<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>














































Iedereen doet mee
Duurzaam vooruit!
Begroting 2019 – 2022

September 2018



 

1 

 

 

  


 

2 

Inhoudsopgave 

Duurzaam vooruit! – Iedereen doet mee ................................................................................ 4 

Beleidsmatig meerjarenperspectief ........................................................................................ 5 

Financieel meerjarenperspectief ............................................................................................ 8 

2. Programma’s.................................................................................................................. 15 

Programma 1 : Vitale dorpen in Midden-Delfland® 2025....................................................... 16 
Programma 2 : Bestuur en veiligheid ................................................................................. 22 
Programma 3 : Beheer, verkeer en milieu .......................................................................... 26 
Programma 4 : Onderwijs ................................................................................................ 39 
Programma 5 : Sociaal Domein en Welzijn ......................................................................... 42 
Programma 6 : Economische en sociale zaken .................................................................... 49 
Programma 7 : Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting ................................. 55 
Overzicht van algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 61 
Overzicht van de kosten Overhead .................................................................................... 65 

3. Paragrafen ..................................................................................................................... 68 

3. 1. Lokale heffingen ...................................................................................................... 69 
3. 2. Verbonden partijen .................................................................................................. 77 
3. 3. Grondbeleid ............................................................................................................ 91 
3. 4. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................... 95 
3. 5. Bedrijfsvoering ...................................................................................................... 102 
3. 6. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 105 
3. 7. Financiering .......................................................................................................... 111 

4. Recapitulatie ......................................................................................................... 115 

5. Financiële begroting (overzicht van baten en lasten) .................................................. 118 

6. Bijlagen ................................................................................................................ 131 

6. 1. Missie .................................................................................................................. 132 
6. 2. Staat van reserves en voorzieningen ........................................................................ 133 
6. 3. Prognose verloop reserves en voorzieningen 2019 – 2022 .......................................... 138 
6. 4. Meerjarig investeringsoverzicht 2019 – 2022 ............................................................ 141 
6. 5. Begroting 2019 – 2022 op taakveld ......................................................................... 143 
6. 6. Beleidsindicatoren ................................................................................................. 148 

 

  



 

3 

  


 

4 

Duurzaam vooruit! – Iedereen doet mee 

 

Voor u ligt de allereerste begroting van dit college. Als basis gebruikten we het 

collegewerkprogramma Duurzaam vooruit! met de kernthema’s Wonen, Werken en Beleven. Het 

collegewerkprogramma sturen we gelijktijdig met deze begroting ter kennisname toe. 

 

Begroting 2019 - 2022 
 

In de begroting 2019 houden we rekening met de actiepunten uit het collegewerkprogramma.  

 

De begroting is sluitend voor de periode 2019-2022. We moesten een aantal keuzes maken om dit 

te bereiken. In het hoofdstuk Financieel meerjarenperspectief gaan we hierop in. Natuurlijk konden 

we nog geen rekening houden met de rijksbegroting van Prinsjesdag. 

 
De meeste tarieven blijven gelijk. Ook het tarief voor de Onroerende Zaakbelastingen (OZB) blijft 
gelijk, maar de gemiddelde aanslag stijgt ten opzichte van 2018. Dat komt door de waardestijging 
van onroerend goed. 

 

Leeswijzer 
 

In het hoofdstuk Beleidsmatig meerjarenperspectief beschrijft het college de prioriteiten voor de 
komende jaren. We richten ons daarbij op een sluitende (meerjaren) begroting, een gedegen 

financieel plan, duidelijke visies en op de uitvoering van de activiteiten in het 
collegewerkprogramma.  
 

In het hoofdstuk Financieel meerjarenperspectief geven wij de financiële vertaling van onze 

keuzes. Dit hoofdstuk bevat ook een weergave van de financiële structuur. Ons financieel 

meerjarenperspectief is verder uitgewerkt in de hoofdstukken ‘Algemene dekkingsmiddelen’, 

‘Recapitulatie’ en ‘Financiële begroting’. 

 

In de zeven programma’s lichten wij specifieke onderwerpen nader toe. De bijlagen geven u in één 

oogopslag zicht op onze reserves, voorzieningen en investeringen. 

Procedure begrotingsbehandeling 
 

In oktober en november behandelen we de begroting 2019-2022. Dit wordt de planning: 
 
Maandag 8 oktober  Presentatie ‘Hoe werkt de begroting?’ Zeker voor de nieuwe  

     raads- en commissieleden is deze uitleg interessant.  
     Tijdens de bijeenkomst kunt u mondeling technische vragen stellen  

die in de bijeenkomst worden beantwoord. 
Woensdag 10 oktober  De fracties leveren op deze dag om uiterlijk 10 uur hun schriftelijke 
     technische vragen in. 
Vrijdag 19 oktober  Het college beantwoordt uw schriftelijke technische vragen. 

Woensdag 24 oktober  De fracties leveren uiterlijk om 12 uur hun algemene  
     beschouwingen in, 
Donderdag 25 oktober  We publiceren de Begroting in één Oogopslag in de Schakel. 
Vrijdag 2 november  Het college geeft haar reactie op de algemene beschouwingen. 
Dinsdag 13 november  Het college en de gemeenteraad bespreken de begroting tijdens een  
     openbare raadsvergadering.  
 

 

 
Wij nodigen u van harte uit het politiek debat te voeren over de begroting 2019-2022. 

 

Het college van burgemeester en wethouders, 

 

 

Martien Born 

gemeentesecretaris 

 

 

 

Arnoud Rodenburg  

burgemeester 

 



 

5 

Beleidsmatig meerjarenperspectief 

 
Midden-Delfland is een bijzonder landschap met mooie dorpen. Inwoners maken en koesteren 
Midden-Delfland. Samen vormen zij herkenbare en hechte gemeenschappen. Bij de oprichting in 
2004 kreeg onze gemeente als bijzondere taak mee het behouden en het versterken van de 
kwaliteiten van het landschap en de dorpen. Dit blijft een uitdaging in een voortdurend 
veranderende maatschappij met daarin ook een groeiende rol voor de regio. 

Met die uitdaging in gedachten stelden wij ons collegewerkprogramma op met de titel Duurzaam 
vooruit! Dit collegewerkprogramma vormt, samen met de uitvoering van onze bestaande taken, de 
basis voor deze begroting. 
 
Wij richten ons op de opdrachten van het hoofdlijnenakkoord Duurzaam vooruit! en het 
uitvoeringsprogramma 2015-2025. De opdrachten vertaalden wij in concrete actiepunten. Aan het 
einde van onze collegeperiode zijn al deze doelen gerealiseerd of binnen handbereik. 

 

Omgevingsvisie 
 
Wij koesteren ons landschap en onze dorpen. En gaan voor vitaliteit en kwaliteit. Het belangrijkste 

document waarin wij dat vastleggen is de omgevingsvisie. Daarin komen de visie Vitale Dorpen, de 
gebiedsvisie en het uitvoeringsprogramma samen. De omgevingsvisie stellen we in deze 

collegeperiode op. 
 

Zorg 
 
De afgelopen jaren speelden er grote veranderingen op het gebied van zorg. Midden-Delfland pakte 
dat goed op. We leveren adequate zorg. Casuïstiek bekijken wij altijd vanuit meerdere 

invalshoeken. Zo krijgen wij de zorgbehoefte van onze inwoners nog beter in beeld. En kunnen we 
meer maatwerk leveren.  
 

Open oriëntatie naar de samenleving 
 
Onze inwoners en specifieke doelgroepen betrekken we actief bij wat we doen en bij wat we van 

plan zijn. Daarvoor nemen wij graag het initiatief met bijvoorbeeld wijkgesprekken, 
poldergesprekken of individuele gesprekken. Dat geldt straks ook voor het opstellen van de 
omgevingsvisie.  

 
Wij vinden het ook fijn als inwoners zelf initiatief nemen. Vragen en opmerkingen vanuit de 
samenleving zijn kansen om onze dienstverlening verder te verbeteren.  

 

Collegewerkprogramma 
 
Dit collegewerkprogramma heeft dezelfde indeling als het hoofdlijnenakkoord: 
1. Landschap 
2. Duurzaamheid 

3. Inwoners 
4. Ontwikkeling 
5. Dienstverlening 
 

1. Landschap 

 
Onze inwoners vormen onze gemeenschappen. Zij zijn voor ons het meest belangrijk.  
Maar zonder landschap is er geen Midden-Delfland. Ons landschap is altijd door onze inwoners 

gekoesterd. Daarom is het nu ook zo waardevol. Wij werken hard om ons landschap verder te 
ontwikkelen en daarmee te behouden. Wij zijn trots op ons cultuurhistorisch landschap en op onze 
authentieke dorpen. Iedereen is van harte welkom om ons Bijzonder Provinciaal Landschap zelf te 
beleven. Zeker de inwoners van de nabijgelegen steden moeten van al dat moois kunnen genieten. 

Wij bevorderen dan ook recreatie. Dat is wat Midden-Delfland bestaansrecht geeft.  
 
Onze actiepunten verdelen we over drie thema’s: 
a. ontwikkelen en koesteren; 
b. agrarisch ondernemen; 
c. beleving voor iedereen. 



 

6 

2. Duurzaamheid  
 

We dringen onze energiebehoefte terug en wekken onze energie duurzaam op. We zorgen voor 
onze natuur en voor ons milieu. Natuurlijk houden we daarbij rekening met klimaatverandering. 
 
Onze actiepunten verdelen we over twee thema’s: 
a. Minder en schone energie; 

b. klimaatverandering werkt door in onze aanpak. 
 

3. Inwoners  
 
Meedoen is belangrijk. Werk speelt daarbij een belangrijke rol. Het is een blijvend speerpunt voor 
dit college. Wij bieden maatwerk. Op de persoon afgestemde zorg voor een veilig, gezond en 

waardig leven. We bieden de zorg waaraan behoefte is. Als de situatie dat vraagt, kijken we 
aandachtig op welke manier we maatwerk kunnen leveren. Scholing is in ons land op orde. We 
koppelen kunst, cultuur en sport aan het reguliere onderwijsprogramma. Zo bevorderen we de 
ontwikkeling van onze kinderen  
In 2019 actualiseren we het actieprogramma Veiligheid. Dit programma richt zich zowel op de 
ondersteuning van landelijke thema’s en projecten als op de aanpak van gemeentelijke 

onderwerpen met prioriteit. 
 
Onze actiepunten verdelen we over drie thema’s: 
 
a. iedereen werkt, werkt mee of werkt aan; 
b. wij bieden zorg op maat; 
c. lokaal veiligheidbeleid. 

 

4. Ontwikkeling  
 
We werken mee aan duurzame initiatieven van ondernemers. En zetten in op werkgelegenheid en 
innovatie. We ondersteunen onze ondernemers bij de afzet en de promotie van hun 
streekproducten in de nabije steden. Variatie in wonen is de basis voor levendige dorpen. Meer 

inwoners zijn meer schouders die de Midden-Delflandse gemeenschap en de voorzieningen dragen. 
De toename van verkeer moeten we wel goed begeleiden. Vooral in de dorpscentra gaan wij op 
zoek naar creatieve oplossingen.  
 

Onze actiepunten verdelen wij over drie deelthema’s: 
 
a. Economie en grondstoffen 

b. Goed wonen in een vitaal dorp 
c. Verkeerstromen leiden wij in goede banen. 
 
 

5. Dienstverlening  
 
Wij zijn een gastvrije gemeente met een open oriëntatie naar onze samenleving. De snelle 
ontwikkelingen in de maatschappij vragen van ons een goede, veilige en flexibele dienstverlening 
en informatievoorziening. De digitalisering en onze gastvrije houding stellen ons in staat maatwerk 
te verrichten waar dat gewenst is. De veranderingen in de dienstverlening in deze collegeperiode 
zijn dan ook daarop gericht: mee schakelen met de vragen vanuit de maatschappij.  
 

Onze concrete actiepunten voor 2018-2022 leest u in ons collegewerkprogramma Duurzaam 
vooruit! 

 

Financiële balans en belastingdruk 
 
Midden-Delfland loopt graag voorop op de gebieden landschap, duurzaamheid en voedselproductie 

voor de nabije stad. Met onze financiën willen we juist in de pas lopen. Onze legestarieven zijn op 
zijn hoogst kostendekkend en onze lokale belastingen stijgen óf met de inflatie óf met de 
waardestijging (OZB). 
 
Het financieel resultaat is voor alle jaren sluitend. Hiermee is de begroting 2019-2022 op orde. Dit 
geeft de nieuwe gemeenteraad de mogelijkheid eigen accenten te stellen. De actiepunten uit het 



 

7 

collegewerkprogramma hebben we in de begroting verwerkt. Voor een aantal acties is aanvullend 

onderzoek nodig voor een goed beeld van de (financiële) gevolgen. De gevolgen nemen we mee bij 

de voorbereiding van de volgende begroting. 
 
De tarieven voor de belangrijkste belastingen en heffingen wijzigen niet ten opzichte van 2018. We 
houden wel rekening met de waardestijging van onroerend goed. De belastingaanslag voor onze 
inwoners valt hierdoor gemiddeld hoger uit dan in 2018.  
 

De voorzieningen blijven in tact en tenminste gelijk van kwaliteit.  

 

Cittaslow 

 
In 2008 is Midden-Delfland als eerste gemeente in Nederland gecertificeerd als Cittaslow. Binnen 
alle beleidsterreinen zorgt het gedachtegoed van Cittaslow voor bewustwording van de kwaliteiten 
van Midden-Delfland. Kwaliteit van leven staat hierbij centraal.  
 
Als Cittaslow zetten wij altijd een stap extra. Onze keuzes wegen wij breder af dan alleen op 
doorlooptijd en kosten. Onze inwoners krijgen de persoonlijke aandacht en zorg die nodig is. 
Dat maakt Midden-Delfland een fijne, gastvrije en duurzame gemeente. 

 
 
 

  



 

8 

Financieel meerjarenperspectief 

 

Uitgangspunten begroting  
 
De algemene uitgangspunten voor deze programmabegroting staan in onze missie Dit is Midden-
Delfland, ‘Beleidsmatig meerjarenperspectief’ en het collegewerkprogramma Duurzaam vooruit! 
Daarnaast gelden de volgende financiële uitgangspunten: 

 
1. Een gezonde financiële structuur. Speerpunten zijn een sluitende begroting en beperking van de 

gemeentelijke lastendruk voor onze inwoners. 
2. Structurele uitgaven dekken we structureel en incidentele uitgaven krijgen zover nodig een 

incidentele dekking. 
 

Samenvattend financieel overzicht begroting 2019 – 2022 
 

 2019 2020 2021 2022 

Saldo begroting 2019 – 2022  

(incl. begrotingswijzigingen1)  

156.695 263.697 364.351  

I. Mutaties begroting 
 

    

1. Autonome ontwikkelingen en  
      doorwerking eerdere besluiten) 

-46.566 -170.407 -125.437  

2. Collegewerkprogramma  

(per saldo) 

-110.000 -90.000 -90.000 -90.000 

Resultaat begroting2 129 3.290 148.914 313.496 
1 

Inclusief structurele doorwerking mutaties Eerste periodieke begrotingswijziging 2018.
  

2 Een positief bedrag betekent een voordelig resultaat. 

 
Met dit resultaat voldoet de begroting 2019-2022 aan de voorwaarden om in aanmerking te komen 
voor repressief toezicht door de provincie.  
 
In de paragrafen I, II, III, IV en V informeren wij u op welke wijze de begroting 2019-2022 tot 

stand kwam. En wij vertellen welke overwegingen daarbij leidend waren. 
 

I. Mutaties begroting 
 
De saldi aan mutaties bepalen de afwijking tussen de Begroting 2018-2021 en de ramingen 
volgens de primitieve begroting 2019-2022. In onderstaand overzicht van de voornaamste 

afwijkingen is onderscheid gemaakt tussen ‘autonome ontwikkelingen en doorwerking eerdere 
besluiten’ en ‘collegewerkprogramma’. 
 

Mutaties Begroting 2019 2020 2021 20221 

1. Autonome ontwikkelingen en 

doorwerking eerdere besluiten 

    

- Algemene uitkering 963.439 1.096.264 1.571.969 N.v.t. 

- Toename salarissen -490.000 -520.000 -650.000 N.v.t. 

- OZB opbrengst 83.212 134.733 167.869 N.v.t. 

- Opbrengst verkoop gemeentegrond 250.000 50.000  N.v.t. 

- Programma onderwijs -70.893 -70.893 -70.893 N.v.t. 

- Programma Welzijn en Wmo -559.577 -559.314 -559.458 N.v.t. 

     

2. Collegewerkprogramma     

- Bevorderen uitstroom naar werk  -100.000    

- Dekking t.l.v. Res. Sociaal domein 100.000    

- Arbeidsbeperkten of migranten in 
dienst nemen 

-20.000    

- Extra controle rechtmatigheid Wmo p.m. p.m.   

- Intensivering schuldhulpverlening -25.000    

- Dekking uit Reserve Noodhulp-vangnet 25.000    



 

9 

- Verkeersstromen dorpen beperken p.m. p.m. p.m. p.m. 

- Herinrichting Woudse- en Hoornseweg p.m. p.m. p.m. p.m. 

- Duurzame inrichting gemeentelijk 
wegennet 

-50.000 -50.000 -50.000 -50.000 

- Professionalisering inkooporganisatie -40.000 -40.000 -40.000 -40.000 
1
De jaarschijf 2022 kwam niet voor in de begroting 2018-2021. 

 

Toelichting mutaties begroting 
 

1. Autonome ontwikkeling en doorwerking eerdere besluiten 
 
- Algemene Uitkering 

De cijfers in de Begroting 2019-2022 zijn gebaseerd op de meicirculaire 2018 en op cijfers van 
de eigen organisatie. Dan gaat het vooral om de woning- en inwonersprognose en de WOZ-

waarden. Vanaf 2019 is de uitkering voor het Sociaal domein grotendeels opgegaan in de 
algemene uitkering. Mede daardoor is de uitkering voor alle jaren fors hoger dan eerder 
geraamd. Ook de afspraken uit het Interbestuurlijk programma hebben een positieve 
uitwerking. Daar staan uitgaven tegenover. 

 
- Salariskosten 

Ten opzichte van de meerjarenbegroting stijgen de salariskosten. Deze stijging heeft 

verschillende oorzaken waaronder een raming voor kosten van een generatiepact, de gevolgen 
van de nieuwe CAO per 1-1-2019 en een verplichting vanuit het Rijk in het kader van 
garantiebanen (mensen aannemen met afstand tot de arbeidsmarkt). 
 

- OZB 
Voor de opbrengsten van de OZB is uitgegaan van de meest recente gegevens. Dit betekent dat 

de waarde stijgt als gevolg van (landelijk) stijgende prijzen van huizen. Voor het bepalen van de 
opbrengst is de door de gemeenteraad vastgestelde berekeningswijze gehanteerd.  
 

- Opbrengst verkoop gemeentegrond 
Veel particulieren hebben in de loop der jaren gemeentegrond in gebruik genomen zonder dat 
daar toestemming voor is gegeven door de gemeente. Veelal is deze gemeentegrond gebruikt 
voor vergroting van de siertuin. Mondjesmaat zijn de laatste jaren stukken van deze 

gemeentegrond verkocht aan inwoners. Hiermee is het gebruik voor die inwoners gelegaliseerd. 

Uit een inventarisatie blijkt dat er zeker 12.500 m2 gemeentegrond in gebruik is bij inwoners 
van deze gemeente.  
In 2018 is een pilot uitgevoerd, waarbij wij een start hebben gemaakt met het te koop 
aanbieden van deze gemeentegrond. Doel is inwoners die gemeentegrond in gebruik hebben in 
de gelegenheid te stellen dit in eigendom te verwerven. Voor 2019 ramen wij een incidentele 
opbrengst van € 250.000 en voor 2020 € 60.000. 

 
- Programma onderwijs 

Op dit programma zijn de kapitaallasten na doorrekening bij de jaarrekening 2017 structureel 
gestegen met € 70.893. Dit betreft de kapitaallasten van eerder genomen besluiten voor de 
huisvesting onderwijs. 
 

- Programma Welzijn en Wmo 
Belangrijkste oorzaken van het nadelig saldo van circa € 559.000 zijn als volgt te specificeren: 

- Prognose jeugdkosten 2019 zijn hoger    €  100.000 
- Hogere lasten hulp in de huishouding   €    57.000 
- Minder inkomsten door invoering abonn.tarief Wmo €  235.400 
- Hogere subsidie Welzijn E25    €  142.000 

- Structureel preventiebudget     €    25.000 

 

2.  Collegewerkprogramma 
 
- Algemeen 

Het collegewerkprogramma is uitgewerkt in concrete actiepunten. Veel actiepunten zijn 
verwerkt in de begroting en worden uitgevoerd binnen bestaande budgetten. Voor een aantal 

acties is aanvullend onderzoek nodig voor een goed beeld van de (financiële) gevolgen. De 
gevolgen nemen we mee bij de voorbereiding van de volgende begroting. Hiervoor is in de 
meerjarenbegroting voldoende ruimte beschikbaar. 



 

10 

Voor de actiepunten die nieuw in de begroting zijn verwerkt gaan wij hierna nader in. 

 

- Bevorderen uitstroom naar werk 
We bevorderen de uitstroom naar werk. Eind 2018 hebben we maximaal 120 huishoudens met 
een uitkering van de gemeente. Medio 2019 hebben we het vervolgplan klaar om de dalende lijn 
vast te houden. In dat plan maken we ook een programmatische verbreding naar lokale 
ondernemers, onderhoud groen en gemeentelijke inkoop en aanbesteding. Als dekking geldt de 
reserve sociaal Domein. 

 
- Arbeidsbeperkten of migranten in dienst nemen 

De gemeente neemt, als werkgever, mensen met een arbeidsbeperking of 
migrantenachtergrond in dienst. De doelstelling zetten we op 150% van de opdracht. In de 
begroting 2019-2022 is hiervoor een budget opgenomen. 
 

- Extra controle rechtmatigheid Wmo 
In 2019 zetten we extra in op controle op de rechtmatigheid van Wmo verstrekkingen en op de 
regionale aanpak van oneigenlijk gebruik en fraude bij uitkeringen en verstrekkingen. Het doel 
is een correcte en doelmatige inzet van overheidsmiddelen. Extra kosten worden gedekt uit de 
reserve Sociaal Domein. 

 
- Intensiveringschuldhulpverlening 

We gaan schuldhulpverlening meer inzetten als integraal onderdeel van de zorg. Het doel is om 
escalatie te voorkomen en betere ondersteuning te bieden aan (multi-probleem) gezinnen. De 
meerkosten dekken wij uit de middelen die beschikbaar zijn vanuit de motie ‘solidair’. 

 
- Verkeersstromen dorpen beperken 

We gaan in alle drie de dorpen de doorgaande verkeersstromen beperken. Voor Maasland doen 
we dit door de profilering van de N468 aan te passen en de Molenweg anders in te richten. Voor 

Schipluiden gaan we de ontsluiting naar Vlaardingen minder aantrekkelijk maken. Voor Den 
Hoorn richten we ons op de herinrichting van de wegen in de bebouwde kom richting Delft en 
Rijswijk. 

 
- Herinrichting Woudse- en Hoornseweg 

Na de aansluiting van de Zuidhoornseweg op de Reinier de Graafweg in Delft gaan we binnen de 

bebouwde kom de Woudseweg en Hoornseweg herinrichten. Onze voorkeur heeft een 
fietsstraat, gericht op het vergroten van de verkeersveiligheid en de kwaliteit van de openbare 

ruimte. Ook vinden we een oplossing voor de verkeerssituatie in de Gantel/Hoefslagendreef. We 
pakken dit samen met gemeente Delft op. Voor deze herinrichting is een bestemmingsreserve 
beschikbaar. 

 
- Duurzame inrichting gemeentelijk wegennet 

In het kader van klimaatadaptatie streeft het college naar een veilige en duurzame inrichting 
van het gemeentelijk wegennet. We richten ons in 2019 op de duurzame inrichting van wegen, 
met elementen zoals stroom uit asfalt, met een alternatief voor strooien en een nieuwe 
milieuvriendelijke deklaag. Deze verkenning zal tot beleidsvoorstellen (en directe toepassing) 
leiden. De dekking van de geraamde € 50.000 voor de duurzame inrichting wegen vinden wij 
door vermindering van bestaande onderhoudsbudgetten. 

 

- Professionalisering inkooporganisatie 
Professionaliseren inkooporganisatie in 2019 met als doel voorbeeldfunctie overheid in te vullen 
gericht op duurzame en lokale inkoop. 

 

II. Overig 
 

Een aantal posten wijkt af van de geactualiseerde begroting 2018-2021. Verklaringen hiervoor 
leest u bij elk programma en in de Financiële begroting.  
 

 

 

 

 

 

 



 

11 

III. Financiële structuur 
 

Algemeen 
Een goede financiële structuur is noodzakelijk voor een sluitende begroting. Dankzij de 
maatregelen van de afgelopen jaren is onze financiële structuur voldoende solide. 
De administratie en gemeentelijke financiën voldoen aan de basisregelingen, waaronder het BBV en 
de eigen gemeentelijke verordeningen. Ook de financiële soliditeit en het financieel 

meerjarenperspectief hebben wij op orde. Hierover leest u meer in de volgende alinea. Op termijn 
is er een financieringsoverschot. Door het verplicht schatkistbankieren wordt hierover nauwelijks 
rendement behaald. Dat is de reden dat we voor erfpacht zoveel mogelijk deze eigen middelen 
inzetten. 
 
Een belangrijke ontwikkeling is de sterk aantrekkende economie. Dit heeft zowel positieve als 
negatieve invloed op de financiën van de gemeente.  

 
Positief is de toenemende kans op verbetering van het resultaat van de grondexploitaties. Veelal 
neemt ook de waarde van het onroerend goed toe, waardoor de opbrengst OZB stijgt. Over het 
algemeen stijgen de uitgaven van het Rijk, waardoor ook de uitkering uit het Gemeentefonds 
toeneemt. Als laatste noemen wij een positieve invloed op de uitstroom van bijstandsgerechtigden 

naar werk, waardoor de bijstandslasten voor de gemeente afnemen. 

Negatief is de ontwikkeling van de kostprijs bij leveranciers/bedrijven die werken voor de 
gemeente uitvoeren of producten leveren. 
Per saldo is een aantrekkende economie voordelig voor de financiële structuur van de gemeente. 
 
Gemeentelijke heffingen 
Binnen een gezonde financiële structuur willen we graag de belastingdruk voor inwoners beperken. 
De belangrijkste belastingtarieven hebben we dan ook niet gewijzigd ten opzichte van 2018.  

Onze afvalstoffenheffing is vanwege kostenstijgingen echter niet meer volledig kostendekkend. In 
2019 houden we alvast rekening met de effecten van het ‘nieuwe inzamelen’. Wij geloven in deze 
manier van inzamelen en verwachten daarvan een positief financieel effect. Ondanks onze positieve 
verwachting houden we er wel rekening mee dat we een extra bijdrage nodig hebben uit de 
egalisatievoorziening (en een aanvullende bijdrage vanuit de Algemene reserve). Dit voor een 
budgettair neutraal verloop. De egalisatievoorziening is echter niet voldoende voor een structurele 
bijdrage, maar daarvoor is deze voorziening ook niet bedoeld. Indien het ‘nieuwe inzamelen’ 

onvoldoende oplevert, dan is verhoging van het tarief op termijn noodzakelijk voor handhaving van 
100% kostendekking. 

 
Reserves en voorzieningen 
Het totaal van de gemeentelijke reserves en voorzieningen neemt de laatste jaren af. Deze daling 
komt voor een belangrijk deel voor rekening van de algemene reserve. Door daling van de 

algemene reserve neemt ook de weerstandscapaciteit af. Dit is de buffer waarmee we de gevolgen 
van risico’s opvangen. 
De gemeente heeft nog andere (bestemming)reserves die als weerstandsvermogen kunnen worden 
aangemerkt. Bijvoorbeeld de Nutsreserve en de reserve Compensatie dividenden en 
huuropbrengst. Bij de eerstvolgende actualisatie van de Nota reserves en voorzieningen (later dit 
jaar) herschikken we het totaal van de gemeentelijke reserves. Daarbij doen we het voorstel om de 
reserves zonder specifiek doel op te heffen.  

Vooruitlopend op deze herziening stellen wij voor om de Nutsreserve (saldo per 1-1-2019 van  
€ 12,8 mln.) aan te wijzen als (reserve) weerstandsvermogen. Daarmee verdient onze 
weerstandsratio de kwalificatie ‘uitstekend’ (zie ook paragraaf weerstandsvermogen).  
Een overzicht van alle reserves en voorzieningen vindt u als bijlage in de begroting. 
 
In november 2015 besloot de gemeenteraad om een Risicoreserve erfpachtgronden te vormen. 

Hierin storten we de ‘rentewinsten’ op de erfpacht, na aftrek van een gedeelte om de 

administratiekosten te dekken. Deze rentewinsten zijn het saldo van ontvangen erfpachtcanon en 
de betaalde rente over de lening voor de aankoop van de ondergrond en de afkoopsom voor het 
Bedrijvenschap Harnaschpolder (BHP). In december 2017 stemde de gemeenteraad in met een 
nieuwe erfpachtuitgifte. In lijn met het besluit uit 2015 besloot de raad tot toevoeging van de 
rentewinst aan de reserve. Bij deze erfpachtuitgifte was geen sprake van een afkoopsom voor BHP. 
Daardoor is de toevoeging aan de risicoreserve fors hoger dan bij eerdere uitgiften.  

 



 

12 

De risico’s van uitgifte van grond in erfpacht zijn beperkt. Dit beschreven we ook in de notitie 

’Risico’s bij uitgifte van erfpachtgronden’ (2015).Mede daarom gaf de gemeenteraad aan, dat er 

een maximum moet worden verbonden aan de toevoegingen aan deze reserve. 
Wij stellen daarom voor om, afwijkend op het raadsbesluit van december 2017, de toevoeging aan 
de risicoreserve vanuit de laatste erfpachtuitgifte in lijn te brengen met de eerdere 
erfpachtuitgiften. Het financiële voordeel hiervan komt ten gunste van de gemeentebegroting. 
Verder stellen wij voor onze risicoreserve te beperken tot maximaal € 1 mln. Wij verwachten dit 
maximale bedrag binnen enkele jaren te bereiken.  

Dit heeft consequenties voor het raadsbesluit van december 2017 over de Risicoreserve 
erfpachtgronden. Dit besluit wordt met vaststelling van de begroting 2019-2022 herzien. 

 

V. Financieel perspectief tot en met 2026 

 
Deze meerjarenbegroting loopt tot en met 2022. De betrouwbaarheid van de ramingen neemt af 
naarmate het begrotingsjaar verder af ligt van het eerste jaar. Afname van het aantal variabele 
posten beperkt de mate van onzekerheid.  
Deze beperking van de onzekerheid is gevoed door: 
- een goede financiële structuur, zie hiervoor; 
- verwerking van het verloop van de afschrijvingen; 

- verwerking van de verwachte ontwikkeling van de OZB-inkomsten.  
De informatie over het Gemeentefonds loopt tot 2022 en is gebaseerd op de meicirculaire 2018 en 
de meest actuele berekeningsmaatstaven. Voor de doorkijk tot 2026 gaan wij ervan uit dat de 
jaarlijkse correctie voor de prijzen en de salarissen gecompenseerd wordt door een verhoging van 
de uitkering uit het Gemeentefonds. 
 

 
Op basis van deze uitgangspunten ziet het financieel perspectief (= resultaat begroting voor de 
betreffende jaren) tot en met 2026 er als volgt uit. 
 

 
  

€ 0 

€ 100.000 

€ 200.000 

€ 300.000 

€ 400.000 

2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026

Financieel perspectief



 

13 

Conclusie 
 

Door de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen en de voorzichtige, terughoudende 
opstelling ten aanzien van de gemeentelijke financiën is er sprake van een solide financiële 
structuur.  
De laatste jaren zijn noodzakelijke bezuinigingen doorgevoerd. Desondanks blijft de financiële 
positie onder druk staan. Bij de voorbereiding van deze begroting is dit ook gebleken. Het proces 

om te komen tot een sluitende begroting is niet makkelijk geweest, maar heeft wel geleid tot een 
sluitende begroting voor de jaren 2019-2022. 
 

Overzicht begrotingsresultaat 

 2019 2020 2021 2022 

Saldo lasten -/- baten per 
programma 

    

1 -534.744 -414.732 -417.230 -419.863 

2 -3.746.715 -3.696.932 -3.734.696 -3.770.684 

3 -3.901.780 -4.586.019 -4.524.398 -4.741.805 

4 -1.370.380 -1.333.768 -1.299.100 -1.305.160 

5 -9.063.494 -8.955.579 -9.061.525 -9.085.949 

6 -2.074.283 -1.902.893 -2.174.526 -2.193.671 

7 -276.596 229.623 175.307 45.300 

Totaal van de 

programma's 

-20.967.991 -20.660.299 -21.036.167 -21.471.831 

          

Algemene 
dekkingsmiddelen 

25.699.500 26.442.245 27.248.205 27.944.005 

Overzicht overhead -7.126.632 -6.994.487 -7.015.999 -7.074.642 

Bedrag heffing Vpb 0 0 0 0 

Bedrag voor onvoorzien -16.000 -16.000 -16.000 -16.000 

          

Subtotaal programma's  

(incl. alg. dekkingsmiddelen, 
overhead, Vpb en onvoorzien) 

-2.411.123 -1.228.541 -819.961 -618.468 

     

Reservemutaties:         

Onttrekkingen 2.875.383 1.296.213 1.033.922 997.686 

Stortingen 464.131 64.382 65.047 65.722 

Saldo reservemutaties 2.411.252 1.231.831 968.875 931.964 

          

Geraamd resultaat 129 3.290 148.914 313.496 

  

Dit is bereikt door enerzijds uit te gaan van ervaringscijfers uit voorgaande jaren en anderzijds 
kritisch te zijn bij het ramen van de budgetten.  
Door deze handelwijze zijn wij er in geslaagd een begroting te presenteren waarin: 

- de tarieven voor de gemeentelijke OZB en de riool- en afvalstoffenheffing ongewijzigd blijven 
ten opzichte van 2018; 

- de voorzieningen in deze gemeente in stand blijven; 
- er bescheiden ruimte blijft voor investeren in de toekomst van Midden-Delfland. 

  



 

14 

Door incidentele baten is de begroting 2019 en 2020 niet structureel sluitend. Voor de jaren erna 

kennen wij wel structureel begrotingsevenwicht. 

 

Overzicht structureel/ incidenteel begrotingsaldo  

  
  

 2019 2020 2021 2022 

     
Structureel begrotingsaldo -199.871 -6.710 148.914 313.496 

Saldo incidentele baten en lasten 200.000 10.000 0 0 

     

Geraamd resultaat 129 3.290 148.914 313.496 

 
De gemeente heeft een stevige financiële buffer in de vorm van reserves. Punt van aandacht is wel 
dat deze financiële buffer slechts beperkt kan worden ingezet voor het realiseren van een 
structureel sluitende exploitatie. Overeenkomstig de uitgangspunten is aanwending van algemene 
reserve slechts mogelijk voor de dekking van incidentele uitgaven. Dit is voor 2019 en 2020 

toegepast. 

 
  



 

15 

2. Programma’s 

 
  



 

16 

Programma 1 : Vitale dorpen in Midden-Delfland® 2025 

 

Beleidsdoel 
 
Het behouden en versterken van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland. 
Het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en de buurtschappen in 
Midden-Delfland. 

 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Midden-Delfland is nu en in 2025 een vitaal landschap, met een agrarisch en recreatief karakter. 

De ‘koe in de wei’ is en blijft het symbool voor een grondgebonden veehouderij, de ‘Grutto in de 
wei’ staat voor een natuurlijk landschap met kansen voor weidevogels. Uit allerlei studies, 
waaronder die van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) blijkt dat het 
kwaliteitslandschap ‘Central Park Midden-Delfland’ een belangrijke pijler is voor het economisch 
draagvlak van de regio. Het landschap van Midden-Delfland draagt daarnaast een steentje bij aan 

de regionale economie in de vorm van voedselproductie, een steeds verder ontwikkelde sector van 
‘hospitality’ en andere vormen van dienstverlening aan het stedelijk gebied. In de visie Midden-

Delfland® 2025 zijn de centrale thema’s al vastgelegd. Landschappelijke kwaliteit, rust, stilte en 
natuurbehoud zijn centrale kenmerken van ons gebied, gedragen door bedrijvigheid die ‘brood ziet’ 
in weidevogelbeheer, voedselproductie voor de stad (‘korte ketens’) en bij het gebied passende 
recreatieve voorzieningen (horeca, hippische sport etc.). 
  
Het inspelen op de economische uitdagingen en de veranderende behoeften vanuit de steden 
binnen de MRDH vraagt van het gebied, de ondernemers– zeker van de veehouders - en ons 

bestuur een grote flexibiliteit. Het gemeentelijk (investerings)beleid draagt hieraan bij door de 
ontwikkelingen actief te volgen, actoren in het gebied waar nodig steun te geven om zich aan te 
passen aan de veranderende vraag en de noodzakelijke publieke investeringen mogelijk te maken. 
Midden-Delfland werkt, o.a. met het geld dat is ontvangen ter compensatie van de aanleg van de 
A4, aan optimalisering van de eigendommen in het buitengebied (grondruil), aan verbetering van 
de landschapskwaliteit en aan bedrijfsmatige vernieuwing (innovatie) die inspeelt op de 

economische kansen voor Midden-Delfland. Samenwerking en draagvlak zijn daarbij belangrijk. 
Bestuurders uit de regio, maatschappelijke organisaties, ondernemers, inwoners en onderwijs 
‘dragen’ met hun plannen en inzet Midden-Delfland en werken hierbij mee aan het realiseren van 

de toekomst van het landschap. Zeker stellen van draagvlak is mede daarom een voortdurend 
aandachtspunt voor het gemeentebestuur. 
 
De inwoners van de dorpen Den Hoorn, Maasland, Schipluiden en de buurtschappen vormen met 

elkaar een gemeenschap waar persoonlijk contact centraal staan. Een dynamische en gastvrije 
gemeenschap die levenskracht uitstraalt en waar ondernemers een belangrijke plek innemen en 
bezoekers van harte welkom zijn. De dorpen beschikken over basisvoorzieningen op de terreinen 
van wonen, zorg en welzijn. 
Midden-Delfland is lid van de internationale beweging Cittaslow die nadruk legt op de authentieke 
waarden van de aangesloten gemeenten, op aandacht voor de kwaliteit van leven en voor goed en 
gezond voedsel. Lid zijn van Cittaslow betekent voor Midden-Delfland een oriëntatie op lokale 

kracht, fijnschaligheid en de eigen authentieke waarden. De komende jaren wordt meer ingezet op 
de samenwerking met Cittaslow-netwerk in onze gemeente en op de ‘branding’ van Midden-
Delfland als een ‘slow’ en vooral ‘bijzonder provinciaal landschap’. 
 
In het kader van het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en 
buurtschappen in Midden-Delfland wordt de ontwikkeling van de 3 centrumplannen voortgezet. Dit 

houdt in uitvoeren van het bestemmingsplan Den Hoorn en zorgen voor een goede 
verkeersafwikkeling, in Schipluiden voortgaan met de structuurvisie en in Maasland ontwikkelen 
van een plan rond het gemeentehuis, Kerkplein en nabij Veldesteijn. 
 

  



 

17 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 

Midden-Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling zijn het fundament van Cittaslow in Midden-
Delfland. Beide visies sluiten naadloos aan op de filosofie van deze beweging. Deze filosofie 
refereert aan drie mondiaal bestaande factoren die de kwaliteit van leven negatief kunnen 
beïnvloeden, te weten armoede, de energiecrisis en voedselcrisis. Gemeenten kunnen vanuit de 
filosofie van Cittaslow proactief maatregelen nemen en gemeenschappen ondersteunen om de 

kwaliteit van leven te verbeteren. Zij doen dit door bewustwording en uit te gaan van de kracht 
van de lokale samenleving. Fijnschaligheid en veerkracht van deze lokale gemeenschappen worden 
lokaal ondersteund. 
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

De concrete doelen in dit programma zijn direct gerelateerd aan het behoud 
en versterken van het groene landschap van Midden-Delfland. In de 
Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 zijn voor 2025 de volgende operationele 
doelen vastgelegd: 
1. Het Landschapsontwikkelingsplan 

2. Relatie stad-platteland 

3. Identiteit 
4. Instrumenten 
Een blijvende bestuurlijke, juridische en financiële verankering. 

Concrete 
doelen/acties voor 

2019 
 

In juni 2016 is het Uitvoeringsprogramma Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 
door de gemeenteraad vastgesteld. Dat programma bevat diverse 

projectvoorstellen en concrete uitvoeringsacties voor de komende jaren. De 
vijf doelen van de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 zijn vertaald in het 
uitvoeringsprogramma in vier opdrachten met bijbehorende actiepunten. 
Hierbij zijn ook onderwerpen genoemd die een langere looptijd kennen. Veel 
ontwikkelingen in het gebied Midden-Delfland kennen voor de realisatie een 
meerjarig traject.  

 
Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand; 
Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer; 
Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land; 
Opdracht D: Het A-merk Midden-Delfland®2025 
 

Ad A Kwaliteit, Landschap van Stand 

Het authentieke agrarisch landschap is groen, weids en waterrijk. Met koeien 
in de wei, monumentale boerderijen en goed verzorgde erven. In het 
agrarisch landschap kunnen rust en weidsheid ten opzichte van de stad 
ervaren worden. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is van belang voor de 
toekomst van Midden-Delfland. Dit geldt voor de veenweiden en 
cultuurhistorische (lint)bebouwing. Het authentieke veenweidelandschap is 
kwetsbaar. Ontwikkeling is nodig om dit landschap in stand te houden. Bij 

nieuwe ontwikkelingen staat kwaliteit voorop.  
Centraal bij deze opdracht staan draagvlak en bestuurlijke bescherming. 
Draagvlak voor de bewustwording bij inwoners, gebruikers en andere 
overheden. Een betere borging van de kwaliteiten van het bijzondere 
landschap van Midden-Delfland. 
 

Actiepunten opgave A: 

- Nader uitwerken van het ontwikkelperspectief en uitvoeringsprogramma 

voor het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland 

- Vervolg pilot ‘poldergesprekken’ met input voor de gemeentelijke 

Omgevingsvisie; 

- Structureel inzet in 2019 van de Polderarchitect, die gevraagd en 

ongevraagd advies geeft aan gemeente en andere publieke en private 

partijen over het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van plannen, 

projecten en beleid 

- Mede vanuit het Weidevogelpact optimaliseren van de kwaliteit van de 

leefomgeving voor de weidevogels door maatregelen, zoals bevorderen 

kruidenrijk grasland, aanleg plasdras en het kappen van bomen 



 

18 

- Biodiversiteit vergroten door onder andere het toepassen van ecologisch 

bermbeheer en aanleg van natuurvriendelijke oevers 

- Kwaliteitsversterking landschap, waaronder voortgang problematiek 

saneren verspreid liggend glas en verplaatsen niet agrarisch gebonden 

bedrijfslocaties 

- De gemeente maakt zich sterk voor een verantwoorde ruimtelijke en 

verkeerskundige inpassing van de aanpassing van de provinciale wegen 

N223 en de N211 

- Bij het Rijksplan verbreding A4 zetten wij in op een goede ruimtelijke 

inpassing en het benutten van koppelkansen om de recreatieve en groene 

structuur rondom het wegtracé te verbeteren 

- Vaststellen van het definitief ontwerp voor de ecologische verbindingszone 

tussen de Vlietlanden en de Ackerdijkse Plassen 

- Stakeholders langs de trekvaarten enthousiasmeren om de beleving en de 

kwaliteit van de trekvaarten te versterken 

- In samenspraak met omliggende gemeenten een plan uitwerken voor de 

regionale water- en recreatieopgave. 

 
 
Ad B Betrokken duurzaam beheer 
Centraal in deze opdracht staat het vergroten van de betrokkenheid van 
ondernemers, agrarisch en niet-agrarisch, en gebruikers bij het beheer van 
het landschap. Het beheer van het gebied Midden-Delfland is van directe 
invloed op de kwaliteitsbeleving door inwoners van onze gemeente en 

omliggende gemeenten en overige recreanten. Boeren zijn van cruciaal belang 
voor het beheer en onderhoud van het landschap. Samen met andere 
overheden en gebiedsorganisaties zorgt de gemeente voor een betere 
afstemming tussen de vraag en het aanbod. Het betrekken van lokale partijen 
bij beheer en onderhoud is het uitgangspunt.  
 

Actiepunten opgave B: 

- Vaststellen van een nieuwe (ecologische) beheervisie voor de gronden van 

het voormalig recreatieschap 

- Verder uitvoering geven aan het project Grondinstrument, met de 

onderdelen ruilverkaveling, grondruilbank, kwalitatieve verplichtingen en 

innovatie 

- Verder uitvoering geven aan de IODS-opgave Groen ondernemen via het 

Meerjarenprogramma Duurzaam Boer Blijven in Midden-Delfland 2016-

2020 en het project Grondinstrument. Samen met betrokken partijen 

faciliteren we o.a. de studiegroepen kringlooplandbouw, korte ketens, het 

jonge boeren netwerk en het innovatienetwerk Midden IN Delfland (MIND). 

De ontwikkelde initiatieven en experimenten gericht op innovatie worden 

voortgezet en/of verder ondersteund. 

- Permanente aandacht voor mogelijkheden nieuwe en aanvullende 

financiering in stand houden landschap Midden-Delfland 

- Opzetten pilot bodemdaling in landelijk gebied in samenwerking met het 

Hoogheemraadschap van Delfland op basis van de uitkomst van het 

onderzoek naar versnelde bodemdaling 

- Opstellen van een handelingsperspectief om versnelde bodemdaling in het 

landelijk gebied tegen te gaan 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 



 

19 

Ad C Ontmoeting tussen stad en land 
In deze opgave staat centraal de doelstelling dat de stedeling makkelijker en 

vaker het gebied Midden-Delfland kan bezoeken en beleven. Deze beleving 
vraagt een gedoseerde groei om de kwaliteiten rust en ruimte in stand te 
houden. Het gebied kan beter ontsloten worden door recreatieve 
(fiets)verbindingen te verbeteren en te realiseren tussen de stadscentra en 
groengebieden. De poorten zijn startpunten voor een bezoek, waar informatie 

verkrijgbaar is. Daarnaast is een verbetering van waterverbindingen nodig 
met als uitgangspunt een doorvaart van 1,80 meter. Ondernemers en 
natuurorganisaties verzorgen de beleving, waarbij lokaal, eerlijk en duurzaam 
geproduceerd voedsel een volwaardige plek heeft. 
 

Actiepunten opgave C: 

- Benutten kansen Maaslandse Poort voor recreatieve verblijfsmogelijkheid 

en waterrecreatie in samenwerking met ondernemers, Maassluis en regio 

- In stand houden en uitbreiden fietsverbindingen, bijvoorbeeld via 

aansluiting recreatieve paden op Metropolitane fietspadenOnderzoek naar 

ontbrekende schakels in het fietsnetwerk in samenwerking met de 

Landschapstafel Hof van Delfland en MRDH 

- Ondernemers ondersteunen en informatieverstrekking stimuleren voor het 

realiseren van sterke poorten 

- Verder verdichten en variëren recreatieve verbindingen 

- Aanleg nieuwe ruiterpaden 

- Ondersteunen aanleg fruittuin naast het vrachtwagenparkeerterrein in 

Schipluiden 

- Ondernemers stimuleren realiseren uitbreiding pop-up store voor lokale 

producten en korte ketens 

- Verder verbeteren vaarroutes, zoals ondersteunen maatschappelijke 

initiatieven Rondje Maasland en ondersteunen voorzieningen 

waterrecreatie Vlietland/Foppenplas 

- Gezamenlijke belangenbehartiging recreatie en handhaving 

- Ondersteunen initiatieven realisatie Historische scheepswerf 

- Ondersteunen en eventueel subsidiëren van concrete maatschappelijke 

initiatieven die zorgen voor een versterking van de stad-land-relaties. 

- Realiseren van faciliteiten voor recreanten zoals camperplaatsen en 

rustpunten 

- Benutten kansen vestiging hotelketen op het Bedrijvenschap 

Harnaschpolder om lokale producten te promoten bij bezoekers en 

recreatieve mogelijkheden gebied Midden-Delfland te promoten 

- Regionale inzet van Bijzonder Provinciaal Landschap voor stedelijke 

omgeving in het kader van klimaatadaptatie, gezondheid en 

verstedelijkingsopgave vanuit mogelijkheden versterken kwaliteit 

landschap en vergroten van ecologische en recreatieve structuren en 

verbindingen 
 

 
 
 
 
 

 
 

 
 
 
 
 
 
 

 



 

20 

Ad D Het A-merk Midden-Delfland® 2025 
Centraal bij deze opgave is een eenduidige branding van het ‘product’ Midden-

Delfland, gebaseerd op de kwaliteit van het landschap, de producten en 
evenementen. Branding is hierbij geen doel op zich, maar een middel om de 
opgaven te realiseren. Een eenduidige communicatie wekt verwachtingen bij 
de recreanten over de kwaliteiten, die vervolgens ook zijn waar te maken bij 
een bezoek aan het gebied. 

  

Actiepunten opgave D: 

- Eenduidige communicatie gericht op ‘warme’ branding en bekendheid van 

het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland 

- Als uit onderzoek blijkt dat bij ondernemers draagvlak bestaat en financieel 

wordt bij gedragen bieden van ondersteuning ondernemersinitiatief Portal 

Midden-Delfland. Hierbij staat samenwerking met het bezoekerscentrum 

Midden-Delfland, de groene gebiedsorganisatie en agrariërs voorop en 

moet aansluiting ontstaan op regionale initiatieven, zoals de vrije 

tijdseconomie MRDH 

- Nauwe samenwerking met de gemeente Maassluis op onder andere 

mogelijkheden waterrecreatie, ontwikkeling Maaslandse Poort en vrije 

tijdseconomie 

- Ondersteunen initiatieven recreatieve sector gericht op uitbreiding 

fijnschalige voorzieningen voor inwoners en omliggende steden en 

activiteiten gericht op verdere verbinding tussen bedrijven en initiatieven 

- Versterking kwaliteit Oostgaag-Westgaag 

- Belevenisboerderij/Boerderij van de toekomst 

- Ondersteuning initiatief agrariërs om hun producten en duurzame 

bedrijfsvoering onder de aandacht te brengen bij de stedeling 

- Ondersteuning initiatief bezoekerscentrum Midden-Delfland om de website 

Midden-Delfland in Beeld actiever en actueler te maken  
Het groen in de MRDH op de kaart zetten bij de stedeling door samenwerking 
met de gemeente Maassluis binnen de Alliantie Vrijetijdseconomie 

Instrumenten - LOP Midden-Delfland® 2025 (gemeentelijke structuurvisie voor het 

buitengebied) 

 Stichting Groenfonds Midden-Delfland 

 Bestemmingsplannen, in het bijzonder buitengebied Gras en Glas  

 Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen) 

 Lidmaatschap Cittaslow, inclusief kennisuitwisseling binnen landelijk 

netwerk 

 Beleidskader toerisme en recreatie 

 EGTS Cittaslow  

 Plan van aanpak Saneren verspreid liggend glas 

 Plan van aanpak Duurzaam boer blijven in Midden-Delfland 

 Evaluatie en uitvoeringsvoorstel Grondinstrument december 2015 

 Uitvoeringsprogramma Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 

 Uitvoeringsprogramma Hof van Delfland 

 Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Het doel van de Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland is om van beleid tot behoud, 

versterking en verdere ontwikkelingen te reguleren. 
 
