<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>       JAARSTUKKEN 2019
BEDRIJVENSCHAP HARNASCHPOLDER
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Voorwoord

1.      Jaarverslag
1.1     Voorwoord………………………………………………………………………………………………………………….2
1.2     Programmaverantwoording…………………………………………………………………………………………..3
1.2.1   Programma Ontwikkeling Harnaschpolder ..........................................................................3
1.2.2   Financieel resultaat 2019 .................................................................................................4
1.3     Paragrafen                                                                                                                      5
1.3.1   Paragraaf lokale heffingen ……………………………………………………………………………………………5
1.3.2   Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ...........................................................5
1.3.3   Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................6
1.3.4   Financieringsparagraaf .....................................................................................................6
1.3.5   Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................7
1.3.6   Paragraaf verbonden partijen ............................................................................................7
1.3.7   Paragraaf grondbeleid ......................................................................................................7
1.3.8   Risicoparagraaf ................................................................................................................9
1.4     Rechtmatigheid…………………………………………………………………………………………………………..10

2.      Jaarrekening
2.1     Inleiding…………………………………………………………………………………………………………………… 12
2.2     Overzicht van baten en lasten over 2019………………………………………………………………………12
2.3     Balans per 31 december 2019……………………………………………………………………………………..13
2.4     Toelichting algemeen………………………………………………………………………………………………….13
2.4.1   Baten en lasten ............................................................................................................. 13
2.4.2   Grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling ...................................................... 14
2.5     Toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2019                                                                          17
2.5.1   Lasten ........................................................................................................................... 17
2.5.2   Baten ............................................................................................................................ 19
2.5.3   Wet Normering Topinkomens (WNT) ............................................................................... 20
2.6     Toelichting op de balans per 31 december 2019                                                                                       21
2.6.1   Activa ............................................................................................................................ 21
2.6.2   Passiva .......................................................................................................................... 24
2.6.3   Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ................................................... 26
3.      Overige gegevens
3.1     Gebeurtenissen na balansdatum…………………………………………………………………………………. 26
3.2     Controleverklaring van de onafhankelijke accountant……………………………………………………. 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Jaarverslag

1.1     Voorwoord

Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2019 van het Bedrijvenschap HarnaschPolder.
In 2019 lag de focus van het Bedrijvenschap op de levering van een aantal percelen in het segment
grootschalige logistiek en het afhandelen van restpunten van eerdere leveringen. Eerder
gecontracteerde partijen zijn ondersteund bij procedures en werkzaamheden die noodzakelijk zijn om
tot uitvoering van de plannen te komen. Ook hebben zich een groot aantal nieuwe partijen gemeld
waarmee wij in onderhandeling zijn. Dit betreft de laatste kavels voor grootschalige logistiek en
verder kleinere, lokale en regionale bedrijven.

De concrete belangstelling vanuit de markt is groot en wordt verklaard, naast het aantrekken van de
economie, door de gunstige ligging van de HarnaschPolder en het feit dat dit de laatste grote
bedrijfsterreinlocatie is voor bedrijven in deze regio. Dit geldt met name voor de grote logistieke
bedrijven. Ook is er schaarste aan kavels in het algemeen, waardoor er veel aanvragen zijn.

Klanten van het Bedrijvenschap kunnen kiezen tussen koop van de grond of het sluiten van een
erfpachtovereenkomst op Haagse voorwaarden. Deze keuze voor bedrijven draagt bij aan de
belangstelling uit de markt.

In 2019 is Paardekooper en fase 2 van DHG uitgegeven. Andere uitgiftes waren ondermeer Vacutech,
Vreugdenhil en Foodpark. Met nieuwe partijen zijn een aantal reserveringsovereenkomsten gesloten.
Hiermee reserveert het Bedrijvenschap de grond voor bedrijven die vervolgens hun plannen
concretiseren. Bij het aangaan van een reserveringsovereenkomst accepteren partijen tevens de
voorwaarden en standaard overeenkomsten. Dit om discussies achteraf te voorkomen.

Op dit moment wordt het complex van Paardekooper-van der Windt gerealiseerd en legt DHG de
laatste hand aan hal 3 om op korte termijn aan hal 2 te beginnen. Ook het gebouw van Vacutech
nadert realisatie

Door een samenwerking tussen de parkmanagement vereniging, de gemeente Middendelfland en het
Bedrijvenschap is een parkeerplaats gerealiseerd voor vergunninghouders. Dit ter voorbereiding op
een parkeerverbod in de openbare ruimte.

Met deze behaalde resultaten, de concrete belangstelling en de afronding van verschillende
grondtransacties, kijk ik met tevredenheid terug op de behaalde resultaten in 2019.

Cees Boele
Directeur Bedrijvenschap HarnaschPolder




                                                                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1.2     Programmaverantwoording
In de programmaverantwoording wordt de realisatie van het programma van het Bedrijvenschap
uiteengezet. De programmaverantwoording biedt inzicht in de mate waarin de doelstellingen zijn
gerealiseerd.

Het bedrijvenschap HarnaschPolder kent één programma, namelijk het programma ontwikkeling van
het bedrijventerrein HarnaschPolder. Op grond van de indeling zoals opgenomen in het Besluit
Begroting en verantwoording (BBV) behoort de grondexploitatie van het Bedrijvenschap tot het
taakveld 3, Economie, 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.

1.2.1   Programma Ontwikkeling Harnaschpolder
De Harnaschpolder wordt ontwikkeld tot bedrijventerrein met als doel de regionale economie en
werkgelegenheid te versterken. In de regio Den Haag zijn weinig grote kavels beschikbaar, terwijl de
aanwezigheid hiervan belangrijk is voor het huisvesten van bestaande en nieuwe bedrijven. Om dit
bedrijventerrein te realiseren zijn de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland een
samenwerkingsverband in de vorm van een Gemeenschappelijke Regeling aangegaan (GR). De GR
bestaat sinds 2003. Tot 2014 maakte ook de gemeente Delft onderdeel uit van de GR. Eind 2017 is
door de gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders van beide gemeenten de 6e
wijziging van de gemeenschappelijke regeling vastgesteld die noodzakelijk was geworden door een
wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Op 21 december 2017 heeft de officiële
publicatie plaatsgevonden, waarna de volgende dag de wijzigingen in werking zijn getreden. De GR is
aangegaan voor onbepaalde tijd.

Het Bedrijvenschap HarnaschPolder richt zich voor een belangrijk deel op de logistieke sector. De
gunstige ligging aan de A4, de ontsluitingen en de ruime kavels maken dit terrein uitermate geschikt
voor deze sector. Naast grotere kavels biedt het Bedrijvenschap ook kleinere (lokale) ondernemers
de ruimte om zich te vestigen. Afgelopen jaar is er een ruimte toename in interesse vanuit de markt
geweest. De interesse betrof zowel de grote logistieke kavels als de middelgrote en kleine kavels.
Onderstaand overzicht geeft de vorderingen van de uitgiften weer.

De kerngegevens (in hectare) van het Bedrijvenschap zijn als volgt (zie volgende bladzijde) :




                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2.2   Financieel resultaat 2019
De grondexploitatie per 1 juli 2018 is op 8 februari 2019 door het Dagelijks bestuur vastgesteld en op
9 april 2019 door het Algemeen Bestuur. Deze grondexploitatie kende een resultaat van € 17,66
miljoen negatief op netto-contante waarde per 1 juli 2019. De bijbehorende risicobandbreedte liep
uiteen van € 24,65 miljoen negatief tot € 15,55 miljoen negatief. Met peildatum 1-7-2019 is een
nieuwe grondexploitatie vervaardigd. Deze kent een negatief saldo van € 12,08 miljoen op netto-
contante waarde per 1-7-2019 en is op 27 november 2019 door het Dagelijks bestuur vastgesteld en
op 10 december 2019 door het Algemeen Bestuur,

De bijdragen en verkopen die in 2019 zijn gerealiseerd, de verwerving van gronden, investeringen in
bouwrijp maken, woonrijp maken, de plankosten en de financieringslasten, resulteren in een mutatie
Onderhanden werk van € 24,2 miljoen (in 2019 zijn minder kosten dan opbrengsten gerealiseerd,
waardoor het saldo Onderhanden werk op de balans afneemt). In 2018 was dat € 29,3 miljoen
(minder kosten dan opbrengsten).



                                                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Het resultaat over het boekjaar 2019 bedraagt € 5.904.000 (overschot). Dit is het bedrag waarmee
de voorziening voor het tekort verlaagd kan worden om het gecalculeerde tekort in de grex op
peildatum 1-1-2020 te dekken. Zie voor de berekening van de verlaging de toelichting bij de balans
bij de post verliesvoorziening.

1.3     Paragrafen
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft de vorm en de inhoud van de begroting en
het jaarverslag voor. In dit besluit wordt een aantal paragrafen verplicht gesteld voor opname in
zowel de begroting als in het jaarverslag. Onderstaande paragrafen zijn de paragrafen zoals deze in
de begroting zijn opgenomen en bevatten derhalve de verantwoording over de realisatie in 2019.

In het hiernavolgende worden de paragrafen benoemd en uitgewerkt, dan wel wordt gemotiveerd
aangegeven waarom het Dagelijks bestuur de paragrafen niet van toepassing acht.

1.3.1   Paragraaf lokale heffingen
De gemeenschappelijke regeling geniet net als in voorgaande jaren geen inkomsten uit lokale
heffingen, aangezien het opleggen van lokale heffingen niet tot de taken van de gemeenschappelijke
regeling behoort. Deze paragraaf is derhalve, net als in voorgaande jaren, ook voor het verslagjaar
niet van toepassing.

1.3.2   Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
Onder het weerstandsvermogen wordt verstaan de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is om
financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat het beleid van de Gemeenschappelijke
regeling hierop dient te worden aangepast. Het weerstandsvermogen is van belang voor de
beoordeling van de gezondheid van de financiële positie van het bedrijvenschap. Het
weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen en
mogelijkheden waarover het bedrijvenschap beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te
dekken) en uit de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen (risico’s van materiële betekenis
in relatie tot de financiële positie).

