<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>-DDUUHNHQLQJ
Duurzaam vooruit!
Iedereen doet mee
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud

1.         AANBIEDINGSNOTA .................................................................................................. 3
     1.1 Voorwoord ..................................................................................................................3
     1.2 Inleiding .....................................................................................................................4
     1.3 Bestemming resultaat ..................................................................................................6
     1.4 Financiële samenvatting ...............................................................................................7
2. JAARVERSLAG ................................................................................................................ 11
     2.1 Programmaverantwoording ......................................................................................... 11
       2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025 ............................................. 12
       2.1.2 Programma 2 : Bestuur en veiligheid ...................................................................... 28
       2.1.3 Programma 3 : Beheer, verkeer en milieu ............................................................... 33
       2.1.4 Programma 4 : Onderwijs ...................................................................................... 54
       2.1.5 Programma 5: Sociaal domein en Welzijn ................................................................ 57
       2.1.6 Programma 6: Economische- en Sociale zaken ......................................................... 67
       2.1.7 Programma 7: Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en Volkshuisvesting....................... 77
     2.2 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen ................................................................... 86
     2.3 Overzicht van overhead.............................................................................................. 88
     2.4 Paragrafen................................................................................................................ 91
       2.4.1 Lokale heffingen ................................................................................................... 91
       2.4.2 Verbonden partijen ............................................................................................... 94
       2.4.3 Grondbeleid ....................................................................................................... 111
       2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................... 115
       2.4.5 Bedrijfsvoering ................................................................................................... 120
       2.4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................. 128
       2.4.7 Financiering ....................................................................................................... 134
3. JAARREKENING ............................................................................................................ 139
     3.1 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ................................ 139
       3.1.1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .............................................. 139
       3.1.2 Analyse van de begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie ......................... 141
       3.1.3 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien .............................................................. 147
       3.1.4 Overzicht incidentele baten en lasten .................................................................... 147
       3.1.5 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen........................................................ 151
     3.2 Balans.................................................................................................................... 152
       3.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................. 154
       3.2.2 Toelichting op de balans ...................................................................................... 158
       3.2.3.        Gebeurtenissen na balansdatum .................................................................... 166
     3.2. Bijlagen................................................................................................................. 167
       3.2.1 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................ 167
       3.3.2 Single information, Single audit (SiSa) .................................................................. 168
4. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................................................ 169
5. Bijlagen bij de jaarstukken ............................................................................................ 170
     5.1 Incidentele subsidies................................................................................................ 171
     5.2 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht.......................................................................... 172
     5.3 Beleidsindicatoren ................................................................................................... 173


                                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>5.4 .............................................................................................................................. 176
Staat van reserves en voorzieningen ............................................................................... 177




                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. AANBIEDINGSNOTA



1.1 Voorwoord


                     Geachte lezer,

                     Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Midden-
                     Delfland over het jaar 2019. De jaarstukken bestaan uit
                     het jaarverslag, de jaarrekening en een de bijlagen. Met
                     deze stukken legt ons college verantwoording af over het
                     gevoerde beleid en het financiële beheer in het tweede
                     jaar van de collegeperiode 2018-2022.

                     De doelstellingen van het beleid, de daadwerkelijk
                     verrichte activiteiten en geleverde prestaties zijn per
                     programma toegelicht in het jaarverslag (hoofdstuk 2).
                     De financiële weerslag hiervan is te vinden in het
                     jaarverslag en de jaarrekening (hoofdstuk 3). De
                     jaarstukken zijn ook te raadplegen op de website van de
                     gemeente: www.middendelfland.nl

                     Het college van burgemeester en wethouders.




                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1.2 Inleiding

Algemeen

De jaarstukken zijn binnen de planning & control cyclus van onze gemeente de afsluitende
rapportage omtrent het gevoerde beleid en het financiële resultaat over het boekjaar 2019. Het
jaar 2019 was het tweede jaar van het zittende college en in dit jaar hebben wij verdere uitvoering
gegeven aan het vastgestelde collegeprogramma.

In het collegeprogramma zijn 87 opdrachten geformuleerd die wij in deze collegeperiode willen
realiseren. In de tweede helft van 2020 rapporteren wij in een afzonderlijke notitie over de bereikte
resultaten in de eerste twee jaar van deze collegeperiode.

Financieel resultaat

Het financieel resultaat over 2019 bedraagt € 11.932 negatief.
Dit negatieve resultaat is vooral veroorzaakt door één incidentele baten. Dit betreft een verbetering
van de exploitatie van het Bedrijvenschap Harnaschpolder. Hierdoor kan de voorziening die
hiervoor is gevormd met € 1.070.000 worden verlaagd. In totaal zijn de incidentele baten 13,4
miljoen groot.
Tegenover deze incidentele meevallers staan enkele incidentele tegenvallers van in totaal € 12,8
miljoen. Hiervan is de extra dotatie voor de voorziening wethouderspensioenen van € 571.000 de
belangrijkste.
Wanneer rekening wordt gehouden met de incidentele mee- en tegenvallers is er sprake van een
nadelig resultaat van ca € 600.000 negatief. Bovendien is gedurende het jaar 2019 voor het
sluitend maken van de periodieke begrotingswijzigingen per saldo een bedrag van ruim € 950.000
aan de Algemene Reserve onttrokken. Dit resultaat komt meer overeen met het financiële beeld bij
de begroting. In het volgende hoofdstuk is een voorstel voor bestemming van het positieve saldo
opgenomen.

Rechtmatigheid verklaring

Bij de jaarrekening 2017 en 2018 is voor de rechtmatigheid door de accountant een verklaring met
beperking afgegeven. De voornaamste oorzaken hiervoor waren de aanbestedingen voor inhuur,
groenvoorziening en sociaal domein.
Voor het sociaal domein geldt dat de gemeente hiervoor afhankelijk is van de controleverklaring
vanuit de regionale samenwerking. Voor de externe inhuur en groen is de gemeente zelf
opdrachtgever. Hoewel er ook in 2019 verdere verbeteringen zijn doorgevoerd is er ook voor de
jaarrekening 2019 sprake van een verklaring met beperking voor de rechtmatigheid. De
belangrijkste oorzaak hiervan is dat de aanbesteding voor de groenvoorziening pas in de eerste
helft van 2020 afgerond is.
Wij verwachten dat hierdoor bij de jaarrekening 2020 weer een goedkeurende verklaring voor de
rechtmatigheid kan worden ontvangen.

Samenstelling jaarstukken

De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Voor deze verplicht voorgeschreven
hoofdstukken hebben wij een voorstel tot bestemming van het jaarrekeningresultaat 2019
opgenomen en de financiële samenvatting van het boekjaar 2019.

De accountant heeft conform planning en afspraken de controle over het boekjaar 2019
uitgevoerd. De controleverklaring is toegevoegd aan de jaarstukken. In de controleverklaring is
opgenomen dat de jaarrekening 2019 een getrouw beeld geeft van de omvang en samenstelling
van zowel de baten, als de lasten over het boekjaar 2019. De activa en passiva per 31 december
2019 zijn in overeenstemming met de geldende voorschriften. Daarnaast is opgenomen dat de
baten, lasten als de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen.




Leeswijzer


                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Conform de voorschriften welke gelden vanuit het besluit begroting en verantwoording is de
jaarrekening opgebouwd in lijn met de begroting 2019-2022. Hierin is het beleid en de
doelstellingen verdeeld over de 7 programma’s van de gemeente, zijnde:


Programma   1:   Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025
Programma   2:   Bestuur en veiligheid
Programma   3:   Beheer, verkeer en milieu
Programma   4:   Onderwijs
Programma   5:   Sociaal domein en Welzijn
Programma   6:   Economische- en Sociale zaken
Programma   7:   Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en Volkshuisvesting

Daarnaast wordt verantwoording afgelegd over de algemene dekkingsmiddelen en de
overheadlasten die aanwezig zijn binnen de gemeente. Het betreft hier voorgeschreven
overzichten, welke los dienen te worden verantwoord in de jaarstukken.




                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.3 Bestemming resultaat
Het gerealiseerd resultaat van de jaarrekening 2019 bedraagt € 11.932 negatief. Rekening
houdend met de hierna opgenomen post die doorgeschoven wordt naar 2020, bedraagt het
resultaat na budgetoverheveling € 548.000 negatief. De doorgeschoven kosten worden gedekt uit
de algemene reserve.
Voor een andere verklaring van dit resultaat wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4 en de
toelichtingen bij de programma’s (hoofdstuk 2.1).

Conform de regelgeving van het BBV is het voordelig resultaat als afzonderlijke post opgenomen
onder het eigen vermogen op de balans.

Het is de bevoegdheid van de raad om aan te geven hoe dit resultaat wordt bestemd.

Wij stellen voor om het voordelig jaarrekeningresultaat als volgt te bestemmen:

a. Van de volgende budgetten lopen de werkzaamheden door in 2020.
- Plan van aanpak kostenbeheersing Jeugd                                             €   165.874
- Budget OGGZ                                                                        €    30.000
- Uitvoeringsprogramma GGD                                                           €    13.107
- Transitievisie Warmte (vanuit decembercirculaire 2019)                             €   202.101
- Energieloket (vanuit decembercirculaire 2019)                                      €    25.000
- Wijkaanpak (vanuit decembercirculaire 2019)                                        €     9.997
- Restant inhuurbudget vnl. afdeling BMH                                             €    90.000

Totaal doorschuifbudgetten                                                           € 536.079

b. Het resterende deel van het nadelig jaarrekeningresultaat
 te onttrekken aan de algemene reserve                                               € 11.932

Totaal                                                                               € 548.011


Wij stellen u voor om de onderstaande budgetten over te hevelen naar 2020. Aangezien het bedrag
van de overheveling voor deze projecten voor de lasten en de baten hetzelfde is, is deze voor het
bestemmingsvoorstel budgettair neutraal (dekking vanuit de algemene reserve of de
investeringsreserve). Voor de begrotingswijziging zijn de projecten echter wel van belang.

   a.    €   10.000    Subsidie Scouting Den Hoorn (Er is nog niet aan alle voorwaarden voldaan)
   b.    €   13.895    Subsidie MVV’27 (Er is nog niet aan alle voorwaarden voldaan, nog niet
                       volledig uitgekeerd
   c.    €    42.000   Inhuur Omgevingswet (restantbudget doorschuiven)
   d.    €    94.500   Herinrichting Centrum Schipluiden (restantbudget doorschuiven)
   e.    €    45.000   Saneringskosten Centrum Maasland (restantbudget doorschuiven)
   f.    € 100.000     Budget co-financiering
   g.    € 1.768.000   Budget Centrumplan Den Hoorn




                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.4 Financiële samenvatting


In dit hoofdstuk is een financiële samenvatting van de jaarrekening 2019 opgenomen.
Achtereenvolgens wordt ingegaan op het algemene financiële beeld, de gemeentelijke belastingen
en de gemeentelijke reserves. Ook is de aansluiting gemaakt tussen de programmabegroting 2019
en de mutaties via begrotingswijzigingen die door de raad zijn vastgesteld. Daarnaast zijn alle
overige mutaties die voortkomen uit het opstellen van de jaarrekening verwerkt. Al deze
wijzigingen hebben uiteindelijk geleid tot een negatief saldo van € 11.932 over het jaar 2019.

Ontwikkeling eigen vermogen.

Tabel ontwikkeling van het saldo 2019
 Omschrijving                                                                 Resultaat 2019 in €
    Totaal saldo baten en lasten (mutaties jaarrekening)                            -/- € 1.803.656
    Mutaties reserves jaarrekening                                                      € 1.791.722
 Jaarrekening                                                                          -/- € 11.932




Gemeentelijke belastingen en heffingen

In 2019 zijn de volgende inkomsten uit gemeentelijke belastingen en heffingen gerealiseerd;



 Overzicht geraamde inkomsten              Werkelijk 2018      Begroot 2019        Werkelijk 2019
 Burgerlijke stand                         € 61.964             € 60.257            € 66.627
 Rijbewijzen en reisdocumenten             € 321.247            € 188.034           € 198.473
 Leges gehandicaptenparkeerkaarten         € 4.494              € 6.007             € 7.181
 BRP                                       € 8.358              € 6.510             € 7.600
 Leges vergunningen ligplaatsen            €0                   € 1.308             €0
 Monumenten                                € 2.057              € 1.270             € 1.898
 Huisvestingsvergunning                    € 101                € 100               € 1.533
 Algemeen plaatselijke verordening         € 14.079             € 14.350            € 12.210
 Bijzondere transporten                    € 1.893              € 476               € 1.899
 Afvalstoffenheffing                       € 2.298.605          € 2.404.034         € 2.299.476
 Rioolheffing                              € 1.808.229          € 1.830.226         € 1.848.044
 Bouwvergunningen                          € 719.017            € 937.588           € 1.111.749
 OZB                                       € 4.253.083          € 4.590.702         € 4.584.347


De raad heeft tijdens haar vergadering van 23 juni 2015 besloten om voor de jaren 2016 tot en
met 2019 OZB te heffen tegen een vast tarief. De opbrengst voor 2019 is begroot op basis van het
tarief voor 2016 en de verwachte marktontwikkeling voor woningen en niet-woningen. De waarde
ontwikkeling laat sinds het besluit van 2015 een behoorlijke stijging zien. Dit heeft tot gevolg dat
de aanslag OZB voor particulieren met meer dan het inflatiecijfer is gestegen. Dit heeft er dan ook
toe geleid dat de opbrengst met betrekking tot de OZB met 7,9% is gestegen ten opzichte van
2018. Deze stijging wordt enerzijds veroorzaakt door de areaaluitbreiding (meer woningen en niet
woningen waarover belasting wordt geheven. Echter wordt dit met name veroorzaakt door de sterk
stijgende WOZ-waarde. In 2018 was de gemiddelde WOZ waarde in onze gemeente met 7,4%. Dit
leidt er dan ook toe dat de kosten voor de OZB belasting gemiddeld voor onze bewoners is
gestegen met 7,4%.




                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke reserves en voorzieningen


Het saldo van de Algemene reserve is in vergelijking met de Jaarrekening 2018, voor correctie met
€ 230.000 toegenomen. Na correctie heeft hier een additionele toevoeging van €3,5 miljoen
plaatsgevonden. Hiermee wordt de stand na correctie €7.583.561 Voor de weerstandscapaciteit
heeft dit geen invloed meer, aangezien in 2019 besloten is om een afzonderlijke reserve
Weerstandscapaciteit te vormen van € 4 mln. Daarmee wordt een weerstandsratio van 1,3%
behaald en verdient daarmee de aanduiding ‘voldoende’ (zie voor nadere toelichting de Paragraaf
Weerstandsvermogen en risicobeheersing).
In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van de Algemene reserve in 2019 weergegeven
zonder de correctie in de beginbalans.




                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>saldo per 31 december 2018                                                  4.002.766
Resultaat jaarrekening 2018                                                  -209.067
Saldo per 1-1-2019                                                          3.793.699




Vermeerderingen:
Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap                             105.000
Saldo PBGW II                                                                 261.859
Storting uit Egalisatiereserve bouwleges                                    1.430.447
Reserve Midden-Delfland                                                         8.812
Reserve Noodhulp Vangnet                                                       54.725
Doorschuiven diverse uitgaven Project Trekschuit naar 2020                     14.000
Doorschuiven taxatiekosten project GBO naar 2020                               20.000
Doorschuiven budget t.b.v. inkoop naar 2020                                    40.000
Doorschuiven budget inhuur potentiële ontwikkellocaties                       236.000
Doorschuiven energievisie naar 2020                                            90.000
Doorschuiven teamuitje inwonerszaken                                            1.400
Inhuur re-integratie doorschuiven naar 2020                                    22.925
Uitvoeren van een leefstijlen onderzoek doorschuiven naar 2020                 15.000
Project N223/oversteek Lotsweg start uitvoering Q1 2020. Doorschuiven naar 202075.000
Subsidie landschapstafel HvD voor groene herinrichting Perc. Abtswoude 52 doorschuiven
                                                                                80.000
totaal                                                                      2.455.168


Verminderingen:
Instandhouding skateroutenetwerk (10 jr t/m 2024)                              10.665
Energievisie                                                                   25.831
Cultuurimpuls                                                                  24.827
Extra kosten dienstverleningsmodel                                              8.063
Div. onderzoeken automatisering                                                 4.000
Cultuureducatie met kwaliteit                                                  10.250
Overgang gesloten kassasysteem                                                 19.615
Nulmeting dorpen t.b.v. omgevingswet                                           25.604
Verkenning oplossing verkeersdrukte Maassluiseweg                               6.000
Wettelijke verplichting huisvestingsprogramma                                  49.549
Lokale implementatiekosten inkoop 2020-2024                                    35.000
Inhuur omgevingswet                                                            29.678
Inhuur diverse diensten archief en communicatie                               207.000
Bouwkundige voorzieningen gemeentehuis                                         15.000
Vervanging groot formaat plotter                                                4.411
Ouderschapsverlof                                                               9.400
Bijraming WW-lasten                                                            12.500
Storting in voorziening egalisatie afvalstoffenheffing                         87.649
Doorschuif budget klimaat en energieopgave                                      4.510
Doorschuif inhuur medewerker KCC                                                3.500
Doorschuif bewegwijzering naar- en in gemeentehuis                             11.097
Doorschuiven budget parkeerverharding Schipluiden                             100.000
Opvoeren restantbudget onderhoud Harnaschpolder (via Alg. reserve)             58.412
Inhuur 1e halfjaar 2019 t.b.v. potentiële ontwikkellocaties                   243.000
Dienstverlening I-projecten                                                    40.000
Investeringssubsidie Scouting Den Hoorn                                        90.000
Investeringssubsidie Scouting Maasland                                         49.525
Villa Fleuri                                                                    3.000
Onttrekking periodieke begrotingswijziging IV                                 980.206
Project N223/oversteek Lotsweg start uitvoering Q1 2020. Bijdrage MRDH         56.000
                                                                            2.224.292


Saldo algemene reserve per 31-12-2019                                       4.024.575




                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Het hierboven gespecificeerde verloop van de Algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de
gemeenteraad, die direct of indirect hebben bijgedragen aan de instandhouding en verdere
ontplooiing van onze gemeente.




                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2. JAARVERSLAG



2.1 Programmaverantwoording

Leeswijzer

In dit hoofdstuk wordt per programma aangegeven
 De doelstelling ‘Wat willen we bereiken?’ binnen het betreffende beleidsveld, zoals deze is
    opgenomen in de begroting 2019.
 In het onderdeel ‘Wat gaan we ervoor doen?’ de specifieke voornemens voor 2019.
 De gerealiseerde voornemens in 2019 in het onderdeel ‘Wat is er bereikt/uitgevoerd?’.
 De financiële tabellen in het onderdeel ‘Wat mag het kosten? /heeft het gekost?’ bestaan uit
           Kolom 1: de gerealiseerde baten of lasten in het voorgaande jaar
           Kolom 2: de primitieve programmabegroting
           Kolom 3: de programmabegroting (inclusief begrotingswijzigingen) in het
            verantwoordingsjaar
           Kolom 4: de werkelijk gerealiseerde baten of lasten in het verantwoordingsjaar
           Kolom 5: het verschil tussen de werkelijk gerealiseerde baten/lasten en de begroting
            inclusief wijzigingen.
 Onder het kopje toelichting financiële afwijkingen worden (waar nodig) de verschillen groter
    dan € 25.000 uit kolom 5 toegelicht.

Een samenvattend overzicht van alle programma’s is opgenomen in hoofdstuk 3.2 (Overzicht baten
en lasten).




                                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025

Beleidsdoel

Het behouden en versterken van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland.
Het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en de buurtschappen in
Midden-Delfland.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Midden-Delfland is nu en in 2025 een vitaal landschap, met een agrarisch en recreatief karakter.
De ‘koe in de wei’ is en blijft het symbool voor een grondgebonden veehouderij, de ‘Grutto in de
wei’ staat voor een natuurlijk landschap met kansen voor weidevogels. Uit allerlei studies,
waaronder die van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) blijkt dat het
kwaliteitslandschap ‘Central Park Midden-Delfland’ een belangrijke pijler is voor het economisch
draagvlak van de regio. Het landschap van Midden-Delfland draagt daarnaast een steentje bij aan
de regionale economie in de vorm van voedselproductie, een steeds verder ontwikkelde sector van
‘hospitality’ en andere vormen van dienstverlening aan het stedelijk gebied. In de visie Midden-
Delfland® 2025 zijn de centrale thema’s al vastgelegd. Landschappelijke kwaliteit, rust, stilte en
natuurbehoud zijn centrale kenmerken van ons gebied, gedragen door bedrijvigheid die ‘brood ziet’
in weidevogelbeheer, voedselproductie voor de stad (‘korte ketens’) en bij het gebied passende
recreatieve voorzieningen (horeca, hippische sport etc.).

Het inspelen op de economische uitdagingen en de veranderende behoeften vanuit de steden
binnen de MRDH vraagt van het gebied, de ondernemers– zeker van de veehouders - en ons
bestuur een grote flexibiliteit. Het gemeentelijk (investering)beleid draagt hieraan bij door de
ontwikkelingen actief te volgen, actoren in het gebied waar nodig steun te geven om zich aan te
passen aan de veranderende vraag en de noodzakelijke publieke investeringen mogelijk te maken.
Midden-Delfland werkt, o.a. met het geld dat is ontvangen ter compensatie van de aanleg van de
A4, aan optimalisering van de eigendommen in het buitengebied (grondruil), aan verbetering van
de landschapskwaliteit en aan bedrijfsmatige vernieuwing (innovatie) die inspeelt op de
economische kansen voor Midden-Delfland. Samenwerking en draagvlak zijn daarbij belangrijk.
Bestuurders uit de regio, maatschappelijke organisaties, ondernemers, inwoners en onderwijs
‘dragen’ met hun plannen en inzet Midden-Delfland en werken hierbij mee aan het realiseren van
de toekomst van het landschap. Zeker stellen van draagvlak is mede daarom een voortdurend
aandachtspunt voor het gemeentebestuur.

De inwoners van de dorpen Den Hoorn, Maasland, Schipluiden en de buurtschappen vormen met
elkaar een gemeenschap waar persoonlijk contact centraal staan. Een dynamische en gastvrije
gemeenschap die levenskracht uitstraalt en waar ondernemers een belangrijke plek innemen en
bezoekers van harte welkom zijn. De dorpen beschikken over basisvoorzieningen op de terreinen
van wonen, zorg en welzijn.
Midden-Delfland is lid van de internationale beweging Cittaslow die nadruk legt op de authentieke
waarden van de aangesloten gemeenten, op aandacht voor de kwaliteit van leven en voor goed en
gezond voedsel. Lid zijn van Cittaslow betekent voor Midden-Delfland een oriëntatie op lokale
kracht, fijnschaligheid en de eigen authentieke waarden. De komende jaren wordt meer ingezet op
de samenwerking met Cittaslow-netwerk in onze gemeente en op de ‘branding’ van Midden-
Delfland als een ‘slow’ en vooral ‘bijzonder provinciaal landschap’.

In het kader van het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en
buurtschappen in Midden-Delfland wordt de ontwikkeling van de 3 centrumplannen voortgezet. Dit
houdt in uitvoeren van het bestemmingsplan Den Hoorn en zorgen voor een goede
verkeersafwikkeling, in Schipluiden voortgaan met de structuurvisie en in Maasland ontwikkelen
van een plan rond het gemeentehuis, Kerkplein en nabij Veldesteijn.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Midden-Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling is het fundament van Cittaslow in Midden-
Delfland. Beide visies sluiten naadloos aan op de filosofie van deze beweging. Deze filosofie
refereert aan drie mondiaal bestaande factoren die de kwaliteit van leven negatief kunnen


                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>beïnvloeden, te weten armoede, de energiecrisis en voedselcrisis. Gemeenten kunnen vanuit de
filosofie van Cittaslow proactief maatregelen nemen en gemeenschappen ondersteunen om de
kwaliteit van leven te verbeteren. Zij doen dit door bewustwording en uit te gaan van de kracht
van de lokale samenleving. Fijnschaligheid en veerkracht van deze lokale gemeenschappen worden
lokaal ondersteund.

Wat gaan we ervoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      De concrete doelen in dit programma      Deze vijf opdrachten zijn bij het vaststellen
 doel om het       zijn direct gerelateerd aan het behoud   van Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 in
 beoogde           en versterken van het groene             2008 vastgesteld.
 maatschappelijk   landschap van Midden-Delfland. In de
 effect te         Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025        1. Doel 1 gerealiseerd met de vaststelling
 bereiken          zijn voor 2025 de volgende               van het Landschapsontwikkelingsperspectief
                   operationele doelen vastgelegd:          (LOP). Dat is vertaald in de provinciale
                   1. Het Landschapsontwikkelingsplan       gebiedsuitwerkingen.
                   2. Relatie stad-platteland
                   3. Identiteit                            2. De relatie stad-platteland is een
                   4. Instrumenten                          continuproces. Diverse projecten zijn
                   5. Een blijvende bestuurlijke,           gericht op de versterking van deze relatie.
                        juridische en financiële            Hierna zijn de activiteiten uit 2019
                        verankering.                        toegelicht.

                                                            3. De identiteit is feitelijk vastgelegd met
                                                            het lidmaatschap van Cittaslow en de
                                                            aanwijzing als 1e Bijzonder Provinciaal
                                                            Landschap. Identiteit en versterken stad-
                                                            land zijn complementair aan elkaar.

                                                            4. Instrumenten worden ontwikkeld daar
                                                            waar nodig. De ruimtelijke beschrijving
                                                            vindt in 2020 plaats in de Omgevingsvisie
                                                            1.0. Daarnaast vinden de voorbereidingen
                                                            plaats om te komen tot een Omgevingsvisie
                                                            2.0, die tegelijkertijd de toekomstvisie 2040
                                                            wordt. Besluitvorming wordt voorbereid,
                                                            zodat de nieuwe gemeenteraad dit proces
                                                            kan opstarten en afronden.

                                                            5. De bestuurlijke, juridische en financiële
                                                            verankering is gerealiseerd met de
                                                            aanwijzing als Bijzonder Provinciaal
                                                            Landschap. In gezamenlijkheid wordt
                                                            binnen de Gebiedstafel gewerkt aan een
                                                            inhoudelijke invulling van deze aparte
                                                            status. Hier wordt de provinciale opdracht
                                                            uit het aanwijzingsbesluit in meegenomen
                                                            (aansluiting behoefte stedelijk groen en een
                                                            onafhankelijke kwaliteitsaansturing- en
                                                            borging).




                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
Concrete        In juni 2016 is het
doelen/acties   Uitvoeringsprogramma Gebiedsvisie
voor 2019       Midden-Delfland®2025 door de
                gemeenteraad vastgesteld. Dat
                programma bevat diverse
                projectvoorstellen en concrete
                uitvoeringsacties voor de komende
                jaren. De vijf doelen van de
                Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025
                zijn vertaald in het
                uitvoeringsprogramma in vier
                opdrachten met bijbehorende
                actiepunten. Hierbij zijn ook
                onderwerpen genoemd die een
                langere looptijd kennen. Veel
                ontwikkelingen in het gebied Midden-
                Delfland kennen voor de realisatie
                een meerjarig traject.

                Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van
                Stand;
                Opdracht B: Betrokken en duurzaam
                beheer;
                Opdracht C: Ontmoeting tussen stad
                en land;
                Opdracht D: Het A-merk Midden-
                Delfland®2025
                Ad A Kwaliteit, Landschap van Stand
                Het authentieke agrarisch landschap
                is groen, weids en waterrijk. Met
                koeien in de wei, monumentale
                boerderijen en goed verzorgde erven.
                In het agrarisch landschap kunnen
                rust en weidsheid ten opzichte van de
                stad ervaren worden. Versterking van
                de ruimtelijke kwaliteit is van belang
                voor de toekomst van Midden-
                Delfland. Dit geldt voor de
                veenweiden en cultuurhistorische
                (lint)bebouwing. Het authentieke
                veenweidelandschap is kwetsbaar.
                Ontwikkeling is nodig om dit
                landschap in stand te houden. Bij
                nieuwe ontwikkelingen staat kwaliteit
                voorop.
                Centraal bij deze opdracht staan
                draagvlak en bestuurlijke
                bescherming. Draagvlak voor de
                bewustwording bij inwoners,
                gebruikers en andere overheden. Een
                betere borging van de kwaliteiten van
                het bijzondere landschap van Midden-
                Delfland.
                Actiepunten opgave A:
                1. Nader uitwerken van het               1. In de Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal
                    ontwikkelperspectief en                 Landschap Midden-Delfland (BPL) wordt
                    uitvoeringsprogramma voor het           gewerkt aan een visie voor het BPL als
                    Bijzonder Provinciaal Landschap         input voor de gemeentelijke
                    Midden-Delfland                         Omgevingsvisies. Tevens wordt gewerkt
                                                            aan een toekomstbeeld met
                                                            uitvoeringsprogramma. De visie wordt in
                                                            het 2e kwartaal 2020 afgerond, het


                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                                            uitvoeringsprogramma naar verwachting
                                            eind 2020.

2. Vervolg pilot ‘poldergesprekken’      2. In 2019 zijn geen poldergesprekken
   met input voor de gemeentelijke          gehouden. De mogelijkheden die
   Omgevingsvisie                           poldergesprekken kunnen bieden vanuit
                                            betrokkenheid worden vooralsnog
                                            betrokken bij het proces van de
                                            omgevingsvisies. Doelstelling is om
                                            dubbele participatie te voorkomen.

3. Structureel inzet in 2019 van de      3. De polderarchitect is gedurende het
   Polderarchitect, die gevraagd en         gehele jaar 2019 ingezet. Hij heeft aan
   ongevraagd advies geeft aan              diverse particuliere initiatiefnemers
   gemeente en andere publieke en           advies gegeven, een bijdrage geleverd
   private partijen over het vergroten      aan het proces in de Gebiedstafel en een
   van de ruimtelijke kwaliteit van         verkenning voor een energieneutraal
   plannen, projecten en beleid             buitengebied opgestart.

4. Mede vanuit het Weidevogelpact        4. In 2019 is in de Commandeurspolder
   optimaliseren van de kwaliteit van       een weidevogelkerngebied van 23 ha
   de leefomgeving voor de                  geopend. Rondom dit gebied zijn in
   weidevogels door maatregelen,            verband met de bescherming van
   zoals bevorderen kruidenrijk             weidevogels bomen gekapt en ingekort.
   grasland, aanleg plasdras en het         Tevens zijn er zonnepompen
   kappen van bomen                         aangeschaft die aan agrariërs
                                            beschikbaar worden gesteld om plas-
                                            dras te realiseren en is een vergoeding
                                            gegeven voor het inzaaien van
                                            kruidenrijk grasland. Ook zijn er
                                            sleepslangnestbeschermers aangeschaft.
                                            Tot slot zijn diverse cursussen aan
                                            agrariërs en vrijwilligers gegeven. Deze
                                            cursussen zorgen voor een hoger
                                            kennisniveau over de mogelijkheden om
                                            het weidevogelbeheer te ondersteunen
                                            en de populatie te beschermen.

5. Biodiversiteit vergroten door onder   5. Op diverse locaties zijn
   andere het toepassen van                 natuurvriendelijke oevers aangelegd,
   ecologisch bermbeheer en aanleg          waaronder in het weidevogelkerngebied.
   van natuurvriendelijke oevers

6. Kwaliteitsversterking landschap,      6. In 2019 is overeenstemming bereikt
   waaronder voortgang problematiek         voor de aankoop en sanering van een
   saneren verspreid liggend glas en        glastuinbouwcomplex van circa 3
   verplaatsen niet agrarisch               hectare.
   gebonden bedrijfslocaties

7. De gemeente maakt zich sterk          7. Voor de N223 is de ambitie voor
   voor een verantwoorde ruimtelijke        ruimtelijke kwaliteit op het hoogste
   en verkeerskundige inpassing van         niveau vastgelegd. Landschappelijke
   de aanpassing van de provinciale         inpassing is een criterium dat door de
   wegen N223 en de N211                    provincie wordt meegenomen bij de
                                            aanbesteding.

8. Bij het Rijksplan verbreding A4       8. Gekoppeld aan het project van de
   zetten wij in op een goede               verbreding van de A4 loopt is regionaal
   ruimtelijke inpassing en het             een apart proces voor een kwalitatieve
   benutten van koppelkansen om de          ruimtelijke inpassing en
   recreatieve en groene structuur          meekoppelkansen gestart. Midden-
                                            Delfland heeft tijdens diverse


                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
   rondom het wegtracé te                   bijeenkomsten vanuit de kwaliteit van
   verbeteren                               het landschap input geleverd.

                                         9. Door gebrek aan financiering vanuit
9. Vaststellen van het definitief           externe partijen heeft dit project
   ontwerp voor de ecologische              geruime tijd stilgelegen. Streven is dat
   verbindingszone tussen de                de betrokken partijen aan dit project in
   Vlietlanden en de Ackerdijkse            2020 een procedureel vervolg geven,
   Plassen                                  waarbij een opname in het
                                            Uitvoeringsprogramma van de
                                            Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal
                                            Landschap het uitgangspunt is.