De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan op de gemeentelijke 

missie, zoals ook vastgelegd in Midden-Delfland® 2025. De pijler van het open groene agrarische 
cultuurlandschap, de melkveehouderij, staat onder druk. Door ondersteuning van deze sector 
wordt gewerkt aan de doelen van de stichting, te weten: 
- instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap 
- verbetering van de relatie stad en platteland. 

  



 

21 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Midden-Delfland en 
Vitale Dorpen 

1.848.321 1.736.989 517.894 397.430 369.440 371.577 

Toerisme en recreatie 43.509 81.645 82.849 83.525 84.255 84.997 

       

Baten:       

Midden-Delfland en 
Vitale Dorpen 

1.315.130 1.195.076 65.999 66.223 36.465 36.711 

Toerisme en recreatie 0 0 0 0 0 0 

 
Wijzigingen budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Lasten 
Midden-Delfland en Vitale Dorpen (€-1.219.095) 

De raming voor het taakveld Midden-Delfland en Vitale Dorpen is in 2018 € 1.219.095 lager dan in 
2018. Dit heeft vooral te maken met een incidenteel budget in 2018 voor Aanpak Abtswoude 52 
(raadsbesluit 30 maart 2017). Verder is in de loop van 2018 een bedrag bijgeraamd voor de IODS-
projecten Grondinstrument en Duurzaam Boer Blijven. Zodra er duidelijkheid is voor de uitgaven in 

2019, dit is mede afhankelijk van de realisatie in 2018, worden deze budgetten (lasten en baten) 
bijgeraamd. Voor de begroting verloopt die bijraming budgettair neutraal. 
 
Baten 
Midden-Delfland en Vitale Dorpen (€-1.129.077 )  
In lijn met de verklaring van de lasten voor dit taakveld houden de lagere baten in 2019 verband 
met het project Aanpak Abtswoude 52 en de IODS-projecten Grondinstrument en Duurzaam Boer 

Blijven. Zodra er duidelijkheid is voor de inkomsten in 2019 worden deze budgetten (lasten en 
baten) bijgeraamd. 
 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 

2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten     30.126        128        130 132 134 136 

Totaal baten   104.677   93.000  122.500     0      0    0 

 
Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten € 29.500 
In 2018 worden de volgende bedragen incidenteel onttrokken aan de Algemene reserve: 

 Village Fleuri € 33.000 
 Poldergesprekken interprovinciaal landschap € 30.000 
 Ambtelijke en juridische begeleiding Abtswoude 52 € 30.000 

In 2019 worden de volgende bedragen incidenteel onttrokken uit de Algemene reserve: 
 Bijdrage voor uitwerkfase platform promotie Midden-Delfland  € 22.500 

 ( het betreft een bijdrage van 50% van de kosten tot een maximum  
 € 22.500; de betrokken ondernemers dragen voor de overige 50% bij). 

 Budget cofinanciering  € 100.000 

  



 

22 

Programma 2 : Bestuur en veiligheid 

 
Beleidsveld bestuurlijke organisatie 

 
Beleidsdoel 
 

Het doel van het beleid is dat we een herkenbaar en toegankelijk bestuur hebben. 
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect  

Met dit bestuur willen wij bereiken dat er aandacht is voor het behoud en de versterking van de 
identiteit van de gemeente Midden-Delfland, haar dorpen en gemeenschappen. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 

Wensen en ideeën vanuit de lokale samenleving vormen de identiteit van gemeenschappen. Bij de 

voorbereiding van de visies Midden-Delfland® 2025 in 2005 en Behoud door ontwikkeling in 2007 
werd de lokale gemeenschap nauw betrokken. Het authentieke veenweidelandschap bepaalt de 
identiteit van de gemeente Midden-Delfland. Behouden en versterken van de kwaliteit van het 
landschap is een kernopgave. 
De identiteit vanuit de dorpen is het behoud van het goede, zoals het sociale klimaat en de 
cultuurhistorie. Citaat Behoud door ontwikkeling: ‘Wij streven naar vitale dorpen met een menselijk 
gezicht, dorpen waarin de bewoners centraal staan en zij samen een dynamische en betrokken 

gastvrije gemeenschap vormen die levenskracht uitstraalt, dorpen waarin ondernemers een 
belangrijke plek innemen.’ 
Kenmerkende elementen die voortvloeien uit Cittaslow en identiteit zijn kwaliteit, sociale cohesie, 
duurzaamheid, cultuurhistorie, gastvrijheid en ondernemerschap. Deze algemene onderwerpen 
beïnvloeden in belangrijke mate de keuzes binnen de andere beleidsvelden van deze 
programmabegroting. 
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 

maatschappelijk 
effect te bereiken 

Burgerparticipatie en cocreatie is voor veel ontwikkelingen waar de gemeente 
bij betrokken is de norm geworden. De organisatie gaat zich daar in 2018 op 

aanpassen. Dit betekent dat het betrekken van inwoners bij deze 
ontwikkelingen geen afweging behoeft, maar een gewoonte wordt. De 
gemeenteraad wordt over de concrete stappen in dit veranderproces 
geïnformeerd. De verwachting is dat deze ontwikkeling in de nieuwe 
coalitieperiode doorgezet mag worden. 

Concrete 

doelen/acties voor 
2019 
 

We hebben voor de uitvoering van dit beleidsonderdeel voor 2019 geen 

nieuwe specifieke doelen opgesteld. Het opstellen van nieuwe doelen is een 
taak voor de gemeenteraad in nieuwe samenstelling, die wordt vormgegeven 
op basis van een raads- of collegeprogramma voor de periode 2018-2022. 

Instrumenten - Inspraakverordening 
- Klachtenverordening 

- Reglement van orde voor de raadsvergaderingen (spreekrecht) 
- Verordening op de commissies (spreekrecht) 
- Beleidskader communicatie  
- Nota burgerparticipatie 
- Social Media 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Stadsgewest Haaglanden is een gemeenschappelijke regeling die in liquidatie is. Er is hier verder 
geen betrokkenheid bij. Wij wachten op de afronding van de liquidatie. 
 
De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 23 deelnemende gemeenten aan 

het versterken van de bereikbaarheid en het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam 
Den Haag.  



 

23 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Bestuursorganen 490.474 482.687 483.031 485.512 488.073 490.709 

Bestuursondersteuning 
/ P&C – cyclus 

            

Burgerzaken 701.386 785.145 828.659 736.413 770.588 764.609 

Raad en 
raadscommissies 

208.673 232.920 221.880 222.857 223.913 247.022 

Bestuursondersteuning 
raad 

159.697 183.675 181.269 188.475 183.830 185.182 

Bestuurlijke 
samenwerking 

105.005 136.477 141.056 142.457 143.970 146.015 

       

Baten:       

Bestuursorganen 18.100 17.900 17.900 17.900 17.900 17.900 

Bestuursondersteuning 
/ P&C – cyclus 

0 0 0 0 0 0 

Burgerzaken 418.366 387.957 262.189 238.498 240.598 232.463 

Raad en 
raadscommissies 

0 0 0 0 0 0 

Bestuursondersteuning 
raad 

0 0 0 0 0 0 

Bestuurlijke 

samenwerking 

44.059 0 0 0 0 0 

 
Wijzigingen budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Lasten 
Burgerzaken (€ 43.514) 
De toename van lasten op dit taakveld heeft als verschillende oorzaken; 

- Een deel van het huidige kassasysteem wordt vervangen. De kassalades zullen verdwijnen 
en er komt een gesloten kassasysteem. Wél met de mogelijkheid om cash te betalen (€ 
19.615). 

- Daarnaast heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van 

werkgeverslasten plaatsgevonden.  

Baten 
Burgerzaken (€ -125.768) 
De lagere raming van baten op dit taakveld heeft verschillende oorzaken. 

- Leges huwelijken. Er wordt steeds minder getrouwd, er is sprake van een dalende trend (€ -
15.000).  
- In de wetgeving van reisdocumenten is de laatste jaren veel veranderd. In maart 2014 is de 
geldigheidsduur van paspoorten voor personen boven de 18 jaar gewijzigd van vijf naar tien jaar. 
De gewijzigde geldigheidsduur heeft effecten voor het aantal aanvragen vanaf 2019. Dit heeft flink 
effect op de opbrengsten. 
 

 

  



 

24 

Beleidsveld openbare orde en veiligheid 

 
Beleidsdoel 
 

Het doel van het beleid is dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te 
wonen, te werken en te recreëren. 
 

Wat willen we bereiken? 
 

Gewenst maatschappelijk effect 

Wij willen bereiken dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. 
Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de 
gemeente dit adequaat oppakt. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van 

leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en 

herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke 
leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.  
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

We continueren het behaalde veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten 
voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we 
noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Het operationele doel 
staat eveneens in dit actieprogramma. 

Concrete 

doelen/acties voor 
2019 
 

Voor de periode 2019-2022 staan de volgende prioriteiten 

- Woninginbraken voorkomen 
- Verkeersveiligheid verbeteren 
- De aanpak van kleine ergernissen versnellen 
- Analyseren en inspelen op nieuwe ontwikkelingen op het snijvlak van zorg 

en veiligheid  
- Het bevorderen van de veiligheid van kwetsbare groepen die langer 

zelfstandig blijven wonen 

- Vroegsignalering bij (jeugd)overlast en –criminaliteit bevorderen 

- (Huiselijk) geweld terugdringen 
- Overlast en maatschappelijke onrust terugdringen 
- Ondermijning terugdringen 
- Aangiftebereidheid stimuleren 
- Integrale aanpak van gebiedsgebonden overlastgevende thema’s 

ontwikkelen 
- Aanstellen van een gebiedsregisseur 
 
Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, pakken 
we dit adequaat op. 
In het najaar van 2018 wordt het geldende beleid herijkt en een nieuw 
actieplan vastgesteld. Indien dat leidt tot een andere prioritering, dan treedt 

dat in de plaats van de hiervoor genoemde prioriteiten. 

Instrumenten - Handhavingbeleid en uitvoeringsprogramma 
- Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland 2010 
- Evenementenbeleid 
- Horecabeleid 

- Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden 
- Regionaal Crisisplan Haaglanden 2016-2019 

 

  



 

25 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 

De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die 
gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de 
samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en 
geneeskundige hulpverlening. 
De integrale aanpak van gebiedsgebonden overlastgevende thema’s ontwikkelen we in 

samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden. 

  

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Brandweer en 
rampenbestrijding 

1.029.707 1.082.091 1.135.447 1.135.664 1.135.900 1.136.139 

Overige openbare 
orde 

355.125 354.477 435.469 437.406 439.494 441.619 

       

Baten:       

Brandweer en 
rampenbestrijding 

0 0 0 0 0 0 

Overige openbare 

orde 

15.308 23.541 23.541 23.917 24.324 24.738 

 
Wijzigingen budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Lasten 
Brandweer en rampenbestrijding (€ 53.356) 
Dit betreft een stijging van de jaarlijkse bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden (€ 42.000). 
Daarnaast heeft er op basis van werkelijke uren 2017 een verschuiving van werkgeverslasten 
plaatsgevonden (€ 44.816). 
 
Overige openbare orde (€ 80.992) 

De verhoging van de raming op dit taakveld heeft voornamelijk te maken met een verschuiving 

van werkgeverslasten. De werkelijk bestede uren vanuit 2017 en de verwachte taken in 2019 zijn 
hiervoor de basis van verandering geweest. 
 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 44.059 0 0 0 0 0 

Totaal baten 203.480 17.000 34.615 0 0 0 

 
Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
N.v.t. 

  



 

26 

Programma 3 : Beheer, verkeer en milieu 

 

Beleidsveld beheer openbare ruimte 
 

Beleidsdoel 

 
Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van 
de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-
ontwikkeling. 
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Handhaving van een onderhoudsniveau van de openbare ruimte waarbij inwoners zich prettig 
voelen.  
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en 
het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij 
rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander 

bestratingmateriaal, inrichtingselementen zoals openbare verlichting dan een nieuwbouwwijk. In 
het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van 
lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene LED-verlichting toe te passen. Aandacht voor 
duurzaamheid door het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van 
bestratingmateriaal en relinen riolering zijn binnen dit terrein belangrijke aspecten. 
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 
Wegen, kunstwerken en openbare verlichting 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 

effect te bereiken 

Wegen 
Het onderhoud vindt zoveel mogelijk plaats op basis wegvakonderdeel gericht 
onderhoud1. De financiële middelen worden doelgericht ingezet op de 

wegvakonderdelen die onvoldoende scoren. Het vastgestelde doel was om in 

2020 94% van ons wegenareaal op beeldkwaliteitsniveau A en B (voldoende 
volgens de CROW-norm) te brengen. Door de structurele bezuinigingen in de 
afgelopen jaren komt in 2019 naar verwachting 82% op beeldkwaliteit A en B 
(dus 18% onvoldoende).  
 

1.Bij profielbreed onderhoud worden naast elkaar gelegen wegvakonderdelen in een 
werk hersteld (een goed of matig onderdeel wordt ook meegenomen). Bij 
wegvakonderdeel gericht onderhoud wordt alleen het onvoldoende scorende 
wegvakonderdeel hersteld. 

 
Kunstwerken 
Alle kunstwerken (bruggen, duikerbruggen, tunnels en duikers) die in 
eigendom en/of onderhoud zijn van de gemeente zijn in 2014 geïnspecteerd. 

Deze geactualiseerde gegevens en onderhoudsacties zijn verwerkt in het 
beheerplan 2015-2019.  
 
Het doel van dit beheerplan is het inzichtelijk maken van de huidige en 
gewenste kwaliteit van de kunstwerken in de openbare ruimte en de daarvoor 

benodigde maatregelen en financiële middelen. In het beheerplan is een 
aantal onderhoudsvarianten opgenomen. De gemeenteraad heeft 

onderhoudsvariant 2 vastgesteld. Deze variant gaat uit van onderhoud van de 
karakteristieke en beeldbepalende kunstwerken op kwaliteitsniveau A+ en de 
overige kunstwerken op kwaliteitsniveau A. 
In 2019 vindt de actualisatie plaats van het beheerplan voor de periode 2020-
2025.  
 

 
 



 

27 

Openbare verlichting 
Conform het huidige energieakkoord is ons beleidsplan opgesteld. Deze gaat 

uit van een energiebesparing op de openbare verlichting van 20% in 2020 ten 
opzichte van 2013. Dit sluit aan op het Europees Covenant of Mayors dat de 
gemeente Midden-Delfland ook heeft ondertekend. In 2019 gaan wij door met 
het toepassen van aanvullende technieken binnen de openbare 
verlichtingsinstallatie. De ‘keuzenotitie openbare verlichting’ beschrijft de 

maatregelen. Aan de hand van deze notitie wordt het onderhoudsplan 
uitgevoerd.  
Om de (inter)nationale en gemeentelijke ambities te realiseren is in dit plan 
meer aandacht gegeven aan energiezuinige oplossingen. Onze doelstelling is 
dat de openbare verlichting conform de Richtlijn voor Openbare Verlichting 
ROVL-2011 in een goede staat van onderhoud blijft. Waar mogelijk zorgen wij 

voor verbetering en een nog energiezuinigere openbare verlichting. Het 
streven blijft om in 2020 het doel van 20% besparing op energie binnen de 
openbare verlichting te behalen. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 

 

Wegen 
Al vanaf 2011 zijn structurele bezuinigingen doorgevoerd op het budget voor 
wegonderhoud. Deze bezuiniging is verwerkt in het beheerplan wegen 2015 – 

2020. Om de wegen op een verantwoord kwaliteitsniveau te behouden 
(beeldkwaliteit A en B, voldoende volgens de CROW-norm), wordt 
wegvakonderdeel gericht onderhoud uitgevoerd (1. Zie voor uitleg vorige 
pagina).  
 
De verwachting is dat in 2019 voor ca. 82% van het wegenareaal de CROW-
norm A en B (voldoende) beeldkwaliteit haalbaar is. Belangrijkste 

doelen/acties om dit in 2019 te realiseren zijn: 
 reconstructie Willemsoordseweg; 
 reconstructie Kerkweg; 
 reconstructie Hof van Delftstraat (in synergie met verkeer en 

centrumplan); 
 reconstructie deel Rijksstraatweg (gelegen tussen de Hoornsewal en 

Zuidhoornseweg); 
 onderhoud asfaltwegen op basis van de actuele wegenschouw gegevens uit 

ons beheerspakket. Uitvoering in wegvakonderdeel gericht onderhoud; 
 onderhoud elementverhardingen op basis van de actuele wegenschouw 

gegevens uit ons beheerspakket. Uitvoering in wegvakonderdeel gericht 
onderhoud; 

 onderhoud wegbermen en halfverhardingen op basis van schades en 

meldingen; 
 onderhoud en vervanging wegmeubilair;  
 bij iedere reconstructie of onderhoudsklus op basis van technische 

levensduur mogelijkheid hergebruik van materialen in dat plan bepalen. 
Indien hergebruik ter plaatse niet mogelijk is, deze materialen als 
grondstof voor funderingen af te voeren. 

 

Kunstwerken 
In 2015 is het beheerplan bruggen 2015-2019 vastgesteld. Het beheerplan 
geeft inzicht in het kwaliteitsniveau van de kunstwerken, doelstellingen en 
hiervoor benodigde middelen. De vastgestelde doelstellingen voor deze 
planperiode zijn als volgt: 
 Extra uitlichten karakteristieke en/of beeldbepalende kunstwerken door 

onderhoud op kwaliteitsniveau A+; 

 De overige kunstwerken onderhouden op kwaliteitsniveau A. 
 
In 2017 is een calamiteit opgevangen binnen het exploitatiebudget. Het 
betreft het vervangen van het betonnen dek van de Kwakelwegbrug door een 
tijdelijk stalen dek. De kosten van circa € 90.000 zijn gedekt binnen het 
exploitatiebudget. Wij verwachten deze extra kosten door doelmatige 

uitvoering van het onderhoud op te kunnen vangen zonder concessies te doen 
aan de doelstellingen in het beheerplan 2015-2019 gestelde doelstellingen.  
 
 



 

28 

Naast het reguliere onderhoud wordt de renovatie van de Trambrug in 2019 
uitgevoerd. 

 
 
Openbare verlichting 
Door het op tijd vervangen van afgeschreven openbare verlichting verbetert 
de lichttechnische kwaliteit zonder extra milieubelasting. Door te kiezen voor 

de juiste verlichtingstechniek wordt energie bespaard. Belangrijkste 
doelen/acties in 2019 zijn: 
 afgeschreven armaturen vervangen en verbeteren; 
 conform de keuzenotitie energie- en CO2-besparende maatregelen 

uitvoeren in de vorm van dimmers, Telemanagement units en het 
toepassen van (groene) led verlichting; 

 verlichten van achterpaden (sociale veiligheid). 

Instrumenten  beheerplan wegen 2015 - 2020 
 keuzenotitie openbare verlichting 2015 
 baggerbeheerplan  
 beheerplan civiele kunstwerken 2015-2019 
 gladheidsbestrijdingsplan 

 waterplan 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Wegen, kunstwerken 
en openbare 
verlichting 

1.947.582 2.037.373 2.104.926 2.383.477 2.471.604 2.558.126 

Binnenhavens en 

waterwegen 

113.768 104.550 128.783 130.363 132.069 133.804 

Waterkering, 
afwatering en 
landaanwinning 

104.584 125.505 154.734 192.158 207.100 225.404 

       

Baten:       

Wegen, kunstwerken 
en openbare 
verlichting 

81.989 78.660 78.660 79.918 81.278 82.659 

Binnenhavens en 
waterwegen 

0 0 5.000 5.000 5.000 5.000 

Waterkering, 
afwatering en 
landaanwinning 

0 0 0 0 0 0 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Reconstructie Hof van Delftstraat 145.000 0 0 0 

Reconstructie Rijksstraatweg wegvak 1 en 2 205.000 0 0 0 

Reconstructie Willemoordseweg 305.000   0 0 

Reconstructie en dijkverzwaring 
Dijkshoornseweg 

0 225.000 0 0 

Reconstructie en dijkverzwaring Hoornsekade 0 0 500.000 0 

Reconstructie Kwakelweg deel 2 250.000 0 0 0 

Reconstructie Kerkweg 100.000    

Aanvulling reconstructie Kerkweg 210.000 0 0 0 

Reconstructie Burg v.d. Lelijkade 100.000       

Aanvulling Burg v.d. Lelijkade 110.000 0 0 0 

Herinrichting Lijsterbesstraat 90.000       

Aanvulling herinrichting Lijsterbesstraat 111.000 0 0 0 

Reconstructie en verbetering fietspad 0 0 0 450.000 



 

29 

Rotterdamseweg 

Reconstructie Slot de Houvelaan 0 0 195.000 0 

Opwaarderen fietspad en asfalteren Westgaag 0 550.000 0 0 

Reconstructie Anna van Raesfeltstraat 32.794       

Aanpassing Dijkshoornseweg t.b.v. 
dorpsvernieuwing 

58.000       

Parkeerplaatsen kern Schipluiden 65.000       

Inkomsten parkeerplaatsen kern Schipluiden -15.000       

Reconstructie Maassluisseweg 400.000       

Reconstructie Wilgenlaan 100.000       

Vervangen lichtmasten  166.200 169.200 172.200 175.350 

Wegdekverlichting 50.000       

Wegdekverlichting inkomsten -25.000       

Vervangen brug DH019 Woudselaan 0 0 296.900 0 

Vervangen brug Trekkade/Kerkweg M004 0 310.100 0 0 

Vervangen brug S019 Zouteveenseweg 0 277.100 0 0 

Vervangen Sionsbrug DH021 0 0 0 382.700 

Vervangen grondk. landhoofd Middelvlietbrug 
M002 

97.000       

Vervangen grondk. landhoofd Middelvlietbrug 
M003 

151.100       

Reconstructie Trambrug Schipluiden 1.429.358       

Vervangen brug Ingeland 101.200 0 0 0 

Renoveren Hodenpijlbrug S028 behoud gem. 
monument 

0 0 182.300 0 

Vervangen brug fietspad 't Woud 211.200 0 0 0 

Vervangen Schout-Jansheulbrug (S027) 0 0 560.000 0 

Vervangen brug Zuidkade-Zouteveenseweg 

(S022) 

0 0 192.100 0 

Vervangen brug Willemoordseweg 0 0 159.900 0 

Vervangen ophaalbrug Gaagweg 286.700 0 0 0 

Vervangen brug S020 Zouteveenseweg 0 0 0 202.300 

Vervangen brug S021 Zouteveenseweg 0 0 0 267.700 

Vervangen brug Hoornseweg DH 003 0 0 0 1.851.800 

Vervangen voetbrug B. v. Schagenlaan-
Wilgenlaan 

0 0 0 41.100 

Bouw nieuwe Zoutloods 0 100.800 0 0 

Zoutloods extra budget zwaardere fundering 0 35.000 0 0 

Strooier 3 m3 Maasland 40.200    

Strooier 3 m3 Den Hoorn 41.800 0 0 0 

Vervangen beschoeiingen/damwanden 2015 90.000       

Vervangen beschoeiingen/damwanden 2017 100.000       

Vervangen beschoeiingen/damwanden 2018 80.000       

Vervangen beschoeiingen/damwanden  150.000 200.000 250.000 350.000 

Voegen metselwerk beschoeiing Singel 58.406       

Vervangen beschoeiing damwand 

Rotterdamseweg 

40.000       

 
Algemeen 
Bij de begroting 2019 is uitgegaan van de werkelijke woningaantallen in 2018 met de bijgestelde 

prognose voor de jaren daarna. 
 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Wegen, kunstwerken en O.V. (€ 67.553) 
De hogere kostenraming op dit taakveld in 2019 ten opzichte van 2018 is het resultaat van diverse 

mutaties. Enerzijds zijn er budgetverhogingen door: 
 Aanschaf twee sneeuwschuiven in 2019 (€ 22.000) 
 Hogere kapitaallasten (€ 116.000) 



 

30 

 Toename onderhoudsbudget a.g.v. areaaluitbreiding (€ 26.000) 

 Bijraming werkgeverslasten (€ 16.000) 

Hier staat een verlaging van budget tegenover voor onderhoud (€ -110.000). Dit is vrijwel volledig 
het gevolg van incidentele bijramingen in 2018, zoals voor de extra investering in de deklaag van 
de Kwakelweg in Maasland t.b.v. het skateroutenetwerk.  
 
Waterkering, afwatering en landaanwinning (€ 29.229) 
Deze budgetverhoging is het gevolg van hogere kapitaallasten. 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 
Groen 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

In stand houden en ontwikkelen van een hoogwaardige groenstructuur met de 
daarin passende functies en het bevorderen van een aantrekkelijke  
woon-, werk- en recreatieomgeving als karakteristieke kwaliteit van de 
gemeente Midden-Delfland. 
 
Invulling geven aan geformuleerde doelen in het Groenbeleidsplan Midden-
Delfland 2007-2022 en bomenbeleidsplan. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

- voortzetten terugbrengen aantal onderhoudscontracten (groenbestekken). 
- verkoop van percelen snippergroen/ gemeentegrond 
- toepassen bomenbeleid bij herinrichtingen van straten 
- afronden inventarisatie waardevolle bomen in buitengebied 

Instrumenten - groenbeleidsplan Midden-Delfland 2007-2022 

- bomenbeleidsplan Midden-Delfland 2009 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Openbaar groen 1.205.048 1.306.837 1.260.405 1.273.125 1.285.690 1.298.903 

Begraafplaatsen 146.408 162.816 191.847 206.346 206.885 207.433 

       

Baten:       

Openbaar groen 67.255 283.855 279.324 89.553 29.801 30.052 

Begraafplaatsen 159.099 99.011 131.412 133.515 135.784 138.092 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Herinrichting openbaar groen 25.000 25.000 25.000 50.000 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Openbaar groen (€-46.432) 
Tegenover een bijraming van de kapitaallasten (€ 16.000) staan aframingen op de 

werkgeverslasten (€ -31.000) en het budget advieskosten (€ -30.000). Dit laatste heeft betrekking 
op een incidenteel budget in 2018 voor het inventariseren van de mogelijkheden tot verkoop van 
gemeentegrond in bezit bij particulieren. 
 
Begraafplaatsen (€ 29.031) 
De bijraming op dit taakveld is het gevolg van hogere kapitaallasten (€ 9.000), bijraming van het 

budget voor het ruimen van graven (€ 10.000) en meer toerekening van werkgeverslasten  

(€ 30.000). Tegenover deze bijramingen staat een aframing door incidentele uitgaven in 2018  
(€ -20.000).  
 
Baten 
Begraafplaatsen (€ 32.401) 
Op basis van de realisatiecijfers uit voorgaande jaren is het budget ‘afkoopsommen eigen graven’ 

bijgeraamd.  
  



 

31 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Speelvoorzieningen 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 

effect te bereiken 

In overleg met inwoners, ouders en kinderen een evenwichtig gespreid 
patroon van speelvoorzieningen realiseren. De actieradius van de 
leeftijdsgroepen is basis voor de spreiding van de speelvoorzieningen. De 

gemeente beheert de voorzieningen op adequate wijze en speelt in op 
toekomstige ontwikkelingen.  
Het beleid is gericht op het in stand houden van speelvoorzieningen die 
voldoen aan de landelijke veiligheidsnormen.  
Speeltoestellen verouderen en zijn in principe na twaalf jaar afgeschreven.  
Door het opstellen en bijhouden van een beheer-, vervangings- en een 

onderhoudsprogramma blijven de speelterreinen kwalitatief in goede conditie. 
De speeltoestellen voldoen aan recente veiligheidseisen. 
Invulling geven aan de doelen die genoemd zijn in het speelplaatsen 
beleidsplan. 

Concrete 
doelen/acties voor 

2019 

- in stand houden bestaande voorzieningen en uitvoeren renovaties 
- doorvoeren speelplaatsenbeleid 

Instrumenten Beleidsplan speelplaatsen 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Speelvoorzieningen 88.025 110.315 158.029 166.659 174.155 173.084 

       

Baten:       

Speelvoorzieningen 0 0 0 0 0 0 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Reconstructie speelvoorzieningen 2018 50.000    

Reconstructie speelvoorzieningen  105.000 90.000 150.000 120.000 

 

Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Speelvoorzieningen (€ 47.714) 
Naast kleine bijramingen van de kapitaallasten en het onderhoudsbudget (i.v.m. areaaluitbreiding) 
worden de hogere lasten op dit taakveld voornamelijk veroorzaakt door ( de toerekening van) 
werkgeverslasten (€ 39.000). 

  



 

32 

Beleidsveld verkeer 
 

Beleidsdoel 

 
Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het 
gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes: 
 het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand 

verkeer; 
 het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en 

wandelen; 

 verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor 
elektrische voertuigen. 

 
Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente er op gericht om: 
 de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor 

schoolroutes; 
 De recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fiets- en 

wandelverbindingen. 

 

Wat willen we bereiken? 
 
 verbeteren voorzieningen voor fietsers en wandelaars; 
 realisatie van de Zuidhoornseweg en aanpassen inrichting Hoornseweg en Woudseweg; 

 verbeteren verkeerssituatie Oude Veiling-Maassluiseweg; 
 monitoren verkeerssituatie N468/A4/Woudseweg/polderwegen na openstelling A4 en 

Blankenburgtunnel. 
 
Gewenst maatschappelijk effect  
De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners geen of 

beperkte overlast wordt veroorzaakt.  
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. 
Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. 

Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. De gemeente beheert 28 

kilometer vrij liggend fietspad, ongeveer 15% van het totale beheerareaal. Binnen de MRDH is een 
actieve inzet om voor fietsverkeer ‘Hollandse Banen’ (Slowlanes) te creëren; deze ‘Hollandse 
Banen’ vormen op verschillende locaties in het gebied Midden-Delfland doorgaande routes voor 
recreanten en woon-werkverkeer. De Route DenHaag-Delft-Rotterdam is de eerste pilot. Verder 
werken wij aan Hollandse banen Delft-Den Hoorn- De Lier en Delft-Schipluiden-Maasland-
Maassluis. 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 

om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

In stand houden van het openbaar vervoer in Midden-Delfland, verbeteren 

van de verkeersveiligheid, terugdringen van verkeersoverlast en zorgdragen 
voor goede fiets- en voetgangersvoorzieningen. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 

 

Korte termijnmaatregelen 
- Maaslandse Poort: Verbeteren verkeerssituatie Oude Veiling-

Maassluiseweg; 

- vaststellen vervoerplan 2020 voor regionaal Openbaar Vervoer na 

openstelling Hoekselijn; 
- voorbereiding start nieuwe busconcessie Haaglanden Streek (2019-2030) 

en HOV lijn 36; 
- besluitvorming en planprocedures N223, N211 en N468 van de provincie; 
- planprocedure A4 Haaglanden-N14 van Rijkswaterstaat;  
- het aanpassen van fietsbewegwijzering bij het openstellen van nieuwe 

fietsroutes; 
- verbeteren parkeersituatie en verkeercirculatie in het centrum van Den 

Hoorn. 



 

33 

- participatieproces/voorbereiding herinrichting centrum Den Hoorn; 
- onderzoeken en monitoren verkeerssituatie; 

N468/A4/Woudseweg/A20/Polderwegen in relatie tot openstelling A4, 
fileverplaatsingsysteem Ketheltunnel en in de toekomst de 
Blankenburgtunnel; 

- Aanbesteden beheer en exploitatie laadpalen Midden-Delfland. 
 

Lange termijnmaatregelen 
- terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen; 
- actualisatie parkeerbeleid en nota parkeernormen Midden-Delfland; 
- uitvoering centrumplan Den Hoorn; 
- verbeteren van fietspaden en fietsroutes en oplossen van knelpunten en 

barrières; 

- invulling omgevingsvisie en omgevingsplannen in het kader van de 
omgevingswet. 

Instrumenten - breed verkeersonderzoek Maasland – kaderstellende notitie; 
- onderzoek verkeersafwikkeling aansluiting 6 en 7 op de A20; 
- verkeersplan Den Hoorn 2016; 
- nota parkeernormen 2012; 

- routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland); 
- structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002; 
- bestuurlijke overeenkomst IODS; 
- uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025; 
- regionaal Investeringsprogramma; 
- Green Deal Laadinfrastructuur; 
- plan van aanpak ‘inrichting en beheer N468 na openstelling A4 Delft-

Schiedam’; 
- verkeersmodel MRDH; 
- uitvoeringsagenda bereikbaarheid MRDH 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Verkeer 385.938 264.663 268.331 496.112 442.098 447.867 

Parkeren 9.600 9.791 1.911 1.941 1.975 2.009 

Openbaar vervoer 0 0 0 0 0 0 

       

Baten:       

Verkeer 42.450 406.466 81.466 82.770 84.177 85.607 

Parkeren 4.380 4.623 4.623 4.697 4.777 4.858 

Openbaar vervoer 0 0 0 0 0 0 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Onderzoek afwaardering Hoornseweg 25.000 25.000 0 0 

Onderzoek doseerinstallaties 25.000 0 0 0 

Vervangen doseerinstallaties 0 50.000 50.000 0 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten 

Verkeer (€ -325.000) 
In 2018 hebben wij een eenmalige bijdrage ontvangen van € 325.000 van de MRDH ten behoeve 
van de Woudseweg.  
  



 

34 

Beleidsveld milieu 
 

Beleidsdoel 
Het behouden en versterken van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving zoals 

omschreven in de wet Milieubeheer. Het versterken van duurzaam wonen en werken in Midden-
Delfland en het realiseren van 30% minder CO2-uitstoot in 2020 ten opzichte van 2010. 
 

Wat willen we bereiken? 
 
Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en 

bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland. 
 
In het investeringsoverzicht zijn voorstellen opgenomen die bijdragen aan het behoud en 
ontwikkelen van een goed milieuniveau. De inhoudelijke uitwerking van de wettelijke 
verplichtingen en de verplichtingen voortvloeiend vanuit het COM (Covenant of Mayors) zijn 
vastgelegd in het Duurzaam Energie Actieplan en uitvoeringsprogramma’s. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om handhaving van de 
minimale regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en 
bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk moet. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich 
meer bewust dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Voorbeelden hiervan 

zijn de ‘supporters van Cittaslow Midden-Delfland’ die bewust met hun bedrijfsvoering bezig zijn en 
zorgen voor het terugdringen van de milieubelasting van de ‘ecologische voetafdruk’. Veel 
maatregelen op het terrein van duurzaamheid vallen binnen andere beleidsvelden, zoals groene 
LED-verlichting, zonnepanelen bij melkveehouderijen. 
Gebruik en afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zijn belangrijke factoren bij het bepalen van 
de ‘ecologische voetafdruk’. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame 

energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Cittaslow is supporter van het 
Europese Convenant of Mayors, waar Midden-Delfland deelnemer van is. Uitvoering van het 
Duurzaam Energie Actieplan zorgt dat de gemeenschap van Midden-Delfland nog duurzamer wordt. 
Bovendien vormt de vastgestelde Energievisie een kader voor maatregelen. Met deze maatregelen 
ondersteunen en stimuleren wij de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar 
duurzaam opgewekte energie. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2040 CO2 neutraal is. 
 

Een belangrijke factor op de leef- en woonkwaliteit is geluidhinder. Door de provincie zijn voor 
grote delen van Midden-Delfland gebieden aangewezen als stiltegebied. Ook daarbuiten wordt 
soms overlast ervaren door geluid. Ook als de geluidsproductie binnen de wettelijke grenzen blijft 
is de overlast soms schadelijk voor het gebied. Om die reden onderzoeken wij of er mogelijkheden 
bestaan om aanvullend op het provinciaal stiltebeleid een eigen gemeentelijk stiltebeleid op te 
stellen. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. 
Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het 

ontstaan van afval zoveel mogelijk gescheiden verwerken. In 2012 was de emissie CO2 per inwoner 
met 0,23 ton lager dan het landelijk gemiddelde van 0,25 ton.  
  



 

35 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 

effect te bereiken 

De Wet milieubeheer legt de gemeente een aantal verplichtingen op. Deze 
verplichtingen zijn uitgewerkt in operationele plannen en kaarten die 
aansluiten bij de Wet milieubeheer. Op basis van die plannen en kaarten zijn 

per beleidsveld operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk 
gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de 
volgende milieuthema’s: 
- Riolering 
- Afval 
- Handhaving en vergunningverlening (jaarplan ODH, bestemmingsplannen) 

- Bodem (Bodemfunctiekaart/Bodemkwaliteitskaart) 
- Water  
- Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) 
- Luchtkwaliteit  
- Externe Veiligheid 
- Klimaat (Duurzaam energie actieplan) 
- Energie (Energievisie) 

- Groen/Natuur 
- Stiltebeleid 
 
Via gerichte investeringen worden impulsen gegeven aan projecten die 
voortvloeien uit deze plannen en kaarten. 

Concrete 

doelen/acties voor 
2019 
 

Bij de realisatie van de plannen is sprake van een directe relatie en overloop 

tussen de verschillende operationele doelen. Tegelijkertijd kennen de 
verschillende projectonderdelen een meerjarige looptijd en betrokkenheid van 
een groot aantal partijen, zoals gebiedsorganisaties en andere overheden. In 
verband hiermee is een beschrijving opgenomen van acties die ook weer in 
2018 uitgevoerd worden, maar hun oorsprong vinden in eerdere 
besluitvorming. 

 
Afval/contract Avalex 
De zes aangesloten gemeenten en Avalex onderzoeken de mogelijkheden om 
te komen tot een hogere afvalscheiding. De minister heeft aangegeven dat in 
2025 een afvalscheiding van het huishoudelijk afval van 75% wordt bereikt. 

Het onderzoek dat momenteel gestart is draagt de naam ‘Van Afval Naar 
Grondstof 2020 (VANG2020). Een van de scenario’s hierbij is het omgekeerd 

inzamelen met nascheiding. De fracties die geld waard zijn worden aan huis 
opgehaald en de restfractie moet weggebracht worden naar een ondergrondse 
container. De glasinzameling blijft zoals die nu is, via ondergrondse 
containers. Bij dit scenario gaat de grijze minicontainer dienst doen als 
minicontainer voor kunststof, drankenverpakkingen en blik.  
 
Handhaving en vergunningverlening 

Met bestemmingplannen stelt de gemeenteraad vast waar welk type 
bedrijfsactiviteit plaats mag vinden. Vervolgens worden de individuele 
benodigde bedrijfsactiviteiten getoetst aan het bestemmingsplan. Daarnaast 
worden de bedrijfsactiviteiten door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) 
getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer 
en andere milieuregelgeving. De gemeenteraad geeft jaarlijks een zienswijze 

af op de operationele begroting van de ODH. Het werkplan van de ODH is 
jaarlijks onderwerp van besluitvorming voor het college. 

 
Bodem 
Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het stand-still 
beginsel. Dit houdt in dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag 
worden. De bodemfunctiekaart maakt de gewenste bodemkwaliteit 

inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart 
vastgesteld.  
 
 
 



 

36 

Geluid 
Uitgangspunten: 

- voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en 
geluidsbelaste woningen. 

- ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en houden 
daar rekening mee met de vergunningverlening. 

- Geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten. 

 
Europese richtlijn omgevingslawaai (Actieplan Geluid) 
Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. 
Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidskaart en een actieplan voor 
de aanpak van de knelpunten. Het is een verplichting die iedere vijf jaar 
terugkeert. Het huidige actieplan is vastgesteld in 2018. In 2019 start het 

uitvoeren van het actieplan geluid. Voorafgaand daaraan is de erbij behorende 
geluidskaart geactualiseerd.  
Nieuwe situaties toetsen wij aan de Wet geluidhinder en worden in de vorm 
van voorwaarden/maatregelen volgens de wettelijke voorschriften opgenomen 
in de omgevingsvergunning. 
 

Luchtkwaliteit 

Uitgangspunten: 
In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit 
(NSL) monitoren wij jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke 
norm. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. 
Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. 
Het NSL is verlengd tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Zowel 
onder het verlengde NSL als onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit 

gemonitord. 
 
Externe Veiligheid 
Uitgangspunten: 
- Binnen de mogelijkheden, situaties voorkómen die kunnen leiden tot een 

verhoogd extern veiligheidsrisico. 

- Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgevingen en 
verplaatsten waar mogelijk.  

- Voorbereid blijven op risico’s. 

- Jaarlijks actualiseren van het rampenplan. 
- Structurele borging van externe veiligheid in beleid ruimtelijke ordening en 

milieu. 
- Vergroting van de bestuurlijke bewustwording voor de externe 

veiligheidsaspecten en –verantwoordelijkheden. 
- Behoud en beheer van kennis, data, netwerk en samenwerking. 

 
Klimaatbeleid 
Gemeentelijke doelstelling is om in 2020 in totaal 30% CO2-uitstoot te 
besparen ten opzichte van 2010. Daarvoor is een Duurzaam Energie Actieplan 
opgesteld en goedgekeurd door de Europese Commissie.  

 
In 2019 geven wij verder uitvoering aan het Duurzame Energie Actieplan en 
uitvoeringsprogramma van de Energievisie ‘Samen naar een CO2-neutraal 
Midden-Delfland’. 
 
Het Duurzaam Energie Actieplan en de Energievisie met het 

uitvoeringsprogramma zijn de pijlers van ons klimaatbeleid.  
 
Wij richten ons ondermeer op het saneren van verspreid liggend glas, 
aardwarmte, warmte-koude opslag, zonne-energie en energiebesparing als 
middelen om onze doelstelling te halen. Het plaatsen van bijvoorbeeld grote 
windmolens steunen wij niet omdat deze landschapsvervuilend zijn. Niet-
duurzame energiewinning ondersteunen wij niet. 

 
 
 



 

37 

Groen/natuur 
Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1. Daarnaast voeren we de 

volgende zaken uit: 
- Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers.  
- Toetsen van omgevingsvergunningen aan de wet Flora en Fauna. 
 
Overige concrete acties 

- Interne en externe communicatie over het milieu. 
- Opstellen/actualiseren en uitvoeren van de bovengenoemde plannen. 
- Waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten. 
- Participatie in een regionaal project om emissie van meststoffen en 

bestrijdingmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector 
te verminderen. 

Instrumenten - Wet Milieubeheer 
- Duurzaam Energie Actieplan 
- Energievisie ‘samen naar een CO2-neutraal Midden-Delfland’  
- LOP Midden-Delfland® 2025 
- Bestemmingsplan Buitengebied Gras  
- Visie Midden-Delfland® 2025 (Vitale Dorpen) 

- Lidmaatschap Cittaslow, inclusief kennisuitwisseling binnen landelijk 
netwerk 

- Plan van aanpak Saneren verspreid liggend glas 
- Plan van aanpak Duurzaam boer blijven in Midden-Delfland 
- Plan van aanpak grondinstrument 
- De omgevingsvergunning 
- Regionaal bodembeleid Zuid Holland 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiente en 

doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van 
afvalinzameling. 
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 

middelen 

Rekening 

2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Afvalinzameling en -
verwerking 

2.117.479 2.270.123 2.223.947 2.206.238 2.222.526 2.218.972 

Riolering 1.616.496 1.639.088 1.602.717 1.609.694 1.592.113 1.689.770 

Milieubeheer 792.290 1.264.423 877.223 877.748 711.515 712.092 

       

Baten:       

Afvalinzameling en -
verwerking 

2.574.619 2.762.425 2.614.034 2.678.970 2.698.605 2.694.306 

Riolering 1.860.867 1.852.219 1.861.325 1.868.188 1.868.679 1.869.854 

Milieubeheer 14.750 15.230 15.230 15.230 15.230 15.230 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Vervangen pompunits drukriolering 104.000 104.000 149.000 149.000 

Vervangen pompen hoofdgemalen 49.000 49.000 90.000 90.000 

Vervangen vrijvervalriolering  230.000 230.000 230.000 230.000 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Afvalinzameling en –verwerking (€ -46.176) 

De aframing van de kosten zijn het gevolg van een toename aan werkgeverslasten voor dit 
taakveld (€ 28.000) en een afname van de kosten voor externe advieskosten (€ -10.000) en 
kosten voor inzameling (€ -64.000). 



 

38 

 

Riolering (€-36.371) 

De lagere kostenraming op dit taakveld in 2019 ten opzichte van 2018 is het resultaat van diverse 
mutaties. Tegenover een budgetverhoging door hogere kapitaallasten (€ 66.000) staan lagere 
budgetten voor: 
 (toegerekende) werkgeverslasten (€ -11.000) 
 Onderhoudskosten (incidenteel budget in 2018 vanuit vergoeding van Bedrijvenschap 

Harnaschpolder (€ -45.000) 

 Toevoeging aan Egalisatievoorziening Riolering (€ -46.000). 
 
Milieubeheer (€ -387.200) 
De voornaamste oorzaak van het verschil op dit taakveld betreft de budgetten ‘Verduurzaminging 
gemeentelijke gebouwen’ en de ‘Energievisie’. Het niet bestede deel uit 2017 is in 2018 met de 1e 
Periodieke Begrotingswijziging bijgeraamd. Bij verduurzaming een bedrag van (€ 355.710) en bij 

Energievisie een bedrag van (€ 91.260). 
 
Daarnaast zijn er een aantal bijramingen voor 2019. 
Een deel van de asbesttaken gaat over naad de Omgevingsdienst Haaglanden. Dit betreft een 
wettelijke beslissing. (€ 35.700) Daarnaast vind hier een verhoging plaats van werkgeverslasten. 

(€ 19.070). De werkelijke uren 2017 en verwachtte taken 2019 zijn als basis gebruikt voor deze 
verhoging.  

 
Baten 
Afvalinzameling en –verwerking (€-148.391) 
De verlaging van de baten op het taakveld Afvalinzameling en –verwerking zijn het saldo van een 
lagere onttrekking uit de Egalisatiereserve Afvalstoffenheffing (€ -282.000) tegenover enkele 
hogere inkomsten. De hogere inkomsten betreffen de bijdrage vanuit de afvalstoffenheffing door 
areaaluitbreiding (€ 81.000) en een hogere bijdrage voor de vergoeding van gerecycled afval  

(€ 53.000). 
 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 102.883 761.542 423.304 23.654 24.009 24.369 

Totaal baten 303.858 927.652 619.301 116.152 44.152 44.152 

 
Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 

Lasten € -338.238 

In 2018 wordt de verwachte opbrengst van de voorkoop snippergroen van € 220.000 in de 
Algemene reserve gestort. 
In de Dekkingsreserve wordt in 2018 een bedrag gestort voor het project Reconstructie Oude 
Veiling (€ 118.582). 
 

Baten € -308.351 

Uit de Algemene reserve worden incidenteel in 2018 de volgde bedragen onttrokken: 
Deklaag Kwakelweg t.b.v. skateroutenetwerk    € 50.000 
Fietsbewegwijzering       € 20.000 

Energievisie Midden-Delfland      € 83.400 
Uitgaven afkoopsom Bedrijvenschap Harnaschpolder   € 87.629 
Constructieve veiligheid bruggen     € 20.000 

Routenetwerk        € 50.000 
Uit de investeringsreserve wordt € 118.582 onttrokken voor het project Reconstructie Oude Veiling. 
 
In 2019 worden incidenteel de volgende bedragen onttrokken aan de Algemene Reserve 

Nulmeting dorpen t.b.v. omgevingswet      €  30.000 
Verkenning oplossen verkeersdrukte Maassluisseweg/Oude Veiling  €  25.000 
Storting in voorziening egalisatie afvalstoffenheffing    €  87.649 
 
Uit de Dekkingsreserve wordt € 29.071 minder onttrokken voor het kunstgrasveld MVV ‘27, dit is 
bijna afgeschreven.  



 

39 

 

Programma 4 : Onderwijs 

 

Beleidsveld onderwijs 
 

Beleidsdoel 

 
Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo thuisnabij 

mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van 
jongeren. Voor actieve deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt hebben jongeren bij het 
verlaten van het onderwijs minimaal een startkwalificatie nodig. De gemeente zet zich ervoor in 
dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om 
kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden, 
zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het beste aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden.  

De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, afgestemd op de behoefte van de 
inwoners van de dorpen in Midden-Delfland. Het meer dan evenredige aantal kinderen uit de 

buurgemeenten (met name Delft) dat gebruik maakt van de scholen in het dorp Den Hoorn blijft 
een belangrijk aandachtspunt. Afstemming met buurgemeenten Delft en Rijswijk is hierbij 
noodzakelijk.  
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
We willen optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast 
onderwijshuisvesting afgestemd op de behoefte van de inwoners van Midden-Delfland. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is 
een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en 
jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. 
Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van 
hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow. Ons doel is een gedragsverandering 

te laten ontstaan waardoor energiegebruik vermindert, lokale en seizoensgebonden producten 
worden gebruikt en de kracht van de gemeenschap wordt benut. 
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

De gemeente, kinderopvang en scholen maakten afspraken over voor- en 
vroegschoolse educatie. De gemeente en de scholen maakten afspraken over 
extra ondersteuning voor kinderen van statushouders.  
Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een 
oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject 
naar scholing of werk. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

- Voortzetting van de( financiele) ondersteuning van het basisonderwijs dmv 
het jaarlijkse budget ‘ lokaal onderwijsbeleid. 

- Uitvoeren van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA).  
De LEA is een landelijk richtinggevend instrument voor een plaatselijk 
onderwijs- en jeugdbeleid. De gemeente voert de regie over het overleg en 

de afspraken tussen de besturen voor onderwijs en kinderopvang. 

- Afstemming met de kinderopvang en het onderwijs over het voorkomen en 
bestrijden van (taal)onderwijsachterstanden.  
Gemeente, kinderopvang en onderwijs geven gezamenlijk invulling aan de 
afspraken over Voor- en Vroegschoolse Educatie, ieder vanuit hun eigen 
verantwoordelijkheid.  

- Afstemming met het basisonderwijs over de invulling van het onderwijs 

aan kinderen van statushouders.  
Deze kinderen stromen in op diverse leeftijden, meestal met een 
taalachterstand en vaak met een algehele onderwijsachterstand. Dit maakt 
dat zij extra ondersteuning nodig hebben.  



 

40 

- Overleg met de samenwerkingsverbanden over de invulling van het 
passend onderwijs en de uitvoering van de ondersteuningsplannen.  

