
                                                                                                          Meijersplein onderdeel van marktplaats voor
                       Verbetering ontsluiting Rotterdam The Hague Airport op Meijersplein en in de       infrastructuur Verkeersonderneming en van fieldlab
 OV   Planstudie     3 richting van Delft/Rijswijk (F).                                                   AVLM
 OV   Planstudie     4 OV-ontsluiting en realisatie Station Stadionpark (A+F).                            Rotterdam voert studie uit
 OV   Planstudie     5 Opwaarderen tramlijn 1 (Den Haag Centrum – Scheveningen) (A).                      projectbesluit medio 2017
 OV   Planstudie     6 HOV-verbinding tram Norkfolkterrein Scheveningen (A).                              verkenning gereed medio 2017
 OV   Planstudie     7 Busstation Zuidplein (A).
 OV   Planstudie     8 Capaciteitp stationsplein
                                      g          Hollands
                                                  j g      Spoor
                                                            p     (A).                    g
 OV   Verkenningen   1 Internationale Zone; ontsluiting Binckhorst
                                                         (    p     (A).           g   j  g               gestart als Schaalsprong OV Den Haag 2040
 OV   Verkenningen   2 verdeling capaciteit Willemspoortunnel op LT) (F).
 OV   Verkenningen   3 Visie op HOV Den Haag –Westland –Hoekse Lijn (A).
 OV   Verkenningen   4 Verbetering overstapstations Schiedam Centrum en Rijswijk (F).
 OV   Verkenningen   5 Verbetering HOV Rotterdam Zuid en Oeververbindingen Rotterdam (A).                 gestart als OV Plan Rotterdam 2040
                       Programma Netwerk RandstadRail fase 2 (bredere tramvoertuigen en perrons) op
 OV   Verkenningen   6 lijnen 6, 12, 16 en 17 plus diverse capaciteitsknelpunten in centrum Den Haag (A). besluit verkenning medio 2017
                                                                                                          Onderdeel PvE DAV-concessie PZH. Onderzoek naar
                                                                                                          voorkeursoplossing ter vervanging tramreservering
 OV   Verkenningen   7 HOV Ridderkerk-Drechtsteden (R-net) (A)                                            samen met Ridderkerk in opstartfase
                       HOV-verbindingen Rotterdam Alexander–Zoetermeer, Rotterdam Alexander - Delft,
 OV   Verkenningen   8 Delft- Zoetermeer, lightrail Rotterdam Centrum - Zoetermeer (A).                   gestart als Netwerkstudie Randstadrail Oostland
 OV   Verkenningen   9 Station Schiedam Kethel (incl. tram) (F/A).
                                                                              127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Cat. Fase          Nr. Projectomschrijving                                                                 Status januari 2017
Auto Realisatie      1 H6-weg Hoek van Holland.
Auto Realisatie      2 Aansluiting Vijfsluizen.                                                            in uitvoering
Auto Realisatie      3 A16 Rotterdam.                                                                      bijdrage in 2017
Auto Realisatie      4 Blankenburgverbinding.                                                              bijdrage in 2017
Auto Realisatie      5 Rotterdamsebaan.                                                                    in uitvoering
Auto Realisatie      6 Hooipolderweg.                                                                      in uitvoering
Auto Realisatie      7 Steenen Baakplein.                                                                  in uitvoering
Auto Realisatie      8 Verlengde Veilingroute
                                      p         (Lange Broekweg - Vlietpolderplein).
                                                                       g                       j   j       uitvoering medio 2018
Auto Planstudie      1 N14.                                                                                Planuitwerking vanaf 2017
Auto Planstudie      2 Noordwestelijke Hoofdroute Den Haag.
Auto Planstudie      3 Nieuw Reijerwaard (IJsselmondse knoop).
                       knelpunten uit de Wegenstudie Haaglanden, Gebiedsverkenning Westland,
                       Wegenstudie stadsregio Rotterdam, MIRT-verkenning Rotterdam Vooruit, MIRT-
Auto Verkenningen    1 onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag:
Auto Verkenningen    2 Capaciteitsuitbreiding aansluiting Zoetermeer A12.