                                         10. De gemeenten Midden-Delfland,
10. Stakeholders langs de trekvaarten        Vlaardingen en Maassluis werken samen
    enthousiasmeren om de beleving           om stakeholders te enthousiasmeren.
    en de kwaliteit van de trekvaarten       Hiertoe zijn in 2019 door onze
    te versterken.                           gemeente een aantal
                                             stakeholdersbijeenkomsten
                                             georganiseerd en begeleiden wij
                                             initiatiefnemers bij het ontwikkelen van
                                             kwalitatief goede subsidieaanvragen.
                                             Midden-Delfland is penvoerder van dit
                                             project, dat met provinciale subsidie
                                             wordt gerealiseerd. In 2019 zijn de
                                             informatiezuilen geplaatst. In 2020
                                             wordt het project afgerond. Opbrengst
                                             hiervan is dat de geschiedenis van de
                                             trekvaarten als historische erfgoedlijn
                                             voor bezoekers zichtbaar is en door
                                             recreatieve ondernemers benut kan
                                             worden.

                                         11. Vanuit de Landschapstafel Hof van
11. In samenspraak met omliggende            Delfland is door samenwerking tussen
    gemeenten een plan uitwerken             de provincie en de Vereniging Regio
    voor de regionale water- en              Water de toekomstvisie op
    recreatieopgave.                         (recreatie)water en noodzakelijke
                                             versterkingen vastgelegd in het plan
                                             ’Blauwe cirkels’. Uitwerking van de
                                             projecten die hieruit voortvloeien wordt
                                             onderdeel van het
                                             uitvoeringsprogramma van de
                                             Gebiedstafel.
Ad B Betrokken duurzaam beheer
Centraal in deze opdracht staat het
vergroten van de betrokkenheid van
ondernemers, agrarisch en niet-
agrarisch, en gebruikers bij het
beheer van het landschap. Het beheer
van het gebied Midden-Delfland is
van directe invloed op de
kwaliteitsbeleving door inwoners van
onze gemeente en omliggende
gemeenten en overige recreanten.
Boeren zijn van cruciaal belang voor
het beheer en onderhoud van het
landschap. Samen met andere
overheden en gebiedsorganisaties
zorgt de gemeente voor een betere
afstemming tussen de vraag en het
aanbod. Het betrekken van lokale


                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?              Wat hebben we gedaan?
partijen bij beheer en onderhoud is
het uitgangspunt.




Actiepunten opgave B:
1. Vaststellen van een nieuwe           1. Het liquidatieproces als gevolg van de
    (ecologische) beheervisie voor de      opheffing van het Recreatieschap
    gronden van het voormalig              Midden-Delfland en tegelijkertijd de
    recreatieschap                         overdracht en ‘inrichting’ van de
                                           Coöperatie Beheer Groengebieden
                                           Midden-Delfland u.a. heeft prioriteit
                                           gekregen. De beheervisie is op basis
                                           van modellen van Staatsbosbeheer
                                           nader uitgewerkt, maar nog niet
                                           formeel vastgesteld. Hierbij wordt ook
                                           het ontbreken van budget bij
                                           Staatsbosbeheer voor een groot
                                           gedeelte van het beheersgebied
                                           betrokken en vindt onderzoek plaats
                                           naar de mogelijkheden om de
                                           beheersgebieden van de diverse
                                           gebiedspartijen logischer in te delen,
                                           waardoor een efficiënter beheer
                                           ontstaat. Het verkrijgen van voldoende
                                           budget voor de ‘rijksgronden’ is primair
                                           een interne aangelegenheid voor
                                           Staatsbosbeheer. Een efficiëntere
                                           inrichting van de beheersgebieden kan
                                           leiden tot lagere beheerlasten, waar alle
                                           partijen profijt bij hebben.

2. Verder uitvoering geven aan het      2. De ingehuurde kavelruilcoördinator van
   project Grondinstrument, met de         de stichting Kavelruil Zuid-Holland heeft
   onderdelen ruilverkaveling,             de mogelijkheden voor een meer
   grondruilbank, kwalitatieve             toekomstbestendige en duurzame
   verplichtingen en innovatie             verkaveling onderzocht. In 2019 zijn op
                                           basis van dit onderzoek de praktische
                                           mogelijkheden in beeld gebracht. De
                                           kavelruilcoördinator werkt dit in 2020
                                           verder uit in kavelruilplannen. De
                                           grondruilbank is hierdoor nog niet
                                           ingezet. Kwalitatieve verplichtingen
                                           voor het realiseren van
                                           landschapsdoelen zijn hierdoor ook nog
                                           niet toegepast.
                                           Innovatie wordt onder externe
                                           begeleiding gestimuleerd in MIND
                                           (Midden in Delfland) en vanuit het
                                           Grondinstrument bekostigd. Onderdelen
                                           zijn o.a. de Studiegroep jonge boeren


                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?             Wat hebben we gedaan?
                                          en experimenten binnen de
                                          Kringlooplandbouw

3. Verder uitvoering geven aan de      3. Afgelopen jaar is er op de drie
   IODS-opgave Groen ondernemen           verschillende pijlers van Duurzaam Boer
   via het Meerjarenprogramma             Blijven Midden in Delfland ingezet.
   Duurzaam Boer Blijven in Midden-             Kringloopboeren: met
   Delfland 2016-2020 en het project               ondersteuning vanuit MIND is
   Grondinstrument. Samen met                      sprake van een nog steeds
   betrokken partijen faciliteren we               groeiend aantal boeren in
   o.a. de studiegroepen                           Midden-Delfland dat de
   kringlooplandbouw, korte ketens,                kringloop op het bedrijf steeds
   het jonge boeren netwerk en het                 beter in de vingers te krijgen.
   innovatienetwerk Midden IN                      Er is een structurele
   Delfland (MIND). De ontwikkelde                 samenwerking met Friesland
   initiatieven en experimenten                    Campina. De organisatie van
   gericht op innovatie worden                     het studieprogramma
   voortgezet en/of verder                         professionaliseert en is verder
   ondersteund.                                    gestroomlijnd. Dit vormt mede
                                                   de basis voor de landelijke
                                                   beleidsinzet ten aanzien van
                                                   Kringlooplandbouw.
                                                Jonge boeren netwerk: De
                                                   gemeente heeft samen met LTO
                                                   Noord afdeling Delflands groen
                                                   het afgelopen jaar vormgegeven
                                                   aan het netwerk. Er is ingezet
                                                   op enerzijds kennisdeling,
                                                   kennisontwikkeling op
                                                   verschillende thema’s en
                                                   bedrijfsopvolging. Deze lijn
                                                   wordt in 2020 doorgezet.
                                                Experimenten: Diverse
                                                   experimenten en initiatieven
                                                   zijn doorontwikkeld tot bredere
                                                   en meer structurele
                                                   samenwerkingsverbanden (bijv.
                                                   m.b.t. streekcoöperatie i.o.,
                                                   duurzame energie). Sommige
                                                   experimenten zijn ook gestopt.
                                                   Verbinding tussen Experimenten
                                                   met brede community
                                                   kringloopboeren is versterkt, in
                                                   juni heeft er een geslaagd
                                                   MIND-event plaats gevonden.

4. Permanente aandacht voor            4. Er hebben verkennende gesprekken
   mogelijkheden nieuwe en                plaats gevonden met initiatieven die
   aanvullende financiering in stand      vallen binnen de categorie Community
   houden landschap Midden-Delfland       Supported Agriculture (ondersteuning
                                          verduurzaming voedselproductie en
                                          voedselzekerheid voor de consument).
                                          Met de sector vindt momenteel overleg
                                          plaats of deze kans van slagen hebben.
                                          Er wordt op pilotbasis maatwerk advies
                                          gefaciliteerd aan stoppende en



                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                                            startende ondernemers met als doel
                                            bedrijfsopvolging te versoepelen
5. Opzetten pilot bodemdaling in
   landelijk gebied in samenwerking      5. Samen met de provincie Zuid-Holland,
   met het Hoogheemraadschap van            lto-afdeling Delflands groen en het
   Delfland op basis van de uitkomst        Hoogheemraadschap zijn in 2019
   van het onderzoek naar versnelde         afspraken gemaakt over de
   bodemdaling.                             ontwikkeling van een leidraad. Dit
   Opstellen van een                        project moet in 2020 afgerond worden.
   handelingsperspectief om                 De leidraad biedt overheden en boeren
   versnelde bodemdaling in het             in de toekomst meer helderheid over
   landelijk gebied tegen te gaan           welke mogelijkheden er zijn per locatie
                                            of perceel. Dit is noodzakelijk doordat
                                            vanuit o.a. klimaat en
                                            kringlooplandbouw verschillende
                                            aandachtspunten en randvoorwaarden
                                            gelden, waarbij rekening gehouden
                                            moet worden de verschillen in
                                            bodemopbouw. Wens hiervoor is
                                            aanwezig doordat in het landschap van
                                            Midden-Delfland sprake is van een sterk
                                            wisselende samenstelling van
                                            bodempakketten (veen en klei) in de
                                            ondergrond. Daarnaast is de wens om
                                            te starten met experimenten/ lokale
                                            voorbeelden. Tevens vergaart de
                                            gemeente kennis uit landelijke
                                            onderzoeken en projecten.
Ad C Ontmoeting tussen stad en land
In deze opgave staat centraal de
doelstelling dat de stedeling
makkelijker en vaker het gebied
Midden-Delfland kan bezoeken en
beleven. Deze beleving vraagt een
gedoseerde groei om de kwaliteiten
rust en ruimte in stand te houden.
Het gebied kan beter ontsloten
worden door recreatieve
(fiets)verbindingen te verbeteren en
te realiseren tussen de stadscentra en
groengebieden. De poorten zijn
startpunten voor een bezoek, waar
informatie verkrijgbaar is. Daarnaast
is een verbetering van
waterverbindingen nodig met als
uitgangspunt een doorvaart van 1,80
meter. Ondernemers en
natuurorganisaties verzorgen de
beleving, waarbij lokaal, eerlijk en
duurzaam geproduceerd voedsel een
volwaardige plek heeft.
Actiepunten opgave C:
1. Benutten kansen Maaslandse            1. Maaslandse Poort:
     Poort voor recreatieve                 Met de gemeente Maassluis werken wij
     verblijfsmogelijkheid en               samen aan kansen voor verbetering van
     waterrecreatie in samenwerking         de recreatieve verbindingen in het
     met ondernemers, Maassluis en          zoekgebied tussen de Monstersche
     regio                                  Wetering en de Maaslandse Poort.
                                            Gezamenlijk zijn deelprojecten

                            19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                                            benoemd die een impuls kunnen geven
                                            aan de beleving van het gebied voor
                                            recreanten en toeristen en de reguliere
                                            verbindingen voor langzaam verkeer
                                            (water, fietsen en wandelen)
                                            optimaliseren. De volgende stap is
                                            onderzoek naar de haalbaarheid in
                                            combinatie met de financiële
                                            onderbouwing. Het ontwikkelbudget
                                            vanuit de liquidatie van het
                                            recreatieschap is bestemd voor dit
                                            onderzoek en gedeeltelijke financiering
                                            van de realisatie.
                                            Tegelijkertijd ontwikkelt de
                                            initiatiefnemer van de Oude Veiling een
                                            (bouw)plan voor horeca. Dit plan past
                                            geheel in het ontwikkelkader
                                            Maaslandse Poort en sluit aan bij de
                                            gewenste verbetering van recreatieve
                                            mogelijkheden.
                                            Tenslotte is overleg geweest met
                                            potentiele ondernemers en
                                            investeerders over de kansen voor een
                                            passende ontwikkeling van de locatie
                                            voormalige kistenfabriek. In 2019 heeft
                                            dit nog niet tot concrete resultaten
                                            geleid.

2. In stand houden en uitbreiden         2. De landschapstafel Hof van Delfland
   fietsverbindingen, bijvoorbeeld via      heeft de ontbrekende schakels in het
   aansluiting recreatieve paden op         recreatief fietsnetwerk in kaart
   Metropolitane                            gebracht. In overleg met de provincie
   fietspadenOnderzoek naar                 Zuid-Holland en de Metropoolregio
   ontbrekende schakels in het              Rotterdam-Den Haag (MRDH) is
   fietsnetwerk in samenwerking met         afgesproken om het plan van aanpak
   de Landschapstafel Hof van               voor de realisatie van ontbrekende
   Delfland en MRDH                         verbindingen als gezamenlijk plan uit te
                                            voeren. Dit sluit aan op de landelijke
                                            ambities om het fietsnetwerk te
                                            versterken.

3. Ondernemers ondersteunen en           3. Een initiatief om welkomstborden en
   informatieverstrekking stimuleren        bewegwijzering in de poorten te
   voor het realiseren van sterke           realiseren neemt de gebiedstafel op in
   poorten                                  het uitvoeringsprogramma.



4. Verder verdichten en variëren         4. De geplande routestructuren zijn
   recreatieve verbindingen                 afgerond. Voor wandelen, paardrijden,
                                            varen, skaten en mountainbiken zijn
                                            bewegwijzerde routes beschikbaar. De
                                            Coöperatie Coöperatief Beheer
                                            Groengebieden Midden-Delfland (CBG)
                                            coördineert het beheer en onderhoud de
                                            eerste 10 jaren na oplevering. De
                                            provincie overweegt de oprichting van
                                            een ‘routebureau’ om gemeenten bij


                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                                            eventuele toekomstige uitbreidingen,
                                            wijzigingen en onderhoud te
                                            ondersteunen.

5. Aanleg nieuwe ruiterpaden             5. Het ruiternetwerk is opgeleverd. De
                                            Stichting Men- en ruiterpaden bewaakt
                                            de kwaliteit en stemt deze af met
                                            Staatsbosbeheer als gebied beherende
                                            partij.

6. Ondersteunen aanleg fruittuin         6. De aanleg van de fruittuin is
   naast het                                opgenomen in een POP3-
   vrachtwagenparkeerterrein in             subsidieaanvraag. De projectleiding ligt
   Schipluiden                              bij onze gemeente. De voorbereidingen
                                            zijn in 2019 gedaan. In 2020 wordt
                                            gestart met de aanleg van de fruittuin.

7. Ondernemers stimuleren                 7. Het afgelopen jaar heeft de gemeente
   realiseren uitbreiding pop-up store       ondersteuning geboden bij het opzetten
   voor lokale producten en korte            van een coöperatie van
   ketens                                    streekproducten. Vijf producenten
                                             nemen deel. De coöperatie heeft een
                                             marketingcoördinator in dienst
                                             genomen. Eerste doelgroep is de horeca
                                             en consumenten in Delft.
                                         8. Het verbeteren van vaarroutes is
8. Verder verbeteren vaarroutes,             onderdeel geworden van het
   zoals ondersteunen                        ambitiedocument Blauwe Cirkels van de
   maatschappelijke initiatieven             landschapstafel Hof van Delfland.
   Rondje Maasland en ondersteunen           Vanwege de hoge kosten heeft het
   voorzieningen waterrecreatie              project Rondje Maasland beperkt
   Vlietland/Foppenplas                      bestuurlijk draagvlak in de regio. Een
                                             brugwachtersgilde voor het Rondje is op
                                             initiatief van inwoners opgericht in
                                             2018. Verschillende onderzoeken
                                             wijzen uit dat de uitbreiding van de
                                             vaarmogelijkheden rond de Foppenplas
                                             grote impact hebben op het agrarisch
                                             landschap en hoge kosten met zich
                                             meebrengen. Plaatselijk ondernemers
                                             onderzoeken de haalbaarheid van de
                                             verbinding langs de Korte buurt tussen
                                             de Trekvliet en de Boonervliet.

                                         9. Met de liquidatie van het Recreatieschap
9. Gezamenlijke belangenbehartiging         Midden-Delfland is de handhavingstaak
   recreatie en handhaving                  in 2019 bestendigd in de CBG door
                                            overname door Staatsbosbeheer. Deze
                                            partij zorgt voor afstemming met
                                            andere partijen, zoals gemeente, politie
                                            en waterschap. Recreatieve
                                            belangenbehartiging vindt plaats binnen
                                            projecten, zoals de Vrije Tijdseconomie
                                            bij de Metropoolregio Rotterdam-Den
                                            Haag, gebieds- en productmarketing via
                                            PUUUR Midden-Delfland en afstemming



                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                                            binnen de Gebiedstafel Bijzonder
                                            Provinciaal Landschap Midden-Delfland.

10. Ondersteunen initiatieven            10. De initiatiefnemers van de Stichting
    realisatie Historische scheepswerf       Zorg en Vlijt doen onderzoek naar een
                                             locatie voor de historische Scheepswerf.
                                             De stichting heeft in 2019 de gemeente
                                             gevraagd om mee te denken over
                                             specifieke locaties die de stichting als
                                             potentieel haalbaar beschouwt. Dit
                                             heeft nog niet geleid tot een potentieel
                                             geschikte locatie voor deze historische
                                             scheepswerf.

11. Ondersteunen en eventueel            11. Afgelopen jaar heeft de gemeente op
    subsidiëren van concrete                 een aantal punten bijgedragen aan de
    maatschappelijke initiatieven die        stad-land verbinding:
    zorgen voor een versterking van                In stand houden en uitbreiden
    de stad-land-relaties.                           innovatienetwerk Midden IN
                                                     Delfland
                                                   Bijgedragen aan de oprichting
                                                     van Stichting PUUUR Midden-
                                                     Delfland voor de gebieds- en
                                                     productmarketing
                                                   PUUUR Midden-Delfland heeft
                                                     een eerste campagne gevoerd
                                                     in de steden om ons heen om
                                                     op die manier invulling te geven
                                                     aan het versterken van de stad-
                                                     land verbinding
                                                   Subsidieregeling Groenfonds
                                                     voor het vervaardigen van de
                                                     producten van het landschap.
                                                     De toegevoegde kwaliteiten van
                                                     het landschap en de Cittaslow
                                                     Midden-Delfland moeten leiden
                                                     tot een hogere productprijs, wat
                                                     moet bijdragen aan de
                                                     instandhouding en verbetering
                                                     van het (agrarisch)
                                                     cultuurlandschap van Midden-
                                                     Delfland
                                                   Publiciteit opzoeken om
                                                     bekendheid te creëren voor de
                                                     kringloopboeren in Midden-
                                                     Delfland. Zij behalen al 11 jaar
                                                     goede resultaten. Inmiddels is
                                                     het streven naar
                                                     kringlooplandbouw als nationaal
                                                     beleid vastgesteld.

                                         12. In 2019 zijn 5 drinkwatertappunten
12. Realiseren van faciliteiten voor         aangelegd voor recreanten. Uit
    recreanten zoals camperplaatsen          onderzoek in 2019 blijkt dat
    en rustpunten.                           camperplaatsen in het openbaar gebied
                                             niet haalbaar zijn vanwege de
                                             concurrentie met de bestaande


                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?                Wat hebben we gedaan?
                                              campings. Vockestaert onderzoekt in
                                              2020 de haalbaarheid van rustpunten.
                                              Op basis van de resultaten vindt
                                              afstemming tussen overheden en
                                              groene gebiedsorganisatie plaats in de
                                              Gebiedstafel.

                                          13. Een landelijke hotelketen vestigt zich op
13. Benutten kansen vestiging                 de Harnaschapolder. Dit bedrijf heeft
    hotelketen op het Bedrijvenschap          het voornemen in het horecagedeelte
    Harnaschapolder om lokale                 gebruik te maken van streekproducten.
    producten te promoten bij                 Hiervoor is een continue aanlevering
    bezoekers en recreatieve                  van producten noodzakelijk, waarover
    mogelijkheden gebied Midden-              men in overleg is met verschillende
    Delfland te promoten                      aanbieders.

                                          14. In de Gebiedstafel wordt met 9
14. Regionale inzet van Bijzonder             gemeenten, terreinbeheerders en
     Provinciaal Landschap voor               gebiedsorganisaties samen gewerkt aan
     stedelijke omgeving in het kader         de uitwerking van een visie met
     van klimaatadaptatie, gezondheid         uitvoeringsprogramma op het Bijzonder
     en verstedelijkingsopgave vanuit         Provinciaal Landschap en wat er nodig
     mogelijkheden versterken                 is om het landschap verder te
     kwaliteit landschap en vergroten         versterken. Dit traject is in 2019 gestart
     van ecologische en recreatieve           en wordt in 2020 afgerond.
     structuren en verbindingen
Ad D Het A-merk Midden-Delfland®
2025
Centraal bij deze opgave is een
eenduidige branding van het ‘product’
Midden-Delfland, gebaseerd op de
kwaliteit van het landschap, de
producten en evenementen. Branding
is hierbij geen doel op zich, maar een
middel om de opgaven te realiseren.
Een eenduidige communicatie wekt
verwachtingen bij de recreanten over
de kwaliteiten, die vervolgens ook zijn
waar te maken bij een bezoek aan
het gebied.
Actiepunten opgave D:                     1. Hiervoor is sinds vorig jaar PUUUR
1. Eenduidige communicatie gericht           Midden-Delfland samen met agrarische
     op ‘warme’ branding en                  ondernemers, recreatieve ondernemers
     bekendheid van het Bijzonder            en gebiedspartijen opgericht.
     Provinciaal Landschap Midden-
     Delfland

2. Als uit onderzoek blijkt dat bij       2. Gebiedsmarketing PUUUR Midden-
   ondernemers draagvlak bestaat             Delfland heeft fase twee afgerond in. De
   en financieel wordt bij gedragen          afgelopen periode is invulling gegeven
   bieden van ondersteuning                  aan het ambitiedocument. Daarnaast is
   ondernemersinitiatief Portal              de organisatie van de marketing
   Midden-Delfland. Hierbij staat            vormgegeven door de oprichting van
   samenwerking met het                      een stichting. Het draagvlak is
   bezoekerscentrum Midden-                  verstevigd door de gerealiseerde brede
   Delfland, de groene                       deelname van agrarische- en
   gebiedsorganisatie en agrariërs           recreatieondernemers en groene
   voorop en moet aansluiting                gebiedsorganisaties. De stichting


                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Wat gaan we daarvoor doen?                Wat hebben we gedaan?
    ontstaan op regionale initiatieven,       onderzoekt of het bezoekerscentrum
    zoals de vrije tijdseconomie              onderdeel uit kan maken van de
    Metropoolregio Rotterdam-Den              aanpak. De marketingcampagne in de
    Haag                                      steden is voortgezet. De gemeenteraad
                                              heeft ingestemd met het
                                              bestuurslidmaatschap vanuit het college
                                              in de stichting.

3. Nauwe samenwerking met de              3. Samenwerking met Maassluis vindt
   gemeente Maassluis op onder               plaats op het gebied van cultuur en
   andere mogelijkheden                      erfgoed (erfgoedlijn trekvaarten), de
   waterrecreatie, ontwikkeling              recreatieve ontwikkeling van het gebied
   Maaslandse Poort en vrije                 tussen de Monstersche Sluis en de
   tijdseconomie                             Maaslandse Poort en de regionale
                                             uitwerking van de vrijetijdseconomie
                                             voor Midden-Delfland en de
                                             metropoolregio.

4. Ondersteunen initiatieven              4. De gemeente heeft via MIND (Midden in
   recreatieve sector gericht op             Delfland) actief en op verzoek
   uitbreiding fijnschalige                  initiatieven van ondernemers
   voorzieningen voor inwoners en            ondersteunt die passen bij de aard en de
   omliggende steden en activiteiten         schaal van het landschap van Midden-
   gericht op verdere verbinding             Delfland. Gezocht wordt naar
   tussen bedrijven en initiatieven          verbindingen met PUUUR Midden-
                                             Delfland. Voorbeelden zijn Herenboeren,
                                             Vleesmeesters, melkbar in station Delft.
5. Versterking kwaliteit Oostgaag-        5. In 2019 is gewerkt aan het voortzetten
   Westgaag                                  van projecten die eerder zijn gestart,
                                             zoals saneren verspreid liggend glas,
                                             verplaatsing niet agrarische
                                             bedrijfsactiviteiten en openhouden
                                             middengebied Maaslandse Dam.

6. Belevenisboerderij/Boerderij van       6. Afgelopen jaar heeft een bestuurlijke
   de toekomst                               verkenning plaatsgevonden. Hierover is
                                             de gemeenteraad in 2020 geïnformeerd.
                                             Uit onderzoek in 2019 blijkt dat er geen
                                             ondernemer is die in de Zuidbuurt
                                             (Vlaardingen) een boerderij wilt
                                             ontwikkelen. In afstemming met
                                             Vlaardingen behoudt Midden-Delfland de
                                             grondpositie in de Zuidbuurt.

7. Ondersteuning initiatief agrariërs     7. Afgelopen jaar heeft de gemeente
   om hun producten en duurzame              ondersteunt bij het initiatief om een
   bedrijfsvoering onder de aandacht         streekcoöperatie voor producten uit
   te brengen bij de stedeling               Midden-Delfland op te zetten.

8. Ondersteuning initiatief               8. De gemeente heeft het afgelopen jaar
   bezoekerscentrum Midden-                  besloten om PUUUR Midden-Delfland te
   Delfland om de website Midden-            ondersteunen bij het oprichten van een
   Delfland in Beeld actiever en             website. Het bezoekerscentrum is van
   actueler te maken                         deze keuze op de hoogte gebracht en
                                             dient een positie te krijgen binnen de
                                             Stichting PUUUR.



                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                   Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                   9. Het groen in de MRDH op de kaart      9. De gemeenten binnen de Metropoolregio
                      zetten bij de stedeling door             Rotterdam-Den Haag werken samen aan
                      samenwerking met de gemeente             het verbeteren van de vrijetijdseconomie
                      Maassluis binnen de Alliantie            door samenwerking binnen de
                      Vrijetijdseconomie                       Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.
                                                               Een congres heeft plaatsgevonden. Hier
                                                               is de conclusie getrokken dat recreatie
                                                               en toerisme een belangrijk middel zijn
                                                               om het economisch vestigingsklimaat te
                                                               versterken. Tevens is het belang van het
                                                               landschap voor het economisch
                                                               vestigingsklimaat nadrukkelijk vermeld
                                                               in de Strategische Agenda MRDH.
 3.                -   LOP Midden-Delfland® 2025
 Instrumenten          (gemeentelijke structuurvisie voor
                       het buitengebied)
                   -   Stichting Groenfonds Midden-
                       Delfland
                   -   Bestemmingsplannen, in het
                       bijzonder buitengebied Gras en
                       Glas
                   -   Visie Behoud door ontwikkeling
                       (Vitale Dorpen)
                   -   Lidmaatschap Cittaslow, inclusief
                       kennisuitwisseling binnen
                       landelijk netwerk
                   -   Beleidskader toerisme en
                       recreatie
                   -   EGTS Cittaslow
                   -   Plan van aanpak Saneren
                       verspreid liggend glas
                   -   Plan van aanpak Duurzaam boer
                       blijven in Midden-Delfland
                   -   Evaluatie en uitvoeringsvoorstel
                       Grondinstrument december 2015
                   -   Uitvoeringsprogramma
                       Gebiedsvisie Midden-Delfland®
                       2025
                   -   Uitvoeringsprogramma Hof van
                       Delfland
                   -   Stichting Landschapsfonds Hof
                       van Delfland (zie verbonden
                       partijen)


Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 Stichting          Deelname aan de stichting heeft als doel om in samenwerking met andere
 Landschapsfonds    overheden
 Hof van            En gebiedsorganisaties de financiële ondersteuning van het beleid tot behoud,
 Delfland           Versterking en verdere ontwikkeling van de groene landschappen efficiënt te
                    reguleren. De rechtsvorm van de stichting wordt hierbij gebruikt om middelen te
                    werven en ondersteuning te bieden aan projecten die:
                    a. De kwaliteiten van de open groene landschappen behouden en versterken;
                    b. De gebruiks- en belevingswaarden van natuur, recreatie, (cultuur)historie en
                    agrarisch cultuurgebruik of een combinatie van deze gebruiksbestemmingen
                    behouden en versterken;
                    c. De gebruiks- en belevingswaarden voor de inwoners van het omliggend stedelijk


                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                        gebied vergroten door meer inhoud te geven aan de relatie stad en land.
 Stichting              Wat willen we met de deelname bereiken?
 groenfonds             De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan op de
                        gemeentelijke missie, zoals ook vastgelegd in Midden-Delfland® 2025. De pijler
                        van het open groene agrarische cultuurlandschap, de melkveehouderij, staat onder
                        druk. Door middel van groene diensten (middels een puntensysteem) wordt
                        gewerkt aan de doelen van de stichting, te weten:
                        - instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap
                        - verbetering van de relatie stad en platteland.

                         Wat zijn de beleidsvoornemens?
                         Zorgen voor continuering van de activiteiten zoals de stichting deze ontwikkelt. Dit
                         houdt in: beloning van groene diensten op het gebied van natuur en landschap
                         (doelstelling 1) en educatie en recreatie (doelstelling 2). Ook wordt er gewerkt aan
                         de vervaarding van producten van het agrarisch cultuurlandschap.


Wat heeft het gekost?

                                                              primitieve Begroting
Beschikbare middelen                             werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                     2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten : Midden-Delfland en Vitale Dorpen         3.009.275      517.894    2.873.491   3.279.603   -406.112
          Toerisme en recreatie                     80.474        82.849     120.530      119.582       948
Baten :   Midden-Delfland en Vitale Dorpen        2.655.911       65.999    2.648.228   3.036.117   -387.889
          Toerisme en recreatie                           0            0           0           0          0

Saldo     Midden-Delfland en Vitale Dorpen         353.364       451.895     225.263      243.486    -18.223
          Toerisme en recreatie                     80.474        82.849     120.530      119.582       948


Toelichting financiële afwijkingen

De meeste uitgaven op de posten voor de instandhouding van het Bijzonder Provinciaal Landschap
van Midden-Delfland worden gedekt uit andere posten Dit is o.a. het IODS-budget en provinciale
en Europese subsidies. Het betreft voornamelijk uitgaven voor Grondinstrument en Duurzaam Boer
Blijven. Dit verloopt budgettair neutraal.
Het verschil tussen lasten en baten is vooral door eigen personeelskosten veroorzaakt. Deze
mogen niet altijd vanuit ontvangen subsidies e.d. gedekt worden

Overschrijding lasten € 406.111
De overschrijding op dit taakveld wordt voornamelijk veroorzaakt door de kosten binnen enkele
projecten die gedekt worden uit externe middelen. Voor de gemeentebegroting zijn deze budgettair
neutraal. Een restantsaldo van externe middelen (veelal subsidies) presenteren en verantwoorden
wij in de balans (onder overlopende passiva).
Het betreft hier onder andere:
 De IODS-kwaliteitsproject Duurzaam Boer Blijven (€ 8.198)
 Het project vanuit de POP3 (€ 35.523). Voor deze projecten hebben wij een subsidie ontvangen
   vanuit de “POP3 Regeling Niet-productieve investeringen weidevogels, biodiversiteit en
   landschap Zuid-Holland 2017”.

Tevens hebben we voor het project equestrum minder kosten gemaakt dan verwacht (€166.961).

Daarnaast is er een overschrijding van de lasten die verband houdt met de kosten voor de
landschapstafel Hof van Delfland (€ 489.440). Aangezien de landschapstafel geen aparte entiteit is,
zijn wij belast met de administratieve ondersteuning ervan. De uitgaven en opbrengsten
(deelnemer- en subsidiebijdragen) verantwoorden wij daarom in onze administratie. Hier staan dus
ook hogere baten tegenover.

Overschrijding baten € 387.888
De overschrijding op de baten van dit taakveld houdt grotendeels verband met de projecten die
gedekt worden uit externe middelen (zie ook lasten). Op deze projecten hebben we meer
uitgegeven dan geraamd en daardoor onttrekken we ook meer baten dan geraamd aan de
betreffende middelen (veelal subsidies). In totaal gaat het hier om € 30.988.


                                                     26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Tevens hebben we voor het project equestrum onze bijdrage nog niet ontvangen (€150.000).

Daarnaast vallen onder deze overschrijding de baten (deelnemer- en subsidiebijdragen) voor onze
inzet t.b.v. Hof van Delfland (€ 489.440).
Tot slot waren de pachtopbrengsten voor de graslanden die wij in eigendom hebben (vanuit het
project Saneren verspreid liggend glas) niet volledig geraamd. Dit leidt tot een overschrijding van
de baten van € 70.249.




Mutaties reserve

                                                           primitieve Begroting
Mutaties Reserves programma 1                  werkelijk    begroting        incl.      werkelijk
                                                   2018         2019 wijzigingen            2019     verschil
Lasten                                            35.228          130       109.130       109.130          0
Baten                                             49.212      122.500       179.430        16.322    163.108

Totaal mutaties reserves                         -13.984     -122.370       -70.300        92.808    -163.108


Baten: Onderschrijding € 163.108

Algemene reserve
    - De subsidie voor het uitwerkfaseplatform promotie Midden-Delfland van € 22.500 is niet
      verstrekt, het platform wordt niet gerealiseerd.
    - Het budget voor co-financiering van € 100.000 is niet uitgegeven.
    - Van het budget t.b.v. klimaat-en energieopgave is € 4.510 gerealiseerd, een
      onderschrijding van € 25.490.
    - De onderschrijding op het budget Village Fleuri bedraagt € 15.118.