De Wet passend onderwijs is vanaf 1 augustus 2014 in werking. De 
gemeente Midden-Delfland is ingedeeld in vier verschillende regionale 
samenwerkingsverbanden; twee voor het primaire en twee voor het 
voortgezet onderwijs.  

- Afstemming met de RMC-regio (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) over 

de aanpak van voortijdig schoolverlaten. 
- In overleg met de schoolbesturen de onderwijshuisvesting (blijven) 

bespreken.  
- In overleg met buurgemeenten komen tot een meer evenredige verdeling 

van de onderwijshuisvesting. 

Instrumenten - Integraal Huisvestingsplan 
- Huisvestingsverordening onderwijs 
- Leerlingenprognose 
- Verordening leerlingenvervoer 
- Jaarlijks huisvestingsprogramma (B&W) 
- Leerplichtverslag 
- Overeenkomst LEA 

- Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie 
- Wet passend onderwijs  
- Wet Educatie en Beroepsonderwijs 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Huisvesting 
basisonderwijs 

1.043.697 1.019.779 1.107.732 1.067.955 1.030.549 1.034.128 

Gemeenschappelijke 
baten en lasten 
onderwijs 

550.693 546.801 497.760 500.788 503.457 505.869 

       

Baten:       

Huisvesting 
basisonderwijs 

313.953 173.274 173.446 173.621 173.810 174.002 

Gemeenschappelijke 
baten en lasten 
onderwijs 

61.422 62.914 61.666 61.354 61.096 60.835 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Huisvesting basisonderwijs (€ 87.953) 
De bijraming op dit taakveld heeft verschillende oorzaken. 

- Wij hebben als gemeente een wettelijke verplichting in het kader van onderwijshuisvesting 
(Huisvestingsprograma). In 2019 gaat dat om de eerste inrichting van 2 lokalen 1ste inrichting 
+ kosten Groene Oase (€ 55.365). 

- Daarnaast is er een verhoging van de kapitaallasten. 
  



 

41 

 

Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs (€ -49.049) 

De voornaamste daling van de raming van de lasten op dit taakveld komt door het vervallen van 
het budget voor kinderen van statushouders. Het rijk voorziet in bekostiging vanaf vier 
nieuwkomers per school. Vanwege de lage instroom en het feit dat kinderen niet gelijktijdig 
instromen, is het opzetten van een centrale schakelklas niet rendabel. Afspraak met de 
schoolbesturen is dat de kinderen meedoen in het regulier onderwijs met extra ondersteuning.  
Voor 2018 blijven de lasten, onder meer door de inschrijving van de kinderen zoveel mogelijk bij 

één schoolbestuur per dorp plaats te laten vinden, beperkt tot € 13.500.  
Gezien de hoge mate van onzekerheid ten aanzien van het aantal aanvragen voor de komende 
jaren worden deze lasten niet bij voorbaat geraamd. Ten opzichte van 2018 betekent dit een 
budgetverlaging van € 45.000. 
Indien wij in 2019 en volgende jaren verzoeken ontvangen voor extra ondersteuning brengen wij 
deze kosten ten laste van de reserve Sociaal domein.  

 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 

2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 35.717 0 0 0 0 0 

Totaal baten 407.154 212.928 318.206 262.841 262.841 262.841 

 
Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten € 105.278 

In 2019 wordt € 59.913 onttrokken uit de Dekkingsreserve voor de kapitaallasten van het krediet 
Aanpak Klimaatproblemen MFA. 
Uit de Algemene reserve wordt in 2019 € 55.365 onttrokken voor het huisvestingsprogramma. 
 

  



 

42 

Programma 5 : Sociaal Domein en Welzijn 

 

Beleidsveld Sociaal Domein 
 

a. Wmo  

b.  Jeugdwet 
c. Participatiewet 

Voor de uitvoering van de Participatie verwijzen wij naar programma 6. 

 

Beleidsdoel 

 
Met dit programma trachten we iedere inwoner zoveel mogelijk –zelfstandig- te laten participeren 
in de maatschappij. Hierbij gebruiken zij eigen kracht en eigen netwerk. Voor dit programma staat 
de komende jaren de realisatie van de Transformatie centraal.  
 

Wat willen we bereiken? 
 

- Iedereen neemt deel aan de samenleving. 
- Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen. 
- Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij 
maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. 
Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal 
domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar 

ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) 
omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op zijn 
aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de 
inwoners.  
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

Waar mogelijk de zorg dichter bij de inwoners organiseren. In partnerschap 
en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. 
Hierbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. 
Werken volgens de principes van één gezin/huishouden – één plan – één 
regisseur. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

Algemeen (2 of 3D): 
- Opstellen integraal  beleidsplan preventie sociaal domein inclusief 

uitvoeringsprogramma 
- Aanpassen integrale verordening Wmo en Jeugd op basis van nieuwe 

inkoopvoorwaarden Wmo en Jeugd 

- Doorontwikkelen aansluiting 18-/18+   
 
Wmo: 
- Transformatie van het Wmo aanbod dmv de omvorming naar 

resultaatgerichte inkoop. 2019 is daarvoor het implementatiejaar (=samen 
met de H4 gemeenten) 

- Ontwikkeling nieuwe beleidsregels Wmo op basis van nieuwe verordening. 

- Implementatie van maatregelen ten behoeve van de –op termijn- 
efficiëntere en kwalitatief betere inrichting van het vervoer binnen het 
sociaal domein. 

- Doorontwikkeling en transformatie van de beleidstaken Beschermd Wonen 
en Maatschappelijke opvang. 

 
Jeugd: 

Lokaal: 
- Samen met de andere H10 gemeenten de transformatie van het Jeugd 

aanbod organiseren dmv omvorming  naar resultaatgerichte inkoop 



 

43 

(vergelijkbaar met Wmo-zie hiervoor). 2019 wordt hiervoor het 
voorbereidingsjaar. 

- Versterken van gezinsgerichte, preventieve jeugdhulp in samenhang met 
gezondheidsbeleid, laaggeletterdheid, participatie, etc. 

- Vaststellen nieuw beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie in 
samenhang met nieuwe Lokale Educatieve Agenda 

- Versterken van de verbinding onderwijs-jeugdhulp 

- Versterken aansluiting JGZ-voorschoolse voorzieningen 
- Opstellen lokaal implementatieplan inkoop jeugdhulp 2020-2024 en de 

uitvoering intern coördineren 
- Aanpassen beleidsregels jeugdhulp op basis van nieuwe 

inkoopvoorwaarden Jeugd 2020-2024 
- Doorontwikkeling van het lokaal contractmanagement 

- Versterken van accounthouderschap mbt diverse ketenpartners als Welzijn 
E25, Jeugdformaat en Minters.  

Subregionaal (h4): 
- Participatie in Kernteam Jeugd & Jongeren, onder andere op het gebied 

van wachtlijsten en samenspel GGZ/huisartsen/maatschappelijk team 
Regionaal (h8-h10): 

- Implementatie inkoop jeugdhulp 2019 

- Participatie in regionaal inkooptraject specialistische jeugdhulp 2020-2024 
- Participatie in regionale inkoop crisisdienst, jeugdbescherming en 

jeugdreclassering 
- Participatie in regionale samenwerking, onder andere in het project 

Jeugdhulp in gezinsvormen, werkgroep alternatieve woonvoorzieningen 
- Participatie in regionale accountteams met gecontracteerde zorgaanbieders 

en h10 Inkoopbureau 

- Verdere doorontwikkeling van de Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland 
West, o.a. met betrekking tot inzet epidemioloog, uitbreiding wettelijke 
taken, betere zichtbaarheid en vindbaarheid, kwaliteit en monioring, etc.  

- Implementatie uitkomsten visietraject rond de Governance H10  
 

(zie voor overige taken op het gebied van jeugd ook de paragraaf verbonden 

partijen GR GGD en VT Haaglanden en de genoemde taken onder overige 
preventie en gezondheidsprogramma’s elders in dit programma) 

Instrumenten - Aanscherpen Programma op Maat ten behoeve van de 

jeugdgezondheidszorg en preventie in Midden-Delfland 
- Inzet van gerichte preventie voor jongeren tussen 16 en 25 jaar 

 

- Algemene Subsidieverordening (ASV) 
- Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland  
- Besluit doorontwikkeling van het Maatschappelijk Team 
- Beleidsnota Privacy in het sociaal domein  
- Beleidsregels jeugdhulp 2018 
- Beleidsnotitie 2017-2019 VVE 
- Subsidieregeling Kwaliteit Voor-en Vroegschoolse Educatie (VVE) 2018 

 
- Ontwikkelen van een nieuwe Regionale Beleidsvisie 2019-2022 op 

jeugdhulp in de regio Haaglanden om daarmee verder vorm te geven aan 
de transformatie. 

- Ontwikkelen van een nieuwe regionale Inkoopvisie en -strategie 2019-
2022 waarmee de jeugdhulp op passende wijze regionaal wordt 

gecontracteerd. 

- Contracteren zorgaanbieders m.b.t. het jaar 2019 en verder 
- Participatie in regionale samenwerking, onder andere in de projecten: 

Jeugdhulp in Gezinsvormen en Tellen en Vertellen  
- Regiovisie Huiselijk geweld en Kindermishandeling  
- Verdere doorontwikkeling / aanpassing van uitvoeringsorganisaties als 

Veilig Thuis, STOJAH  

- Uitvoeren cliëntervaringsonderzoek onder gebruikers van jeugdhulp 

 

 

 



 

44 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 

De GGD Haaglanden bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij 
bevordert de gezondheid en beschermt tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de 
volksgezondheid door toezicht of actief ingrijpen. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het 
voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling.  
 

Het inkoopbureau H10 sluit onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die 
medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. 
Door de inzet van het inkoopbureau wordt de administratieve last van partners en gemeenten 
beperkt. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.  
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Maatschappelijk 

team 

94.127 116.061 113.905 114.721 115.575 116.442 

Vreemdelingen 152.290 66.831 52.645 53.408 53.900 54.399 

Wmo 2.519.140 2.817.134 2.879.043 2.892.826 2.978.718 2.989.792 

Jeugd 1.592.683 1.830.815 1.853.480 1.847.802 1.847.802 1.847.802 

Wmo en Jeugd 1.592.791 1.932.706 2.101.512 2.049.465 2.063.093 2.076.928 

Overig sociaal-

cultureel werk 

11.608 6.105 6.105 6.203 6.308 6.415 

Kinderopvang 223.992 162.116 165.868 165.940 166.068 166.200 

Openbare 
gezondheidszorg 

185.929 239.562 303.281 257.680 260.883 263.641 

       

Baten:       

Maatschappelijk 
team 

0 0 0 0 0 0 

Vreemdelingen 73.470 0 0 0 0 0 

Wmo 295.467 343.976 108.576 108.916 109.283 109.656 

Jeugd 0 0 0 0 0 0 

Wmo en Jeugd 59.810 26.000 0 0 0 0 

Overig sociaal-
cultureel werk 

6.113 6.258 6.258 6.358 6.466 6.576 

Kinderopvang 0 0 0 0 0 0 

Openbare 
gezondheidszorg 

50.092 15.200 50.200 50.200 50.200 50.200 

 

Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Wmo (€ 61.909) 
De gewijzigde begroting van de H10 Inkoopbureau levert een hogere last op van € 46.177. Verder 
is het incidentele budget 2018 Integrale preventie € 25.000 structureel gemaakt op basis van het 

preventieplan in Q4 2018.  
 
Wmo en jeugd (€ 168.806) 

Op dit taakveld is de subsidie aan WelzijnE25 structureel met € 142.000 verhoogd. In 2018 is deze 
verhoging opgelost deels door een bijraming en deels door het ten laste van bestaande budgetten 
te brengen. Daarnaast is er eenmalig een budget van € 50.000 extra benodigd voor 
implementatiekosten voor de inkoop van Jeugdzorg 2020-2024. 

 
Openbare gezondheidszorg (€ 63.719) 
Vanuit het rijk komt een nieuwe taak in het kader van vaccinaties naar gemeenten toe per 
1/1/2019. De kosten hiervan bedragen naar schatting € 35.000. Daarvoor worden we financieel 
gecompenseerd. Daarnaast heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van 
werkgeverslasten plaatsgevonden.  



 

45 

Baten  

Wmo (€ -235.400) 

De verwachte invoering van het abonnementstarief Wmo per 1-1-2019 leidt tot structureel minder 
inkomsten (€ -235.400). 
 
Wmo en jeugd (€ -26.000) 
In 2018 is er eenmalig een SWOT-analyse uitgevoerd naar het inkoopbureau Jeugd. Deze kosten 
zijn doorbelast aan andere gemeenten in de regio.  

 
Openbare gezondheidszorg (€ 35.000) 
Vanuit het rijk komt een nieuwe taak in het kader van vaccinaties naar gemeenten toe per 
1/1/2019. Daarvoor worden we financieel gecompenseerd.  
 

Beleidsveld Welzijn 
 

Beleidsdoel 

 
De bedoeling is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te 

ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons 

erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het 

buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners.  

Het culturele en verenigingsleven in Midden-Delfland dragen in belangrijke mate bij aan de 
leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in 

staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.  
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk dat alle 

doelstellingen van de Wmo gerealiseerd worden. De programmaonderdelen voor Welzijn leveren 
hier een positieve bijdrage aan. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 

De identiteit van een gemeenschap vloeit voor een belangrijk deel voort uit de gezamenlijke 
historie. Het beleefbaar maken van de historie maakt inwoners bewust van hun geschiedenis. 
Voorbeelden zijn de aanwijzing van beschermde monumenten, publicatie van de historie van 
gebouwen en locaties, de provinciale aanwijzing van de erfgoedlijn ‘trekvaartroute’ en straatnamen 
die verwijzen naar de historie van een gebied. Cittaslow erkent de Kindermonumentendag als een 
goed voorbeeld.  
Een ‘levende’ geschiedenis ondersteunt het besluitvormingsproces om landschapselementen zoals 

het verkavelingpatroon van het veenweidegebied te handhaven.  
Daarnaast vraagt Cittaslow specifiek aandacht voor het behoud van de culturele, lokale 
evenementen en toegang tot maatschappelijke voorzieningen zoals een bibliotheek.  
Binnen de dorpen hebben de evenementen een groot draagvlak bij inwoners. Behoud door 
ontwikkeling richt zich in belangrijke mate op het behoud en versterken van maatschappelijke 
voorzieningen en de lokale cultuurhistorie.  
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 

om het beoogde 

maatschappelijk 
effect te bereiken 

- Taalvaardigheid en digitale vaardigheden verbeteren, waardoor een beter 

functioneren in het maatschappelijk leven en kansen op de arbeidsmarkt 

verbeteren.  
- Adequate huisvesting voor het verenigingsleven in de dorpen van Midden-

Delfland.  
-  Verenigingen ondersteunen door o.a. bekendheid te geven aan de vele 

mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke 
ontwikkelingen. 

- De aangewezen monumenten zijn in 2025 nog als monument aanwezig. 

 
 



 

46 

Concrete 
doelen/acties voor 

2019 
 

- Aanpak laaggeletterdheid en bevorderen digi-vaardigheden onder andere 
door goed functionerende Taalpunten in de dorpen van Midden-Delfland.  

- (Ondersteuning van) adequate huisvesting van verenigingen/organisaties 
in de dorpen van Midden-Delfland.  

- Bevorderen van sport/bewegen voor jong en oud.  
- Deelname aan de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit. 
- Samen met het onderwijs en het culturele veld ontwikkelen wij een 

levendig, uitdagend en samenhangend programma van cultuureducatie. Dit 
programma is gericht op het ontwikkelen van de identiteit, trots en 
betrokkenheid, het vergroten van de toegankelijkheid, de beleving en de 
herkenbaarheid. Dit draagt bij aan een opstap naar en draagvlak voor 
landelijke thema’s. 

- Ondersteunen van schaalvergroting van de bibliotheekorganisatie.  

- Prestatieafspraken met de grote gesubsidieerde organisaties als Stichting 
Welzijn Midden-Delfland en de ketenpartners van het Maatschappelijk 
Team. 

- Uitvoering geven aan het derde jaar van de cultuurimpuls. 
- Uitwerken en uitvoeren van speerpunten vanuit lokaal gezondheidsbeleid. 
- Mogelijke aanpassing van financiering en subsidiering van de peuteropvang 

(afhankelijk van aanpassing in wet- en regelgeving). 

- Het oppakken van diverse accommodatievraagstukken in verband met 
diverse ontwikkelingen in de bevolkingssamenstelling (bijvoorbeeld 
vergrijzing, ontgroening) en het voeren van een kostenefficiënt beleid 
hierin. 

- Zorgen dat sport en andere maatschappelijke organisaties voor iedereen 
bereikbaar blijven en dat gebruik van deze organisaties wordt 
gestimuleerd.  

- De open monumentendag en de Kindermonumentendag worden  
georganiseerd met partners, in samenwerking met de gemeente. 

- Uitvoering van de Agenda Erfgoed 2014-2018. 
- Herziening Bestemmingsplan Gras met aanvullende regels ter bescherming 

van  cultuurhistorische waarden. 

Instrumenten - Maatschappelijke verenigingen en organisaties 
- Subsidieverordening (raad), subsidieregelingen (college) 
- Uitvoeringsprogramma’s/samenwerkingsovereenkomsten rond subsidiëring 
- Bestrijding laaggeletterdheid door activiteiten Taalhuis en Taalmeter  

- Recreatieschap Midden-Delfland 
- Erfgoedverordening 
- Gecombineerde commissie erfgoed en monumenten 

- Werkgroep Erfgoed 
- Samenwerking met de historische verenigingen en stichting Midden-

Delfland is Mensenwerk 
- Voorlichting richting eigenaren (en bewoners/gebruikers) van monumenten 

over rechten en plichten 
- Handboek Erfgoed 
- Open monumentendag en Kindermonumentendag 

- Beleidskader kunst en cultuur 
- Regionale Agenda Samenleving -programma Haaglanden. 
- Gemeentelijke agenda erfgoed 
- Monumentschildjes 
- Meerjarenprogramma Delflandse Trekvaarten 

 

  



 

47 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
Als gevolg van het besluit tot liquidatie is het gemeentelijk beleidsdoel tot deelname aan 

Recreatieschap Midden-Delfland vervallen. Gemeentelijke doelstelling bij de liquidatie is gericht op 
behoud en versterken van de groene gebieden in Midden-Delfland. 
 
Bij de liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is afgesproken dat de deelnemers hun 
financiële bijdragen beschikbaar houden voor de rechtsopvolger van de gemeenschappelijke 

regeling zijnde  Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. 
Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte 
en beleidsarme organisatie voor het beheer van gronden die bij de opheffing van het 
Recreatieschap Midden-Delfland in beheer of erfpacht aan de deelnemende gemeenten zijn 
overgedragen 
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten: 436.821 436.920 428.986 429.007 429.030 429.053 

Openbare 
bibliotheekwerk 

0 0 0 0 0 0 

Vormings- en 
ontwikkelingswerk 

946.238 877.965 803.286 808.197 812.441 811.109 

Sport 143.110 144.122 134.813 135.985 137.250 138.535 

Oudheidkunde/ 
monumenten 

150.646 149.554 160.017 131.509 122.861 114.065 

Volksfeesten 16.660 20.987 28.570 28.906 29.269 29.638 

       

Baten:       

Openbare 
bibliotheekwerk 

0 0 0 0 0 0 

Vormings- en 
ontwikkelingswerk 

0 0 0 0 0 0 

Sport 199.956 202.497 204.067 207.654 211.428 213.527 

Oudheidkunde/ 
monumenten 

23.848 2.328 2.328 2.365 2.405 2.446 

Kunst 38.109 7.785 10.380 10.546 8.130 8.268 

Volksfeesten 0 0 0 0 0 0 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 

 
Lasten 
Sport (€ -74.679) 
Deze verlaging van de raming komt voornamelijk door een incidentele subsidie die in 2018 is 
uitgekeerd voor het vervangen van een overkapping van een tribune. Daarnaast zijn er minder 
kapitaallasten. 
 

  



 

48 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 384.204 1.670 11.571 11.333 11.503 11.676 

Totaal baten 532.782 532.782 366.872 136.298 122.807 121.571 

 

Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 
Baten  € -265.910 

Uit de Algemene reserve worden in 2018 incidenteel de volgende bedragen onttrokken: 
Onderwijs kinderen statushouders       €  45.000 
Corrosievorming tribune SV Den Hoorn       €  45.150 
Urgentie, decentralisatie beschermd wonen      €  20.000 

 
Uit de reserve Sociaal Domein worden in 2018 incidenteel de volgende bedragen onttrokken: 
Preventieve sportcoach E25        €  30.000 

Ondersteuning 4 implementatietrajecten      €  50.000 
Budget preventieactiviteiten        €  25.000 
Formatieuitbreiding St. Welzijn        €  27.000 

Preventieve activiteiten jongeren       €  57.000 
 
Daarnaast wordt in 2019 € 50.000 onttrokken aan de Algemene reserve voor de lokale 
implementatiekosten inkoop 2020-2014. 
Uit de reserve Sociaal Domein wordt in 2019 € 100.000 onttrokken voor het bevorderen van 

uitstroom naar werk.  



 

49 

Programma 6 : Economische en sociale zaken 

 

Beleidsveld economische zaken 
 

Beleidsdoel 

 
Versterking van de economische structuur van de gemeente en optimalisering van de 
gemeentelijke inzet. 
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Behoud van de vitaliteit van Midden-Delfland. Dit betreft zowel de dorpen als het landelijk gebied. 
De vitaliteit komt terug in zowel de economische dynamiek als in de leefbaarheid.  
Dynamiek uit zich onder andere door het vestigen van nieuwe economische dragers. Bijvoorbeeld 

op het gebied van recreatie en toerisme, waaronder leisure in de vorm van verdere ontwikkelingen 
van de hippische sport. Belangrijke voorwaarde voor de vitaliteit is een goed vestigingsklimaat, 

waarbij wonen, voorzieningen en werken met elkaar in evenwicht zijn. 
 
Daarnaast willen de structuur bevorderen waarbij ondernemers in overleg gaan met de gemeente 
als kans om hun (nieuwe) ondernemersactiviteiten te faciliteren. Hierbij doelen we op voorbeelden 

zoals het verplaatsen van bedrijven. Hiermee willen we het lokaal ondernemerschap versterken. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Het Cittaslow keurmerk kent toetsingscriteria die passen in een toekomstgerichte economische 
ontwikkeling. Het gaat hierbij om een economie die minder of niet afhankelijk is van fossiele 

brandstoffen, korte ketens heeft van voedselproductie, producten heeft waarvan bekend is waar 
die vandaan komen, productie heeft gebaseerd op ‘oude’ technieken die innovatief zijn 
doorontwikkeld en herstel en behoud van duurzame landbouwgebieden voor biodiversiteit en 
voedselproductie.  
Het Cittaslow keurmerk geeft lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden.  
Bedrijven die werken volgens de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen kunnen 
zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden. 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 

maatschappelijk 
effect te bereiken 

Leidraad voor het opereren van de gemeente op het terrein van economische 
zaken is het door de raad in 2012 vastgestelde Economisch Beleidskader 

2012-2016 ‘Samen werken aan een duurzame economie’. Het doel is om de 
thema’s werken, wonen en landschap in Midden-Delfland vanuit economisch 
perspectief te versterken. 

Concrete 
doelen/acties voor 

2019 
 

Het beleid is vooralsnog gebaseerd op het Economisch Beleidskader 2012-
2016 ‘Samen werken aan een duurzame economie’. De thema’s uit dit kader 

zijn nog passend, maar een actualisatie in 2019 is wenselijk. Hierbij kunnen 
actuele thema’s zoals het benutten van het economisch potentieel van de 
hippische sport (Equestrum) en recreatie en toerisme als versterking voor de 
vitaliteit van het landschap en dorpen beleidsmatig verankerd worden. Het 
economisch beleidskader formuleert de gemeentelijke opgaven. Het 
beleidskader onderscheidt vooralsnog de drie thema’s werken, wonen en 
landschap.  

 
Opgaven bij het thema ‘werken’: 
- Voorzien in duurzame werklocaties (duurzame glastuinbouwclusters, 

bedrijventerreinen, detailhandel in dorpen, grondgebonden landbouw in 
agrarisch kerngebied en recreatief-toeristische activiteiten in Poorten); 

- Voorzien in goede bereikbaarheid; 
- Voorzien in maatschappelijk verantwoord ondernemen; 

- Voorzien in goede dienstverlening. 
 
 



 

50 

Acties bij het thema ‘werken’: 
- Verder invullen bedrijventerrein Harnaschpolder waarmee we 

werkgelegenheid creëren aansluitend op het arbeidsaanbod in de regio; 
- Afstemmen gemeentelijk beleidskader economie op nieuwe regionale visie 

MRDH-provincie op werklocaties (kantoren, detailhandel en 
bedrijfsterreinen); 

- Intensiveren beleid recreatie en toerisme met als doel economische 

potentie te benutten en vergroten vitaliteit dorpen en landschap;  
- Uitwerken toeristisch-recreatieve invulling Maaslandse Poort; 
- Samenwerking met provincie en gemeente Westland binnen MIRT-

verkenning Duurzame Greenport in Westland 3.0; 
- Regionale samenwerking gericht op vermindering energiegebruik binnen 

Greenport en benutten potentieel aardwarmte; 

- Ondersteunen duurzame innovatie Greenport gericht op aanvullende 
teelten en realiseren cross-overs andere economische sectoren; 

- Benutten economische potentie hippische sector in relatie tot de 
ontwikkeling van Equestrum; 

- Ondersteunen en initiëren initiatieven verkorte ketens, zoals duurzame 
veehouderij vanuit MIND, distributie streekproducten. 

 

Opgaven bij het thema ‘wonen’: 
- Voorzien in kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte en hoogwaardige 

leefomgeving; 
- Versterken vitaliteit dorpen door ondersteuning ondernemers en vereniging 

bij aanbod voorzieningenniveau. 
 
Acties bij het thema ‘wonen’: 

- De Woonagenda vertalen in gemeentelijke en particuliere bouwprojecten, 
zodat het vestigingsklimaat voor ondernemers verbetert en er voldoende 
financiële draagkracht is om (detailhandel)voorzieningen te 
accommoderen; 

- Invullen centra, (winkel)voorzieningen en horeca Den Hoorn, Maasland en 
Schipluiden. 

 
Opgaven bij het thema ‘landschap’: 
- Behoud en versterken kwalitatief hoogwaardig landschap in samenwerking 

met grondgebonden veehouderij; 
- Toegankelijk en aantrekkelijk hoeden van het groene landschap als 

vestigingsfactor in de metropoolregio. 
 

Acties bij het thema ‘landschap’: 
- Landschap is onderdeel van het Uitvoeringsprogramma 2015-2025 Midden-

Delfland® 2025 en opgenomen in programma 1; 
- Versterken economisch vestigingsklimaat MRDH door actief recreatie en 

toerisme als nieuwe economische drager voor het landelijk gebied te 
ondersteunen; 

- Actief meewerken aan nieuw strategisch Werkplan 2019 MRDH gericht op 

versterken economisch vestigingsklimaat ( onder andere landschap als 
vestigingsfactor); 

- Vanuit het doel om de landschappelijke kwaliteit te verbeteren 
ontwikkelingen ondersteunen die ondernemers ter plaatse of elders 
groeimogelijkheden bieden binnen de randvoorwaarden van het 
Landschapsontwikkelingsperspectief Midden-Delfland® 2025;  

- Ondersteunen initiatief inrichting recreatieve ‘portal’ (website) gebied 
Midden-Delfland waarbij het bezoekerscentrum Midden-Delfland, 
ondernemers, groene gebiedsorganisaties en agrariërs integraal met elkaar 
samenwerken. 

 
 
 

 
 
 



 

51 

Overkoepelend boven deze thema’s is het uitgangspunt voor ondernemers 
een toegankelijke gemeente te zijn. Beoordeling van initiatieven vindt plaats 

met een positieve intentie. De gemeente is faciliterend en heeft periodiek 
overleg met ondernemers om bijvoorbeeld op basis van praktijkervaringen 
inefficiënte procedures en regels aan te passen. Praktische onderwerpen: 
- Vast aanspreekpunt ambtelijke organisatie in de vorm van de 

bedrijfscontactfunctionaris; 

- Periodiek bestuurlijk overleg vertegenwoordigers ondernemersorganisaties 
en RECER; 

- Digitaal ondernemersloket en gebruik maken van E-herkenning voor 
bedrijven. 

Instrumenten - Economisch beleidskader Midden-Delfland 2012-2016; 

- Midden-Delfland® 2025, inclusief uitvoeringsprogramma 2015-2025; 
- Visie behoud door ontwikkeling (vitale dorpen) 2025; 
- IODS-MIND: Kringlooplandbouw en Grondinstrument; 
- Toeristisch-recreatief beleidskader Midden-Delfland; 
- Tweejaarlijkse Ondernemersmanifestatie, inclusief het uitreiken van de 

OndernemersAward Cittaslow Midden-Delfland; 
- Werkbezoeken portefeuillehouders; 

- Gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid met gebruik maken 
mogelijkheid duurzaam en lokaal aan te besteden; 

- Organisatie Beursvloer, overeenkomst Delftse uitdaging en bijdrage 
matchbijeenkomsten en foundersoverleg; 

- Deelname SOB (Samenwerking Onderwijs Bedrijfsleven), Westland On 
Stage en Delft On Stage; 

- Bestemmingsplannen, onder andere Buitengebied gras en glas; 

- Standplaatsenbeleid; 
- Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag 

(MRDH); 
- Agenda Detailhandel 2016-2021 (MRDH); 
- Werklocaties MRDH/provinciale behoefteraming bedrijventerreinen; 
- Rapportage OESO (OECD Metropolitan Review Rotterdam The Hague) 

- Roadmap Next Economy (MRDH-provincie); 
- Regionaal Investeringsprogramma MRDH-provincie 

(http://investeringsprogramma.nl); 
- Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder; 

- Stichting Businesspark Haaglanden; 
- Stichting Greenport West-Holland; 
- Greenportvisie 2030 Mondiale tuinbouwkern voor voedselvoorziening, 

gezondheid en welbevinden; 
- Deelname aan Energieakkoord Greenport en Innovatiepacht Greenport; 
- Aandeelhouderschap Westland Infra; 
- Aandeelhouderschap Waterbedrijf Evides. 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Juva N.V. houdt zich bezig met het transporteren van energie en daaraan gerelateerde producten 
en diensten binnen met name de regio’s Midden-Delfland en Westland. 
 
Doel van de samenwerking binnen Stichting Businesspark Haaglanden is de gronduitgifte voor de 

klant zo soepel mogelijk te laten verlopen. De samenwerking tussen de ambtelijke 
accountmanagers van gemeenten en bedrijvenschappen is binnen het businesspark georganiseerd. 
Samen hebben zij meer kennis, meer mogelijkheden en een groter netwerk. 

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

http://investeringsprogramma.nl/


 

52 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Handel, Ambacht en 
Industrie 

395.355 438.422 534.747 389.014 523.938 538.158 

Nutsbedrijven 0 0 0 0 0 0 

       

Baten:       

Handel, Ambacht en 
Industrie 

212.575 334.659 331.644 336.469 251.323 255.085 

Nutsbedrijven 0 0 0 0 0 0 

Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 

Handel, Ambacht en Industrie (€ 96.325) 
Binnen dit taakveld is er sprake van een hogere toerekening van werkgeverslasten (€ 47.000). 

Verder vindt er een bijraming plaats (€ 161.000), ten laste van de Reserve 
Investeringsprogramma, ten behoeve van incidentele kosten voor bouwkundige aanpassingen aan 
gemeentelijke gebouwen. Tegenover deze bijramingen staan enkele budgetaframingen. De 
voornaamste is het incidentele budget in 2018 voor ambtelijke inzet en stedenbouwkundige 

uitwerking voor centrum Maasland (€ -100.000). 
 

Beleidsveld participatiewet en minimabeleid 
 

Beleidsdoel 

 
Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten 
zo snel mogelijk doorgeleiden naar de reguliere arbeidsmarkt, al dan niet met ondersteuning. De 
inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. De 

inwoner die niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien (bij voorkeur tijdelijk) 
ondersteunen. Het voorkomen en/of het bestrijden van armoede onder onze inwoners. De stijging 
van het uitkeringenbestand stoppen/ombuigen door het voeren van een effectief re-integratiebeleid 
in combinatie van het streng handhaven van de wet- en regelgeving.  

 

Wat willen we bereiken? 
 
- Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van 

Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in 
staat is om te werken werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden of participeert naar 
vermogen in de maatschappij.  

- Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede.  

- De stijgende lijn van het uitkeringenbestand doorbreken.  
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. 
Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit 

van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een 
‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde, 
tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen. 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! 
Het uitkeringenbestand stijgt sinds de tweede helft van 2015, onder andere 
door de extra instroom van statushouders in de gemeente en de gevolgen van 
de recessie van de afgelopen jaren. Met extra (formatie)inzet op bemiddeling 
naar werk, ondersteunen bij re-integratie en het streng handhaven van de 

wet- en regelgeving willen we deze stijgende lijn doorbreken.  



 

53 

Werk en participatie draagt bij aan het verbeteren op alle leefgebieden. Bij de 
inzet van middelen gaan we daarom uit van wat nodig is om onze inwoners te 

laten werken en/of hun participatie te vergroten, zonder de eigen kracht van 
de inwoner uit het oog te verliezen. 

Concrete 

doelen/acties voor 
2019 
 

- Opstellen van en uitvoering geven aan het Vervolgplan (na ons vorige 

‘uitvoeringsprogramma Werk en inkomen’) om de komende jaren een 
nieuwe impuls te geven aan de concretisering van ons doel/motto: 
Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee 

- Voortzetting van uitvoering van  integraal armoedebeleid en inzet op 
preventie van schulden  

- Uitvoering van Beschut Werk conform de taakstelling overheid 
- Sturing op actieve werkgeversdienstverlening richting Midden-Delflandse 

ondernemers 
- Blijvend actualiseren bestaande verordeningen en beleidsregels 

Instrumenten - Uitvoeringsprogramma Werk en Inkomen 2017-2019 
- Actieplan versterken van de uitstroom naar werk 
- Uitgangspuntennota Participatiewet  
- Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie  

- Maatregelenverordening  

- Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive  
- Handhavingplan  
- Handhavingverordening 
- Beleidsregels bestuurlijke boete  
- Verificatieplan  

- Verordening individuele inkomenstoeslag  
- Verordening individuele studietoeslag  
- Beleidsplan armoede  
- Beleidsregels bijzondere bijstand  
- Jeugdsportfonds / Jeugdcultuurfonds 
- Collectieve Aanvullende Verzekering  
- Regeling compensatie eigen risico zorgkosten  

- Verordening kinderopvang 
- Beleidsplan en verordening Wet Inburgering  
- Beleidsplan, beleidsregels en preventieplan schuldhulpverlening 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Bijstand 2.571.776 2.855.412 2.665.283 2.664.163 2.661.874 2.666.645 

Sociale 

werkvoorziening 

65.524 171.891 219.373 258.693 258.801 258.910 

Minimabeleid 760.777 717.291 619.086 623.462 628.782 634.193 

Participatiefonds 225.646 156.620 455.806 395.870 445.883 445.895 

       

Baten:       

Bijstand 2.065.386 2.081.317 2.014.368 2.015.840 2.017.429 2.019.045 

Sociale 

werkvoorziening 

0 0 0 0 0 0 

Minimabeleid 111.874 31.000 74.000 76.000 76.000 76.000 

Participatiefonds 0 20.560 0 0 0 0 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Lasten 
Bijstand (€ -190.129) 
De verlaging van de raming op dit taakveld heeft voornamelijk te maken met een verschuiving van 
werkgeverslasten. De werkelijk besteedde uren vanuit 2017 en de verwachtte taken in 2019 zijn 
hiervoor de basis van verandering geweest. 
 
 



 

54 

Sociale werkvoorziening (€ 47.482) 

De bijdrage voor (voormalig) WSW-ers is hoger dan in 2018 geraamd. Daarnaast heeft er op basis 

van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van werkgeverslasten plaatsgevonden. 
 
Minimabeleid (€ -98.205) 
In 2018 was er incidenteel een extra bedrag beschikbaar voor schuldhulpverlening. Daarnaast 
heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van werkgeverslasten 
plaatsgevonden.  

 
Participatiefonds (€ 299.186)  
In 2019 wordt uitvoering geven aan het Vervolgplan (na het vorige ‘uitvoeringsprogramma Werk 
en inkomen’) om de komende jaren een nieuwe impuls te geven aan de concretisering van ons 
doel/motto: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee. Hiervoor is meer budget 
begroot dan in 2018. Daarnaast heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving 

van werkgeverslasten plaatsgevonden. Vanuit het collegewerkprogramma is er een bedrag van    
€ 100.000 bijgeraamd ter bevordering van uitstroom naar werk. Deze extra last wordt gedekt door 
een onttrekking uit de reserve Sociaal domein. 
 
Baten 

Bijstand (€ -66.949) 
De raming van de aanvullende rijksbijdrage over het voorafgaande jaar voor de bijstandskosten is 

naar beneden bijgesteld. 
 
Minimabeleid (€ 43.000) 
Op basis van werkelijke inkomsten uit voorgaande jaren kan de raming voor aflossing van 
leenbijstand naar boven worden bijgesteld. 
 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 0 0 0 0 0 0 

Totaal baten 20.657 125.000 186.211 25.000 25.000 0 

 

Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten € 61.211 
Uit de Algemene reserve wordt in 2018 éénmalig € 100.000 onttrokken voor de ambtelijke inzet 
centrum Maasland. 
Uit de reserve Investeringsprogramma wordt in 2019 € 161.211 onttrokken voor onderhoud 

gebouwen. 
 

  



 

55 

Programma 7 : Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en 

volkshuisvesting 

 

Beleidsveld ruimtelijke ordening 
 

Beleidsdoel 
 

In de ruimtelijke ordening spelen diverse belangen en ontwikkelingen. Deze hebben invloed op de 
bestaande en toekomstige leefomgeving van de inwoners van onze gemeente. Wij willen mede 
door participatie van onze inwoners ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze wijze 
streven wij een groter maatschappelijk draagvlak na voor de ontwikkelingen van 
woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat is vastgelegd in 
bestemmingsplannen en beleidsnota’s zoals het Landschapsontwikkelingsperspectief, handvatten 
voor het bestuur om tot goede belangenafwegingen te komen. Verder vormt dit beleid een 

praktisch toetsingskader voor planvorming, vergunningverlening en handhaving. In aansluiting en 
vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet is alle ontwikkeling gericht op een goede 
ruimtelijke kwaliteit. 

 

Wat willen we bereiken? 
 

Gewenst maatschappelijk effect. 
Het ruimtelijk ordeningsbeleid is ondersteunend aan de missie van de gemeente en de gebiedsvisie 
Midden-Delfland® 2025 en Vitale dorpen in 2025. We ordenen ruimte zodanig dat de gebruikers 
ervan zich maximaal kunnen ontplooien. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en 
nemen we eenieders verantwoordelijkheid voor de wet in acht (ruimte maken en ruimte delen). 
Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De 

componenten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor 
zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen.  
De regering wil het stelsel van het omgevingsrecht ingrijpend veranderen met de invoering van de 
Omgevingswet. Het omgevingsrecht moet eenvoudiger, sneller en overzichtelijker worden. Er moet 
ruimte komen voor een meer integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Een intensievere 
samenwerking met betrokken partijen moet leiden tot meer lokaal maatwerk. Het verder 
ontwikkelen van deze aspecten past in het door ons ingezette organisatie ontwikkelingsproces. De 

invoering vergt de komende jaren de nodige aandacht. Daar waar mogelijk worden actuele 

ontwikkelingen in de herziening van de bestemmingsplannen opgenomen in het licht van de nieuwe 
Omgevingswet.  
Beleid van andere overheden zoals Rijk en Provincie beoordelen we in het kader van gewenst 
maatschappelijk effect voor onze gemeente. Doel is het realiseren van een zo hoog mogelijke 
ruimtelijke kwaliteit. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Het gaat hierbij om 
handhaving van natuur en agrarische gronden, tegengaan en herbestemmen van leegstaande 
gebieden en gebouwen en een kwalitatieve inrichting van de openbare ruimte. De visies Midden-
Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling kennen een belangrijke ruimtelijke component. Deze 

bestaat uit bescherming via het bestemmingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en 
aanpak van vervallen of leegstaande locaties. 

 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

De gemeente beschikt over actuele bestemmingsplannen (jonger dan 10 jaar) 
voor het totale grondgebied.  
 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

- Voorbereiding invoering Omgevingswet 
- Starten met de werkzaamheden voor een omgevingsvisie voor de gehele 

gemeente 
- Vaststellen van enkele kleine postzegelbestemmingsplannen voor 

individuele percelen 
- Opstellen partiele herzieningen van bestemmingsplannen voor de 



 

56 

uitvoering van projecten 
- Ontwikkeling centrum Maasland 

- Vaststellen van het uitwerkingsplan Woningbouw Woudselaan 
- Vaststellen herziening bestemmingsplan Glastuinbouwgebieden 
- Begeleiden van uitgebreide procedures voor aanvragen 

omgevingsvergunning en projecten 
- Opstellen en beoordelen van ruimtelijke onderbouwingen 

- Het voeren van verweer in beroep op de diverse vastgestelde 
bestemmingsplannen 

- Het faciliteren van kleinere plannen en projecten 
- Oplossinggerichte uitvoering van het handhavingbeleidsplan. 

Instrumenten - Midden-Delfland® 2025 

- Grondbeleid 
- Bestemmingsplannen 
- Grondinstrument (in ontwikkeling) 
- Stichting Groenfonds Midden-Delfland 
- Structuurvisies inclusief uitwerking dorpskernen (nog vast te stellen) 
- Ontheffingenbeleid 
- Beeldkwaliteitplannen 

- Landschapsontwikkelingsperspectief 
- Ruimtelijke Visie Hof van Delfland 
- Provinciaal beleid 
- Handhavingsbeleidplan 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)  is het uitvoeren van de wettelijke 
milieutaken. Hierbij wordt vol-daan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor 
specialismevorming op in-houd en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en 
eenduidige taakuitvoering in de regio.  

 
Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt 
beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke 
wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van 
de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. 
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Ruimtelijke ordening 684.305 897.469 636.027 496.943 497.932 498.938 

       

Baten:       

Ruimtelijke ordening 79.155 7.889 46.776 14.810 14.847 14.884 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 

Ruimtelijke ordening (€ -261.442) 
In 2018 waren er een aantal incidentele budgetten opgenomen: 
 Tiny Houses € 200.000 

 Inhuur begeleiding projecten € 87.500 
 Herinrichting centrumplan Schipluiden € 100.000 
 
  



 

57 

Daarnaast ramen we in 2019 een aantal budgetten bij. 

- Omgevingswet (€ 40.000) Momenteel wordt binnen onze organisatie gewerkt aan de invoering 

van de Omgevingswet. Een van de onderwerpen die daarbij uitdrukkelijk aan de orde komt, is 
participatie. Er vinden poldergesprekken plaats die de komende periode worden voortgezet. 
Later wordt ook een participatietraject voor de dorpen uitgevoerd. Om dat goed voorbereid te 
doen willen wij voor de dorpen op hoofdlijnen een nul-situatie vastleggen. Wij willen daartoe per 
dorp een analyse laten opstellen die onder meer aandacht schenkt aan economische kwaliteiten, 
sociale cohesie, leefomgevingskwaliteiten, vergrijzing (demografie) klimaatverandering etc.  

- Begeleiding ruimtelijke projecten en onderzoeken (€ 100.000). Dit betreft aanloopkosten welke 
nodig zijn voor de eerste advisering om een project op haalbaarheid te boordelen. Door budget 
hiervoor op te nemen in de begroting kan eerder aan projecten begonnen worden dan 
voorheen. 

 

Beleidsveld volkshuisvesting 
 

Beleidsdoel 
 

Wij stemmen de woningvoorraad af op de behoefte van de inwoners. De Woonagenda 2016-2020 

laat zien dat het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met Welzijn 
(onder andere Wmo, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale 
cohesie en veilige woonomgeving), Locatieontwikkeling en Ruimtelijke ordening (randvoorwaarden 
nieuwe woningbouwlocaties). 

 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Een woningvoorraad en woningtoewijzing die past binnen de Woonagenda 2016-2020 en daarmee 
binnen het streefbeeld Vitale dorpen in 2025. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect 

daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
De kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit 
beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokaal beleid is 

gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de 

gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan 
de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen. Het bouw- en woningtoezicht is gericht 
op het voorkomen van verpaupering van de leefomgeving. 
 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

De door de raad vastgestelde Woonagenda 2016-2020 geeft richting aan het 
woonbeleid, waarmee we vitale dorpen beogen door meer diversiteit te 
brengen in het woningaanbod en doorstroming te bevorderen. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

In 2019 vervolgen wij de uitwerking van de doelen uit de Woonagenda 2016-
2020 en de prestatieafspraken. Wij werken hierbij nauw samen met de lokale 
woningcorporatie Wonen Midden-Delfland. Ook blijven we samenwerken met 
de gemeenten binnen de woningmarktregio Haaglanden.  
De bebouwingsmogelijkheden in de dorpen zijn beperkt. Op basis van de 
woonagenda maken we daarom in overleg met de gemeenteraad afgewogen 

keuzes, voor welke doelgroep wij woningen toevoegen. Tegelijkertijd werken 

wij in elk dorp aan het bevorderen van doorstroming uit de bestaande 
eengezinswoningen.  
In 2019 maken wij een start met het actualiseren van het gemeentelijk 
woonbeleid (woonvisie/woonagenda vanaf 2020).  
In 2019 verloopt de huidige huisvestingsverordening. In nauwe afstemming 
met de andere 8 gemeenten in de regio Haaglanden werken we aan een 

actuele huisvestingsverordening per 1 juli 2019. 
 
 
 



 

58 

Instrumenten - Woonagenda Midden-Delfland 2016-2020 
- Woonvisie Midden-Delfland 2010-2025  

- Resultaten woonwensenonderzoek jongeren 
- Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) 
- Nieuwe huisvestingsverordening Midden-Delfland 2015 
- Regionale prestatieafspraken  
- Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland 

- Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de voorzieningen die daarop 
gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) 

 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Bouw- en 
woningtoezicht 

809.062 832.244 822.902 823.236 825.146 825.878 

       

Baten:       

Bouw- en 
woningtoezicht 

497.290 631.836 568.064 475.337 410.332 282.026 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten 
Bouw- en woningtoezicht (€ -63.772) 
De raming voor bouwleges is gebaseerd op de bouwprognose voor woningen en bedrijven. Op 
basis van deze prognose is de geraamde legesopbrengst in 2019 lager dan in 2018. 
 

Beleidsveld grondzaken 
 

Beleidsdoel 

 
De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen. 

Het grondbeleid is in het bijzonder ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en 
Vitale Dorpen in 2025.  
 

Wat willen we bereiken? 
 
Gewenst maatschappelijk effect 
Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de 
doeleinden van andere programma’s. 
 

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 
 
Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht 
op het realiseren van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. 
Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een 
hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen. 
 

  



 

59 

Wat gaan we daarvoor doen? 
 

Operationeel doel 
om het beoogde 
maatschappelijk 
effect te bereiken 

Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden 
van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn 
onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen.  
In 2016 heeft de raad de woonagenda en de hieruit voortkomende 

woningbouwprogrammering 2016-2020 vastgesteld. In de 
woningbouwprogrammering is aangegeven dat we de raad nader informeren 
over de (financiële) haalbaarheid van de doelstellingen bij de vertaling in de 
bouwprojecten. Deze verdere uitwerking kan leiden tot aanpassingen in de 
uitgangspunten van bouwprojecten en dus de beoogde 
woningbouwprogrammering. 

Concrete 
doelen/acties voor 
2019 
 

In de woningbouwplanning is voor 2019 opgenomen dat 243 woningen 
gerealiseerd worden. Hiervan vallen 60 woningen binnen de sociale sector. 
Deze aantallen zijn onder andere afhankelijk van de wijze waarop we invulling 
geven aan de woonagenda en de woningbouwprogrammering.  

Instrumenten Nota Grondbeleid en jaarlijkse herziening grondexploitaties. Onder deze 

laatste vallen ook de bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma 

grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties). 

 

 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
Met de deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder wordt onder meer beoogd de 

werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve 
invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming 
met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de gemeente Midden-Delfland een volwaardig 
partner bij de ontwikkeling, waarmee een sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-
Delfland is gewaarborgd. 
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Grondexploitatie 3.173.093 6.520.830 6.938.690 3.855.546 2.992.403 942.180 

       

Baten:       

Grondexploitatie 3.316.319 6.811.352 7.506.183 4.915.202 4.065.610 2.015.387 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op de prognose vande 
werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze 

lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. 
Het saldo tussen de lasten en baten (€ 567.493) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht. 
 

  



 

60 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 975.441 166.400 28.985 29.120 29.256 29.394 

Totaal baten 1.405.059 1.519.874 286.825 186.825 20.025 20.025 

 

Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten € -137.415 
In 2018 wordt de bijdrage van MRDH voor de Woudseweg van € 150.000 gestort in de reserve 
Afwikkeling Complexen. 
 
Baten € -1.233.049 

Uit de Algemene reserve vinden in 2018 de volgende incidentele onttrekkingen plaats: 
Herinrichting centrum Schipluiden       €  100.000 
Inhuur ambtelijke begeleiding kleine projecten      €    75.000 
Wensen omwonenden Zuidrand Schipluiden      €    24.500 

 
Uit de Investeringsreserve staat in 2018 nog een onttrekking gepland van € 519.125 voor de 

grondexploitaties. 
 
Uit de  reserve Investeringsprogramma vinden in 2018 de volgende incidentele onttrekkingen 
plaats: 
Duurzaamheid gebouwen        €  355.710 
Tiny Houses          €  200.000 
 

Uit de reserve Afwikkeling complexen wordt éénmalig € 35.000 onttrokken. 
In 2019 wordt uit de reserve Investeringsprogramma € 100.000 onttrokken voor de 
voorbereidingsfase van bouwprojecten niet zijnde grexen. 
 

  



 

61 

Overzicht van algemene dekkingsmiddelen  

 
Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een 
aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het 
beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. 
Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden. 
De voorschriften en regelgeving met betrekking tot het financiële beleid nemen ieder jaar toe. 

Hierdoor wordt de financiële ruimte beperkt maar tegelijkertijd wordt voorkomen dat 
onverantwoorde toepassingen worden gekozen. 
 
In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange 
termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in 
evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het 
begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de 

langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). Op deze manier wordt bereikt dat het 
kortetermijnbeleid past in en bijdraagt aan de noodzakelijke aanpassingen op langere termijn. 
 
In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de 

tabel worden de onderdelen toegelicht. 
 