Op dit moment is de weerstandscapaciteit van het bedrijvenschap niet op voldoende niveau. Het
saldo van de grondexploitatieberekening toont negatief en het bedrijvenschap beschikt niet over een
positief eigen vermogen. In de Gemeenschappelijke regeling participeren de deelnemende
gemeenten risicodragend. Uitgaande van ongewijzigde omstandigheden in de ontwikkeling van het
verwachte planresultaat zullen de deelnemende gemeenten moeten bijdragen. Dit is bij de
deelnemende gemeenten bekend. Hierop wordt in de paragraaf grondbeleid nader ingegaan.

In de risicoparagraaf wordt de oorzaak hiervan nader toegelicht en wordt de relatie met en de
gevolgen van de huidige marktontwikkelingen nader beschreven. Ook wordt daar beschreven op
welke wijze risicobeheersing plaatsvindt. Deze beheersing uit zich met name in de wijze van ramen
van inkomsten en uitgaven en de bandbreedte die als gevolg van de risico’s wordt gehanteerd.

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een zestal kengetallen in
de jaarrekening op te nemen (zie volgende bladzijde) :




                                                                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                         Begr.
Kengetallen                                                            Rek 2018          2019            Rek 2019
Netto schuldenquote                                                           244%               189%          914%
Netto schuldenquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen                244%               189%          914%
solvabiliteitsratio                                                                 0%              0%              0%
grondexploitatie                                                              158%               221%          730%
structurele exploitatieruimte                                              n.v.t.          n.v.t.          n.v.t.
belastingcapaciteit                                                        n.v.t.          n.v.t.          n.v.t.

Toelichting bij de kengetallen:
    - De netto schuldenquote geeft alle schulden (minus vorderingen) weer in een percentage van
         de jaarlijkse baten. Het geeft een indicatie in welke mate rentelasten en aflossingen op de
         exploitatie drukken.
    - De netto schuldenquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen geeft hetzelfde weer,
         maar de verstrekt geldleningen worden daarbij buiten beschouwing gelaten.
    - Het solvabiliteitsratio geeft het eigen vermogen weer in verhouding tot alle passiva op de
         balans. Het geeft inzicht in de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is aan zijn financiële
         verplichtingen te voldoen. Zo lang er geen (positief) eigen vermogen is gevormd zal dit
         percentage altijd 0% bedragen.
    - Het kengetal voor de grondexploitatie geeft de verhouding van de boekwaarde van de
         investeringen weer in een percentage van de jaarlijkse baten.
    - Door het ontbreken van andere inkomsten en de mogelijkheid om belastingen te heffen zijn
         de laatste twee genoemde kengetallen voor het bedrijvenschap niet van toepassing.

1.3.3   Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Het Bedrijvenschap beschikt niet over kapitaalgoederen, aangezien de gronden in ontwikkeling en de
investeringen worden opgenomen onder de balanspost Onderhanden werk. Deze investeringen staan
niet duurzaam ten dienste van de bedrijfsuitoefening van het Bedrijvenschap. Zodra de uitgeefbare
gronden volledig bouwrijp zijn opgeleverd en de openbare ruimte is overgedragen aan de gemeente
Midden-Delfland, wordt de Gemeenschappelijke regeling opgeheven. Openbare gronden worden in
eigendom, beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente Midden-Delfland.

Met de gemeente Midden-Delfland is overeengekomen dat reeds aangelegde openbare gronden die
nog niet zijn overgedragen aan de gemeente, door de gemeente Midden-Delfland onderhouden
worden. Het budget voor dat toekomstige onderhoud is in 2016 aan de gemeente uitbetaald.

Voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein zijn en worden een aantal woningen aangekocht dan
wel onteigend. Deze woningen worden na verwerving gesloopt of in afwachting van de toekomstige
sloop tijdelijk in gebruik gegeven. Uitzondering vormt één woning die voor de ontwikkeling van het
bedrijventerrein niet gesloopt behoeft te worden en zal worden afgestoten.

1.3.4   Financieringsparagraaf
Voor de financiering van de investeringen door het Bedrijvenschap en om tijdig te kunnen voldoen
aan de financiële verplichtingen, dient het Bedrijvenschap te beschikken over voldoende
geldmiddelen. Deze paragraaf richt zich op de treasuryfunctie; de wijze waarop het Bedrijvenschap
omgaat met haar financiële geldstromen en vermogensposities. Het is relevant voor de
bedrijfsvoering en voor de financieringsfunctie om inzicht te geven hoe het bedrijvenschap omgaat
met financiële risico’s, de mate waarin over voldoende geldmiddelen kan worden beschikt om op
korte termijn aan haar verplichtingen te kunnen voldoen (liquiditeit) en de manier waarop op lange
termijn de financiering is geregeld. In de toelichting op de balans zijn de huidige leningen
gespecificeerd weergegeven naar omvang, looptijd en rentepercentage.

De leningportefeuille van in totaal € 70 miljoen wordt afgelost in 2020 voor € 45 miljoen en in 2021
voor € 25 miljoen. Vanwege een kleine discrepantie tussen het tijdstip waarop in 2019 een lening



                                                                                                           6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>moest worden afgelost en de ontvangst van grondverkopen is in 2019 een kasgeldlening
aangetrokken met een looptijd van 1 maand en een negatieve rente (renteopbrengst).

Op basis van de grondexploitatieberekening (grex) per 1-7-2019 zal de komende jaren (vanaf 2020)
tijdelijk nog aanvullende financiering nodig zijn. Met de daarmee gemoeide (geschatte) rentekosten is
in de grex rekening gehouden. Alle betaalde rente wordt aan de grondexploitatie toegerekend.

Het Bedrijvenschap belegt overtollige middelen alleen bij de BNG of overheidsorganisaties. Dit past bij
het risicomijdend karakter van het Bedrijvenschap. Er wordt deelgenomen aan het zogenoemde
Schatkistbankieren en overtollige liquide middelen worden uit dien hoofde tijdelijk gestald in Rijk’s
schatkist.

1.3.5   Paragraaf Bedrijfsvoering
De paragraaf betreffende de bedrijfsvoering behandelt de stand van zaken ten aanzien van de
bedrijfsvoering van en binnen het Bedrijvenschap.

Het Bedrijvenschap is georganiseerd als een projectorganisatie. Op bestuurlijk niveau heeft het
Algemeen bestuur alle bevoegdheid die niet in of ingevolge de regeling aan het Dagelijks bestuur of
de voorzitter is opgedragen (artikel 8 Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap HarnaschPolder).
Voor het Dagelijks bestuur zijn diverse taken opgedragen zoals beschreven in artikel 14 lid 1 van de
Gemeenschappelijke regeling. De dagelijkse leiding van het Bedrijvenschap berust bij de algemeen
directeur, ondersteund door een managementteam.

De spelregels ten aanzien van het financiële beleid en beheer, de organisatie, de financiële
administratie en het kasbeheer van het Bedrijvenschap zijn vastgelegd in de financiële verordening
2004. Een nadere invulling hiervan ligt vast in het Handboek Administratieve Organisatie, welke op 31
maart 2010 door het Dagelijks bestuur is vastgesteld en in de organisatie is geoperationaliseerd.

Conform de financiële verordening en gemaakte afspraken in de (gewijzigde) Gemeenschappelijke
regeling vinden gedurende de looptijd van het project geen tussentijdse onttrekkingen van positieve
resultaten plaats. Eveneens wordt van de deelnemende gemeenten geen bijdrage gevraagd bij een te
verwachten negatief saldo gedurende de looptijd van het project. Verrekening van het resultaat vindt
derhalve plaats bij afronding van het project dan wel bij beëindiging van de Gemeenschappelijke
regeling.

Het Bedrijvenschap beschikt over een Functionaris Gegevensbescherming, een register van
verwerkingen, een protocol datalekken, een logboek datalekken en een privacyverklaring ter
uitvoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het Bedrijvenschap heeft
geen website waarop de privacyverklaring geplaatst kan worden. Belangstellenden en
belanghebbenden kunnen de privacyverklaring daarom desgewenst per mail of per post toegezonden
krijgen.


1.3.6   Paragraaf verbonden partijen
Het Bedrijvenschap is een samenwerkingsverband in de vorm van een gemeenschappelijke regeling
waaraan de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland deelnemen en waaraan tot en met september
2013 de gemeente Delft heeft deelgenomen. De deelnemende gemeenten Den Haag en Midden-
Delfland participeren risicodragend. De gemeente Delft heeft haar risico bij de uittreding afgekocht.
Het Bedrijvenschap heeft geen bestuurlijke relaties gecombineerd met financiële belangen in andere
partijen. Wel wordt op uitvoerend niveau samengewerkt bij de afzet van bedrijfsgronden.

1.3.7   Paragraaf grondbeleid
Het Bedrijvenschap voert een actief grondbeleid. Echter er zijn in het gebied van het Bedrijvenschap
enkele bedrijven die zelf willen ontwikkelen en waarbij het Bedrijvenschap faciliterend optreedt. Met
een tweetal bedrijven heeft het Bedrijvenschap daartoe exploitatie-overeenkomsten afgesloten. In
maart 2016 heeft de Commissie BBV een notitie “Faciliterend grondbeleid” vastgesteld, welke met

                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>terugwerkende kracht vanaf 1-1-2016 in werking is getreden. Deze wijziging van de regelgeving
betekende dat de baten en lasten van faciliterend grondbeleid niet meer als kosten en baten van de
grondexploitatie verantwoord mogen worden. In het verslagjaar is van één bedrijf de
exploitatiebijdrage ontvangen. Op grond van de overeenkomst met het andere bedrijf is nog een
bedrag van € 920.280,--. Dit bedrag is apart in de balans opgenomen.

Hieronder volgt een weergave van de door het Bedrijvenschap opgestelde kaders ter uitvoering van
het grondbeleid. Het beleid heeft tot doel het realiseren van ruimtelijke plannen op het
bedrijventerrein en is erop gericht om alle werkzaamheden uit te voeren die tot het traditionele
grondproductieproces behoren, bestaande uit de voorbereiding, de (coördinatie van de) uitvoering en
de afronding (c.q. overdracht).