Investeringen

 Omschrijving              Begroot        Werkelijk     Restant         Afsluiten     Opmerkingen
 investering               2019           2019          krediet         ja/nee
 Aankoop BBL-                        €0    - € 20.000   - €20.000       ja            Ja, betreft verkoop van
 Gronden 3,6, 24, 37                                                                  gronden.




                                                   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>2.1.2 Programma 2 : Bestuur en veiligheid

Beleidsveld bestuurlijke organisatie
Beleidsdoel

Het doel van het beleid is dat we een herkenbaar en toegankelijk bestuur hebben.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Met dit bestuur willen wij bereiken dat er aandacht is voor het behoud en de versterking van de
identiteit van de gemeente Midden-Delfland, haar dorpen en gemeenschappen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Wensen en ideeën vanuit de lokale samenleving vormen de identiteit van gemeenschappen. Bij de
voorbereiding van de visies Midden-Delfland®2025 in 2005 en Behoud door ontwikkeling in 2007
werd de lokale gemeenschap nauw betrokken. Het authentieke veenweidelandschap bepaalt de
identiteit van de gemeente Midden-Delfland. Behouden en versterken van de kwaliteit van het
landschap is een kernopgave.

De identiteit vanuit de dorpen is het behoud van het goede, zoals het sociale klimaat en de
cultuurhistorie. Citaat Behoud door ontwikkeling: ‘Wij streven naar vitale dorpen met een menselijk
gezicht, dorpen waarin de bewoners centraal staan en zij samen een dynamische en betrokken
gastvrije gemeenschap vormen die levenskracht uitstraalt, dorpen waarin ondernemers een
belangrijke plek innemen.’

Kenmerkende elementen die voortvloeien uit Cittaslow en identiteit zijn kwaliteit, sociale cohesie,
duurzaamheid, cultuurhistorie, gastvrijheid en ondernemerschap. Deze algemene onderwerpen
beïnvloeden in belangrijke mate de keuzes binnen de andere beleidsvelden van deze
programmabegroting.

Wat heeft het gekost?
                                                          primitieve Begroting
Beschikbare middelen                          werkelijk    begroting        incl.   werkelijk
                                                  2018         2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Bestuurlijke samenwerking             120.785      141.056     143.556      109.132     34.424
          Bestuursondersteuning                 208.439      181.269     268.591      318.195    -49.604
          Bestuursorganen                       538.580      483.031     561.849    1.021.390   -459.541
          Burgerzaken                           798.215      828.659     849.706      824.367     25.339
          Raad en raadscommissie                284.674      221.880     387.754      319.795     67.959
          Bestuursondersteuning/ P&C cyclus                                                           0
Baten:    Bestuurlijke samenwerking               2.000                        0                      0
          Bestuursondersteuning                       0                                    0          0
          Bestuursorganen                        18.700       17.900      19.400       19.443        -43
          Burgerzaken                           399.960      262.189     263.889      284.361    -20.472
          Raad en raadscommissie                  2.828                                    0          0
          Bestuursondersteuning/ P&C cyclus           0                                               0
Saldo     Bestuurlijke samenwerking             118.785      141.056     143.556      109.132     34.424
          Bestuursondersteuning                 208.439      181.269     268.591      318.195    -49.604
          Bestuursorganen                       519.880      465.131     542.449    1.001.948   -459.499
          Burgerzaken                           398.255      566.470     585.817      540.006     45.811
          Raad en raadscommissie                281.846      221.880     387.754      319.795     67.959
          Bestuursondersteuning/ P&C cyclus           0            0           0           0          0




                                                 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Toelichting financiële afwijkingen

Lasten

Onderschrijding Bestuurlijke samenwerking (€ 34.424)
De voornaamste onderschrijding komt door een te hoog geraamd budget voor overige kosten. In
de begroting 2020 is dit budget al afgeraamd naar een niveau gebaseerd op de werkelijke kosten.

Overschrijding Bestuursondersteuning (€ 49.604)
De voornaamste reden voor deze overschrijding zijn de accountantskosten die hoger zijn geweest
dan andere jaren. De procedure daarvan is dan ook anders verlopen dan andere jaren.

Overschrijding Bestuursorganen (€ 459.541)
Ieder jaar wordt de hoogte van de voorziening voor pensioenen en wachtgeld van (oud)-
wethouders opnieuw getoetst. De voorziening moet nu groot genoeg zijn om in de toekomst alle
pensioenen en wachtgeldverplichtingen te kunnen betalen. Omdat de rekenrente ook gestegen is
betekent dat een forse extra storting in 2019.

Onderschrijding Raad en raadscommissies (€ 67.959)
Deze onderschrijding heeft twee oorzaken. Ten eerste zijn de kosten van de raadsvergoeding lager
uitgevallen dan begroot (€ 50.000) en ten tweede zijn er minder kosten gemaakt voor onder de
noemer Faciliteiten raadsleden (€ 11.402).

Beleidsveld openbare orde en veiligheid
Beleidsdoel

Het doel van het beleid is dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te
wonen, te werken en te recreëren.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Wij willen bereiken dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland.
Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de
gemeente dit adequaat oppakt.


Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van
leven in een gemeente. Om de kwaliteiten van de gemeenten te borgen moeten we voldoen aan de
regelgeving, onder meer op het terrein van milieu en ruimtelijke ordening. Daarnaast besteedt
Cittaslow bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen
locaties, leegstaande panden en handhaving van het landbouwareaal.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?                Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      We continueren het behaalde
 doel om het       veiligheidsniveau. We zetten lopende
 beoogde           activiteiten voort. De meeste
 maatschappelijk   aandacht gaat uit naar de
 effect te         veiligheidsaspecten die we noemen in
 bereiken          het geldende actieprogramma
                   veiligheid. Het operationele doel staat
                   eveneens in dit actieprogramma.
 Concrete          1. Voor de periode 2019-2022 staan        1. In 2019 is ingezet op deze
 doelen/acties          de volgende prioriteiten                prioriteiten. Uit de cijfers van de
 voor 2019         - Woninginbraken voorkomen                   politie en het OM (aan de raad
                   - Verkeersveiligheid verbeteren              gepresenteerd op 4-2-2020)


                                                29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>               Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
               - De aanpak van kleine ergernissen          bleek dat de er op veel gebieden
                 versnellen                                een positieve ontwikkeling is te
               - Analyseren en inspelen op nieuwe          zien. Met name op het gebied van
                 ontwikkelingen op het snijvlak van        woninginbraken Deze zijn
                 zorg en veiligheid
                                                           gehalveerd van 79 naar 39.
               - Het bevorderen van de veiligheid
                 van kwetsbare groepen die langer
                 zelfstandig blijven wonen
               - Vroeg signalering bij
                 (jeugd)overlast en –criminaliteit
                 bevorderen
               - (Huiselijk) geweld terugdringen
               - Overlast en maatschappelijke
                 onrust terugdringen
               - Ondermijning terugdringen
               - Aangiftebereidheid stimuleren
               - Integrale aanpak van gebied
                 gebonden overlast gevende
                 thema’s ontwikkelen

               2. Aanstellen van een
                  gebiedsregisseur
                                                        2. Er is een gebiedsregisseur actief.
                                                           Deze heeft een wijkaanpak
                                                           ontwikkeld. Deze wijkaanpak
                                                           wordt ingezet als een wijk
                                                           langdurig bovengemiddeld
                                                           incidenten heeft op het gebied
                                                           van de openbare orde. Deze
                                                           aanpak behoort nu tot het
                                                           reguliere werk.
               3. Als er een incident, ramp of crisis
                  is of deze zich dreigt voor te
                                                        3. Binnen de gemeente werd 2019
                  doen, pakken we dit adequaat op.
                                                           gekenmerkt door personele
                                                           veranderingen. Door vertrek en
                                                           ziekte ontstonden er grote
                                                           uitdagingen. Deze zijn door het
                                                           team en de nieuwe en ingehuurde
                                                           medewerkers goed opgepakt. De
                                                           personele wisselingen leidden er
                                                           ook toe dat veel processen zijn
                                                           doorgelicht en dat ook de
                                                           samenwerking met partners is
                                                           gerevitaliseerd.
               4. In het najaar van 2019 wordt het
                  geldende beleid herijkt en een
                                                        4. In 2019 is een grote slag
                  nieuw actieplan vastgesteld.
                                                           gemaakt om de zaken bij de
                  Indien dat leidt tot een andere
                                                           juiste partners (politie, OM,
                  prioritering, dan treedt dat in de
                                                           WMD) onder te brengen en daar
                  plaats van de hiervoor genoemde
                                                           dan de regierol op te voeren.
                  prioriteiten.
                                                           Intern is er ook een verbeterslag
                                                           gemaakt in de samenwerking met
                                                           het maatschappelijk team. Door
                                                           de personele veranderingen is het
                                                           Integraal veiligheidsbeleid eind
                                                           2019 opgeleverd en wordt dit in
                                                           2020 in de raad geagendeerd.


Instrumenten      Handhavingsbeleid en
                   uitvoeringsprogramma
                  Algemene Plaatselijke Verordening
                   Midden-Delfland 2010


                                           30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                    Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
                       Evenementenbeleid
                       Horecabeleid
                       Gemeenschappelijke regeling
                        Veiligheidsregio Haaglanden
                       Regionaal Crisisplan Haaglanden
                        2016-2019




Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 Stadsgewest        Per 1 januari 2015 is het Stadsgewest Haaglanden in liquidatie.
 Haaglanden I.L.    In 2016 zijn ‘oude’ verplichtingen afgehandeld ten aanzien van (nationale) subsidies
                    jeugdzorg en Luchtkwaliteit en regionale subsidies Fonds Groen Haaglanden en
                    regeling Zwethzone. Hiermee zijn alle beleidsmatige taken van het Stadsgewest
                    Haaglanden in liquidatie afgerond.
 Metropoolregio     De beleidsmatige uitgangspunten zijn gebaseerd op de Strategische
 Rotterdam Den      bereikbaarheidsagenda Vervoersautoriteit en de Agenda Economisch
 Haag (MRDH)        Vestigingsklimaat. Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit 2017 is onderdeel
                    van de begroting 2018 en hieraan als vaste bijlage toegevoegd.
                    Het Werkplan van de MRDH is met ingang van 2017 geïncorporeerd in de begroting.
                    Op basis van het advies van professor Tordoir zijn vier kernopgaven benoemd:
                    - Metropolitaanse verbindingen: verbetering interne en internationale verbindingen
                    - Economische vernieuwing
                    - Transitie naar toonaangevende duurzaamheid
                    - Attractiviteit
 Veiligheidsregio   Wat willen we met de deelname bereiken?
 Haaglanden         Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling willen wij bereiken dat efficiënt
 (VRH)              en doelmatig invulling wordt gegeven aan de wettelijke en eventueel extra taken die
                    genoemd zijn in de Wet Veiligheidsregio’s c.a., waarvoor onze gemeente (mede)
                    verantwoordelijk is, waaronder taken op het gebied van de brandweerzorg,
                    incidentmanagement, rampenbestrijding, crisisbeheersing en de geneeskundige
                    hulpverlening.
                    Aan de gemeenschappelijke regeling nemen de gemeenten Delft, Den Haag,
                    Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar,
                    Westland en Zoetermeer deel.

                    Wat zijn de beleidsvoornemens?
                    De Veiligheidsregio streeft naar, nu de regionalisering een feit is, naar een efficiënte
                    werkwijze waardoor de veiligheid in de regio ten minste op peil blijft, maar bij
                    voorkeur toeneemt en verder dat met minder of geen meerkosten nieuw (nationaal)
                    beleid ingevoerd kan worden. De beleidsvoornemens zijn onder meer vastgelegd in
                    het Regionaal Beleidsplan 2015-2018 van de VRH en de beleidsnota Koersen op 2020.

                    Wat is er bereikt?
                    De VRH heeft haar ambities waargemaakt. De afgelopen jaren heeft zij de
                    bestuurlijke opdracht om ingaande 2015 structureel 10% goedkoper te zijn waar
                    gemaakt. Daarbij is de veiligheid niet in het geding gekomen. Met de inzet van
                    flexibele eenheden is de paraatheid op orde. De aanrijtijden worden ruimschoots
                    gehaald. Diverse werkprocessen zijn geregionaliseerd. Het personeelsbestand is
                    afgenomen. Bij de brandweerzorg is de informatievoorziening verder verbeterd en
                    geïntegreerd.




                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?

                                                              primitieve Begroting
Beschikbare middelen                             werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                     2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Brandweer en rampenbestrijding         1.069.700     1.135.447    1.092.447   1.067.219     25.228
          Openbare orde en veiligheid              352.767       435.469     328.469      309.641     18.828
Baten:    Brandweer en rampenbestrijding                  0            0           0                       0
          Openbare orde en veiligheid               41.079        23.541       23.541      19.209      4.332
Saldo     Brandweer en rampenbestrijding         1.069.700     1.135.447    1.092.447   1.067.219     25.228

Saldo     Openbare orde en veiligheid              311.688       411.928     304.928      290.432     14.496


Toelichting financiële afwijkingen

Gezien de beperkte afwijkingen behoeven de verschillen niet verklaard te worden.

Mutatie reserves

                                                              primitieve Begroting
Mutaties Reserves programma 2                    werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                     2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten                                              13.500                         0           0          0
Baten                                                8.937        34.615      56.178       31.178     25.000

Totaal mutaties reserves                             4.563       -34.615      -56.178     -31.178    -25.000


Baten: Onderschrijding € 25.000

Algemene reserve
    - Het budget voor bestuurlijke samenwerking van € 10.000 is niet gebruikt.
    - De begrote € 15.000 voor extra kosten dienstverleningsmodel zijn met de eerste periodieke
      begrotingswijziging afgeraamd.

Investeringen

In 2019 zijn er geen investeringen gedaan met betrekking tot dit programma.




                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>2.1.3 Programma 3 : Beheer, verkeer en milieu

Beleidsveld beheer openbare ruimte
Beleidsdoel

Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van
de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-
ontwikkeling.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Handhaving van een onderhoudsniveau van de openbare ruimte waarbij inwoners zich prettig
voelen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en
het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij
rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander
bestratingsmateriaal, inrichtingselementen zoals openbare verlichting dan een nieuwbouwwijk. In
het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van
lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene Ledverlichting toe te passen. Aandacht voor duurzaamheid
door het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en relinen
riolering zijn binnen dit terrein belangrijke aspecten.

Wat hebben we Gedaan

Wegen, kunstwerken en openbare verlichting

                   Wat gaan we daarvoor doen?                   Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      Wegen                                        Wegen
 doel om het       Het onderhoud vindt zoveel mogelijk          Het onderhoud heeft zoveel mogelijk
 beoogde           plaats op basis van wegvakonderdeel          plaats gevonden op basis van
 maatschappelijk   gericht onderhoud1. De financiële            wegvakonderdeel gericht onderhoud1. De
 effect te         middelen worden doelgericht ingezet          financiële middelen worden doelgericht
 bereiken          op de wegvakonderdelen die                   ingezet op de wegvakonderdelen die
                   onvoldoende scoren. Het vastgestelde         onvoldoende scoren. Door de structurele
                   doel was om in 2020 94% van ons              bezuinigingen in de afgelopen jaren is in
                   wegenareaal op beeldkwaliteitsniveau A       2019 82% op beeldkwaliteit A en B (dus
                   en B (voldoende volgens de CROW-             18% onvoldoende).
                   norm) te brengen. Door de structurele
                   bezuinigingen in de afgelopen jaren
                   komt in 2019 naar verwachting 82% op
                   beeldkwaliteit A en B (dus 18%
                   onvoldoende).
                      1.
                        Bij profiel breed onderhoud worden
                      naast elkaar gelegen wegvakonderdelen
                      in een werk hersteld (een goed of matig
                      onderdeel wordt ook meegenomen). Bij
                      wegvakonderdeel gericht onderhoud
                      wordt alleen het onvoldoende scorende
                      wegvakonderdeel hersteld.

                   Kunstwerken                                  Kunstwerken
                   Alle kunstwerken (bruggen,                   Het uitvoeren van regulier onderhoud op
                   duikerbruggen, tunnels en duikers) die       basis van de vastgestelde doelstellingen
                   in eigendom en/of onderhoud zijn van         uit het beheerplan civiele kunstwerken
                   de gemeente zijn in 2014                     planperiode 2015-2019. De gemeenteraad
                   geïnspecteerd. Deze geactualiseerde          heeft onderhoudsvariant 2 vastgesteld.


                                                  33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                gegevens en onderhoudsacties zijn         Deze variant gaat uit van onderhoud van
                verwerkt in het beheerplan 2015-2019.     de karakteristieke en beeldbepalende
                                                          kunstwerken op kwaliteitsniveau A+ en de
                Het doel van dit beheerplan is het        overige kunstwerken op kwaliteitsniveau
                inzichtelijk maken van de huidige en      A.
                gewenste kwaliteit van de kunstwerken
                in de openbare ruimte en de daarvoor
                benodigde maatregelen en financiële
                middelen. In het beheerplan is een
                aantal onderhoudsvarianten
                opgenomen. De gemeenteraad heeft
                onderhoudsvariant 2 vastgesteld. Deze
                variant gaat uit van onderhoud van de
                karakteristieke en beeldbepalende
                kunstwerken op kwaliteitsniveau A+ en
                de overige kunstwerken op
                kwaliteitsniveau A.

                Openbare verlichting                      Openbare verlichting
                Conform het huidige energieakkoord is     In 2019 hebben wij bij het vervangen van
                ons beleidsplan opgesteld. Deze gaat      openbare verlichting aanvullende
                uit van een energiebesparing op de        technieken toegepast zoals omschreven in
                openbare verlichting van 20% in 2020      de ‘keuzenotitie openbare verlichting’ Aan
                ten opzichte van 2013. Dit sluit aan op   de hand van deze notitie wordt het
                het Europees Convenant of Mayors dat      onderhoudsplan uitgevoerd.
                de gemeente Midden-Delfland ook           Om de (inter)nationale en gemeentelijke
                heeft ondertekend. In 2019 gaan wij       ambities te realiseren is in 2019 aandacht
                door met het toepassen van                gegeven aan energiezuinige oplossingen.
                aanvullende technieken binnen de          Onze doelstelling in 2019 was dat de
                openbare verlichtingsinstallatie. De      openbare verlichting conform de Richtlijn
                ‘keuzenotitie openbare verlichting’       voor Openbare Verlichting ROVL-2011 in
                beschrijft de maatregelen. Aan de hand    een goede staat van onderhoud blijft.
                van deze notitie wordt het                Waar mogelijk zijn verbeteringen
                onderhoudsplan uitgevoerd.                doorgevoerd om een nog energiezuinigere
                Om de (inter)nationale en                 openbare verlichting te krijgen. Het
                gemeentelijke ambities te realiseren is   streven blijft om in 2020 het doel van
                in dit plan meer aandacht gegeven aan     20% besparing op energie binnen de
                energiezuinige oplossingen. Onze          openbare verlichting te behalen.
                doelstelling is dat de openbare
                verlichting conform de Richtlijn voor
                Openbare Verlichting ROVL-2011 in een
                goede staat van onderhoud blijft. Waar
                mogelijk zorgen wij voor verbetering
                en een nog energiezuinigere openbare
                verlichting. Het streven blijft om in
                2020 het doel van 20% besparing op
                energie binnen de openbare verlichting
                te behalen.
Concrete        Wegen                                     Concrete doelen/acties voor 2019
doelen/acties   Al vanaf 2011 zijn structurele            Wegen
voor 2019       bezuinigingen doorgevoerd op het             -   Reconstructie Kerkweg
                budget voor wegonderhoud. Deze               -   Onderhoud asfaltwegen op basis
                bezuiniging is verwerkt in het                   van de actuele wegenschouw
                beheerplan wegen 2015 – 2020. Om de              gegevens uit ons beheer pakket.
                wegen op een verantwoord                         Uitvoering in wegvakonderdeel
                kwaliteitsniveau te behouden                 -   Onderhoud elementverhardingen
                (beeldkwaliteit A en B, voldoende                op basis van de actuele
                volgens de CROW-norm), wordt                     wegenschouw gegevens uit ons
                wegvakonderdeel gericht onderhoud                beheer pakket. Uitvoering in
                uitgevoerd (1. Zie voor uitleg vorige            wegvakonderdeel gericht
                pagina).                                         onderhoud;




                                            34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>De verwachting is dat in 2019 voor ca.         -   Onderhoud wegbermen en
82% van het wegenareaal de CROW-                   halfverhardingen op basis van
norm A en B (voldoende) beeldkwaliteit             schades en meldingen;
haalbaar is. Belangrijkste doelen/acties       -   Onderhoud en vervanging
om dit in 2019 te realiseren zijn:                 wegmeubilair;
 Reconstructie Willemsoordseweg;              -   Bij iedere reconstructie of
 Reconstructie Kerkweg;                           onderhoudsklus op basis van
 Reconstructie Hof van Delftstraat (in            technische levensduur
   synergie met verkeer en                         mogelijkheid hergebruik van
   centrumplan);                                   materialen in dat plan bepalen.
 Reconstructie deel Rijksstraatweg                Indien hergebruik ter plaatse niet
   (gelegen tussen de Hoornsewal en                mogelijk is, deze materialen als
   Zuidhoornseweg);                                grondstof voor funderingen af te
 Onderhoud asfaltwegen op basis                   voeren.
   van de actuele wegenschouw
   gegevens uit ons beheer pakket.
   Uitvoering in wegvakonderdeel
   gericht onderhoud;
 Onderhoud elementverhardingen op
   basis van de actuele wegenschouw
   gegevens uit ons beheer pakket.
   Uitvoering in wegvakonderdeel
   gericht onderhoud;
 Onderhoud wegbermen en
   halfverhardingen op basis van
   schades en meldingen;
 Onderhoud en vervanging
   wegmeubilair;
 Bij iedere reconstructie of
   onderhoudsklus op basis van
   technische levensduur mogelijkheid
   hergebruik van materialen in dat
   plan bepalen. Indien hergebruik ter
   plaatse niet mogelijk is, deze
   materialen als grondstof voor
   funderingen af te voeren.

Kunstwerken
In 2015 is het beheerplan bruggen           Kunstwerken
2015-2019 vastgesteld. Het beheerplan          -   Renovatie Trambrug Schipluiden
geeft inzicht in het kwaliteitsniveau van      -   Vervangen vlonder Dr. A.M. van
de kunstwerken, doelstellingen en                  der Poellaan
hiervoor benodigde middelen. De                -   Vervanging fiets-voetbrug
vastgestelde doelstellingen voor deze              Hondsdraf Maasland
planperiode zijn als volgt:                    -   Vervanging fiets-voetbrug de
 Extra uitlichten karakteristieke en/of           Werve Maasland
   beeldbepalende kunstwerken door             -   Vervanging voetbrug van
   onderhoud op kwaliteitsniveau A+;               Breeveldpad naar Maaslandse bos.
 De overige kunstwerken                       -   Diverse reguliere
   onderhouden op kwaliteitsniveau A.              onderhoudswerkzaamheden
                                                   volgend uit de doelstellingen van
                                                   het beheerplan 2015-2019, te
Naast het reguliere onderhoud wordt                denken aan conserveren,
de renovatie van de Trambrug in 2019               betonreparatie etc.
uitgevoerd.


Openbare verlichting
Door het op tijd vervangen van
afgeschreven openbare verlichting
verbetert de lichttechnische kwaliteit
zonder extra milieubelasting. Door te
kiezen voor de juiste


                             35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                        verlichtingstechniek wordt energie
                        bespaard. Belangrijkste doelen/acties
                        in 2019 zijn:
                         Afgeschreven armaturen vervangen
                            en verbeteren;
                         Conform de keuzenotitie energie- en
                            CO2-besparende maatregelen
                            uitvoeren in de vorm van dimmers,
                            Telemanagement units en het
                            toepassen van (groene)
                            ledverlichting;
                         verlichten van achterpaden (sociale
                            veiligheid).
 Instrumenten           Beheerplan wegen 2015 – 2020
                        (verlengd tot 2024)
                        Keuzenotitie openbare verlichting 2015
                        (verlengd tot 2024)
                        Beheerplan civiele kunstwerken 2015-
                        2019 (verlengd tot 2024)
                        Gladheidsbestrijdingsplan

Wat heeft het gekost?
                                                            primitieve Begroting
Beschikbare middelen                            werkelijk    begroting        incl.   werkelijk
                                                    2018         2019 wijzigingen         2019    verschil

Lasten:   Wegen                                 1.184.971    2.104.926    3.836.281   1.976.878   1.859.403
          Binnenhavens en waterwegen              125.537      128.783     128.783      133.991      -5.208
          Waterk., afwater.en landaanw.           119.387      154.734      76.993      135.301     -58.308
Baten:    Wegen                                   469.764        78.660    189.468       82.031    107.437
          Binnenhavens en waterwegen                6.630         5.000       5.000       7.164      -2.164
          Waterk., afwater.en landaanw.                 0            0           0                       0

Saldo     Wegen                                   715.207    2.026.266    3.646.813   1.894.847   1.751.966

          Binnenhavens en waterwegen              118.907      123.783     123.783      126.827      -3.044

          Waterk., afwater.en landaanw.           119.387      154.734      76.993      135.301     -58.308



Toelichting financiële afwijkingen

Lasten

Onderschrijding Wegen (€ 1.859.403)
Deze onderschrijding heeft 1 oorzaak. Het budget voor het Centrumplan Den Hoorn in 2019
minimaal aangesproken. Het restant (€ 1.768.207) zal worden doorgeschoven naar 2020. Dit
laatste heeft geen invloed op het resultaat omdat de kosten gedekt worden door een onttrekking
aan de reserve Investeringsprogramma.


Overschrijding Waterk. Afwater. (€ 58.308)
De kosten voor onderhoud Delflands keur zijn in de 1e PBW 2019 afgeraamd omdat er geen
onderhoudskosten voor 2019 verwacht werden. De kosten zijn echter wel in rekening gebracht.

Baten

Onderschrijding Wegen (€ 107.437)
De bijdrage van de provincie Zuid-Holland voor de gemeentelijke inzet ten behoeve van de
overname van de N468 heeft nog niet plaats gevonden en daardoor dit bedrag nog niet ontvangen
(€ 75.000). Aan overige bijdragen van derden is minder ontvangen (€ 16.145) en omdat er minder
schades zijn geweest is ook het bedrag aan schadeverhaal lager (€ 12.281).




                                                   36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost?

Groen

                   Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      In stand houden en ontwikkelen van een   We faciliteerden diverse bewonersinitiatieven
 doel om het       hoogwaardige groenstructuur met de       om wijken groener te maken. Voorbeelden
 beoogde           daarin passende functies en het          zijn:
 maatschappelijk   bevorderen van een aantrekkelijke        -    Inzaaien bermen Aagtenland in Den Hoorn.
 effect te         woon-, werk- en recreatieomgeving als    -    Aanplanten knotwilgen, Dr. A.M. van der
 bereiken          karakteristieke kwaliteit van de              Poellaan en Achterdijkshoorn in Den Hoorn.
                   gemeente Midden-Delfland.                -    Herinrichten pleintje Goudenregenstraat in
                   Invulling geven aan geformuleerde             Schipluiden.
                   doelen in het Groenbeleidsplan Midden-
                   Delfland 2007-2022 en                    Op de oude begraafplaats in Maasland
                   bomenbeleidsplan.                        vervingen wij een aantal oude populieren. De
                                                            bomen werden gevaarlijk voor de omgeving.
                                                            Op de plek van de populieren groeien nieuwe
                                                            bomen.
                                                            In Maasland vierden we boomfeestdag aan de
                                                            Meester Postlaan met de kinderen van de
                                                            basisscholen.
                                                            De Kluisweer in Maasland kreeg een nieuwe
                                                            groenvoorziening. Prikkelrozen maakten plaats
                                                            voor een meer natuurlijke oever met
                                                            bloembollen.
                                                            De Dr. J. de Koninglaan in Schipluiden kreeg
                                                            een nieuwe groenvoorziening bij de
                                                            Koningskerk.
                                                            Dankzij het ecologische beheer van de
                                                            buitendienst konden onze inwoners in het
                                                            voorjaar genieten van bloeiende oevers en
                                                            bermen. Van de bermen viel vooral het
                                                            Kralingerpad op. Deze berm bloeide
                                                            uitbundiger dan voorgaande jaren.
                                                            In vrijwel alle eiken in de gemeente werden in
                                                            de zomer eikenprocessierupsen aangetroffen.
                                                            Niet eerder op deze schaal. Waar het nodig
                                                            was voerden we een bestrijding uit. Zo
                                                            beperkten we de overlast.
 Concrete          - Voortzetten terugbrengen aantal        In 2019 troffen wij voorbereidingen voor een
 doelen/acties       onderhoudscontracten                   nieuwe aanbesteding van het groenonderhoud.
 voor 2019           (groenbestekken).                      De aanbesteding vindt plaats in het eerste
                   - Verkoop van percelen snippergroen/     kwartaal van 2020.
                     gemeentegrond
                   - Toepassen bomenbeleid bij              De inventarisatie van de waardevolle bomen is
                     herinrichtingen van straten            afgerond en zal als basis bieden voor het
                   - afronden inventarisatie waardevolle    bomenbeleid.
                     bomen in buitengebied
 Instrumenten      - Groenbeleidsplan Midden-Delfland
                     2007-2022
                   - bomenbeleidsplan Midden-Delfland




Wat heeft het gekost?


                                             37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                             primitieve Begroting
Beschikbare middelen                             werkelijk    begroting        incl.   werkelijk
                                                     2018         2019 wijzigingen         2019    verschil

Lasten:   Openbaar groen en openluchtrecreatie   1.287.748    1.260.406    1.264.284   1.282.416    -18.132
          Begraafplaatsen                          159.113      191.847     156.714      239.687    -82.973
Baten:    Openbaar groen en openluchtrecreatie      59.330      279.324     271.296       62.241   209.055
          Begraafplaatsen                          149.095      131.412     150.825      215.528    -64.703

Saldo     Openbaar groen en openluchtrecreatie   1.228.418      981.082     992.988    1.220.175   -227.187
          Begraafplaatsen                           10.018       60.435        5.889      24.159    -18.270


Toelichting financiële afwijking

Lasten

Overschrijding Begraafplaatsen (€ 82.973)
De kosten voor het onderhoud door derden zijn hoger uitgevallen dan begroot (€ 68.401). Hier
staat een hogere opbrengst aan afkoopsommen eigen graven tegenover.

Baten

Onderschrijding Openbaar groen (€ 209.055)
Het project voor het verhelderen van de grondposities (snippergroen) nam meer tijd in beslag dan
verwacht. Daarnaast werden veel verkopen op verzoek van het college uitgesteld naar 2020.

Overschrijding Begraafplaatsen (€ 64.703)
Er zijn meer afkoopsommen voor het onderhoud van eigen graven ontvangen (€ 68.608).


Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

Speelvoorziening

                        Wat gaan we daarvoor doen?                  Wat hebben we gedaan?
 Operationeel           In overleg met inwoners, ouders en          In het voorjaar van 2019 legden wij de
 doel om het            kinderen een evenwichtig gespreid           laatste hand aan de aanleg van de
 beoogde                patroon van speelvoorzieningen              natuurspeelplaats in Schipluiden: “De
 maatschappelijk        realiseren. De actieradius van de           Keen”.
 effect te              leeftijdsgroepen is basis voor de           De plek is in het voorjaar feestelijk
 bereiken               spreiding van de speelvoorzieningen.        geopend door de kinderen van de
                        De gemeente beheert de voorzieningen        basisscholen uit Schipluiden samen met
                        op adequate wijze en speelt in op           wethouders Horlings en Smit.
                        toekomstige ontwikkelingen.                 Later in het jaar kregen vijf speelplekken
                        Het beleid is gericht op het in stand       nieuwe speeltoestellen:
                        houden van speelvoorzieningen die           -   Hofje tussen Looksingel en Hof van
                        voldoen aan de landelijke                       Delftstraat in Den Hoorn.
                        veiligheidsnormen.                          -   Pleintje tussen Goudenregenstraat en
                        Speeltoestellen verouderen en zijn in           Prunusstraat in Schipluiden.
                        principe na twaalf jaar afgeschreven.       -   Grote speelplaats aan de
                        Door het opstellen en bijhouden van             Vlaardingsekade en Burgemeester van
                        een beheer-, vervangings- en een                Gentsingel in Schipluiden.
                        onderhoudsprogramma blijven de              -   Op de kade bij het Windrecht in
                        speelterreinen kwalitatief in goede             Schipluiden maakten wij een
                        conditie. De speeltoestellen voldoen            bijzondere speel- en sportplek.
                        aan recente veiligheidseisen.                   Sporters uit Schipluiden besloten mee
                        Invulling geven aan de doelen die               over het ontwerp. De plek biedt
                        genoemd zijn in het speelplaatsen               speelruimte voor kinderen en een
                        beleidsplan.                                    sportplek voor volwassenen.
                                                                    -   De speelplek aan de Mooikampen in
                                                                        Maasland veranderde van een
                                                                        betonnen speelplek in een groene
                                                                        speelplaats. Het natte weer zorgde


                                                    38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                                           voor veel vertraging. Oplevering van
                                                                           dit werk is in het voorjaar van 2020.