Tabel Algemene dekkingsmiddelen (in €) 2019 2018 

OZB 4.411.702 4.218.126 

Algemene uitkering 18.961.771 13.849.448 

Dividenden 2.039.930 2.039.930 

Rente uitzettingen > 1 jaar 726.940 1.191.046 

Opbrengsten grondverkopen 250.000 250.000 

Vennootschapsbelasting 0 0 

Onvoorzien 16.000 16.000 

Overige eigen middelen 0 0 

Subtotaal 26.406.343 21.564.550 

Saldo financieringsfunctie         -361.975 - 87.834 

Totaal algemene dekkingsmiddelen 26.044.368 21.476.716 

 
De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel 

van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen 
hoort, is de OZB. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen 
horen. Deze zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. 
 

Onroerend zaakbelasting 
 

Sinds 2009 wordt de OZB berekend over een percentage van de WOZ-waarde. Door een 
amendement van de gemeenteraad zijn de tarieven tot 2019 ‘bevroren’ en fluctueert de 
opbrengst met de jaarlijkse waardeverandering. In de volgende tabel staan de OZB-tarieven voor 
2019 tot en met 2022. 
 

OZB – tarieven 2019 2020 2021 2022 

Tarief eigenaren woningen 0,1205% 0,1205% 0,1205% 0,1205% 

Tarief eigenaren niet-woningen 0,2267% 0,2267% 0,2267% 0,2267% 

Tarief gebruikers niet-woningen 0,1627% 0,1627% 0,1627% 0,1627% 

 

Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De 

algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die 
verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De 
belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten die 
binnen de grenzen hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere algemene 
uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed.  
Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend. Van de waarde van niet-woningen 
70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast (-0,1000% van de 

waarde voor woningen). Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde OZB-tarief. 



 

62 

Het resulterende bedrag wordt als ‘eigen inkomstenmaatstaf’ afgetrokken van de algemene 

uitkering van de betreffende gemeente. Een hogere totale WOZ-waarde leidt hiermee dus ook tot 

een hogere korting op de algemene uitkering. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft 
overigens geen effect op deze aftrekpost. 
 

Algemene uitkering 
 

De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2018.  
De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2019-2022 zijn met behulp van de 
meicirculaire 2018 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals 
gemaakt voor de begroting 2018-2021. 
 

Raming algemene uitkering 2019 2020 2021 2022 

Begroting 2019 – 2022 18.861.771 19.497.061 20.242.908 20.823.928 

Begroting 2018 – 2021 17.898.332 18.400.797 18.670.939 - 

Verschil 963.439 1.096.264 1.571.969 N.v.t. * 

(*) 2022 was nog niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend. 

 

Dividenden 
 
De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank 
Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. 
 

 2019 2018 

Bank Nederlandse Gemeenten 42.500 42.500 

Juva N.V. 1.768.000 1.768.000 

Waterbedijf Evides 229.430 229.430 

Totaal  2.039.930 2.039.930 

 

Rente uitzettingen langer dan 1 jaar 
 
Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve  
(€ 726.940). Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk 

wordt gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen. 
 

Saldo financieringsfunctie 
 
De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 18.935.842 aan langlopende 
geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2019). Het saldo van de totale werkelijk betaalde 

rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de 
investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%. Dit levert een last van € 297.844 
(werkelijke rente) op in de begroting van 2019. Daar komt een toevoeging van rentes aan de 
reserves bij van € 64.131. Per saldo komt de financieringsfunctie uit op een nadelig resultaat van  
€ 361.975.  
 

Onvoorzien 
 
De raming van de post onvoorzien is bedoeld voor de dekking van niet voorzienbare uitgaven. Bij 
gemeenten die een sluitende begroting hebben, is de post onvoorzien meestal het positieve 
begrotingssaldo dat door de raad als dekkingsmiddel kan worden ingezet. In Midden-Delfland is dat 
zoals bekend niet het geval. In onze begroting is een bedrag voor onvoorziene uitgaven 

opgenomen van € 16.000 voor 2019.  

 

Heffing venootschapsbelasting 

 
Om een gelijk speelveld te krijgen tussen particuliere ondernemingen en overheidsbedrijven is in 

mei 2015 het wetsvoorstel Vpb-plicht overheidsbedrijven aangenomen. 
Vanaf 1 januari 2016 is de gemeente vennootschapsplichtig. Dit betekent dat voor elke activiteit 
van de gemeente beoordeeld wordt of er aan de ondernemingscriteria volgens deze wet wordt 
voldaan. Als dit het geval is, wordt de gemeente per activiteit door de belastingdienst aangeslagen 
voor 25% van het saldo batig (uitgaven minus inkomsten). 



 

63 

Tot nu toe voldoet de gemeente Midden-Delfland niet aan de ondernemerscriteria voor de Vpb-

plicht. Er zijn echter nog ontwikkelingen in de regelgeving die een onzekere factor vormen. Mocht 

de gemeente hierdoor aan de ondernemerscriteria gaan voldoen zal het nadeel gering zijn. 
 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
 
De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. 

Het dienen van het maatschappelijk belang bindt de bank met de gemeente Westland. Daarom 
houdt de gemeente een gering aantal aandelen de bank. 
 
Het doel van Evides is het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het 
continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen voldoen. 
 
Voor de bovenstaande partijen geldt dat er naast het maatschappelijk belang eveneens 

sprake is van een financieel belang voor de gemeente. De jaarlijkse winstuitkeringen vormt 
een relevante inkomstenpost.  
 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare middelen Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten :             

Treasury 128.038 94.902 287.771 282.584 276.353 270.099 

Algemene uitkering 0 0 0 0 0 0 

Algemene baten en lasten 0 16.000 16.000 16.000 16.000 16.000 

Uitk. Deelfonds sociaal 
domein 

0 0 0 0 0 0 

OZB woningen 128.653 128.134 128.073 131.535 133.239 134.367 

OZB niet woningen 230.592 241.406 260.837 260.837 260.837 260.837 

Heffing en invordering 
gem. belastingen 

0 0 0 0 0 0 

Saldo voor bestemming 0 0 0 0 0 0 

       

Baten :             

Treasury 2.909.800 2.898.797 3.018.708 3.004.332 3.005.144 2.998.890 

Algemene uitkering 13.376.434 14.059.268 18.961.771 19.547.061 20.242.908 20.823.928 

Algemene baten en lasten 0 0 0 0 0 0 

Uitk. Deelfonds sociaal 
domein 

3.482.265 3.436.427 0 0 0 0 

Uitvoering wet WOZ 0 0 0 0 0 0 

OZB woningen 2.676.842 2.842.712 3.020.123 3.138.435 3.231.821 3.329.352 

OZB niet woningen 663.336 1.370.414 1.391.579 1.443.373 1.454.761 1.473.138 

Heffing en invordering 

gem. belastingen 

0 0 0 0 0 0 

Saldo voor bestemming 0 0 0 0 0 0 

 
Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Treasury 
De stijging van de lasten op het taakveld treasury betreft de rentelasten van nieuw aangetrokken 

vaste leningen. Deze rentelasten zijn toe te bedelen aan de erfpacht. 

 
Baten 
Treasury 
De stijging in baten op dit taakveld kent een tweetal van oorzaken. Enerzijds is er in 2018 een 
hoger dividendpercentage uitgekeerd door de BNG. Anderzijds zijn een deel van de rentelasten toe 

te bedelen aan de erfpacht. 
 
Algemene uitkering (€ 4.902.503) en uitkering Deelfonds sociaal domein (€ -3.436.427) 
De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2018.  



 

64 

De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2019-2022 zijn met behulp van de 

meicirculaire 2018 gemaakt. Vanaf 2019 is het grootste deel van het deelfonds Sociaal domein 

opgenomen in de algemene uitkering. En loopt dus mee in de trap-op, trap-af methode. Dit 
gegeven en het vaststellen van het Interbestuurlijk programma met het Rijk levert een fors hogere 
bijdrage op. 
 
OZB woningen (€ 177.411) 
Dit betreft een bijraming als gevolg van de waardeontwikkeling van het onroerend goed in 

combinatie met areaaluitbreiding. Deze stijging is hoger dan was voorzien in de Begroting 2018-
2021. 

 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 5.374 5.377 141 143 145 147 

Totaal baten 837.006 15.000 0 0 0 0 

 

Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 

N.v.t. 

  



 

65 

Overzicht van de kosten Overhead 

 
In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de 
overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een 
afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige 
kostentoerekening aan allegemeentelijke taken en activiteiten. 
 

Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter 
sturen op de bedrijfsvoering. Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek 
een betere vergelijking worden gemaakt met andere gemeenten. 
 
Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is 
een algemene definitie van overhead voorgeschreven: 
Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het 

primaire proces. 
 
Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de 
betreffende taken/activiteiten. 

 
Volgens deze nieuwe methodiek wordt in de begroting en verantwoording niet meer gerekend met 
de integrale kostprijs. In een aantal gevallen speelt het hanteren van een integrale kostprijs nog 

wel een rol. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting. 
Als voorbeelden kunnen worden genoemd: de grondexploitaties, investering en andere 
(subsidie)trajecten, die gepaard gaan met activering en afschrijving, waar vaak specifieke 
dekkingsposten voor bestaan. Voor deze gevallen is het toerekenen van overhead en (eventueel) 
rente wel toegestaan. 
 

Ten aanzien van taken/activiteiten en daarmee samenhangende diensten waarvoor 
kostendekkende tarieven berekend mogen worden (bijvoorbeeld afval en riolering), geldt dat het 
niet meenemen van overhead betekent dat voor die producten een positief resultaat kan ontstaan. 
Dit komt doordat gemeenten overhead wel mogen meenemen in de berekening van de tarieven. 
Om die reden is in het gewijzigde BBV de verplichting opgenomen om in de paragraaf lokale 
heffingen toe te lichten hoe de algemene overhead zich verhoudt tot taken/activiteiten/heffingen 
volgens een nader omschreven systematiek.  

 

Hieronder volgt in lijn met het format van onze begroting het overzicht van de overhead: 
 

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? 
Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland wordt beoogd 
op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke verplichtingen als 

bedoeld in de Archiefwet 1995. 
 

  



 

66 

Wat mag het kosten? 
 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Lasten:       

Overhead ambtelijke 
organisatie 

7.172.310 6.715.825 5.951.137 5.952.038 6.023.830 6.157.390 

Overhead 
voorlichting en 
informatievoorziening 

786.331 1.093.126 1.394.865 1.206.244 1.158.706 1.085.971 

Overhead 

buitendienst 

174.955 209.173 148.646 149.943 151.343 152.771 

Overhead bestuurs-
ondersteuning 

50.552 294.556 416.904 417.640 418.435 419.243 

 

Beschikbare 
middelen 

Rekening 
2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Baten:       

Overhead ambtelijke 
organisatie 

258.297 159.612 145.387 146.915 148.565 150.243 

Overhead 
voorlichting en 
informatievoorziening 

10.037 0 0 0 0 0 

Overhead 
buitendienst 

4.167 0 0 0 0 0 

Overhead bestuurs-

ondersteuning 

0 0 0 0 0 0 

 

Investeringen 2019 2020 2021 2022 

Vervangen hardware automatisering 467.500       

Informatiebeleidsplan  40.000 40.000     

Oracle migratie 2019 55.000       

Koppeling Corsa-GWS4all(Centric & BCT) 40.000       

Koppeling Corsa-Key2burgerz. (Centric & BCT) 35.000       

E-depot (digitale archiefbewaarplaats 25.000       

Aanschaf en vervangen Ipads 55.000       

Implementatie digitalisering inwonerszaken 70.000       

Vervangen Isuzu 8-VHN-21   32.000     

Vrachtwagen klein 86.000       

Vervangen VW Crafter (snipper) 5-VBZ-67 47.700       

Vervangen VW Crafter 4-VBN-69 42.700       

Vervangen Opel Combo 4-VBN-86 27.400       

Vervangen riooldoorspuitwagen 33.500       

Vervangen Pick-up Renault Master 2-VNX-01     32.400   

Wijziging budget 2019 ten opzichte van 2018 
 
Lasten 
Overhead ambtelijke organisatie (€ -764.689) 

De lagere lasten op dit taakveld hebben verschillende oorzaken. 
- In 2018 is er een budget van € -150.000 incidenteel bijgeraamd voor bouwkundig onderhoud 

van het gemeentehuis. 
- De kosten van de samenwerking op automatiseringsgebied zijn verschoven naar het taakveld 

voorlichting en informatievoorziening (€ -262.778).  
- De verdeling van de werkgeverslasten is aangepast op basis van de werkelijke urenverdeling uit 

2017. Gevolg hiervan is dat er meer kosten toegeschreven worden aan taakvelden anders dan 

overhead (€ -350.000). 
- In 2018 zijn extra incidentele kosten (€ 40.000) geraamd voor de organisatie-ontwikkeling 

(onder andere assesments en ondersteuning). 
 



 

67 

 

Overhead voorlichting en informatievoorziening (€ 301.740) 

De kosten van de samenwerking op automatiseringsgebied zijn verschoven naar het taakveld 
voorlichting en informatievoorziening (€ 262.778). Daarnaast is er in 2019 incidenteel extra budget 
geraamd voor ondersteuning bij diverse I-projecten. 
 
Overhead buitendienst (€ -60.527) 
De verdeling van de werkgeverslasten is aangepast op basis van de werkelijke urenverdeling uit 

2017. Gevolg hiervan is dat er meer kosten toegeschreven worden aan taakvelden anders dan aan 
overhead buitendienst. 
 
Overhead bestuursondersteuning (€ 122.348) 
De verdeling van de werkgeverslasten is aangepast op basis van de werkelijke urenverdeling uit 
2017. Gevolg hiervan is dat er meer kosten toegeschreven worden aan dit taakveld. 

 
 

Mutaties reserve 
 

Mutaties reserve Rekening 

2017 

2018 2019 2020 2021 2022 

Totaal lasten 0 0 0 0 0 0 

Totaal baten 1.265.296 1.365.294 940.853 569.097 559.097 549.097 

 
Wijzigingen reserves 2019 ten opzichte van 2018 
 

Baten € -424.441 
 
Uit de Algemene reserve worden in 2018 incidenteel de volgende bedragen onttrokken: 
Realisatieplan informatievoorziening en digitalisering     €   40.000 

Inzet trainees en leerarbeidsplaatsen       €   70.000 
Dienstverlening I-projecten        €   40.000 
Diverse onderzoeken automatisering       €   32.000 
Inhuur omgevingswet         € 122.336 
Meldpunt leefomgeving/duurzame inzet medewerkers     €   46.900 
Tekort Periodieke begrotingswijziging I       € 322.140 

 

Uit de Algemene reserve worden in 2019 de volgende bedragen onttrokken: 
Inhuur omgevingswet         €   40.000 

Inhuur diverse diensten archief en communicatie     € 207.000 

 

  



 

68 

3. Paragrafen 

  



 

69 

3. 1. Lokale heffingen 

 

Inleiding 
 
De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de 
gemeente. Van deze lokale heffingen hoort de onroerendezaakbelastingen (OZB) bij de algemene 

dekkingsmiddelen. 
Daarnaast zijn er heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen behoren. Afvalstoffenheffing 
en rioolheffing zijn hiervan de voornaamste twee. 
 

Nota lokale heffingen 
 

De raad stelde op grond van de ‘Financiële verordening gemeente Midden-Delfland’ op 26 april 
2016 de nota Lokale heffingen Midden-Delfland 2016 vast. 
Deze nota beschrijft de samenstelling van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Maar ook 
andere zaken die nauw samenhangen met de heffing en inning van deze belastingen en heffingen. 
De nota wordt tenminste eenmaal in de vier jaar aangeboden. 

In deze paragraaf beschrijven wij de actuele stand van zaken. 

 

Onroerendezaakbelastingen (OZB) 
 
De grondslag van de OZB is de waarde van de onroerende zaken in de gemeente. De OZB bestaat 
uit een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-
woningen. Voor de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) worden de onroerende zaken 

jaarlijks getaxeerd. Voor het belastingjaar 2019 geldt de waarde van peildatum 1 januari 2018. 
 
De Waarderingskamer heeft het besluit genomen om met een overgangstermijn van vijf jaar alle 
gemeenten en uitvoeringsorganisaties de woningen verplicht te laten taxeren op basis van de 
gebruikersoppervlakte. De belangrijkste reden hiervoor is dat dit beter aansluit bij de markt. In de 
verkoopadvertenties wordt bijv. melding gemaakt van de gebruiksoppervlakte van woningen. 
Daarnaast wordt de gebruikersoppervlakte ook gebruikt in de basisregistraties. 

De komende jaren gaat ook Midden-Delfland over van kubieke meters naar vierkante meters in de 
WOZ- administratie. Hierbij wordt uitgegaan van de criteria die de Waarderingskamer hanteert. In 
2019 volgt nadere informatie over dit onderwerp. 
 

Uit onderzoek blijkt dat de macronorm (gehanteerde norm voor de jaarlijks landelijk maximaal 
toegestane stijging voor de OZB-opbrengst) geen effectief beheersinstrument is. De keuze tot 

aanpassing van de macronorm is voorzien bij een herziening van het lokaal belastinggebied. Bij 
een herziening past mogelijk een andere wijze van normeren.  
In de meicirculaire van het Gemeentefonds is de macronorm op 4% gesteld. In het Bestuurlijk 
overleg financiële verhouding (Bofv) wordt in het najaar 2018 een definitieve afspraak over de in 
2019 te hanteren macronorm gemaakt. 
 
De raad heeft tijdens haar vergadering van 23 juni 2015 besloten om voor de jaren 2016 tot en 

met 2019 OZB te heffen tegen een vast tarief. De opbrengst voor 2017 tot en met 2019 is begroot 
op basis van het tarief voor 2016 en de verwachte marktontwikkeling voor woningen en niet-
woningen. Een evaluatie van deze berekeningswijze is voorzien in 2019. 
De WOZ-waarde wordt bepaald aan de hand van gerealiseerde verkoopcijfers. De 
waardeontwikkeling wordt pas in de loop van een jaar duidelijk. Door de onzekere situatie op de 
vastgoedmarkt is de marktontwikkeling moeilijk te voorspellen. Gebruik van landelijke cijfers is niet 
gewenst, omdat deze teveel afwijken van de situatie in Midden-Delfland. Voorlopig wordt daarom 

voor de woningen voor 2019 de verwachte marktontwikkeling van 5,5% aangehouden. Voor de 

jaren daarna wordt gerekend met een marktontwikkeling van 3%. Voor de niet-woningen wordt 
gerekend met de verwachte marktontwikkeling van 0,3% (incl. afschrijving). 
In de volgende tabel staan de OZB-tarieven voor 2019 tot en met 2022.  
 
 

 
 
 
 
 



 

70 

OZB – tarieven 2019 2020 2021 2022 

Tarief eigenaren woningen 0,1205% 0,1205% 0,1205% 0,1205% 

Tarief eigenaren niet-woningen 0,2267% 0,2267% 0,2267% 0,2267% 

Tarief gebruikers niet-woningen 0,1627% 0,1627% 0,1627% 0,1627% 

 

Hierna wordt de lastendruk weergegeven op basis van het huidige beleid en op basis van onze 
voorstellen.  
 

Lastendruk bij huidig beleid 

Uitgangspunten: 

* eigen woning WOZ-waarde € 260.000 (2018), € 272.000 (2019) 
* meerpersoonshuishouden 

Belasting Stijging 2018 2019 

OZB eigenaar 4,9% € 313,00  € 330,00  

afvalstoffenheffing 0% € 318,00  € 318,00 

rioolheffing 0% € 227,64  € 227,64 

Totaal  € 858,64  € 875,64 

Een huishouden zonder eigen woning betaalt geen OZB eigenaar, 
de totale lastendruk voor huurders is dus lager. 

 

Afvalstoffenheffing 
 
Uitgangspunt van de afvalstoffenheffing is de kosten van de afvalinzameling voor 100% te dekken 
door de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Dit wordt bereikt door enerzijds kostenreductie en 
anderzijds verhoging van de afvalstoffenheffing.  
De raad heeft tijdens haar vergadering van 23 juni 2015 besloten voor 2016 het tarief van 2015 te 
handhaven. Voor de tarieven 2019-2022 wordt vooralsnog dit standpunt aangehouden. 

In de volgende tabel staan de tarieven voor 2019 tot en met 2022. 
Bij de handhaving van gelijkblijvende tarieven zijn de positieve effecten van het ‘nieuwe inzamelen’ 
meegenomen. Indien de positieve effecten lager uitpakken dan nu voorzien is voor 2020 en 
volgende jaren een tariefsverhoging noodzakelijk om het principe van kostendekkendheid te 
handhaven.  
 

Afvalstoffenheffing 2019 2020 2021 2022 

Tarief meerpersoonshuishouden 318,00 318,00 318,00 318,00 

Tarief eenpersoonshuishouden 238,56 238,56 238,56 238,56 

 
Kostendekking en egalisatievoorziening afvalstoffenheffing 
 

Verloop egalisatievoorziening 
afvalstoffenheffing 

2019 2020 2021 2022 

Stand per 1 januari 1 -12.444 -12.444 -119.514 -245.663 

Ontrekking/storting 0 -107.070 -126.149 -120.339 

Toegevoegde rente N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. 

Stand per 31 december -12.444 -119.514 -245.663 -366.002 
1 Door mutaties binnen dit taakveld ín 2018 wordt de stand per 1 januari 2019 weer positief.  

 

Rioolheffing 
 
De opbrengsten van deze heffing dekken de lasten van het rioolstelsel. De kosten van de uitvoering 

van het gemeentelijke rioleringsplan en het daarmee samenhangende investeringsschema zijn 

verwerkt in programma 3 Beheer, Verkeer en Milieu. De raad heeft tijdens haar vergadering van 
september 2016 het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2016-2020 vastgesteld. Daarbij is voor 
de tarieven voor de rioolheffing gekozen om voor 2017 tot met 2020 een tarief van € 227,64 te 
hanteren. Voor 2019 en volgende jaren wordt voorlopig hetzelfde tarief aangehouden. 
In de volgende tabel staan de tarieven voor 2019 tot en met 2022. 

 

Rioolheffing 2019 2020 2021 2022 

Tarief  227,64 227,64 227,64 227,64 

 



 

71 

Kostendekking en egalisatievoorziening rioolheffing 

De totale kosten voor riolering, inclusief BTW, worden geraamd op € 1.506.390. De totale 

opbrengst uit rioolheffing en overige baten riolering bedragen € 1.861.325. Het 
dekkingspercentage voor de rioolheffing is meer dan 100. Het bedrag boven de 100% voegen wij 
toe aan de egalisatievoorziening.  
Deze wordt ook ingezet voor toekomstige investeringen. De volgende tabel verduidelijkt het 
verloop van de egalisatievoorziening. 
 

Verloop egalisatievoorziening 
rioolheffing 

2019 2020 2021 2022 

Stand per 1 januari  6.462.121 6.817.056 7.166.780 7.486.807 

Ontrekking/storting 354.935 349.724 320.027 389.603 

Toegevoegde rente N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. 

Stand per 31 december 6.817.056 7.166.780 7.486.807 7.876.410 

 

Kwijtscheldingsbeleid 
 
De gemeente voert een actief kwijtscheldingsbeleid. Op het aanslagbiljet staat informatie over de 

kwijtscheldingsmogelijkheid en de procedure voor het verkrijgen van kwijtschelding. Beoordeling 
van een verzoek gebeurt op basis van het vermogen en het netto besteedbare inkomen van de 
volledige huishouding.  
Bij een eerste verzoek om kwijtschelding worden relevante gegevens automatisch getoetst bij de 

Belastingdienst, het Uitvoeringsinstituut Werknemers Verzekeringen (UWV) en de Rijksdienst voor 
het Wegverkeer (RDW). Blijkt uit deze toetsing dat belastingplichtige in aanmerking komt voor 
kwijtschelding, dan krijgt hij dat meteen. Aanvullende gegevens van de belastingplichtige zijn dan 
niet nodig.  
Voor belastingplichtigen die daar toestemming voor geven, worden ook in de komende jaren de 
relevante gegevens automatisch getoetst. Het invullen van een kwijtscheldingsformulier is dan niet 

nodig.  
Kwijtschelding kan tot 100% worden toegekend voor de afvalstoffen- en de rioolheffing.  
In de begroting 2019-2022 is rekening gehouden met kwijtschelding tot de volgende bedragen. 
 

Verloop kwijtscheldingsbeleid 2019 2020 2021 2022 

Afvalstoffenheffing 55.656 55.656 55.656 55.656 

Rioolheffing 45.528 45.528 45.528 45.528 

Totale kwijtschelding 101.184 101.184 101.184 101.184 

 
De meerjarige kosten blijven gelijk vanwege de gelijkblijvende tarieven voor afvalstoffenheffing en 
rioolheffing. 

 

  



 

72 

Opbrengst leges en belastingen 
 

De komende jaren verwachten wij opbrengsten voor leges en belastingen. Deze opbrengsten zijn in 
de meerjarenbegroting verwerkt. 
 

Overzicht geraamde inkomsten 2019 2020 2021 2022 

Leges inzake vergunningen/ ontheffingen 12.375 12.573 12.787 13.004 

Burgerlijke stand 44.038 39.823 40.670 41.362 

Rijbewijzen en reisdocumenten 185.034 165.949 167.544 158.165 

Leges gehandicaptenparkeerkaarten 6.007 6.103 6.207 6.313 

BRP 4.020 4.084 4.153 4.224 

Overige leges burgerzaken 20.350 19.755 19.193 19.520 

Leges vergunningen ligplaatsen 1.308 1.329 1.352 1.375 

Bijzondere transporten 476 484 492 500 

Verhaal kosten welstandstoezicht 27.736 28.180 28.659 29.146 

Volkshuisvesting 100 102 104 106 

Monumenten 1.270 1.290 1.312 1.334 

Afvalstoffenheffing 2.404.034 2.361.900 2.362.456 2.363.967 

Bouwleges 537.588 444.373 378.841 250.000 

Rioolheffing 1.830.226 1.837.055 1.837.510 1.838.648 

Algemene plaatselijke verordening 11.715 11.902 12.104 12.310 

OZB  4.411.702 4.581.808 4.686.582 4.802.490 

Begrafenisrechten 56.412 57.315 58.289 59.280 

Totaal 9.554.391 9.574.025 9.618.255 9.601.744 

 

Nieuwe begrotingsvoorschriften en kostenonderbouwing heffingen 
Met ingang van 1 januari 2017 zijn de begrotingsvoorschriften in het Besluit Begroting en 
Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) aangepast. Deze wijziging heeft ook invloed op de 
berekening van de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen. Door deze aanpassing is de 
methode waarmee overhead kan worden toegerekend gewijzigd. Dit zorgt voor hogere toe te 

rekenen bedragen aan overhead bij de diverse heffingen.  
 
De overhead is bepaald als percentage van de toe te rekenen werkgeverslasten op een taakveld. 
Dit percentage bedraagt 112%. Dit betekent dat wanneer een bedrag aan werkgeverslasten als 

directe kosten aan de heffing wordt toegerekend, 112% van de werkgeverslasten van dit taakveld 
als overhead wordt toegerekend. 

Bij de rioolheffing is op een andere wijze de overhead toegerekend. Hier is de overhead als 
percentage van alle lasten op alle taakvelden (exclusief overhead) gebruikt. Dit heeft als reden dat 
de rioolheffing vooral kapitaalintensief is. Bij een toerekening op basis van de werkgeverslasten 
zou er relatief weinig overhead toegerekend worden. 
 

Beleidsuitgangspunten 
 

Gemeentelijke heffingen 
 
De gemeentelijke heffingen die Midden-Delfland kent zijn de onroerendezaakbelasting (OZB), 
afvalstoffenheffing, de rioolheffing, de begrafenisrechten en de leges. Bij deze heffingen, behalve 
de OZB, mogen de geraamde opbrengsten de geraamde lasten niet overstijgen.  

In deze aanvulling vindt u de kostendekkendheidspercentages van de verschillende heffingen. 
 

  



 

73 

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 2.177.837 

Inkomsten taakveld excl. Heffingen € - 297.649 

   

Netto kosten taakveld € 1.880.188 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 121.322 

BTW € 432.786 

   

Totale kosten € 2.434.296 

Opbrengst heffingen €  2.404.034 

   

Dekkingspercentage  98,8% 

 

Bij de kosten voor dit taakveld zijn de kosten (gedeeltelijk) meegenomen van: 
- Straatvegen, dit houdt de openbare ruimte vrij van veeg- en zwerfafval. 
- Kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. 

- Kosten van toezicht en handhaving van de aanbiedingsregels. 
- Kosten van het taakveld afval. 
 

Kostendekkendheid rioolheffing 
 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 1.473.558 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € - 31.099 

   

Netto kosten taakveld € 1.442.459 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 234.844 

BTW € 156.484 

   

Totale kosten € 1.833.787 

Opbrengst heffingen €  1.830.226 

   

Dekkingspercentage  99,8% 

 
Bij de berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing is al rekening gehouden met het 

onlangs vastgestelde lagere tarief voor de rioolheffing. Bij de kosten voor dit taakveld zijn de 
kosten (gedeeltelijk) meegenomen van: 
- Aanleg en onderhoud van openbaar water, vijvers en kleine watergangen.  
- De kosten van het schoonhouden en onderhouden van taluds. Een deel van deze kosten is toe te 
rekenen aan de gemeentelijke watertaken. 
- Straatvegen, het bladafval zorgt voor verstoppingen van kolken. Straatvegen voorkomt dit. 

- Kwijtschelding van de rioolheffing. 
- Kosten van het taakveld riolering. 

 

Kostendekkendheid legesverordening 
 
De tarieventabel bij de legesverordening bestaat uit drie titels. De eerste titel bevat de algemene 

dienstverlening, zoals bijvoorbeeld het verstrekken van een paspoort. De tweede titel bevat de 
dienstverlening die samenhangt met de omgevingsvergunning en de derde titel de dienstverlening 
die valt onder de Europese dienstenrichtlijn. 
 
Hieronder vindt u eerst de kostendekking van de gehele legesverordening. Daarna volgt een 
overzicht per titel. 



 

74 

 

Totaal: 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 818.650 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € - 9.396 

   

Netto kosten taakveld € 809.254 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 688.503 

BTW € 40.838 

   

Totale kosten € 1.538.595 

Opbrengst heffingen €  851.562 

   

Dekkingspercentage  55,3% 

 
Titel 1 Algemene dienstverlening 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 241.429 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € - 1.513 

   

Netto kosten taakveld € 239.916 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 132.128 

BTW € 27.299 

   

Totale kosten € 399.343 

Opbrengst heffingen €  269.460 

   

Dekkingspercentage  67,5% 

 
Titel 2 Dienstverlening omgevingsvergunning 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 494.547 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € 0 

   

Netto kosten taakveld € 494.547 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 472.576 

BTW € 10.950 

   

Totale kosten € 978.073 

Opbrengst heffingen € 567.652 

   

Dekkingspercentage  58,0% 

 
  



 

75 

Titel 3 Dienstverlening Europese dienstenrichtlijn 

Omschijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 82.675 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € - 7.883 

   

Netto kosten taakveld € 74.792 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 83.799 

BTW € 2.589 

   

Totale kosten € 161.180 

Opbrengst heffingen € 14.450 

   

Dekkingspercentage  9,0% 

 

Er is sprake van kruissubsidiëring tussen de verschillende titels doordat er sprake is van 
verschillende dekkingspercentages. Dit is echter geen bewuste beleidskeuze. Het uitgangspunt is 
een titel maximaal 100% kostendekkend te maken. Er is dus geen sprake van bewust meer dan 
100% opbrengst op een titel genereren om met deze opbrengst de lasten op een andere titel te 

dekken. 
 
Bij de leges omgevingsvergunning (titel 2) is er wel sprake van kruissubsidiëring tussen de 
onderdelen. Door de manier waarop de tarieven zijn opgebouwd kost een bouwvergunning voor 
bijvoorbeeld een dakkapel meer dan deze aan leges opbrengt. Bij grotere bouwprojecten is dit 
andersom. Dit is een bewuste keuze. Hierdoor blijven vergunningen voor kleine verbouwingen van 
de burger betaalbaar.  

 
Bij het bepalen van de toe te rekenen kosten en overhead is gebruik gemaakt van de handreiking 
van de VNG. Omdat dit om nieuwe regelgeving gaat en er nog ontwikkelingen zijn in de uitleg 
hiervan kunnen er de komende tijd nog wijzigingen optreden. Het kan daarom voorkomen dat de 
toe te rekenen overhead dit jaar afwijkt van de in komende jaren toe te rekenen overhead. Het 
aanpassen van de tarieven om de kostendekkendheid te laten stijgen is dan ook (nog) niet aan te 

raden. 

  



 

76 

Kostendekkendheid begrafenisrechten 
 

Omschrijving  2019 

   

Kosten taakveld  € 172.746 

Inkomsten taakveld excl. heffingen € 0 

   

Netto kosten taakveld € 172.746 

   

Toe te rekenen kosten:   

Overhead € 116.636 

BTW € 0 

   

Totale kosten € 289.382 

Opbrengst heffingen € 131.412 

   

Dekkingspercentage  45,4% 

 
Bij deze heffing zijn alleen de kosten van het taakveld lijkbezorging toegerekend. De compensabele 
BTW is bij deze heffing al verwerkt in de lasten van het taakveld. Dit heeft als oorzaak dat niet alle 

BTW van deze post compensabel is. 
 
  



 

77 

3. 2. Verbonden partijen 

 
Deze paragraaf geeft een overzicht van derde rechtspersonen waarmee de gemeente bestuurlijke 
en/of financiële banden heeft. Deze rechtspersonen worden de verbonden partijen genoemd. Onder 
bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Financieel 
belang wil zeggen dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld. De gemeente kan deze 
middelen kwijtraken als de verbonden partij failliet gaat of als financiële problemen van de 

verbonden partij op de gemeente worden verhaald. 
 
Deze paragraaf is om de volgende twee redenen van belang voor de raad: 
- De verbonden partijen voeren vaak beleid uit dat de gemeente in beginsel zelf kan doen. 

De gemeente blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de 
programma’s. De raad heeft een kaderstellende en controlerende taak over die programma’s. 

- Het budgettaire beslag en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan 

lopen, en de daaruit volgende budgettaire gevolgen. 

 

Overzicht verbonden partijen 
 
1. Gemeenschappelijke regelingen 

- Stadsgewest Haaglanden 
- Bedrijvenschap Harnaschpolder 
- Metropoolregio Rotterdam – Den Haag 
- Veiligheidsregio Haaglanden 
- Gemeentelijke Gezondheidsdienst Haaglanden 
- Regionaal Inkoopbureau H-10 
- Recreatieschap Midden-Delfland 

- Gemeenschappelijke regeling Archiefbeheer Midden-Delfland 
- Gemeenschappelijke regeling Archeologie Midden-Delfland 
- Omgevingsdienst Haaglanden 
- Regionaal reinigingsbedrijf Avalex 

 
2. Vennootschappen en coöperaties 

A. Besloten vennootschappen 
- B.V. Evides 

B. Naamloze vennootschappen 

- NV Bank Nederlandse Gemeenten 
- NV Juva 

C. Coöperatieve vereniging 
-Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. 

 
3. Stichtingen en verenigingen 

A. Stichtingen 
- Stichting Groenfonds 
- Stichting Businesspark Haaglanden 
- Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland 

 

1. Gemeenschappelijke regelingen 
 

Naam Stadsgewest Haaglanden 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Regionaal Openbaar Lichaam 

Activiteiten In 2014 is het proces tot liquidatie van het Stadsgewest Haaglanden gestart. 

Relevante besluitvorming over liquidatie van Haaglanden en oprichting van 
de Metropoolregio heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 23 
september 2014. 

Financieel belang 
gemeente 

In de gemeentebegroting zijn voor het Stadsgewest Haaglanden in liquidatie 
geen uitgaven of inkomsten geraamd.  

Vermogenspositie Prognose van het liquidatiesaldo per 2 mei 2018 is € 1.299.387. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Het Stadsgewest Haaglanden in liquidatie vervult geen functie meer. Belang 
gemeente beperkt zich nog tot een zorgvuldige liquidatie. Het proces van 
liquidatie is vertraagd als gevolg van een BTW-claim die door de verhuurder 



 

78 

van het voormalig kantoor van het Stadsgewest Haaglanden is ingediend. 

Eventuele risico’s Voor de BTW-claim is een voorziening opgesteld. De verplichtingen die 

voortvloeien uit de liquidatie ten aanzien van personeel en afrekening 

subsidies zijn volledig afgerond per 31 december 2017. Er wordt vanuit 
gegaan dat de afwikkeling van de liquidatie binnen de begroting en 
reserve(s) van de gemeenschappelijke regeling eind 2019 wordt 
opgevangen. 

 

Naam Bedrijvenschap Harnaschpolder  

Vestigingsplaats Schipluiden 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling (GR) 

Financieel belang 

gemeente 

De gemeenten Midden-Delfland en Den Haag participeren beiden 

risicodragend. Een tekort wordt verdeeld in de verhouding 15% (Midden-
Delfland) en 85% (Den Haag). De laatst vastgestelde 
grondexploitatieberekening is van prijspeil 01-01-2018. Het tekort wordt 
door het Bedrijvenschap op dit moment geschat op € 18,816 miljoen 
(prijspeil 01-01-2018). Het aandeel voor gemeente Midden-Delfland 
bedraagt daarbij € 2,82 miljoen. Dit tekort hebben wij afgedekt in de 

“Voorziening bijdrage tekort Bedrijvenschap”. 

Daarnaast draagt de gemeente zorg voor het afdekken van haar aandeel van 
15% van de risico’s en kansen. In het gemeentelijk concern risicoregister is 
hiervoor op basis van de grondexploitatie 2018 een risico van € 1,185 
miljoen opgenomen. 
 

Vermogenspositie                                               31-12-2016            31-12-2017 
Eigen vermogen                   € - 18.240.000       € - 18.815.000 
Vreemd vermogen                € 120.092.000        € 117.394.000 

Bestuurlijk belang 

gemeente 

Lid van het Algemeen Bestuur zijn de portefeuillehouders: H.H.V. Horlings, 

S. Smit en W. Renzen; 
De heer Horlings is ook lid van het Dagelijks bestuur. Het voorzitterschap 
rouleert jaarlijks tussen beide gemeenten. De portefeuillehouder van de 
gemeente Midden-Delfland is in 2019 voorzitter van het DB en AB. 

Eventuele risico’s De meest actuele grondexploitatieberekening is van prijspeil 1-1-2018. 
Daarin wordt het tekort geraamd op ((netto contante waarde) € 18,816 
miljoen (15% = € 2.822.000).  

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
Met de deelname wordt onder meer beoogd de werkgelegenheid en de lokale 

en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te 
geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige 
afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de 
gemeente Midden-Delfland een volwaardig partner bij de ontwikkeling, 
waarmee een sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-Delfland 
is gewaarborgd. 

Binnen de bestuurlijke en ambtelijke organisatie is sprake van een 
functiescheiding om te zorgen dat de algemene publieke taken 
vergunningverlener-toezichthouder onafhankelijk en objectief worden 
uitgevoerd ten opzichte van de rollen deelnemer en eigenaar van de 
gemeenschappelijke regeling. 
 
Wat zijn de beleidsvoornemens? 

Via de deelname aan het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur geven wij 
invulling aan de bovengenoemde uitgangspunten. Daarnaast stelt de 
gemeentelijke organisatie capaciteit beschikbaar om de genoemde 

doelstellingen te bereiken (via detachering). 

 

Naam Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling (GR) 

Activiteiten Deelnemende gemeenten bij de MRDH zijn: Albrandswaard, Barendrecht, 

Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan 
den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-
Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, 



 

79 

Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne en Zoetermeer. 
De provincie Zuid-Holland heeft in de regeling de positie van agendalid. 

 
Centrale doelstelling van de MRDH is het versterken van de regionale 
economie. De MRDH werkt met de 23 gemeenten, de provincie Zuid-Holland, 

diverse samenwerkingsverbanden, kennisinstellingen en bedrijfsleven aan 
het versterken van het economisch vestigingsklimaat.  
 
Tweede belangrijke opdracht voor de MRDH zijn de taken op het terrein van 
verkeer en vervoer, benoemd als Vervoersautoriteit (VA). Centrale 
doelstelling van de VA is het verbeteren van de bereikbaarheid. Om dit te 
bereiken verricht de VA taken op het terrein van het openbaar vervoer en 

verbetering van interne en externe verkeerskundige verbindingen gericht op 
het versterken van de agglomeratiekracht. 

Financieel belang 
gemeente 

Totale omvang begroting 
De totale omvang van de begroting in 2019 is € 744.549.662. Hiervan is 
bestemd voor het programma exploitatie verkeer en openbaar vervoer € 

408.707.256 en het programma infrastructuur verkeer en openbaar vervoer 
€ 325.177.374. Het programma economisch vestigingsklimaat is begroot op 

€ 4.831.031. De totale overhead voor de MRDH is begroot op € 5.834.000. 
Hiervan komt 80% ten laste van de Vervoersautoriteit en 20% ten laste van 
het economisch vestigingsklimaat. 
 

Inkomsten MRDH 
De MRDH heeft twee permanente inkomstenbronnen. Voor de taken 
Economisch vestigingsklimaat is dat de inwonersbijdrage. Voor de taken op 
het terrein van verkeer en openbaar vervoer ontvangt het rechtstreeks 
vanuit het Rijk budget, genaamd BDU (brede doeluitkering) verkeer en 
vervoer.  
 

Versterken economisch vestigingsklimaat 
Dit programma wordt volledig gefinancierd vanuit de gemeentelijke 
bijdragen. Het aandeel van Midden-Delfland is ongeveer 1%. De 
inwonersbijdrage 2019 is € 2,58. Deze bijdrage is bestemd voor de 
gezamenlijke activiteiten gericht op het versterken van het regionaal 
economisch vestigingsklimaat. Van de inwonersbijdrage is maximaal € 1,07 

bestemd voor de apparaatslasten. Het restant van deze bijdrage is bestemd 

voor concrete maatregelen en subsidies die bijdragen aan het versterken 
van de regionale economische ontwikkeling en innovatie. 

Vermogenspositie                                              31-12-2016              31-12-2017       
Eigen vermogen                €         7.425.581        €     2.590.025 

Vreemd vermogen             €  1.348.170.234        €  566.216.670                                      

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Gemeentelijke vertegenwoordiging 
Burgemeester Rodenburg is lid van het Algemeen Bestuur. Wethouder 
Horlings is op basis van zijn portefeuille in het college qualitate qua lid van 
de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit en de Bestuurscommissie 

Economisch Vestigingsklimaat. 
De raadsleden mevrouw E.C. Snethlage-Barnard en de heer A.J. Gebben zijn 
benoemd in de Adviescommissie economisch vestigingsklimaat. Mevrouw D. 
Langeveld en de heer T.A. Buitelaar zijn benoemd in de adviescommissie 
Vervoersautoriteit. 
Het raadslid de heer R.H.P. Ringeling is benoemd in de 

Rekeningencommissie. 

 
Inhoudelijk belang 
De formele taken van de gemeenschappelijke regeling MRDH zijn verlengd 
lokaal bestuur. Uit diverse onderzoeken blijkt dat de economische potentie 
binnen de regio groter is dan de feitelijke situatie. Doelstelling van de 
huidige samenwerking is om vanuit het faciliteren van de versterking van 

het economische vestigingsklimaat, met ondersteuning van een verbeterde 
bereikbaarheid, de regionale economie hoger dan gemiddeld te laten 
groeien. Dit moet een duurzame en innovatieve ontwikkeling zijn gebaseerd 
op de Roadmap Next Economy. De lokale economie profiteert van een 



 

80 

regionale economische groei. In het bijzonder geldt dit voor de Greenport. 
Het verbeteren van de bereikbaarheid is er op gericht dat inwoners beter 

gebruik kunnen maken van regionale voorzieningen. Extra aandachtspunt is 
om binnen de beperkte middelen openbare vervoersvoorzieningen 
beschikbaar te houden. Vice versa kunnen de omliggende stedelingen beter 

gebruik maken van de recreatieve faciliteiten van het Bijzonder Provinciaal 
Landschap van Midden-Delfland.  
Naast de formele taken is de gemeentelijke inzet er op gericht om de MRDH 
meer te benutten als een netwerkorganisatie. De grootschalige 
maatschappelijke opgaven zoals de verstedelijking, bereikbaarheid en 
klimaatadaptatie vragen een integrale regionale benadering waar taken op 
het gebied van ruimte, wonen en landschap onderdeel van moeten zijn. De 

MRDH kan als netwerkverband van 23 gemeenten op deze onderdelen 
zorgen voor onderlinge afstemming en overleg met provincie en Rijk. Op 
termijn kunnen de huidige taken van de Landschapstafel Hof van Delfland 
overgaan naar een informele vorm van netwerksamenwerking binnen de 
MRDH. 

Eventuele risico’s Er zijn op dit moment geen risico’s bekend. 

 

Naam Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Regionaal Openbaar Lichaam 

Activiteiten In de gemeenschappelijke regeling is ten aanzien van de doelstelling het 
volgende opgenomen: 
1. De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de gemeenten op het 

gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing, en 

geneeskundige hulpverlening. 
2. Aan het Algemeen Bestuur zijn de taken overgedragen genoemd in 

artikel 10 van de Wet veiligheidsregio’s. Dit zijn: 
- het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises; 
- het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen 

en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in 

de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald; 
- het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de 

taak, bedoeld in artikel 3, eerste lid (brandweerzorg); 
- het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van 

de rampenbestrijding en de crisisbeheersing; 
- het instellen en in stand houden van een brandweer; 
- het instellen en in stand houden van een GHOR; 

- het voorzien in de meldkamerfunctie; 
- het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel; 
- het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de 

diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere 
diensten en organisaties die betrokken zijn bij enkele genoemde taken.  

Financieel belang 
gemeente 

De Veiligheidsregio stelt jaarlijks een begroting op die door het Algemeen 
Bestuur wordt vastgesteld. Voorafgaand kan de raad haar zienswijze 
uitbrengen op de ontwerpbegroting. 
Ongeveer 86% van de inkomsten van de VRH wordt ingebracht door de 
deelnemende gemeenten. Van deze totale gemeentelijke bijdrage neemt 
Midden-Delfland 1,25% voor haar rekening. In 2019 is de bijdrage van de 

gemeente Midden-Delfland, behoudens wijziging van het (regionale) 
inwoneraantal  € 1.077.000. 

Vermogenspositie                                         31-12-2017                  31-12-2016 

Eigen vermogen                €     6.300.000            €      6.286.000    

Vreemd vermogen             € 111.933.000            €  115.124.000   

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De burgemeester is lid van het Algemeen Bestuur. De burgemeester van 
Midden-Delfland is door het Algemeen Bestuur benoemd tot lid van het 
Dagelijks Bestuur. 

Eventuele risico’s De ratio van het weerstandsvermogen is voldoende. 

 
 

 



 

81 

 

 

 

Naam GGD Haaglanden 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm De Gemeenschappelijke regeling GGD en VT Haaglanden is sinds 1/1 2018 
van kracht.  
De GGD en VT zijn als organisatie ondergebracht bij de gemeente Den Haag. 

Het Algemeen Bestuur van de GR GGD en VT  Haaglanden stelt voor negen 
gemeenten in Haaglanden het takenpakket vast. Dit takenpakket bevat 
zowel wettelijke als regionale taken. 

Financieel belang 

gemeente 

De gemeente draagt bij in de wettelijke en regionale taken op basis van een 

bedrag per inwoner.  
 
Daarnaast wordt voor lokale taken een apart bedrag betaald. 

Vermogenspositie Niet van toepassing, het betreft een dienstverleningsmodel. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De wethouder Jeugdzorg, WMO en Volksgezondheid is lid van het Algemeen 
Bestuur en de bestuurlijke adviescommissies van de GR GGD en VT 
Haaglanden. Het Algemeen Bestuur monitort de efficiency en effectieve 

uitvoering van de taken. 

Eventuele risico’s Er zijn geen risico’s op de bedrijfsvoering, om dat er sprake is van een 
dienstverleningsmodel. De jaarrekening van de gemeenschappelijke regeling 
is gelijk aan de begroting. Dit tenzij er sprake is geweest van extra taken 
(zoals grootschalige vaccinatie ter afwending van een infectieziekte-
epidemie) of dat er meer of minder is afgenomen van producten die per 
prestatie worden afgerekend (zoals kinderopvanginspecties). Het bestuur 

van de gemeenschappelijke regeling toetst jaarlijks de geleverde prestaties 
in relatie tot het afgesproken volume en kwaliteitsniveau.  

Overige informatie Wat willen we met de deelname aan de GR bereiken? 
De belangrijkste taak van de GGD Haaglanden is het bewaken, bevorderen 

en beschermen van de publieke gezondheid van de inwoners van de negen 
gemeenten in de regio Haaglanden. In het regionale takenpakket zijn alle 
wettelijke taken opgenomen.  
 
De (wettelijke) taken van VT Haaglanden zijn: 

- Verzorgen van voorlichting, vergroten van kennis en signalering door 

professionals; 

- Het bieden van advies en ondersteuning bij (vermoeden van) 
huiselijk geweld en kindermishandeling; 

- Meldingen in behandeling nemen en opstellen van 
veiligheidsplannen; 

- Coördineren huisverbod(en).  
  

Wat doen we verder op het gebied van Gezondheid en Huiselijk Geweld en 
kindermishandeling? 

- Versterken lokaal gezondheidsbeleid via preventie, 
schoolgezondheidsbeleid en inkoop lokale taken van de GGD. 

- Opstellen en uitvoering geven aan de regiovisie Huiselijk Geweld en 
Kindermishandeling.  

Opstellen en uitvoering geven aan de DWO uitvoeringsagenda Huiselijk 

Geweld en Kindermishandeling. 

 

Naam Inkoopbureau H – 10 

Vestigingsplaats Pijnacker-Nootdorp 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling in de rechtsvorm van een 
bedrijfsvoeringorganisatie met één verantwoordelijk bestuur. 

Financieel belang 
gemeente 

De gemeente draagt bij in de regionale taken op basis van een bedrag per 
inwoner. 

Vermogenspositie                                         31-12-2017            31-12-2016 
Eigen vermogen                €     -41.756            €    -41.756    
Vreemd vermogen             €    257.006            €    970.178   

Bestuurlijk belang Zie art. 5 Nieuwe Gemeenschappelijke regeling. Midden-Delfland heeft 



 

82 

gemeente bestuurlijk belang in H4 verband. Burgemeester en wethouders van de 
gemeenten Delft, Midden-Delfland, Rijswijk en Westland wijzen samen uit 

hun midden één lid en één plaatsvervangend lid van het bestuur aan.  
 