Grondexploitatieberekening
De grondexploitatieberekening (grex) per 1-7-2019 is vastgesteld met prijspeil 1 juli 2019. Deze
grondexploitatie sluit op een resultaat van € 12,08 miljoen negatief op contante waarde per 1-7-2019.
Deze grondexploitatie is een opstelling die een zo getrouw mogelijk beeld geeft van de huidige
verwachtingen, gebaseerd op ramingen en kengetallen. De grondexploitatie kent de volgende
karakteristieken:
- Looptijd tot en met 2023;
- Kostenstijgingspercentage 2,0% over de periode tot en met 2023;
- Opbrengststijgingspercentage 2% per jaar
- Disconteringsvoet 2%;
- Restantraming investeringen tot einde looptijd € 17,65 miljoen, restantraming opbrengsten tot
     einde looptijd € 65,67 miljoen en restantraming rentelasten € 2,05 miljoen.
Voor de balanswaardering is niet de contante waarde per 1-7-2019 bepalend maar die per 1-1-2020.
Voor de waardering van de verliesvoorziening vindt om die reden een correctie plaats voor het 2e
halfjaar 2019.
Het tekort op de eindwaarde per 31-12-2023 bedraagt volgens de grex € 13,21 miljoen.

Bestemmingsplannen
Binnen het bedrijventerrein Harnaschpolder worden drie deelgebieden onderscheiden: Vrij-Harnasch,
Hoog-Harnasch en Woud-Harnasch. Aan deze gebieden liggen twee onherroepelijke
bestemmingsplannen ten grondslag.

Beeldkwaliteitplan
Het beeldkwaliteitsplan dat wordt toegepast bij nieuwe uitgiftes is geactualiseerd. Het
beeldkwaliteitsplan is tevens verder uitgewerkt ten aanzien van de inrichting van de openbare ruimte.
Status is dat het plan is vastgesteld door het bestuur van het Bedrijvenschap en wordt toegepast. De
gemeente Midden-Delfland is voornemens om het beeldkwaliteitsplan over te nemen als
publiekrechtelijk instrument. Dit is dan een wijziging van het bestemmingsplan.

Verkoopvoorwaarden en uitgifteplan
Sinds 2009 geeft het Bedrijvenschap naast bedrijvenkavels ook woonwerkkavels uit (nog een beperkt
aantal). Voor zowel de bedrijvenkavels als de woonwerkkavels wordt gewerkt met algemene
verkoopvoorwaarden die door het Dagelijks bestuur zijn vastgesteld.
Voor de grondexploitatieberekening per 1 juli 2019 heeft het Adviesbureau Ecorys een
grondprijsadvies afgegeven. In dit advies is een indicatie voor alle kavels van de Harnaschpolder
opgenomen. Hiermee is gegarandeerd dat het Bedrijvenschap marktconforme prijzen in de
grondexploitatie opneemt. Het advies is gebaseerd op de gerealiseerde grondprijzen in de
Harnaschpolder en andere bedrijventerreinen in de regio. Daarnaast is gebruik gemaakt van
marktonderzoeken en economische indicatoren.

In deelgebied Vrij-Harnasch zijn de woon-/werkkavels door de komst van een grootschalige bouw- en
tuinmarkt grotendeels komen te vervallen. In deelgebied Woud-Harnasch zijn de woon-/werkkavels
komen te vervallen door de amovering van de Harnaskade. Hierdoor resteert enkel in deelgebied Vrij-



                                                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Harnasch fase 1 de mogelijkheid tot uitgifte van enkele woon-/werkkavels. Tot op heden zijn er nog
geen woon-/werkkavels uitgegeven.

Samenwerking met de grondgebiedgemeente Midden-Delfland
De grondgebiedgemeente is gelet op haar publiekrechtelijke taken en bevoegdheden onontbeerlijk
voor de uitvoering van de taken van het Bedrijvenschap. De basis voor een goede samenwerking is
gelegd in het Uitvoeringsconvenant en de Gemeenschappelijke regeling. Het Bedrijvenschap is op
deze manier betrokken bij een aantal publiekrechtelijke taken in het werkingsgebied van het
Bedrijvenschap.

1.3.8   Risicoparagraaf
Aan het produceren en afzetten van bouwrijpe grond zijn financiële en beleidsmatige risico’s
verbonden. De risico’s voor de grondexploitatie (grex) zijn voor rekening van het Bedrijvenschap. Om
deze risico’s te actualiseren en beheersbaar te houden, wordt jaarlijks de grex en risicoanalyse
geactualiseerd.

Met de grex en de daarbij behorende planning wordt inzicht gegeven in de meerjarige ontwikkeling
van het resultaat op de bouwgrondexploitatie. De grex is als zodanig het belangrijkste inhoudelijke
beheers- en sturingsinstrument van het Bedrijvenschap. Gelet op de financiële risico’s en de lange
doorlooptijd is een jaarlijkse herziening van de grex en planning een vereiste. In de jaarlijkse
herziening worden de gerealiseerde kosten en opbrengsten meegenomen en de verwachte kosten en
opbrengsten geraamd, rekening houdend met de invloed van rente- en prijswijzigingen. Bij de
herziening van de grex wordt een risicoanalyse samengesteld. In deze risicoanalyse en
gevoeligheidsanalyse wordt inzichtelijk gemaakt welke kansen en bedreigingen zich kunnen voordoen,
wat daarvan de financiële consequenties zijn en in hoeverre de diverse nog te beïnvloeden kosten- en
opbrengstenposten kansen bieden tot optimalisatie dan wel bedreigingen in zich hebben om het saldo
te verslechteren. Om de (bestuurlijke) procedures rond begroting en jaarrekening soepeler te laten
verlopen is er voor gekozen om vanaf 2018 de herzieningen van de grexen niet meer per 1 januari te
actualiseren maar per 1 juli.

Volgens de grex per 1 juli 2019 wordt uitgegaan van een saldotekort van € 12,08 miljoen op netto
contante waarde per 1 juli 2019 (€ 13,21 miljoen op eindwaarde in 2023). Het Bedrijvenschap houdt
met een risicobandbreedte rekening met een verwacht exploitatieresultaat tussen € 16,56 miljoen
negatief en € 10,24 miljoen negatief. Met de deelnemende partijen zijn afspraken gemaakt over de
verdeling van het nadelige saldo op einddatum. De gemeente Den Haag draagt 85% van het nadelig
saldo en de gemeente Midden-Delfland 15%.

Voor het Bedrijvenschap is het van belang dat de ontwikkeling van de werkzaamheden in de pas
lopen met de in de grondexploitatieberekening opgenomen ramingen van kosten en opbrengsten en
de daarbij behorende tijdsplanning. Afwijkingen hiervan kunnen belangrijke financiële consequenties
hebben. Binnen haar doelstelling heeft het Bedrijvenschap tot taak het bedrijventerrein te
ontwikkelen. Aan deze werkzaamheden zijn financiële en beleidsmatige risico’s verbonden.

Het Bedrijvenschap onderkent de volgende risico’s van grotere omvang:
 De in de grondexploitatie opgenomen opbrengsten worden niet gehaald en de in de
    grondexploitatie opgenomen prijzen vallen lager uit.
 Risico dat de bijdrage op grond van een exploitatie-overeenkomst niet ontvangen wordt.
 De claim op TenneT TSO betreffende de schade door de realisatie van de Randstad 380 kV-
    leiding zou niet volledig gehonoreerd kunnen worden. Een en ander is afhankelijk van ded
    juridische procedure en daarom moeilijk in te schatten. Om die reden is er een risico reservering
    opgenomen indien de vergoeding onverhoopt slechts deels wordt gehonoreerd.
 De stijging van de kosten voor civieltechnische werken en plankosten is hoger dan waarmee in de
    grex is rekening gehouden.

Voor de hierboven genoemde negatieve risico’s is in de risicoanalyse rekening gehouden tot een
totaalbedrag van € 4,48 miljoen.


                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Naast negatieve risico’s zijn er ook positieve risico’s van grotere omvang:
 Minder compensatie aan en van de erfpachtcanon van DHG vanwege voorspoedige verhuur van
   hun loodsen.
 De mogelijkheid dat van de ingediende schadeclaim bij TenneT TSO een groter bedrag wordt
   toegekend dan waarmee vooralsnog in de grondexploitatie rekening is gehouden.

In de risicoanalyse is met de positieve risico’s rekening gehouden tot een totaalbedrag van € 1,84
miljoen.

Naast de afwikkeling van de onteigeningen is er slechts nog één stuk grond dat verworven moet
worden. Vanwege de mogelijkheid dat de betrokken eigenaar tot zelfrealisatie overgaat zijn de kosten
en opbrengsten neutraal in de grex opgenomen. Een nadelig risico wordt daarmee voorkomen.

Met de indexering van het tekort naar de peildatum 1-1-2020 en de in het 2e halfjaar 2019
plaatsgevonden afwijkingen op de grex per 1-7-2019 bedraagt het tekort per die datum € 11,63
miljoen. Met de hierboven genoemde risicobandbreedte zal het tekort tussen de € 9,79 en € 16,11
miljoen bedragen.

In 2020 zorgt de Corona-crisis in Nederland en de wereld een enorme impact op het dagelijks leven
en de economie. Op basis van de huidige informatie heeft de Corona-crisis geen belangrijke impact
op de activiteiten van het bedrijvenschap als gevolg van de reeds voorzichtige inschatting die in de
grondexploitatie is opgenomen. Een mogelijke risico als gevolg van het vertraagd uitgeven van de
resterende kavels, is dat dit in de toekomst tot een verslechtering van de grondexploitatie kan leiden.
Op basis van de huidige informatie is het de verwachting dat de indexatie van grondprijzen het effect
van eventuele vertragingen neutraliseert. Er is daarom nog geen aanleiding om de planning hierop
aan te passen. Om die reden heeft de Corona-crisis geen impact op de opgenomen schattingen en
waarderingen in de jaarrekening 2019.


1.4     Rechtmatigheid
Het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (hierna: BADO) schrijft voor dat de accountant
bij de controle van het Bedrijvenschap moet vaststellen dat de baten, lasten en balansmutaties tot
stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met van toepassing zijnde wettelijke
regelingen. Om de rechtmatigheidscontrole intern te kunnen voorbereiden en om de accountant op
rechtmatigheid te kunnen laten controleren is een normenkader opgesteld. Het normenkader bestaat
uit een overzicht van de geldende externe en eigen regelgeving met betrekking tot financiële
beheershandelingen, bestaande uit relevante regelgeving van hogere overheden (externe
regelgeving) en van de Gemeenschappelijke regeling zelf (interne regelgeving).