                                                                     Bij een aantal oudere speelplekken was de
                                                                     ondergrond van rubberen tegels versleten.
                                                                     Iedere speelplek kreeg een eigen aanpak.
                                                                     Innovatieve technieken zorgden op een
                                                                     aantal plekken voor hergebruik van de
                                                                     rubber tegels. Waar mogelijk kwam een
                                                                     meer natuurlijke ondergrond van gras of
                                                                     houtsnippers.
    Concrete           - In stand houden bestaande
    doelen/acties         voorzieningen en uitvoeren
    voor 2019             renovaties
                       - Doorvoeren speelplaatsenbeleid
    Instrumenten       Beleidsplan speelplaatsen



Wat heeft het gekost?

                                                              primitieve Begroting
Beschikbare middelen                             werkelijk     begroting        incl.    werkelijk
                                                     2018          2019 wijzigingen          2019    verschil

Lasten:   Speelvoorzieningen                       132.443       158.029       180.413     188.694     -8.281
Baten:    Speelvoorzieningen                              0            0            0         500        -500
Saldo     Speelvoorzieningen                       132.443       158.029       180.413     188.194     -7.781


Toelichting financiële afwijking

Gezien de beperkte afwijkingen behoeven de verschillen niet verklaard te worden.


Beleidsveld verkeer
Beleidsdoel

Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het
gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes:
 Het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand
   verkeer;
 Het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en
   wandelen;
 Verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor
   elektrische voertuigen.

Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om:
 De veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor
   schoolroutes;
 De recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fiets- en
   wandelverbindingen.

Wat willen we bereiken?

    Verbeteren voorzieningen voor fietsers en wandelaars;
    Realisatie van de Zuidhoornseweg;
    Verbeteren verkeerssituatie Oude Veiling-Maassluiseweg;
    Monitoren verkeerssituatie N468/A4/Woudseweg/polderwegen na openstelling A4 en
     Blankenburgtunnel.


Gewenst maatschappelijk effect


                                                     39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners geen of
beperkte overlast wordt veroorzaakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow.
Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers.
Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. De gemeente beheert 28
kilometer vrij liggend fietspad, ongeveer 15% van het totale beheerareaal. Binnen de MRDH is een
actieve inzet om voor fietsverkeer ‘Hollandse Banen’ (Slowlanes) te creëren; deze ‘Hollandse
Banen’ vormen op verschillende locaties in het gebied Midden-Delfland doorgaande routes voor
recreanten en woon-werkverkeer. De Route Den Haag-Delft-Rotterdam is de eerste pilot. Verder
werken wij aan Hollandse banen Delft-Den Hoorn- De Lier en Delft-Schipluiden-Maasland-
Maassluis.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?                Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      In stand houden van het openbaar
 doel om het       vervoer in Midden-Delfland, verbeteren
 beoogde           van de verkeersveiligheid, terugdringen
 maatschappelijk   van verkeersoverlast en zorgdragen voor
 effect te         goede fiets- en
 bereiken          voetgangersvoorzieningen.
 Concrete          Kortetermijnmaatregelen
 doelen/acties     1. Maaslandse Poort: Verbeteren           1. Sweco heeft in opdracht van de
 voor 2019             verkeerssituatie Oude Veiling-           gemeenten Midden-Delfland,
                       Maassluiseweg;                           Maassluis en Westland de problemen
                                                                rond de aansluitingen 6 en 7 nader
                                                                geanalyseerd. Uitwerking
                                                                oplossingen in 2020.

                   2. Vaststellen vervoerplan 2020 voor      2. Heeft plaatsgevonden. Heeft niet
                      regionaal Openbaar Vervoer na             geleid tot wijzigingen bij
                      openstelling Hoekselijn;                  openbaarvervoerlijnen die door
                                                                Midden-Delfland rijden.



                   3. Voorbereiding start nieuwe bus         3. Heeft plaatsgevonden.
                      concessie Haaglanden Streek (2019-        Dienstregeling is in augustus 2019
                      2030) en HOV-lijn 36;                     ingegaan. Belangrijkste verschil is de
                                                                introductie van de Delfthopper in
                                                                Den Hoorn.

                   4. Besluitvorming en planprocedures       4. Besluitvorming rond wegontwerp
                      N223, N211 en N468 van de                 223 gebeurd. Planologische
                      provincie;                                procedure loopt nog.


                   5. Planprocedure A4 Haaglanden-N14        5. Het ontwerp-Tracébesluit wordt in
                      van Rijkswaterstaat;                      mei 2020 ter inzage gelegd.

                   6. Het aanpassen van                      6. Heeft doorlopend de aandacht. Door
                      fietsbewegwijzering bij het               juridische procedures zijn de
                      openstellen van nieuwe fietsroutes;       centrumplannen voor Den Hoorn
                                                                uitgesteld;

                   7. Verbeteren parkeersituatie en          7. Heeft plaatsgevonden;
                      verkeercirculatie in het centrum van
                      Den Hoorn.




                                               40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>               8. Participatieproces/voorbereiding         8. Heeft plaatsgevonden en vindt nog
                  herinrichting centrum Den Hoorn;            steeds plaats.

               9. Onderzoeken en monitoren                 9. Vindt doorlopend plaats;
                  verkeerssituatie;
                  N468/A4/Woudseweg/A20/
                  Polderwegen in relatie tot
                  openstelling A4,
                  fileverplaatsingsysteem Ketheltunnel
                  en in de toekomst de
                  Blankenburgtunnel;

               10. Aanbesteden beheer en exploitatie       10. Vindt in 2020 plaats.
                   laadpalen Midden-Delfland.

               Lange termijnmaatregelen
               1. Terugdringen van doorgaand verkeer       1. Wordt aan gewerkt. Met vijf
                  door de dorpen;                             gemeenten samen wordt bekeken
                                                              wat de beste maatregel is om het
                                                              doorgaande verkeer door de dorpen
                                                              te weren. Gaat verder in 2020.

               2. Actualisatie parkeerbeleid en nota       2. Heeft door personele wisselingen
                  parkeernormen Midden-Delfland;              nog niet plaatsgevonden.

               3. Uitvoering centrumplan Den Hoorn;        3. Door juridisch procedures zijn de
                                                              centrumplannen voor Den Hoorn
                                                              uitgesteld.

               4. Verbeteren van fietspaden en             4. Heeft voortdurend de aandacht.
                  fietsroutes en oplossen van
                  knelpunten en barrières;

               5. Invulling omgevingsvisie en              5. In het kader van de reconstructie
                  omgevingsplannen in het kader van           van de N223 zijn verbeteringen in de
                  de omgevingswet.                            plannen opgenomen. Uitvoering
                                                              2020/2021.


Instrumenten      Breed verkeersonderzoek Maasland –
                   kaderstellende notitie;
                  Onderzoek verkeersafwikkeling
                   aansluiting 6 en 7 op de A20;
                  Verkeersplan Den Hoorn 2016;
                  Nota parkeernormen 2012;
                  Routestructuurplan (Recreatieschap
                   Midden-Delfland);
                  Structuurschets Harnaschapolder e.o.
                   2002;
                  Bestuurlijke overeenkomst IODS;
                  Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid
                   MRDH 2016-2025;
                  Regionaal Investeringsprogramma;
                  Green Deal Laadinfrastructuur;
                  Plan van aanpak ‘inrichting en beheer
                   N468 na openstelling A4 Delft-
                   Schiedam’;
                  Verkeersmodel MRDH;
                   uitvoeringsagenda bereikbaarheid
                   MRDH




                                            41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?

                                                         primitieve Begroting
Beschikbare middelen                        werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                2018          2019 wijzigingen         2019    verschil

Lasten:   Verkeer                                           268.331     292.331      171.533   120.798
          Parkeren                             12.836         1.911        1.911       1.557       354
Baten:    Verkeer                                            81.466      81.466       15.674     65.792
          Parkeren                              4.713         4.623        4.623       4.793       -170

Saldo     Verkeer                                    0      186.865     210.865      155.859     55.006
          Openbaar vervoer                      8.123        -2.712       -2.712      -3.236       524


Toelichting financiële afwijking

Lasten

Onderschrijding Verkeer (€ 120.798)
Er zijn minder schadegevallen geweest (€ 56.170), er is minder gebruik gemaakt van adviezen
derden (€ 20.239) en er zijn minder borden en palen aangekocht (€ 23.545). Daarnaast zijn er
diverse kleine onderschrijdingen.

Baten

Onderschrijding Verkeer (€ 65.792)
Doordat er minder schades zijn geweest is er ook minder schade verhaalt.


Beleidsveld milieu
Beleidsdoel

Het behouden en versterken van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving zoals
omschreven in de wet Milieubeheer. Het versterken van duurzaam wonen en werken in Midden-
Delfland en het realiseren van 30% minder CO2-uitstoot in 2020 ten opzichte van 2010.

Wat willen we bereiken?

Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en
bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland.

In het investeringsoverzicht zijn voorstellen opgenomen die bijdragen aan het behoud en
ontwikkelen van een goed milieuniveau. De inhoudelijke uitwerking van de wettelijke
verplichtingen en de verplichtingen voortvloeiend vanuit het COM (Convenant of Mayors) zijn
vastgelegd in het Duurzaam Energie Actieplan en uitvoeringsprogramma’s.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Duurzaamheid is een van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om handhaving van de
minimale regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en
bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk moet. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich
meer bewust dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Voorbeelden hiervan
zijn de ‘supporters van Cittaslow Midden-Delfland’ die bewust met hun bedrijfsvoering bezig zijn en
zorgen voor het terugdringen van de milieubelasting van de ‘ecologische voetafdruk’. Veel
maatregelen op het terrein van duurzaamheid vallen binnen andere beleidsvelden, zoals groene
Ledverlichting, zonnepanelen bij melkveehouderijen.
Gebruik en afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zijn belangrijke factoren bij het bepalen van
de ‘ecologische voetafdruk’. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame
energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Cittaslow is supporter van het
Europese Convenant of Mayors, waar Midden-Delfland deelnemer van is. Uitvoering van het
Duurzaam Energie Actieplan zorgt dat de gemeenschap van Midden-Delfland nog duurzamer wordt.
Bovendien vormt de vastgestelde Energievisie een kader voor maatregelen. Met deze maatregelen

                                                42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>ondersteunen en stimuleren wij de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar
duurzaam opgewekte energie. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2040 CO2 neutraal is.

Een belangrijke factor op de leef- en woonkwaliteit is geluidhinder. Door de provincie zijn voor
grote delen van Midden-Delfland gebieden aangewezen als stiltegebied. Ook daarbuiten wordt
soms overlast ervaren door geluid. Ook als de geluidsproductie binnen de wettelijke grenzen blijft
is de overlast soms schadelijk voor het gebied. Om die reden onderzoeken wij of er mogelijkheden
bestaan om aanvullend op het provinciaal stiltebeleid een eigen gemeentelijk stiltebeleid op te
stellen. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is.
Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het
ontstaan van afval zoveel mogelijk gescheiden verwerken. In 2012 was de emissie CO 2 per inwoner
met 0,23 ton lager dan het landelijk gemiddelde van 0,25 ton.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?                   Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      De Wet milieubeheer legt de gemeente
 doel om het       een aantal verplichtingen op. Deze
 beoogde           verplichtingen zijn uitgewerkt in
 maatschappelijk   operationele plannen en kaarten die
 effect te         aansluiten bij de Wet milieubeheer. Op
 bereiken          basis van die plannen en kaarten zijn per
                   beleidsveld operationele doelen
                   vastgesteld en kosten inzichtelijk
                   gemaakt. De bestaande plannen en
                   kaarten hebben betrekking op de
                   volgende milieuthema’s:
                    Riolering
                    Afval
                    Handhaving en vergunningverlening
                      (jaarplan ODH, bestemmingsplannen)
                    Bodem (Bodemfunctiekaart/
                      Bodemkwaliteitskaart)
                    Water
                    Geluid
                      (Geluidsactieplan/Geluidskaart)
                    Luchtkwaliteit
                    Externe Veiligheid
                    Klimaat (Duurzaam energie actieplan)
                    Energie (Energievisie)
                    Groen/Natuur
                    Stiltebeleid

                   Via gerichte investeringen worden
                   impulsen gegeven aan projecten die
                   voortvloeien uit deze plannen en
                   kaarten.
 Concrete          Bij de realisatie van de plannen is sprake
 doelen/acties     van een directe relatie en overloop
 voor 2019         tussen de verschillende operationele
                   doelen. Tegelijkertijd kennen de
                   verschillende projectonderdelen een
                   meerjarige looptijd en betrokkenheid van
                   een groot aantal partijen, zoals
                   gebiedsorganisaties en andere
                   overheden. In verband hiermee is een
                   beschrijving opgenomen van acties die
                   ook weer in 2018 uitgevoerd worden,
                   maar hun oorsprong vinden in eerdere
                   besluitvorming.

                   Afval/contract Avalex                        Afval/contract Avalex



                                                43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>De zes aangesloten gemeenten en              Om aan de doelstellingen van het
Avalex onderzoeken de mogelijkheden          programma VANG2020 te voldoen is
om te komen tot een hogere                   besloten om op het Nieuwe Inzamelen
afvalscheiding. De minister heeft            over te gaan. Midden-Delfland is de
aangegeven dat in 2025 een                   eerste gemeente van de zes partners
afvalscheiding van het huishoudelijk         van Avalex die de omvorming heeft
afval van 75% wordt bereikt.                 voltooid. Begin 2019 is na de dorpen
Het onderzoek dat momenteel gestart is       Schipluiden en Maasland ook het dorp
draagt de naam ‘Van Afval Naar               Den Hoorn omgezet. De
Grondstof 2020 (VANG2020). Een van de        inzamelresultaten zijn positief. De
scenario’s hierbij is het omgekeerd          inwoners scheiden het afval goed. In
inzamelen. De fracties die geld waard        2019 is ook voor het eerst de
zijn worden aan huis opgehaald en de         Dienstverleningsovereenkomst met
restfractie moet weggebracht worden          Avalex op basis van de nieuwe Producten
naar een ondergrondse container. De          en Diensten Catalogus opgesteld.
glasinzameling blijft zoals die nu is, via
ondergrondse containers. Bij dit scenario
doet de grijze minicontainer dienst als
minicontainer voor kunststof,
drankenverpakkingen en blik (PMD).

Handhaving en vergunningverlening            Handhaving en vergunningverlening
Met bestemmingplannen stelt de               De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)
gemeenteraad vast waar welk type             voert taken voor ons uit op het gebied
bedrijfsactiviteit plaats mag vinden.        van milieutoezicht, handhaving, toetsing
Vervolgens worden de individuele             en vergunningverlening.
benodigde bedrijfsactiviteiten getoetst
aan het bestemmingsplan. Daarnaast           Toezicht en handhaving
worden de bedrijfsactiviteiten door de       Het toezicht en handhaving door de ODH
Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)             is risico gestuurd. De controles in 2019
getoetst aan en gecontroleerd op de          bestonden uit periodieke-,
voorschriften van de Wet milieubeheer        administratieve-, her controles en
en andere milieuregelgeving. De              incidentele controles.
gemeenteraad geeft jaarlijks een             Bedrijven met een hoger milieurisico zijn
zienswijze af op de operationele             vaker gecontroleerd dan bedrijven met
begroting van de ODH. Het werkplan van       een lager milieurisico.
de ODH is jaarlijks onderwerp van            Het gerealiseerde aantal planmatige
besluitvorming voor het college.             toezicht controles in het kader van de
                                             Wet milieubeheer is conform de
                                             jaarplanning. De tijdsbesteding is hoger
                                             dan de jaarplanning. De themacontroles
                                             zijn grotendeels conform de raming
                                             afgerond.

                                             Het toezicht had naast regulier controles
                                             bij bedrijven en bodemactiviteiten ook
                                             onder meer betrekking op propaantanks
                                             bij particulieren, assimilatiebelichting bij
                                             glastuinbouwbedrijven en controle op
                                             juiste indiening van de verplichte
                                             rapportage door de glastuinbouw bij de
                                             UO-IMT. Daarnaast is capaciteit ingezet
                                             op de zuiveringsplicht voor
                                             glastuinbouwbedrijven die vanaf 1
                                             januari 2019 is ingegaan.
                                             Samen met het Hoogheemraadschap van
                                             Delfland is samengewerkt aan de afbouw
                                             van emissies van meststoffen en
                                             bestrijdingsmiddelen door de
                                             glastuinbouw naar het oppervlaktewater.
                                             Dit gebeurt in een regionaal verband:
                                             het Afsprakenkader Emissie loze Kas
                                             2027 (Delfland en Schieland, de


                             44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     glastuinbouwgemeenten en
     Glastuinbouw Oostland en Westland).
     Het waterschap heeft gewerkt aan
     Gebiedsgericht Meten en Handhaven, de
     gemeenten hebben een inzamelingsactie
     gehouden voor niet (meer) toegelaten
     bestrijdingsmiddelen.
     Tijdens de periode rond de
     vuurwerkverkoop is intensief
     gecontroleerd of voldaan werd aan de
     regelgeving.

     In 2019 zijn 31 overlastmeldingen
     ontvangen. Vaak betrof het meerdere
     meldingen per bedrijf.

     Op 1 juli 2019 is de informatie- en
     energiebesparingsplicht voor bedrijven in
     gegaan. De ODH heeft bedrijven die
     onder deze plicht vallen daarover
     geïnformeerd tijdens toezichtbezoeken
     en per brief. Veel vragen van bedrijven
     zijn per mail of telefonisch beantwoord.

     In 2019 is 10 maal een voornemen voor
     het opleggen van een dwangsom
     verstuurd. Er zijn 7 dwangsommen
     opgelegd en drie dwangsommen
     verbeurd en ingevorderd. Drie
     dwangsommen zijn ingetrokken.

     Uit het totaalbeeld blijkt dat het aantal
     uitgevoerde zaken binnen het
     jaarprogramma liggen. De tijdsbesteding
     is echter iets meer geweest dan
     verwacht.

     Toetsing en Vergunningverlening
     De ODH voert taken voor ons uit op het
     gebied van
     Vergunningverlening, toetsing van
     milieurapportages, advisering en
     afgeven van besluiten hogere
     grenswaarden.
     In 2019 is inzet gepleegd op twee
     zwaardere dossiers in het kader van
     vergunningverlening. Het aantal melding
     in het kader van het Activiteitenbesluit is
     achtergebleven op de planning.

     Het totaalaantal toetsingen en adviezen
     naar aanleiding van onderzoeken en
     plannen op geluid en externe Veiligheid
     lag ruim boven de werkplanning.
     Voor het thema bodem lag het aantal
     behandelde meldingen Besluit
     bodemkwaliteit en het aantal toetsen op
     het aspect bodem ruim boven de
     werkplanning, het aantal adviezen lag
     onder de werkplanning.

     De inzet op overige taken zoals
     ondersteuning van beleidsafdelingen,


45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                            inbreng in crisisorganisatie e.d. ligt ruim
                                            onder de werkplanning. Er blijkt wel
                                            meer inzet te zijn gedaan op verzoeken
                                            of inzage van dossiers en het
                                            verstrekken van dossierinformatie.

                                            Uit het totaalbeeld blijkt dat vooral het
                                            aantal Besluiten bodemkwaliteit,
                                            bodemtoetsingen en het toetsen van
                                            milieurapportages en advisering in het
                                            kader van ruimtelijke plannen en
                                            ontwikkelingen beduidend hoger lag. Het
                                            aantal gerealiseerde uren ligt daardoor
                                            ook hoger dan gepland. Daarbij is de
                                            kanttekening dat er in 2019 sprake was
                                            van enkele MER-dossiers met een min of
                                            meer incidenteel karakter.

                                            Bodem
Bodem                                       In 2019 zijn acties uitgevoerd om de
Met het vaststellen van de                  bodemkwaliteitskaart van de
bodemfunctiekaart is gekozen voor het       Harnaschapolder te actualiseren.
stand-still beginsel. Dit houdt in dat de   Daarnaast is een bij de
bodem in Midden-Delfland niet vuiler        bodemkwaliteitskaart behorende nota
mag worden. De bodemfunctiekaart            bodembeheer voor de Harnaschapolder
maakt de gewenste bodemkwaliteit            opgesteld. Verder is in regionaal verband
inzichtelijk. Voor de Harnaschapolder is    gestart met een bodemkwaliteitskaart
een aparte bodemkwaliteitskaart             voor pfas.
vastgesteld.

                                            Geluid
Geluid                                      Geluidsrapporten
Uitgangspunten:                             In 2019 heeft de ODH diverse
 Voldoen aan de wettelijke                 geluidsrapporten beoordeeld en daarover
   verplichtingen voor omgevingslawaai      geadviseerd.
   en geluid belaste woningen.
 Ondersteunen van het provinciale          Evenementen
   beleid voor stiltegebieden en houden     Daarnaast zijn bij 5 evenementen
   daar rekening mee met de                 geluidsmetingen uitgevoerd om te
   vergunningverlening.                     beoordelen of voldaan werd aan de
 Geen nieuwe overlast gevende              geluidsnormen.
   activiteiten zoals helikoptervluchten.
                                            Bestemmingsplannen
Europese richtlijn omgevingslawaai          Het aspect geluid is betrokken bij het
(Actieplan Geluid)                          opstellen van nieuwe
Het Actieplan Geluid is een wettelijke      bestemmingsplannen en ontwikkelingen.
verplichting van de Europese commissie.     Daarnaast is het aspect geluid getoetst
Het gemeentelijk actieplan bestaat uit      bij relevante omgevingsvergunningen-
een geluidskaart en een actieplan voor      bouw.
de aanpak van de knelpunten. Het is een
verplichting die iedere vijf jaar           Er zijn 6 besluiten genomen voor een
terugkeert. Het huidige actieplan is        hogere grenswaarde geluid. Deze
vastgesteld in 2018. In 2019 start het      besluiten hadden betrekking op
uitvoeren van het actieplan geluid.         omgevingsvergunning-bouwen en
Voorafgaand daaraan is de erbij             bestemmingsplannen.
behorende geluidskaart geactualiseerd.
Nieuwe situaties toetsen wij aan de Wet
geluidhinder en worden in de vorm van
voorwaarden/maatregelen volgens de
wettelijke voorschriften opgenomen in
de omgevingsvergunning.
                                            Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit


                             46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Uitgangspunten:                              In 2019 is de luchtkwaliteit in Midden-
In het kader van het Nationaal               Delfland langs wegen gemonitord. Dit is
Samenwerkingsprogramma                       een onderdeel van het Nationaal
Luchtkwaliteit (NSL) monitoren wij           Samenwerkingsprogramma
jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan   Luchtkwaliteit. De periode waarvan de
de wettelijke norm. Bij nieuwe               luchtkwaliteit is bepaald, is van het
planontwikkelingen nemen wij het aspect      voorgaande jaar (2018). Er zijn geen
luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen         knelpunten gesignaleerd.
regionale plannen die de luchtkwaliteit
verbeteren.                                  Daarnaast is ook in 2019 het aspect
Het NSL is verlengd tot de                   luchtkwaliteit betrokken bij het opstellen
inwerkingtreding van de Omgevingswet.        van nieuwe bestemmingplannen en
Zowel onder het verlengde NSL als onder      ontwikkelingen.
de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit
gemonitord.

Externe Veiligheid                           Externe Veiligheid
Uitgangspunten:                              Externe Veiligheid gaat over het
 Binnen de mogelijkheden, situaties         beheersen van risico’s bij de productie,
   voorkómen die kunnen leiden tot een       opslag en transport van gevaarlijke
   verhoogd extern veiligheidsrisico.        stoffen. De aard en hoeveelheid van de
 Risicovolle bedrijven en activiteiten      gevaarlijke stoffen in relatie tot de
   weren uit woonomgevingen en               omgeving is daarbij bepalend.
   verplaatsten waar mogelijk.
 Voorbereid blijven op risico’s.            In 2019 is bij diverse ruimtelijke
 Jaarlijks actualiseren van het             procedures en bij diverse ontwikkelingen
   rampenplan.                               aandacht besteed aan dit thema.
 Structurele borging van externe
   veiligheid in beleid ruimtelijke
   ordening en milieu.
 Vergroting van de bestuurlijke
   bewustwording voor de externe
   veiligheidsaspecten en –
   verantwoordelijkheden.
 Behoud en beheer van kennis, data,
   netwerk en samenwerking.

Klimaatbeleid                                Klimaatbeleid
Gemeentelijke doelstelling is om in 2020     In 2019 is door 7 verenigingen subsidie
in totaal 30% CO2-uitstoot te besparen       aangevraagd in het kader van de
ten opzichte van 2010. Daarvoor is een       Subsidieregeling Duurzame
Duurzaam Energie Actieplan opgesteld         Energiemaatregelen Midden-Delfland
en goedgekeurd door de Europese              2018 – 2019.
Commissie.                                   Drie aanvragen om subsidie zijn door
                                             onvolledige informatie uiteindelijk niet
In 2019 geven wij verder uitvoering aan      uitgekeerd. In 2019 zijn voor twee
het Duurzame Energie Actieplan en            verenigingen uitstel gegeven. Aan 7
uitvoeringsprogramma van de                  verenigingen is subsidie uitgekeerd.
Energievisie ‘Samen naar een CO2-
neutraal Midden-Delfland’.                   Er is met het project ‘Energieverkenning
                                             Buitengebied Midden-Delfland”
Het Duurzaam Energie Actieplan en de         onderzoek gedaan naar de
Energievisie met het                         mogelijkheden van de energietransitie in
uitvoeringsprogramma zijn de pijlers van     het buitengebied.
ons klimaatbeleid.
                                             Verder is samen met andere gemeenten
Wij richten ons onder meer op het            in de regio gewerkt aan de Regionale
saneren van verspreid liggend glas,          Energiestrategie van de MRDH.
aardwarmte, warmte-koude opslag,
zonne-energie en energiebesparing als        Naast de hiervoor beschreven zaken op
middelen om onze doelstelling te halen.      het gebied van klimaatmitigatie, is er
Het plaatsen van bijvoorbeeld grote          ook gewerkt aan klimaatadaptatie
windmolens steunen wij niet omdat deze       (wateroverlast, droogte, hitte) zoals


                             47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                     landschapsvervuilend zijn. Niet-            klimaat adaptief herinrichten van De
                     duurzame energiewinning ondersteunen        Plantage in Maasland en klimaat adaptief
                     wij niet.                                   ontwikkelen van De Kreek in de
                                                                 Harnaschapolder. Hier wordt in 2021 een
                                                                 vervolg aan gegeven met een plan van
                                                                 aanpak voor klimaatadaptatie.

                                                                 In de raadsvergadering van 25 februari
                                                                 2020 is het duurzaamheidsprogramma
                                                                 2020-2023 Fysiek domein Midden-
                                                                 Delfland behandeld. In dit programma
                                                                 zijn de behaalde resultaten tot
                                                                 2017/2018 opgenomen. Er zijn nog geen
                                                                 recentere gegevens bekend.

                     Groen/natuur
                     Ons natuurbeleid is verwoord in
                     programma 1. Daarnaast voeren we de
                     volgende zaken uit:
                      Waar mogelijk ecologisch beheer van
                        wegkanten en oevers.
                      Toetsen van omgevingsvergunningen
                        aan de wet Flora en Fauna.

                     Overige concrete acties
                      Interne en externe communicatie
                       over het milieu.
                      Opstellen/actualiseren en uitvoeren
                       van de bovengenoemde plannen.
                      Waar mogelijk subsidie aanvragen ter
                       ondersteuning van projecten.
                      Participatie in een regionaal project
                       om emissie van meststoffen en
                       bestrijdingsmiddelen naar het
                       oppervlaktewater door de
                       glastuinbouwsector te verminderen.
 Instrumenten         Wet Milieubeheer
                      Duurzaam Energie Actieplan
                      Energievisie ‘samen naar een CO2-
                       neutraal Midden-Delfland’
                      LOP Midden-Delfland® 2025
                      Bestemmingsplan Buitengebied Gras
                      Visie Midden-Delfland® 2025 (Vitale
                       Dorpen)
                      Lidmaatschap Cittaslow, inclusief
                       kennisuitwisseling binnen landelijk
                       netwerk
                      Plan van aanpak Saneren verspreid
                       liggend glas
                      Plan van aanpak Duurzaam boer
                       blijven in Midden-Delfland
                      Plan van aanpak grondinstrument
                      De omgevingsvergunning
                      Regionaal bodembeleid Zuid Holland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 Regionaal           Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een
 Reinigingsbedrijf   efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op
 Avalex              het gebied van afvalinzameling. Daarbij maken het bedrijf en de deelnemers
                     toetsbare afspraken over de omvang en kwaliteit van de te leveren producten en
                     diensten, evenals de daarbij behorende kosten. Deze afspraken worden jaarlijks
                     neergelegd in een Dienst Verlening Overeenkomst (DVO).


                                                 48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?

                                                         primitieve Begroting
Beschikbare middelen                        werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                2018          2019 wijzigingen         2019     verschil

Lasten:   Afvalverwijdering- en verw.        2.186.374    2.223.947    2.253.947   2.344.551     -90.604
          Riolering                          1.613.004    1.602.717    1.638.867   1.669.912     -31.045
          Milieubeheer                        857.926       877.223     932.473      867.296      65.177
Baten:    Afvalverwijdering- en verw.                                                                 0
          Riolering                                                                                   0
          Milieubeheer                         11.600        15.230      15.230          500      14.730
          Baten afvalstoffenheffing          2.662.173    2.614.034    2.674.034   2.609.051      64.983
          Baten rioolheffing                 1.855.645    1.861.325    1.852.325   1.926.253     -73.928
Saldo     Afvalverwijdering- en verw.        2.186.374    2.223.947    2.253.947   2.344.551     -90.604
          Riolering                          1.613.004    1.602.717    1.638.867   1.669.912     -31.045

          Milieubeheer                        846.326       861.993     917.243      866.796      50.447

          Baten afvalstoffenheffing         -2.662.173   -2.614.034   -2.674.034   -2.609.051    -64.983
          Baten rioolheffing                -1.855.645   -1.861.325   -1.852.325   -1.926.253     73.928


Toelichting financiële afwijking

Lasten

Overschrijding Afvalverwijdering (€ 90.604)
De verwerkingskosten waren hoger door het aantal opgehaalde tonnen en ook het aantal bezoeken
aan het brengstation was hoger dan in de begroting was voorzien.


Overschrijding Riolering (€ 31.045)
Er zijn minder uren geschreven op het product riolering (€ 77.309) en de kosten voor uitbreiding
ivm bouwplannen is lager (€ 13.384). Daarnaast zijn er diverse kleinere onderschrijdingen. Omdat
de totale kosten voor riolering daardoor lager zijn, is de storting in de voorziening Rioolheffing
hoger (€ 141.720).

Onderschrijding Milieubeheer (€ 65.177)
Voornaamste reden voor deze onderschrijding is dat de verduurzaming van gebouwen meer tijd in
beslag neemt.


Baten
Onderschrijding Afvalstoffenheffing (€ 64.983)
Na het herberekenen van de prognose voor de opbrengst Afvalstoffenheffing en daarmee de
verwerking van mutaties door vertrek, vestiging en wijziging van grootte van huishoudens is
gebleken dat dat een onderschrijding van € 49.475 tot gevolg heeft. Daarnaast zijn er minder
bijdragen van derden geweest (€ 15.508)

Overschrijding Riool (€ 73.928)
Deze overschrijding heeft verschillende oorzaken. Er is meer rioolheffing niet woningen ontvangen
(€ 15.540). Daarnaast zijn er meer bijdragen van derden (aansluitvergunningen) ontvangen (€
32.741) en is er een hogere bijdrage ontvangen van het Hoogheemraadschap Delfland (€ 23.369).




                                                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Mutaties reserves

                                                        primitieve Begroting
Mutaties Reserves programma 3               werkelijk    begroting        incl.   werkelijk
                                                2018         2019 wijzigingen         2019     verschil

Lasten                                        139.517      423.304     256.329      196.708      59.621
Baten                                        -572.977      619.301    2.647.437     302.153   2.345.284

Totaal mutaties reserves                      712.494     -195.997   -2.391.108    -105.445   -2.285.663


Lasten: Onderschrijding € 59.621

Dekkingsreserve
   -   De uitgave op de investering Reconstructie Oude Veiling is € 59.621 lager dan begroot.
       Hierdoor is ook € 59.621 minder in de dekkingsreserve gestort.