Eventuele risico’s Er zijn geen risico’s op de bedrijfsvoering, omdat er sprake is van een 
dienstverleningsmodel. De jaarrekening van het Regionaal Inkoopbureau is 
gelijk aan de begroting. Dit tenzij er sprake is geweest van extra taken. Uit 
het geheel van bedrijfs- en bestuurrisico’s worden in de begroting van het 
inkoopbureau de hiernavolgende specifiek benoemd. Dit zijn dus niet 
uitputtend alle risico’s, maar wel die risico’s die de afgelopen jaren specifieke 

aandacht hebben gevraagd bij vergelijkbare organisaties als het 
Inkoopbureau H-10 en die zouden kunnen leiden tot (financiële) gevolgen: 
- Terugtredende deelnemers en/of het niet doorzetten van de GR per 1 

januari 2019 hebben een risico voor de continuïteit van het Inkoopbureau 
H-10 

- Risico’s die voortvloeien uit rechtsgedingen als gevolg van handelen van 
het Inkoopbureau H-10 (reguliere taakuitvoering). 

- Technische incidenten zoals gebouwen, ICT, archief e.d. 
- Gedragsrisico’s: integriteit, fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik van 

bevoegdheden, rechtmatigheid. 
- Externe onvoorziene ontwikkelingen: benodigde investeringen vanwege 

wettelijke ontwikkelingen. 
- Onvoorziene omstandigheden zoals archiefvorming en ICT die niet in 

beginsel waren voorzien. 
- Het risico van extra dan wel hogere kosten i.v.m. noodzakelijke 

aanpassing hard- en software die in de opstartfase niet is voorzien. 
- Het risico dat de werkzaamheden meer personele capaciteit vragen dan 

vooraf ingeschat. 
- Implementatie nieuwe (ICT) software pakketten. 
- Per 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming 

(AVG) in werking getreden. Volgens de verordening heeft het 
Inkoopbureau met bijzondere persoonsgegevens te maken. Voor de 
bescherming van deze gegevens gelden zeer stringente eisen. 

 
De bovengenoemde risico’s kunnen niet afzonderlijk gekwantificeerd 
worden. De waarschijnlijkheid waarbij deze risico’s zich kunnen manifesteren 

wordt door het Inkoopbureau ingeschat op “gemiddeld”. Deze classificatie 

komt overeen met een (geschatte) benodigde omvang van het 
weerstandsvermogen van het Inkoopbureau van 15% van de omzet zijnde € 
2.671.753 * 15% = € 400.763. 
Dit bedrag is exclusief de eventuele wachtgeldverplichting die ontstaat 
indien de contracten met de diverse medewerkers niet verlengd dan wel 
beëindigd worden. 

 
Met het bedrag zoals hierboven benoemd en de eventuele verplichting tot 
uitbetaling van wachtgeld is het weerstandsvermogen onvoldoende. Dit 
wordt opgevangen door artikel 16 lid 2 van de regeling gemeenschappelijke 
regeling Inkoopbureau H10 waarin staat dat de gemeenten verantwoordelijk 
zijn voor eventuele tekorten op de uitgaven voor de instandhouding van het 
Inkoopbureau. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
De regeling behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van 
uitvoering van inkooptaken op taakonderdelen binnen het sociaal domein. 

 

Wat zijn de beleidsvoornemens? 
1. Ter behartiging van de in artikel 3 genoemde belangen is het 

Inkoopbureau H-10 belast met de volgende taken: 
a. uitvoering van de gezamenlijke inkoop en contractering (dat wil 

zeggen het bepalen van de wijze van inkoop, de inkoopprocedure en 
het contract- en leveranciersmanagement) 

b. het op verzoek namens gemeenten optreden richting leveranciers om 

de voorwaarden en eisen, waaronder de overeenkomsten worden 
afgesloten te harmoniseren (gecombineerde inkoop) 



 

83 

c. het op verzoek van een individuele (of cluster van) gemeente(n) 
contracteren met leveranciers (individuele inkoop en contractering). 

2. In de dienstverleningsovereenkomst worden samenwerkingsafspraken 
vastgelegd met betrekking tot de financiering en af te nemen diensten van 
het Inkoopbureau H-10. De uit te voeren diensten zien op het aangaan en 

beëindigen van inkoopcontracten en contractmanagement met derden ter 
uitvoering van de taken in de Jeugdwet en voor een deel van de taken op 
basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. De 
dienstverleningsovereenkomst loopt tot 1 januari 2018; voorgesteld is de 
overeenkomst met twee jaar te verlengen tot 1 januari 2020 aangezien de 
definitieve besluitvorming over de toekomstige samenwerking binnen de h10 
twee jaar later plaatsvindt. 

  

Naam Recreatieschap Midden-Delfland 

Vestigingsplaats Schiedam 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling 

Financieel belang 
gemeente 

Gemeente draagt voor 2% bij in het nadelig saldo. 
 
Bij de liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is afgesproken dat de 

deelnemers hun financiële bijdragen beschikbaar houden voor de 
rechtsopvolger van de gemeenschappelijke regeling. In de raadsvergadering 

van 27 juni 2017 heeft besluitvorming plaatsgevonden over de oprichting 
van de vereniging Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. 
Bij de liquidatie is eveneens besloten om gronden vanuit de 
gemeenschappelijke regeling over te dragen aan de grondgebiedgemeenten. 
Dit zorgt voor een uitbreiding van de bezittingen van de gemeente. Beheer 
van deze gronden is een taak voor de coöperatieve vereniging. 

Vermogenspositie                                           31-12-2017      31-12-2016 
Eigen vermogen                  € 10.931.312    € 9.503.845            
Vreemd vermogen               €  5.595.062   € 9.066.060 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De portefeuillehouder Buitengebied is lid van het dagelijks bestuur 
(secretaris) en de Midden- Delflandraad. Raadslid de heer F.J. van Lier is lid 
van de Midden-Delflandraad.  
 
Bij het Recreatieschap Midden-Delfland zijn de gemeenten Delft, 
Vlaardingen, Schiedam, Maassluis, Westland, Midden-Delfland en de 

provincie Zuid-Holland betrokken. Door de deelnemers van het 

Recreatieschap Midden-Delfland is besloten over te gaan tot opheffing van 
de gemeenschappelijke regeling. Deze is per 1 januari 2017 formeel in 
liquidatie. Opheffing van de regeling is pas mogelijk nadat alle verplichtingen 
zijn afgehandeld. 
 
Het inhoudelijk belang voor de gemeente Midden-Delfland is zorgen voor 

een vlot proces van liquidatie van deze gemeenschappelijke regeling. Hierbij 
is het uitgangspunt dat het beheer van de groene gebieden wordt 
overgedragen aan de coöperatieve vereniging “Cooperatief Beheer 
groengebieden Midden-Delfland u.a.”, met als doelstelling de kwaliteit van 
het groenbeheer te verbeteren. Bij de liquidatie van het Recreatieschap 
Midden-Delfland worden de vrijkomende (pacht)gronden en financiële 
reserves behouden voor het gebied van het Bijzonder Provinciaal Landschap 

Midden-Delfland. 

Eventuele risico’s Risico’s bij de liquidatie van het Recreatieschap Midden-Delfland zijn relatief 
beperkt. De reserves van het schap zijn op basis van de jaarstukken hoog 

genoeg voor het uitvoeren van het liquidatieproces.  

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? 
Als gevolg van het besluit tot liquidatie is het gemeentelijk beleidsdoel tot 
deelname vervallen. Gemeentelijke doelstelling bij de liquidatie is gericht op 
behoud en versterken van de groene gebieden in Midden-Delfland. 
Aanvullende doelstellingen zijn om meer gebiedspartijen bij de groene 

ontwikkelingen te betrekken en de bestuurlijke drukte te verminderen. 
 
Beheersmatig belang gemeente 
Het beheer van de voormalige gebieden van het Recreatieschap Midden-



 

84 

Delfland wordt met ingang van 1 januari 2018 uitgevoerd door de 
coöperatieve vereniging. Doelstelling hierbij is minimaal voortzetting van het 

huidig beheer en streven naar nieuwe vormen van beheer en vergroten van 
de kwaliteit. 
Beleidsmatig belang gemeente 

Regionaal uitgangspunt bij de liquidatie van het Recreatieschap Midden-
Delfland is een meer integraal beheer van de groene gebieden. Hiervoor 
vindt samenwerking plaats met andere overheden, boeren en 
gebiedsorganisaties. Deze samenwerking vindt plaats binnen de gebiedstafel 
Central Park van de Landschapstafel Hof van Delfland. De begrenzing van de 
gebiedstafel Central Park komt overeen met de begrenzing van het aan te 
wijzen Bijzonder Provinciaal Landschap. Daarnaast vindt regionaal 

beleidsmatige afstemming op economische en verkeerskundige aspecten 
plaats met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. 

 

Naam Gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland 

Vestigingsplaats Delft 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling 

Financieel belang 

gemeente 

Voor het beheer en het beschikbaar stellen van de overgebrachte archieven 

draagt de gemeente per m1 bij aan de gemeente Delft. De te verwachten 
kosten voor 2019 bedragen € 23.000. Deze regeling moet in de toekomst 

worden herzien in verband met de overdracht van digitale archiefbescheiden 
naar het e-depot. Het is nog onduidelijk wat dit voor de kosten betekent. 

Vermogenspositie De vermogenspositie is in dit geval moeilijk te bepalen. Het zijn 
werkzaamheden die door gemeente Delft worden uitgevoerd. Er is niet een 
aparte entiteit voor gecreëerd. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Vóór 1 mei van elk jaar informeert het gemeentebestuur van Delft het 
gemeentebestuur van Midden-Delfland over de uitvoering van de regeling. 

Eventuele risico’s Op dit moment zijn er geen risico’s bekend. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een 
efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke 

verplichtingen als bedoeld in de Archiefwet 1995. 
 
Wat zijn de beleidsvoornemens? 

Door gebruik te maken van de archiefbewaarplaats van de gemeente Delft, 
wordt voldaan aan de doelstelling van de deelname aan de 
gemeenschappelijke regeling. De archivaris van Delft is ook aangewezen als 
archivaris van de gemeente Midden-Delfland. Er zijn verder geen 

beleidsvoornemens op dit gebied. 
De verwachting is dat in de toekomst deze gemeenschappelijke regeling 
wordt herzien. 

 

Naam Gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland 

Vestigingsplaats Delft 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling 

Financieel belang 
gemeente 

De gemeente draagt jaarlijks een vast bedrag bij in de kosten van de 
archeoloog van de gemeente Delft. Dit bedrag wordt jaarlijks proportioneel 

verhoogd aan de hand van de toepasselijke salarisverhoging voor 
gemeenteambtenaren.  
De bijdrage voor 2019 bedraagt ongeveer € 18.850. Daarnaast wordt in 
voorkomende gevallen bijgedragen in de projectkosten voor opgravingen. 

Vermogenspositie De vermogenspositie is in dit geval moeilijk te bepalen. Het zijn 
werkzaamheden die door gemeente Delft worden uitgevoerd. Er is niet een 
aparte entiteit voor gecreëerd. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Jaarlijks informeert het gemeentebestuur van Delft het gemeentebestuur 
van Midden-Delfland over de uitvoering van de regeling. 

Eventuele risico’s Op dit moment zijn er geen risico’s bekend. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 

Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een 
efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke 
wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het 



 

85 

scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen 
depot onder te brengen. 

 
 
 

Wat zijn de beleidsvoornemens? 
Door de benoeming van de archeoloog van Delft tot archeoloog van de 
gemeente Midden-Delfland en het creëren van een depot voor de vondsten 
uit opgravingen, is invulling gegeven aan de doelstelling van de deelname 
aan de gemeenschappelijke regeling met Delft. Op basis van de Wet op de 
Archeologische Monumentenzorg doet de gemeente een beroep op de 
capaciteit van de archeologische dienst van Delft voor met name 

bouwplannen gesitueerd in het buitengebied, waarvoor archeologisch 
onderzoek nodig is. 

 

Naam Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling 

Financieel belang 

gemeente 

De ODH stelt jaarlijks een begroting op die door het Algemeen Bestuur 

wordt vastgesteld. Voorafgaand kan de raad kan haar zienswijze uitbrengen 
op de ontwerpbegroting. Vaststelling van de begroting gebeurt uiterlijk op 1 

juli in het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar. 
De vorming van de Omgevingsdienst Haaglanden vindt budgetneutraal 
plaats. De gemeente draagt jaarlijks bij aan de exploitatiekosten. 

Vermogenspositie                                           31-12-2017          31-12-2016   
Eigen Vermogen                €   1.609.295         €  2.785.547         

Vreemd Vermogen             € 14.142.832         € 13.495.161 
 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Midden-Delfland levert een lid voor het algemeen bestuur. Een wethouder 
van Midden-Delfland is benoemd tot lid van het dagelijks bestuur. 

Eventuele risico’s In het Bedrijfsplan ODH is een gewenst weerstandsvermogen van 5% van 
de lasten bepaald. De concept ‘Nota weerstandsvermogen’, gaat uit van een 
maximale waarde van het weerstandsvermogen van 5%. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
We willen bereiken dat de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) op een 

efficiënte wijze milieutaken uitvoert voor de gemeente Midden-Delfland. De 
ODH is opgezet als een regionale uitvoeringsdienst voor de uitvoering van de 
vergunningverlening en handhavingstaken gerelateerd aan diverse 
milieuwetten en de groene wetgeving. De doelstelling van de ODH is om bij 

de uitvoering van de genoemde taken te voldoen aan de landelijke 
kwaliteitscriteria, te zorgen voor specialismenvorming op inhoud en een 
bijdrage leveren aan een constante en eenduidige taakuitvoering. 

 

Naam Regionaal Reiniginsbedrijf Avalex 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling 

Financieel belang 
gemeente 

Per aansluiting wordt een bijdrage voor het geheel van afvalinzameling en –
verwerking. 

Vermogenspositie                                           31-12-2017          31-12-2016             
Eigen Vermogen                €   6.374.000        €    4.205.000                 
Vreemd Vermogen             € 45.412.000        €  48.400.000   
        

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De portefeuillehouder Leefomgeving, Economie en Financiën is lid van het 
dagelijks bestuur. 

Eventuele risico’s In de begroting van Avalex zijn de verwerkingskosten van het afval 
meegenomen. Als de te verwachten hoeveelheden afval (GFT, Restafval en 
Grofvuil) in de begroting sterk afwijken van de werkelijke hoeveelheden 
aangeleverd afval dan kan dit een risico meebrengen. Dit geldt voor 
afwijkingen die hoger zijn dan begroot. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een 
efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke 



 

86 

verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Daarbij maken het bedrijf 
en de deelnemers toetsbare afspraken over de omvang en kwaliteit van de 

te leveren producten en diensten, evenals de daarbij behorende kosten. 
Deze afspraken worden jaarlijks neergelegd in een Dienst Verlening 
Overeenkomst (DVO). 

 
2A. Besloten vennootschappen 
 

Naam B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE) 

Vestigingsplaats Rotterdam 

Rechtsvorm Besloten vennootschap 

Financieel belang 
gemeente 

B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides is gezamenlijk eigendom van 22 
gemeenten in de provincie Zuid-Holland. De gemeente Midden-Delfland is in 
het bezit van 23.980 aandelen (1,3% van het totaal). Jaarlijks ontvangt de 

gemeente dividend. 

Vermogenspositie                                            31-12-2017           31-12-2016         
Eigen Vermogen                € 251,7 miljoen     € 248,6 miljoen      
Vreemd Vermogen             €       0 miljoen     €       0  miljoen 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd 
door de portefeuillehouder Leefomgeving, Economie en Financiën. Er is 
stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. 

Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen 
(aandelenkapitaal) van € 1 miljoen op de balans staan. 

Overige informatie De Drinkwaterwet versterkt de publieke verankering van 
drinkwaterbedrijven, stelt eisen aan het opereren van deze bedrijven en 
voorziet in een vorm van financiële regulering van de drinkwateractiviteiten.  

 
Wat willen we met deelname bereiken? 
Wij verwachten dat er altijd schoon en hoogwaardig drinkwater geleverd 
wordt en dat er continu industriewater beschikbaar is dat aan strenge 
normen voldoet. Daarnaast verwachten wij een rendement op onze 
investering te ontvangen door goede bedrijfsvoering. 

 
2B. Naamloze vennootschappen 
 

Naam N.V. Bank Nederlandsche Gemeenten (BNG) 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Naamloze vennootschap 

Financieel belang 
gemeente 

Eigenaar van de bank zijn gemeenten, Provincies en de Staat. De gemeente 
Midden-Delfland is in het bezit van 48.594 aandelen (0,087% van het totaal) 
de nominale waarde bedraagt € 2,50. Jaarlijks ontvangt de gemeente 

dividend. Dividend per aandeel 2014 € 0,57, 2015 € 1,02, 2016 € 1,64 en 
2017 € 2,53. 

Vermogenspositie                                                     31-12-2017                 31-12-2016 
Eigen vermogen                   €     4.953 miljoen         €    4.486 miljoen 
Vreemd vermogen                € 135.041 miljoen         € 149.483 miljoen 

Achtergestelde schulden       €          31 miljoen         €         31 miljoen 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd 
door de portefeuillehouder Leefomgeving, Economie en Financiën. Er is 
stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. 

Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen 
(aandelenkapitaal) van € 120.674 op de balans staan. De BNG Bank hoort 

tot de meest kredietwaardige banken ter wereld. Over 2017 realiseerde BNG 
Bank een nettowinst na belastingen van € 393 miljoen (2016: € 369 

miljoen). 

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? 
Deze deelneming is een duurzame belegging.  
BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het 
maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden 

van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. 

 
 



 

87 

Naam Juva N.V. 

Vestigingsplaats Poeldijk 

Rechtsvorm Naamloze vennootschap 

Financieel belang 
gemeente 

Juva N.V. is gezamenlijk eigendom van de gemeenten Midden-Delfland en 
Westland. De gemeente Midden-Delfland is in het bezit van 272 aandelen 

(13,6% van het totaal). Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend. 
 

Vermogenspositie                                         31-12-2017            31-12-2016 
Eigen vermogen             € 134.015.000        € 132.462.000       
Vreemd vermogen          € 111.451.000        € 109.542.000 

Deze vermogensposities zijn op basis van de geconsolideerde balans. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd 
door de wethouder W. Renzen-van Leeuwen. Er is stemrecht naar rato van 
het aandelenkapitaal. Wethouder H. Horlings is benoemd als commissaris 

van de N.V. De commissaris houdt toezicht op de directie en het beleid. 

Eventuele risico’s De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen 
(aandelenkapitaal) van € 123.428 op de balans staan.  

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? 

Met de deelname in Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en 
elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. 
 
Juva N.V. opereert volgens de vastgestelde Netbeheer+ strategie. 
Netbeheer+ houdt in dat de kerncompetenties die in de organisatie aanwezig 

zijn om de wettelijke, gereguleerde taken van de netbeheerder op een 
goede wijze uit te voeren, ook worden ingezet voor activiteiten in de vrije 
markt. Dit zijn de zogenoemde ‘nevenactiviteiten’. De nevenactiviteiten zijn 
een integraal onderdeel van het netwerkbedrijf. De nevenactiviteiten zorgen 
voor extra inkomsten en ook voor extra dekking van kosten die de 
netbeheerder voor het uitvoeren van zijn wettelijke taken moet maken. De 
nevenactiviteiten zorgen voor een klantgerichte- en dynamische omgeving 

en voor prikkels tot productontwikkeling en innovatie. Dit beleid wordt door 
de aandeelhouders onderschreven. 

 
2C. Coöperatieve verenigingen 

 

Naam Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. 

Vestigingsplaats Schipluiden 

Rechtsvorm Coöperatieve vereniging U.A. 

Financieel belang 

gemeente 

Het exacte financiële belang is niet in deze begroting aan te geven. Afspraak 

tussen gemeenten en provincie is dat de bijdragen die voor het 
Recreatieschap Midden-Delfland beschikbaar waren tot 2025 beschikbaar 
blijven voor de coöperatieve vereniging. Voor de gemeente Midden-Delfland 
zijn dat de inwonersbijdrage Recreatieschap Midden-Delfland (prijspeil 2017 
€ 37.732) en de pachtopbrengsten. De exacte omvang van de 
pachtopbrengsten is nog niet bekend. In het kader van de harmonisatie van 
bijdragen wordt door de bestuurlijk trekker Schiedam een voorstel in 

coöperatieverband uitgewerkt. Naar verwachting is op termijn sprake van 
een forse stijging van onze bijdrage. 

Vermogenspositie De coöperatie vereniging is in het vierde kwartaal 2017 opgericht. Een 
jaarrekening is niet beschikbaar. Het vermogen komt voort uit de liquidatie 

van het Recreatieschap Midden-Delfland. Deze overdracht is vertraagd om 
een oplossing te vinden voor het vraagstuk van de vennootschapsbelasting. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het 
creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van 

gronden die bij de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland in 
beheer of erfpacht aan de deelnemende gemeenten zijn overgedragen. 
Secundaire doelstelling is te komen tot een meer integraal beheer van alle 
groene gebieden binnen het gebied Midden-Delfland. 

Eventuele risico’s Een financieel risico is de mogelijke forse stijging van de gemeentelijke 

bijdrage als gevolg van de harmonisatie. Een ander risico is het vraagstuk 
onder welk belastingregime de werkzaamheden van de Coöperatieve 
vereniging verricht moeten worden. In het bijzonder gaat het dan om de 



 

88 

vennootschapsbelasting. De vereniging heeft aan een extern kantoor 
opdracht gegeven voor deze kwestie te komen tot een  adequate financiële 

oplossing. Het uitwerken van deze oplossing zorgt voor een vertraging in de 
liquidatie van het Recreatieschap Midden-Delfland. 
 

 
 
 

Overige informatie Wat willen we met deelname bereiken? 

Deelname aan de coöperatieve vereniging heeft als doel om in 
samenwerking met andere overheden en gebiedsorganisaties te zorgen voor 
een doelmatige en rechtmatige uitvoering van beheer- en onderhoudstaken 

van de groengebieden in het landschap van Midden-Delfland. De 
samenwerking in de coöperatieve vereniging richt zich hierbij op de 
volgende gemeentelijke kernpunten: 
- Integrale samenwerking op het gebied van beheer en onderhoud van het 

landschap van Midden-Delfland, waaronder vallen de recreatieve, 
agrarische en natuurgebieden; 

- Bijdragen aan het behouden en versterken van de kwaliteiten van het 

Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland; 
- Een beleidsarme organisatie met korte bestuurlijke en ambtelijke lijnen; 
- Een efficiënte en rechtmatige besteding van publieke middelen; 
- Inschakelen van lokale partijen bij beheer en onderhoud, waarbij de 

deelnemers aan de coöperatieve vereniging binnen de regelgeving voor 
aanbesteding keuzevrijheid hebben. 

 
3A. Stichtingen 
 

Naam Stichting Groenfonds Midden-Delfland 

Vestigingsplaats Midden-Delfland 

Rechtsvorm Stichting 

Financieel belang 
gemeente 

Bij de oprichting heeft de gemeente een startbedrag aan de stichting 
beschikbaar gesteld. Daarnaast heeft de gemeente voor elke opgeleverde  
nieuwe woning in Look-West en Look-West Noord € 1.361 bijgedragen aan 

het vermogen van de stichting. Voor de uitvoering heeft de stichting een 

contractrelatie voor periodes van 6 jaar met de Agrarische Natuurvereniging 
Vockestaert. De huidige periode loopt van 2018-2023. 

Vermogenspositie                                         31-12-2016        31-12-2015         
Eigen vermogen                € 8.983.661        € 9.721.000          

Vreemd vermogen             €     23.785        €      15.846 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De gemeente Midden-Delfland levert de voorzitter van het bestuur van de 
stichting. Huidige voorzitter is de portefeuillehouder Midden-Delfland en 
groen. 

Eventuele risico’s Er is op dit moment geen risico bekend. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 

De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan 
op de gemeentelijke missie, zoals ook vastgelegd in Midden-Delfland® 2025. 
De pijler van het open groene agrarische cultuurlandschap, de 
melkveehouderij, staat onder druk. Door ondersteuning van deze sector 
wordt gewerkt aan de doelen van de stichting, te weten: 
- instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap 
- verbetering van de relatie stad en platteland. 

 
Wat zijn de beleidsvoornemens? 
Zorgen voor continuering van de activiteiten zoals de stichting deze 
ontwikkelt. Dit houdt in: beloning van groene diensten op het gebied van 
natuur en landschap (doelstelling 1) en educatie en recreatie (doelstelling 
2). 
Samen met de stichting wordt gewerkt aan de concretisering van de 

doelstellingen. Voorbeelden zijn toetreding van andere gemeenten, het 
promoten van de Streekrekening, en Vliegende Wandelpaden. Daarnaast 
maakt de stichting komend jaar een strategische balans op. 



 

89 

Naam Stichting Businesspark Haaglanden 

Vestigingsplaats Den Haag 

Rechtsvorm Stichting 

Financieel belang 
gemeente 

De jaarlijkse gemeentelijke bijdrage kan oplopen € 10.000. 

Vermogenspositie                                          31-12-2017          31-12-2016 
Eigen Vermogen                      € 11.190         €  11.190 
Vreemd Vermogen                   €         0         €           0 
 
De stichting is in 2016 geformaliseerd. Er is een jaarrekening 2017 

opgesteld en er is een kascontrole uitgevoerd. 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De stichting betreft regionale samenwerking tussen de gemeenten Den 
Haag, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp en Midden-Delfland op het gebied van 
bedrijventerreinen. Regionale samenwerking en afstemming vergroten de 

slagkracht bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen en gaat onderlinge 
regionale concurrentie tegen.  
Vanuit Midden- Delfland zijn wij zeer geïnteresseerd in het faciliteren van 
arbeidsintensieve bedrijven en duurzaamheid. Het businesspark probeert 
vanuit de gebundelde kracht en omvang van de deelnemende gemeenten 

meer te kunnen bereiken op deze thema’s. Zo kijkt het businesspark 
momenteel naar de mogelijke toepassing van circulaire economie. 

Eventuele risico’s Er zijn op dit moment geen risico’s bekend. 

Overige informatie Wat zijn de beleidsvoornemens? 

Het businesspark Haaglanden is een samenwerkingsverband op het gebied 
van de ontwikkeling en uitgifte van nieuwe bedrijfsterreinen. Deelnemers 

zijn de gemeenten Midden-Delfland, Den Haag, Rijswijk en Pijnacker-
Nootdorp. De gemeenten en bedrijvenschappen zijn ieder individueel 
beleidsmatig, financieel en juridisch verantwoordelijk voor de 
bedrijventerreinen die onder de vlag van het Businesspark Haaglanden 
worden uitgegeven en ontwikkeld.  
 
Wat willen we met deelname bereiken? 

Het creëren en behouden van werkgelegenheid en het bieden van 
aantrekkelijke vestigingslocaties in de regio staan centraal. Dit komt ten 
gunste van alle deelnemende gemeenten.  

 
Doel van de samenwerking is de gronduitgifte voor de klant zo soepel 
mogelijk te laten verlopen. De samenwerking tussen de ambtelijke 
accountmanagers van gemeenten en bedrijvenschappen is binnen het 

businesspark georganiseerd. Samen hebben zij meer kennis, meer 
mogelijkheden en een groter netwerk. 

 

Naam Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland 

Vestigingsplaats Midden-Delfland 

Rechtsvorm Stichting 

Financieel belang 
gemeente 

Aan deelname is geen gemeentelijk bijdrage gekoppeld. 

De stichting heeft geen winstoogmerk. De bestuurders ontvangen geen 

financiële vergoeding voor hun werkzaamheden. 

Vermogenspositie De Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland is eind 2017 opgericht. Over 
2017 is geen jaarrekening opgesteld.  
De gemeente Midden-Delfland heeft als penvoerder van de Landschapstafel 
Hof van Delfland een provinciale subsidie ontvangen voor projecten van de 

Landschapstafel. Deze middelen zijn medio 2018 overgedragen aan de 
Stichting. Het uitbetalen (doorsluizen) van deze provinciale middelen wordt 
op verzoek van de deelnemers van de Landschapstafel Hof van Delfland 
financieel-administratief uitgevoerd door de gemeente Midden-Delfland. 
 
 
 

 
 



 

90 

Bestuurlijk belang 
gemeente 

De Stichting is opgericht door de gemeenten Maassluis, Midden-Delfland en 
Pijnacker-Nootdorp. Andere leden van de Landschapstafel Hof van Delfland 

kunnen toetreden tot de stichting. De Landschapstafel Hof van Delfland is 
een formele adviesraad van het stichtingsbestuur. Besluitvorming van het 
bestuur is gekoppeld aan een instemmend advies, zoals bij het toekennen 

van subsidie aan projecten. In het eerste kwartaal 2018 heeft de Stichting 
de ANBI-status gekregen. 
Primaire doelstelling van deelname aan de stichting is het creëren van een 
efficiënte organisatie voor de financiële ondersteuning van de doelstelling 
behoud en versterken van het regionale landschap.  
Secundaire doelstelling op termijn is het vergroten van de kansen op 
externe fondsen of andere externe financiële middelen voor ontwikkeling en 

beheer van groene landschappen. 
De  

Eventuele risico’s Er zijn op dit moment geen risico’s bekend. Het bestuur van de Stichting kan 
slechts middelen aan projecten toekennen, voor zover de Stichting daar ook 
daadwerkelijk de beschikking over heeft. 

Overige informatie Wat willen we met de deelname bereiken? 
Deelname aan de stichting heeft als doel om in samenwerking met andere 

overheden en gebiedsorganisaties de financiële ondersteuning van het 
beleid tot behoud, versterking en verdere ontwikkeling van de groene 

landschappen efficiënt te reguleren.  
 
Wat zijn de beleidsvoornemens? 
De rechtsvorm van de stichting wordt hierbij gebruikt om middelen te 
werven en ondersteuning te bieden aan projecten die: 

a. De kwaliteiten van de open groene landschappen behouden en 
versterken; 

b. De gebruiks- en belevingswaarden van natuur, recreatie, (cultuur)historie 
en agrarisch cultuurgebruik of een combinatie van deze 
gebruiksbestemmingen behouden en versterken; 

De gebruiks- en belevingswaarden voor de inwoners van het omliggend 
stedelijk gebied vergroten door meer inhoud te geven aan de relatie stad en 
land. 

 

  



 

91 

3. 3. Grondbeleid 

 
Het grondbeleid heeft invloed op en een relatie met de realisatie van de vastgestelde programma’s 
voor de ruimtelijke ontwikkeling, wonen en verkeer, cultuur, sport en recreatie en economische 
structuur. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. Externe invloeden als 
marktomstandigheden en vertragingen bij de ontwikkelingen hebben invloed op de financiële 
positie van de gemeente. 

 

Nota grondbeleid 
 
Het huidige grondbeleid vindt zijn oorsprong in juli 2009 met het vaststellen van de Nota 
Grondbeleid 2009. In februari 2015 heeft de raad hier een update op vastgesteld middels de Nota 
Grondbeleid 2014. De herziening van de nota grondbeleid staat voor 2019 gepland. 

 
De Nota Grondbeleid vormt het beleidskader waarmee wij richting geven aan de ontwikkeling van 
gronden in de gemeente Midden-Delfland. De nota verschaft inzicht in de wijze waarop de 
gemeente haar grondbeleid voert en zorgt tevens voor eenduidige kaders. Door middel van deze 
nota geeft de raad sturing aan het grondbeleid van onze gemeente.  

 
De gemeente Midden-Delfland vormt voor de omliggende steden een aantrekkelijke, dichtbij 

gelegen ruimte om te recreëren, verblijven en sporten. Midden-Delfland is een gemeente met een 
uniek landschap dat behouden, beschermd en versterkt moet worden. Het is in het belang van de 
gehele regio dat dit gebied in de toekomst verder ontwikkelt en kan blijven fungeren als de groene 
binnentuin in een sterk verstedelijkte omgeving. De doelstellingen om dit te bereiken zijn 
opgenomen in de Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 en de visie Vitale Dorpen ‘Behoud door 
ontwikkeling’. De doelstellingen die de gemeente Midden-Delfland heeft vastgesteld, vragen 
meermaals om een actief grondbeleid.  

Op basis van prioriteit, grondpositie, gemeentelijke doelstellingen en financieel risicoprofiel 
bekijken we in voorkomende gevallen of een meer faciliterend grondbeleid gewenst/nodig is. 
 
In de grondexploitatieberekeningen houden we zo goed mogelijk rekening met het gewenste  
woningbouwprogramma zoals vastgelegd in de door de raad vastgestelde woonagenda. Dit geldt 
ook voor andere door de raad vastgestelde beleidsdoelen, zoals duurzaamheid.   

 

Verantwoordingsinformatie 
 

Informatievoorziening 

Voor de gemeente is een grondexploitatie een bedrijfsmatige activiteit waarbij wij risicodragend 
optreden. Begin 2018 zijn alle grondexploitatieprojecten met peildatum 1 januari 2018 aan de raad 
aangeboden. Daarnaast is in vertrouwen met de raad gediscussieerd over de bij de 

grondexploitatie (grexen) behorende risicoanalyse. 
Van de volgende projecten stelde de raad de herzieningen per 1 januari 2018 in mei 2018 vast: 
Lookwest-Noord, bedrijfsterreintjes Hooipolder, Keenenburg V, Kreekzone, Commandeurspolder IV, 
Centrum Den Hoorn, Maaslandse Dam, Vastgoedzone en Spreeuwenest.  
Het is een doelstelling om jaarlijks de (herziening van de) grondexploitatie ter goedkeuring, dan 
wel ter kennisname aan de raad voor te leggen. 

 

Relatie grondexploitatie met de begroting 

De grondexploitaties zijn direct gekoppeld aan de begroting. Hiervoor worden de in mei 2018 aan 
de raad gepresenteerde grondexploitaties gebruikt. De jaarschijven 2019 tot en met 2022 uit deze 
exploitaties zijn overgenomen als investeringen en opbrengsten in de voorliggende begroting. De 
verwachte kosten en opbrengsten 2018 worden gebruikt bij het controleren van de ramingen voor 

de budgetten in 2018. Dit heeft plaatsgevonden in het voorjaar 2018.  
 

Aan het eind van 2018 wordt gestart met de herzieningen van de exploitaties per 1 januari 2019. 
De mutaties die hieruit voortkomen ten opzichte van de in 2018 gepresenteerde grondexploitaties 
worden verantwoord in de jaarrekening 2018 en de raadsvoorstellen voor de herzieningen van de 
grondexploitatie per 1 januari 2019. Alle in deze meerjarenbegroting opgenomen getallen zijn 
gerelateerd aan de grondexploitaties zoals gepresenteerd aan de raad in mei 2018. Tekorten in de 
reserve Grondexploitaties moeten wij dekken uit andere reserves. 
 

 



 

92 

Meerjarenontwikkeling van de reserve Grondexploitaties  
 

Winst- en verliesnemingen 
In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn regels opgenomen over de tijdstippen 
wanneer winst of verlies genomen mag en moet worden vanuit de grexen. Het BBV heeft daarbij 
aansluiting gezocht met een algemeen aanvaardbare methodiek in de vorm van de Poc—methode 
(Percentage of completion), rekening houdende met de bijzondere kenmerken van gemeentelijke 

grondexploitaties. Deze methodiek is vanaf 2016 in het BBV opgenomen. In de financiële 
verordening is nog een andere methodiek opgenomen. Omdat de gemeente niet mag afwijken van 
het BBV wordt de betreffende methode bij de eerstvolgende wijziging van de financiële verordening 
verwijderd. 
 
Bij een grex met een negatief exploitatieresultaat moet in principe direct, in dit geval bij de 
jaarrekening 2018, verlies genomen worden. Dit geldt ook voor projecten waarin geïnvesteerd is, 

geen grex is opgesteld, maar waarbij niet (via een grex of overeenkomst) aangetoond kan worden 
dat de investeringen terugverdiend gaan worden.  
De winst- en verliesnemingen worden conform de gemeentelijke Nota grondbeleid ten gunste of 
ten laste gebracht van de reserve Grondexploitaties. De verliesnemingen in de vorm van een 
dotatie aan een voorziening (geoormerkte reserve) voor de tekorten op de grexen. 

Bij de jaarrekening 2017 is verlies genomen bij de projecten Kreekzone, Centrum Den Hoorn en 

Keenenburg V. Daarnaast is er winst genomen bij de projecten Lookwest-Noord. Maaslandse Dam 
en Commandeurspolder IV.  
 
Ontwikkeling reserve Grondexploitaties op langere termijn 
Als alle verwachte winst- en verliesnemingen in de tijd uitgezet worden, levert dat het volgende 
beeld op voor de ontwikkeling van de reserve Grondexploitaties.  
 

Stand per 31 december 2017         : € 0,1 mln. positief 
Verwachte stand per 31-12-2018 : € 0,1 mln. positief 
Verwachte stand per 31-12-2019 : € 0,1 mln. positief  
Verwachte stand per 31-12-2020 : € 3,0 mln. positief   
Verwachte stand per 31-12-2021 : € 3,0 mln. positief  
Verwachte stand per 31-12-2022 : € 3,8 mln. positief 
 

Indien aan het einde van een boekjaar de ontwikkeling van de reserve Grondexploitaties negatief 
wordt, leidt dit tot het dekken van dit tekort (storting in voorziening) ten laste van de Algemene 

reserve. In de bovenstaande prognose is dit niet nodig.  
 
De daadwerkelijke ontwikkeling van de reserve Grondexploitaties is afhankelijk van de ramingen 
uit de grondexploitaties voor kosten en opbrengsten, planaanpassingen, optimalisaties en de 

hoogte van de verliesnemingen. Bij de verliesnemingen is in bovenstaand schema er vanuit gegaan 
dat alle exploitaties uitgevoerd worden zoals nu geprognosticeerd. Gedurende het jaar wordt 
regelmatig gecontroleerd in hoeverre sprake is van belangrijke afwijkingen en wordt daarna 
beoordeeld of er moet worden bijgestuurd. Bij de bovenstaande ontwikkeling zijn eventuele 
tussentijdse winstnemingen buiten beschouwing gelaten.  
 
Wanneer de reserve Grondexploitaties zich ontwikkelt overeenkomstig de bovengenoemde 

prognose, dan ontstaat er naar verwachting financiële ruimte om aan het saldo van de reserve of 
een deel daarvan een nadere/andere bestemming te geven. Op dat moment doen wij daarvoor 
concrete voorstellen. In de meerjarenbegroting is opgenomen dat de eerdere bijdrage aan de 
reserve Grondexploitaties vanuit de algemene exploitatie ter hoogte van € 5,5 miljoen op termijn 
terugvloeit vanuit de reserve Grondexploitaties. Op basis van de huidige informatie is voor deze 
storting onvoldoende ruimte beschikbaar om deze daadwerkelijk tot het volle bedrag terug te laten 

vloeien naar de algemene exploitatie. 

 
Hieronder is een overzicht gegeven van de verwachte resultaten en eerdere verliesnemingen per 
project. 
  



 

93 

 

Complexen/project Verwacht resultaat  
1-1-2018 na verlies-/ 

winstnemingen 2017 
 

Verlies (-) en winst (+) 
nemingen t/m 2017 

    
      

 

6.820.02  Lookwest Noord € 9   € -1.496 

 

6.320.10  Bedrijfsterreintjes Hooipolder € 8   € 0 

 

6.320.12 Vastgoedzone € 2.615   € 0 

 

6.820.04  Centrum ontwikkeling Den Hoorn € 0   € -9.236 

 

6.820.05  Keenenburg V € 0   € -406 

 

683018  Commandeurspolder IV € 243   € 31 

 

6.820.08  Ruimte voor ruimte (Maasl. Dam)  € 1.127   € -1.945 

 

6.820.09 Kreekzone € 0   € -4.795 

 

6.820.10  Spreeuwenest Maasland € 59   € -281 

 
Bovenstaande grexen zijn grexen die ter kennisname zijn gebracht aan de raad en waarop 
geheimhouding van toepassing is.  

 

Ontwikkeling boekwaarde 
 
De boekwaarde betreft het verschil tussen gedane investeringen en gerealiseerde opbrengsten. 
Hieronder is de ontwikkeling van de gerealiseerde en verwachte boekwaarde van alle 
grondexploitaties gezamenlijk in grafiekvorm weergegeven.  

 

 
 
Per saldo is de boekwaarde per 31 december 2017 € 11,6 miljoen. Nadat de boekwaarde jaren 
achterelkaar daalde neemt deze nu tijdelijk toe doordat wij uit te geven percelen bouwrijp moeten 
maken. Zoals bijvoorbeeld de Kreek en de Vastgoedzone. 
 

Risicoanalyse 
 
Vanwege het risicodragende karakter en de grote omvang van de grondexploitaties vormt een 

risicoanalyse een wezenlijk onderdeel bij de beoordeling van de projecten en de 
informatievoorziening naar de raad. Een overzicht met een beschrijving van de algemene risico’s 
van de projecten - en voor enkele projecten ook nog een aantal projectspecifieke risico’s - is in mei 

2018 schriftelijk onder geheimhouding aan de raad voorgelegd.  
 
Voor alle risico’s zijn de financiële consequenties voor de grexen (gezamenlijk) berekend en is een 
inschatting gemaakt van de kans dat dit risico zich daadwerkelijk voordoet. Deze twee samen 
vormen een product waarbij in aanmerking wordt genomen bij de beoordeling of de risico’s naar 
verwachting opgevangen kunnen worden binnen de reserve Grondexploitaties. Nadrukkelijk wordt 



 

94 

erop gewezen dat inschattingen of bepaalde ontwikkelingen die zich kunnen voordoen een 

subjectief karakter dragen. Het stil staan bij eventuele risico’s zorgt ervoor dat deze risico’s in ieder 

geval de aandacht krijgen. De ontwikkeling van deze risico’s wordt periodiek gemonitord. 
 
De absolute omvang van de risico’s wordt bruto risico’s genoemd. Als deze bruto risico’s 
vermenigvuldigd worden met de kans dat ze optreden resteren de netto risico’s. Het is wenselijk 
om financiële dekking te hebben voor de som van alle netto risico’s. Deze dekking is aanwezig door 
de geprognosticeerde ontwikkeling van de reserve Grondexploitaties.  

 
Bij de grexen 2018 is een positief (netto) risico gecalculeerd van € 0,4 miljoen voor algemene 
risico’s. Voor projectspecifieke risico’s is een netto-risico van € 1,1 miljoen gecalculeerd. Per saldo 
een netto-risico van € 0,7 miljoen.  
 
Het saldo van de reserve Grondexploitaties wordt op termijn (31 december 2022) begroot op € 3,8 

miljoen positief. De berekende en ingeschatte risico’s kunnen daarom naar verwachting binnen de 
reserve opgevangen worden. 
 

Conclusie 
 

Uit de risicoanalyse blijkt dat wij de geraamde exploitatiesaldi en de geschatte risico’s op langere 

termijn binnen de reserve Grondexploitaties kunnen opvangen en dat er dus geen aanvullende 
middelen uit de gewone exploitatie nodig zijn. 
 

  



 

95 

3. 4. Onderhoud kapitaalgoederen 

 
In deze paragraaf gaan wij in op het onderwerp de kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende 
financiële consequenties. De kwaliteit van de openbare ruimte is belangrijk voor het woongenot 
van inwoners. De kapitaalgoederen dragen bij aan dit woongenot. Het gaat hierbij om wegen, 
riolering, groenvoorzieningen, speelplaatsen, verlichting, bruggen, beschoeiingen, gebouwen.  
 

Beleids- en beheerplannen  
 

Beleids-/ beheerplannen Programma Jaar van 
vaststelling 

Gepland jaar 
van actualisatie 

Wegenbeheerplan Beheer openbare ruimte 2015 2020 

Openbare verlichtingsplan Beheer openbare ruimte 2015 2020 

Kunstwerken Beheer openbare ruimte 2015 2019 

Gemeentelijk rioleringsplan Beheer openbare ruimte 2016 2020 

Groen beleidsplan Beheer openbare ruimte 2007 2022 

Bomenbeleidsplan Beheer openbare ruimte 2009 2025 

 

In ieder beleids-/beheerplan werken wij met één of meerdere vastgestelde kwaliteitsniveaus.  
Door de vastgestelde bezuinigingen wijken wij soms gemotiveerd van deze kwaliteitsniveaus af 
(bijvoorbeeld bij het wegenonderhoud). De ramingen voor het onderhoud zijn opgesteld op basis 
van de vastgestelde kwaliteitseisen. Afhankelijk van het soort onderhoud is ook de keuze gemaakt 
voor dekking van de kosten. 
  

In hoofdlijnen worden het beheer en onderhoud gesplitst in: 
- nieuwe investeringen (activering, dekking kapitaallasten via exploitatie) 
- groot onderhoud (dekking via exploitatie) 
- klein (regulier) onderhoud (dekking via exploitatie). 
 
Voor de wijze van activering van de kapitaalgoederen wordt verwezen naar de financiële 
verordening 2017 van de gemeente Midden-Delfland. In de verordening is onderscheid gemaakt 

tussen activa met maatschappelijk nut, zoals wegen, en activa met economisch nut, zoals 
gebouwen en riolering. In de notitie is beschreven hoe met de activa wordt omgegaan. Ook de 
zogenaamde rehabilitatiekosten van wegen en grotere vervangingsinvesteringen worden 

geactiveerd. Als groot onderhoud plaatsvindt, komt dit ten laste van de exploitatie. 
 
Exploitatiekosten (in €) voor groot en regulier onderhoud van de kapitaalgoederen (inclusief 
kapitaallasten en manuren) in de periode 2019 t/m 2022: 

 

Programma Taakveld 2019 2020 2021 2022 

3 Wegen 1.166.538 1.350.951 1.420.447 1.468.743 

3 Openbare verlichting 361.006 386.831 377.037 399.580 

3 Kunstwerken 500.812 582.816 597.003 621.356 

3 Rioleringsplan 1.602.717 1.609.694 1.592.113 1.689.770 

3 Binnenhavens & 
waterwegen 

128.783 130.363 132.069 133.804 

3 Beschoeiingplan 154.734 192.158 207.100 225.404 

3 Groen beleids-/ 
beheerplan 

1.237.075 1.249.477 1.261.699 1.274.564 

3 Speelplaatsen 158.029 166.659 174.155 173.084 

 Totalen 5.309.694 5.668.949 5.761.623 5.986.305 

 
  



 

96 

Nieuwe en vervangingsinvesteringen (in €) die via activering zijn opgenomen: 

 

Programma Taakveld 2019 2020 2021 2022 

3 Wegen 2.281.794  775.000  695.000  450.000  

3 Openbare verlichting 216.200  169.200  172.200  175.350  

3 Kunstwerken 2.276.558  587.200  1.391.200  2.745.600  

3 Rioleringsplan 383.000  383.000  469.000  469.000  

3 Binnenhavens en 
waterwegen 

0 0 0 0 

3 Beschoeiingplan 518.406 200.000 250.000 350.000 

3 Groen beleids-/ 
beheerplan 

25.000 25.000 25.000 50.000 

3 Speelplaatsen 155.000 90.000 150.000 120.000 

 Totalen 5.855.958 2.229.400 3.152.400 4.359.950 

 
Een toelichting op de belangrijkste beheerplannen lichten we in het navolgende toe. Daarbij wordt 
ingegaan op het beleidskader, de financiële consequenties en de vertaling in de 
programmabegroting. 

 

Wegenbeheerplan 
 
Beleid 
In 2019 wordt het huidige beleidsplan geactualiseerd. Met het doorvoeren van structurele 
bezuinigingen op het wegenonderhoud is de kwaliteit ondanks het overstappen van profielbreed 
onderhoud naar wegvakonderdeel gericht onderhoud1 aanzienlijk achteruit gegaan. Dit blijkt uit 

schouwgegevens van mei 2018. Wij verwachten dat in 2019 gemiddeld ca. 82% van het 
wegenareaal de beeldkwaliteit A en B (voldoende volgens CROW-norm) haalt. Het in het huidige 
beleidsplan vastgestelde doel was 94% beeldkwaliteit A en B in 2020.  
 
Activiteiten 2019: 
 onderhoud asfaltwegen op basis van de actuele wegenschouw gegevens uit ons beheerspakket. 

Uitvoering in wegvakonderdeel gericht onderhoud; 
 onderhoud elementverhardingen op basis van de actuele wegenschouw gegevens uit ons 

beheerspakket. Uitvoering in wegvakonderdeel gericht onderhoud; 
 onderhoud wegbermen en halfverhardingen op basis van schades en meldingen; 

 onderhoud en vervanging wegmeubilair;  
 
De volgende investeringen worden in 2019 uitgevoerd naast het regulier onderhoud: 

 reconstructie Willemsoordseweg; 
 reconstructie Kerkweg; 
 reconstructie Hof van Delftstraat (in synergie met verkeer en centrumplan); 
 reconstructie deel Rijksstraatweg (gelegen tussen de Hoornsewal en Zuidhoornseweg); 
 bij iedere reconstructie en of onderhoudsklus op basis van technische levensduur mogelijkheid 

hergebruik van materialen in dat plan bepalen. Indien hergebruik ter plaatse niet mogelijk is, 
deze materialen als grondstof voor funderingen of halfverharding af te voeren. 

 
Financiering 
Dit reguliere preventieve onderhoud aan asfalt- en elementverhardingen vindt plaats op basis van 
het onderhoudsplan. Dit onderhoudsplan wordt gemaakt op basis van de resultaten van de 
weginspecties. Met dit onderhoud is in 2019 een bedrag gemoeid van € 1.166.538, inclusief vaste 
lasten zoals kapitaallasten, verzekering, manuren, tractie. De direct inzetbare middelen voor het 

dagelijks beheer en onderhoud aan wegen bedragen in 2019 circa € 697.000. Dit is exclusief 

investeringen. 
 
1.Bij profielbreed onderhoud worden naast elkaar gelegen wegvakonderdelen in een werk hersteld 
(een goed of matig onderdeel wordt ook meegenomen). Bij wegvakonderdeel gericht onderhoud 
wordt alleen het onvoldoende scorende wegvakonderdeel hersteld. 
  



 

97 

 

Openbare verlichting 
 
Beleid 
Het verbeteren en het energie zuiniger maken van de openbare verlichting vindt plaats aan de 
hand van het actuele beheerplan/ keuzenotitie. Het reguliere preventieve onderhoud aan openbare 
verlichting vindt plaats op basis van het onderhoudsplan. In overleg met ANEXO zijn de bedragen 

voor energie, onderhoud armaturen en groepsremplace (naar beneden) bijgesteld.  
Afgeschreven verlichting vervangen wij voor zuinige, slimme en innovatieve verlichting. In het 
(landelijke) energieakkoord voor duurzaam energiebeleid zijn doelstellingen op het gebied van 
energiebezuiniging beschreven. Aan de hand van het beheerplan willen we bereiken dat de 
openbare verlichting: 
 conform de ROVL-2011 richtlijnen, in goede staat van onderhoud blijft; 
 wanneer mogelijk wordt verbeterd; 

 conform de doelstelling energiezuiniger en slimmer wordt. 
 