Het normenkader voor de controle door de accountant is vastgesteld in het Dagelijks bestuur van 11
oktober 2019 en ter kennis gebracht van het Algemeen bestuur. Het belang en ook de invloed van
deze rechtmatigheidseis vindt weerslag in de controleverklaring waarin, naast het
getrouwheidsaspect, ook een expliciet oordeel omtrent rechtmatigheid wordt gegeven. Bij
voorgaande jaarrekeningen van het Bedrijvenschap is naast een goedkeurend oordeel over de
getrouwheid ook ten aanzien van rechtmatigheid een goedkeurend oordeel afgegeven.




                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>JAARREKENING 2019




                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2. Jaarrekening

2.1    Inleiding
In de volgende paragrafen worden de programmarekening en de balans nader toegelicht. Wegens
een wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording worden programma’s toegerekend aan
zogenoemde taakvelden. Het programma van het Bedrijvenschap valt volledig onder het taakveld
 “3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur”.

2.2    Overzicht van baten en lasten over 2019


  Overzicht van baten en lasten over       Rekening      Rekening     Begroting      Begroting
  2018                                       2019          2018         2019           2019
                                                                        (voor
                                                                        wijz.)       (na wijz.)

  LASTEN
  Lasten                                    6.567.491    11.765.957    7.856.892      8.544.590
  Mutatie onderhanden werk                 23.342.090    29.326.802   24.721.004     23.621.769
  Storting in de voorziening                       0             0               0             0
  Totaal lasten                            29.909.581    41.092.759   32.577.896     32.166.358


  BATEN
  Baten                                    29.909.581    41.092.759   32.577.896     32.166.358
  Vrijval van de voorziening                5.904.000     1.281.000              0             0


  Totaal baten                             35.813.581    42.373.759   32.577.896     32.166.358

  Gerealiseerd totaal saldo baten en
  lasten                                    5.904.000     1.281.000              0             0
  Toevoeging/onttrekking reserves                   0            0               0             0
  Gerealiseerd resultaat                    5.904.000     1.281.000              0             0




Voor de toelichting op de programmarekening wordt verwezen naar paragraaf 2.5.




                                                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>2.3     Balans per 31 december 2019



  ACTIVA                               2019        2018       PASSIVA                                2019        2018


                                                              Vaste passiva
  Financiële activa
                                                              Eigen vermogen
  Uitzettingen met een rentetypische                          Algemene reserve                      -11.630     -17.534
  looptijd van 1 jaar of langer

  Te vorderen
  exploitatiebijdragen                        0      920      Vaste schulden met een rentetypische
                                                              looptijd van 1 jaar of langer :
                                                              Overige binnenlandse sectoren          70.000     105.000
  Vlottende activa
                                                              Vlottende passiva
  Voorraad onderhanden werk
  bouwgrond in exploitatie             82.942     112.269
                                                              Netto vlottende schulden met
  Mutatie onderhanden werk             -23.342    -29.327     een
  Af : voorziening plantekorten        -11.630    -17.534     rentetypische looptijd van 1 jaar of korter


                                                              Crediteuren/overige schulden              564        961


  Uitzettingen met een rentetypische                          Waarborgsommen                            238         61
  looptijd van 1 jaar of korter                               Banksaldi                                     0           0
  Vorderingen openbare lichamen        10.793         40
  Overige vorderingen                      44        122      Overlopende passiva                       781       7.203
  Af : voorziening vorderingen                0           0


  Banksaldi                               216      12.870
  Overlopende activa                      930      16.332


                      Totaal activa    59.953      95.691                        Totaal passiva      59.953      95.691
  Bedragen x € 1.000
Voor de toelichting op de balans wordt verwezen naar paragraaf 2.6.

2.4     Toelichting algemeen
Het boekjaar van het Bedrijvenschap valt samen met het kalenderjaar. In dit jaarverslag wordt
verslag uitgebracht over de periode 1 januari 2019 tot en met 31 december 2019. De jaarrekening is
opgesteld in overeenstemming met het BBV zoals deze luidde bij de aanvang van het verslagjaar.


2.4.1   Baten en lasten
In het overzicht van baten en lasten zijn alle aan 2019 toe te rekenen baten en lasten opgenomen.
Onder de lasten is de mutatie opgenomen om de per saldo lasten te activeren onder het
Onderhanden werk in de balans ten behoeve van de investeringen in bouwgronden in exploitatie.



                                                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Het totaal van de lasten en baten tot en met 2019 zoals blijkt uit het saldo Onderhanden werk in de
balans sluit aan met de boekwaarde van het plan per 31 december 2019.
Voor een nadere toelichting op de baten en lasten wordt ook verwezen naar de toelichting op de
programmarekening (paragraaf 2.5).

Op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) mogen indirecte kosten (overhead en
met een verdeelsleutel toegerekende rente) bij grondexploitaties wel toegerekend blijven worden,
maar moeten deze tegelijkertijd in de begroting zichtbaar zijn. Directe kosten moeten zoveel mogelijk
toegerekend blijven worden aan activiteiten/taakvelden. Het Bedrijvenschap kent geen indirecte
kosten die over meerdere taakvelden verdeeld zouden moeten worden, maar alleen directe kosten.
Bij de lasten zijn daardoor geen overheadkosten apart benoemd.

De SVLO (Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden) heeft een zogenoemde
QuickScan uitgebracht die een indicatie geeft of een overheidsorganisatie belastingplichtig is voor de
vennootschapsbelasting. Mede op basis van deze QuickScan kan worden aangetoond dat het
Bedrijvenschap Harnaschpolder voor de vennootschapsbelasting geen winst beoogt en derhalve niet
belastingplichtig is. Het Bedrijvenschap is hierbij begeleid door de fiscaal adviseur van de gemeente
Den Haag. Aangezien het Bedrijvenschap niet belastingplichtig wordt geacht zijn er ook geen lasten
voor de vennootschapsbelasting opgenomen bij de lasten.


2.4.2   Grondslagen voor de waardering en resultaatbepaling

Algemeen
De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van activa en passiva en de
resultaatbepaling zijn gebaseerd op historische kosten. Voor zover niet anders vermeld, worden activa
en passiva opgenomen tegen nominale waarde.

Vanwege het feit dat tekorten afgedekt worden door de aan de Gemeenschappelijke regeling
deelnemende gemeenten is de jaarrekening opgesteld op basis van continuïteit van het
Bedrijvenschap.

Het verloop van de boekwaarde gedurende het verslagjaar is als volgt :
Boekwaarde aan het begin van het begrotingsjaar      € 82.941.755
Saldo vermeerderingen en verminderingen in 2019   -/- € 23.342.090
Boekwaarde aan het einde van het verslagjaar         € 59.599.665

Op basis van de grondexploitatieberekening per 1-7-2019 wordt een tekort op de grondexploitatie
verwacht van € 12,08 miljoen contante waarde. Op eindwaarde per 31-12-2023 is dat een bedrag
van € 13,21 miljoen. Op het berekende tekort van de grex worden nog correcties aangebracht om te
komen tot een juiste waardering per 1-1-2020. Zie voor de correcties bij de storting/onttrekking in de
voorziening zoals opgenomen bij de baten en lasten.

In de grondexploitatieberekening is rekening gehouden met de volgende nog te realiseren uitgaven
en inkomsten (vanaf 1 juli 2019) :
Nog te maken kosten verwervingen                € 1,30 miljoen
Nog te maken kosten civiele werken              € 8,67 miljoen
Nog te maken plankosten                         € 3,80 miljoen
Nog te maken overige kosten                     € 3,89 miljoen
Nog te maken rentekosten                        € 2,05 miljoen
Geraamde opbrengsten grondverkopen              € 57,61 miljoen
Geraamde overige opbrengsten                    € 8,06 miljoen

Nog te maken kosten verwervingen
Van de geraamde kosten heeft € 0,91 miljoen betrekking op verwerving van het laatste particuliere
eigendom in Hoog-Harnasch en de aankoop van een reststrookje grond van de gemeente Midden-


                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Delfland. Het restant betreft nog te maken advieskosten met bijkomende kosten en een budget voor
aankoop en ruiling van gronden voor transformatorstations in Woud-Harnasch.

Nog te maken kosten civiele werken
Van de nog te maken kosten voor civiele werken is € 2,67 miljoen geraamd voor slopen, saneren en
voorbelasten, € 2,37 miljoen voor bouwrijp maken, € 2,96 miljoen voor woonrijp maken, en € 0,67
miljoen voor overige civiele kosten. De ramingen zijn gebaseerd op berekeningen van een extern
bureau en de recente informatie over de nog uit te voeren werkzaamheden. In de post overige
kosten is een raming begrepen voor het afwikkelen van het te verwachten grondoverschot.

Nog te maken plankosten
Voor de kosten van het door gemeenten gedetacheerde personeel en ingehuurd personeel zal naar
verwachting nog een bedrag van € 1,98 miljoen benodigd zijn, voor overige plankosten een bedrag
van € 0,79 miljoen en € 1,02 miljoen voor de voorbereiding, toezicht en uitvoering van de civiele
werken (VTU).

Nog te maken overige kosten
Voor de bijdragen per uitgegeven m2 aan de Stichting Groenfonds zal naar verwachting nog een
bedrag van € 1,25 miljoen benodigd zijn. Voor vergoeding van de overeengekomen canonderving
voor DHG aan de gemeente Midden-Delfland is een budget opgenomen van € 2,08 miljoen. Voor
diverse kleinere posten zoals belastingen, archeologie, de verplaatsing van een trafo en doorbetaling
van huurbedragen voor de reclamemast is nog een bedrag benodigd van naar raming € 0,56 miljoen.

Nog te maken rentekosten
Tot medio 2020 is de financiering van de grondexploitatie verzekerd met de huidige
leningportefeuille. De rentekosten daarvan bedrag € 1,8 miljoen. Vanaf medio 2020 zal naar
verwachting tot het einde van de grondexploitatie aanvullende financiering benodigd zijn, waarvan de
rentekosten geraamd worden op € 0,25 miljoen.

Geraamde opbrengsten grondverkopen
Van het bedrijventerrein moet nog 20,1 ha uitgegeven worden (situatie per 1-7-2019). Voor 12 ha
zijn reeds overeenkomsten gesloten en precontractuele afspraken. De ramingen voor die opbrengsten
zijn op de prijsvoorwaarden van die overeenkomsten en afspraken gebaseerd. Voor de resterende
ruim 8,1 ha worden deels al verkennende en inpassinggesprekken gevoerd met klanten. Verder is
circa 1,7 ha gereserveerd door de gemeente Midden-Delfland voor de uitplaatsing van lokale
bedrijven. Deze grond wordt uiterlijk bij de liquidatie van de gemeenschappelijke regeling door de
gemeente afgenomen. De geraamde opbrengsten van de nog uit te geven gronden zijn gebaseerd op
een grondprijsadvies van Ecorys.