Baten: Onderschrijding € 2.345.284

Algemene reserve
    - Het budget parkeerplaatsen Centrumplan Den Hoorn van € 14.297 is nog niet aangewend.
    - Deklaag Kwakelweg t.b.v. skateroutenetwerk € 10.000. Fase twee van de Kwakelweg is in
      voorbereiding, het budget is nog niet uitgegeven.
    - De totale onderschrijding op de energievisie is € 174.053.
    - Het budget voor fietsbewegwijzering van € 20.000 is niet gebruikt.
    - Het budget van € 20.000 voor het opstellen van een beheer/beleidsplan is nog niet
      gebruikt.
    - De onderschrijding op het restantbudget voor onderhoud Harnaschpolder bedraagt
      € 55.520.
    - € 50.000 voor Routenetwerk is nog niet besteed. Fase twee van de Kwakelweg is nog in
      voorbereiding.
    - De onderschrijding op het budget verkenning oplossing verkeersdrukte Maassluisseweg
      bedraagt € 19.000

Investeringsreserve
    -   De uitgave op de investering Reconstructie Oude Veiling is € 59.621 lager dan begroot.
        Hierdoor is ook € 59.621 minder vanuit de investeringsreserve in de dekkingsreserve
        gestort (zie ook lasten).

Reserve investeringsprogramma
   -   Van het budget voor duurzaamheid gebouwen is € 2.522 uitgegeven, dit betekent een
       onderschrijding van € 119.644.
   -   Voor Centrumplan Den Hoorn is dit jaar € 1.754.310 niet uitgegeven. Dit budget zal
       doorgeschoven worden naar 2020.

Reserve afwikkeling complexen
   -   De aanpak kruising Boumare-Groot Enzerinksingel is nog niet gerealiseerd. Dit betekent
       een onderschrijding van € 35.000.

Diverse onderschrijdingen kleiner dan € 10.000
    -   Totaal € 13.839.




                                                 50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Investeringen

    Omschrijving investering     Bedrag begroot    Bedrag werkelijk    Bedrag restant   afsluiten            Opmerkingen
                                                                          krediet        ja/nee


Vrachtwagen klein                €        86.000                       €        86.000 Nee          Project wordt in 2020 afgerond.
                                                                                                    Bestelling is reeds geplaatst.
VW Transporter                   €        39.000                       €        39.000 Nee          Project moet nog worden
                                                                                                    opgestart.
Gesloten bestelwagen             €        35.217                       €        35.217 Nee          Project moet nog worden
                                                                                                    opgestart.
Vervangen Pick-up Renault        €        31.100                       €        31.100 Nee          Project moet nog worden
Master 55-VRR-7                                                                                     opgestart.
Vervangen VW Crafter (snipper)   €        47.700                       €        47.700 Nee          Project moet nog worden
5-VBZ-67                                                                                            opgestart.
Vervangen VW Crafter 4-VBN-69    €        42.700                       €        42.700 Nee          Project moet nog worden
                                                                                                    opgestart.
Vervangen Opel Combo 4-VBN-      €        27.400                       €        27.400 Nee          Project wordt in 2020 afgerond.
86                                                                                                  Bestelling is reeds geplaatst.
Vervangen riooldoorspuitwagen    €        33.500                       €        33.500 Nee          Project moet nog worden
                                                                                                    opgestart.
reconstructie kruispunt Oude     €        68.025    €          8.404   €        59.621 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Veiling
Toegankelijkheid OV-haltes       €      -153.000                       €      -153.000 Nee          Afronding zal in 2020
Midden-Delfland                                                                                     plaatsvinden.
Projecten ontwikkeling           €       -42.185    €        -55.944   €        13.759 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Zwethzone uitvoering
Vervanging Stakenbrug            €        18.632    €         25.500   €         -6.868 Ja          Project is afgerond.
Aanleg Zuidhoornseweg             €    4.138.115    €        735.005   €     3.403.110 Nee          Verwachte afronding van het
Hooipolder                                                                                          project is in 2020.
Reconstructie Veenakkerweg       €        34.723                       €        34.723 Nee          Dit budget moet nog ingezet
                                                                                                    worden voor de beschoeiing
                                                                                                    langs de Veenakkerweg. Er
                                                                                                    vinden gesprekken plaats met
                                                                                                    een aannemer.
Reconstructie Burg. v.d.         €       211.875   €            550    €       211.325 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Lelijkade
Reconstructie Lijsterbesstraat   €       211.197    €         15.807   €       195.391 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Vervangen brug Barch Ingeland    €        15.775                       €        15.775 Ja           Krediet afsluiten, worden geen
M028                                                                                                kosten gemaakt.
Reconstructie                    €        55.568                       €        55.568 Nee          Het laatste deel van de
Commandeurskade                                                                                     Commandeurskade ter hoogte
                                                                                                    van het Lentiz groen college
                                                                                                    moet nog opgeknapt worden.
                                                                                                    Dit moet nog voorbereid
                                                                                                    worden.
Reconstructie                    €       415.336    €          7.132   €       408.204 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Boezemkade/Kwakelweg
Reconstructie Anna van           €        32.794                       €        32.794 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Raesfeltstraat
Reconstructie Wilgenlaan         €         9.705   €             45    €         9.660 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Aanp. Dijkshoornseweg t.b.v.     €        58.000                       €        58.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
dorpsvernieuwing
Reconstructie Kerkweg            €       327.000    €        189.185   €       137.815 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Reconstructie Kluiskade          €        90.211                       €        90.211 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Parkeerplaatsen kern             €       -15.000                       €       -15.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Schipluiden
Parkeerplaatsen kern             €        65.000                       €        65.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Schipluiden
Wegdekverlichting                €       -25.000                       €       -25.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Wegdekverlichting                €        50.000                       €        50.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Extra maatregelen OV 2017        €        12.292    €         11.487   €           805 Nee          project wordt in 2020 afgerond




                                                        51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>    Omschrijving investering       Bedrag begroot    Bedrag werkelijk    Bedrag restant   afsluiten            Opmerkingen
                                                                            krediet        ja/nee


Verv. grondk.                      €        97.000                       €        97.000 Nee          Werkzaamheden zijn
Middelvlietbrug/Oude Veiling                                                                          doorgeschoven naar 2e halfjaar
M002                                                                                                  van 2020.
Verv. grondk.                      €       151.100    €         17.494   €       133.606 Nee          Werkzaamheden zijn
Noordvlietbrug/Oude Veiling                                                                           doorgeschoven naar 2e halfjaar
M003                                                                                                  van 2020.
Reconstructie Trambrug              €    2.038.581    €        891.645   €     1.146.936 Nee          Afronding zal in 2020
Schipluiden                                                                                           plaatsvinden.
Reconstuctie Hof van Delftstraat   €       145.000                       €       145.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Reconstructie Rijksstraatweg       €       205.000                       €       205.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
wegvak 1 en 2
Reconstructie Willemoordseweg      €       305.000                       €       305.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Vervangen lichtmasten 2018         €       140.463    €        114.707   €        25.756 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Vervangen lichtmasten 2019         €       166.200                       €       166.200 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Vervangen brug Ingeland            €        94.100                       €        94.100 Nee          Werkzaamheden zijn
                                                                                                      doorgeschoven naar 2020.
Vervangen brug fietspad 't         €       165.000                       €       165.000 Nee          Werkzaamheden zijn
Woud                                                                                                  doorgeschoven naar 2020.
Vervangen ophaalbrug Gaagweg       €       190.000                       €       190.000 Nee          Werkzaamheden zijn
                                                                                                      doorgeschoven naar 2020.
Strooier 3 m3 Maasland             €        36.200                       €        36.200 Nee          Strooier is reeds besteld.
                                                                                                      Levering vindt plaats in 2020.
Strooier 3 m3 Den Hoorn            €        37.800                       €        37.800 Nee          Strooier is reeds besteld.
                                                                                                      Levering vindt plaats in 2020.
Verkeersmaatregelen                €        60.000                       €        60.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Zouteveenseweg
Reconstructie Kwakelweg deel 2     €       250.000    €         43.715   €       206.285 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Onderzoek afwaardering             €        25.000                       €        25.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Hoornseweg
Onderzoek doseerinstallaties       €        25.000                       €        25.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Parkeerplaats Centrum              €        29.220    €         48.476   €       -19.256 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Maasland
Aanpassen Hofsingelbrug            €       100.000                       €       100.000 Nee          Werkzaamheden zijn
                                                                                                      doorgeschoven naar 2e halfjaar
                                                                                                      van 2020.
Slagboominstallatie                €        94.000                       €        94.000 Nee          Werkzaamheden zijn
Kerkpolderbrug                                                                                        doorgeschoven naar 2020.
Voetpad van 's-Herenstr. naar      €        36.000                       €        36.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Annie M.G Schmidpl.
Vervangen Beschoeiing              €        11.890                       €        11.890 Nee          Vervanging van beschoeiingen is
Dorpsstraat                                                                                           een doorlopend proces.
Herinrichting openbaar groen       €        25.000                       €        25.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Voegen metselwerk beschoeiing      €        58.406    €         14.088   €        44.318 Ja           Investering is afgerond.
Singel
Vervangen beschoeiing              €        40.000                       €        40.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
damwand Rotterdamseweg
Vervangen beschoeiing Kerkweg      €        65.156    €         55.015   €        10.141 Nee          project wordt in 2020 afgerond
Herinrichting openbaar groen       €        25.000    €         10.551   €        14.449 Nee          project wordt in 2020 afgerond
2018
Herinrichting openbaar groen       €        25.000                       €        25.000 Nee          Werkzaamheden in het najaar
2019                                                                                                  van 2019 zijn grotendeels
                                                                                                      verplaatst naar 2020.
Vervangen                          €       120.000    €         74.830   €        45.170 Nee          De herstelwerkzaamheden aan
beschoeiingen/damwanden                                                                               de beschoeiingen worden
2018                                                                                                  gebundeld uitgevoerd. Dit is nog
                                                                                                      in voorbereiding.
Vervangen beschoeiingen            €       230.000   €            726    €       229.274 Nee          De herstelwerkzaamheden aan
damwanden 2019                                                                                        de beschoeiingen worden
                                                                                                      gebundeld uitgevoerd. Dit is nog
                                                                                                      in voorbereiding.



                                                          52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>    Omschrijving investering    Bedrag begroot    Bedrag werkelijk    Bedrag restant   afsluiten            Opmerkingen
                                                                         krediet        ja/nee


Reconstructie                   €        50.000    €         50.326   €          -326 Ja           Investering is afgerond.
speelvoorzieningen 2018
Reconstructie                   €       105.000    €         75.616   €        29.384 Nee          Werkzaamheden zijn
speelvoorzieningen 2019                                                                            grotendeels uitgevoerd in 2019,
                                                                                                   afronding van de
                                                                                                   werkzaamheden volgt in tweede
                                                                                                   kwartaal 2020.
Aanpassen ondergrond (tegels)   €       120.000    €         65.429   €        54.571 Nee          Werkzaamheden zijn
speelplaatsen                                                                                      grotendeels uitgevoerd in 2019,
                                                                                                   afronding van de
                                                                                                   werkzaamheden volgt in tweede
                                                                                                   kwartaal 2020.
Aanleg groenvoorziening         €        30.000                       €        30.000 Nee          Werkzaamheden konden nog
binnenterrein Centr. Maasl                                                                         niet worden gestart.
Reconstructie                   €        27.732    €         25.513   €         2.219 Ja           Investering is afgerond.
speelvoorzieningen 2016
Vervanging pompen               €        25.700    €         24.832   €           868 Ja           Investering is afgerond.
hoofdgemalen (GRP) 2014
Vervanging pompunits            €        13.420    €         13.250   €           170 Ja           Investering is afgerond.
drukriolering (GRP) 2015
Vervangen pompen                €        90.172    €         33.152   €        57.020 Nee          project wordt in 2020 afgerond
hoofdgemalen (GRP 2016)
Vervangen pompen                €        68.239                       €        68.239 Nee          project wordt in 2020 afgerond
hoofdgemalen (GRP) 2017
Niet geprognosticeerde          €       200.000                       €       200.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
rioolvervanging
Vervangen vrijvervalriolering   €        60.552    €         60.530   €            22 Ja           Investering is afgerond.
2017
Vervangen pompunits             €       104.000    €         54.503   €        49.497 Nee          project wordt in 2020 afgerond
drukriolering 2018
Vervangen pompunits             €       104.000                       €       104.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
drukriolering 2019
Vervangen pompen                €        49.000                       €        49.000 Nee          project wordt in 2020 afgerond
hoofdgemalen 2018
Vervangen pompen                €        49.000    €         12.758   €        36.243 Nee          project wordt in 2020 afgerond
hoofdgemalen 2019
Vervangen vrijvervalriolering   €       171.316    €        171.302   €            14 Ja           Investering is afgerond.
2018
Vervangen vrijvervalriolering   €       230.000    €         27.035   €       202.965 Nee          project wordt in 2020 afgerond
2019
Uitbreiding begraafplaats       €        48.671                       €        48.671 Ja           Worden geen uitgaven meer op
Schipluiden 2014                                                                                   verwacht.
Uitbreiding begraafplaats       €        60.000    €         41.555   €        18.445 Nee          Werkzaamheden worden
Maasland 2019                                                                                      afgerond in 2020.




                                                       53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>2.1.4 Programma 4 : Onderwijs

Beleidsdoel

Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo thuisnabij
mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van
jongeren. Voor actieve deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt hebben jongeren bij het
verlaten van het onderwijs minimaal een startkwalificatie nodig. De gemeente zet zich ervoor in
dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om
kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden,
zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het beste aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden.
De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, afgestemd op de behoefte van de
inwoners van de dorpen in Midden-Delfland. Het meer dan evenredige aantal kinderen uit de
buurgemeenten (met name Delft) dat gebruik maakt van de scholen in het dorp Den Hoorn blijft
een belangrijk aandachtspunt. Afstemming met buurgemeenten Delft en Rijswijk is hierbij
noodzakelijk.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
We willen optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast
onderwijshuisvesting afgestemd op de behoefte van de inwoners van Midden-Delfland.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is
een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en
jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde.
Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van
hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?             Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      1. De gemeente, kinderopvang en        1. In 2019 heeft de gemeente meerdere
 doel om het          scholen maakten afspraken over         gesprekken gevoerd over voor- en
 beoogde              voor- en vroegschoolse educatie.       vroegschoolse educatie. In de eerste
 maatschappelijk      De gemeente en de scholen              helft van 2020 wordt een nieuw
 effect te            maakten afspraken over extra           beleidskader vve afgerond.
 bereiken             ondersteuning voor kinderen van
                      statushouders.

                   2. Alle jongeren die zonder            2. Binnen de gemeente wordt dit gesprek
                      startkwalificatie het onderwijs        opgepakt door de jongerenconsulent.
                      verlaten, krijgen een oproep voor
                      een gesprek. Dit gesprek moet
                      leiden tot een passend traject
                      naar scholing of werk.
 Concrete          1. Voortzetting van de (financiële)    1. Het Lokaal Onderwijsbeleid is
 doelen/acties        ondersteuning van het                  voortgezet in 2019.
 voor 2019            basisonderwijs d.m.v. het
                      jaarlijkse budget ‘lokaal
                      onderwijsbeleid’.

                   2. Uitvoeren van de Lokaal             2. In januari en juli 2019 vond het LEA
                      Educatieve Agenda (LEA).               plaats. In 2019 zijn partijen tot een
                      De LEA is een landelijk richting-      concept Convenant gekomen.
                      gevend instrument voor een             Gesprekken en afspraken vonden plaats
                      plaatselijk onderwijs- en              en zijn gemaakt.
                      jeugdbeleid. De gemeente voert
                      de regie over het overleg en de


                                               54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                  afspraken tussen de besturen
                  voor onderwijs en kinderopvang.

               3. Afstemming met de kinderopvang      3. In december 2019 opgepakt. Concept
                  en het onderwijs over het              Beleidskader is opgesteld. Wordt
                  voorkomen en bestrijden van            vervolgd in 2020.
                  (taal)onderwijsachterstanden.
                  Gemeente, kinderopvang en
                  onderwijs geven gezamenlijk
                  invulling aan de afspraken over
                  Voor- en Vroegschoolse Educatie,
                  ieder vanuit hun eigen
                  verantwoordelijkheid.

               4. Afstemming met het                  4. De gemeente heeft samen met de
                  basisonderwijs over de invulling       basisscholen afspraken gemaakt over
                  van het onderwijs aan kinderen         de invulling van onderwijs voor
                  van statushouders. Deze kinderen       statushouderkinderen.
                  stromen in op diverse leeftijden,
                  meestal met een taalachterstand
                  en vaak met een algehele
                  onderwijsachterstand. Dit maakt
                  dat zij extra ondersteuning nodig
                  hebben.

               5. Overleg met de                      5. In 2019 is de gemeente aangehaakt bij
                  samenwerkingsverbanden over de         de samenwerkingsverbanden.
                  invulling van het passend
                  onderwijs en de uitvoering van de
                  ondersteuningsplannen. De Wet
                  passend onderwijs is vanaf 1
                  augustus 2014 in werking. De
                  gemeente Midden-Delfland is
                  ingedeeld in vier verschillende
                  regionale
                  samenwerkingsverbanden; twee
                  voor het primaire en twee voor
                  het voortgezet onderwijs.

               6. Afstemming met de RMC-regio         6. Met de regio heeft de gemeente
                  (Regionaal Meld- en                    gesproken over de invulling van de
                  Coördinatiepunt) over de aanpak        voortijdig schoolverlaten. In 2019
                  van voortijdig schoolverlaten.         concept agenda voor 2021-2024
                                                         opgestart.

               7. In overleg met de schoolbesturen    7. Over huisvesting is en blijft de
                  de onderwijshuisvesting (blijven)      gemeente in gesprek met het onderwijs
                  bespreken. In overleg met              en omliggende gemeenten.
                  buurgemeenten komen tot een
                  meer evenredige verdeling van de
                  onderwijshuisvesting.
Instrumenten   - Huisvestingsverordening
                  onderwijs
               - Leerlingenprognose
               - Verordening leerlingenvervoer
               - Jaarlijks huisvestingsprogramma
                  (B&W)
               - Leerplichtverslag
               - Overeenkomst LEA
               - Wet Ontwikkelingskansen door
                  kwaliteit en educatie
               - Wet Passend onderwijs




                                          55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                        -      Wet Educatie en
                               Beroepsonderwijs


Wat heeft het gekost?

                                                                      primitieve Begroting
Beschikbare middelen                                    werkelijk      begroting        incl.     werkelijk
                                                            2018           2019 wijzigingen           2019         verschil

Lasten:   Huisvesting openbaar basisond.                  898.392      1.107.732     1.082.874    1.092.518          -9.644
          Gemeensch. baten/lasten ond.                    462.904        497.760      512.760       511.610           1.150
Baten:    Huisvesting openbaar basisond.                  205.358        173.446      173.446       186.863         -13.417
          Gemeensch. baten/lasten ond.                     60.706         61.666        61.666           62.779      -1.113

Saldo     Huisvesting openbaar basisond.                  693.034        934.286      909.428       905.654           3.774
          Gemeensch. baten/lasten ond.                    402.198        436.094      451.094       448.832           2.262


Toelichting financiële afwijking

Gezien de beperkte afwijkingen behoeven de verschillen niet verklaard te worden.

Mutaties reserves

                                                                      primitieve Begroting
Mutaties Reserves programma 4                           werkelijk      begroting        incl.     werkelijk
                                                            2018           2019 wijzigingen           2019         verschil
Lasten                                                            0            0             0                            0
Baten                                                     222.928        318.206      313.349       307.533           5.816

Totaal mutaties reserves                                 -222.928       -318.206      -313.349     -307.533          -5.816


Investeringen

    Omschrijving investering       Bedrag begroot   Bedrag werkelijk      Bedrag restant     afsluiten               Opmerkingen
                                                                             krediet          ja/nee


Aanpak klimaatprobleem MFA        €        72.395   €         0          €         72.395   Nee             Werkzaamheden zijn
onderwijs                                                                                                   doorgeschoven naar 2020.




                                                           56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>2.1.5 Programma 5: Sociaal domein en Welzijn

Beleidsveld sociaal domein
Per 1 januari 2015 heeft de gemeente via decentralisaties diverse nieuwe wettelijke taken
gekregen, die we clusteren binnen het programma sociaal domein.

Beleidsdoel

Met dit programma trachten we iedere inwoner zoveel mogelijk – zelfstandig- te laten participeren
in de maatschappij, gebruik makend van de eigen kracht en dat van het eigen netwerk.
Voor dit programma staat de komende jaren de realisatie van de Transformatie centraal.

Beleidsveld sociaal domein

   a. Wmo
   b. (Nieuwe) Jeugdtaken
   c. Participatiewet
Voor de uitvoering van de Participatie verwijzen wij naar programma 6.

Wat willen we bereiken?

-     Iedereen neemt deel aan de samenleving.
-     Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis (blijven) wonen
-     Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken en
maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn.
Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal
domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen en wanneer inwoners daar
ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dicht bij de (sociale)
omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op zijn
aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de
inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                         Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
    Operationeel doel    Waar mogelijk de zorg dichter bij de
    om het beoogde       inwoners organiseren. In                 In 2019 is intensief ingezet op preventie
    maatschappelijk      partnerschap en co-creatie hierbij       en kwalitatieve, goede zorg, zowel op
    effect te bereiken   een schakel vormen tussen burgers        gebied van de Wmo en Jeugd (zie
                         en zorgaanbieders. Hierbij inzetten      concretisering hieronder.
                         op preventie en kwalitatief goede
                         zorg wanneer dat nodig is. Werken
                         volgens de principes van één
                         gezin/huishouden – één plan – één
                         regisseur.
    Concrete
    doelen/acties        Algemeen (2 of 3D):
    voor 2019            1. Opstellen integraal beleidsplan       1. Vanwege de benodigde transformatie
                             preventie sociaal domein inclusief      in de jeugdzorg, de
                             uitvoeringsprogramma                    bezuinigingsopgave en de
                                                                     doorontwikkeling van het
                                                                     maatschappelijk team is in 2019
                                                                     gewerkt aan een nieuw integraal
                                                                     beleidskader jeugd. Naar verwachting
                                                                     wordt dit beleidskader vastgesteld in
                                                                     het eerste kwartaal van 2020.


                                                    57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>2. Aanpassen integrale verordening      2. De verordening is geactualiseerd op
   Wmo en Jeugd op basis van               de ontwikkelingen in de WMO. Op
   nieuwe inkoopvoorwaarden Wmo            jeugd is de verordening niet
   en Jeugd                                aangepast in afwachting van de
                                           nieuwe wijze van inkoop in H-10
                                           verband.

3. Door ontwikkelen aansluiting 18-     3. Het vraagstuk 18-/18+ heeft een
   /18+                                    plaats gekregen in het nog vast te
                                           stellen beleidskader jeugd. De focus
                                           ligt daarbij op de wettelijk
                                           gedefinieerde gemeentelijke
                                           verantwoordelijkheden in de zorg.

Wmo:
1. Transformatie van het Wmo            1. Voor de invoering van het
   aanbod d.m.v. de omvorming              resultaatgericht werken in de Wmo
   naar resultaatgerichte inkoop.          zijn in 2019 alle lopende indicaties
   2019 is daarvoor het                    omgezet naar de nieuwe systematiek.
   implementatiejaar (=samen met
   de H4 gemeenten)

2. Ontwikkeling nieuwe beleidsregels    2. Maatregelen en innovaties op het
   Wmo op basis van nieuwe                 gebied van vervoer zijn en worden
   verordening.                            regionaal voorbereid. Hiertoe
                                           participeert de gemeente in het
                                           regionaal programma
                                           doelgroepenvervoer.

3. Implementatie van maatregelen        3. De voorbereiding voor de
   ten behoeve van de –op termijn-         implementatie van de Wet verplichte
   efficiëntere en kwalitatief betere      GGZ (Wvggz) is in 2019 afgerond. De
   inrichting van het vervoer binnen       nieuwe taken zijn in gegaan per 1
   het sociaal domein.                     januari 2020.

4. Doorontwikkeling en transformatie    4. Voorbereiding op de aankomende
   van de beleidstaken Beschermd           transformatie Beschermd Wonen en
   Wonen en Maatschappelijke               Maatschappelijke Opvang wordt
   opvang.                                 binnen de regio opgepakt door de
                                           gemeenten Delft, Westland, Pijnacker-
                                           Nootdorp en Midden Delfland.

                                           Voorbereiding ‘open house’ inkoop
                                           Beschermd Wonen en Beschermd
                                           Thuis.
Jeugd:
Lokaal:
1. Samen met de andere H10              1. De resultaatgerichte inkoop van
   gemeenten de transformatie van          jeugdzorg is door de uitspraak van de
   het Jeugd aanbod organiseren            rechter in oktober 2019 met een jaar
   d.m.v. omvorming naar                   uitgesteld. Dit betekent dat 2020 een
   resultaatgerichte inkoop                overgangsjaar is met tijdelijke
   (vergelijkbaar met Wmo-zie              contracten. De nieuwe contracten met
   hiervoor). 2019 wordt hiervoor          de nieuwe manier van inkoop zullen
   het voorbereidingsjaar.                 ingaan vanaf 2021. Om deze reden
                                           zijn de beleidsregels jeugdhulp nog
                                           niet aangepast. Dat zal gebeuren als
                                           de nieuwe manier van inkoop is
                                           geïmplementeerd. We zijn sub
                                           regionaal en regionaal aangehaakt bij
                                           de lopende trajecten Hiermee worden
                                           zowel de trajecten omtrent de


                           58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                          verschillende vormen van inkoop
                                          bedoeld (jeugdhulp,
                                          jeugdbescherming etc.), als ook de
                                          inhoudelijke trajecten als jeugdhulp in
                                          gezinsvormen. Tevens zijn we
                                          regionaal aangehaakt bij het ambtelijk
                                          overleg JGZ waar de doorontwikkeling
                                          van JGZ-ZHW wordt besproken.

2. Versterken van gezinsgerichte,      2. De inzet op preventie en versterken
   preventieve jeugdhulp in               verbinding jeugdhulp-onderwijs zijn
   samenhang met                          twee belangrijke punten in het nieuwe
   gezondheidsbeleid,                     beleidskader jeugd dat is ontwikkeld
   laaggeletterdheid, participatie,       in 2019 en naar verwachting in maart
   etc.                                   2020 wordt vastgesteld.

3. Vaststellen nieuw beleidskader      3. Een nieuw beleidskader VVE is niet
   Voor- en Vroegschoolse Educatie        vastgesteld in 2019, dit zal naar
   in samenhang met nieuwe Lokale         verwachting in 2020 gebeuren.
   Educatieve Agenda

4. Versterken van de verbinding        4. Het versterken van het lokaal
   onderwijs-jeugdhulp                    accounthouderschap op JGZ, E25,
5. Versterken aansluiting JGZ-            Minters en Jeugdformaat is in 2019
   voorschoolse voorzieningen             ingezet en zal in 2020 doorgezet
6. Opstellen lokaal                       worden. Allen zijn meegenomen in de
   implementatieplan inkoop               bezuiniging vanaf 2021. Hierop heeft
   jeugdhulp 2020-2024 en de              JGZ een voorstel gedaan tot het
   uitvoering intern coördineren          versmallen van het Programma op
7. Aanpassen beleidsregels                Maat.
   jeugdhulp op basis van nieuwe
   inkoopvoorwaarden Jeugd 2020-
   2024
8. Doorontwikkeling van het lokaal
   contractmanagement
9. Versterken van
   accounthouderschap m.b.t.
   diverse ketenpartners als Welzijn
   E25, Jeugdformaat en Minters.

Sub regionaal (h4):
10. Participatie in Kernteam Jeugd &
    Jongeren, onder andere op het
    gebied van wachtlijsten en
    samenspel
    GGZ/huisartsen/maatschappelijk
    team
Regionaal (h8-h10):
11. Implementatie inkoop jeugdhulp
    2019
12. Participatie in regionaal
    inkooptraject specialistische
    jeugdhulp 2020-2024
13. Participatie in regionale inkoop
    crisisdienst, jeugdbescherming
    en jeugdreclassering
14. Participatie in regionale
    samenwerking, onder andere in
    het project Jeugdhulp in
    gezinsvormen, werkgroep
    alternatieve woonvoorzieningen
15. Participatie in regionale
    accountteams met


                           59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                   gecontracteerde zorgaanbieders
                   en h10 Inkoopbureau
               16. Verdere doorontwikkeling van de
                   Jeugdgezondheidszorg Zuid-
                   Holland West, o.a. met
                   betrekking tot inzet
                   epidemioloog, uitbreiding
                   wettelijke taken, betere
                   zichtbaarheid en vindbaarheid,
                   kwaliteit en monitoring, etc.
               17. Implementatie uitkomsten
                   visietraject rond de Governance
                   H10


Instrumenten      -   Algemene
                      Subsidieverordening (ASV)
                  -   Calamiteitenprotocol Sociaal
                      Domein Midden-Delfland
                  -   Besluit doorontwikkeling van
                      het Maatschappelijk Team
                  -   Beleidsnota Privacy in het
                      sociaal domein
                  -   Beleidsregels jeugdhulp 2018
                  -   Beleidsnotitie 2017-2019 VVE
                  -   Subsidieregeling Kwaliteit
                      Voor-en Vroegschoolse
                      Educatie (VVE) 2018




                                        60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?

                                                          primitieve    Begroting
Beschikbare middelen                        werkelijk      begroting           incl.   werkelijk
                                                2018           2019    wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Maatschappelijk team                119.985        113.905         48.905       39.368      9.537
          Vreemdelingen                        62.787         52.645         42.645       37.567      5.078
          Wmo                                2.774.375     2.879.043     2.584.043     2.802.964   -218.921
          Jeugd                              3.564.871     1.853.480     3.960.480     3.877.175     83.305
          Wmo en Jeugd                       2.086.346     2.101.512     2.081.669     2.285.953   -204.284
          Overig sociaal-cultureel werk         2.659          6.105          6.105        1.145      4.960
          Kinderopvang                        176.795        165.868       165.868       194.453    -28.585
          Openbare gezondheidszorg            195.063        303.281       301.381       269.159     32.222
          Jeugdgezondheidszorg (uniform)      401.060        413.792       388.792       345.753     43.039
Baten:    Maatschappelijk team                        0           0               0                      0
          Vreemdelingen                               0           0               0           0          0
          Wmo                                 273.477        108.576       147.576       173.561    -25.985
          Jeugd                                       0           0               0           0          0
          Wmo en Jeugd                        187.308             0        138.475       341.536   -203.061
          Overig sociaal-cultureel werk         6.196          6.258          6.258        6.303        -45
          Kinderopvang                         75.199             0               0       76.541    -76.541
          Openbare gezondheidszorg             15.200         50.200         15.200       15.200         0
          Jeugdgezondheidszorg (uniform)
Saldo     Maatschappelijk team                119.985        113.905         48.905       39.368      9.537
          Vreemdelingen                        62.787         52.645         42.645       37.567      5.078
          Wmo                                2.500.898     2.770.467     2.436.467     2.629.402   -192.935
          Jeugd                              3.564.871     1.853.480     3.960.480     3.877.175     83.305
          Wmo en Jeugd                       1.899.038     2.101.512     1.943.194     1.944.417     -1.223
          Overig sociaal-cultureel werk         -3.537          -153           -153       -5.158      5.005
          Kinderopvang                        101.596        165.868       165.868       117.911     47.957
          Openbare gezondheidszorg            179.863        253.081       286.181       253.959     32.222

          Jeugdgezondheidszorg (uniform)      401.060        413.792       388.792       345.753     43.039


Toelichting financiële afwijking

Taakveld Wmo:
Nadelig saldo € 218.921 (N) laat zich met name verklaren door:
       Hogere uitgaven huishoudelijke hulp € 85.856 (N). Ten tijde van de 3e periodieke
        begrotingswijziging was het beeld dat de uitgaven voor huishoudelijke hulp over 2019 lager
        uit zou vallen waardoor er een bedrag is afgeraamd van € 125.000. Nu is gebleken dat het
        beeld van de onderbesteding minder groot is gebleken dan verwacht.
       Hogere uitgaven Begeleiding € 194.208 (N). In 2018 is de raming van de uitgaven
        incidenteel naar boven bijgesteld, maar desondanks was er een overschrijding. In 2019 is
        er geen bijstelling geweest van de raming, waardoor er voor 2019 een grotere afwijking te
        melden is. Daarnaast is er een compensatieregeling voor zorgaanbieders in 2019 van
        € 47.800. Als gevolg van de invoering van het resultaatgerichte stelsel bleven de
        inkomsten van de zorgaanbieders achter, waardoor deze regeling is ontstaan. In 2019 is dit
        bedrag als voorschot verstrekt. In 2020 zal de afrekening van de compensatieregeling
        plaatsvinden.
       Hogere uitgaven rolstoelen en scooters € 28.240 (N). Ten tijde van de 3 e periodieke
        begrotingswijziging was het beeld dat de uitgaven lager uit zouden vallen waardoor er een
        bedrag van € 50.000 is afgeraamd. Nu is gebleken dat het beeld van de onderbesteding
        minder groot is gebleken dan verwacht.
         Lagere uitgaven PGB WMO € 67.558 (V) doordat er minder PGB-rechten zijn toegekend dan
          verwacht.
         Het resterende bedrag van € 21.825 laat zich verklaren door diverse mutaties < 25.000.


                                                 61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Taakveld Jeugd:
Voordelig saldo € 83.305 (V) laat zich verklaren door:
       Het restant van de middelen € 165.874 (V) vanuit het Plan van Aanpak Kostenbeheersing
        Jeugd. In verband met over de jaargrens lopende verplichtingen op basis van het plan van
        aanpak, wordt voorgesteld deze middelen bij de bestemming van het resultaat van de
        jaarrekening over te hevelen naar 2020.
       Het verschil laat zich verklaren door diverse mutaties waaronder een afrekening tot en met
        2017 van een voorschot betaald aan Jeugdbescherming West.