De lichttechnische kwaliteit verbetert zonder extra milieubelasting door afgeschreven openbare 
verlichting te vervangen. Verlichting op maat (toepassen van de juiste verlichtingstechniek) 
bespaart energie. Voorbeelden zijn: 

 groene led verlichting buitengebied; 

 ledverlichting binnen de bebouwde kom; 
 toepassen van dimmers; 
 aanbrengen van slimme techniek zoals detectie en op afstand monitoring. 
 
Maatregelen in 2019: 
 oude en afgeschreven armaturen vervangen en verbeteren doormiddel van led verlichting; 
 conform het actuele beheerplan energie- en CO2 -besparende maatregelen uitvoeren in de vorm 

van dimmers, slimme technieken en het toepassen van (groene) led verlichting; 
 verlichten van achterpaden. 
 
Financiering 
Met het onderhoud is in 2019 een bedrag gemoeid van € 361.006, inclusief vaste lasten. De direct 
inzetbare financiële middelen voor het laten branden van en het dagelijks beheer en onderhoud 
aan de openbare verlichting bedragen in 2019 circa € 220.000 Dit is exclusief investeringen. 

 
De volgende investeringen worden uitgevoerd naast het regulier onderhoud. Het gaat om het 

vervangen van lichtmasten 2019 voor een bedrag van € 166.200. Dit levert in de toekomst 
besparingsmogelijkheden op. 
 

Kunstwerken (bruggen) 
 
Beleid 
Het beheerplan bruggen 2015-2019 is vastgesteld in 2015. Het beheerplan geeft inzicht in het 
kwaliteitsniveau van de kunstwerken, doelstellingen en hiervoor benodigde middelen.  
 
Maatregelen in 2019 

De vastgestelde doelstellingen voor 2019 zijn de volgende: 
 extra uitlichten karakteristieke en/of beeldbepalende kunstwerken door onderhoud op 

kwaliteitsniveau A+; 
 de overige kunstwerken onderhouden op kwaliteitsniveau A; 
 wegens tegenvallend aanbestedingsresultaat schuift de uitvoering van de renovatie Trambrug te 

Schipluiden door naar 2019. U bent hierover per brief geïnformeerd. 
 

Financieel 
Met het preventieve en correctieve onderhoud is in 2019 een bedrag gemoeid van circa € 248.000. 
Dit bedrag maakt deel uit van de totale begroting voor kunstwerken in 2019 van € 500.812. Voor 
de trambrug is een investeringskrediet van € 1,93 miljoen beschikbaar gesteld. Dit 
investeringskrediet wordt deels gedekt door subsidiebijdragen ter grootte van € 585.000. 
  

  



 

98 

Openbaar groen 
 

Beleid 
De gemeenteraad heeft het “Groenbeleidsplan Midden-Delfland 2007-2022”, zoals uit de titel blijkt, 
vastgesteld voor de periode 2007-2022. Bij de vaststelling is bewust gekozen voor een lange 
looptijd van het plan. De reden daarvan is dat ontwikkelingen in het openbaar groen vaak langjarig 
zijn. Bestendigheid in beleid is belangrijk om het groenbeheer goed uit te kunnen voeren. 

Het “Bomenbeleidsplan Midden-Delfland 2009” is van kracht sinds 2009 en kent feitelijk geen 

vastgestelde looptijd. Inhoudelijk overlapt het bomenbeleid met het groenbeleidsplan. Het 
bomenbeleidsplan is alleen meer toegespitst op bomen. De redenen van bestendigheid gelden ook 
voor dit vakgebied.  
 
De groenvoorzieningen in Midden-Delfland worden door de eigen dienst en door aannemers onder-

houden. Het overgrote deel van het onderhoud is uitbesteed aan aannemers. De afspraken met de 
aannemers over planmatige uitvoering van het onderhoud zijn vastgelegd in meerjarige 
onderhoudscontracten (groenbestekken).  
 
 Financiering 
Met het groenonderhoud is een bedrag gemoeid van € 1.237.075 in 2019, inclusief vaste lasten 

zoals kapitaallasten, manuren en tractie. 
 

Water 
 
Beleid  
Het Hoogheemraadschap van Delfland is, binnen haar beheergebied, verantwoordelijk voor de 

waterkwantiteit en -kwaliteit. Daarom eist het hoogheemraadschap door middel van de regelgeving 
in de zogenaamde ‘keur’ dat alle watergangen voldoen aan de normen die zij daaraan stelt. Deze 
normen bepalen onder meer de diepte van de watergang en de hoeveelheid plantengroei die is 
toegestaan.  
Afhankelijk van het type watergang en de daarvoor geldende normen moet het onderhoud minder 
of meer frequent uitgevoerd worden. De eigenaren en/of aangelanden van de watergangen zijn 
voor deze uitvoering verantwoordelijk.  

De gemeente is eigenaar en aangelande van een groot aantal watergangen of delen daarvan. Voor 
de gemeente betekent dit dat zij hieraan jaarlijks onderhoud moet uitvoeren. Voorbeelden van 
dergelijke werkzaamheden zijn het uitmaaien van de watergangen, uitvoeren van bagger-
werkzaamheden, maaien van de slootkanten en verwijderen van drijfvuil en overhangende takken.  

  
Beschoeiingen 
Een groot aantal watergangen, die de gemeente beheert, is voorzien van een beschoeiing van hout 

of kunststof. Een beschoeiing is aan normale slijtage onderhevig en moet na een aantal jaren 
vervangen worden. Meestal is de levensduur van een beschoeiing ongeveer 30 jaar. Dit zorgt voor 
een piek in de vervanging van beschoeiingen in woonwijken die werden gebouwd in de jaren ’70 en 
’80 van de vorige eeuw. Vanaf 2019 begint een renovatie van deze beschoeiingen.  
In 2016 is voor alle beschoeiingen die de gemeente beheert een inventarisatie gemaakt van de 
kwaliteit en de verwachte resterende levensduur. In combinatie met het landelijk beleid (Kader 

Richtlijn Water) en gemeentelijk beleid (Groenbeleidsplan, Waterplan) heeft dit geleid tot een 
meerjarenplanning voor het onderhoud.  
 
Financiering 
Het reguliere preventieve onderhoud aan water (maaien van waterplanten en baggeren) gebeurt 
op basis van het onderhoudsplan. Met dit onderhoud is in 2019 een bedrag gemoeid van circa  
€ 99.000. Voor het vervangen van beschoeiingen is in 2019 een investeringskrediet beschikbaar 

van € 518.406. 

 

Speelvoorziening 
 
Beleid 
Het beleidsplan (Nota speelplaatsen gemeente Midden-Delfland) is gericht op een ontwikkeling van 

het aanbod van speelvoorzieningen. Het areaal speelplekken verandert geleidelijk. Aanpassingen 
leiden tot een betere spreiding van het aanbod. Speeltoestellen verouderen en zijn in principe na 
10 tot 15 jaar afgeschreven (afhankelijk van het materiaal). Door het opstellen en bijhouden van 
een beheer-, vervangings- en onderhoudsprogramma kunnen de speelterreinen kwalitatief in 
goede conditie worden gehouden en voldoen deze aan de veiligheidseisen. 



 

99 

 

Vervanging speelplaatsen 

In het beleidsplan is op basis van wetgeving (attractiebesluit) en de kwaliteit van de speelplaatsen 
een vervangingsoverzicht opgesteld. De gemeente telt in totaal 80 speel- en sportplekken. De 
verdeling per dorp is: Maasland 28, Den Hoorn 27 en Schipluiden 25. 
 
De gemeente voert het onderhoud aan speelterreinen zelf uit. Maandelijks controleren wij de 
toestellen en terreinen. Ook voeren wij jaarlijks een algemene veiligheidsinspectie uit. Bij gebreken 

en/of schade nemen wij direct maatregelen. De controles en verrichte reparaties tekenen wij op in 
een logboek. Vanaf 2011 wordt het schoonmaken van de skatevoorziening ten laste gebracht van 
het project ‘zwerfvuil’.  
Het reguliere preventieve onderhoud aan speelvoorzieningen gebeurt op basis van het beleidsplan.  
 
Financiële consequenties 

Met dit onderhoud is een bedrag gemoeid van € 43.087 in 2019. In 2019 is voor het uitvoeren van 
reconstructies aan speelvoorzieningen een investeringskrediet geraamd van € 155.000.  
 

Riolering 
 

Beleid 

Voor het beschermen van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast is 
een goede riolering een onmisbare voorziening. 
De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling en transport van het afvalwater en moet 
faciliteren bij het afvoeren van overtollig regen- en grondwater van particulieren. 
In 2016 is er een nieuw zogenaamd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP) vastgesteld. Dit 
vGRP bestrijkt de planperiode 2016-2020. In het vGRP zijn de afval-, hemel- en 
grondwaterzorgplicht in individuele en samenhangende doelstellingen verankerd. De verschillende 

activiteiten en de daarvoor benodigde middelen zijn hierin benoemd en vastgesteld.  
Net als in 2018 worden voor 2019 de strategieën in een operationeel jaarprogramma uitgewerkt 
naar concrete plannen voor aanleg, onderzoek, maatregelen, reparaties, vervanging en verbetering 
voor dat jaar. In het Operationele Programma (O.P.) wordt tevens aangegeven of alle in vooraf-
gaande O.P.’s beschreven taken zijn uitgevoerd (een evaluatie). Achtereenvolgende O.P.’s geven 
dus een volledig beeld van alle activiteiten die in de planperiode van het vGRP worden/zijn 
uitgevoerd. 

 
Maatregelen in 2019 

De belangrijkste doelen en acties die in het operationeel programma 2018 nader uitgewerkt 
worden: 
- vervanging en relining vrijvervalriolering; 
- vervanging versleten pompen van de drukriolering; 

- reiniging vrijverval- en drukriolering in combinatie met uitvoeren camera-inspecties; 
- onderzoeken functioneren riolering (onder andere meten aan overstorten); 
- onderhoud aan gemalen en pompen drukriolering en vrijvervalriolering (niet vooraf in te 

plannen reparaties). 
 
Financiering 
Het reguliere preventieve onderhoud aan rioleringen gebeurt op basis van het operationeel plan. 

Met dit onderhoud is in 2019 een bedrag gemoeid van € 1.602.717 (inclusief kapitaallasten, 
manuren en tractie).  
De geplande investering in 2019 zijn: voor vrijvervalriolering € 230.000, voor rioolgemalen  
€ 49.000 en voor de drukriolering € 104.000. 
 
Samenwerking gemeente Delft 

De drukriolering van vijf minigemalen aan de Lookwatering in Delft staat in directe verbinding en 

loost dus ook op de drukriolering van Midden-Delfland. Hoewel deze vijf minigemalen en 
bijbehorende drukriolering formeel het eigendom zijn van gemeente Delft is uit praktische 
overwegingen met gemeente Delft afgesproken dat gemeente Midden-Delfland deze minigemalen 
voor hen beheert. 
Een vergelijkbare situatie doet zich voor aan de Schieweg. Gemeente Delft beheert hier een 
vergelijkbaar aantal minigemalen voor de gemeente Midden-Delfland. De situatie en omvang is in 

beide situaties ongeveer gelijk, zodat is afgesproken dat een en ander met ‘gesloten beurs’ 
plaatsvindt. Er vindt dus geen verrekening plaats. 
 



 

100 

Verdergaande samenwerking in de (afval)waterketen 

Beleid 

Een onderhandelingsakkoord is door het Rijk, de VNG, het IPO en de UvW getekend voor een breed 
bestuursakkoord op 21 april 2011. Onderdeel van het brede bestuursakkoord is het deelakkoord 
water. In dit deelakkoord wordt primair ingezet op het vergroten van de doelmatigheid van het 
beheer van het watersysteem en de waterketen.  
Het doel van de aanpak van de afvalwaterketen is: 

 het realiseren van kostenbesparingen in het beheer van de afvalwaterketen; 

 het vergroten van de kwaliteit van de uitvoering van de beheerstaken en het 

innovatievermogen; 

 het verminderen van de kwetsbaarheid van de uitvoering van beheerstaken. 

De afspraken zijn gericht op een intensieve samenwerking bij de uitvoering van de beheerstaken 
tussen gemeenten onderling en tussen gemeenten en waterschappen.  
 
Stand van zaken in onze regio 
Tijdens de watertafel op 22 november 2013 is de bestuurlijke overeenkomst ‘Netwerk 

Afvalwaterketen Delfland’ (NAD) door alle partijen (gemeenten en Delfland) getekend. Met de 
bestuurlijke overeenkomst wordt regionaal invulling gegeven aan de landelijke afspraken. 

Voor elke samenwerkingskans is steeds een vertrekpunt vastgelegd in de bij de overeenkomst 
behorende notitie ‘Uitvoeringsafspraken Afvalwaterketen Delfland’.  
 
Er zijn twee sporen waarop kan worden samengewerkt. Spoor 1 gaat over het beleid, de 
planvorming, kennis en innovatie en het afwegen en afstemmen van investeringen. Spoor 2 gaat in 

op het beheer en onderhoud van de afvalwaterketen. Het betreft hier de operationele 
werkzaamheden maar ook analyses van het daadwerkelijk functioneren van het de afvalwaterketen 
en het verbeteren van de sturing van het afvalwater  
Door verschillende (ambtelijke)werkgroepen worden de samenwerkingskansen verkend en verder 
uitgewerkt. De komende jaren resulteert dit mogelijk in samenwerkingsvoorstellen die bestuurlijk 
worden voorgelegd.  
 

Lange termijn visie afvalwaterketen 

In 2014 is er o.a. gewerkt aan een gemeenschappelijke visie. Een lange termijn visie biedt sturing 
aan een gezamenlijk onderzoeks- en innovatieprogramma om op termijn aan de visie te kunnen 
voldoen. De lange termijn Visie is op 8 december 2014, tijdens de bestuurlijke Watertafel, 
vastgesteld. De langetermijnvisie op het Netwerk Afvalwaterketen Delfland (NAD), opgesteld door 
de twaalf betrokken gemeenten en het hoogheemraadschap, laat zich als volgt samenvatten:  

‘De afvalwaterketen gaat op weg naar een afvalwatercyclus waarbij alle partijen het technische 
systeem centraal stellen. Deze benadering vraagt om samenwerking met verschillende partijen 

zoals drinkwaterbedrijven, energiebedrijven, onderzoeksinstellingen en particuliere initiatieven. De 
samenwerkende partners laten zich inspireren door verdienmodellen en gaan flexibel en 
transparant om met investeringen. Dit gebeurt in steeds nauwere samenwerking als een 
kaderstellende en faciliterende overheid die regie houdt op de kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid 
van de (afval)waterketen, maar ruimte laat voor initiatief en innovatie.’ 
 

Het strategisch ketenplan 
Vanuit de visie is er in 2015 gewerkt aan een strategisch ketenplan. Het strategisch ketenplan 
beschrijft hoe we de in de visie gestelde inzichten en doelstellingen bereiken. Het SKP geeft 
hiervoor samenhangende doelen en stappen aan voor de periode 2015-2020 met een doorkijk naar 
de middellange (2035) en lange termijn (2050). Het geeft richting aan planvorming, projecten en 
activiteiten in het Netwerk Afvalwaterketen Delfland (NAD) en de daarbij aangesloten organisaties. 
Het dient bovendien als basis voor het uitvoeringsprogramma 2016-2018 van NAD. 

 
2015 – 2020  

De eerste 5 jaren zijn nodig om te bouwen aan:  
- kennis en nieuwe informatie over de veranderingen (leren) 
- Netwerken om nieuwe samenwerkingsverbanden te smeden en participatie met burgers te 

versterken  
- voorbeeldprojecten om concrete ervaring op te doen en zichtbaar te maken welke weg te 

volgen is (doen).  
In deze vijf jaar moet duidelijk worden welke belemmeringen en obstakels de transitie frustreren 
en welke kansen er zijn om deze te bespoedigen (belemmeringen in beeld krijgen die weggenomen 
moeten worden). 
Het SKP omvat de volgende vijf (met elkaar verbonden) ontwikkelpaden om uiteindelijk tot de visie 



 

101 

te komen: bestuur en maatschappij, technologie, financiën, klimaat en informatiemanagement. 

In het SKP worden voor elke ontwikkelingslijn doelen beschreven en uitgewerkt in een aanpak voor 

de periode 2015-2020. Per doel kijken we waar we nu staan en vervolgens naar wat er nog nodig 
is (doen en leren). Deze aanpak vormt input voor het Uitvoeringsprogramma NAD 2015-2020 dat 
wordt uitgewerkt. Op 2 december 2015 heeft de bestuurlijke Watertafel ingestemd met het 
strategisch ketenplan. 
 
Samenwerking is niet vrijblijvend 

De samenwerking is niet vrijblijvend. Een landelijke visitatiecommissie heeft eind 2014 aan de 
tweede kamer gerapporteerd over de voortgang van alle regionale samenwerkingen. Het rapport 
laat zien dat de samenwerkende regio’s goed uit de startblokken gekomen zijn, maar dat we er nog 
niet zijn. De voortgang wordt nu bewaakt door de koepels (VNG &UvW). Gemeenten en 
waterschappen zijn steeds meer gaan samenwerken in de afvalwaterketen. Het landelijk beeld laat 
zien dat de lastenontwikkeling gematigd is, één van de doelstellingen van het 

samenwerkingsproces. Dit geldt ook voor onze gemeente. 
 

Gebouwenbeheer 

 

Voor deze begroting is het uitgangspunt dat voor de gemeentelijke gebouwen (excl. gemeentehuis 
en huisvesting buitendienst Openbare Werken) ingezet wordt op het voorbereiden van een 
beleidsnotitie. In deze notitie wordt een visie gepresenteerd hoe om te gaan met de gemeentelijke 
gebouwen. Doel is duidelijkheid verkrijgen over de noodzaak van het in eigendom hebben en 
behouden van de gemeentelijke gebouwen. Ook de noodzakelijke formatie en omvang van het 

onderhoudsbudget wordt in deze notitie opgenomen. 
Voor 2019 is een raming worden opgevoerd van ca. € 161.211 voor noodzakelijke 
(instandhoudings)kosten. Met ingang van 2021 is structureel een extra bedrag van € 200.000 
opgenomen voor het onderhoud gemeentelijke gebouwen. 
  



 

102 

3. 5. Bedrijfsvoering 

 

Algemeen 
 

De visie op de organisatie is het kader voor de ontwikkeling van onze organisatie. Professionaliteit 
en externe gerichtheid vormen de basis vormen voor een klantgerichte organisatie. Deze 
elementen zijn samen met ons bestaansrecht leidend voor de inrichting van onze organisatie. 

In de komende jaren wordt de structuur van de organisatie hieraan aangepast. Er komt een 
plattere organisatie (van 6 naar 4 afdelingen) ook wordt de werkwijze in de organisatie (mandaten 
en overlegvormen) geoptimaliseerd. 
 

Organisatie en personeel 
 

Het Cittaslow denken is leidend voor de inrichting en ontwikkeling van onze eigen organisatie. 
Betrokken medewerkers die dienstbaar zijn aan de samenleving, toegankelijk en positief naar onze 

inwoners en ondernemers. Wij richten de aandacht op het bevorderen van efficiency, kwaliteit, 
flexibele en brede inzet van medewerkers, plezier in het werk en duurzame inzetbaarheid. 
 

Ontwikkelingen en veranderingen 
De positie van de gemeente in de ontstane netwerksamenleving is anders dan voorheen. 
Samenwerken met inwoners, met het maatschappelijk middenveld, in publiek-private vorm en met 
andere gemeenten is de norm. In veel gevallen ligt de ‘vraag’, in de samenleving. Wij haken aan 

met een dienstverlenende houding: luisterend, faciliterend en flexibel. 
De gemeente is de eerste en meest nabije overheid voor de burgers. De gemeente krijgt nog 
steeds nieuwe taken en verantwoordelijkheden (Omgevingswet, meer lokale belastingheffingen).  
 

De herinrichting van het sociaal domein heeft geleid tot zowel veranderingen in onze organisatie 
als in de samenwerking met gemeenten in de regio. De nieuwe taken en verantwoordelijkheden 
hebben de regionale samenwerking versterkt. Expertise en taken zijn gebundeld om zo de vereiste 
kwaliteit bij elkaar te brengen. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een regionale 

inkooporganisatie. De wijzigingen in het sociaal domein hebben ook tot een andere manier van 
denken en werken in de organisatie geleid. Naast onze focus om met de regionale samenwerking 
kwaliteit te kunnen bieden, is ons doel één efficiënte en integrale aanpak op de 
gezinsproblematiek. Dit realiseren we door de verdere ontwikkeling en positionering van het 
Maatschappelijk Team en door sterkere samenwerking met onze ketenpartners.  
 

Organisatiecultuur 

Onze focus is op professionaliteit, vakmanschap en gastvrijheid. Dat vormt de basis voor onze 
omgangsvormen en cultuur. De filosofie van Hostmanship sluit hier goed bij aan. Wij werken 
samen met de hostmanshipgroep om ons hierin verder te brengen en scherp te houden. 
Deze aanpak heeft aandacht voor al de aspecten in de organisatie. Met een goede balans tussen 
economische inrichtingsprincipes (efficiënt en effectief) en de menselijke aspecten (voldoening, 
belastbaarheid en persoonlijke ontwikkeling). 
 

Met gericht sturen door het management verwachten wij de noodzakelijke veranderingen tot stand 

te brengen. Wij investeren in het vergroten van de taakvolwassenheid en eigenaarschap van 
medewerkers, zodat ze beter in staat zijn in te spelen op de snelle veranderingen. Medewerkers 
mogen vragen stellen en kritisch kijken naar processen en systemen en zich afvragen of die de 
(nieuwe) rol van de gemeente ondersteunen. De organisatie stimuleert medewerkers om anders te 
durven denken en geeft ruimte voor verandering. 
Initiatief nemen, lef hebben en positief kritisch durven zijn, dat stimuleren en waarderen wij.  
 

De ontwikkeling van de organisatie is niet een project maar een blijvende beweging. 

De nadruk in 2019 ligt op de combinatie vakmanschap & gastvrijheid. Dit moet tot uiting komen bij 
medewerkers zelf, in hun samenwerking met collega’s en in de samenwerking met ‘buiten’.  
We zorgen ervoor dat we de kennis en kwaliteiten van de medewerkers benutten en ontwikkelen. 
Dit doen we via ambassadeurs, buitencoaches en train-de–trainer concepten, bijvoorbeeld de 
procesbegeleiders die in samenwerking met collega’s aan continue procesoptimalisatie werken. Zo 
werken we aan een organisatie waar de focus ligt op medewerkers die bijdragen aan de 

ontwikkeling van Midden-Delfland, geïnspireerd zijn en plezier in hun werk hebben. 
 
 
 



 

103 

Organisatieontwikkeling leidt tot aanpassing 

De organisatie is zo sterk in ontwikkeling en aan het veranderen dat een aanpassing van de 

structuur passend is. Dit proces zal in 2019 worden afgerond. 
De aanpassing is erop gericht om de behoefte aan interne afstemming te verkleinen en daarmee de 
focus op de behoefte in de samenleving en de focus op de klanten van onze producten te 
vergroten. Tevens zal de aanpassing leiden tot een structuur waarin integraal werken de norm is 
en waar de missie van Midden-Delfland bij elke ontwikkeling centraal staat. 
 

Dienstverlening, communicatie en informatie 
 

Wij hebben een hoge kwaliteit van dienstverlening en streven naar verbetering ervan 
Wij toetsen de kwaliteit van onze dienstverlening door onderzoek te doen. We maken gebruik van 
het digitale burgerpanel. We laten ook externe onderzoeken uitvoeren naar de telefonische en 
digitale bereikbaarheid van de gemeente. 
We werken met de zogenaamde Net Promotor Score. De Net Promoter Score is simpel uit te 

voeren. De vraagstelling is kort en krachtig, en daardoor weinig belastend voor burgers. Direct na 
de dienstverlening wordt digitaal om feedback gevraagd. Wij nemen met de mensen met negatieve 
feedback (de ‘detractors’ of criticasters met scores 0-6) en met de mensen met de (erg) positieve 
feedback (‘promoters’ met scores 9-10) telefonisch contact op. Deze aanpak zorgt voor directe 

feedback van de inwoners op onze dienstverlening. Dat maakt concreet bijsturen en verbeteren 
mogelijk.  
 

Ons dienstverleningsmodel is leidend voor de inrichting van de gemeentebrede dienstverlening. Dit 

model gaat uit van het KCC als eerste ingang voor inwoners en de bedrijfscontactfunctionaris als 
eerste aanspreekpunt voor ondernemers. Het dienstverleningsmodel bevat daarnaast normen over 
dienstverlening en uitgangspunten over welke kanalen van dienstverlening worden ingezet. De 
informatievoorziening is ondersteunend aan het gewenste niveau van dienstverlening. Het 
realisatieplan Informatievoorziening is leidend voor de (digitale) informatievoorziening. Eind 2018 
ontvangt de gemeenteraad een voorstel voor een nieuwe visie op dienstverlening. 
 

Dienstverlening en Informatie: persoonlijke dienstverlening én optimaal digitaal 
De toenemende digitalisering biedt mogelijkheden voor betere dienstverlening. Een digitale 
klantrelatie tussen overheid en inwoner is steeds meer gebruikelijk en uitgangspunt bij 
‘overheidsdienstverlening’. Steeds meer ontwikkelingen zijn gericht op digitalisering. Het rijksbeleid 
is om ‘alles digitaal’ te kunnen aanbieden (programma Agenda 2020). 
De gemeente Midden-Delfland staat voor een goede, correcte en persoonlijke benadering. Wij 
organiseren de dienstverlening dichtbij. Dat betekent dat inwoners onder meer via de digitale 

snelwegen zoals e-mail, website, social media en whatsapp waar en wanneer zij maar willen 
contact met de gemeente leggen. Naast digitaal contact, blijft het mogelijk om persoonlijk via de 
telefoon of de balie contact te hebben met de gemeente. De burger of ondernemer kiest het kanaal 
van zijn of haar voorkeur. 
 

Het verder digitaliseren heeft groot effect op de dienstverlening, organisatie en de bedrijfsvoering. 
Alle werkzaamheden en processen genereren data, daarmee is dus ook iedere overheidsorganisatie 

een informatiebedrijf. En iedere medewerker is dus ook een informatiemanager. Dit betekent dat 
de werkzaamheden en de rol van medewerkers wijzigt. 
 

De verwachting is dat de standaardzaken de komende jaren door digitalisering geautomatiseerd 
gaan verlopen. De dienstverlening van de toekomst bouwt op het rationele (digitale perfectie) én 
het emotionele (de menselijke touch). Deze kenmerkt zich door een hoge mate van efficiëntie met 
een hoge mate van klantgerichtheid. De klant staat centraal en dienstverlening moet naast dat het 
kwalitatief goed is en daarmee betrouwbaar ook snel, gemakkelijk en ‘fun’ zijn1. 

Een van de grote aanstaande ontwikkelingen in dit kader is het zaakgericht werken. Ook heeft dit 
grote gevolgen voor de rollen en taken in het werkveld van post en archief.  

De verandering in werken heeft ook effect op het toenemend gebruik van mobiele devices, zoals 
telefoons, iPads, laptops etc. Hiermee kan plaats- en tijdonafhankelijk worden gewerkt en dat 
draagt bij aan flexibilisering. De wens tot steeds meer digitaal, kan soms op gespannen voet staan 
met beveiliging van informatie en privacy. De wetgever vraagt hiervoor steeds meer aandacht. Het 
veilig beheren van informatie én informatie kunnen benutten voor betere dienstverlening, is een 

van de vraagstukken die we de komende periode gaan aanpakken. 
 
                                                
1 Dit is de zogenaamde angry bird checklist 



 

104 

In 2019 gaan we ‘Unified communications’ oppakken. Unified Communications draait om een zich 

steeds ontwikkelende communicatietechnologie architectuur, die alle communicatie tussen mensen 

en systemen binnen de organisatie automatiseert en uniformeert. Het doel van Unified 
Communications is om de communicatie in bedrijfsprocessen tussen medewerker en klant en 
medewerkers onderling verder te verbeteren door informatiestromen te beheren onafhankelijk van 
specifieke communicatiemedia en -apparaten. Het geeft de klanten en collega’s optimale regie over 
de wijze waarop de medewerker bereikbaar is. Een eerste stap hierin is participatie in een 
landelijke aanbesteding. Vervolgens bekijken we hoe we de benodigde ontwikkelstappen kunnen 

zetten. 
 

Communicatie 
Bij nieuwe ontwikkelingen hebben we aandacht voor doelgroepgerichte communicatie en 
participatie. Daar waar mogelijk betrekken wij inwoners actief bij aanpassingen in de wijk. De focus 
wordt daarbij vooral gelegd op projecten die zich afspelen in de directe woon- en leefomgeving van 
onze inwoners. Projecten met een korte doorlooptijd lenen zich het best voor participatie. 
Participatie betekent ook dat wij waar mogelijk beleid meer samen met de doelgroepen 

ontwikkelen en hen betrekken bij besluitvorming. Daarvoor is het belangrijk om uit te gaan van de 
logica, wensen en verwachtingen van de doelgroepen. De afgelopen periode heeft de gemeente 
goed aandacht besteed aan participatie. De komende periode willen wij het proces verder 

verbeteren door beter aan het begin te communiceren welke rol de betrokken partijen hebben. Dat 
voorkomt teleurstelling tijdens het proces.  
 

Onze inwoners maken in toenemende mate gebruik van sociale media om te communiceren met de 
gemeente. In 2018 voegen we daar ook het WhatsApp kanaal aan toe. Dit is in lijn met de 

uitgangspunten van het dienstverleningsmodel en van onze communicatiestrategie; sluit aan bij 
waar onze inwoners communiceren en laat hen vervolgens het kanaal van hun voorkeur kiezen. 
Door de toename van de communicatie via Social Media, werken we sinds 2017 ook met een nieuw 
monitoringsysteem. Dit helpt ons om de online informatie goed te analyseren, te duiden en 
adequaat te reageren.  
 

Informatiebeveiliging & ENSIA  
Voor een goede online en offline dienstverlening is het essentieel dat de kwaliteit en veiligheid van 
gegevens en gegevensuitwisseling (informatiebeveiliging) goed zijn. Informatiebeveiliging heeft 

een ‘harde’, technische kant en een ‘zachte’, organisatorische kant. Deze ‘zachte’ kant zit veel 
meer op afspraken, houding, gedrag en bewustzijn van iedereen die met informatie en informatie-
uitwisseling te maken heeft. 
 

In de begroting zijn kosten opgenomen voor structurele uitgaven voor informatiebeveiliging. Denk 
daarbij aan middelen om penetratietesten te kunnen doen, maar ook aan de rol van een CISO 
(beveiligingsfunctionaris). In 2018 gaat veel aandacht uit naar ENSIA. ENSIA (Eenduidige 
Normatiek Single Information Audit) heeft tot doel het verantwoordingsproces over 

informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren door het toezicht te bundelen en 
aan te sluiten op de gemeentelijke planning-en-controlcyclus. Hierdoor hebben het college en de 
raad meer overzicht over de stand van zaken van de informatieveiligheid en kunnen zij hier ook 
beter op sturen.  
 

Privacy 
Op 25 mei 2018 is de nieuwe Privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) 
in werking getreden. De privacywetgeving geeft een aantal basisregels voor de bescherming van 
persoonsgegevens. In 2018 is dit geïmplementeerd. De kosten voor 2019 en verder zijn nog niet 

bekend. 
 

Automatisering  
Een juiste en betrouwbare ICT infrastructuur bepaalt de flexibiliteit, veiligheid, 
toekomstbestendigheid en schaalbaarheid waarmee de medewerkers automatisering kunnen 

anticiperen op een grote hoeveelheid nieuwe behoeftes en veranderende omstandigheden binnen 
de gebruikersorganisatie. De continuïteit en de kwaliteit van de bedrijfsvoering moet hierdoor 
verbeteren. De gemeente Westland voert het technisch beheer van onze ICT infrastructuur uit. We 

monitoren de samenwerking door contractmanagement. Bij aanschaf van nieuwe software en 
hardware en bij nieuwe ontwikkelingen kijken we eerst wat we in de samenwerking met de 
gemeenten Westland en Leidschendam-Voorburg gezamenlijk kunnen oppakken. Voorwaarde is dat 
dit leidt tot efficiency, kwaliteitsverbetering of kostenbesparing. Zo starten we in 2018 een 
gezamenlijke aanbesteding voor alle hardware. In 2018 en 2019 staan drie grote migraties op de 
agenda: Office, Firewall en Oracle. Dit vraagt naast veel inzet ook specifieke expertise. In 2019 
vervangen we daarnaast ook al onze afgeschreven servers, opslag- en back-upsystemen.  



 

105 

3. 6. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 

 
Het weerstandsvermogen is te definiëren als ‘het vermogen van de gemeente om niet-structurele 
risico's op te kunnen vangen om haar taken te kunnen voortzetten’. Door een goed systeem van 
risicomanagement kunnen bestuurders en managers voor risico’s, die het behalen van de 
doelstellingen bedreigen, passende beheersmaatregelen nemen.  
 

Uit deze paragraaf blijkt dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Daarnaast verhouden de 
wettelijk voorgeschreven indicatoren zich tot de normen die de VNG hiervoor heeft ontwikkeld. 
 
Interne regelgeving en beleidsafspraken: 

- Verordeningen 
Financiële verordening 
Controleverordening 

- Beleidsnota’s 
Nota Reserves en voorzieningen 
Treasurystatuut 
Nota risicomanagement 

Herziening nota grondbeleid 
Collegeprogramma 

 

Conform het Besluit begroting en verantwoording (BBV) provincies en gemeenten is de naam van 
deze paragraaf gewijzigd naar ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’. 
 

 
 

Risicomanagement 
 

Wie denkt aan risicomanagement en risico’s in algemene zin, denkt vaak aan vervelende, 
negatieve gebeurtenissen. Vaak wordt gedacht dat risicomanagement innovatie en vernieuwing 
tegenhoudt.  
 
Dat dit niet waar is zien we terug in de definitie van de term risico, namelijk: het effect van 

onzekerheid op het bereiken van waarde. Met andere woorden, risicomanagement is het beheersen 
van risico’s en het nemen van beslissingen die gericht zijn op het voorkomen of minimaliseren van 
nadelige effecten.  
Goed risicomanagement zorgt voor procesoptimalisatie, een betere inrichting en borging van 
resultaten. Een essentieel instrument voor het bereiken van resultaat, innovatie en de Cittaslow 
filosofie. 

 
Risicomanagement heeft een prominente plek binnen de planning-en-controlcyclus (p&c cyclus). 
Het is een continu proces. Bij alle p&c producten wordt hierover gerapporteerd. Risicomanagement 
is een manier van denken. Het dient als hulpmiddel bij het nemen van besluiten door zowel Raad 
als college. Op 24 februari 2014 is de ‘Nota Risicomanagement Midden-Delfland’ vastgesteld door 
de Raad. Met deze nota en nog belangrijker een actueel risicoregister wordt het mogelijk een 

betrouwbaar oordeel over het benodigde weerstandsvermogen te geven. Dat leidt er uiteindelijk 

toe dat risico's zo weinig mogelijk effect hebben op de uitvoering van het lopende beleid en in 
stand houden van bestaande voorzieningen voor de lokale samenleving. De continuïteit van de 
bedrijfsvoering en de uitvoering van beleid wordt hiermee beter gewaarborgd. 
 
In het risicoregister gaat het niet alleen om risico’s met financiële gevolgen, maar ook om het 
inzicht in de niet financiële gevolgen (bijvoorbeeld op politiek-, imago-, milieu-, juridisch- of 
veiligheidsvlak). 

 
 



 

106 

Een actueel risicoregister biedt de volgende voordelen: 

- Een scherper beeld van het meest waarschijnlijke scenario voor de afwikkeling van risico’s 

- Verhoogd risicobewustzijn binnen alle lagen van de organisatie (verankering) 
- Effectievere en efficiëntere bedrijfsvoering (prioriteit leggen bij de belangrijkste onderwerpen) 
- Betere koppeling tussen beleid en bedrijfsvoering. 
 
Het risicoregister wordt niet als bijlage gepubliceerd bij de programmabegroting en –rekening. Dit 
in verband met de vertrouwelijkheid van sommige risico’s. De belangrijke openbare risico’s worden 

in deze paragraaf benoemd. Indien zich buiten de P&C cyclusmomenten om, ontwikkelingen 
voordoen (denk bijvoorbeeld aan risico's betreffende de grondexploitatie) dan geldt uiteraard een 
actieve informatieplicht. 
 

Belangrijkste risico’s 
 

- Grondexploitatie 
Door de grote omvang van de grondexploitatie vormt dit een risico voor de gemeente. Jaarlijks 
worden de grondexploitaties en de bijbehorende risicoanalyse geactualiseerd. De resultaten van 
de grondexploitatie brengen wij ten gunste of ten laste van de reserve grondexploitaties. De 
laatste actualisatie geeft aan dat het resultaat van de reserve grondexploitaties op termijn een 

batig saldo laat zien. 

 
- Verbonden partijen 

De gemeente neemt deel in 18 verbonden partijen. Veelal is dat een deelname of samenwerking 
met meerdere gemeenten. De afgelopen jaren is enkele malen gebleken dat hier behoorlijke 
financiële gevolgen uit voort kunnen vloeien (bijvoorbeeld GGD en Avalex). Stringente bewaking 
is noodzakelijk om problemen in de toekomst te voorkomen. 
 

- Sociale Domein 
Per 1 januari 2015 zijn de Participatiewet, de nieuwe Wmo 2015 en de nieuwe taken uit de 
Jeugdwet succesvol ingevoerd. Het uitgangspunt blijft dat de invoering budgettair neutraal voor 
de begroting verloopt. Het betreft voornamelijk nieuwe taken. Dit is een risico. 
Risico’s waardoor de dienstverlening en kwaliteit van de zorg in gevaar komen: 
 Toename noodzakelijke zorg en onvoldoende deskundig personeel 
 Veranderende wetgeving en jurisprudentie waardoor nieuw gemeentelijk beleid niet snel 

(genoeg) kan worden doorgevoerd. 
 Door verschil van inzicht over de gewenste kwaliteit van de dienstverlening tussen gemeente 

en contractpartners bestaat de kans dat de dienstverlening niet de gewenste kwaliteit heeft 
waardoor ambities niet haalbaar zijn. 

 Bij een moeizame samenwerking bestaat de kans dat inkoopvoordelen achterwege blijven, 
contractpartijen niet efficiënt werken en de kosten hiervoor doorberekenen aan de gemeente. 

 
- Garantstellingen 

Midden-Delfland staat borg voor leningen van derden (voornamelijk ten behoeve van 
woningbouw). Hoewel hiervoor het Waarborgfonds Eigen Woningen in eerste aanleg wordt 
aangesproken is er ook voor de gemeente een risico.  
Daarnaast heeft deze gemeente garanties aan verenigingen en instellingen verstrekt, zodat zij 
financiering aan hebben kunnen trekken. Goede monitoring en terughoudendheid bij toekomstige 

aanvragen is noodzakelijk om het risico voor de gemeente te beperken. 
 

- Renteontwikkelingen 
Binnen onze begroting wordt het zogenaamde renteomslag percentage gehanteerd voor de 
berekening van de (bespaarde) rente over de reserves/voorzieningen en de rentetoerekening 
over de boekwaarde van de vaste activa. Het renteomslag percentage is een gemiddelde van de 

betaalde en ontvangen rente. Als gevolg van diverse ontwikkelingen zoals het verplicht 

schatkistbankieren, de lage marktrente, BBV voorschriften is het omslagpercentage 0%.  
 
- Aantrekken geldleningen 

Aangekochte gronden bedrijvenschap Harnaschpolder worden in erfpacht uitgegeven (zie 
raadsbesluiten 2015-23980 en 2016-32705). Voor de financiering van aankoop grond en de 
betaling van de overeengekomen afkoopsommen voor renteverschillen worden leningen 

aangetrokken. Het aantal  leningen en het totale vreemde vermogen neemt aanzienlijk toe. 
Gezien de afspraken is het financieel risico beperkt. 
 



 

107 

- Uitgezette geldleningen 

In 1988 heeft de voormalige gemeente Schipluiden een bedrag van 7,7 mln. uitgeleend aan de 

ABN-AMRO. De lening is later overgegaan naar de Royal Bank of Scotland (RBS). De RBS is geen 
sterke bank en grotendeels in handen van de Britse overheid. De rating van de RBS zit rond de 
BBB. De lening is voor 50 jaar fixe en heeft een rente van 8,15% (€ 629.000 exploitatie 
inkomsten per jaar). Doordat de RBS grotendeels in handen is van de Britse overheid is het risico 
van omvallen beperkt. De resultaten van de RBS zijn inmiddels verbeterd. 
 

Naast deze risico’s zijn er nog vele andere onzekerheden waarmee alle gemeenten te maken 
hebben. In dit verband noemen wij calamiteiten (vrijkomen gevaarlijke stoffen of saneringen), 
dubieuze debiteuren, fraude, leegstand van gebouwen, overige schadeclaims en ook aanslagen. 
Indien de kosten die hiermee gemoeid zijn niet op derden verhaald kunnen worden of niet volledig 
worden gedekt door verzekeringen of voorzieningen moeten zij binnen de algemene middelen 
opgevangen worden. 

Schades die voortvloeien uit de dagelijkse activiteiten hebben andere oorzaken en uitingsvormen 
dan calamiteiten. Ze komen meestal frequenter voor en het schadebedrag per keer is kleiner. Deze 
structurele schades worden door de gemeente zelf beheerst door te investeren in de 
bedrijfsvoering. Dit kunnen preventieve maatregelen in de werkprocessen zijn, maar ook 
informatie en trainingen aan het personeel en bestuur om hun risicobewustwording te verhogen. 

 

Weerstandsvermogen 
 
Het weerstandsvermogen bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken 
om niet begrote kosten te dekken en ook de risico's waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of 
verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de 
gezondheid van de gemeentelijke financiën. Voor structurele risico’s wordt normaliter een 
voorziening gevormd. 

 

Weerstandscapaciteit 
 
Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente op dit moment financieel in staat is risico’s 
af te dekken. Hieronder wordt ingegaan op enerzijds de benodigde weerstandscapaciteit ter 
afdekking van de hierboven beschreven risico’s en anderzijds de werkelijk bij de gemeente 

aanwezige weerstandscapaciteit.  
 
In het laatste kwartaal 2018 is een actualisatie van de Nota reserves en voorzieningen gepland. 

Voorgesteld wordt de reserves waarvan de bestemmingen niet langer relevant zijn op te heffen. 
Voorbeeld hiervan is de egalisatiereserve bouwleges.  
Een ander voorstel wordt om een reserve weerstandscapaciteit te vormen. Hierdoor ontstaat 

enerzijds een ruim voldoende buffer om de mogelijke gevolgen van risico’s op te vangen en 
anderzijds komt de Algemene reserve vrij voor andere bestemmingen. 
 

  



 

108 

Ratio weerstandsVermogen (WV) 
 

Doelstelling voor het hebben/aanhouden van weerstandsvermogen is dat er een buffer aanwezig is 
om financiële tegenvallers op te vangen zodra risico’s werkelijkheid worden. Een algemeen 
aanvaarde normstelling voor de hoogte van het weerstandsvermogen is er niet. Het oordeel over 
de toereikendheid van de weerstandscapaciteit is afhankelijk van de financiële risico’s. Een 
berekening van het ‘ratio weerstandsvermogen’ zoals hieronder toegelicht, geeft een goed inzicht. 

 
Het ‘ratio weerstandsvermogen’ wordt als volgt berekend: 
 

Beschikbare weerstandscapaciteit (res. weerstandscap.) 
     Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit    (totaal risico’s) 
 

 

De gemeente streeft ernaar zo min mogelijk risico te lopen en -mits financieel verantwoord- 
zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Acceptabel is een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 

en 1,4. 
 

Waardering 

weerstandsvermogen 

Ratio Aanduiding 

Groter dan 2,0 Uitstekend 

Tussen 1,4 en 2,0 Ruim voldoende 

Tussen 1,0 en 1,4 Voldoende 

Tussen 0,8 en 1,0 Matig 

Tussen 0,6 en 0,8 Onvoldoende 

Lager dan 0,6 Slecht 

 

Beschikbare weerstandscapaciteit 
 
De reserve weerstandscapaciteit bedraagt € 12,8 mln. Zie ook onder ‘financiele structuur’. Dit geeft 
de gemeente meer dan voldoende weerstandscapaciteit om onvoorziene financiële tegenvallers op 

te vangen. 
 

Risicoregister 
 
Alle risico’s zijn tegen het licht gehouden en aangepast/aangevuld in het risicoregister. Op basis 

van de huidige inzichten en de berekening blijkt dat een onderbouwde kans bestaat dat een 

bedrag van € 2,8 mln. noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële risico's 
weerstand te bieden. 
 
 

 
Ratio              Beschikbaar weerstandscap. = € 12,8 mln.         2019     2020     2021     2022 

Weerst.     =                                                                    =     4,6       4,4        4,3       4,3 
Vermogen            Totaal aan risico’s           = €  2,8 mln. 
 
 
Het streven van de gemeente naar een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4 wordt in 
2019 en volgende jaren ruimschoots gehaald. Het ratio stijgt tot >2,0. Hiermee is de aanduiding 
‘uitstekend. 

 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 



 

109 

Financiële kengetallen 
 

 

 

 
  

Netto schuldquote (en gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)
Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot

Passiva 2017 2018 2019 2020 2021 2022

A Raming van het totaal van de vaste schulden (ultimo jaar) 9.980.660€      € 18.977.472 € 18.841.338 € 18.498.521 € 18.153.622 € 17.764.989

B Raming van het totaal van de netto-vlottende schulden (ultimo jaar) 3.274.929€      € 4.499.508 € 3.097.862 € 3.097.862 € 3.097.862 € 3.097.862

C Raming van het totaal van de overlopende passiva (ultimo jaar) 18.779.814€    € 18.779.814 € 18.779.814 € 18.779.814 € 18.779.814 € 18.779.814

Totaal A+B+C 32.035.403€    € 42.256.794 € 40.719.014 € 40.376.197 € 40.031.298 € 39.642.665

Activa

D Financiële vaste activa 

b  Totaal leningen aan openbare lichamen, woningbouwcorporaties, deelnemingen, ov. 

verbonden partijen 1.496.811€      € 1.496.811 € 1.496.811 € 1.496.811 € 1.496.811 € 1.496.811

c  Totaal van overige langlopende leningen

d  Totaal van de uitzettingen Rijks schatkist rentetypische looptijd ≥1 jr

e  Totaal van de uitzettingen Nederlands schuldpapier rentetypische looptijd ≥1 jr

f   Totaal van de overige uitzettingen rentetypische looptijd ≥ 1 jr 10483533 € 10.571.211 € 10.399.992 € 10.228.774 € 10.067.624 € 9.911.011

g  Totaal van de bijdragen aan activa in eigendom derden

E  Totaal van uitzettingen rentetypische looptijd <1 jr 9.443.401€      € 4.157.924 € 9.151.361 € 8.578.643 € 5.381.179 € 4.161.146

F  Totaal van alle liquide middelen 66.907€           € 66.907 € 66.907 € 66.907 € 66.907 € 66.907

G  Totaal van de overlopende activa 3.241.218€      € 3.241.218 € 3.241.218 € 3.241.218 € 3.241.218 € 3.241.218

Totaal voor netto schuldquote 23.235.059€    € 18.037.260 € 22.859.478 € 22.115.542 € 18.756.928 € 17.380.282

Totaal voor netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen (b en c) 24.731.870€    € 19.534.071 € 24.356.289 € 23.612.353 € 20.253.739 € 18.877.093

H Het geraamde totaal van de  baten exclusief de mutaties van reserves 37.226.912 € 42.675.970 € 43.014.407 € 40.828.177 € 40.572.572 € 39.095.608

Netto Schuldquote = [[(A+B+C) - (D [onderdelen d,e,f,g] +E+F+G)]]   /  H 23,64% 56,75% 41,52% 44,73% 52,44% 56,94%

19,62% 53,24% 38,04% 41,06% 48,75% 53,11%

Solvabiliteitsratio Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot

2017 2018 2019 2020 2021 2022

A Raming van het totale eigen vermogen 65.350.419€    59.039.035€    56.815.431€    55.583.600€    € 54.614.725 € 53.682.761

B Raming van het totaal van de passiva 108.238.664€  114.700.078€  111.015.828€  109.633.206€  € 105.974.218 € 104.955.435

Solvabiliteitsratio =  A/B 60,38% 51,47% 51,18% 50,70% 51,54% 51,15%

Grondexploitatie Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot

2017 2018 2019 2020 2021 2022

A Raming van het totaal van de activa van de niet in exploitatie genomen bouwgronden -€                     € 0 € 0 € 0 € 0 € 0

B Raming van het totaal van de activa van de bouwgronden in exploitatie € 10.371.386 € 16.948.542 € 5.785.431 € 5.253.909 € 4.679.322 € 4.845.522

C Raming van het totaal van de baten exclusief de mutaties van reserves. 37.226.912€    € 42.675.970 € 43.014.407 € 40.828.177 € 40.572.572 € 39.095.608

Grondexploitatie = (A+B) / C 28% 40% 13% 13% 12% 12%

Structurele Exploitatieruimte Rekening Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot

2017 2018 2019 2020 2021 2022

Totaal lasten exclusief mutaties reserves 41.233.714€    € 46.549.385 € 45.425.530 € 42.056.719 € 41.392.533 € 39.714.076

Totaal incidentele lasten exclusief mutaties reserves 3.067.873€      € 872.165 € 1.087.365 € 217.000

A Totaal structurele lasten exclusief mutaties reserves 38.165.841€    € 45.677.220 € 44.338.165 € 41.839.719 € 41.392.533 € 39.714.076

Totaal baten exclusief mutaties reserves 37.226.912 € 42.675.970 € 43.014.407 € 40.828.177 € 40.572.572 € 39.095.608

Totaal incidentele baten exclusief mutaties reserves 1.451.344€      € 220.000 € 250.000 € 60.000

B Totaal structurele baten exclusief mutaties reserves 35.775.568€    € 42.455.970 € 42.764.407 € 40.768.177 € 40.572.572 € 39.095.608

Totaal stortingen in reserves 947.803€         € 935.117 € 464.131 € 64.382 € 65.047 € 65.722

Totaal incidentele stortingen in reserves 141.000€         € 220.000 € 400.000 € 0

C Totaal structurele stortingen in reserves 806.803€         € 715.117 € 64.131 € 64.382 € 65.047 € 65.722

Totaal onttrekkingen uit reserves 5.173.502€      € 4.808.532 € 2.875.383 € 1.296.216 € 1.033.922 € 997.686

Totaal incidentele onttrekkingen uit reserves 1.905.791€      € 872.165 € 1.286.225 € 167.000 € 0

D Totaal structurele ontrekkingen uit reserves 3.267.711€      € 3.936.367 € 1.589.158 € 1.129.216 € 1.033.922 € 997.686

E Totaal baten exclusief mutaties reserves 37.226.912€    € 42.675.970 € 43.014.407 € 40.828.177 € 40.572.572 € 39.095.608

Structurele Exploitatieruimte = ((B-A) + (D-C)) / E 0,19% 0,00% -0,11% -0,02% 0,37% 0,80%

Belastingcapaciteit

Rekening begroot begroot begroot begroot begroot

2017 2018 2019 2020 2021 2022

A OZB lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde € 304 € 319 € 330 € 340 € 350 € 361

B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde € 228 € 227 € 227 € 227 € 227 € 227

C Afvalstoffenheffing voor gezin € 318 € 318 € 318 € 318 € 318 € 318

D Eventuele Heffingskorting voor gezin € 0 € 0 € 0 € 0 € 0 € 0

E Totale Woonlasten = A+B+C-D € 850 € 864 € 875 € 885 € 895 € 906

F Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in het voorafgaande begrotingsjaar € 723 € 721 € 730 € 740 € 750 € 760

Belastingcapaciteit = E/F 117,57% 119,83% 119,86% 119,58% 119,35% 119,16%

Netto Schuldquote (gecorrigeerd) = [[(A+B+C) - (D [onderdelen b,c,d,e,f,g] 

+E+F+G)]] / H



 

110 

Toelichting kengetallen: 

 

Netto schuldquote 
Geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. 
Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie 
drukken. Er zijn gronden aangekocht waarvoor vaste geldleningen zijn afgesloten en deze gronden 
zijn weer uitgegeven in erfpacht. Het netto schuldquote percentage wordt hierdoor minder gunstig. 
  