Geraamde overige opbrengsten
De raming van de overige opbrengsten is gebaseerd op de verkoop van een bestaande woning, de
uitgifte van één woon-werkkavel, de verhuuropbrengst van de reclamemast aan Bauhaus en een
raming voor de geclaimde schadevergoeding van Tennet.

Risico’s in de grondexploitatie
Het Bedrijvenschap onderkent de volgende risico’s van grotere omvang:
 De in de grondexploitatie opgenomen opbrengsten worden niet gehaald en de in de
     grondexploitatie opgenomen prijzen vallen lager uit.
 Risico dat de bijdrage op grond van een exploitatie-overeenkomst niet ontvangen wordt.
 De claim op TenneT TSO betreffende de schade door de realisatie van de Randstad 380 kV-
     leiding zou niet volledig gehonoreerd kunnen worden. Een en ander is afhankelijk van ded
     juridische procedure en daarom moeilijk in te schatten. Om die reden is er een risico reservering
     opgenomen indien de vergoeding onverhoopt slechts deels wordt gehonoreerd.
 De stijging van de kosten voor civieltechnische werken en plankosten is hoger dan waarmee in de
     grex is rekening gehouden.




                                                                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Voor de hierboven genoemde negatieve risico’s is in de risicoanalyse rekening gehouden tot een
totaalbedrag van € 4,48 miljoen.

Naast negatieve risico’s zijn er ook positieve risico’s van grotere omvang:
 Minder compensatie aan en van de erfpachtcanon van DHG vanwege voorspoedige verhuur van
   hun loodsen.
 De mogelijkheid dat van de ingediende schadeclaim bij TenneT TSO een groter bedrag wordt
   toegekend dan waarmee vooralsnog in de grondexploitatie rekening is gehouden.

In de risicoanalyse is met de positieve risico’s rekening gehouden tot een totaalbedrag van € 1,84
miljoen.

Naast de afwikkeling van de onteigeningen is er slechts nog één stuk grond dat verworven moet
worden. Vanwege de mogelijkheid dat de betrokken eigenaar tot zelfrealisatie overgaat zijn de kosten
en opbrengsten neutraal in de grex opgenomen. Een nadelig risico wordt daarmee voorkomen.

Met de indexering van het tekort naar de peildatum 1-1-2020 en de in het 2e halfjaar 2019
plaatsgevonden afwijkingen op de grex per 1-7-2019 bedraagt het tekort per die datum € 11,63
miljoen. Met de hierboven genoemde risicobandbreedte zal het tekort tussen de € 9,79 en € 16,11
miljoen bedragen.



Waardering activa en passiva

Financiële activa
De financiële activa waren gewaardeerd op de nominale bedragen die opgenomen zijn in de
overeenkomst met een bedrijf. Met ingang van het verslagjaar is deze vordering opgenomen onder
de overlopende activa. Zie hiervoor de toelichting bij financiële activa.


Onderhanden werk
Onderhanden werk wordt gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs dan wel lagere marktwaarde. Het
onderhanden werk is gewaardeerd tegen de daaraan bestede kosten.

De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de
aanschaffingskosten en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden
toegerekend. De vervaardigingsprijs bevat mede de rentelasten in verband met de financiering van
Onderhanden werk/gronden in ontwikkeling. Alle gemaakte kosten zijn geactiveerd onder de post
Onderhanden werk. De op Onderhanden werk betrekking hebbende opbrengsten zijn in mindering
gebracht op deze kosten. Aangezien er een negatief plansaldo bestaat, zijn de gronden in
ontwikkeling gewaardeerd tegen de lagere marktwaarde.

De inbreng van gronden vindt plaats tegen verkrijgingsprijs. Behalve gronden en panden worden
geen andere eigendommen ingebracht. Verworven eigendommen die niet (meer) voor de
grondexploitatie benodigd zijn worden afgestoten. Het Bedrijvenschap beschikt derhalve niet over
overige vaste activa.

Vorderingen
Vorderingen, overlopende activa en liquide middelen zijn gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs,
opgenomen tegen de nominale waarde. Indien van toepassing op vorderingen en overlopende activa
onder aftrek van een voorziening voor mogelijke oninbaarheid.

Eigen vermogen
Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat na bestemming volgend uit de
programmarekening. De algemene reserve is de resultante van de met de grondexploitatie behaalde
resultaten.


                                                                                                     16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Voorziening
Bij een uit de grex voortvloeiend verwacht positief plansaldo worden gronden in ontwikkeling
gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs. Indien de grex daartoe aanleiding geeft (verwacht
negatief plansaldo) wordt een voorziening voor het Onderhanden werk gevormd. Bij het
Bedrijvenschap is dit vanaf de start van toepassing. De omvang van de voorziening is gebaseerd op
het geraamde tekort volgens de laatste grondexploitatieberekening. In de toelichting van de mutatie
in de voorziening in 2019 is de berekening daarvan weergegeven.

Resultaatbepaling
De opbrengsten en de kosten worden toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben.
Lasten worden verantwoord in het jaar van prestatielevering. Grondverwervingen en gronduitgiften
worden verantwoord op het moment dat het juridisch eigendom is overgedragen. Verliezen worden in
aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Het resultaat wordt bepaald met
inachtneming van de hiervoor vermelde waarderingsgrondslagen.

Winst wordt verantwoord bij afloop van de exploitatie of eventueel eerder, naar rato van de
voortgang van de exploitatie en in overeenstemming met de hiervoor vigerende verslaggevingsregels.




2.5     Toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2018

                                            Rekening     Rekening        Begroting      Begroting
                                             2019          2018            2019           2019
  LASTEN                                                                (voor wijz.)    (na wijz.)

  Verwervingen                                337.186      3.431.206        779.400        779.400

  Civiele techniek :
  Slopen, saneren en voorbelasten             511.060      1.408.380      1.305.841      1.501.608
  Bouwrijp maken                              709.347       326.513       1.081.656        854.951
  Woonrijp maken                              367.851        19.728         586.041      1.079.043
  CT diversen                                 193.065       210.821          38.631        210.220

  Plankosten en VTU
  Planontwikkelingskosten                   1.207.192      1.695.673      1.096.660      1.159.368
  Voorbereiding en toezicht op uitvoering     470.667       222.089         361.460        432.886

  Overige kosten


                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>  Rentekosten                               1.087.008       1.284.873       1.399.000      1.210.140
  Fondsvorming                                405.803       2.636.399        727.748         493.221
  Overig                                    1.278.311         530.274        480.455         823.754
  Storting in de voorziening                                        0                              0

  Mutatie onderhanden werk                 23.342.090      29.326.802     24.721.004      23.621.769



  Totaal                                   29.909.581      41.092.759     32.577.896      32.166.358

  BATEN
  Gronduitgiften                           22.145.856      38.410.854     32.170.931      28.200.139

  Overige opbrengsten :
  Overig                                    7.763.725       2.681.905        406.965       3.966.219
  Vrijval van de voorziening                5.904.000       1.281.000
  Totaal                                   35.813.581      42.373.759     32.577.896      32.166.358

  Gerealiseerd totaal baten en lasten       5.904.000       1.281.000               0              0
  Toevoeging/onttrekking aan reserves               0               0               0              0
  Gerealiseerd resultaat                    5.904.000       1.281.000               0              0


2.5.1   Lasten


Verwervingen
Van de gemeente Midden-Delfland is in 2019 een strook grond aangekocht de noodzakelijk was voor
de verkoop van een kavel grond voor het Foodpark. De overige kosten hebben betrekking op
onteigeningsvergoedingen en (juridische) kosten voor de onteigeningen.

Civiele techniek

Slopen, saneren en voorbelasten
Teneinde de gronden bouwrijp te kunnen maken en te kunnen verkopen worden de daarop
aanwezige opstallen gesloopt en indien nodig voorbewerkt. De lasten 2019 betreffen met name het
voorbelasten van percelen voor Paardekooper en DHG en de sloop van een aantal woningen aan de
Harnaskade, inclusief de daarbij benodigde saneringen. Daarnaast is een verkennend
bodemonderzoek naar PFAS uitgevoerd in de gehele Harnaschpolder en is gekeken naar de
stikstofproblematiek. Het bodemonderzoek heeft uitgewezen dat PFAS niet homogeen aanwezig is in
de Harnaschpolder en het afvoeren van grond naar bestemmingen buiten het plangebied derhalve
mogelijk blijft. De stikstofproblematiek speelt niet bij nieuwe ontwikkelingen in het plangebied omdat
het dichtstbijzijnde kwalificerend natuurgebied (bij Monster) op circa 10 km. afstand ligt van de
Harnaschpolder.
Begin 2018 was de fasering voor het restant slopen, saneren en voorbelasten voor zowel Hoog
Harnasch als Woud Harnasch normatief uitgesmeerd over een aantal jaren waarin 2019 het piekjaar
zou worden. In de praktijk is een deel van de werkzaamheden die voorzien waren voor 2019 al
uitgevoerd in 2018. Het gaat hier vooral om het saneren en het voorbelasten van het grootste
gedeelte van Woud Harnasch, waar afspraken waren gemaakt met de afnemer om tijdig bouwrijp op
te leveren. Voor het resterende deel van Woud Harnasch kon nog niet gestart worden met
voorbelasten aangezien er nog werkzaamheden ten aanzien van kabels en leidingen moesten
plaatsvinden en de waterstructuur nog niet was afgerond. Deze voorbelasting wordt nu uitgevoerd in
2020. Daarnaast kon een woningstrook langs de Harnaskade vanwege flora en fauna wetgeving in


                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2019 nog niet gesloopt worden, en de grond daarna gesaneerd en voorbelast. Deze kosten waren
oorspronkelijk ook voorzien voor 2019 en schuiven nu door. De verschuiving in de tijd is verwerkt in
de grondexploitatieberekening per 1-7-2019.

Bouwrijp maken
De belangrijkste activiteiten ten aanzien aan bouwrijp maken betroffen de afronding van de aanleg
van een brug (Westernesse) met aansluitende infrastructuur, het dempen van water voor de uitgave
van een kavel grond, alsmede uitvoering van diverse voorbelastingen.