Taakveld Wmo en Jeugd:
Nadelig saldo € 1.223 (N) betreft het saldo van diverse algemene kosten en baten die betrekking
hebben op Jeugd of WMO. Het nadelig saldo laat zich verklaren door diverse mutaties m.b.t.
subsidies, regionale kosten, inhuur en uitvoeringskosten.


Beleidsveld welzijn
Beleidsdoel

De bedoeling is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te
ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons
erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het
buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners.
Het culturele en verenigingsleven in Midden-Delfland dragen in belangrijke mate bij aan de
leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in
staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De identiteit van een gemeenschap vloeit voor een belangrijk deel voort uit de gezamenlijke
historie. Het beleefbaar maken van de historie maakt inwoners bewust van hun geschiedenis.
Voorbeelden zijn de aanwijzing van beschermde monumenten, publicatie van de historie van
gebouwen en locaties, de provinciale aanwijzing van de erfgoedlijn ‘trekvaartroute’ en straatnamen
die verwijzen naar de historie van een gebied. Cittaslow erkent de Kindermonumentendag als een
goed voorbeeld.
Een ‘levende’ geschiedenis ondersteunt het besluitvormingsproces om landschapselementen zoals
het verkavelingpatroon van het veenweidegebied te handhaven.
Daarnaast vraagt Cittaslow specifiek aandacht voor het behoud van de culturele, lokale
evenementen en toegang tot maatschappelijke voorzieningen zoals een bibliotheek.
Binnen de dorpen hebben de evenementen een groot draagvlak bij inwoners. Behoud door
ontwikkeling richt zich in belangrijke mate op het behoud en versterken van maatschappelijke
voorzieningen en de lokale cultuurhistorie.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk dat alle
doelstellingen van de Wmo gerealiseerd worden. De programmaonderdelen voor Welzijn leveren
hier een positieve bijdrage aan.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                      Wat gaan we daarvoor doen?              Wat hebben we gedaan?
 Operationeel doel    1. Taalvaardigheid en digitale          1. In de prestatieafspraken met de
 om het beoogde          vaardigheden verbeteren, waardoor       bibliotheek voor de subsidie is de
 maatschappelijk         een beter functioneren in het           extra aandacht voor taal- en digitale
 effect te bereiken      maatschappelijk leven en kansen         vaardigheden meegenomen.
                         op de arbeidsmarkt verbeteren.

                      2. Adequate huisvesting voor het        2. Met het vertrekken van
                         verenigingsleven in de dorpen van       investeringssubsidies of garanties
                         Midden-Delfland.                        voor geldleningen ondersteunt de


                                                62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                             gemeente adequate huisvesting voor
                                                             het verenigingsleven.

                3. Verenigingen ondersteunen door        3. Ook dit jaar is het promotieboekje
                   o.a. bekendheid te geven aan de          sport en cultuur voor de
                   vele mogelijkheden voor sport en         basisschooljeugd uitgebracht.
                   cultuur en hen te informeren over
                   belangrijke ontwikkelingen.

                4. De aangewezen monumenten zijn in      4. Hierop zijn geen ontwikkelingen
                   2025 nog als monument aanwezig.          gemaakt in 2019. Alle monumenten
                                                            zijn als monument betiteld gebleven.

Concrete        1. Aanpak laaggeletterdheid en           1. Ook in 2019 is in de
doelen/acties      bevorderen digi-vaardigheden             prestatieafspraken met de
voor 2019          onder andere door goed                   bibliotheek de extra aandacht voor
                   functionerende Taalpunten in de          de aanpak van laaggeletterdheid en
                   dorpen van Midden-Delfland.              bevordering van digi-vaardigheden
                                                            opgenomen.

                2. (Ondersteuning van) adequate          2. Aan de Protestantse Gemeente
                   huisvesting van                          Maasland is een investeringssubsidie
                   verenigingen/organisaties in de          versterkt om goede huisvesting voor
                   dorpen van Midden-Delfland.              het verenigingsleven in dat dorp te
                                                            realiseren.

                3. Bevorderen van sport/bewegen voor     3. Aan de voetbalvereniging MVV ’27 is
                   jong en oud.                             een investeringssubsidie verstrekt
                                                            voor aanpassing van de
                                                            kleedaccommodatie. Aan de scouting
                                                            Den Hoorn is een subsidie van
                                                            90.000 verleend in verband met de
                                                            nieuwbouw van hun accommodatie.

                                                         4. Cultuur Educatie met Kwaliteit 2
                4. Deelname aan de regeling                 loopt in Midden-Delfland. In 2019
                   Cultuureducatie met Kwaliteit.           het Cultuurmenu ontwikkeld.

                                                         5. Lesprogramma’s in het
                5. Samen met het onderwijs en het           basisonderwijs in cultuur. Een
                   culturele veld ontwikkelen wij een       gemeentelijk breed programma met
                   levendig, uitdagend en                   o.a. muzieklessen, theaterlessen en
                   samenhangend programma van               bezoek aan plaatselijke musea.
                   cultuureducatie. Dit programma is
                   gericht op het ontwikkelen van de
                   identiteit, trots en betrokkenheid,
                   het vergroten van de
                   toegankelijkheid, de beleving en de
                   herkenbaarheid. Dit draagt bij aan
                   een opstap naar en draagvlak voor
                   landelijke thema’s.
                                                         6. In het derde (en laatste jaar) jaar
                6. Uitvoering geven aan het derde jaar      zijn de verschillende cultuurgroepen
                   van de cultuurimpuls.                    bijeengebracht. Dit leidde tot de
                                                            ‘Werkgroep Cultuurimpuls’.

                                                         7. De fusie van de bibliotheek
                7. Ondersteunen van schaalvergroting        Maassluis/Midden-Delfland met de
                   van de bibliotheekorganisatie.           bibliotheek Vlaardingen is een feit.
                                                            De nieuwe naam is bibliotheek De
                                                            Plataan.




                                           63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>               8. Prestatieafspraken met de grote        8. In 2019 zijn we gestart met het
                  gesubsidieerde organisaties als           voeren van gesprekken met SWMD
                  Stichting Welzijn Midden-Delfland en      en moederorganisaties MT met
                  de ketenpartners van het                  betrekking tot de bezuinigingen uit
                  Maatschappelijk Team.                     de begroting 2020-2023.

               9. Uitwerken en uitvoeren van             9. Onderzoek naar het
                  speerpunten vanuit lokaal                 voorzieningenniveau in het dorp Den
                  gezondheidsbeleid.                        Hoorn is in gang gezet.

               10. Mogelijke aanpassing van              10. De nieuwe financiering en
                   financiering en subsidiering van de       subsidiering VVE wordt in 2020
                   peuteropvang (afhankelijk van             opgepakt.
                   aanpassing in wet- en regelgeving).

               11. Het oppakken van diverse              11. Er zijn dit jaar door de GGD nieuwe
                   accommodatievraagstukken in               kernboodschappen geformuleerd die
                   verband met diverse ontwikkelingen        in de toekomst gebruikt zullen gaan
                   in de bevolkingssamenstelling             worden in de nieuwe lokale
                   (bijvoorbeeld vergrijzing,                gezondheidsnota. In 2019 is ingezet
                   ontgroening) en het voeren van een        op de oude speerpunten:
                   kostenefficiënt beleid hierin.            eenzaamheid bij ouderen (SWMD),
                                                             gezond opgroeien (GGD in
                                                             samenwerking met de scholen) en
                                                             alcoholpreventie onder jongeren
                                                             (Brijder, JGZ en GGD).

               12. De open monumentendag en de           12. De Kindermonumentendag vond
                   Kindermonumentendag worden                plaats op vrijdag 20 september
                  georganiseerd met partners, in             2019. Op zaterdag 21 en zondag 22
                  samenwerking met de gemeente.              september vonden meerdere
                                                             activiteiten plaats in Midden-Delfland
                                                             in het kader van Open
                                                             Monumentendag.

               13. Herziening Bestemmingsplan Gras       13. De gemeenteraad heeft de 1e
                   met aanvullende regels ter                herziening van het bestemmingsplan
                   bescherming van cultuurhistorische        Buitengebied Gras op 26 maart
                   waarden.                                  2019, inclusief de aanvullende regels
                                                             ter bescherming van
                                                             cultuurhistorische waarden
                                                             vastgesteld.

Instrumenten   -   Maatschappelijke verenigingen en
                   organisaties
               -   Subsidieverordening (raad),
                   subsidieregelingen (college)
               -   Uitvoeringsprogramma’s
                   samenwerkingsovereenkomsten
                   rond subsidiëring
               -   Bestrijding laaggeletterdheid door
                   activiteiten Taalhuis en Taalmeter
               -   Recreatieschap Midden-Delfland
               -   Erfgoedverordening
               -   Gecombineerde commissie erfgoed
                   en monumenten
               -   Werkgroep Erfgoed
               -   Samenwerking met de historische
                   verenigingen en stichting Midden-
                   Delfland is Mensenwerk
               -   Voorlichting richting eigenaren (en
                   bewoners/gebruikers) van



                                          64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                               monumenten over rechten en
                               plichten
                           -   Handboek Erfgoed
                           -   Open monumentendag en
                               Kindermonumentendag
                           -   Beleidskader kunst en cultuur
                           -   Regionale Agenda Samenleving -
                               programma Haaglanden.
                           -   Gemeentelijke agenda erfgoed
                           -   Monumentschildjes
                           -   Notitie de Delflandse Trekvaarten




Wat heeft het gekost?
                                                               primitieve    Begroting
Beschikbare middelen                              werkelijk     begroting           incl.   werkelijk
                                                      2018          2019    wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Openbaar bibliotheekwerk                  436.861       428.986       428.986       431.569     -2.583
          Vormings- en ontwikkelingswerk                   0           0               0                       0
          Sport                                     925.747       803.286      1.106.988    1.121.572    -14.584
          Oudheidkunde/monumenten                   174.143       134.813       137.399       114.857     22.542
          Kunst                                     120.867       160.017       302.934       273.035     29.899
          Volksfeesten                               16.561        28.570         28.570       34.526     -5.956
Baten:    Openbaar bibliotheekwerk                         0           0               0                       0
          Vormings- en ontwikkelingswerk                   0           0               0                       0
          Sport                                     201.922       204.067       263.896       274.017    -10.121
          Oudheidkunde/monumenten                    24.364         2.328          2.328        1.898       430
          Kunst                                       2.522        10.380         10.380        7.785      2.595
          Volksfeesten                                     0           0               0                       0

Saldo     Openbaar bibliotheekwerk                  436.861       428.986       428.986       431.569     -2.583
          Vormings- en ontwikkelingswerk                   0           0               0            0          0

          Sport                                     723.825       599.219       843.092       847.555     -4.463
          Oudheidkunde/monumenten                   149.779       132.485       135.071       112.959     22.112

          Kunst                                     118.345       149.637       292.554       265.250     27.304
          Volksfeesten                               16.561        28.570         28.570       34.526     -5.956


Toelichting financiële afwijking

Gezien de beperkte afwijkingen behoeven de verschillen niet verklaard te worden.

Mutaties reserves
                                                               primitieve    Begroting
Mutaties Reserves programma 5                     werkelijk     begroting           incl.   werkelijk
                                                      2018          2019    wijzigingen         2019    verschil
Lasten                                               14.851        11.571          5.958        5.957         1
Baten                                             1.102.766       366.872       851.044       750.945   100.099

Totaal mutaties reserves                         -1.087.915      -355.301       -845.086     -744.988   -100.098


Baten: onderschrijding € 100.099

Algemene reserve
    - De onderschrijding op Cultuurimpuls bedraagt € 13.089.
    - De lokale implementatiekosten inkoop vielen € 15.000 lager uit.
    - Voor subsidie aan Scouting Den Hoorn is een voorschot betaald van € 90.000, dit betekent
      een onderschrijding van € 10.000.



                                                      65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>   -    Voor urgentie, decentralisatie beschermd wonen/OGGZ/bemoeizorg zijn geen uitgaven
        geweest. Een onderschrijding van € 30.000.

Reserve monumenten
   -   Er zijn geen subsidies voor monumenten uitgegeven, een onderschrijding van € 20.025.

Reserve investeringsprogramma
   -   Voor de investeringssubsidie van voetbalvereniging MVV is tot nu toe € 13.895 minder
       uitgegeven dan begroot.

Diverse onderschrijdingen kleiner dan € 10.000
    -   Totaal € 8.091.




Investeringen

   Omschrijving investering   Bedrag begroot   Bedrag werkelijk   Bedrag restant   afsluiten            Opmerkingen
                                                                     krediet        ja/nee

Uitbreiding SV Den Hoorn                   €                                   € Nee           In verband met tegenvallende
                                     169.503                             169.503               offertes onderzoekt de
                                                                                               vereniging alternatieve
                                                                                               mogelijkheden om uitbreiding te
                                                                                               laten plaatsvinden. Hierdoor
                                                                                               dient krediet nog beschikbaar te
                                                                                               blijven.
Luifel en buitenruimte                     €                 €                 € Nee           Dit project is nog in uitvoering,
Tramstation Schipluiden              226.000            15.836           210.164               het restant doorschuiven naar
                                                                                               2020.




                                                  66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>2.1.6 Programma 6: Economische- en Sociale zaken

Beleidsdoel

Versterking van de economische structuur van de gemeente en optimalisering van de
gemeentelijke inzet.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Behoud van de vitaliteit van Midden-Delfland. Dit betreft zowel de dorpen als het landelijk gebied.
De vitaliteit komt terug in zowel de economische dynamiek als in de leefbaarheid.
Dynamiek uit zich onder andere door het vestigen van nieuwe economische dragers. Bijvoorbeeld
op het gebied van recreatie en toerisme, waaronder leisure in de vorm van verdere ontwikkelingen
van de hippische sport. Belangrijke voorwaarde voor de vitaliteit is een goed vestigingsklimaat,
waarbij wonen, voorzieningen en werken met elkaar in evenwicht zijn.
Daarnaast willen we de structuur bevorderen waarbij ondernemers in overleg gaan met de
gemeente
als kans om hun (nieuwe) ondernemersactiviteiten te faciliteren. Hierbij doelen we op voorbeelden
zoals het verplaatsen van bedrijven. Hiermee willen we het lokaal ondernemerschap versterken.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Het Cittaslow keurmerk kent toetsingscriteria die passen in een toekomstgerichte economische
ontwikkeling. Het gaat hierbij om een economie die minder of niet afhankelijk is van fossiele
brandstoffen, korte ketens heeft van voedselproductie, producten heeft waarvan bekend is waar
die vandaan komen, productie heeft gebaseerd op ‘oude’ technieken die innovatief zijn
doorontwikkeld en herstel en behoud van duurzame landbouwgebieden voor biodiversiteit en
voedselproductie.
Het Cittaslow keurmerk geeft lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden.
Bedrijven die werken volgens de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen kunnen
zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                      Wat gaan we daarvoor doen?                   Wat hebben we gedaan?
 Operationeel doel    Leidraad voor het opereren van de
 om het beoogde       gemeente op het terrein van
 maatschappelijk      economische zaken is het door de raad
 effect te bereiken   in 2012 vastgestelde Economisch
                      Beleidskader 2012-2016 ‘Samen
                      werken aan een duurzame economie’.
                      Het doel is om de thema’s werken,
                      wonen en landschap in Midden-Delfland
                      vanuit economisch perspectief te
                      versterken.
 Concrete             Het beleid is vooralsnog gebaseerd op        Aan de actualisatie/ herziening van het
 doelen/acties        het Economisch Beleidskader 2012-            Economisch beleidskader zijn in 2019
 voor 2019            2016 ‘Samen werken aan een                   geen werkzaamheden verricht.
                      duurzame economie’. De thema’s uit dit       Belangrijkste redenen zijn de beperkte
                      kader zijn nog passend, maar een             ambtelijke formatie (4 uur Greenport en
                      actualisatie in 2019 is wenselijk. Hierbij   4 uur werklocaties) en de
                      kunnen actuele thema’s zoals het             beleidswijziging op Europees, nationaal
                      benutten van het economisch                  en regionaal niveau waarbij de overheid
                      potentieel van de hippische sport            een stevige rol krijgt bij het stimuleren
                      (Equestrum) en recreatie en toerisme         van de circulaire en digitale economie.
                      als versterking voor de vitaliteit van het   Zie hiervoor ook het
                      landschap en dorpen beleidsmatig             Duurzaamheidsprogramma fysiek
                      verankerd worden. Het economisch             domein Midden-Delfland 2020-2023.
                      beleidskader formuleert de
                      gemeentelijke opgaven. Het


                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>beleidskader onderscheidt vooralsnog
de drie thema’s werken, wonen en
landschap.

Opgaven bij het thema ‘werken’:
- Voorzien in duurzame werklocaties
  (duurzame glastuinbouwclusters,
  bedrijventerreinen, detailhandel in
  dorpen, grondgebonden landbouw in
  agrarisch kerngebied en recreatief-
  toeristische activiteiten in Poorten);
- Voorzien in goede bereikbaarheid;
- Voorzien in maatschappelijk
  verantwoord ondernemen;
- Voorzien in goede dienstverlening.


Acties bij het thema ‘werken’:
1. Verder invullen bedrijventerrein        1. In regionaal verband is actief
    Harnaschpolder waarmee we                 bijgedragen aan de Strategie
    werkgelegenheid creëren                   werklocaties 2019-2030. Dit is een
    aansluitend op het arbeidsaanbod          sturingsinstrument voor de lokale en
    in de regio;                              regionale behoefte aan
                                              bedrijfsterreinen, kantoren en
                                              detailhandel. Deze strategie wordt
                                              ook gebruikt als toetsingskader voor
                                              de omvorming van werklocaties naar
                                              wonen en/of gemengde
                                              bestemmingen.

2. Afstemmen gemeentelijk                  2. Noodzaak hiertoe was niet aanwezig.
   beleidskader economie op nieuwe            Regionale strategie is direct relevant
   regionale visie MRDH-provincie op          voor bedrijfsterreinen en eventuele
   werklocaties (kantoren, detailhandel       omvorming voor woningbouw.
   en bedrijfsterreinen);                     Strategie heeft geen direct invloed
                                              op het onderdeel detailhandel in de
                                              centrumplannen Den Hoorn,
                                              Maasland en Schipluiden.

3. Intensiveren beleid recreatie en        3. Zie ook programma 1. Intensivering
   toerisme met als doel economische          heeft plaatsgevonden door deelname
   potentie te benutten en vergroten          aan project vrije tijdseconomie
   vitaliteit dorpen en landschap;            MRDH, gebieds- en
                                              productmarketing PUUUR Midden-
                                              Delfland en diverse projecten, zoals
                                              trekvaarten, streekproducten,
                                              recreatieve routes

4. Uitwerken toeristisch-recreatieve       4. Zie ook programma 1. Is opgepakt
   invulling Maaslandse Poort;                in samenwerking met gemeente
                                              Maassluis en ondernemers

5. Samenwerking met provincie en           5. Tijdens regionale MIRT-overleg met
   gemeente Westland binnen MIRT-             ministers is de verkenning
   verkenning Duurzame Greenport in           vastgesteld en ondergebracht bij het
   Westland 3.0;                              programma MoVe (mobiliteit en
                                              verstedelijking). De verkenning
                                              wordt in 2020 verder vormgegeven
                                              in een Gebiedsuitwerking, waarbij de
                                              gemeenten Den Haag en Westland
                                              de leiding hebben onder coördinatie
                                              van de provincie.




                           68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>6. Regionale samenwerking gericht op      6. Midden-Delfland is betrokken bij de
   vermindering energiegebruik binnen        WSW (warmte-structuur Westland)
   Greenport en benutten potentieel          en leiding door het midden; dit is
   aardwarmte;                               een warmteleiding vanuit de
                                             Rotterdamse haven langs de A4
                                             richting Den Haag/Leiden.
                                             Bestuurlijke medewerking vanuit de
                                             gemeente en CBG is aan een groep
                                             initiatiefnemers toegezegd voor het
                                             realiseren van een nieuwe
                                             geothermiebron in het Kraaiennest.
                                             Deze bron is bestemd voor de
                                             tuinbouw in de Kralingerpolder.

                                          7. In 2019 zijn binnen de Greenport
7. Ondersteunen duurzame innovatie           Westland diverse projecten in gang
   Greenport gericht op aanvullende          gezet of hebben een inhoudelijk
   teelten en realiseren cross-overs         vervolg gekregen met o.a. het
   andere economische sectoren;              Europese project Bioboost, de Kas
                                             als energiebron, het Innovatiepact
                                             en de Roadmap Next Economy
                                             Greenport.

                                          8. Het internationaal kennis- en
8. Benutten economische potentie             innovatiecentrum Equestrum heeft
   hippische sector in relatie tot de        in 2019 meer inhoudelijke invulling
   ontwikkeling van Equestrum;               gekregen. Met inzet van de
                                             gemeente zijn subsidies voor de
                                             ontwikkeling van de campus
                                             ontvangen vanuit de provincie en de
                                             MRDH. De ontwikkeling is
                                             ondergebracht in de Stichting
                                             Equestrum, waarbij aan de
                                             Rijksstraatweg de locatie voor de
                                             campus is gepland. Begin 2020 is
                                             het actieplan aan de gedeputeerde
                                             en ons college overhandigd.

                                          9. Zie ook programma 1.
9. Ondersteunen en initiëren
   initiatieven verkorte ketens, zoals
   duurzame veehouderij vanuit MIND,
   distributie streekproducten.

Opgaven bij het thema ‘wonen’:            Zie ook programma 7, beleidsveld
- Voorzien in kwalitatieve en             grondzaken. Betreft planvorming en
  kwantitatieve woningbehoefte en         uitvoering 700 woningen uit
  hoogwaardige leefomgeving;              collegewerkprogramma.
- Versterken vitaliteit dorpen door
  ondersteuning ondernemers en
  vereniging bij aanbod
  voorzieningenniveau.

Acties bij het thema ‘wonen’:             1. Zie ook programma 7, beleidsvelden
1. De Woonagenda vertalen in                 volkshuisvesting en ruimtelijke
    gemeentelijke en particuliere            ordening.
    bouwprojecten, zodat het
    vestigingsklimaat voor
    ondernemers verbetert en er
    voldoende financiële draagkracht is
    om (detailhandel)voorzieningen te
    accommoderen;




                            69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>2. Invullen centra,                     2. Zie ook programma 7. Is onderdeel
   (winkel)voorzieningen en horeca         van de uitwerking van de
   Den Hoorn, Maasland en                  centrumplannen voor Den Hoorn
   Schipluiden.                            (met vertraging door juridische
                                           procedures), Maasland en
                                           Schipluiden.

Opgaven bij het thema ‘landschap’:
- Behoud en versterken kwalitatief
  hoogwaardig landschap in
  samenwerking met grondgebonden
  veehouderij;
- Toegankelijk en aantrekkelijk
  houden van het groene landschap
  als vestigingsfactor in de
  metropoolregio.

Acties bij het thema ‘landschap’:
1. Landschap is onderdeel van het       1. Zie rapportage bij programma 1.
    Uitvoeringsprogramma 2015-2025
    Midden-Delfland® 2025 en
    opgenomen in programma 1;

2. Versterken economisch                2. De gemeente is actief betrokken bij
   vestigingsklimaat MRDH door actief      het ontwikkelen van plannen om de
   recreatie en toerisme als nieuwe        Vrijetijdseconomie binnen de
   economische drager voor het             Metropoolregio Rotterdam-Den Haag
   landelijk gebied te ondersteunen;       te versterken en de bereikbaarheid
                                           van het groene landschap te
                                           verbeteren.

3. Actief meewerken aan nieuw           3. Daarnaast is de recreatief-
   strategisch Werkplan 2019 MRDH          toeristische sector als tweede
   gericht op versterken economisch        economische pijler voor het behoud
   vestigingsklimaat (onder andere         van het landschap benoemd in de
   landschap als vestigingsfactor);        Strategische agenda MRDH.
                                           Regionaal, zoals in de Woondeal,
                                           wordt het landschap met ruimtelijke
                                           kwaliteit vanuit het versterken
                                           economisch vestigingsklimaat als
                                           pijler benoemd.
                                           In de raadsvergadering van 23 april
                                           2019 heeft de gemeenteraad een
                                           instemmende zienswijze op de
                                           Strategische Agenda MRDH
                                           vastgesteld. Vier ambities zijn
                                           benoemd:
                                                 Vernieuwen economie
                                                    (campus en fieldlabs,
                                                    circulaire en digitale
                                                    economie)
                                                 Versterken stad en
                                                    omgeving (groene gebieden
                                                    en werklocaties)
                                                 Verbeteren bereikbaarheid
                                                    (openbaar vervoer,
                                                    stimuleren fiets)
                                                 Veranderen energie
                                                    (Regionale energiestrategie)

4. Vanuit het doel om de                4. Aan individuele verzoeken is
   landschappelijke kwaliteit te           medewerking verleend vanuit het
   verbeteren ontwikkelingen               principe ‘ja, mits passend binnen het


                           70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                  ondersteunen die ondernemers ter         Landschapsontwikkelingsperspectief
                  plaatse of elders                        of centrumvoorzieningen’.
                  groeimogelijkheden bieden binnen         Aansprekend voorbeeld hiervan is de
                  de randvoorwaarden van het               ontwikkeling van Equestrum in Den
                  Landschapsontwikkelingsperspectief       Hoorn.
                  Midden-Delfland® 2025;

               5. Ondersteunen initiatief inrichting    5. Met het aansluiten bij de Stichting
                  recreatieve ‘portal’ (website)           PUUUR Midden-Delfland en de
                  gebied Midden-Delfland waarbij het       uitwerking hiervan in 2020 en 2021
                  bezoekerscentrum Midden-Delfland,        wordt de gebieds- en
                  ondernemers, groene                      productmarketing voor Midden-
                  gebiedsorganisaties en agrariërs         Delfland gerealiseerd.
                  integraal met elkaar samenwerken.

               Overkoepelend boven deze thema’s is
               het uitgangspunt voor ondernemers
               een toegankelijke gemeente te zijn.
               Beoordeling van initiatieven vindt
               plaats met een positieve intentie. De
               gemeente is faciliterend en heeft
               periodiek overleg met ondernemers om
               bijvoorbeeld op basis van
               praktijkervaringen inefficiënte
               procedures en regels aan te passen.
               Praktische onderwerpen:
               - Vast aanspreekpunt ambtelijke
                    organisatie in de vorm van de
                    bedrijfscontactfunctionaris;
               - Periodiek bestuurlijk overleg
                    vertegenwoordigers
                    ondernemersorganisaties en
                    RECER;
               - Digitaal ondernemersloket en
                    gebruik maken van E-herkenning
                    voor bedrijven.
Instrumenten   - Economisch beleidskader Midden-
                   Delfland 2012-2016;
               - Midden-Delfland® 2025, inclusief
                   uitvoeringsprogramma 2015-2025;
               - Visie behoud door ontwikkeling
                   (vitale dorpen) 2025;
               - IODS-MIND: Kringlooplandbouw en
                   Grondinstrument;
               - Toeristisch-recreatief beleidskader
                   Midden-Delfland;
               - Tweejaarlijkse
                   Ondernemersmanifestatie, inclusief
                   het uitreiken van de
                   OndernemersAward Cittaslow
                   Midden-Delfland;
               - Werkbezoeken portefeuillehouders;
               - Gemeentelijk inkoop- en
                   aanbestedingsbeleid met gebruik
                   maken mogelijkheid duurzaam en
                   lokaal aan te besteden;
               - Organisatie Beursvloer,
                   overeenkomst Delftse uitdaging en
                   bijdrage matchbijeenkomsten en
                   foundersoverleg;
               - Deelname SOB (Samenwerking
                   Onderwijs Bedrijfsleven), Westland
                   On Stage en Delft On Stage;


                                         71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                     - Bestemmingsplannen, onder andere
                       Buitengebied gras en glas;
                     - Standplaatsenbeleid;
                     - Gemeenschappelijke Regeling
                       Metropoolregio Rotterdam Den Haag
                       (MRDH);
                     - Agenda Detailhandel 2016-2021
                       (MRDH);
                     - Werklocaties MRDH/provinciale
                       behoefteraming bedrijventerreinen;
                     - Rapportage OESO (OECD
                       Metropolitan Review Rotterdam The
                       Hague)
                     - Roadmap Next Economy (MRDH-
                       provincie);
                     - Regionaal Investeringsprogramma
                       MRDH-provincie
                       (http://investeringsprogramma.nl);
                     - Gemeenschappelijke regeling
                       Bedrijvenschap Harnaschapolder;
                     - Stichting Businesspark Haaglanden;
                     - Stichting Greenport West-Holland;
                     - Greenportvisie 2030 Mondiale
                       tuinbouwkern voor
                       voedselvoorziening, gezondheid en
                       welbevinden;
                     - Deelname aan Energieakkoord
                       Greenport en Innovatiepacht
                       Greenport;
                     - Aandeelhouderschap Westland
                       Infra;
                     - Aandeelhouderschap Waterbedrijf
                       Evides.




Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 B.V.Gemeen-           De Drinkwaterwet versterkt de publieke verankering van drinkwaterbedrijven,
 schappelijk Bezit     stelt eisen aan het opereren van deze bedrijven en voorziet in een vorm van
 Evides (GBE)          financiële regulering van de drinkwateractiviteiten.

                       Wat willen wij bereiken?
                       Wij verwachten dat er altijd schoon en hoogwaardig drinkwater geleverd wordt
                       en dat er continu industriewater beschikbaar is dat aan strenge normen
                       voldoet.
                       Daarnaast verwachten wij een rendement op onze investering te ontvangen
                       door goede bedrijfsvoering.
 N.V. Bank             Wat willen we bereiken?
 Nederlandse           Deze deelneming is een duurzame belegging.
 Gemeenten (BNG)       BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het
                       maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van
                       de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.




                                              72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>  Juva N.V.                 Wat willen we bereiken?
                            Met de deelname in Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en
                            elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd.

                            Juva N.V. opereert volgens de vastgestelde Netbeheer+ strategie. Netbeheer+
                            houdt in dat de kerncompetenties die in de organisatie aanwezig zijn om de
                            wettelijke, gereguleerde taken van de netbeheerder op een goede wijze uit te
                            voeren, ook worden ingezet voor activiteiten in de vrije markt. Dit zijn de
                            zogenoemde ‘nevenactiviteiten’. De nevenactiviteiten zijn een integraal
                            onderdeel van het netwerkbedrijf. De nevenactiviteiten zorgen voor extra
                            inkomsten en ook voor extra dekking van kosten die de netbeheerder voor het
                            uitvoeren van zijn wettelijke taken moet maken. De nevenactiviteiten zorgen
                            voor een klantgerichte- en dynamische omgeving en voor prikkels tot
                            productontwikkeling en innovatie. Dit beleid wordt door de aandeelhouders
                            onderschreven.




Wat heeft het gekost?

                                                            primitieve Begroting
Beschikbare middelen                            werkelijk    begroting        incl.   werkelijk
                                                    2018         2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Handel, Ambacht en Industrie            414.846      534.747     776.393      794.078    -17.685
          Nutsbedrijven                                 0            0           0           0          0
Baten:    Handel, Ambacht en Industrie            225.475      331.644    1.142.901     323.529   819.372
          Nutsbedrijven                                 0            0           0           0          0
Saldo     Handel, Ambacht en Industrie            189.371      203.103     -366.508     470.549   -837.057
          Nutsbedrijven                                 0            0           0           0          0


Toelichting financiële afwijking

Baten

Onderschrijding Handel en ambacht (€ 819.372)
De voornaamste reden voor deze onderschrijding is dat de opbrengst uit de verkoop van het
voormalig gemeentehuis Maasland was begroot in 2019. De financiële afhandeling vind echter later
plaats.



Beleidsveld participatiewet en minimabeleid
Beleidsdoel

Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten
zo snel mogelijk doorgeleiden naar de reguliere arbeidsmarkt, al dan niet met ondersteuning. De
inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. De
inwoner die niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien (bij voorkeur tijdelijk)
ondersteunen. Het voorkomen en/of het bestrijden van armoede onder onze inwoners. De stijging
van het uitkeringenbestand stoppen/ombuigen door het voeren van een effectief re-integratiebeleid
in combinatie van het streng handhaven van de wet- en regelgeving.

Wat willen we bereiken?

- Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van
Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in
staat is om te werken werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden of participeert naar
vermogen in de maatschappij.
- Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede.
- De stijgende lijn van het uitkeringenbestand doorbreken.