                                                                                                           Verkenning uitgevoerd, gesprek over vervolgacties
Auto Verkenningen    3 Bereikbaarheid Voorne Putten en Havengebied.                                        loopt nog.
Auto Verkenningen    4 Verbreding N57.
Auto Verkenningen    5 Aansluitingen A20 Maassluis-Vlaardingen.                                            Verkenning uitgevoerd.
Auto Verkenningen    6 Ontsluiting Westland (centrale as en Bruinsmaknoop).
Auto Verkenningen    7 N209 bij Benthuizen verlengen richting N11.
Auto Verkenningen    8 Aansluitingen A15 en A29 inclusief capaciteit Ridderster West -> Noord.
Auto Verkenningen    9 Oeververbinding(en) Rotterdam en Krimpen (N210) (in relatie tot HBAC).
Auto Verkenningen 10 Doorstroming/leefbaarheid A44/N44 (tunnel Wassenaar?).                                Wassenaar start verkenning in 2017
Auto Verkenningen 11 Zuidelijke Randweg Den Haag (doorstroming op deze bundel).                            Den Haag neemt het mee met kruising Erasmusweg
Fiets Realisatie     1 Voor diverse kleine fietsprojecten die op stapel staan wordt verwezen naar het IPVa
Fiets Realisatie     2 Schipluiden-Delft-Pijnacker-Zoetermeer                                              uitvoering 2017
Fiets Realisatie     3 Leiden-Katwijk (zuid)                                                               uitvoering 2017
Fiets Realisatie     4 Verlengde Velostrada Leiden - Den Haag                                              uitvoering 2018
Fiets Realisatie     5 Naaldwijk-Wateringen-Rijswijk-Den Haag                                              uitvoering 2017
Fiets Realisatie     6 Binnenstad Den Haag-Spoorwijk-Rijswijk-Delft                                        uitvoering 2017
Fiets Realisatie     7 Sterfietsroute Binnenstad-Wateringseveld-Wateringen
                                                         ( pj                                              uitvoering 2018
Fiets Realisatie     8 Ridderkerk)                                                                         uitvoering 2018
Fiets Planstudie     1 Kruising A4 (exclusief kruising Vliet).
Fiets Verkenningen   1 Programma fietsverbindingen naar OV knooppunten
Fiets Verkenningen   2 Programma fietsenstallingen op OV-knooppunten.
Fiets Verkenningen   3 Programma fietsverbindingen, waaronder onderzoek naar relaties:
Fiets Verkenningen     • Binckhorst-Zoetermeer.
Fiets Verkenningen     • Leiden-Zoetermeer
Fiets Verkenningen     • Kruising Vliet van A4-route.
Fiets Verkenningen     • Delft – Rotterdam.
Fiets Verkenningen     • Vlaardingen – Rotterdam – Rotterdam Alexander.
Fiets Verkenningen     • Rotterdam Alexander – Lansingerland.
Fiets Verkenningen     • Kruising A20 (Hofpleinroute).
Fiets Verkenningen     • Hellevoetsluis – Rotterdam.
Fiets Verkenningen     • Kralingen – Rotterdam Zuid.
Fiets Verkenningen     • Hoek van Holland – Naaldwijk.
Fiets Verkenningen     • Naaldwijk – Vlaardingen.
Fiets Verkenningen     • Hoek van Holland – Den Haag (voornamelijk recreatief).
Fiets Verkenningen     • Hoek van Holland – Vlaardingen (voornamelijk recreatief).
Fiets Verkenningen     • Rotterdam.
                                                                           128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Bijlage E  Afkortingenlijst
BDU               Brede Doeluitkering
FKM               Fiets- en Ketenmobiliteit
IenM              Ministerie van Infrastructuur en Milieu
IPVa              Investeringsprogramma Vervoersautoriteit
MIRT              Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport
OV                Openbaar Vervoer
P+R               Parkeer en Reis
RWS               Rijkswaterstaat
VAT-kosten        Kosten voor voorbereiding, administratie en toezicht
VMWS              Verkeersmanagement en Wegenstructuur
VV                Verkeersveiligheid
                                                  129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>