Woonrijp maken
De uitgaven voor het woonrijp maken betroffen hoofdzakelijk de inkoop van klinkers, de aanleg van
een rioolgemaal en het aanbrengen van trottoirs en deklagen op de Sionsdreef en Kleyweg (noord),
inclusief het realiseren van een vrijliggend fietspad aan de Sionsdreef. Begroot was dat in 2019 de
Kleijweg en de Gantel woonrijp zouden worden gemaakt. Door uitstel van de werkzaamheden in
afwachting van gronduitgiften en vanwege de flora en fauna regelgeving kon dat bij beide wegen niet
meer in 2019 plaatsvinden. De verschuiving in de tijd is verwerkt in de grondexploitatieberekening
per 1-7-2019.

CT-diversen
Betrof met name het verleggen van rioleringen en werkzaamheden voor kabels en leidingen.

Plankosten en VTU
Planontwikkelingskosten
Onder de plankosten zijn opgenomen de kosten voor gedetacheerde medewerkers van de
deelnemende gemeenten Den Haag en Midden-Delfland. De inzet vindt plaats op grond van
afspraken met de deelnemers in de Gemeenschappelijke regeling. Daarnaast zijn onder de plankosten
ook opgenomen de inhuur van externen ten behoeve van de projectorganisatie en de kosten voor PR
en communicatie, noodzakelijke onderzoeken, kosten voor uitwerkingsplannen en algemene kosten,
zoals kosten huisvesting en ondersteuning.

Voorbereiding en toezicht op uitvoering
Hieronder vallen kosten voor bestekvoorbereiding, toezicht en directie voor bouwrijp maken en
woonrijp maken. Het betreft de werkzaamheden voor bovengenoemde civiele werkzaamheden.


Overige kosten

Rentekosten
De financieringslasten bestaan uit de aan 2019 toegerekende rentelasten van de leningportefeuille.
De leningportefeuille is beschreven in paragraaf 2.6.2. Ten opzichte van de begroting zijn de
rentekosten lager uitgevallen doordat geraamde rentekosten die verbonden zijn aan een specifieke
grondtransactie (DHG) minder zijn geworden door lagere rente van de betreffende geldleningen.

Fondsvorming
Overeenkomstig de afspraken bij de vorming van de gemeenschappelijke regeling wordt aan de
Stichting Groenfonds Midden-Delfland een bedrag van € 4,54 per uitgegeven m2 uitgekeerd. Over het
verslagjaar was dat een bedrag van € 405.803,40. Daarnaast is nog een bedrag ad € 37.023,70
uitbetaald aan de stichting. Dit betrof de doorbetaling van de bijdrage die was begrepen in een
exploitatiebijdrage die in het verslagjaar is ontvangen en op de balans als verplichting was
opgenomen.

Overig
Naast een beperkt bedrag voor de tijdelijke exploitatie van enkele woningen en belastingaanslagen
voor de eigendommen van het Bedrijvenschap betroffen de overige kosten in 2019 een bedrag van
€ 22.000 voor archeologisch onderzoek, een vergoeding aan de gemeente Midden-Delfland ad




                                                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>€ 533.333,33 voor de erfpachtuitgifte aan DHG, een bedrag van € 445.000 voor de kosten van de
ingroeiregeling bij de erfpacht van DHG en een bedrag van € 143.000 voor diverse afwikkelingskosten
van de grondtransactie met DHG. In de begroting was rekening gehouden met een vergoeding van
€ 333.333,33 aan de gemeente, terwijl niets was geraamd voor de afwikkelingskosten van de
grondtransactie met DHG. Ook was geen rekening gehouden met de kosten van archeologisch
onderzoek (doorgeschoven van 2018) en waren de betaalde belastingen hoger dan geraamd.

Storting in de voorziening
Tot en met 2018 is per saldo een bedrag gedoteerd aan de verliesvoorziening van € 17,534 miljoen
(2017 € 18,815 miljoen) Dit bedrag was gelijk aan het verwachte negatieve planresultaat op grond
van de vastgestelde grondexploitatieberekening per 1 juli 2018, gecorrigeerd voor de mutatie die
noodzakelijk is om te komen tot de contante waarde per 1-1-2019. Op basis van de grex per 1-7-
2019 wordt een negatief planresultaat van € 12,08 miljoen netto contant verwacht.
De voorziening dient te worden afgestemd op het niveau van de contante waarde per 1-1-2020.
Daarom wordt het tekort van € 12,08 miljoen opgehoogd met een half jaar indexering, oftewel 1%
(€ 0,12 miljoen). Daarnaast zijn er in het 2e halfjaar 2019 de volgende grotere afwijkingen van de
grex geconstateerd (in afgeronde bedragen) :
- Niet geraamde reserveringsvergoeding CM Staal             € 85.000
- Aangepaste grondprijs CM Staal                            € 186.000
- Niet geraamde grondverkoop reststroken                    € 80.000
- Minder grondverkoop door meetverschil                 -/- € 69.000
- Minder te verwachten voor ingroeiregeling DHG             € 290.000
Totaal                                                      € 572.000
Tezamen resulteert dit in een aanpassing van de contante waarde van het tekort tot per saldo
€ 11,63 miljoen. Met inachtneming van deze correctie is er in 2019 sprake van een verlaging van de
negatieve voorziening met € 5,904 miljoen.


2.5.2    Baten
Opbrengst grondverkopen bedrijven
In 2019 zijn opbrengsten gerealiseerd uit hoofde van de uitgifte van afgerond 8,9 ha aan een zestal
bedrijven. De afwijking ten opzichte van de begroting van circa € 6 miljoen houdt verband met het
feit dat de uitgifte van grond voor een drietal bedrijven (CM Staal, Washers en Van der Berg) in 2019
was geprognosticeerd, terwijl die gronden in de praktijk in 2020 worden geleverd.


Subsidies

Er zijn in 2019 geen subsidies ontvangen en in de toekomst worden ook geen subsidies meer
verwacht.

Overig

De belangrijkste ontvangsten betroffen van de gemeente Midden-Delfland ontvangen afkoopsommen
voor de renteverschillen tussen canonrente en leningrente voor de erfpachtuitgiften aan DHG en
Paardekooper (beiden 2e fase) ad € 7,2 miljoen en reserveringsvergoedingen van een drietal
bedrijven. De afkoopsommen zijn hoger uitgevallen dan begroot door de zeer lage rente van de door
de gemeente aangetrokken geldleningen.

Mutatie Onderhanden werk
De mutatie Onderhanden werk betreft een sluitpost in de programmarekening. Zolang het
Bedrijvenschap grond ontwikkelt wordt het saldo van alle opbrengsten en kosten geactiveerd als
Onderhanden werk.




                                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Resultaat
Het resultaat over het boekjaar 2019 bedraagt € 5.904.000 miljoen positief. Dit bedrag is gelijk aan
de te verwachten afname van het tekort van de gehele grondexploitatie overeenkomstig de grex per
1-7-2019 en de daarmee verband houdende storting in de voorziening voor het tekort. Op het
berekende tekort van de grex per 1-7-2019 zijn wel enkele correcties aangebracht zoals genoemd bij
de hiervoor genoemde storting in de voorziening.


2.5.3    Wet Normering Topinkomens (WNT)tabel
Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke
sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de op het Bedrijvenschap
Harnaschpolder van toepassing zijnde regelgeving.

1a. Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen
zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling, alsmede degenen die op
grond van hun voormalige functie nog 4 jaar als topfunctionaris worden aangemerkt


bedragen x € 1                                         C.Boele

Functiegegevens5                                      Directeur
Aanvang en einde functievervulling in 2019          01-01 – 31-12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte )       0,146
Dienstbetrekking?                                        Nee
Bezoldiging   9


Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen         € 24.000
Beloningen betaalbaar op termijn                        n.v.t.
Subtotaal                                               n.v.t.


Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
                                                      € 28.324


-/- Onverschuldigd betaald en nog niet
                                                        N.v.t.
terugontvangen bedrag
Totale bezoldiging                                    € 24.000


Reden waarom de overschrijding al dan niet is
                                                        N.v.t.
toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
                                                        N.v.t.
onverschuldigde betaling
Gegevens 2018

bedragen x € 1                                         C.Boele

Functiegegevens                                       Directeur
Aanvang en einde functievervulling in 2018          01-01 – 31-12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)        0,147
Dienstbetrekking?                                        Nee
Bezoldiging
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen         € 24.000
Beloningen betaalbaar op termijn                         €0
Subtotaal                                             € 24.000


Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
                                                      € 27.708


Totale bezoldiging                                    € 24.000



                                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De per 1-1-2016 aangestelde directeur is in dienst van de gemeente Den Haag en wordt vanuit die
gemeente parttime gedetacheerd bij het Bedrijvenschap. De in de tabel genoemde bezoldiging is het
bedrag dat voor het werk van de directeur aan de gemeente Den Haag is betaald over 2019.

1d. Topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.700 of minder

NAAM TOPFUNCTIONARIS                       FUNCTIE

H.H.V.Horlings                             Voorzitter
R. de Mos                                  Lid (tot 7 nov. 2019)
S.Bruines                                  Lid
S.Smit                                     Lid
W.Renzen – van Leeuwen                     Lid
B.Revis                                    Lid (vanaf 7 nov. 2019)
R.Guernaoui                                Lid (tot 7 nov. 2019)
K.Parbhudayal                              Lid (vanaf 7 nov. 2019)
De opgenomen topfunctionarissen betreffen de leden van het dagelijks bestuur en het algemeen
bestuur van het Bedrijvenschap Harnaschpolder. De bestuursleden waren in het verslagjaar
wethouders van de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland en ontvingen generlei vergoeding voor
hun werkzaamheden.