                                                   73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow.
Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit
van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een
‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde,
tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt

                      Wat gaan we daarvoor doen?                Wat hebben we gedaan?
 Operationeel doel    Ons motto is: Iedereen in Midden-         In afgelopen jaar is er sterk ingezet op
 om het beoogde       Delfland werkt, werkt aan of werkt        re-integratie om ervoor te zorgen dat
 maatschappelijk      mee!                                      iedereen in Midden-Delfland zoveel
 effect te bereiken   Het uitkeringenbestand stijgt sinds de    mogelijk werkt en daar waar dat niet
                      tweede helft van 2015, onder andere       mogelijk is in ieder geval participeert in
                      door de extra instroom van                onze samenleving.
                      statushouders in de gemeente en de        Met name door de inzet van Work8 en
                      gevolgen van de recessie van de           Delta8 heeft de gemeente een relatief
                      afgelopen jaren. Met extra                hoge uitstroom van werkzoekenden. De
                      (formatie)inzet op bemiddeling naar       instroom in 2019 was relatief hoog,
                      werk, ondersteunen bij re-integratie      waarvan het beeld is mede vanwege
                      en het streng handhaven van de wet-       verhuizingen vanuit de regio.
                      en regelgeving willen we deze
                      stijgende lijn doorbreken.
                      Werk en participatie draagt bij aan het
                      verbeteren op alle leefgebieden. Bij de
                      inzet van middelen gaan we daarom
                      uit van wat nodig is om onze inwoners
                      te laten werken en/of hun participatie
                      te vergroten, zonder de eigen kracht
                      van de inwoner uit het oog te
                      verliezen.
 Concrete             1. Opstellen van en uitvoering geven      1. Het afgelopen jaar is gewerkt
 doelen/acties voor       aan het Vervolgplan (na ons vorige       conform het uitvoeringsprogramma
 2019                     ‘uitvoeringsprogramma Werk en            Werk en Inkomen. Er is sterk ingezet
                          inkomen’) om de komende jaren            op het begeleiden van
                          een nieuwe impuls te geven aan de        werkzoekenden naar werk door de
                          concretisering van ons doel/motto:       inzet van Work8 en Delta8 zijn in
                          Iedereen in Midden-Delfland werkt,       2019 62 personen volledig
                          werkt aan of werkt mee                   uitgestroomd naar werk, 13
                                                                   personen zijn gedeeltelijk
                                                                   uitgestroomd naar werk en drie
                                                                   personen bevinden zich in een
                                                                   sociaal activeringstraject. Door een
                                                                   relatief hoge instroom, waarbij het
                                                                   beeld is dat onder andere
                                                                   verhuizingen vanuit de regio de
                                                                   oorzaak is, is het uitkeringsbestand
                                                                   helaas niet afgenomen in de mate
                                                                   waarin we dat hadden verwacht.

                      2. Voortzetting van uitvoering van        2. Er zijn brainstormsessies
                         integraal armoedebeleid en inzet op       georganiseerd met interne en
                         preventie van schulden                    externe partners over het bestrijden
                                                                   van armoede, waarbij afspraken zijn
                                                                   gemaakt over rollen en taken. Eind
                                                                   2019 was de taakstelling realisatie
                                                                   beschut werk voor dat jaar nog niet

                      3. Uitvoering van Beschut Werk            3. Behaald. Echter medio 2020
                         conform de taakstelling overheid          bereiken we de taakstelling 2020 en


                                                74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                               bekijken we de mogelijkheden voor
                                                                               het creëren van een extra plek.

                              4. Sturing op actieve                       4. De werkgeversdienstverlening wordt
                                 werkgeversdienstverlening richting          voor onze gemeente uitgevoerd door
                                 Midden-Delflandse ondernemers               Werkse! en Work8.

                              5. Blijvend actualiseren bestaande          5. In 2019 zijn geen verordeningen of
                                 verordeningen en beleidsregels              beleidsregels geactualiseerd.

 Instrumenten                 - Uitvoeringsprogramma Werk en
                                Inkomen 2017-2019
                              - Actieplan versterken van de
                                uitstroom naar werk
                              - Uitgangspuntennota Participatiewet
                              - Re-integratieverordening en
                                beleidsregels re-integratie en
                                beleidsregels beschut werk
                              - Maatregelenverordening
                              - Handhavingsplan
                              - Handhavingverordening
                              - Beleidsregels bestuurlijke boete
                              - Verificatieplan
                              - Verordening individuele
                                inkomenstoeslag
                              - Verordening individuele
                                studietoeslag
                              - Beleidsplan armoede
                              - Beleidsregels bijzondere bijstand
                              - Jeugdsportfonds/
                                Jeugdcultuurfonds
                              - Collectieve Aanvullende
                                Verzekering
                              - Verordening kinderopvang
                              - Beleidsplan en verordening Wet
                                Inburgering
                              - Beleidsplan, beleidsregels en
                                preventieplan schuldhulpverlening




Wat heeft het gekost?

                                                                 primitieve Begroting
Beschikbare middelen                                werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                        2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Bijstand                                   2.648.057     2.665.283   2.514.149   2.543.898    -29.749
          Sociale werkvoorziening                     130.870       219.373      219.373     149.520     69.853
          Minimabeleid                                719.039       619.086      539.086     555.343    -16.257
          Participatiefonds                           214.182       455.806      620.054     700.051    -79.997
Baten:    Bijstand                                   2.157.971     2.014.368   2.245.675   2.268.527    -22.852
          Werkgelegenheid                                    0            0           0                      0
          Minimabeleid                                 41.485        74.000       37.000      40.433     -3.433
          Participatiefonds                           123.468             0           0                      0

Saldo     Bijstand                                    490.086       650.915      268.474     275.371     -6.897

          Werkgelegenheid                             130.870       219.373      219.373     149.520     69.853
          Minimabeleid                                677.554       545.086      502.086     514.910    -12.824

          Participatiefonds                            90.714       455.806      620.054     700.051    -79.997




                                                        75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Toelichting financiële afwijking

Taakveld Bijstand:
Nadelig saldo € 29.749 laat zich met name verklaren door:
       De uitgaven op de BUIG voor 2019 zijn ruimschoots binnen het door het Rijk beschikbaar
        gestelde BUIG-budget gebleven, waardoor dit heeft geresulteerd in een overschot op de
        BUIG. Het jaar 2019 kenmerkte zich, in het kader van de uitvoering van de Participatiewet,
        door een grote inzet op uitstroom naar de arbeidsmarkt. Helaas werd onze gemeente
        (ondanks de extra inzet op uitstroom) in 2019 ook geconfronteerd met een meer dan
        gemiddelde instroom in de bijstand. Aangezien de uitgaven

Taakveld Sociale Werkvoorziening:
Onderschrijding lasten € 69.853 (V) laat zich voornamelijk verklaren door lagere uitgaven als
gevolg van onvoldoende zicht op de uitstroom uit de WSW over 2019 bij het opstellen van de
begroting. Voor 2020 is dit budget onder andere nodig voor de invulling van beschutte
werkplekken.

Taakveld Participatiefonds:
Overschrijding lasten € 79.997 (N) laat zich voornamelijk verklaren door:
      Een bedrag van € 44.000 voor uitgevoerde re-integratietrajecten uit 2018 is pas in 2019
       betaald en verantwoord.
      De resterende hogere lasten zijn met name het gevolg van extra investering in re-
       integratie van werkzoekenden, waardoor onder andere de uitkeringskosten lager uitvallen.
       Dit heeft - zoals met deze investering was beoogd - geresulteerd in een overschot op de
       BUIG.


Mutaties reserves

                                                         primitieve Begroting
Mutaties Reserves programma 6               werkelijk     begroting        incl.   werkelijk
                                                2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten                                               0            0     772.925       22.925   750.000
Baten                                         111.397       186.211     581.263      556.263     25.000

Totaal mutaties reserves                      -111.397     -186.211     191.662     -533.338   725.000


Lasten: onderschrijding € 750.000

Algemene reserve
    - De verkoop van het gemeentehuis in Maasland is niet meer in 2019 gerealiseerd, een
      onderschrijding van € 301.948.

Reserve investeringsprogramma
   -   De verkoop van het gemeentehuis in Maasland is niet meer in 2019 gerealiseerd, een
       onderschrijding van € 448.052.

Baten: onderschrijding € 25.000

Algemene reserve
    - Strandgroet respijtzorg H4 pilot is bij de 4e periodieke begrotingswijziging afgeraamd in de
      exploitatie, een onderschrijding van € 25.000.


Investeringen

Voor dit programma zijn er in 2019 geen investeringen gedaan.




                                                76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>2.1.7 Programma 7: Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en
Volkshuisvesting

Beleidsveld ruimtelijke ordening
Beleidsdoel

In de ruimtelijke ordening spelen diverse belangen en ontwikkelingen. Deze hebben invloed op de
bestaande en toekomstige leefomgeving van de inwoners van onze gemeente. Wij willen mede
door participatie van onze inwoners ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze wijze
streven wij een groter maatschappelijk draagvlak na voor de ontwikkelingen van
woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat is vastgelegd in
bestemmingsplannen en beleidsnota’s zoals het Landschapsontwikkelingsperspectief, handvatten
voor het bestuur om tot goede belangenafwegingen te komen. Verder vormt dit beleid een
praktisch toetsingskader voor planvorming, vergunningverlening en handhaving. In aansluiting en
vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet is alle ontwikkeling gericht op een goede
ruimtelijke kwaliteit.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect.
Het ruimtelijk ordeningsbeleid is ondersteunend aan de missie van de gemeente en de gebiedsvisie
Midden-Delfland® 2025 en Vitale dorpen in 2025. We ordenen ruimte zodanig dat de gebruikers
ervan zich maximaal kunnen ontplooien. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en
nemen we eenieders verantwoordelijkheid voor de wet in acht (ruimte maken en ruimte delen).
Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De
componenten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor
zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen.
De regering wil het stelsel van het omgevingsrecht ingrijpend veranderen met de invoering van de
Omgevingswet. Het omgevingsrecht moet eenvoudiger, sneller en overzichtelijker worden. Er moet
ruimte komen voor een meer integrale benadering van de fysieke leefomgeving. Een intensievere
samenwerking met betrokken partijen moet leiden tot meer lokaal maatwerk. Het verder
ontwikkelen van deze aspecten past in het door ons ingezette organisatie ontwikkelingsproces. De
invoering vergt de komende jaren de nodige aandacht. Daar waar mogelijk worden actuele
ontwikkelingen in de herziening van de bestemmingsplannen opgenomen in het licht van de nieuwe
Omgevingswet.
Beleid van andere overheden zoals Rijk en Provincie beoordelen we in het kader van gewenst
maatschappelijk effect voor onze gemeente. Doel is het realiseren van een zo hoog mogelijke
ruimtelijke kwaliteit.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit. Het gaat hierbij om
handhaving van natuur en agrarische gronden, tegengaan en herbestemmen van leegstaande
gebieden en gebouwen en een kwalitatieve inrichting van de openbare ruimte. De visies Midden-
Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling kennen een belangrijke ruimtelijke component. Deze
bestaat uit bescherming via het bestemmingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en
aanpak van vervallen of leegstaande locaties.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?                 Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      De gemeente beschikt over actuele          De bestemmingsplannen voor de kernen
 doel om het       bestemmingsplannen (jonger dan 10          en het buitengebied (Gras en Glas) zijn
 beoogde           jaar) voor het totale grondgebied.         jonger dan 10 jaar.
 maatschappelijk                                              De (nieuwe) Omgevingswet kent deze
 effect te                                                    verplichting van een 10-jaarlijkse
 bereiken                                                     actualisatie niet. In 2019 is het proces
                                                              gestart om te zorgen dat in 2020 de
                                                              Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld kan
                                                              worden. Hiermee voldoet de gemeente


                                                 77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                         aan de minimale wettelijk vereiste
                                                         planvoorschriften.
Concrete        1. Vaststellen van enkele kleine         1. Verschillende
doelen/acties      postzegelbestemmingsplannen voor          bestemmingsplanprocedures zijn
voor 2019          individuele percelen                      opgestart en afgerond in 2019. Het
                                                             uitwerkingsplan Woningbouw
                                                             Woudselaan is voorbereid, nog niet in
                                                             2019 vastgesteld. De procedure en
                                                             vaststelling van dit plan vindt in 2020
                                                             plaats.

                2. Opstellen partiele herzieningen van   2. Het ontwerpbestemmingsplan voor het
                   bestemmingsplannen voor de               centrumplan Schipluiden is als
                   uitvoering van projecten                 ontwerp ter inzage gelegd en wordt
                                                            voor de zomer 2020 voor behandeling
                                                            aangeboden aan de gemeenteraad.

                                                         3. Een integrale herziening van het
                3. Vaststellen herziening                   bestemmingsplan
                   bestemmingsplan                          Glastuinbouwgebieden is niet
                   Glastuinbouwgebieden                     vastgesteld. Voor verschillende
                                                            individuele initiatieven is per
                                                            individuele situatie bekeken wat de
                                                            best passende procedure is. Voor een
                                                            integrale herziening is geen
                                                            beleidsmatige aanleiding.


                4. Ontwikkeling centrum Maasland         4. De uitvoering van dit plan loopt
                                                            conform planning.

                5. Vaststellen van het uitwerkingsplan   5. Met het oog op de Omgevingswet zijn
                   Woningbouw Woudselaan                    incidentele aanpassing het meest
                                                            efficiënt en zorgen voor minder
                                                            kosten. In 2020 wordt met de
                                                            Omgevingsvisie de afweging gemaakt
                                                            of een nieuw bestemmingsplan
                                                            wenselijk is en hiervoor een budget
                                                            beschikbaar moet komen.

                6. Begeleiden van uitgebreide            6. Verschillende procedures voor
                   procedures voor aanvragen                aanvragen omgevingsvergunning en
                   omgevingsvergunning en projecten         projecten zijn gevoerd, inclusief het
                                                            beoordelen van ruimtelijke
                                                            onderbouwingen en het behandelen
                                                            van zienswijzen, bezwaar en beroep.
                                                            Het voeren van deze procedures wordt
                                                            beschouwd als het faciliteren van
                                                            plannen en projecten. De (interne)
                                                            werkwijze rondom het beoordelen van
                                                            principeverzoeken is efficiënter
                                                            ingericht.

                7. Opstellen en beoordelen van           7. Wanneer het aan de orde was, is er
                   ruimtelijke onderbouwingen               verweer gevoerd in het kader van
                                                            bezwaar of beroep. Zo heeft in Q4 de
                                                            zitting bij de Raad van State over de
                                                            beroepen tegen de vaststelling van
                                                            het bestemmingsplan en
                                                            exploitatieplan Keenenburg V
                                                            plaatsgevonden.




                                            78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>8. Het voeren van verweer in beroep       8. De beroepen zijn ongegrond
   op de diverse vastgestelde                verklaard.
   bestemmingsplannen
9. Het faciliteren van kleinere plannen   9. Als gemeente hebben wij klein
   en projecten                              projecten gefaciliteerd en waar nodig
                                             gefinancierd.

10. Oplossingsgerichte uitvoering van     10. Handhavingsbeleidsplan
    het handhaving beleidsplan.
                                          Onderstaande tabel bevat een overzicht
                                          van bouw gerelateerde
                                          handhavingszaken in de periode 2017-
                                          2019:

                                          Kengetallen Handhaving     2017 2018   2019
                                          sloopmeldingen (in
                                          december 2019
                                          overgegaan naar de ODH)    116   120    79
                                          stilleggingen vergunning
                                          gerelateerd                 20    25    30
                                          constatering illegale
                                          bouw / werkzaamheden
                                          geregistreerd               46    44    42
                                          constateringen illegale
                                          bouw / werkzaamheden
                                          nog niet geregistreerd      40    42    40
                                          Handhaving als gevolg
                                          van constatering            20    20    30

                                              Omgevingswet
                                          -   Het plan van aanpak voor het
                                              opstellen van de Omgevingsvisie 1.0
                                              Midden-Delfland is in Q4 vastgesteld
                                              door de gemeenteraad.
                                          -   In januari 2019 vond een workshop
                                              plaats met ambtenaren van de
                                              gemeente Westland over grens
                                              overstijgende onderwerpen voor de
                                              omgevingsvisies van beide
                                              gemeenten, die vragen om nadere
                                              afstemming. Uit het gezamenlijk
                                              overleg volgt ook dat een integrale
                                              herziening van het Bestemmingsplan
                                              Glas niet noodzakelijk is.
                                          -   Midden-Delfland is deelnemer van
                                              regionale werksessies die gericht zijn
                                              op werkafspraken over samenwerking
                                              en digitale informatie-uitwisseling
                                              met ketenpartners tijdens
                                              vergunningprocedures. Onderdeel
                                              van de regionale afstemming is ook
                                              het leveren van input voor regionale
                                              verkenningen naar ruimtelijke
                                              opgaven op het gebied van water,
                                              gezondheid en veiligheid ten behoeve
                                              van de gemeentelijke
                                              omgevingsvisies. Deze regionale
                                              verkenningen worden medio 2020
                                              opgeleverd, met als doel te betrekken
                                              bij de gemeentelijke omgevingsvisies.
                                          -   Er is gestart met de voorbereiding op
                                              de invoering van de Omgevingswet
                                              per 1 januari 2021. Een extern


                             79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                            bureau is in Q4 ingeschakeld om een
                                                                            QuickScan te maken van de
                                                                            benodigde aanpassingen in de
                                                                            organisatie, formatie, digitale
                                                                            ondersteuning en werkwijze.
                                                                            Uitkomsten hiervan worden
                                                                            betrokken bij de voorstellen voor de
                                                                            begroting 2021.
 Instrumenten           -    Midden-Delfland® 2025
                        -    Grondbeleid
                        -    Bestemmingsplannen
                        -    Stichting Groenfonds Midden-
                             Delfland
                        -    Structuurvisies inclusief uitwerking
                             dorpskernen (nog vast te stellen)
                        -    Ontheffingenbeleid
                        -    Beeldkwaliteitsplannen
                        -    Landschapsontwikkelingsperspectief
                        -    Ruimtelijke Visie Hof van Delfland
                        -    Provinciaal beleid
                        -    Handhavingsbeleid plan




Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 Gemeenschapp          Wat willen we met de deelname bereiken?
 elijke regeling       Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een
 archeologie           efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke
 Midden-               verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de
 Delfland              mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen.

                       Wat zijn de beleidsvoornemens?
                       Door de benoeming van de archeoloog van Delft tot archeoloog van de gemeente
                       Midden-Delfland en het creëren van een depot voor de vondsten uit opgravingen, is
                       invulling gegeven aan de doelstelling van de deelname aan de gemeenschappelijke
                       regeling met Delft. Op basis van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg
                       doet de gemeente een beroep op de capaciteit van de archeologische dienst van
                       Delft voor met name bouwplannen gesitueerd in het buitengebied, waarvoor
                       archeologisch onderzoek nodig is.
 Omgevings-            Wat willen we met de deelname bereiken?
 dienst                We willen bereiken dat de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) op een efficiënte
 Haaglanden            wijze milieutaken uitvoert voor de gemeente Midden-Delfland. De ODH is opgezet
 (ODH)                 als een regionale uitvoeringsdienst voor de uitvoering van de vergunningverlening
                       en handhavingstaken gerelateerd aan diverse milieuwetten en de groene
                       wetgeving. De doelstelling van de ODH is om bij de uitvoering van de genoemde
                       taken te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria, te zorgen voor
                       specialismenvorming op inhoud en een bijdrage leveren aan een constante en
                       eenduidige taakuitvoering.

Wat heeft het gekost?

                                                              primitieve    Begroting
Beschikbare middelen                            werkelijk     begroting     incl.       werkelijk
                                                2018          2019          wijzigingen 2019          verschil
Lasten:   Ruimtelijke ordening                      617.787       636.027     1.453.627     781.063       672.564
Baten:    Ruimtelijke ordening                       39.020        46.776        64.474     -55.939       120.413
Saldo     Ruimtelijke ordening                      578.767       589.251     1.389.153     837.002       552.151




                                                      80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Toelichting financiële afwijking

De belangrijkste verschillen betreffen :

    -   Bouwplannen niet zijnde grexen : Er is circa € 45.000 meer aan manuren en externe
        adviezen uitgegeven dan begroot. Aan de andere kan is € 150.000 niet uitgegeven, zijnde
        de subsidie voor het plan Post dat onttrokken wordt aan de reserve sociale woningbouw.
        Dat bedrag (en de onttrekking aan de reserve) moet echter wel overgeheveld worden naar
        2020.
    -   Parkeerverharding Schipluiden (IODS) : circa € 235.000 nog niet uitgegeven, maar dat
        restantkrediet moet overgeheveld worden naar 2020. Wordt gedekt uit IODS-gelden.
    -   Bouwplannen niet zijnde grexen, initiatief gemeente : € 237.000 minder uitgegeven dan
        begroot. Het gaat om o.a. uitvoering van zaken in centrum Maasland die alsnog in 2020
        uitgevoerd worden. Het restantkrediet moet derhalve overgeheveld worden naar 2020.

In totaal is op RO € 551.000 minder uitgegeven dan begroot. Er moet echter € 150.000 + €
235.000 + € 237.000 = € 622.000 overgeheveld worden naar 2020. Eigenlijk is er dus sprake van
een overschrijding met circa € 70.000. Deels wordt dit veroorzaakt door manuren en externe
kosten voor invoering van de omgevingswet (circa € 37.000) en het restant kosten van particuliere
plannen waarvoor (nog) geen planbijdrage kon worden geïnd.


Beleidsveld volkshuisvesting
Beleidsdoel

Wij stemmen de woningvoorraad af op de behoefte van de inwoners. De Woonagenda 2016-2020
laat zien dat het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met Welzijn
(onder andere Wmo, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale
cohesie en veilige woonomgeving), Locatieontwikkeling en Ruimtelijke ordening (randvoorwaarden
nieuwe woningbouwlocaties).


Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Een woningvoorraad en woningtoewijzing die past binnen de Woonagenda 2016-2020 en daarmee
binnen het streefbeeld Vitale dorpen in 2025. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect
daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit
beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokaal beleid is
gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de
gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan
de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen. Het bouw- en woningtoezicht is gericht
op het voorkomen van verpaupering van de leefomgeving.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                    Wat gaan we daarvoor doen?               Wat hebben we gedaan?
 Operationeel       De door de raad vastgestelde             In 2019 is de Woonagenda gebruikt als
 doel om het        Woonagenda 2016-2020 geeft richting      richtinggevend kader voor de kwalitatieve
 beoogde            aan het woonbeleid, waarmee we vitale    invulling van de doelstelling om in deze
 maatschappelijk    dorpen beogen door meer diversiteit te   raadsperiode 700 woningen te realiseren
 effect te          brengen in het woningaanbod en           en/of de procedure te hebben opgestart.
 bereiken           doorstroming te bevorderen.
 Concrete           1. In 2019 vervolgen wij de              1. In 2019 is inzet gepleegd op de
 doelen/acties          uitwerking van de doelen uit de         realisatie en verkoop van woningen in
 voor 2019              Woonagenda 2016-2020 en de              de Cittaslow nieuwbouwwijk De Kreek in
                        prestatieafspraken. Wij werken          Den Hoorn. Voor andere locaties is


                                                81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                            hierbij nauw samen met de lokale                   gewerkt aan voorbereidingen en is
                            woningcorporatie Wonen Midden-                     procedurele voortgang geboekt voor
                            Delfland. Ook blijven we                           woningbouw, in Schipluiden
                            samenwerken met de gemeenten                       (Keenenburg en centrum) en Maasland
                            binnen de woningmarktregio                         (Commandeurspolder).
                            Haaglanden.

                       2. De bebouwingsmogelijkheden in de            2. De gemeente werkt nauw samen met
                          dorpen zijn beperkt. Op basis van              Wonen Midden-Delfland aan de
                          de woonagenda maken we daarom                  uitvoering van de prestatieafspraken. In
                          in overleg met de gemeenteraad                 overleg met de corporatie en de
                          afgewogen keuzes, voor welke                   huurdersverenigingen zijn nieuwe
                          doelgroep wij woningen toevoegen.              afspraken gemaakt voor de
                          Tegelijkertijd werken wij in elk               prestatieafspraken 2020.
                          dorp aan het bevorderen van
                          doorstroming uit de bestaande
                          eengezinswoningen.

                       3. In 2019 maken wij een start met             3. In 2019 is het regionale traject gestart
                          het actualiseren van het                       voor nieuwe woningmarktafspraken. De
                          gemeentelijk woonbeleid                        gemeenten en de woningcorporaties in
                          (woonvisie/woonagenda vanaf                    de regio Haaglanden en de provincie
                          2020).                                         zijn hierin partij.

                       4. In 2019 verloopt de huidige                 4. In 2019 hebben we, in regionale
                          huisvestingsverordening. In nauwe              afstemming, gewerkt aan een nieuwe
                          afstemming met de andere 8                     Huisvestingsverordening. De raad heeft
                          gemeenten in de regio Haaglanden               deze nieuwe verordening vastgesteld.
                          werken we aan een actuele                      De regels zijn op 1 juli 2019 in werking
                          huisvestingsverordening per 1 juli             getreden.
                          2019.

 Instrumenten          - Woonagenda Midden-Delfland 2016-             In 2019 is de Huisvestingsverordening
                         2020                                         Midden-Delfland 2019 vastgesteld. Deze
                       - Woonvisie Midden-Delfland 2010-              vervangt de verordening uit 2015.
                         2025
                       - Resultaten woonwensenonderzoek
                         jongeren
                       - Visie Behoud door ontwikkeling
                         (Vitale Dorpen 2025)
                       - Nieuwe huisvestingsverordening
                         Midden-Delfland 2015
                       - Regionale prestatieafspraken
                       - Prestatieafspraken met Wonen
                         Midden-Delfland
                       - Wet maatschappelijke
                         ondersteuning 2015 en de
                         voorzieningen die daarop gebaseerd
                         zijn (wonen, zorg en welzijn)


Wat heeft het gekost?

                                             primitieve       primitieve       Begroting
Beschikbare middelen                         begroting        begroting        incl.       werkelijk
                                             2018             2019             wijzigingen 2019            verschil
Lasten:   Bouw-en woningtoezicht                  816.186         822.902          805.751     868.282          -62.531
          Stads- en dorpsvernieuwing                                                                                  0
Baten:    Bouw-en woningtoezicht                  797.730         568.064          968.064    1.160.902        -192.838
          Stads- en dorpsvernieuwing                                                                                  0

Saldo     Bouw-en woningtoezicht                   18.456         254.838         -162.313    -292.620         130.307
          Stads- en dorpsvernieuwing                      0                0             0             0              0



                                                   82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Toelichting financiële afwijking


Beleidsveld grondzaken
Beleidsdoel

Wij stemmen de woningvoorraad af op de behoefte van de inwoners. De Woonagenda 2016-2020
laat zien dat het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met Welzijn
(onder andere Wmo, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale
cohesie en veilige woonomgeving), Locatieontwikkeling en Ruimtelijke ordening (randvoorwaarden
nieuwe woningbouwlocaties).

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect
Een woningvoorraad en woningtoewijzing die past binnen de Woonagenda 2016-2020 en daarmee
binnen het streefbeeld Vitale dorpen in 2025. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect
daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

De kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit
beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokaal beleid is
gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de
gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan
de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen. Het bouw- en woningtoezicht is gericht
op het voorkomen van verpaupering van de leefomgeving.

Wat gaan we daarvoor doen en wat hebben we bereikt?

                   Wat gaan we daarvoor doen?                  Wat hebben we gedaan?
 Operationeel      Het volgens planning beschikbaar            Bij de onderhanden grondexploitaties zijn
 doel om het       hebben van gronden voor de doeleinden       de woonagenda en de
 beoogde           van andere programma’s, zoals               beleidsdoelstellingen van andere
 maatschappelijk   onderwijs en welzijn. De planningen zijn    beleidsterreinen meegenomen.
 effect te         onderdeel van de door het college van
 bereiken          B&W vastgestelde projectplannen.
                   In 2016 heeft de raad de woonagenda
                   en de hieruit voortkomende
                   woningbouwprogrammering 2016-2020
                   vastgesteld. In de
                   woningbouwprogrammering is
                   aangegeven dat we de raad nader
                   informeren over de (financiële)
                   haalbaarheid van de doelstellingen bij de
                   vertaling in de bouwprojecten. Deze
                   verdere uitwerking kan leiden tot
                   aanpassingen in de uitgangspunten van
                   bouwprojecten en dus de beoogde
                   woningbouwprogrammering.
 Concrete          In de woningbouwplanning is voor 2019       In 2019 zijn er gronden uitgegeven voor
 doelen/acties     opgenomen dat 243 woningen                  97 woningen in Maaslandse Dam en
 voor 2019         gerealiseerd worden. Hiervan vallen 60      Kreekzone, waarvan 43 sociale
                   woningen binnen de sociale sector. Deze     huurwoningen.
                   aantallen zijn onder andere afhankelijk
                   van de wijze waarop we invulling geven
                   aan de woonagenda en de
                   woningbouwprogrammering.



                                                83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre> Instrumenten           Nota Grondbeleid en jaarlijkse herziening            De jaarlijkse herziening van de
                        grondexploitaties. Onder deze laatste                grondexploitatieberekeningen (grexen)
                        vallen ook de bijbehorende risicoanalyse             hebben plaatsgevonden.
                        en het meerjarenprogramma
                        grondexploitaties (ontwikkeling reserve
                        grondexploitaties).




Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

 Bedrijvenschap            Wat willen we met de deelname bereiken?
 Harnaschapolder           Beoogd wordt de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls
                           te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te
                           dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de
                           Harnaschapolder. De gemeente Midden-Delfland is een volwaardig partner bij de
                           ontwikkeling, waarmee een externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-Delfland
                           is gewaarborgd. Binnen de bestuurlijke en ambtelijke organisatie is sprake van een
                           functiescheiding om te zorgen dat de algemene publieke taken vergunningverlener-
                           toezichthouder onafhankelijk en objectief worden uitgevoerd ten opzichte van de
                           rollen deelnemer en eigenaar van de gemeenschappelijke regeling.

                           Wat zijn de beleidsvoornemens?
                           Via de deelname aan het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur geven wij invulling
                           aan de bovengenoemde uitgangspunten. Daarnaast stelt de gemeentelijke
                           organisatie capaciteit beschikbaar om de genoemde doelstellingen te bereiken (via
                           detachering).


Wat heeft het gekost?


                                                                primitieve     Begroting
Beschikbare middelen                             werkelijk      begroting      incl.       werkelijk
                                                 2018           2019           wijzigingen 2019            verschil
Lasten:   Grondexploitaties                         2.776.042      6.938.690     7.192.379    4.532.362       2.660.017
Baten:    Grondexploitaties                         3.448.754      7.506.183     8.807.993    7.998.943        809.050
Saldo     Grondexploitaties                         -672.712       -567.493      -1.615.614   -3.466.581      1.850.967


Toelichting financiële afwijking


Mutaties reserves

                                                                primitieve     Begroting
Mutaties Reserves programma 7                    werkelijk      begroting      incl.       werkelijk
                                                 2018           2019           wijzigingen 2019            verschil
Lasten                                               636.541         28.985      1.001.056    3.340.056      -2.339.000
Baten                                                269.794        286.825      2.273.547    3.155.100        -881.553

Totaal mutaties reserves                             366.747       -257.840      -1.272.491     184.956      -1.457.447


Baten: onderschrijding € 881.553

Algemene reserve
De herinrichting van het Centrum Schipluiden is nog niet gestart, een onderschrijding van
€ 100.000.
    -   Het restantbudget van € 240.000 voor de parkeerverharding Schipluiden kan vervallen, dit
        wordt in 2020 geactiveerd.
    -   Het budget voor wensen omwonenden zuidrand Schipluiden is niet gebruikt, een
        onderschrijding van € 24.500.

                                                       84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Fonds sociale woningbouw
   -   De bijdrage voor Hof van Keenenburg is nog niet gedaan, een onderschrijding van
       € 150.000.

Diverse kleinere onderschrijdingen
    -   Totaal € 16.947.



Investeringen

    Omschrijving investering           Bedrag begroot       Bedrag werkelijk       Bedrag restant   afsluiten            Opmerkingen
                                                                                      krediet        ja/nee

Grond in erfpacht                  €        4.120.662       €    1.241.605     €       2.879.058 Nee            Het restant moet
                                                                                                                doorgeschoven worden naar
                                                                                                                2020 voor mogelijke
                                                                                                                erfpachtuitgiften in Maaslandse
                                                                                                                Dam en Commandeurspolder
                                                                                                                IV.
Grond in erfpacht                  €                    - €        -925.569    €          925.569 Nee           In 2019 zijn diverse particuliere
                                                                                                                erfpachtgronden verkocht, het
                                                                                                                krediet wordt niet afgesloten
                                                                                                                (zie boven), maar het restant op
                                                                                                                inkomsten wordt niet
                                                                                                                doorgeschoven naar 2020.
Particulier initiatief Scharnier   €         -272.500 €            -279.260 €               6.790 Ja
Aankoop locatie Oude Veiling 2     €           46.835 €               40.743 €              6.093 Ja            Dit is aangekocht en hiermee
&3                                                                                                              afgerond.
Renteloze lening Project Oud       €                    -         €        - €             20.000 Ja            De lening is omgezet in een
Camp (GeoPower)                                                       20.000                                    subsidie.