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 
Omdat bij uitgezette leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt 
dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat 
het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de 
schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. In de uitgezette geldleningen vinden geen 
mutaties plaats. 

 
Solvabiliteitsratio 
Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen 
te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de 
gemeente. De solvabiliteit neemt af, maar is nog steeds > 50%. 

 
Kengetal grondexploitatie 

De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële 
positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze 
waarde moet worden terugverdiend. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden 
tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 
 
Structurele exploitatieruimte 
Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen 

lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten 
daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de 
begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positieve structurele 
exploitatieruimte is te verwachten in 2021 en 2022.  
 
Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden 

Het streven is om de woonlasten laag te houden. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, 
de riool- en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde. De 

belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten voor een 
meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 en uit te 
drukken in een percentage. Dit percentage is stabiel. 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 

http://www2.nijmegen.nl/content/1555775/grondexploitatie
http://www2.nijmegen.nl/content/187246/accountant


 

111 

  3. 7. Financiering 

 

Inleiding 
 
In de Wet financiering decentrale overheden (Wet FiDO), zijn de kaders gesteld voor een 
professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden. 
 

Onder de treasuryfunctie vallen o.a. het beheer van geldstromen, liquiditeit, renterisico’s en de 
financiering van en in de gemeente (zowel lenen van gelden als het uitzetten).  
De kaders hierbij zijn: 
- Treasurystatuut. Een beleidsmatige financiële infrastructuur, waarin verantwoordelijkheden en 

spelregels voor de gemeentelijke treasury zijn opgenomen. 
- Financieringsparagraaf die jaarlijks wordt aangeboden bij de begroting en het jaarverslag. 

 
Door het schatkistbankieren kan de gemeente niet meer vrij beschikken over haar liquide 
middelen. Er is een verplichte rekening-courant verhouding met het Rijk. Door de huidige 
negatieve rente op liquide middelen wordt er geen rentevergoeding ontvangen. 
Met de introductie van het instrument erfpacht wordt beoogd de gronduitgiften te stimuleren. Door 

het toepassen van erfpacht is er een rendement van minimaal 3% op het geïnvesteerde vermogen.  
 

De risico’s van lenen worden beperkt doordat gemeenten zich moeten houden aan de kasgeldlimiet 
en de renterisiconorm. 
 

Renterisico op kortlopende schuld (kasgeldlimiet) 
 
De Wet Fido bevat instrumenten en regels die de risico’s beperken die gemeenten lopen bij het 

lenen. De kasgeldlimiet (looptijd <1 jaar) zorgt ervoor dat niet teveel kortlopende leningen worden 
aangetrokken. De kasgeldlimiet geeft weer tot welk bedrag de gemeente maximaal in haar korte 
financieringsbehoefte mag voorzien.  
 
Deze limiet is voor het begrotingsjaar gesteld op 8,5% van de totale omvang van de begroting per 
1 januari. Op basis van deze norm is de kasgeldlimiet voor onze gemeente circa € 4 miljoen. Indien 

blijkt dat de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet een deel van de kortlopende schuld omgezet 
worden in langlopende schuld (=lening). Als het kasgeldlimiet gedurende drie opeenvolgende 
kwartalen wordt overschreden moet Gedeputeerde Staten worden geïnformeerd. 

 
De liquiditeitspositie van de gemeente Midden-Delfland is inmiddels minder sterk. Het beleid is erop 
gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden omdat de rente op de 
kortlopende middelen in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. In 2018 zijn 

enkele leningen met een looptijd < 1 jaar aangetrokken met een negatieve rente van 0,35%. Hier 
is dus een vergoeding van de bank voor ontvangen. 
 

Renterisico op langlopende schuld (renterisiconorm) 
 
Op grond van de Wet Fido mag een gemeente van haar langlopende schulden (looptijd >1 jaar) in 

enig jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal aflossen en/of herfinancieren, wat overeenkomt 
met een aflossingsperiode van ten minste vijf jaar. Dit is de zogenoemde renterisiconorm. Het doel 
van de renterisiconorm is de herfinanciering van leningen in omvang en tijd te spreiden waardoor 
de (eventuele) gevolgen van een rentestijging beperkt blijven en de (mogelijke) renterisico’s 
worden ingeperkt. Voor onze gemeente bedraagt de renterisiconorm circa € 9 miljoen per jaar.  
 

Renteontwikkeling 
 
De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese 
Centrale Bank (ECB). Door uitspraken van ECB-vertegenwoordigers worden de eerste 
renteverhogingen van de ECB pas in december 2019 komen. De ECB handhaaft voor 2019 de 
refirente, de rente die banken onderling in rekening brengen (herfinancieringrente) op 0%. 

Daarnaast is het de verwachting dat de ECB het in 2014 gestarte opkoopprogramma van obligaties, 
met als doel het aanjagen van de inflatie, ook een groot gedeelte van 2018 blijft uitvoeren. 
Uitvoering van het opkoopprogramma moet ertoe leiden dat er meer geld in de economie komt, 
wat zal resulteren in een hogere inflatie. Tot nu toe heeft het opkoopprogramma nog niet volledig 
het gewenste effect opgeleverd (Het doel is een inflatie van rond de 2%). 



 

112 

 

Naast het beleid van de ECB zijn ook andere macro-economische effecten van belang voor de 

renteontwikkeling. Het beleid van de Verenigde Staten onder president Trump en de zichtbaar 
stijgende rente in de Verenigde Staten zijn van belang. Maar bijvoorbeeld ook de uittreding van het 
Verenigd Koningrijk uit de Europese Unie kan een effect hebben op de rente. 
 
Renteschema 2019:  
a.  De externe rentelasten over de korte en lange financiering    €     299.118 

 
b.  De externe rentebaten (idem)       -/-  €     724.006 

Saldo rentelasten en rentebaten     -/- €     424.888  
 
c1.  De rente die aan de grondexploitatie moet  

worden doorberekend      €               0 

c2.  De rente van projectfinanciering die aan het  
betreffende taakveld moet worden toegerekend €     258.736 

c3.  De rentebaat van doorverstrekte leningen indien  
daar een specifieke lening voor is aangetrokken  
(= projectfinanciering), die aan het betreffende  

taakveld moet worden toegerekend    €               0 
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente      €    258.736           

0 
 

d1.  Rente over eigen vermogen         €               0 
d2.  Rente over voorzieningen        €               0 

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente    -/- €     683.624  
 
e.  De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)    -/-  €               0 

f.  Renteresultaat op het taakveld Treasury     -/- €     683.624   
-/- betekent een voordelig effect is het resultaat van de begroting 

 
 

Kredietrisico en garanties 
 
Naast de eerder genoemde renterisico’s heeft de gemeente ook te maken met kredietrisico’s. Dit 

zijn de risico’s die verband houden met de nakoming van de betalingsverplichting van rente en 

aflossing op eerder door de gemeente verstrekte geldleningen in het kader van de publieke taak en 
aanspraken op verleende gemeentegaranties.  
 
Volgens de subsidieregeling zijn de verenigingen en maatschappelijke instellingen verplicht jaarlijks 
de begroting en jaarrekening in te dienen. Door deze maatregelen wordt de vinger aan de pols 
gehouden en kunnen risico’s worden beperkt. 

 
De aanspraken op verleende gemeentegaranties zijn onderverdeeld in enerzijds verleende 
garanties voor de bevordering van het eigen woningbezit (zowel particulieren als 
woningbouwcorporaties) en anderzijds garanties die zijn verstrekt voor geldleningen die zijn 
aangetrokken door maatschappelijke instellingen in onze gemeente, zoals (sport)verenigingen. 
Voor hypotheken afgesloten na 1 januari 1995 met een zogenoemde Nationale Hypotheek Garantie 
(NHG) staat de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) garant. De gemeente is door haar 

achtervang functie risicodrager voor hypotheken afgesloten met NHG in de periode tussen 1 januari 
1995 en 31 december 2010. 
 
Per 1 januari 2016 is de achtervang overeenkomst met de Stichting Waarborgfonds Sociale 

Woningbouw (WSW) verlengd tot en met 31 december 2020. Voor woningcorporaties is het 
hierdoor mogelijk om tegen een redelijke rente geld aan te trekken, omdat het waarborgfonds 

geldverstrekkers de tijdige betaling garandeert van rente en aflossing van leningen aan te gaan 
door woningcorporaties. De gemeente en het Rijk vervullen daarbij een achtervang functie. Mocht 
in geval van aanspraak door geldgevers blijken dat het vermogen van het waarborgfonds 
ontoereikend is, dan bestaat de kans dat de gemeente op grond van deze achtervang 
overeenkomst (in de vorm van renteloze leningen) het vermogen van het waarborgfonds moet 
aanvullen. De kans dat dit gebeurt is gering, omdat de woningcorporaties in eerste instantie zelf 
financieel verantwoordelijk zijn voor de risico’s in hun sector en hierop jaarlijks worden 

gecontroleerd en beoordeeld door het waarborgfonds.  



 

113 

 

Voor het uitoefenen van de publieke taak neemt de gemeente ook deel in het aandelenkapitaal van 

een aantal vennootschappen. Dit betreft aandelen van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, B.V. 
Gemeenschappelijk Bezit Evides en N.V. Holding Westland Infra. Deze aandelen zijn in de balans 
opgenomen tegen nominale waarde. Doordat er een groot positief verschil bestaat tussen de 
werkelijke waarde en de nominale waarde is van een kredietrisico op deze aandelen geen sprake. 
 

Financieringspositie en rentekosten 
 
In de begroting voor 2019 wordt rekening gehouden met een financieringstekort. Hierbij is 
rekening gehouden met de boekwaarde van de activa en van de grondexploitatie, eigen 
financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) en opgenomen vaste geldleningen per 1 januari 
2019. Dit betreft een momentopname tijdens het opmaken van de begroting. 
 

Binnen onze begroting wordt het zogenaamde rente omslagpercentage gehanteerd voor de 
berekening van de (bespaarde) rente over de reserves/voorzieningen en de rentetoerekening over 
de boekwaarde van de vaste activa. Het rente omslagpercentage is een gemiddelde van de 
betaalde en ontvangen rente. Als gevolg van diverse ontwikkelingen zoals het verplicht 
schatkistbankieren, de lage marktrente, de BBV voorschriften en het beperkte aantal uitstaande 

leningen van onze gemeente is het omslagpercentage 0%.  

 

Leningenportefeuille 
 
Een belangrijk onderdeel van het financieringsbeleid vormt de omvang, flexibiliteit, gemiddelde 
looptijd en rentegevoeligheid van de leningenportefeuille. De leningenportefeuille langer dan één 
jaar heeft per 1 januari 2019 een omvang van € 18,8 miljoen. 

 

 
 
Het tot medio 2017 zeer beperkt aantal langlopende leningen en het totale vreemde vermogen 

neemt vanaf 2018 aanzienlijk toe. Aangekochte gronden bedrijvenschap Harnaschpolder worden in 

erfpacht uitgegeven (zie raadsbesluiten 2015-23980 en 2016-32705). Voor de financiering van 
aankoop gronden en de betaling van de overeengekomen afkoopsommen voor renteverschillen zijn 
leningen aangetrokken. Bij het opmaken van de begroting 2019 zijn alleen de getekende 
overeenkomsten en aangetrokken leningen verwerkt in de staat van vaste leningen. De 
verwachting is dat de totale leningportefeuille in 2019 door aankoop van nu voorziene 
erfpachtgronden zal oplopen tot ca. € 55 miljoen. Het te betalen rentepercentage voor deze 

langlopende leningen zal gemiddeld tussen 1,0 en 2,0% liggen. Gezien de afspraken en de te 
ontvangen canonopbrengsten is het financieel risico beperkt. 
 

  

Overzicht van vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar

Omschrijving Oorspronkelijk Laatste Rente- Restantbedrag Aflossing Restantbedrag Rente-

bedrag van de aflossing perc. geldleningen 2019 geldleningen kosten

geldlening 1-1-2019 31-12-2019 2019

Onderhandse leningen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten:

BNG 089594 907.560 2024 4,67                        217.815 36.302 181.512 8.751

BNG 091485* 680.670 2025 3,47                        190.588 27.227 163.361 6.443

BNG 092017 680.670 2026 5,50                        217.814 27.227 190.588 10.667

BNG 40.111437 7.429.045 2029 1,25                        7.429.045 0 7.429.045 92.492

BNG 40.111438 1.566.123 2029 0,80                        1.566.123 0 1.566.123 12.529

BNG 40.112090 6.751.680 2052 1,77                        6.751.680 0 6.751.680 119.505

BNG 40.112091 2.381.266 2052 1,57                        2.381.266 0 2.381.266 37.386

* Per 26-10-2010 is het rentepercentage  gewijzigd van 5,8% in 3,47% 18.754.331 90.756 18.663.575 287.771

Onderhandse leningen Nederlandse Waterschapsbank N.V.:

NWB 10014564 1.134.451 2022 6,40                        181.512 45.378 136.134 10.073

181.512 45.378 136.134 10.073

Totaal 18.935.843 136.134 18.799.709 297.845



 

114 

Uitgezette geldleningen 
 

In 1988 heeft de voormalige gemeente Schipluiden een bedrag van 7,7 mln. uitgeleend aan de 
ABN-AMRO. De lening is later overgegaan naar de Royal Bank of Scotland (RBS). De RBS is geen 
sterke bank en grotendeels in handen van de Britse overheid. De rating van de RBS zit rond de 
BBB. De lening is voor 50 jaar fixe en heeft een rente van 8,15% (€ 629.000 exploitatie inkomsten 
per jaar). Doordat de RBS grotendeels in handen is van de Britse overheid is het risico van 

omvallen beperkt. De resultaten van de RBS zijn verbeterd.  
 
Bij de Nederlandse Waterschapsbank is voor € 1,4 mln. uitgezet met een rente van 7% (€ 95.300 
exploitatie-inkomsten per jaar). 
 

Relatiebeheer 
 
Voor het reguliere betalingsverkeer maakt de gemeente gebruik van de diensten van de BNG Bank. 

In het treasurystatuut van de gemeente is bepaald dat de bankrelaties en hun bancaire condities 

ten minste eens in de vijf jaar worden beoordeeld. Een dergelijke beoordeling heeft in 2013 

plaatsgevonden. Op basis van die beoordeling was besloten het huisbankierschap met ingang van  
1 januari 2014 onder te brengen bij de BNG Bank. Daarnaast is er nog een beperkte bankrekening 

bij de Rabobank. De financiële mutaties op deze bankrekening zijn beperkt. 

  



 

115 

 

4. Recapitulatie 

  



 

116 

Recapitulatie programma’s 
 

Samenvatting begroting 
2019 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden-Delfland ® 2025 576.700 623.558 534.744 414.732 417.230 419.863 

02 Bestuur en veiligheid 2.800.033 3.316.485 3.746.715 3.696.932 3.734.696 3.770.684 

03 Beheer, verkeer en milieu 3.715.427 3.789.394 3.901.780 4.586.019 4.524.398 4.741.805 

04 Onderwijs 1.219.016 1.330.392 1.370.380 1.333.768 1.299.100 1.305.160 

05 Welzijn, Volksgezondheid 
en Wmo 

7.682.237 8.604.540 9.063.494 8.955.579 9.061.525 9.085.949 

06 Economische en Sociale 

zaken 

1.629.241 1.872.100 2.074.283 1.902.893 2.174.526 2.193.671 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

773.696 799.466 276.596 -229.623 -175.307 -45.300 

Algemene dekkingsmiddelen -22.621.393 -24.127.176 -25.699.500 -26.442.245 -27.248.205 -27.944.005 

Overhead 7.665.848 7.664.656 7.142.632 7.010.487 7.031.999 7.090.642 

Geraamd saldo van baten 
en lasten 

3.440.803 3.873.415 2.411.123 1.228.541 819.961 618.468 

 

Mutaties reserves 
 

01 Midden-Delfland ® 2025 -74.551 -92.872 -122.370 132 134 136 

02 Bestuur en veiligheid -159.421 -17.000 -34.615 0 0 0 

03 Beheer, verkeer en milieu -200.975 -166.110 -195.997 -92.498 -20.143 -19.783 

04 Onderwijs -371.437 -212.928 -318.206 -262.841 -262.841 -262.841 

05 Welzijn, Volksgezondheid 

en Wmo 

-306.113 -531.112 -355.301 -124.965 -111.304 -109.895 

06 Economische en Sociale 
zaken 

-20.657 -125.000 -186.211 -25.000 -25.000 0 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

-429.618 -1.353.474 -257.840 -157.705 9.231 9.369 

Algemene dekkingsmiddelen -831.632 -9.623 141 143 145 147 

Overhead -1.265.296 -1.365.294 -940.853 -569.097 -559.097 -549.097 

Saldo reserves  -3.659.700 -3.873.413 -2.411.252 -1.231.831 -968.875 -931.964 

       

Geraamd resultaat -218.897 2 -129 -3.290 -148.914 -313.496 

 



 

117 

  

-€ 2.000.000

€ 0

€ 2.000.000

€ 4.000.000

€ 6.000.000

€ 8.000.000

€ 10.000.000

€ 12.000.000

€ 14.000.000

€ 16.000.000

€ 18.000.000

€ 20.000.000

€ 22.000.000

€ 24.000.000

€ 26.000.000

€ 28.000.000

Samenvatting begroting 2019

Lasten

Baten



 

118 

5. Financiële begroting (overzicht van baten en lasten) 

 
 



 

119 

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) 2004 is de gemeente verplicht een 

overzicht van de financiële begroting (overzicht van baten en lasten) samen te stellen.  

De uiteenzetting van de financiële positie en het overzicht van baten en lasten vormen samen de 
financiële begroting.  
 
De uiteenzetting van de financiële positie bevat: 
- de baten en lasten van bestaand beleid 
- de investeringen, gesplitst in investeringen met een economisch of een maatschappelijk nut 

- de financiering 
- de stand en het verloop van de reserves en voorzieningen. 
 
Deze gegevens zijn bijna allemaal al in een ander onderdeel van de begroting opgenomen, 
maar worden hier in verband met de voorschriften van het BBV nogmaals weergegeven.  

 

Uitgangspunten bij de begroting 
In financiële zin is het belangrijkste uitgangspunt het realiseren van een materieel sluitende 
begroting. 
De belangrijkste input vormen de structurele financiële gevolgen van het bestaande beleid van de 
begroting 2018 en het collegewerkprogramma 2018-2022. Uitgangspunt daarbij is structurele 

uitgaven worden structureel gedekt en incidentele uitgaven worden van een incidentele dekking 
voorzien.  
Daarnaast zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. 
- Voor de structurele ontwikkeling van de salarissen en sociale lasten is uitgegaan van de meest 

recente gegevens betreffende de CAO voor gemeentepersoneel. Daarnaast is rekening 
gehouden met hogere kosten als gevolg van een nieuwe CAO per 1-1-2019  en de invoering 
van een generatiepcact  

- Wij hebben rekening gehouden met een compensatie voor stijgende prijzen. Hiervoor zijn de 
percentages uit de meicirculaire aangehouden. 

- Voor de uitkering uit het Gemeentefonds is uitgegaan van de informatie uit de meicirculaire 
2018. 

- Voor de heffingen is kostendekkende tarieven het uitgangspunt. Bij het vaststellen van de 
kostendekkendheid van deze tarieven is de kostenkant inclusief BTW meegenomen.  

- Voor 2019 en volgende jaren is de opbrengst van de OZB afhankelijk van de 

waardeontwikkeling van het onroerend goed. Het tarief voor riool- en afvalstoffenheffing blijft 
vooralsnog ongewijzigd.  

- De structurele lasten van de ‘verbonden partijen’ zijn in de begroting verwerkt.  

- Bij de kapitaallasten is door de wijziging van het BBV voor de rentehuishouding geen rente 
meer toegerekend.  

- Er is rekening gehouden met een renteomslagpercentage van 0%. 

 

De baten en lasten van bestaand beleid 

 
In de volgende tabel zijn de geraamde baten en lasten in 2019 aangegeven per programma. Voorts 
is een bedrag aangegeven dat de gemeente hiervoor aan algemene dekkingsmiddelen raamt. De 

algemene dekkingsmiddelen zijn gemeentelijke middelen die vrij aan te wenden zijn en worden 
verantwoord in een apart hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen 
zijn voor de vergelijkbaarheid in de tabel afzonderlijk opgenomen. 
 

  



 

120 

Lasten begroting 2019 
 

Lasten begroting 2019  2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden- Delfland ® 
2025 

1.405.680 1.818.634 600.743 480.955 453.695 456.574 

02 Bestuur en veiligheid 3.297.607 3.745.883 4.050.345 3.977.247 4.017.518 4.045.785 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

8.528.186 9.295.483 9.060.503 9.543.860 9.447.729 9.667.464 

04 Onderwijs 1.594.391 1.566.580 1.605.492 1.568.743 1.534.006 1.539.997 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 
WMO 

8.810.391 9.208.584 9.445.303 9.341.618 9.449.437 9.476.622 

06 Economische en sociale 
zaken 

4.019.077 4.339.636 4.494.295 4.331.202 4.519.278 4.543.801 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

4.674.343 8.269.875 8.397.619 5.175.725 4.315.481 2.266.996 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

487.284 480.442 692.681 690.956 686.429 681.303 

Overhead 7.936.606 7.824.268 7.288.019 7.157.402 7.180.564 7.240.885 

Totale lasten 40.753.565 46.549.385 45.634.999 42.267.708 41.604.137 39.919.426 

 

Baten begroting 2019 
 

Baten begroting 2019 2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden- Delfland ® 
2025 

828.980 1.195.076 65.999 66.223 36.465 36.711 

02 Bestuur en veiligheid 497.574 429.398 303.630 280.315 282.822 275.101 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

4.812.759 5.506.089 5.158.723 4.957.841 4.923.331 4.925.658 

04 Onderwijs 375.375 236.188 235.112 234.975 234.906 234.837 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 
WMO 

1.128.154 604.044 381.809 386.039 387.912 390.673 

06 Economische en sociale 
zaken 

2.389.836 2.467.536 2.420.012 2.428.309 2.344.752 2.350.130 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

3.900.647 7.470.409 8.121.023 5.405.349 4.490.789 2.312.297 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

23.108.677 24.607.618 26.392.181 27.133.201 27.934.634 28.625.308 

Overhead 270.758 159.612 145.387 146.915 148.565 150.243 

Totale lasten 37.312.762 42.675.970 43.223.876 41.039.166 40.784.176 39.300.958 

 

Lasten reserves begroting 2019 

 

Lasten reserves 
begroting 2019 

 2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden- Delfland ® 
2025 

30.126 128 130 132 134 136 

02 Bestuur en veiligheid 44.059 0 0 0 0 0 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

102.883 761.542 423.304 23.654 24.009 24.369 

04 Onderwijs 35.717 0 0 0 0 0 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 
WMO 

384.204 1.670 11.571 11.333 11.503 11.676 

06 Economische en sociale 
zaken 

0 0 0 0 0 0 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

975.441 166.400 28.985 29.120 29.256 29.394 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

5.374 5.377 141 143 145 147 

Overhead 0 0 0 0 0 0 

Totale lasten 1.577.804 935.117 464.131 64.382 65.047 65.722 

 



 

121 

Baten reserves begroting 2019 
 

Baten reserves 
begroting 2019 

 2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden- Delfland® 
2025 

104.677 93.000 122.500 0 0 0 

02 Bestuur en veiligheid 203.480 17.000 34.615 0 0 0 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

303.858 927.652 619.301 116.152 44.152 44.152 

04 Onderwijs 407.154 212.928 318.206 262.841 262.841 262.841 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 
WMO 

690.317 532.782 366.872 136.298 122.807 121.571 

06 Economische en sociale 
zaken 

20.657 125.000 186.211 25.000 25.000 0 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

1.405.059 1.519.874 286.825 186.825 20.025 20.025 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

837.006 15.000 0 0 0 0 

Overhead 1.265.296 1.365.294 940.853 569.097 559.097 549.097 

Totale lasten 5.237.504 4.808.530 2.875.383 1.296.213 1.033.922 997.686 

 

 

Begrotingsresultaat 
 

Samenvatting 
begroting 2019 

 2017 2018 2019 2020 2021 2022 

01 Midden- Delfland  ® 
2025 

576.700 623.558 534.744 414.732 417.230 419.863 

02 Bestuur en veiligheid 2.800.033 3.316.485 3.746.715 3.696.932 3.734.696 3.770.684 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

3.715.427 3.789.394 3.901.780 4.586.019 4.524.398 4.741.805 

04 Onderwijs 1.219.016 1.330.392 1.370.380 1.333.768 1.299.100 1.305.160 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 
WMO 

7.682.237 8.604.540 9.063.494 8.955.579 9.061.525 9.085.949 

06 Economische en sociale 
zaken 

1.629.241 1.872.100 2.074.283 1.902.893 2.174.526 2.193.671 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

773.696 799.466 276.596 -229.623 -175.307 -45.300 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

-22.621.393 -24.127.176 -25.699.500 -26.442.245 -27.248.205 -27.944.005 

Overhead 7.665.848 7.664.656 7.142.632 7.010.487 7.031.999 7.090.642 

Geraamde saldo van 
baten en lasten 

3.440.803 3.873.415 2.411.123 1.228.541 819.961 618.468 

       

Mutatie reserves        

01 Midden- Delfland ® 
2025 

-74.551 -92.872 -122.370 132 134 136 

02 Bestuur en veiligheid -159.421 -17.000 -34.615 0 0 0 

03 Beheer, verkeer en 
milieu 

-200.975 -166.110 -195.997 -92.498 -20.143 -19.783 

04 Onderwijs -371.437 -212.928 -318.206 -262.841 -262.841 -262.841 

05 Welzijn, 
Volksgezondheid en 

WMO 

-306.113 -531.112 -355.301 -124.965 -111.304 -109.895 

06 Economische en sociale 
zaken 

-20.657 -125.000 -186.211 -25.000 -25.000 0 

07 Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling 

-429.618 -1.353.474 -257.840 -157.705 9.231 9.369 

Algemene 
dekkingsmiddelen 

-831.632 -9.623 141 143 145 147 

Overhead -1.265.296 -1.365.294 -940.853 -569.097 -559.097 -549.097 

Saldo reserves -3.659.700 -3.873.413 -2.411.252 -1.231.831 -968.875 -931.964 

Geraamd resultaat -218.897 2 -129 -3.290 -148.914 -313.496 



 

122 

 

Onderstaand zijn de belangrijkste wijzigingen tussen de begroting 2018 en 2019 op 

programmaniveau toegelicht. Binnen de programma’s (hoofdstuk 2) staat een nadere verklaring 
van de wijziging van het budget 2019 ten opzichte van 2018. 
 
Programma 1: Vitale dorpen en Midden-Delfland® 2025 per saldo € -88.814  
De afname van lasten op het taakveld Midden-Delfland heeft vooral te maken met een incidenteel 
budget in 2018 voor Aanpak Abtswoude 52.  

 
Programma 2: Bestuurlijke en veiligheid per saldo € 430.230 
De toename van lasten op het taakveld Burgerzaken heeft als verschillende oorzaken. 
Een deel van het huidige kassasysteem wordt vervangen. De kassalades zullen verdwijnen en er 
komt een gesloten kassasysteem. Wél met de mogelijkheid om cash te betalen. Daarnaast heeft er 
op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van werkgeverslasten plaatsgevonden. 

Verder is er op het taakveld Brandweer en rampenbestrijding een stijging van de jaarlijkse bijdrage 
aan de Veiligheidsregio Haaglanden. Daarnaast heeft er ook hier op basis van werkelijke uren 2017 
een verschuiving van werkgeverslasten plaatsgevonden. De werkelijk bestede uren vanuit 2017 en 
de verwachte taken in 2019 zijn hiervoor de basis van verandering geweest. 

 

Programma 3: Beheer, verkeer en milieu per saldo € 112.386 
De bijraming op dit programma heeft diverse oorzaken. Op verschillende taakvelden zijn hogere 
kapitaallasten en een verschuiving van (de toerekening van) werkgeverslasten. Daarnaast zijn er 
bijramingen van budget onder andere voor het ruimen van graven, de aanschaf van twee 
sneeuwschuiven in 2019 en een toename van onderhoudsbudget als gevolg van areaaluitbreiding. 
Tegenover deze bijramingen staat een aframing door incidentele uitgaven in 2018 en een verlaging 
van budget voor onderhoud. Dit is vrijwel volledig het gevolg van incidentele bijramingen in 2018, 

zoals voor de extra investering in de deklaag van de Kwakelweg in Maasland t.b.v. het 
skateroutenetwerk.  
 
Programma 4: Onderwijs per saldo € 39.988  
De voornaamste verklaring voor de toename van lasten binnen dit programma is het gevolg van 
een tweetal bijramingen: 

- Wij hebben als gemeente een wettelijke verplichting in het kader van onderwijshuisvesting 
(Huisvestingsprogramma). In 2019 gaat dat om de eerste inrichting van 2 lokalen 1ste 
inrichting + kosten Groene Oase (€ 55.365). 

- Daarnaast is er een verhoging van de kapitaallasten (€ 57.603). 
Tegenover deze bijramingen staat een aframing van € 45.000 door het vervallen van het budget 
voor kinderen van statushouders. Gezien de relatief lage kosten in 2018 en de hoge mate van 
onzekerheid ten aanzien van het aantal aanvragen voor de komende jaren worden deze lasten niet 

bij voorbaat geraamd. 
 
Programma 5: Welzijn en Wmo per saldo € 458.954 
De gewijzigde begroting van de H10 Inkoopbureau levert een hogere last op. Verder is het 
incidentele budget 2018 Integrale preventie € 25.000 structureel gemaakt op basis van het 
preventieplan in Q4 2018.  
Op het taakveld Wmo en jeugd is de subsidie aan WelzijnE25 structureel verhoogd. In 2018 is deze 

verhoging opgelost deels door een bijraming en deels door het ten laste van bestaande budgetten 
te brengen. Daarnaast is er eenmalig in 2019 een budget extra benodigd voor implementatiekosten 
voor de inkoop van Jeugdzorg 2020-2024. Vanuit het rijk komt een nieuwe taak in het kader van 
vaccinaties naar gemeenten toe per 1/1/2019. Daarvoor worden we financieel gecompenseerd. 
Daarnaast heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving van werkgeverslasten 
plaatsgevonden. Op het taakveld Sport is in 2018 is een incidentele subsidie uitgekeerd voor het 

vervangen van een overkapping van een tribune. Daarnaast zijn er minder kapitaallasten. 

Tegenover deze wijzigingen van de lasten zijn er minder baten op het taakveld Wmo door de 
verwachte invoering van het abonnementstarief Wmo per 1-1-2019. En op het taakveld Wmo en 
jeugd is in 2018 eenmalig een SWOT-analyse uitgevoerd naar het inkoopbureau Jeugd. Deze 
kosten zijn doorbelast aan andere gemeenten in de regio.  
 
Programma 6: Economische en sociale zaken  per saldo € 202.183  

Binnen dit programma hebben er op de taakvelden Handel, Ambacht en Industrie, Bijstand, Sociale 
werkvoorziening, Minimabeleid verschuivingen van werkgeverslasten plaatsgevonden. De werkelijk 
besteedde uren vanuit 2017 en de verwachtte taken in 2019 zijn hiervoor de basis van verandering 
geweest. Verder vindt er in 2019 een bijraming plaats ten laste van de Reserve Investerings-



 

123 

programma, ten behoeve van incidentele kosten voor bouwkundige aanpassingen aan 

gemeentelijke gebouwen. Tegenover deze bijramingen staan enkele budgetaframingen. De 

voornaamste is het incidentele budget in 2018 voor ambtelijke inzet en stedenbouwkundige 
uitwerking voor centrum Maasland. Daarnaast zijn er nog enkele bijramingen, de bijdrage voor 
(voormalig) WSW-ers is hoger dan in 2018 geraamd en in 2018 was er incidenteel een extra 
bedrag beschikbaar voor schuldhulpverlening.  
In 2019 wordt uitvoering geven aan het Vervolgplan (na het vorige ‘uitvoeringsprogramma Werk 
en inkomen’) om de komende jaren een nieuwe impuls te geven aan de concretisering van ons 

doel/motto: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee. Hiervoor is meer budget 
begroot dan in 2018. Daarnaast heeft er op basis van werkelijke gemaakte uren een verschuiving 
van werkgeverslasten plaatsgevonden. Vanuit het collegewerkprogramma is er een extra bedrag 
van bijgeraamd ter bevordering van uitstroom naar werk. Deze extra last wordt gedekt door een 
onttrekking uit de reserve Sociaal domein. 
Hiertegenover staan diverse wijzigingen in de baten.De raming van de aanvullende rijksbijdrage 

over het voorafgaande jaar voor de bijstandskosten is naar beneden bijgesteld. En op basis van 
werkelijke inkomsten uit voorgaande jaren kan de raming voor aflossing van leenbijstand naar 
boven worden bijgesteld 
 
Programma 7: R.O., ontwikkeling en volkshuisvesting per saldo € -522.870 

In 2018 waren er een aantal incidentele budgetten opgenomen voor Tiny Houses, inhuur 
begeleiding projecten en Herinrichting centrumplan Schipluiden. In 2019 ramen we een aantal 

budgetten bij. 
- Omgevingswet. Momenteel wordt binnen onze organisatie gewerkt aan de invoering van de 

Omgevingswet. Een van de onderwerpen die daarbij uitdrukkelijk aan de orde komt, is 
participatie. Er vinden poldergesprekken plaats die de komende periode worden voortgezet. 
Later wordt ook een participatietraject voor de dorpen uitgevoerd. Om dat goed voorbereid te 
doen willen wij voor de dorpen op hoofdlijnen een nul-situatie vastleggen. Wij willen daartoe per 
dorp een analyse laten opstellen die onder meer aandacht schenkt aan economische kwaliteiten, 

sociale cohesie, leefomgevingskwaliteiten, vergrijzing (demografie) klimaatverandering etc.  
- Begeleiding ruimtelijke projecten en onderzoeken. Dit betreft aanloopkosten welke nodig zijn 

voor de eerste advisering om een project op haalbaarheid te boordelen. Door budget hiervoor 
op te nemen in de begroting kan eerder aan projecten begonnen worden dan voorheen. 

De raming voor bouwleges is gebaseerd op de bouwprognose voor woningen en bedrijven. Op 
basis van deze prognose is de geraamde legesopbrengst in 2019 lager dan in 2018. 

De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op de prognose van de 
werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze 

lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. 
 
Algemene dekkingsmiddelen per saldo € -1.572.323  
De stijging van de lasten op het taakveld treasury betreft de rentelasten van nieuw aangetrokken 
vaste leningen. Deze rentelasten zijn toe te bedelen aan de erfpacht. De stijging in baten op dit 

taakveld komt doordat er in 2018 een hoger dividendpercentage is uitgekeerd door de BNG en 

doordat een deel van de rentelasten toe te bedelen is aan de erfpacht. 
De voornaamste oorzaak voor het saldo op dit programma is de raming van de algemene uitkering.  
De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2019-2022 zijn met behulp van de 
meicirculaire 2018 gemaakt. Vanaf 2019 is het grootste deel van het deelfonds Sociaal domein 
opgenomen in de algemene uitkering. En loopt dus mee in de trap-op, trap-af methode. Dit 

gegeven en het vaststellen van het Interbestuurlijk programma met het Rijk levert een fors hogere 
bijdrage op. 
Daarnaast is er een bijraming van de OZB opbrengst als gevolg van de waardeontwikkeling van het 
onroerend goed in combinatie met areaaluitbreiding. Deze stijging is hoger dan was voorzien in de 
Begroting 2018-2021. 
 

Overhead per saldo € 522.024 

In 2019 is incidenteel extra budget geraamd voor ondersteuning bij diverse I-projecten. Verder is 
in 2019 de verdeling van de werkgeverslasten aangepast op basis van de werkelijke urenverdeling 
uit 2017. Gevolg hiervan is dat er meer kosten toegeschreven worden aan taakvelden anders dan 
overhead. In 2018 is er een budget van incidenteel bijgeraamd voor bouwkundig onderhoud van 
het gemeentehuis en in 2018 zijn extra incidentele kosten geraamd voor de organisatie-
ontwikkeling (onder andere assesments en ondersteuning). 

 
 
 



 

124 

Incidentele baten en lasten 
Om een goed inzicht te kunnen geven in het structurele evenwicht tussen baten en lasten is het 

noodzakelijk te weten in hoeverre incidentele dekkingsmiddelen tegenover incidentele lasten staan.  
Ook de uitgaven die binnen de grondexploitaties worden gedaan, zijn veelal eenmalig van aard. 
Deze kosten hebben geen invloed op het exploitatieresultaat. Ook wordt een aantal uitgaven ten 
laste van voorzieningen of bestemmingsreserves gebracht.  
 

 Incidentele lasten (x € 1.000) 
  

 Incidentele baten (x € 1.000) 

Omschrijving 2019 2020 2021 2022 2019 2020 2021 2022 

1. Vitale Dorpen in Midden 
Delfland®2025 

100               

2. Bestuur en Veiligheid                 

3. Beheer, Verkeer, Milieu 88       250 60     

4. Onderwijs 55               

5. Welzijn en Wet 
maatschappelijke ondersteuning 

150               

6. Economische- en sociale zaken 161               

7. Ruimtelijke ordening, 
ontwikkeling en volkshuisvesting 

267 167             

Algemene Dekkingsmiddelen                 

Overhead 115 50             

Mutaties reserves 400       1286 167     

Totaal  1336 217 0 0 1536 227 0 0 

         

Saldo         -200 -10  0 0 

 
Conform de richtlijnen van de provincie zijn bedragen onder € 50.000 niet meegenomen in 
bovenstaand overzicht. 

 
Programma 1 
Lasten: 
In 2019 wordt € 100.000 ingezet ten behoeve van cofinanciering. 
 
Programma 3 
Lasten: 

In 2019 wordt € 87.649 gestort in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. 
Baten: 
In 2018 is een pilot uitgevoerd waarbij wij een start hebben gemaakt met het te koop aanbieden 
van de gemeentegrond in gebruik bij inwoners. Doel is inwoners die gemeentegrond in gebruik 
hebben in de gelegenheid te stellen dit in eigendom te verwerven. Voor 2019 ramen wij een 
incidentele opbrengst van € 250.000 en voor 2020 € 60.000. 

 
Programma 4 
Lasten: 
In 2019 wordt € 55.365 ingezet om te voldoen aan de wettelijke verplichting voor huisvesting 
scholen. 
 
Programma 5 

Lasten: 
In 2019 wordt € 50.000 ingezet voor lokale implementatiekosten inkoop 2020-2024 en € 100.000 
voor het bevorderen van uitstroom naar werk. 
 

Programma 6 
Lasten: 
In 2019 wordt € 161.211 ingezet voor incidentele kosten bouwkundige aanpassingen van 

gemeentelijke gebouwen. 
 
Programma 7 
Lasten: 
In 2019 en 2020 wordt € 167.000 ingezet voor de uitvoering van de energievisie. 
In 2019 is € 100.000 bijgeraamd voor de voorbereidingsfase van bouwprojecten niet zijnde grexen. 

 



 

125 

Overhead 

Lasten: 

In 2019 wordt voor € 65.000 personeel ingehuurd voor diensten zaakgericht werken. 
In 2019 en 2020 worden extra kosten gemaakt voor tijdelijke dubbeling van de functie 
afdelingsdirecteur Koers, beide jaren € 50.000. 
 
Mutaties reserves 
Lasten: 

In 2019 wordt € 400.000 gestort in de Dekkingsreserve voor het veilig afwikkelen van verkeer bij 
de entree van Maasland (Maassluisseweg/Oude Veiling). 
 
 
Baten: 
Aan de Algemene reserve worden de volgende bedragen onttrokken: 

- Budget cofinanciering € 100.000 
- Veilig afwikkelen verkeer entree Maasland € 400.000 
- Storting in voorziening egalisatie afvalstoffenheffing € 87.649 
- Wettelijke verplichting huisvestingsprogramma € 55.365 
- Lokale implementatiekosten inkoop 2020-2024 € 50.000 

- Energievisie 2019 en 2020 € 167.000 
- Inhuur diensten zaakgericht werken € 65.000. 

 
Aan de reserve investeringsprogramma worden de volgende bedragen onttrokken: 
- Budget voorbereidingsfase bouwprojecten niet zijnde grexen € 100.000 
- Bouwkundige aanpassingen van gemeentelijke gebouwen € 161.211. 
 
Daarnaast wordt aan de reserve Sociaal Domein € 100.000 onttrokken voor het bevorderen van 
uitstroom naar werk. 

 
In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de 
tabel worden de onderdelen toegelicht. 
 

Tabel Algemene dekkingsmiddelen (in 
€) 

2019 2018 

OZB 4.411.702 4.218.126 

Algemene uitkering 18.961.771 13.849.448 

Dividenden 2.039.930 2.039.930 

Rente uitzettingen > 1 jaar 726.940 1.191.046 

Opbrengsten grondverkopen 250.000 250.000 

Vennootschapsbelasting 0 0 

Onvoorzien 16.000 16.000 

Overige eigen middelen 0 0 

Subtotaal 26.406.343 21.564.550 

Saldo financieringsfunctie   -361.975 - 87.834 

Totaal algemene dekkingsmiddelen 26.044.368 21.476.716 

 
De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel 
van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen hoort, 

is de OZB. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen. Deze 
zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. 
 
OZB 

Sinds 2009 wordt de OZB berekend over een percentage van de WOZ-waarde. Door een amendement 
van de gemeenteraad zijn de tarieven tot 2019 ‘bevroren’ en fluctueert de opbrengst met de jaarlijkse 

waardeverandering.  
In de volgende tabel staan de OZB-tarieven voor 2019 tot en met 2022. 
 

OZB – tarieven 2019 2020 2021 2022 

Tarief eigenaren woningen 0,1205% 0,1205% 0,1205% 0,1205% 

Tarief eigenaren niet-woningen 0,2267% 0,2267% 0,2267% 0,2267% 

Tarief gebruikers niet-woningen 0,1627% 0,1627% 0,1627% 0,1627% 

 



 

126 

Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering. De algemene uitkering wordt over 

de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten 

weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide 
van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten met hoog gewaardeerd onroerend goed 
ontvangen een lagere algemene uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol 
onroerend goed. Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend, van de waarde van 
niet-woningen 70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast (- 
0,1000% van de waarde voor woningen). Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde 

OZB-tarief. 
De uitkomst wordt als zogenaamde eigen inkomstenmaatstaf afgetrokken van de algemene 
uitkering van de gemeente. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft overigens geen effect 
op deze aftrekpost. 
 
Algemene uitkering 

De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2018.  
De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2019-2022 zijn met behulp van de 
meicirculaire 2018 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals 
gemaakt voor de begroting 2018-2021. 
 

Raming algemene uitkering 2019 2020 2021 2022 

Begroting 2019 – 2022 18.861.771 19.497.061 20.242.908 20.823.928 

Begroting 2018 – 2021 17.898.332 18.400.797 18.670.939 - 

Verschil 963.439 1.096.264 1.571.969 N.v.t. * 

(*) 2022 was nog niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend. 
 
Dividenden 

De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank 
Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. 
 

 2019 2018 

Bank Nederlandse Gemeenten 42.500 42.500 

Juva N.V. 1.768.000 1.768.000 

Waterbedrijf Evides 229.430 229.430 

Totaal  2.039.930 2.039.930 

 

Rente uitzettingen > 1 jaar 
Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve.  
Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk deels is 
gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen.  
 
Overige eigen middelen 

Er zijn geen overige eigen middelen. 
 
Onvoorzien 
De raming van de post Onvoorzien is bedoeld voor de dekking van niet voorzienbare uitgaven. Bij 
gemeenten die een sluitende begroting hebben, is de post onvoorzien meestal het positieve 
begrotingssaldo dat door de raad als dekkingsmiddel kan worden ingezet. In Midden-Delfland is dat 
zoals bekend niet het geval. In onze begroting is een bedrag voor onvoorziene uitgaven 

opgenomen van € 16.000 in 2019.  
 
  



 

127 

Financiële positie 

De raming voor het begrotingsjaar 2019 en volgende jaren ziet er als volgt uit. 

 2019 2020 2021 2022 

Saldo begroting 2019 – 2022  
(incl. begrotingswijzigingen1)  

156.695 263.697 364.351  

Mutaties begroting: 
 

    

1. Autonome ontwikkelingen en    

      doorwerking eerdere besluiten) 

-46.566 -170.407 -125.437  

2. Collegewerkprogramma  
(per saldo) 

-110.000 -90.000 -90.000 -90.000 

Resultaat begroting2 129 3.290 148.914 313.496 
1 

Inclusief structurele doorwerking mutaties Eerste periodieke begrotingswijziging 2018.
  

2 Een positief bedrag betekent een voordelig resultaat. 

 
Met dit resultaat (structureel sluitende (meerjaren)begroting) voldoet de begroting 2019-2022 aan 
de voorwaarden om in aanmerking te komen voor repressief toezicht door de provincie.  
 

 
 
 

Immateriële vaste activa 
In het kader van het BBV is het zeer beperkt mogelijk deze activa te activeren. De gemeente 
Midden-Delfland heeft er daarom voor gekozen deze activa niet meer in de kapitaallasten op te 
nemen, maar deel te laten uitmaken van het jaar van ‘investering’. 
 
Investeringen met een economisch en maatschappelijk nut  
De investeringen zijn gesplitst in investeringen met een economisch nut en met een 

maatschappelijk nut. 
In de kapitaallasten van de activa wordt vanaf 2017 niet met rente rekening gehouden.  
 
Voor een specificatie zie bijlage Investeringen 2018-2021. 
 

Nieuwe investeringen 

Overzicht nieuwe investeringen begroting 2019 
 

Omschrijving investering: 2019 2020 2021 2022 

Oracle migratie 2019 55.000        

Vervangen lichtmasten      172.200   

Vervangen brug S020 Zouteveenseweg       202.300 

Vervangen brug S021 Zouteveenseweg       267.700 

Vervangen brug Hoornseweg       1.851.800 

Vervangen voetbrug B. v. Schagenlaan-
Wilgenlaan 

      41.100 

Reconstructie Kwakelweg deel 2 250.000       

Aanvulling reconstructie Kerkweg 210.000       

Aanvulling Burg v.d. Lelijkade 110.000       

Aanvulling herinrichting Lijsterbesstraat 111.000       

Reconstructie en verbetering fietspad 
Rotterdamseweg 

      450.000 

Onderzoek afwaardering Hoornseweg 25.000 25.000     

Onderzoek doseerinstallaties 25.000       

Vervangen doseerinstallaties   50.000 50.000   

Reconstructie Slot de Houvelaan     195.000   

Opwaarderen fietspad en asfalteren 
Westgaag 

  550.000      

Totaal 786.000 625.000 417.200 2.812.900 

  



 

128 

De financiering 

 
Lang lopende geldleningen 
 

 
 
Saldo financieringsfunctie 
De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 18.935.842 aan langlopende 
geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2019). Het saldo van de totale werkelijk betaalde 
rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de 

investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%. Dit levert een last van € 297.844 
(werkelijke rente) op in de begroting van 2019. Daar komt een toevoeging van rentes aan de 
reserves bij van € 64.131. Per saldo komt de financieringsfunctie uit op een nadelig resultaat van € 
361.975. 

 
Financieringsoverschot/tekort 
Totaal geïnvesteerd bedrag per 1 januari 2019 (volgens staat C)   

Algemene dienst (excl. leningen)  €   132.332.978
  
Eigen financieringsmiddelen volgens staat D 
Onderdeel A: Algemene reserve €    2.499.378 
Onderdeel B: bestemmingsreserves € 36.872.814 
Onderdeel C: voorzieningen + €    19.666.843 
  €   59.039.035 

Waarvan extern belegd:   
Langdurig - €    9.075.605   
 €    49.963.430 
Saldo nog niet afgeloste geldlening o/g  + €    18.935.842 
          €   -68.076.116 
Financieringstekort        €    31.317.828 

  

Overzicht van vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar

Omschrijving Oorspronkelijk Laatste Rente- Restantbedrag Aflossing Restantbedrag Rente-

bedrag van de aflossing perc. geldleningen 2019 geldleningen kosten

geldlening 1-1-2019 31-12-2019 2019

Onderhandse leningen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten:

BNG 089594 907.560 2024 4,67                        217.815 36.302 181.512 8.751

BNG 091485* 680.670 2025 3,47                        190.588 27.227 163.361 6.443

BNG 092017 680.670 2026 5,50                        217.814 27.227 190.588 10.667

BNG 40.111437 7.429.045 2029 1,25                        7.429.045 0 7.429.045 92.492

BNG 40.111438 1.566.123 2029 0,80                        1.566.123 0 1.566.123 12.529

BNG 40.112090 6.751.680 2052 1,77                        6.751.680 0 6.751.680 119.505

BNG 40.112091 2.381.266 2052 1,57                        2.381.266 0 2.381.266 37.386

* Per 26-10-2010 is het rentepercentage  gewijzigd van 5,8% in 3,47% 18.754.331 90.756 18.663.575 287.771

Onderhandse leningen Nederlandse Waterschapsbank N.V.:

NWB 10014564 1.134.451 2022 6,40                        181.512 45.378 136.134 10.073

181.512 45.378 136.134 10.073

Totaal 18.935.843 136.134 18.799.709 297.845



 

129 

 

EMU-saldo 
Op grond van het BBV is hieronder de berekening van het Economische en Monetaire Unie (EMU)-
saldo opgenomen 
  

 
 

Geprognosticeerde balans 
 

 

ACTIVA

Vaste activa 

Immateriële vaste activa -                  -                  50.000        70.000        55.000        40.000        

Materiële vaste activa 69.160.556 75.537.530 79.809.580 79.320.110 79.579.522 80.960.734

Financiële vaste activa 11.980.344 12.068.022 11.896.803 11.725.585 11.564.435 11.407.822

Totaal vaste activa 81.140.900 87.605.552 91.756.383 91.115.695 91.198.957 92.408.556

Vlottende activa

Voorraden 14.912.237 19.628.477 6.799.959 6.630.743 6.085.957 6.281.958

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 9.443.402 4.157.924 9.380.010 8.807.292 5.609.828 3.185.445

Liquide middelen 66.907 66.907 66.907 66.907 66.907 66.907

Overlopende activa 3.241.218 3.241.218 3.241.218 3.241.218 3.241.218 3.241.218

Totaal vlottende activa 27.663.764 27.094.526 19.488.094 18.746.160 15.003.910 12.775.528

Totaal-generaal 108.804.664 114.700.078 111.244.477 109.861.855 106.202.867 105.184.084

Ultimo

2017

Ultimo

2018

Ultimo

2022

Ultimo

2019

Ultimo

2020

Ultimo

2021



 

130 

 
 

 

 

De stand en het verloop van de reserves en voorzieningen 
 
Het meerjarenoverzicht, het verloop van de reserves en voorzieningen en de toelichting daarop zijn 
te vinden in de bijlage Reserves en voorzieningen. 
 