2.6       Toelichting op de balans per 31 december 2019

2.6.1     Activa

Financiële activa

Met terugwerkende kracht per 1-1-2016 zijn wijzigingen in het Besluit Begroting en Verantwoording
(BBV) doorgevoerd. Daarvan heeft er een betrekking op de wijze van verantwoording van het
faciliterend grondbeleid, de situatie dat niet zelf (een deel van) de grondexploitatie wordt uitgevoerd,
maar dat aan een particulier medewerking wordt verleend voor de ontwikkeling op diens grond tegen
betaling van een exploitatiebijdrage voor de kosten van de ontwikkeling van het gehele gebied.
In 2006 is een overeenkomst gesloten met G.A.M. van Leeuwen Harnasch B.V. waarin de betaling
van een exploitatiebijdrage is opgenomen. In 2012 is met deze B.V. een aanvullende overeenkomst
gesloten met een groter oppervlak van het gebied waarvoor een exploitatiebijdrage wordt betaald. In
totaal bedraagt de exploitatiebijdrage van dit bedrijf € 920.280,--. Met een tweede partij, Meegaa
Investment B.V. en Frame Holding B.V. is in 2012 een (anterieure) overeenkomst gesloten met daarin
opgenomen de betaling van een exploitatiebijdrage van € 387.023,70, waarvan reeds € 38.702,37 is
voldaan (per saldo nog € 348.321,33 te ontvangen). In dit bedrag is een bijdrage voor de Stichting
Groenfonds Midden-Delfland opgenomen ad € 37.023,70 die na ontvangst van de exploitatiebijdrage
doorbetaald zal worden aan deze stichting. De exploitatiebijdrage van Meegaa Investments is in het
verslagjaar ontvangen. Ook de doorbetaling van de bijdrage voor de Stichting Groenfonds Midden-
Delfland heeft in het verslagjaar plaatsgevonden.
Door de wijziging van het BBV mogen de baten en lasten van het faciliterend grondbeleid niet onder
de grondexploitatie worden geregistreerd. De nog te vorderen bedragen van G.A.M. van Leeuwen
Harnasch B.V. waren tot en met het verslagjaar 2018 opgenomen als vordering onder de financiële
activa. In 2019 heeft de commissie BBV een nieuwe aanbeveling uitgebracht waarbij is aangegeven
dat de vordering verantwoord moet worden onder de overlopende activa (overige nog te ontvangen
bedragen).

Voorraad OHW – Onderhanden werk - Bouwgrond in exploitatie
Het saldo van de post onderhanden werk geeft de totaal gerealiseerde investeringen tot en met 31
december 2019 weer van het totale project. De balanspost Onderhanden werk (gronden in



                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>exploitatie) bedraagt per einde boekjaar afgerond circa € 59,6 miljoen, exclusief de afwaardering voor
het verwachte plantekort.

De waardering van de in exploitatie genomen gronden is gebaseerd op de inzichten medio/eind 2019
en de daarbij behorende inschatting van uitgangspunten, parameters en risico’s. Uiteraard betreft dit
een inschatting die omgeven is door onzekerheden die periodiek worden herzien en waarbij de
waardering in volgende jaren zowel positief als negatief uit kan vallen. Het bestuur is van mening dat
op basis van de informatie en inzichten de beste schatting is gemaakt voor de waardering van de in
exploitatie genomen gronden. De risico’s zijn nader beschreven in de paragraaf grondbeleid, de
paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing en de risicoparagraaf in het jaarverslag.

De grondexploitatie per 1-7-2019 is vastgesteld met prijspeil 1 juli 2019. Deze grex sluit met een
negatief resultaat van € 12,08 miljoen op contante waarde per 1-7-2019. Deze grondexploitatie is een
opstelling die een zo getrouw mogelijk beeld geeft van de huidige verwachtingen, gebaseerd op
ramingen en kengetallen. De karakteristieken van de grondexploitatie per 1-7-2019 zijn:
 Looptijd tot en met 2023;
 Kostenstijgingspercentage 2,0% over de periode tot en met 2023;
 Opbrengststijgingspercentage 2% per jaar;
 Disconteringsvoet 2%;
 Restantraming investeringen tot einde looptijd € 17,65 miljoen, restantraming opbrengsten tot
    einde looptijd € 65,67 miljoen en restantraming rentelasten € 2,05 miljoen.

In de waardering van de bouwgrond in exploitatie is rekening gehouden met een schadeclaim.
TenneT TSO heeft de werkzaamheden afgerond betreffende de realisatie van de Randstad 380 kV-
leiding. Dit betekent dat in noord-/zuidrichting over deelgebied Woud-Harnasch fase 3 een
hoogspanningstracé loopt over (oorspronkelijk) uit te geven kavels.
In de grondexploitatieberekening per 1-7-2019 is een stelpost schadevergoeding opgenomen,
bestaande uit een planschadevergoeding en een schadevergoeding op grond van de
belemmeringenwet privaatrecht. In het verslagjaar 2017 is inmiddels € 2,5 miljoen aan
planschadevergoeding ontvangen (tegen de hoogte is bezwaar aangetekend). Vanwege het risico dat
het restant van de claim niet volledig uitbetaald wordt is in de risicoparagraaf bij de
grondexploitatieberekening rekening gehouden met een lagere vergoeding. Eind 2015 is een volledig
onderbouwde schadeclaim bij Tennet ingediend die de stelpost in de grex overstijgt. Naast de
mogelijkheid dat de schadeclaim tot een lager bedrag wordt gehonoreerd dan in de grondexploitatie
is opgenomen is in de risicoanalyse ook een positief risico opgenomen dat de schadeclaim tot een
hoger bedrag wordt gehonoreerd.


Verliesvoorziening
Op basis van de grex per 1 juli 2019 wordt een voorziening opgenomen voor het bedrag van het
verwachte negatieve planresultaat. Dit betreft een administratieve voorziening zonder dekking. Het
voorlopige resultaat volgens de grex per 1 juli 2019 bedraagt € 12,08 miljoen negatief op netto-
contante waarde per 1 juli 2019. Tussen de peildatum van 1 juli 2019 en de einddatum van het
verslagjaar hebben zich enkele bijzondere ontwikkelingen voorgedaan waarmee bij de omvang van de
verliesvoorziening rekening moet worden gehouden. Daarom moet aan de ene kant het tekort
vanwege de dynamische berekening verhoogd worden met 1% (de contante waarde per 1 juli 2019 is
berekend tegen 2% per jaar) en aan de andere kant verlaagd worden vanwege de afwijkingen
(lagere kosten) van de grex per 1-7-2019 van grotere omvang in het 2e halfjaar 2019 ad € 572.000.
Het tekort en de hoogte van de verliesvoorziening komt daarmee op een bedrag van € 11,63 miljoen.

Indien bij afronding van het project met een verlies zal worden afgesloten, dan zullen de
deelnemende gemeenten dit exploitatietekort moeten aanvullen. Op dit moment is volstaan met het
creëren van een administratieve voorziening. De voorziening is gepresenteerd onder de kosten
teneinde een goed beeld te geven omtrent de waardering van de voorraad Onderhanden werk.
De gemeenten Den Haag en Midden-Delfland participeren met een risicoverhouding van 85-15 in de
Gemeenschappelijke regeling.



                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar of korter
De uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar of korter bestaan uit vorderingen, overige
vorderingen en uit de overlopende activa.

Vorderingen openbare lichamen
Het Bedrijvenschap maakte over het verslagjaar gebruik van het zogenoemde Schatkistbankieren. Op
31 december van het verslagjaar was afgerond € 40.000 gestort in ‘s Rijksschatkist. Het
Bedrijvenschap is verplicht te rapporteren over de onderschrijding of overschrijding van de drempel
die bij het Schatkistbankieren wordt gehanteerd. De rapportage over 2018 staat hieronder.

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
                                                        Verslagjaar
(1)                    Drempelbedrag                                250
                                                            Kwartaal 1    Kwartaal 2   Kwartaal 3   Kwartaal 4
                      Kwartaalcijfer op dagbasis buiten
(2)                   's Rijks schatkist aangehouden              345           242          218          188
                      middelen
(3a) = (1) > (2)      Ruimte onder het drempelbedrag                -             8           32           62
                      Overschrijding van het
(3b) = (2) > (1)                                                   95             -           -               -
                      drempelbedrag
(1) Berekening drempelbedrag
                                                            Verslagjaar
(4a)                   Begrotingstotaal verslagjaar             7.857
                       Het deel van het begrotingstotaal
(4b)                   dat kleiner of gelijk is aan € 500       7.857
                       miljoen
                       Het deel van het begrotingstotaal
(4c)                   dat de € 500 miljoen te boven                -
                       gaat
(1) = (4b)*0,0075 +
(4c)*0,002 met een
                       Drempelbedrag                                250
minimum van
€250.000
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
                                                            Kwartaal 1    Kwartaal 2   Kwartaal 3   Kwartaal 4
                         Som van de per dag buiten 's Rijks
                         schatkist aangehouden middelen
 (5a)                                                        31.083      22.021       20.065           17.314
                         (negatieve bedragen tellen als
                         nihil)
 (5b)                    Dagen in het kwartaal                     90          91           92                92
                         Kwartaalcijfer op dagbasis buiten
 (2) - (5a) / (5b)       's Rijks schatkist aangehouden         345          242         218              188
                         middelen
N.B.: het cijfer over het 1e kwartaal is beïnvloed door een groot bedrag dat op 1 januari 2019
gedurende 1 dag nog op de bankrekening van het Bedrijvenschap stond.

Overige vorderingen
Er was per 31-12-2019 sprake van één vorderingen op de gemeente Midden-Delfland wegens
gemaakte kosten voor bestemmingsplannen.

Overlopende activa



                                                                                                         24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>De post overlopende activa betreft een nog te maken factuur waarbij juridische kosten inzake de
claim op Tennet gedeeltelijk door een andere belanghebbende worden vergoed.

Bank- en girosaldi
Het saldo van € 0,216 miljoen vertegenwoordigt het positieve saldo op de BNG-rekening in het kader
van de rekening courant faciliteit. Bij de rekening-courant van de BNG is een kredietfaciliteit
beschikbaar van € 6 miljoen waarover zo nodig beschikt kan worden voor de financiering van de
uitgaven van het Bedrijvenschap.
Bij “Vorderingen openbare lichamen” is aangegeven dat € 10,8 miljoen aan liquide middelen zijn
ondergebracht in ‘s Rijksschatkist. Ook die liquide middelen zijn beschikbaar voor de financiering van
de uitgaven van het Bedrijvenschap.

Overlopende activa

In de toelichting bij Financiële activa is aangegeven dat vorderingen in het kader van faciliterend
grondbeleid voortaan opgenomen moeten worden bij de overlopende activa (overige nog te
ontvangen bedragen). De van G.A.M. van Leeuwen Harnasch B.V. te ontvangen exploitatiebijdrage ad
€ 920.280,-- wordt daarom vanaf dit verslagjaar op deze post verantwoord.