Conclusie 
 
Door de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen en de voorzichtige, terughoudende 
opstelling ten aanzien van de gemeentelijke financiën is er sprake van een solide financiële 
structuur.  
De laatste jaren zijn noodzakelijke bezuinigingen doorgevoerd. Desondanks blijft de financiële 

positie onder druk staan. Bij de voorbereiding van deze begroting is dit ook gebleken. Het proces 
om te komen tot een sluitende begroting is niet makkelijk geweest, maar heeft wel geleid tot een 
sluitende begroting voor de jaren 2019-2022. 
Dit is bereikt door enerzijds uit te gaan van ervaringscijfers uit voorgaande jaren en anderzijds 
kritisch te zijn bij het ramen van de budgetten.  
Door deze handelwijze zijn wij er in geslaagd een begroting te presenteren waarin: 

- de tarieven voor de gemeentelijke OZB en de riool- en afvalstoffenheffing ongewijzigd blijven 

ten opzichte van 2018; 
- de voorzieningen in deze gemeente in stand blijven; 
- er bescheiden ruimte blijft voor investeren in de toekomst van Midden-Delfland. 

Door incidentele baten is er geen sprake van een structureel sluitende begroting voor de jaren 

2019 en 2020. Voor de jaren erna kennen wij wel structureel begrotingsevenwicht. 
 

 

  

PASSIVA

Vaste passiva 

Eigen vermogen 65.916.419 59.039.035   56.815.431 55.583.600 54.614.725 53.682.761

Voorzieningen 10.852.842 13.404.249   13.710.032 13.902.058 11.556.844 11.817.029

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer 9.980.660 18.977.472   18.841.338 18.498.521 18.153.622 17.806.618

Totaal vaste passiva 86.749.921 91.420.756   89.366.801 87.984.179 84.325.191 83.306.408

Vlottende passiva 

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 3.274.929 4.499.508     3.097.862 3.097.862 3.097.862 3.097.862

Overlopende passiva 18.779.814 18.779.814   18.779.814 18.779.814 18.779.814 18.779.814

Totaal vlottende passiva 22.054.743 23.279.322   21.877.676 21.877.676 21.877.676 21.877.676

Totaal-generaal 108.804.664 114.700.078 111.244.477 109.861.855 106.202.867 105.184.084

Ultimo

2022

Ultimo 

2017

Ultimo

2018

Ultimo

2019

Ultimo

2020

Ultimo

2021



 

131 

6. Bijlagen 

 
  



 

132 

6. 1. Missie 

 

Dit is Midden-Delfland 
 
Op steenworp afstand van Den Haag en Rotterdam ligt een gemeenschap waar landschap en 
natuur de boventoon voeren. Waar kwaliteit van leven, rust en ruimte de norm zijn. Waar mensen 
elkaar kennen en helpen. Dat is Midden-Delfland.  

 
Inwoners en ondernemers pakken er het initiatief en geven de dorpen Den Hoorn, Maasland en 
Schipluiden hun identiteit. Scholen bieden kinderen eigentijds onderwijs. Duurzame land- en 
tuinbouw en recreërende bezoekers brengen de gemeenschap economische kracht.  
 
Waar mogelijk versterkt en versnelt de gemeente Midden-Delfland initiatieven uit de gemeenschap. 

Ook staat zij mensen bij die niet op eigen benen kunnen staan. Buiten de gemeentegrenzen 
stimuleert ze samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Zo verbindt de 
gemeente het authentieke platteland met het verlangen naar natuur, cultuur en ontspanning vanuit 
de steden.  

 
In 2008 verwierf Midden-Delfland als eerste gemeente in Nederland het Cittaslow-lidmaatschap. Dit 
wereldwijde keurmerk wordt toegekend aan gastvrije gemeenten die een duurzame samenleving 

nastreven waarvan natuur, agrarische productie, toerisme en sociale verbondenheid de kern zijn. 
 

Missie gemeente 
 
De gemeente Midden-Delfland verbindt het groene landschap met de stedelijke omgeving. Met de 
gemeenschap werkt zij aan een betere kwaliteit van leven.  

 

Speerpunten gemeente 
 
Gemeenten krijgen een steeds grotere rol in het contact met inwoners. Met hun betrokkenheid 
inspireerden inwoners en organisaties de gemeente om de visies Midden-Delfland® 2025 en Behoud 

door ontwikkeling op te stellen. Deze visies bepalen de koers van de gemeente.  
Midden-Delfland richt zich op de volgende vijf speerpunten: 
 

1. landschap 
2. samenleving  
3. economie 
4. dienstverlening 

5. bestuur en organisatie  
  

In het hoofdstuk ‘Beleidsmatig meerjarenperspectief’ volgt per speerpunt een algemene 

omschrijving en de concrete invulling uit de begroting.  



 

 

6. 2. Staat van reserves en voorzieningen 

  



 

  

Dienstjaar (2019)

Naam van de reserve of de voorziening Saldo begin Toegevoegde Vermeerderingen Verminderingen Saldo einde Waarvan belegd bij Toelichting

boekjaar rente boekjaar de gemeente

A. Algemene reserves

Algemene gemeentelijke reserve 2.499.378 n.v.t. 1.482.100 1.017.277 1.017.277 Geraamd saldo per 31 december 2018 2.499.378

Doel: Buffer voor nadelige exploitatiesaldi na resultaatbestemming,

alsmede voor calamiteiten Verminderingen:

Instandhouding skateroutenetwerk (10 jr t/m 2024) 10.665

Energievisie 166.800

Cultuurimpuls 30.000

Frictiekosten 11.756

Realisatieplan  informatievoorziening en digitalisering 40.000

Strandgroet respijtzorg H4 pilot 25.000

Extra kosten dienstverleningsmodel 15.000

Sneeuwschuif 240 Den Hoorn 11.900

Sneeuwschuif 210 10.600

Aanhanger tractor 11.600

Div. onderzoeken automatisering 10.000

Cultuureducatie met kwaliteit 10.250Urgentie, decentralisatie beschermd 

wonen/OGGZ/bemoeizorg 20.000

Budget co-financiering 100.000

Bijdrage voor uitwerkfaseplatform promotie Midden-

Delfland 22.500

Overgang gesloten kassasysteem 19.615

Nulmeting dorpen t.b.v. omgevingswet 30.000

Verhoging inhuur omgevingswet 10.000

Opstellen beheer-/beleidsplan 20.000

Verkenning oplossing verkeersdrukte Maassluisseweg 25.000

Wettelijke verplichting huisvestingsprogramma 55.365

Lokale implementatiekosten inkoop 2020-2024 50.000

Inhuur omgevingswet 40.000

Inhuur diverse diensten archief en communicatie 207.000

Bouwkundige vorzieningen gemeentehuis 15.000

Vervanging groot formaat plotter 4.500

Ouderschapsverlof 9.400

Veilig afwikkelen verkeer entree Maasland 400.000

Bijraming WW-lasten 12.500

Storting in voorziening egalisatie afvalstoffenheffing 87.649

1.482.100

Totaal A Algemene reserves 2.499.378 0 0 1.482.100 1.017.277 1.017.277

 

B. Bestemmingsreserves

Nutsreserve 12.871.855 n.v.t. 12.871.855 3.698.501 Een deel van de reserve is extern belegd. Ook hiervan

Doel: Het creëren van een waardevaste inkomstenbron voor de exploitatie komt de rente ten gunste van de exploitatie.

Reserve ontwikkeling Harnaschpolder 480.223 n.v.t. 101.473 378.750 378.750 Verminderingen:

Doel: Dekking bestuurskosten die voortvloeien uit de ontwikkeling van de polder aandeel gemeentelijke bestuurskosten 211.473

en waarvoor gelden vanuit de grondexploitaties beschikbaar komen verminderen onttrekking met 10.000 per jaar -110.000 

totaal 101.473



 

  

Dienstjaar (2019)

Naam van de reserve of de voorziening Saldo begin Toegevoegde Vermeerderingen Verminderingen Saldo einde Waarvan belegd bij Toelichting

boekjaar rente boekjaar de gemeente

Investeringsreserve Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 33.482

Doel: Dekking van geplande investeringen waarvan de lasten niet binnen

de exploitatie opgevangen kunnen worden. In de begroting wordt

aangegeven voor welke investeringen een claim op de reserve wordt

gelegd.

 - Geoormerkte gelden voor frontbebouwing langs de Gaag (1997) 66.336 995 67.331 67.331

 - Aansluiting / oprit A4 bij Harnaschpolder 1.040.066 15.601 1.055.667 1.055.667

 - Aansluiting Woudseknoop* 97.204 1.458 98.662 98.662

 - Groenontwikkeling Zwethzone 432.889 6.493 439.382 439.382

 - Recreatieve verbindingen in de Harnaschpolder* 571.921 8.579 580.500 580.500

 - Plankosten verkeersvisie Maasland 14.326 215 14.541 14.541

 - Onbestemde middelen (vrije ruimte) 9.374 141 9.514 9.514

* Reserves aangewezen als dekking projecten locatieontwikkeling

Subtotaal investeringsreserve 2.232.114 33.482 0 0 2.265.596 2.265.596

Reserve Monumenten 170.690 2.560 20.025 153.225 153.225 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 2.560

Doel: Het ondersteunen van onderhoud van monumenten Verminderingen

buiten de exploitatie subsidie monumenten 20.025

Reserve Sociaal Domein 658.368 9.876 127.368 540.876 540.876 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 9.876

Doel: Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn.

Verminderingen

Vervoer was en koffie 20.000

Gezondheidssituatie/gezondheidsmonitor 7.368

Bevorderen uitstroom naar werk 100.000

Totaal 127.368

Egalisatiereserve Bouwleges 1.430.447 n.v.t. 1.430.447 1.430.447

Doel: Ter nivellering van de wegvallende leges vanaf 2012

Reserve Midden-Delfland 8.682 130 8.812 8.812 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 130

Doel: Nog nader in te vullen beleidsontwikkeling Midden-Delfland

Reserve Grondexploitaties -0 -0 -0 -0 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari -0 

Doel: Het afdekken van de risico's van de (mogelijke) toekomstige verliezen op de

diverse grondexploitaties

Compensatie dividenden en huuropbrengst 15.699.952 n.v.t. 15.699.952 15.699.952

Doel: Compenseren weggevallen dividend CAIW ivm verkoop aandelen

Verminderen dividendafhankelijkheid

Compenseren huuropbrengst bezinepompen

Reserve Jeugd 112.995 1.695 114.690 114.690 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 1.695

Doel: Reserveren van rijksbijdragen voor ontwikkelingskosten CJG

Reserve Investeringsprogramma 930.914 n.v.t. 261.211 669.703 669.703 Vermindering

Doel: Uitvoeren van investeringen die voortvloeien uit het collegeprogramma Voorbereidingsfase bouwprojecten niet zijnde grexen 100.000

Dekking onderhoudskosten gebouwen 2019 161.211

261.211

Reserve opstartkosten begeleiding particuliere bouwinitiatieven (Revolving fund)38.148 572 38.720 38.720 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 572

Doel: Ondersteunen van kleine particuliere bouwinitiatieven



 

  

Dienstjaar (2019)

Naam van de reserve of de voorziening Saldo begin Toegevoegde Vermeerderingen Verminderingen Saldo einde Waarvan belegd bij Toelichting

boekjaar rente boekjaar de gemeente

Fonds Sociale Woningbouw 247.782 3.717 251.499 251.499 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 3.717

Doel: Afkoopsommen sociale woningbouw inzetten voor sociale woningbouw 

op andere locaties.

Reserve afwikkeling complexen 806.601 12.099 818.700 818.700 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari 12.099

Doel: Onderbrengen van budgetten vanuit grexen voor activiteiten die op 

termijn uitgevoerd gaan worden, zodat de grexen afgesloten kunnen 

worden.

Reserve Liquidatiesaldo Stadsgewest Haaglanden 61.949 n.v.t. 61.949 61.949

Doel: Het positieve liquidatiesaldo van het Stadsgewest Haaglanden te 

reserveren voor personeelskosten en nieuwe vormen van regionale 

samenwerking

Risicoreserve Erfpachtgronden 0 n.v.t. 0 0

Doel: Opvangen van risico's van overname van erfpachtgronden van 

Bedrijvenschap Harnaschpolder.

Reserve Herwaardering deelnemingen 1.122.093 n.v.t. 1.122.093 1.122.093

Doel: Uit oogpunt van inzicht en presentatie zijn aan de debetzijde van de 

balans de deelnemingen tegen de nominale waarde opgenomen.

Vóór 2004 werd op de nominale waarde van de deelnemingen afgeschreven.

Deze afschrijvingen zijn via de jaarresultaten met de Algemene reserve verrekend.

In 2005 is daar de waardetoename van de aandelen Europoort aan toegevoegd

Totaal B Bestemmingsreserves 36.872.814 64.131 0 510.077 36.426.868 27.253.514

C. Dekkingsreserves

Dekkingsreserve gemeentehuis 11.567.816 n.v.t. 477.624 11.090.192 11.090.192 Verminderingen:

Doel: Realisatie van een nieuw gemeentehuis kapitaallasten (voorbereiding) nieuw gemeentehuis

tot een maximum investeringsbedrag van € 15,4 miljoen 477.624

Dekkingsreserve
Doel: Het ten gunste van het exploitatieresultaat compenseren van de

kapitaallasten van daartoe door de raad aangewezen en inmiddels Vermeerderingen:

gerealiseerde of in uitvoering zijnde projecten. De volgende uit Algemene reserve 400.000

investeringen zijn daartoe aangewezen:

721072 - Reconstructie Oude Veiling Maasland 214.541 13.487 201.054 201.054 Verminderingen:

- Veilig afwikkelen verkeer entree van Maasland 0 400.000 400.000 400.000

742139 - Aankoop 4 schoolwoningen (8 lokalen) 1.200.000 50.000 1.150.000 1.150.000 vrijval t.g.v. exploitatie 405.582

742189 - Realisatie multifunctionele accommodatie Den Hoorn (MFA) 3.150.000 112.500 3.037.500 3.037.500

742322 - Nieuwbouw PC-basisschool Maasland 1.212.853 40.428 1.172.425 1.172.425

753001 - Realisatie sporthal Schipluiden 191.674 20.000 171.674 171.674

753021 - Extra (kunstgras)speelveld MVV'27 3206 3.206 (0)                   -0 

753031 - Aanleg kunstgrasveld (3x) 846.586 76.109 770.478 770.478

753032/34-Sportvloer DIOS 10.189 4.477 5.712 5.712

754104 Overkapping tussen Schilpen en Tavenu 290.290 14.482 275.809 275.809

742331 Aanpak klimaatproblemen MFA onderwijs 820.499 59.913 760.586 760.586

765001 Aanpak klimaatproblemen MFA kinderopvang 159.189 10.981 148.208 148.208

subtotaal dekkingsreserve 8.099.027 n.v.t. 400.000 405.582 8.093.445 8.093.445

Totaal C Dekkingsreserves 19.666.843 0 400.000 883.206 19.183.637 19.183.637



 

  

Dienstjaar (2019)

Naam van de reserve of de voorziening Saldo begin Toegevoegde Vermeerderingen Verminderingen Saldo einde Waarvan belegd bij Toelichting

boekjaar rente boekjaar de gemeente

D. Voorzieningen

Voorziening dubieuze debiteuren Soza 80.750 n.v.t. 80.750 80.750

Doel: Oninbare debiteuren waaraan leenbijstand is verleend

Voorziening dubieuze debiteuren 327.655 n.v.t. 327.655 327.655

Doel: Geheel of gedeeltelijk oninbare debiteuren

Voorziening pensioenen voormalig wethouders 1.509.946 n.v.t. 89.376 44.077 1.555.245 1.555.245 Vermeerderingen:

Doel: Het dekken van de uitkeringen en pensioenen aan voormalige wethouders toevoeging  conform actuariële waardeberekening 79.380

storting APPA pensioen via salaris 9.996

totaal 89.376

Verminderingen:

betaalde pensioenaanspraken 44.077

Voorziening wachtgelden voormalig wethouders 381.690 n.v.t. 94.451 287.239 287.239 Verminderingen:

Doel: Het dekken van de uitkeringen en pensioenen aan voormalige wethouders betaalde wachtgelden 94.451

Voorziening bijdrage tekort Bedrijvenschap 3.275.000 n.v.t. 3.275.000 3.275.000

Doel:: Geformaliseerde maximale bijdrage in het tekort van het schap

Voorziening egalisatie afvalstoffenheffing -12.444 n.v.t. 87.649 87.649 -12.444 -12.444 Vermeerderingen/verminderingen:

Doel: Het via storten of onttrekken van het verschil tussen reinigingskosten

Saldo  kosten/opbrengsten  functie 721 (zgn. gesloten 

circuit) -87.649 

en afvalstoffenheffing egaliseren van de kosten cq tarieven Positief saldo=vermeerdering, negatief saldo=vermindering

Vermeerdering:

Storting uit de algemene reserve 87.649

Voorziening egalisatie rioolheffing 6.462.121 n.v.t. 354.935 6.817.056 6.817.056 Vermeerderingen/verminderingen:

Doel: Het via storten of onttrekken van het verschil tussen rioleringskosten

Saldo  kosten/opbrengsten  functie 722 (zgn. gesloten 

circuit) 354.935

en rioolheffing egaliseren van de kosten cq tarieven Positief saldo=vermeerdering, negatief saldo=vermindering

Voorziening vakantiegeld personeel 15.530 n.v.t. 15.530 15.530

Doel: Reservering vakantiegeld voor gelijkmatige verdeling van de kosten.

Voorziening Grondexploitaties 1.364.000 n.v.t. 1.364.000 1.364.000

Doel: Opvangen van verlies in de grondexploitaties

Totaal D Voorzieningen 13.404.249 0 531.960 226.177 13.710.032 13.710.032

Totaal A + B + C Reserves 59.039.035 64.131 400.000 2.875.383 56.627.782 47.454.428

Totaal reserves en voorzieningen (excl deelnemingen) 72.443.283 64.131 931.960 3.101.560 70.337.814 61.164.460



 

6. 3. Prognose verloop reserves en voorzieningen 2019 – 2022 

 

Naam van de reserve of de voorziening

31-12 Rentetoev. Toevoeging Onttrekking 31-12 Rentetoev. Toevoeging Onttrekking 31-12 Rentetoev. Toevoeging Onttrekking 31-12

A. Algemene reserves

Algemene gemeentelijke reserve 1.017.277 n.v.t. 0 284.715 732.562 n.v.t. 0 35.665 696.897 n.v.t. 0 10.665 686.232

Totaal algemene reserves 1.017.277 n.v.t. 0 284.715 732.562 n.v.t. 0 35.665 696.897 n.v.t. 0 10.665 686.232

B. Bestemmingsreserves

Nutsreserve 12.871.855 n.v.t. 0 0 12.871.855 n.v.t. 0 0 12.871.855 n.v.t. 0 0 12.871.855

Reserve ontwikkeling Harnaschpolder 378.750 n.v.t. 0 91.473 287.277 n.v.t. 0 81.473 205.804 n.v.t. 0 71.473 134.331

Investeringsreserve 2.265.596 33.984 0 0 2.299.580 34.494 0 0 2.334.074 35.011 0 0 2.369.085

Reserve Monumenten 153.225 2.298 0 20.025 135.498 2.032 0 20.025 117.506 1.763 0 20.025 99.243

Reserve Sociaal Domein 540.876 8.113 0 0 548.989 8.235 0 0 557.224 8.358 0 0 565.582

Egalisatiereserve bouwleges 1.430.447 n.v.t. 0 0 1.430.447 n.v.t. 0 0 1.430.447 n.v.t. 0 0 1.430.447

Reserve Midden-Delfland 8.812 132 0 0 8.945 134 0 0 9.079 136 0 0 9.215

Compensatie dividenden en huuropbrengst 15.699.952 n.v.t. 0 0 15.699.952 n.v.t. 0 0 15.699.952 n.v.t. 0 0 15.699.952

Reserve Jeugd 114.690 1.720 0 0 116.411 1.746 0 0 118.157 1.772 0 0 119.929

Reserve investeringsprogramma 669.703 n.v.t. 0 0 669.703 n.v.t. 0 0 669.703 n.v.t. 0 0 669.703

Reserve revolving fund kleine particuliere bouwinitiatieven38.720 581 0 0 39.301 590 0 0 39.891 598 0 0 40.489

Reserve Noodhulpvangnet 0 n.v.t. 0 0 0 n.v.t. 0 0 0 n.v.t. 0 0 0

Fonds sociale woningbouw 251.499 3.772 0 0 255.271 3.829 0 0 259.100 3.887 0 0 262.987

Reserve afwikkeling complexen 818.700 12.281 0 0 830.981 12.465 0 0 843.446 12.652 0 0 856.097

Reserve liquidatiesaldo Stadsgewest Haaglanden 61.949 n.v.t. 0 0 61.949 n.v.t. 0 0 61.949 n.v.t. 0 0 61.949

Risicoreserve Erfpachtgronden 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Reserve Herwaardering deelnemingen 1.122.093 n.v.t. 0 0 1.122.093 n.v.t. 0 0 1.122.093 n.v.t. 0 0 1.122.093

Totaal bestemmingsreserves 36.426.868 62.882 0 111.498 36.378.252 63.525 0 101.498 36.340.278 64.177 0 91.498 36.312.957

C. Dekkingsreserve

Dekkingreserve gemeentehuis 11.090.192 n.v.t. 0 477.624 10.612.568 n.v.t. 0 477.624 10.134.944 n.v.t. 0 477.624 9.657.320

Dekkingsreserve 8.093.445 n.v.t. 0 422.376 7.671.069 n.v.t. 0 419.135 7.251.934 n.v.t. 0 417.899 6.834.035

Totaal dekkingsreserve 19.183.637 0 0 900.000 18.283.637 0 0 896.759 17.386.878 0 0 895.523 16.491.355

D. Voorzieningen

Voorziening dubieuze debiteuren Soza 80.750 n.v.t. 0 0 80.750 n.v.t. 0 0 80.750 n.v.t. 0 0 80.750

Voorziening dubieuze debiteuren 327.655 n.v.t. 0 0 327.655 n.v.t. 0 0 327.655 n.v.t. 0 0 327.655

Voorziening pensioenen voormalige wethouders 1.555.245 n.v.t. 92.057 45.400 1.601.902 n.v.t. 94.819 46.762 1.649.959 n.v.t. 97.663 48.164 1.699.458

Voorziening wachtgelden voormalige wethouders 287.239 n.v.t. 0 97.285 189.954 n.v.t. 0 82.149 107.805 n.v.t. 0 58.578 49.227

Voorziening bijdrage in tekort Bedrijvenschap 3.275.000 n.v.t. 0 0 3.275.000 n.v.t. 0 2.505.000 770.000 n.v.t. 0 0 770.000

Voorziening afvalstoffenheffing -12.444 n.v.t. 0 107.070 -119.514 n.v.t. 0 126.149 -245.663 n.v.t. 0 120.339 -366.002 

Voorziening rioolrecht 6.817.056 n.v.t. 349.724 0 7.166.780 n.v.t. 320.027 0 7.486.807 n.v.t. 389.603 0 7.876.410

Voorziening vakantiegeld personeel 15.530 n.v.t. 0 0 15.530 n.v.t. 0 0 15.530 n.v.t. 0 0 15.530

Voorziening grondexploitaties 1.364.000 n.v.t. 0 0 1.364.000 n.v.t. 0 0 1.364.000 n.v.t. 0 0 1.364.000

Totaal voorzieningen 13.710.032 0 441.781 249.755 13.902.058 0 414.846 2.760.060 11.556.844 0 487.266 227.081 11.817.029

Totaal reserves en voorzieningen 70.337.814 62.882 441.781 1.545.968 69.296.508 63.525 414.846 3.793.982 65.980.897 64.177 487.266 1.224.767 65.307.573

20222019 20212020



 

139 

Toelichting op het overzicht van reserves en voorzieningen 
 

Het overzicht betreft de jaren 2019 t/m 2022, waarbij de verwachte mutaties in 2019 nader zijn 
gespecificeerd in een afzonderlijk overzicht. Basis voor deze overzichten is de door de accountant 
goedgekeurde jaarrekening 2017 met de stand van de reserves en voorzieningen per ultimo 2017, 
aangevuld met de geraamde mutaties in 2018 volgens de laatst vastgestelde begrotingswijziging 
van 2018 en voorgenomen maatregelen.  

 
De overzichten bevatten diverse soorten reserves en voorzieningen. 
 
De Algemene reserve. Dit is de verplichte reserve die dient als buffer voor het opvangen van 
risico’s en eventuele tekorten op de jaarlijkse begrotingsuitvoering. Ook heeft deze reserve de 
functie van weerstandsvermogen, samen met de Nutsreserve en de reserve  Compensatie 
Dividenden en Huuropbrengsten.   

 
Nutsreserve. Dit is een bijzondere reserve. Deze reserve is grotendeels belegd in twee langlopende 
leningen (40 jaar) tegen 8,15% respectievelijk 7%, evenals voor een gering deel in een 
beleggingsfonds.  
 

Reserve ontwikkeling Harnaschpolder. Deze reserve is destijds ingesteld ter dekking van de kosten 

verbonden aan de extra inspanningen om een megaproject als de herinrichting van de 
Harnaschpolder vorm te geven. Jaarlijks wordt als bijdrage in de gemeentelijke bestuurskosten die 
met dit project samenhangen een bedrag op deze reserve in mindering gebracht.  
 
De Investeringsreserve. Voor diverse in de toekomst uit te voeren investeringen zijn in het 
verleden gelden gereserveerd. Deels door rentebijschrijving en deels door verschuivingen kunnen 
projecten die eerder moeten worden uitgevoerd voorzien worden van extra gelden.  

 
Reserve Herwaardering deelnemingen. Uit het oogpunt van inzicht en presentatie zijn aan de 
debetzijde van de balans de deelnemingen tegen de nominale waarden opgenomen. Vóór 2004 
werd op de nominale waarde van de deelnemingen afgeschreven. Deze afschrijvingen zijn via de 
jaarresultaten met de Algemene reserve verrekend. In 2005 is daar de waardetoename van de 
aandelen Europoort aan toegevoegd. 
 

Dekkingsreserve gemeentehuis. Ten behoeve van de bouw van het gemeentehuis is een aantal 
jaren gespaard. Hierdoor kunnen de kapitaallasten van het gemeentehuis gedekt worden uit deze 

reserve. Door het wegvallen van de rentecomponent in de kapitaallasten wordt aan deze reserve 
geen rente meer toegevoegd. 
 
De Dekkingsreserve. Destijds hebben wij ervoor gekozen om investeringen die financieel worden 

gedekt vanuit de reserves en waarop wordt afgeschreven, te laten verlopen via de zogenaamde 
dekkingsreserve. Dit gebeurt zodra de betreffende investering in uitvoering is of daadwerkelijk is 
gerealiseerd. Vanuit de dekkingsreserve worden dan de kapitaallasten gedekt zodat daar 
inzichtelijk blijft wat het totale budget was, hoeveel er aan kapitaallasten al gedekt is en wat nog 
beschikbaar is voor de resterende afschrijvingstermijnen. Over de gelden in de dekkingsreserve 
kan dus niet meer vrij worden beschikt. Verschuivingen en prioriteitenaanpassing zoals in de 
investeringsreserve is bij de dekkingsreserve niet meer aan de orde. Feitelijk is dit een louter 

administratief-technische post.  
Door het wegvallen van de rentecomponent in de kapitaallasten wordt aan deze reserve geen rente 
meer toegevoegd. 
 
Reserves met specifiek doel. Er zijn veertien bestemmingsreserves gevormd met een specifiek 
doel, zoals beschreven in de Nota Reserves en Voorzieningen en de begroting 2015-2018 

1. Monumenten 

2. Sociaal Domein 
3. Bouwleges 
4. Midden-Delfland 
5. Grondexploitaties 
6. Compensatie dividenden en huuropbrengsten 
7. Jeugd 

8. Investeringsprogramma 
9. Opstartkosten begeleiding particuliere bouwinitiatieven (Revolving fund) 
10. Noodhulp-vangnet 



 

140 

11. Fonds Sociale Woningbouw 

12. Reserve afwikkeling complexen 

13. Liquidatiesaldo Stadsgewest Haaglanden 
14. Risicoreserve Erfpachtgronden 
 
Voorzieningen. De voorzieningen behoren tot het vreemde vermogen. De kern van het treffen van 
voorzieningen is dat de gemeente in de toekomst kan voldoen aan verplichtingen en dat de 
financiële positie van de gemeente duidelijk is. Voorzieningen zijn passiefposten in de balans die 

een schatting geven van de voorzienbare lasten in verband met risico's en verplichtingen waarvan 
de omvang en/of het tijdstip van optreden op de balansdatum min of meer onzeker zijn en die 
oorzakelijk samenhangen met de periode voorafgaande aan die datum.  
 
Belangrijkste mutaties/aanpassingen 

 

Voorzieningen aanloopkosten fusie GGD Haaglanden en Voorziening risicomanagement. 

De voorzieningen aanloopkosten fusie GGD Haaglanden en Voorziening risicomanagement waren 

aan het eind van 2017 leeg en komen in de begroting van 2019 niet meer voor. 

 

Risicoreserve Erfpachtgronden 

In 2018 is de risicoreserve Erfpachtgronden gevormd. Hoewel de risico’s van gronduitgifte in 

erfpacht beperkt zijn, zijn deze niet volledig uit te sluiten. Bij overname van erfpachtgronden, zoals 

is gebeurd met gronden op het bedrijventerrein HarnaschPolder, komen deze risico’s volledig bij de 

gemeente te liggen. De risicoreserve Erfpachtgronden is bedoeld om deze risico’s op te kunnen 

vangen. 

 

Voorziening vakantiegeld. 

De voorziening vakantiegeld is in stand gehouden voor Burgemeester en Wethouders, zij hebben 

geen individueel keuzebudget. 

  



 

141 

6. 4. Meerjarig investeringsoverzicht 2019 – 2022 

 

Overzicht investeringen begroting 2019-2022 
 

Maatsch.
/Ec. nut. 

Omschrijving investering: 2019 2020 2021 2022  

Reconstructie Hof van Delftstraat 145.000       M 

Reconstructie Rijksstraatweg wegvak 1-2 205.000       M 

Reconstructie Willemoordseweg 305.000       M 

Reconstructie en dijkverzwaring 
Dijkshoornseweg 

  225.000     M 

Reconstructie en dijkverzwaring 
Hoornsekade 

    500.000   M 

Reconstructie Kwakelweg deel 2 250.000       M 

Reconstructie Kerkweg 100.000       M 

Aanvulling reconstructie Kerkweg 210.000       M 

Reconstructie Burg. V.d. Lelijkade 100.000       M 

Aanvulling Burg v.d. Lelijkade 110.000       M 

Herinrichting Lijsterbesstraat 90.000       M 

Aanvulling herinrichting Lijsterbesstraat 111.000       M 

Reconstructie en verbetering fietspad 
Rotterdamseweg 

      450.000 M 

Reconstructie Slot de Houvelaan     195.000   M 

Opwaarderen fietspad en asfalteren 
Westgaag 

  550.000      M 

Reconstructie Anna van Raesfeltstraat 32.794        M 

Aanpassing Dijkshoornseweg t.b.v. 
dorpsvernieuwing 

58.000        M 

Parkeerplaatsen kern Schipluiden 65.000        M 

Inkomsten parkeerplaatsen kern 
Schipluiden 

-15.000        M 

Reconstructie Maassluisseweg 400.000        M 

Reconstructie Wilgenlaan 100.000        M 

Vervangen lichtmasten  166.200 169.200 172.200 175.350 M 

Wegdekverlichting 50.000       M 

Wegdekverlichting inkomsten -25.000       M 

Vervangen brug DH019 Woudselaan     296.900   M 

Vervangen brug Trekkade/Kerkweg M004   310.100     M 

Vervangen brug S019 Zouteveenseweg   277.100     M 

Vervangen Sionsbrug DH021       382.700 M 

Vervangen grondk. landhoofd 
Middelvlietbrug M002 

97.000       M 

Vervangen grondk. landhoofd 
Middelvlietbrug M003 

151.100       M 

Reconstructie Trambrug Schipluiden 1.429.358       M 

Vervangen brug Ingeland 101.200       M 

Renoveren Hodenpijlbrug S028 behoud 
gem. monument 

    182.300   M 

Vervangen brug fietspad 't Woud 211.200       M 

Vervangen Schout-Jansheulbrug (S027)     560.000   M 

Vervangen brug Zuidkade-
Zouteveenseweg (S022) 

    192.100   M 

Vervangen brug Willemoordseweg     159.900   M 

Vervangen ophaalbrug Gaagweg 286.700       M 

Vervangen brug S020 Zouteveenseweg       202.300 M 

Vervangen brug S021 Zouteveenseweg       267.700 M 

Vervangen brug Hoornseweg DH 003       1.851.800 M 

Vervangen voetbrug B. v. Schagenlaan-
Wilgenlaan 

      41.100 M 

Bouw nieuwe Zoutloods   100.800     E 

Zoutloods extra budget zwaardere 
fundering 

  35.000     E 

Strooier 3 m3 Maasland 40.200       E 

Strooier 3 m3 Den Hoorn 41.800       E 



 

142 

Onderzoek afwaardering Hoornseweg 25.000 25.000     M 

Onderzoek doseerinstallaties 25.000       M 

Vervangen doseerinstallaties   50.000 50.000   M 

Overzicht investeringen begroting 2019-2022 
 

Maatsch.
/Ec. nut. 

Omschrijving investering: 2019 2020 2021 2022  

Herinrichting openbaar groen 25.000 25.000 25.000  50.000 M 

Vervangen beschoeiingen/damwanden 
2015 

90.000       M 

Vervangen beschoeiingen/damwanden 
2017 

100.000       M 

Vervangen beschoeiingen/damwanden 
2018 

80.000       M 

Vervangen beschoeiingen/damwanden  150.000 200.000 250.000  350.000 M 

Voegen metselwerk beschoeiing Singel 58.406       M 

Vervangen beschoeiing damwand 
Rotterdamseweg 

40.000       M 

Reconstructie speelvoorzieningen 2018 50.000       E 

Reconstructie speelvoorzieningen  105.000 90.000 150.000 120.000 E 

Vervangen pompunits drukriolering 104.000 104.000 149.000 149.000 E 

Vervangen pompen hoofdgemalen 49.000 49.000 90.000 90.000 E 

Vervangen vrijvervalriolering  230.000 230.000 230.000 230.000 E 

Vervangen Isuzu 8-VHN-21   32.000     E 

Vrachtwagen klein 86.000       E 

Vervangen VW Crafter (snipper) 5-VBZ-67 47.700       E 

Vervangen VW Crafter 4-VBN-69 42.700       E 

Vervangen Opel Combo 4-VBN-86 27.400       E 

Vervangen riooldoorspuitwagen 33.500       E 

Vervangen Pick-up Renault Master 2-VNX-
01 

    32.400   E 

Vervangen hardware automatisering 467.500        E 

Informatiebeleidsplan  40.000  40.000      E 

Oracle migratie 2019 55.000        E 

Koppeling Corsa-GWS4all(Centric & BCT) 40.000        E 

Koppeling Corsa-Key2burgerz. (Centric & 
BCT) 

35.000        E 

E-depot (digitale archiefbewaarplaats 25.000        E 

Aanschaf en vervangen Ipads 55.000        E 

Implementatie digitalisering 
inwonerszaken 

70.000        E 

Totaal: 6.972.758  2.512.200  3.234.800  4.359.950   

 

  



 

143 

6. 5. Begroting 2019 – 2022 op taakveld 

 
 

Programma 1 
Vitale dorpen in 

Midden-Delfand 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten :       

5.7 Openbaar groen 
en 
openluchtrecreatie 

1.362.171 1.736.989 517.894 397.430 369.440 371.577 

3.4 Economische 
promotie 

43.509 81.645 82.849 83.525 84.255 84.997 

Totaal lasten 1.405.680 1.818.634 600.743 480.955 453.695 456.574 

baten:             

5.7 Openbaar groen 
en 
openluchtrecreatie 

828.980 1.195.076 65.999 66.223 36.465 36.711 

3.4 Economische 
promotie 

0 0 0 0 0 0 

Totaal baten 828.980 1.195.076 65.999 66.223 36.465 36.711 

 

Programma 2 
Bestuur en 

veiligheid 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

0.1 Bestuur 1.051.693 1.340.496 1.469.500 1.479.289 1.487.706 1.518.236 

0.2 Burgerzaken 807.444 920.536 961.644 876.604 906.134 901.507 

1.1 Crisisbeheersing 
en brandweer 

1.029.707 1.082.091 1.135.447 1.135.664 1.135.900 1.136.139 

1.2 Openbare orde 
en veiligheid 

355.125 354.477 435.469 437.406 439.494 441.619 

Totaal lasten 3.243.969 3.697.599 4.002.061 3.928.963 3.969.234 3.997.501 

baten:             

0.1 Bestuur 63.901 17.900 17.900 17.900 17.900 17.900 

0.2 Burgerzaken 418.366 387.957 262.189 238.498 240.598 232.463 

1.1 Crisisbeheersing 
en brandweer 

0 0 0 0 0 0 

1.2 Openbare orde 
en veiligheid 

15.308 23.541 23.541 23.917 24.324 24.738 

Totaal baten 497.574 429.398 303.630 280.315 282.822 275.101 

 

Programma 3 
Beheer, verkeer 
en milieu 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

2.1 Verkeer en 
vervoer 

2.334.488 2.302.036 2.373.257 2.879.589 2.913.702 3.005.993 

2.2 Parkeren 9.600 9.791 1.911 1.941 1.975 2.009 

2.4 Economische 
havens en 
waterwegen 

113.768 104.550 128.783 130.363 132.069 133.804 

5.7 Openbaar groen 
en 
openluchtrecreatie 

1.397.657 1.542.657 1.573.168 1.631.942 1.666.945 1.697.391 

7.2 Riolering 1.616.496 1.639.088 1.602.717 1.609.694 1.592.113 1.689.770 

7.3 Afval 2.117.479 2.270.123 2.311.597 2.206.238 2.222.526 2.218.972 

7.4 Milieubeheer 792.290 1.264.423 877.223 877.748 711.515 712.092 

7.5 Begraafplaatsen 
en crematoria 

146.408 162.816 191.847 206.346 206.885 207.433 

Totaal lasten 8.528.186 9.295.483 9.060.503 9.543.860 9.447.729 9.667.464 

baten:             

2.1 Verkeer en 131.790 488.726 165.126 167.688 170.455 173.266 



 

144 

vervoer 

2.2 Parkeren 4.380 4.623 4.623 4.697 4.777 4.858 

2.4 Economische 
havens en 

waterwegen 

0 0 0 0 0 0 

5.7 Openbaar groen 
en 
openluchtrecreatie 

67.255 283.855 279.324 89.553 29.801 30.052 

7.2 Riolering 1.860.867 1.852.219 1.861.325 1.868.188 1.868.679 1.869.854 

7.3 Afval 2.574.619 2.762.425 2.701.683 2.678.970 2.698.605 2.694.306 

7.4 Milieubeheer 14.750 15.230 15.230 15.230 15.230 15.230 

7.5 Begraafplaatsen 
en crematoria 

159.099 99.011 131.412 133.515 135.784 138.092 

Totaal baten 4.812.759 5.506.089 5.158.723 4.957.841 4.923.331 4.925.658 

 

Programma 4 
Onderwijs 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

4.2 
Onderwijshuisvesting 

1.043.697 1.019.779 1.107.732 1.067.955 1.030.549 1.034.128 

4.3 Onderwijsbeleid 
en leerlingzaken 

550.693 546.801 497.760 500.788 503.457 505.869 

Totaal lasten 1.594.391 1.566.580 1.605.492 1.568.743 1.534.006 1.539.997 

baten:             

4.2 
Onderwijshuisvesting 

313.953 173.274 173.446 173.621 173.810 174.002 

4.3 Onderwijsbeleid 
en leerlingzaken 

61.422 62.914 61.666 61.354 61.096 60.835 

Totaal baten 375.375 236.188 235.112 234.975 234.906 234.837 

 

Programma 5 
Sociaal domein 
en welzijn 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

5.1 Sportbeleid en 
activering 

368.109 279.801 240.901 238.546 235.573 226.255 

5.2 
Sportaccomodaties 

578.129 598.164 562.385 569.651 576.868 584.854 

5.3 
Cultuurpresentatie, 
cultuurproductie en 
cultuurparticipatie 

178.914 176.646 194.692 166.618 158.438 150.118 

5.4 Musea 57.567 73.833 63.290 63.944 64.649 65.366 

5.5 Cultureel 
erfgoed 

85.542 70.289 71.523 72.041 72.601 73.169 

5.6 Media 436.821 436.920 428.986 429.007 429.030 429.053 

6.1 Samenkracht en 
burgerparticipatie 

376.282 228.947 218.513 219.348 219.968 220.599 

6.2 Wijkteams             

6.6 Maatwerkvoor-
zieningen (WMO) 

411.474 568.884 609.083 615.185 697.793 705.527 

6.70 Algemene 
voorz. WMO en 
jeugd 

1.299.018 1.115.802 1.140.242 1.122.044 1.129.154 1.136.375 

6.71 
Maatwerkdienst-
verlening 18+ 

2.768.486 3.108.061 3.271.981 3.246.629 3.257.285 3.268.106 

6.72 Maatwerkver-
lening 18- 

177.134 211.780 153.550 153.550 153.550 153.550 

6.81 Geëscaleerde 
zorg 18+ 

73.554 73.154 73.154 73.154 73.154 73.154 

6.82 Geëscaleerde 
zorg 18- 

1.354.179 1.541.160 1.622.055 1.622.055 1.622.055 1.622.055 

6.83 Veiligheid, 
jeugdrecl. en 
opvang 

61.370 77.875 77.875 72.197 72.197 72.197 



 

145 

7.1 
Volksgezondheid 

583.811 647.268 717.073 677.649 687.122 696.244 

Totaal lasten 8.810.391 9.208.584 9.445.303 9.341.618 9.449.437 9.476.622 

baten:             

5.1 Sportbeleid en 
activering 

35.632 34.687 34.687 35.243 35.841 36.451 

5.2 
Sportaccomodaties 

164.324 167.810 169.380 172.411 175.587 177.076 

5.3 
Cultuurpresentatie, 
cultuurproductie en 
cultuurparticipatie 

44.222 14.043 16.638 16.904 14.596 14.844 

5.4 Musea 0 0 0 0 0 0 

5.5 Cultureel 
erfgoed 

23.848 2.328 2.328 2.365 2.405 2.446 

5.6 Media 0 0 0 0 0 0 

6.1 Samenkracht en 
burgerparticipatie 

73.470 0 0 0 0 0 

6.2 Wijkteams             

6.6 Maatwerkvoor-
zieningen (WMO) 

11.580 21.251 21.251 21.591 21.958 22.331 

6.70 Algemene 
voorz. WMO en 

jeugd 

381.290 0 0 0 0 0 

6.71 
Maatwerkdienst-
verlening 18+ 

343.696 348.725 87.325 87.325 87.325 87.325 

6.72 Maatwerkver-
lening 18- 

0 0 0 0 0 0 

6.81 Geëscaleerde 
zorg 18+ 

0 0 0 0 0 0 

6.82 Geëscaleerde 
zorg 18- 

0 0 0 0 0 0 

6.83 Veiligheid, 
jeugdrecl. en 
opvang 

0 0 0 0 0 0 

7.1 
Volksgezondheid 

50.092 15.200 50.200 50.200 50.200 50.200 

Totaal baten 1.128.154 604.044 381.809 386.039 387.912 390.673 

 

Programma 6 
Economische en 
sociale zaken 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

0.3 Beheer over 
gebouwen en 
gronden 

92.800 118.524 314.922 156.328 359.084 360.179 

3.2 Fysieke 

bedrijfsinfrastructuur 

173.643 174.908 166.901 167.251 111.907 112.520 

3.3 Bedrijvenloket 
en bedrijfsregelingen 

53.638 48.284 48.284 48.284 48.284 48.284 

3.4 Economische 
promotie 

128.912 144.990 52.924 65.435 52.947 65.459 

6.3 Inkomens-
regelingen 

3.129.568 3.366.516 3.184.038 3.186.734 3.189.160 3.198.727 

6.4 Begeleide 
participatie 

65.524 171.891 219.373 258.693 258.801 258.910 

6.5 
Arbeidsparticipatie 

225.646 156.620 455.806 395.870 445.883 445.895 

6.71 
Maatwerkdienst-
verlening 18+ 

202.984 206.187 100.331 100.891 101.496 102.111 

Totaal lasten 4.072.715 4.387.920 4.542.579 4.379.486 4.567.562 4.592.085 

baten:             

0.3 Beheer over 
gebouwen en 

31.700 32.660 32.660 33.182 33.746 34.320 



 

146 

gronden 

3.2 Fysieke 
bedrijfsinfrastructuur 

176.533 267.499 264.484 268.715 182.927 186.036 

3.3 Bedrijvenloket 

en bedrijfsregelingen 

0 0 0 0 0 0 

3.4 Economische 
promotie 

4.342 34.500 34.500 34.572 34.650 34.729 

6.3 Inkomens-
regelingen 

2.177.261 2.112.317 2.088.368 2.091.840 2.093.429 2.095.045 

6.4 Begeleide 
participatie 

0 0 0 0 0 0 

6.5 
Arbeidsparticipatie 

0 20.560 0 0 0 0 

6.71 
Maatwerkdienst-
verlening 18+ 

0 0 0 0 0 0 

Totaal baten 2.389.836 2.467.536 2.420.012 2.428.309 2.344.752 2.350.130 

 

Programma 7 
Ruimtelijke 

ordening, 
omtwikkeling en 
volkshuisvesting 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

3.2 Fysieke 
bedrijfsinfrastructuur 

460.331 730.000 606.992 434.420 101.915 101.915 

8.1 Ruimtelijke 
ordening 

684.305 897.469 636.027 496.943 497.932 498.938 

8.2 Grondexploitatie 
(niet-
bedrijventerreinen) 

2.715.601 5.653.550 6.175.086 3.264.514 2.733.876 683.653 

8.3 Wonen en 
bouwen 

814.106 988.856 979.514 979.848 981.758 982.490 

Totaal lasten 4.674.343 8.269.875 8.397.619 5.175.725 4.315.481 2.266.996 

baten:             

3.2 Fysieke 
bedrijfsinfrastructuur 

296.258 730.000 606.992 434.420 101.915 101.915 

8.1 Ruimtelijke 
ordening 

79.155 7.889 46.776 14.810 14.847 14.884 

8.2 Grondexploitatie 
(niet-
bedrijventerreinen) 

2.751.624 5.629.050 6.175.086 3.264.514 2.733.876 683.653 

8.3 Wonen en 
bouwen 

773.610 1.103.470 1.292.169 1.691.605 1.640.151 1.511.845 

Totaal baten 3.900.647 7.470.409 8.121.023 5.405.349 4.490.789 2.312.297 

 

Algemene dek-
kingsmiddelen 

2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

0.5 Treasury 128.038 94.902 78.302 71.595 64.749 64.749 

0.61 OZB Woningen 128.653 128.134 128.073 131.535 133.239 134.367 

0.62 OZB niet-
woningen 

230.592 241.406 260.837 260.837 260.837 260.837 

0.7 Algemene 
uitkering en overige 
uitkeringen 
gemeentefonds 

0 0 0 0 0 0 

0.8 Overige baten 
en lasten 

0 16.000 16.000 16.000 16.000 16.000 

0.9 Vennootschaps-
belasting 

            

0.10 Mutaties 
reserves 

2.079.804 935.117 464.131 64.382 65.047 65.722 

0.11 Resultaat van 
de rekening van 
baten en lasten 

0 0 0 0 0 0 



 

147 

Totaal lasten 2.567.088 1.415.559 947.343 544.349 539.872 541.675 

baten:             

0.5 Treasury 2.909.800 2.898.797 2.809.239 2.793.343 2.793.540 2.793.540 

0.61 OZB Woningen 2.676.842 2.842.712 3.020.123 3.138.435 3.231.821 3.329.352 

0.62 OZB niet-
woningen 

663.336 1.370.414 1.391.579 1.443.373 1.454.761 1.473.138 

0.7 Algemene 
uitkering en overige 
uitkeringen 
gemeentefonds 

16.858.699 17.495.695 18.961.771 19.547.061 20.242.908 20.823.928 

0.8 Overige baten 
en lasten 

0 0 0 0 0 0 

0.9 Vennootschaps-
belasting 

            

0.10 Mutaties 
reserves 

5.739.503 4.808.532 2.875.383 1.296.213 1.033.922 997.686 

0.11 Resultaat van 
de rekening van 
baten en lasten 

0 0 0 0 0 0 

Totaal baten 28.848.181 29.416.150 29.058.095 28.218.425 28.756.952 29.417.644 

 

Overhead 2017 2018 2019 2020 2021 2022 

lasten:             

0.4 Overhead 0 7.824.268 7.288.019 7.157.402 7.180.564 7.240.885 

Totaal lasten 0 7.824.268 7.288.019 7.157.402 7.180.564 7.240.885 

baten:             

0.4 Overhead 0 159.612 145.387 146.915 148.565 150.243 

Totaal baten 0 159.612 145.387 146.915 148.565 150.243 

 
  



 

148 

6. 6. Beleidsindicatoren 

 
 


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>