2.6.2 Passiva
Eigen vermogen – resultaat na bestemming
Het Bedrijvenschap kent slechts één programma en alle kosten en opbrengsten worden direct in het
Onderhanden werk gemuteerd. Het resultaat van de programmarekening wordt derhalve verwerkt in
het eigen vermogen. Dit resulteert ultimo 2019 in een positief resultaat van € 5,904 miljoen en een
negatief eigen vermogen van € 11,63 miljoen. Het verloop van het Eigen vermogen kan als volgt
worden weergegeven (zie volgende bladzijde) :




                   Mutatie
     Jaar        voorziening      Voorziening            Resultaat       Vermogen
     2004               1.494           1.494                -1.494          -1.494
     2005               3.233           4.727                -3.233          -4.727
     2006              -1.757           2.970                 1.757          -2.970
     2007               1.630           4.600                -1.630          -4.600
     2008                 500           5.100                  -500          -5.100
     2009               3.734           8.834                -3.734          -8.834
     2010                -220           8.614                   220          -8.614
     2011               1.061           9.675                -1.061          -9.675
     2012               5.952          15.627                -5.952         -15.627
     2013                   0          15.627                      0        -15.627
     2014                 420          16.047                  -420         -16.047
     2015              -1.287          14.760                 1.287         -14.760


                                                                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>     2016                3.480            18.240             -3.480         -18.240
     2017                  575            18.815               -575         -18.815
     2018               -1.281            17.534              1.281         -17.534
     2019               -5.904            11.630              5.904         -11.630
   Bedragen x € 1.000



Uitgaande van ongewijzigde omstandigheden in de ontwikkeling van het verwachte planresultaat,
zullen de deelnemende gemeenten het bedrag ter grootte van € 11,63 miljoen (op contante waarde
per 31-12-2019) in totaal moeten bijdragen (inclusief de correctie zoals genoemd bij storting in de
voorziening). Dit is volgens de afspraken zoals gemaakt in het convenant en de Gemeenschappelijke
regeling tussen de deelnemende partijen. Er is geen sprake van mogelijke discontinuïteit van de
Gemeenschappelijke regeling.

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer
Onder de post vaste schulden met een rente typische looptijd van 1 jaar of langer zijn onder de
overige leningen binnenlandse sectoren de langlopende schulden verantwoord die met de BNG en
anderen zijn aangegaan ten behoeve van de financiering van de grex voor een rente typische looptijd
langer dan 1 jaar.

De specificatie van de leningen is als volgt:
   Specificatie leningen                             ingang         aflossing          rente
   Lening BNG                              25.000   1-7-2014       31-12-2021             2,60%
   Lening BNG                              45.000   30-9-2016      30-9-2020            -0,133%
   Bedragen x € 1.000                      70.000

Alle leningen zijn aangetrokken bij de BNG. Voor de ontwikkelingen ten aanzien van de financiering
en de ontwikkeling van de financieringsportefeuille wordt verwezen naar de financieringsparagraaf.


Vlottende passiva
De vlottende schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of korter bestaan uit overige
schulden/crediteuren en overlopende passiva.



Overige schulden
Voor de financiering van de activiteiten maakt het Bedrijvenschap zo nodig ook gebruik van
kasgeldleningen met een korte looptijd. Per 31 december 2019 waren dergelijke geldleningen niet
aanwezig. Het opgenomen bedrag betreft volledig de betaling van facturen (crediteuren) die
omstreeks de jaarwisseling zijn ontvangen en begin 2020 zijn betaald.


Overlopende passiva

De overlopende passiva kunnen als volgt worden gespecificeerd:

   Te betalen rente leningen                                          -15
   Detacheringen gemeenten                                             24
   Overige                                                            184
   Af te dragen BTW                                                   588
   Bedragen x € 1.000                                                 781



                                                                                                     26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Behalve de te betalen rente op geldleningen zijn de overlopende passiva begin 2020 volledig betaald.


2.6.3 Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen


Per 31 december 2019 bedraagt het saldo van nog uit te voeren werkzaamheden ten behoeve van tot
en met 2019 in opdracht gegeven werkzaamheden € 1,87 miljoen.

Vanaf 2016 is het Bedrijvenschap onderworpen aan de vennootschapsbelasting indien en voor zover
een onderneming wordt gedreven in de zin van de wet. Als hulpmiddel bij het beantwoorden van de
vraag of sprake is van een onderneming in de zin van de wet is een zogenoemde QuickScan
vervaardigd. Mede op grond van de uitkomsten van die QuickScan is de verwachting gerechtvaardigd
dat het Bedrijvenschap Harnaschpolder in de situatie verkeert dat geen winst wordt beoogd en ook
geen structurele overschotten worden behaald. Op grond daarvan wordt dan ook geen belastingplicht
verwacht. Dit standpunt is mede gebaseerd op een advies van de fiscaal adviseur van de gemeente
Den Haag.


Overige gegevens

3.1     Gebeurtenissen na balansdatum

In 2020 zorgt de Corona-crisis in Nederland en de wereld een enorme impact op het dagelijks leven
en de economie. Op basis van de huidige informatie heeft de Corona-crisis geen belangrijke impact
op de activiteiten van het bedrijvenschap als gevolg van de reeds voorzichtige inschatting die in de
grondexploitatie is opgenomen. Een mogelijke risico als gevolg van het vertraagd uitgeven van de
resterende kavels, is dat dit in de toekomst tot een verslechtering van de grondexploitatie kan leiden.
Op basis van de huidige informatie is het de verwachting dat de indexatie van grondprijzen het effect
van eventuele vertragingen neutraliseert. Er is daarom nog geen aanleiding om de planning hierop
aan te passen. Om die reden heeft de Corona-crisis geen impact op de opgenomen schattingen en
waarderingen in de jaarrekening 2019.

3.2     Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
De controleverklaring is opgenomen op de volgende pagina.




                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>           Accountants                                                                              @ akertilly
                                                                                                      Baker Tilly (Netherlands) N.V.
                                                                                                      Scheveningseweg 80-82
                                                                                                      Postbus 85745
                                                                                                      2508 CK Den Haag

                                                                                                      T: +31 (0)70 358 90 00
           Aan het algemeen bestuur van                                                               F: +31 (0)70 350 20 20
           Bedrijvenschap Harnaschpolder
                                                                                                      denhaag@bakertilly.nl
                                                                                                      www.bakertilly.nl

                                                                                                      KvK:24425560




           CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT

           A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2019
           Ons oordeel
           Wij hebben de jaarrekening 2019 van Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder te
           Midden Delfland gecontroleerd.

           Naar ons oordeel:
           • geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de
              samenstelling van zowel de baten en lasten over 2019 als van de activa en passiva van
              Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder op 31 december 2019 in
              overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV);
           • zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2019 in alle
              van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de
              begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder
              verordeningen van de gemeenschappelijke regelingen, zoals opgenomen in het normenkader.

           De jaarrekening bestaat uit:
           1 overzicht van baten en lasten over 2019;
           2 balans per 31 december 2019;
           3 toelichting algemeen;
           4 toelichting op het overzicht van baten en lasten over 2019; en
           5 toelichting op de balans per 31 december 2019;

           De basis voor ons oordeel
           Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse
           controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het controleprotocol
           dat is vastgesteld door de het algemeen bestuur en het Controleprotocol Wet normering topinkomens
           (WNT) 2019 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie 'Onze
           verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening'.

           Wij zijn onafhankelijk van Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder zoals vereist in
           de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere
           voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de
           Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

           Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons
           oordeel.

                                                                                                      Alle diensten worden verricht op basis van een
                                                                                                      overeenkomst van opdracht, gesloten met
                                                                                                      Baker Tilly (Netherlands) N.V., waarop van toepassing
                                                                                                      zijn de algemene voorwaarden, gedeponeerd bij
Baker Tilly (Netherlands) N.V. trading as Baker Tilly is a member of the global network of            de Kamer van Koophandel onder nr. 24425560.
                                                                                                      In deze voorwaarden is een beperking van
Baker Tilly International Ltd., the members of which are separate and independent legal entities.     aansprakelijkheid opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Accountants                                                               G akertitty

Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd
In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2019 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld
in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, subj Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat
wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een
leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris
bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.

B. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie

Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken andere informatie, die
bestaat uit:
    • Voorwoord;
    • Jaarverslag; en
    • Overige gegevens.


Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de
jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen
vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen
bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard
720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de
jaarrekening.

Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het
jaarverslag, in overeenstemming met het BBV.


C. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening

Verantwoordelijkheden van het algemeen bestuur voor de jaarrekening
Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de
jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het algemeen bestuur is ook verantwoordelijk voor het
rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de
balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving
opgenomen bepalingen.

In dit kader is het algemeen bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die
het algemeen bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die
relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van
fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het algemeen bestuur afwegen of de financiële positie
voldoende is om Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder in staat te stellen de
risico's vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Het algemeen bestuur moet
gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico's kunnen
worden opgevangen toelichten in de jaarrekening.




                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Accountants                                                               G akertitly

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee
voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het
mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan
worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische
beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard,
timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende
afwijkingen op ons oordeel.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant
professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden,
het Bado, het controleprotocol dat is vastgesteld door het algemeen bestuur, het Controleprotocol WNT
2019, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit:

•   het identificeren en inschatten van de risico's
    o dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude,
    o dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van
         materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze
         risico's bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-
         informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een
         afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn
         van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het
         opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing;
•   het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel
    controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze
    werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de
    interne beheersing van de werkorganisatie;
•   het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de
    gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door
    het algemeen bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;
•   het vaststellen dat de door het algemeen bestuur gehanteerde afweging dat de werkorganisatie in
    staat is de risico's vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is.
    Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en
    omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de werkorganisatie haar
    financiële risico's kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang
    bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante
    gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze
    verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot
    de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er
    echter toe leiden dat de werkorganisatie de financiële risico's niet kan opvangen;
•   het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen
    toelichtingen; en
•   het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en
    gebeurtenissen en of de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de
    balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen.




                                                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Accountants                                                            G akertilly

Wij communiceren met het bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle
en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele
significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Den Haag, 25 maart 2020


Baker Tilly (Netherlands) N.V.


Was getekend.


drs. R. Buitenhuis RA




                                                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>