                                                                85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>2.2 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen


Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleid)programma en heeft daardoor een
aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid.
Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij
wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden.
De voorschriften en regelgeving met betrekking tot het financiële beleid nemen ieder jaar toe.
Hierdoor wordt de financiële ruimte beperkt maar tegelijkertijd wordt voorkomen dat
onverantwoorde toepassingen worden gekozen.

In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange
termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in
evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het
begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de
langere termijn (zie hoofdstuk 3). Op deze manier wordt bereikt dat het korte termijnbeleid past in
en bijdraagt aan de noodzakelijke aanpassingen op langere termijn.

In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de
tabel worden de onderdelen toegelicht.

                                                            primitieve Begroting
Beschikbare middelen                           werkelijk    begroting         incl.      werkelijk
                                                   2018          2019 wijzigingen            2019      verschil
Lasten:   Treasury                               278.072       287.771       639.574       641.364        -1.790
          Dividend                                     0             0             0             0            0
          Algemene baten en lasten                     0        16.000        15.842             0       15.842
          OZB niet woning                        239.357       260.837        70.837        55.308       15.529
          OZB woning                             103.387       128.073       318.073       328.721      -10.648
Baten:    Treasury                             3.095.714     3.018.708     3.069.280     1.499.310    1.569.970
          Dividend                                     0             0             0     2.120.373    -2.120.373
          Algemene uitkering                  14.304.392    18.961.771    19.153.213    19.343.003     -189.790
          Algemene baten en lasten                     0             0             0             0            0
          Uitk. Deelfonds sociaal domein       3.543.939             0             0                          0
          OZB niet woning                      1.448.757     1.391.579     1.541.579     1.580.563      -38.984
          OZB woning                           2.804.325     3.020.123     3.049.123     3.003.784       45.339
Saldo     Treasury                             -2.817.642    -2.730.937    -2.429.706     -857.946    -1.571.760
          Dividend                                     0             0             0     -2.120.373   2.118.583

          Algemene uitkering                  -14.304.392   -18.961.771   -19.153.213   -19.343.003     189.790
          Algemene baten en lasten                     0        16.000        15.842             0       15.842

          Uitk. Deelfonds sociaal domein       -3.543.939            0             0             0            0
          OZB niet woning                      -1.209.400    -1.130.742    -1.470.742    -1.525.255      54.513
          OZB woning                           -2.700.938    -2.892.050    -2.731.050    -2.675.063     -55.987

                                                            primitieve Begroting
Mutaties Reserves algemene dekkingsmiddelen    werkelijk    begroting         incl.      werkelijk
                                                   2018          2019 wijzigingen            2019      verschil
Lasten                                             5.377           141     5.775.984     5.775.984            0
Baten                                          1.538.190             0     4.980.206     4.980.206            0

Totaal mutaties reserves                       -1.532.813          141       795.778       795.778            0


Toelichting financiële afwijkingen

Baten

Overschrijding Treasury (€ 1.571.760)
De rente van de aangegane leningen ten behoeve van de erfpacht waren wel als last begroot op dit
product (conform BBV voorschriften). Maar de doorbelasting naar het product van erfpacht niet

                                                  86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>(zoals gemeld in de decemberbrief 2019). De boeking heeft wel plaatsgevonden wat deze
overschrijding verklaart.

Overschrijding dividend
Betreft de ontvangen dividend bedragen van Juva, Evides en BNG.

Overschrijding Algemene uitkering (€ 189.790)
In de decembercirculaire van 2019 zijn een aantal bedragen beschikbaar gekomen voor de
Transitievisie warmte, Energieloket en Wijkaanpak die bedoeld zijn voor het jaar 2020 (totaal €
237.098). Van deze extra ontvangen bedragen wordt dan ook voorgesteld ze door te schuiven naar
2020.

Overschrijding OZB niet-woningen (€ 38.984)
Voor OZB niet-woningen is de overschrijding te verklaren door:
           € 26.322 aanslagen 2017-2018
           € 12.662 verminderingen uitspraken bezwaren WOZ

Onderschrijding OZB niet-woningen (€ 45.339)
De onderschrijding bij OZB woningen komt door:
          € 16.200 advies oninbaar 2018
          € 9.675 advies oninbaar 2019
          21.176 verminderingen uitzondering waterverdedigingswerken 2016-2017
          € 8.593 zijn verminderingen uitspraken bezwaren WOZ




                                               87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>2.3 Overzicht van overhead
In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de
overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een
afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige
kostentoerekening aan alle gemeentelijke taken en activiteiten.

Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter
sturen op de bedrijfsvoering.
Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking worden
gemaakt met andere gemeenten.

Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is
een algemene definitie van overhead voorgeschreven:

Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het
primaire proces.

Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de
betreffende taken/activiteiten.

Volgens deze nieuwe methodiek wordt in de begroting en verantwoording niet meer gerekend met
de integrale kostprijs. In een aantal gevallen speelt het hanteren van een integrale kostprijs nog
wel een rol. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting.
Als voorbeelden kunnen worden genoemd: de grondexploitaties, investering en andere
(subsidie)trajecten, die gepaard gaan met activering en afschrijving, waar vaak specifieke
dekkingsposten voor bestaan. Voor deze gevallen is het toerekenen van overhead en (eventueel)
rente wel toegestaan.

Ten aanzien van taken/activiteiten en daarmee samenhangende diensten waarvoor
kostendekkende tarieven berekend mogen worden (bijvoorbeeld afval en riolering), geldt dat het
niet meenemen van overhead betekent dat voor die producten een positief resultaat kan ontstaan.
Dit komt doordat gemeenten overhead wel mogen meenemen in de berekening van de tarieven.
Om die reden is in het gewijzigde BBV de verplichting opgenomen om in de paragraaf lokale
heffingen toe te lichten hoe de algemene overhead zich verhoudt tot taken/activiteiten/heffingen
volgens een nader omschreven systematiek. Deze verplichte toelichting is nog niet in de paragraaf
lokale heffingen in deze begroting opgenomen. Wij informeren u hierover separaat bij de
aanbieding van de verordeningen voor 2018.

Hieronder volgt in lijn met het format van onze begroting het overzicht van de overhead:

Wat heeft het gekost?

                                                          primitieve Begroting
Beschikbare middelen                         werkelijk    begroting         incl.   werkelijk
                                                 2018          2019 wijzigingen         2019    verschil
Lasten:   Overhead bestuurorgaan               278.252       416.904     576.904      651.472    -74.568
          Overhead D, C en I                   969.688     1.394.865    2.075.537   2.052.245     23.292
          Overhead ambtelijke organisatie     7.572.764    5.951.136    6.178.577   6.219.394    -40.817
          Overhead Openbare werken             197.728       148.646     153.481       68.021     85.460
          Overhead bestuurorgaan                     0             0           0           0          0
Baten:    Overhead D, C en I                     2.047             0           0        2.673     -2.673
          Overhead ambtelijke organisatie      274.444       145.387     294.549      303.302     -8.753
          Overhead Openbare werken              10.201                      4.500       6.549     -2.049
Saldo     Overhead bestuurorgaan               278.252       416.904     576.904      651.472    -74.568
          Overhead D, C en I                   967.641     1.394.865    2.075.537   2.049.572     25.965
          Overhead ambtelijke organisatie     7.298.320    5.805.749    5.884.028   5.916.092    -32.064
          Overhead Openbare werken             187.527       148.646     148.981       61.472     87.509




                                                88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Toelichting financiële afwijkingen

Lasten
Overschrijding Overhead bestuur (€ 74.568)
Deze overschrijding heeft te maken met een verschil in urenschrijven tussen de begroting en de
werkelijkheid. In werkelijkheid zijn er meer uren toegeschreven aan het product Overhead bestuur
dan begroot. Per saldo betekent dit geen extra last voor de gemeente alleen een verschuiving van
lasten.

Overschrijding Overhead ambtelijke organisatie (€ 40.817)
De voornaamste reden voor deze overschrijding is dat de onderhoudscontracten voor het
gemeentehuis duurder uitgevallen zijn dan was voorzien.

Onderschrijding Overhead openbare werken (€ 85.460)
Omdat in werkelijkheid meer uren zijn geschreven op producten is een onderschrijding te zien op
deze post.

Mutaties reserves

                                                                    primitieve Begroting
Mutaties Reserves overhead                           werkelijk      begroting         incl.        werkelijk
                                                         2018            2019 wijzigingen              2019         verschil
Lasten                                                    20.000                0      41.400           41.400              0
Baten                                                    753.875         940.853    1.402.854       1.184.183        218.671

Totaal mutaties reserves                                 -733.875      -940.853     -1.361.454     -1.142.783       -218.671


Investeringen

    Omschrijving investering      Bedrag begroot    Bedrag werkelijk        Bedrag restant       afsluiten            Opmerkingen
                                                                               krediet            ja/nee


Informatiebeleidsplan             €        40.000                           €         40.000 Nee             Wordt in 2020 nog ingezet voor
                                                                                                             implementatie div. zaken
Vervangen hardware                €       267.500    €          40.346      €        227.154 Nee             Kosten Firewall zijn hier al uit
automatisering 2019                                                                                          betaald, kosten
                                                                                                             werkplekvervanging komen in
                                                                                                             2020 (vanaf april)
Implementatie DMS 2017            €        24.077                           €         24.077 Nee             Krediet benodigd voor integratie
                                                                                                             DMS functionaliteit in
                                                                                                             Zaaksysteem
Aanbrengen ontgasser              €         7.633                           €          7.633 Nee             Het project bevindt zicht
gemeentehuis                                                                                                 momenteel in de afrondende
                                                                                                             fase. Het resterende budget is
                                                                                                             niet voldoende i.v.m. meerwerk.
                                                                                                             Het tekort van € 6.000 moet in
                                                                                                             2020 worden bijgeraamd.
Kosten zonwering in de zijgevel   €        45.000                           €         45.000 Nee             Project zal dit jaar nader
gemeentehuis                                                                                                 onderzocht moeten worden.
                                                                                                             geen goed klachtbeheer
                                                                                                             systeem om de beoordeling te
                                                                                                             doen of dit wel/ niet nodig zal
                                                                                                             zijn. Uitvoering verwacht
                                                                                                             2020/2021
Kosten verbetering                €        36.000                           €         36.000 Nee             Project is doorgeschoven naar
luchtvochtigheid gemeentehuis                                                                                2020. onderzoek is in 2019
                                                                                                             uitgevoerd.
Oracle migratie 2019              €        55.000    €          38.129      €         16.871 Nee             in te zetten voor nog komende
                                                                                                             (Oracle) kosten.
Camerabeveiliging                 €        37.500                           €         37.500 Nee             project loopt nog, uitvoering
gemeentehuis                                                                                                 verwacht in 2020
BAG-WOZ koppeling                 €         4.588                           €          4.588 Nee             Er vindt nog een herijking van
                                                                                                             de BAG met de WOZ plaats,
                                                                                                             daarvoor is dit bedrag nog in te




                                                          89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                    zetten. Onduidelijk is of dit in
                                                                    2020 of 2021 gaat plaatsvinden



Basisregistratie grootschalige   €   46.887        €   46.887 Nee   Investering zal nog plaatsvinden
topografie                                                          in 2020/2021
Aanschafkosten CMS               €   30.281        €   30.281 Nee   Krediet is nog benodigd voor
                                                                    integratie CMS-functionaliteiten
                                                                    met het zaaksysteem.




                                              90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>2.4 Paragrafen
In dit hoofdstuk zal in de navolgende paragrafen in worden gegaan op de verplicht voorgeschreven
toelichtingen vanuit het besluit begroting en verantwoording.



2.4.1 Lokale heffingen

Inleiding

De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente.
Van de lokale heffingen die bij de algemene dekkingsmiddelen horen, is de onroerendezaakbelasting
(OZB) de belangrijkste. Daarnaast zijn er heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen behoren.
De belangrijkste hiervan zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Nota lokale heffingen Midden-Delfland

De raad stelde op grond van de ‘Financiële verordening gemeente Midden-Delfland’ op 26 april 2016 de
nota Lokale heffingen Midden-Delfland 2016 vast. Deze nota beschrijft de samenstelling van de
gemeentelijke belastingen en heffingen. Maar ook andere zaken die nauw samenhangen met de heffing
en inning van gemeentelijke belastingen en heffingen. De nota wordt ten minste eenmaal in de vier jaar
aangeboden. In deze paragraaf beschrijven wij de actuele stand van zaken.

Onroerendezaakbelastingen

 OZB-tarieven                                   2017               2018                2019
 Tarief eigenaren woningen                           0,1205%         0,1205%              0,1205%
 Tarief eigenaren niet-woningen                      0,2267%         0,2267%              0,2267%
 Tarief gebruikers niet-woningen                     0,1627%         0,1627%              0,1627%
  Opbrengst OZB                            Werkelijk 2018      Begroot 2019      Werkelijk 2019
  Woning                                      € 2.804.326         € 3.049.123       € 3.003.784
  Niet-woning                                 € 1.448.757         € 1.541.579       € 1.580.563
  Totale opbrengst OZB                       € 4.253.083         € 4.590.702       € 4.584.347

Afvalstoffenheffing

Uitgangspunt van de afvalstoffenheffing is de kosten van de afvalinzameling voor 100% te dekken door
de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Dit wordt bereikt door enerzijds kostenreductie en anderzijds
verhoging van de afvalstoffenheffing. In 2019 zijn dezelfde tarieven gehanteerd als voor 2018. Voor
2019 bedraagt het tarief afvalstoffenheffing voor een eenpersoonshuishouden
€ 238,56. Voor een meerpersoonshuishouden is het tarief € 318,00. Het uitgangspunt voor de komende
jaren blijft een kostendekking van 100%.

  Tarieven afvalstoffenheffing                 2017                2018               2019
  Eenpersoonshuishouden                           €238,68             €238,56            €238,56
  Meerpersoonshuishouden                          €318,00             €318,00            €318,00
  Opbrengst afvalstoffenheffing            Werkelijk 2018      Begroot 2019       Werkelijk 2019
  Afvalstoffenheffing                         € 2.298.605         € 2.404.034        € 2.299.476

Het overschot of te kort op het onderdeel afvalstoffenheffing wordt gestort in of onttrokken aan de
voorziening beklemde middelen derden. De onttrekking aan deze voorziening was begroot op €
60.000 terwijl de werkelijke onttrekking € 65.544 bedraagt. Het verschil wordt veroorzaakt door
hogere kosten in 2019. Per 31 december 2019 is de voorziening €0. De lagere opbrengsten in 2019
worden veroorzaakt door een kleinere stijging in het aantal huishoudens dan verwacht. Hierdoor is
de opbrengst ook gelijk aan 2018.




                                                91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Rioolheffing

De opbrengsten van deze heffing dekken de lasten van het rioolstelsel. De kosten van de uitvoering
van het gemeentelijke rioleringsplan en het daarmee samenhangende investeringsschema zijn
verwerkt in programma 3 Beheer, Verkeer en Milieu. De raad heeft tijdens haar vergadering van
september 2016 het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2016-2020 vastgesteld. Daarbij is voor
de tarieven voor de rioolheffing gekozen om voor 2017 tot met 2020 een tarief van € 227,64 te
hanteren.

  Tarieven rioolheffing                        2017                   2018              2019
  Rioolheffing                                    €227,64                €227,64           €227,64
  Opbrengst rioolheffing                   Werkelijk 2018         Begroot 2019      Werkelijk 2019
  Rioolheffing                                € 1.808.229            € 1.830.226       € 1.848.044

Kostendekking en egalisatiereserve rioolheffing

Het overschot op het onderdeel riolering wordt gestort in de voorziening beklemde middelen
derden voor Riolering. De storting in deze voorziening was begroot op € 294.187 terwijl in de
jaarrekening een storting van € 435.907 opgenomen is. Het verschil wordt veroorzaakt door lager
uitgevallen lasten voor de riolering. Per 31 december 2019 is de egalisatievoorziening positief €
6.972.730.

Vergelijking van de tarieven met omliggende en vergelijkbare gemeenten

     Tarieven 2019        OZB woning        OZB-woning          Afvalstoffen- Rioolheffing    Totaal
      omliggende                              waarde              hef. Mph
      gemeenten                              € 272.000
Midden-Delfland              0,1205%                 € 327,00       € 318,00       € 227,64         € 872,00
Delft                      0,13050%               € 354,00       € 353,66      € 219,98             €   927,00
Vlaardingen                 0,1477%               € 401,00       € 330,03      € 157,80             €   888,00
Maassluis                   0,1392%               € 378,00       € 350,40      € 174,00             €   902,00
Lansingerland               0,1095%               € 297,00       € 187,02      € 245,18             €   729,00
Westland                    0,1099%               € 298,00       € 226,08      € 234,60             €   758,00
OZB-aanslag en totaal afgerond naar beneden op    hele euro’s / mph = meerpersoonshuishouden
grondslag rioolheffing   Midden-Delfland       gebruik woning
                         Vlaardingen           eigendom woning
                         Delft                 eigendom woning € 171,78 gebruik woning € 48,20
                         Lansingerland         € 245,18 tot 500m³ waterverbruik
                         Maassluis             eigendom woning
                         Westland              Eigendom woning 0,0214% van de WOZ-waarde +
                                               gebruik woning € 176,40

     Tarieven 2019        OZB woning              OZB     Afvalstoffen- Rioolheffing          Totaal
     vergelijkbare                              woning      hef. Mph
      gemeenten                                 waarde
                                               € 272.000
Midden-Delfland                0,1205%            € 327,00 € 318,00      € 227,64              € 872,00
Nieuwkoop (SVHW)               0,1340%               € 364,00    € 303,24      € 207,48        € 874,00
Zoeterwoude (BSGR)            0,1070%          € 291,00 € 204,00        € 260,00        € 755,00
Bodegraven-Reeuwijk           0,1366%          € 371,00 € 238,44        € 238,92        € 848,00
(BSGR)
OZB-aanslag en totaal afgerond naar beneden op hele euro’s / mph = meerpersoonshuishouden
grondslag rioolheffing   Midden-Delfland       gebruik woning
                         Nieuwkoop             gebruik woning
                         Zoeterwoude           gebruik woning
                         Bodegraven-           Vast tarief van € 128,40 + variabel tarief van minimaal
                         Reeuwijk              € 110,52 bij verbruik tot 50m³. Dit loopt op per 50m³ extra
                                               gebruik.



                                                92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>opmerking                 Zoeterwoude           € 126,00 per belastingjaar +
afvalstoffenheffing                             € 1,50 per 60 liter aanbieding ondergrondse
                                                verzamelcontainer.

Kwijtscheldingsbeleid

De gemeente voert een actief kwijtscheldingsbeleid. Op het aanslagbiljet staat informatie over de
kwijtscheldingsmogelijkheid en de procedure voor het verkrijgen van kwijtschelding. Beoordeling
van een verzoek gebeurt op basis van het vermogen en het netto besteedbare inkomen van de
volledige huishouding.
Voor belastingplichtigen die daar toestemming voor geven, worden relevante gegevens
automatisch getoetst bij de Belastingdienst, het Uitvoeringsinstituut Werknemers Verzekeringen
(UWV) en de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Blijkt uit deze toetsing dat belastingplichtige
in aanmerking komt voor kwijtschelding, dan krijgt hij dat meteen. Het invullen van een
kwijtscheldingsformulier is dan niet nodig.


  Lasten kwijtscheldingsbeleid in €        Werkelijk 2018       Begroot 2019      Werkelijk 2019
  Gemeentelijke heffingen                       € 106.117           € 101.184           € 95.260

Opbrengst leges en belastingen



 Overzicht geraamde inkomsten             Werkelijk 2018       Begroot 2019       Werkelijk 2019
 Burgerlijke stand                         € 61.964            € 60.257            € 66.627
 Rijbewijzen en reisdocumenten             € 321.247           € 188.034           € 198.473
 Leges gehandicaptenparkeerkaarten         € 4.494             € 6.007             € 7.181
 BRP                                       € 8.358             € 6.510             € 7.600
 Leges vergunningen ligplaatsen            €0                  € 1.308             €0
 Monumenten                                € 2.057             € 1.270             € 1.898
 Huisvestingsvergunning                    € 101               € 100               € 1.533
 Algemeen plaatselijke verordening         € 14.079            € 14.350            € 12.210
 Bijzondere transporten                    € 1.893             € 476               € 1.899
 Afvalstoffenheffing                       € 2.298.605         € 2.404.034         € 2.299.476
 Rioolheffing                              € 1.808.229         € 1.830.226         € 1.848.044
 Bouwvergunningen                          € 719.017           € 937.588           € 1.111.749
 OZB                                       € 4.253.083         € 4.590.702         € 4.584.347




                                                 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>2.4.2 Verbonden partijen

Deze paragraaf geeft een overzicht van derde rechtspersonen waarmee de gemeente bestuurlijke
en/of financiële banden heeft. Deze rechtspersonen worden de verbonden partijen genoemd. Onder
bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Financieel
belang wil zeggen dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld. De gemeente kan deze
middelen kwijtraken als de verbonden partij failliet gaat of als financiële problemen van de
verbonden partij op de gemeente worden verhaald.

Deze paragraaf is om de volgende twee redenen van belang voor de raad:
- De verbonden partijen voeren vaak beleid uit dat de gemeente in beginsel zelf kan doen.
  De gemeente blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de
  programma’s. De raad heeft een kaderstellende en controlerende taak over die programma’s.
- Het budgettaire beslag en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan
  lopen, en de daaruit volgende budgettaire gevolgen.

Overzicht verbonden partijen
1. Gemeenschappelijke regelingen
     - Stadsgewest Haaglanden
     - Bedrijvenschap Harnaschapolder
     - Metropoolregio Rotterdam – Den Haag
     - Veiligheidsregio Haaglanden
     - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Haaglanden
     - Regionaal Inkoopbureau H-10
     - Recreatieschap Midden-Delfland
     - Gemeenschappelijke regeling Archiefbeheer Midden-Delfland
     - Gemeenschappelijke regeling Archeologie Midden-Delfland
     - Omgevingsdienst Haaglanden
     - Regionaal reinigingsbedrijf Avalex

2. Vennootschappen en coöperaties

   A. Besloten vennootschappen
      - B.V. Evides
   B. Naamloze vennootschappen
      - NV Bank Nederlandse Gemeenten
      - NV Juva
   C. Coöperatieve vereniging
      -Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland U.A.

3. Stichtingen en verenigingen
   A. Stichtingen
      - Stichting Groenfonds
      - Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland


   1. Gemeenschappelijk regelingen

 Naam                  Stadsgewest Haaglanden
 Vestigingsplaats      Den Haag
 Rechtsvorm            Gemeenschappelijke regeling Regionaal Openbaar Lichaam
 Activiteiten          In 2014 is het proces tot liquidatie van het Stadsgewest Haaglanden gestart.
                       Relevante besluitvorming over liquidatie van Haaglanden en oprichting van de
                       Metropoolregio heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 23
                       september 2014.
 Financieel belang     In de gemeentebegroting is het niet noodzakelijk voor het Stadsgewest
 gemeente              Haaglanden in liquidatie uitgaven of inkomsten te ramen.
 Vermogenspositie      Prognose van het liquidatiesaldo is € 1.558.615.
 Bestuurlijk belang    Het Stadsgewest Haaglanden in liquidatie vervult geen functie meer. Belang
 gemeente              gemeente beperkt zich nog tot een zorgvuldige liquidatie. Het proces van
                       liquidatie is vertraagd als gevolg van een BTW claim die door de verhuurder
                       van het voormalig kantoor van het Stadsgewest Haaglanden is ingediend.


                                                94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Eventuele risico’s   Voor de btw-claim is voor het gehele bedrag een voorziening opgesteld. Uit
                     extern juridisch advies blijkt dat de claim te hoog is ingediend en na afronding
                     van de gerechtelijke procedure lager uitvalt.
                     De verplichtingen die voortvloeien uit de liquidatie ten aanzien van personeel
                     en afrekening subsidies zijn volledig afgerond per 31 december 2017. Er wordt
                     vanuit gegaan dat de afwikkeling van de liquidatie binnen de begroting en
                     reserve(s) van de gemeenschappelijke regeling eind 2019 wordt opgevangen.
                     Deze datum is afhankelijk van de voortgang van de juridische procedure.
Overige informatie   Wat hebben we met de deelname bereikt?
                     Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling had een verplichte
                     grondslag. Als gevolg van een wetswijziging is die verplichting vervallen. Een
                     gedeelte van de taken van het Stadsgewest Haaglanden is overgeheveld naar
                     de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Daarna is proces tot liquidatie in gang
                     gezet. Deelname beperkt zich tot een ordentelijke afwikkeling van het proces
                     van liquidatie.
                     Voordat een definitieve liquidatie moet het juridisch proces over de btw-claim
                     afgerond zijn. Niet bekend is wanneer dit zal gebeuren. Naar verwachting
                     hebben de deelnemers geen financiële risico’s, doordat een voorziening
                     aanwezig is die het bedrag van de gehele claim afdekt. Het liquidatieproces
                     wordt begeleid door de gemeente Zoetermeer.


Naam                 Bedrijvenschap Harnaschpolder
Vestigingsplaats     Schipluiden
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    De gemeenten Midden-Delfland en Den Haag participeren beiden
gemeente             risicodragend. Een tekort wordt verdeeld in de verhouding 15% (Midden-
                     Delfland) en 85% (Den Haag). De laatst vastgestelde
                     grondexploitatieberekening is van prijspeil 01-07-2019. Na correcties voor
                     aanpassing naar de peildatum 1-1-2020 wordt het tekort door het
                     Bedrijvenschap op dit moment geschat op € 11,63 miljoen. Dit betekent een
                     benodigde voorziening van € 1.812.000. Daarnaast draagt de gemeente zorg
                     voor het afdekken van haar aandeel van 15% van de risico’s en kansen.
Bestuurlijk belang   Lid van het Algemeen Bestuur waren in 2019 de portefeuillehouders: H.H.V.
gemeente             Horlings, S. Smit en W. Renzen;
                     De heer Horlings was ook lid van het Dagelijks bestuur. Het voorzitterschap
                     rouleert jaarlijks tussen beide gemeenten. De portefeuillehouder van de
                     gemeente Midden-Delfland was in 2019 voorzitter van het DB en AB.
Vermogenspositie                                       31-12-2019         31-12-2018
                     Eigen vermogen                 € - 11.630.000     € - 17.534.000
                     Vreemd vermogen                € 71.583.000        € 113.225.000
Eventuele risico’s   De meest actuele grondexploitatieberekening is van prijspeil 1-7-2019. Daarin
                     wordt het tekort geraamd op (netto contante waarde) € 12,08 miljoen.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     Met de deelname wordt onder meer beoogd de werkgelegenheid en de lokale
                     en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te
                     geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige
                     afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de gemeente
                     Midden-Delfland een volwaardig partner bij de ontwikkeling, waarmee een
                     sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-Delfland is gewaarborgd.
                     Binnen de bestuurlijke en ambtelijke organisatie is sprake van een
                     functiescheiding om te zorgen dat de algemene publieke taken
                     vergunningverlener-toezichthouder onafhankelijk en objectief worden
                     uitgevoerd ten opzichte van de rollen deelnemer en eigenaar van de
                     gemeenschappelijke regeling.

                     Wat zijn de beleidsvoornemens?
                     Via de deelname aan het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur geven wij
                     invulling aan de bovengenoemde uitgangspunten. Daarnaast stelt de
                     gemeentelijke organisatie capaciteit beschikbaar om de genoemde
                     doelstellingen te bereiken (via detachering).

                     Wat is er bereikt?


                                             95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                     In 2019 heeft het Bedrijvenschap 8,9 ha aan gronden uitgegeven.


Naam                 Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Activiteiten         Bij de MRDH zijn betrokken de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht,
                     Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen
                     aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis,
                     Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk,
                     Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne en
                     Zoetermeer.

                     Centrale doelstelling van de MRDH is het versterken van de regionale
                     economie. De MRDH werkt met de 23 gemeenten, de provincie Zuid-
                     Holland, diverse samenwerkingsverbanden, kennisinstellingen en
                     bedrijfsleven aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat.

                     Tweede belangrijke opdracht voor de MRDH zijn de taken op het terrein
                     van verkeer en vervoer, benoemd als Vervoersautoriteit. De
                     Vervoersautoriteit verricht taken op het terrein van het openbaar vervoer
                     en verbetering van de bereikbaarheid en verkeerskundige ontsluiting van
                     de regio en aansluiting op het aangrenzend wegennetwerk.
Financieel belang    Totale omvang begroting
gemeente             De totale omvang van de exploitatie is 686 miljoen. De bijdrage van de
                     gemente hierin is € 50.000

                     Vervoersautoriteit
                     De MRDH heeft twee permanente inkomstenbronnen. Voor de taken
                     Economisch vestigingsklimaat is dat de inwonersbijdrage. Voor de taken
                     op het terrein van verkeer en openbaar vervoer ontvangt het rechtstreeks
                     vanuit het Rijk budget, genaamd BDU (brede doeluitkering) verkeer en
                     vervoer.
                     Per 1 januari 2018 is vanuit de harmonisatie van beleid tussen de
                     voormalige Stadsregio Rotterdam en het Stadsgewest Haaglanden de
                     inwonersbijdrage voor het Mobiliteitsfonds Haaglanden vervallen.

                     Versterken economisch vestigingsklimaat
                     Dit programma wordt volledig gefinancierd vanuit de gemeentelijke
                     bijdragen. Het aandeel van Midden-Delfland is ongeveer 1%. De
                     inwonersbijdrage 2019 is € 2,58. Deze bijdrage is bestemd voor de
                     gezamenlijke activiteiten gericht op het versterken van het regionaal
                     economisch vestigingsklimaat.
Vermogenspositie                                    31-12-2019             31-12-2018
                     Eigen vermogen             €    22.023.334        €    15.361.458
                     Vreemd vermogen            € 1.555.686.899        € 1.543.298.267
Bestuurlijk belang   Burgemeester Rodenburg is door de gemeenteraad benoemd als lid van
gemeente             het Algemeen Bestuur. Op basis van zijn portefeuille was wethouder
                     Horlings lid van de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit en de
                     Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat.
                     De raadsleden T.A. (André) Buitelaar, Ir. Drs. A.J. (Andre) Gebben, D.
                     (Desiree) Langeveld, ir. E.C. (Ellen) Snethlage-Barnard zijn door de
                     gemeenteraad benoemd als lid van de Adviescommissie Vervoersautoriteit
                     en de Adviescommissie Economisch Vestigingsklimaat. Onderling regelen
                     zij de afstemming over de deelname aan deze adviescommissies. In de
                     week voorafgaand aan de vergaderingen van de Adviescommissies vindt
                     gemeentelijke afstemming plaats binnen de Bestuurlijke Regiegroep
                     MRDH, bestaande uit de bij de MRDH betrokken collegeleden, raadsleden
                     en ambtenaren.
                     Het raadslid de heer R.H.P. (Roy) Ringeling is benoemd in de
                     Rekeningencommissie.
Eventuele risico’s   Er zijn op dit moment geen risico’s bekend.
Overige informatie   Wat zijn de beleidsvoornemens?


                                             96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Doelstelling
Centrale doelstelling van de MRDH is het versterken van de regionale
economie. De MRDH werkt met de 23 gemeenten aan het versterken van
het economisch vestigingsklimaat. Tweede belangrijke opdracht voor de
MRDH zijn de taken op het terrein van verkeer en vervoer, benoemd als
Vervoersautoriteit. De Vervoersautoriteit verricht taken op het terrein van
openbaar vervoer en verbetering van de bereikbaarheid en
verkeerskundige ontsluiting van de regio.
Missie en ambitie
De missie van de MRDH is het werken aan een duurzame internationale
Metropoolregio waarin bewoners en bedrijven zich optimaal kunnen
ontplooien, internationale bezoekers zich welkom voelen en belangrijke
bestemmingen eenvoudig en prima bereikbaar zijn.
De ambitie van de MRDH om in 2025 internationaal marktleider te zijn in
ontwerpen, ontwikkelen, maken en vermarkten van oplossingen op het
gebied van duurzaam leven in een sterk verstedelijkte deltaregio. In de
regio worden samenhangende oplossingen bedacht, getest en
geproduceerd voor mondiale logistieke, energie-, voedsel- en
veiligheidsvraagstukken. De regio is beter bereikbaar en het daily urban
system is versterkt.

Wat hebben we met de deelname bereikt?
Voor het taakveld bereikbaarheid via de Vervoersautoriteit (Va) MRDH
wordt verwezen naar programma 3.
Het taakveld economisch vestigingsklimaat heeft een directe relatie met
programma 6, Beleidsveld Economie. Een inhoudelijke toelichting op
bereikte resultaten is ook in dat programma opgenomen.

Roadmap Next Economy (RNE)
Basis voor het regionaal economisch beleid is de RNE. De RNE benoemt 5
transitiepaden, te weten ‘smart digital delta’, ‘smart energy delta’,
‘circular economy’, ‘entrepreneurial region’ en ‘next society’. De Economic
Board Zuid-Holland, een samenwerking van overheden, ondernemers en
kennisinstellingen is bestuurlijk verantwoordelijk voor de RNE. De
uitvoering hiervan is opgedragen aan InnovationQuarter. Hiermee is
samenhang gecreëerd om het proces om te komen tot een innovatieve
circulaire economie met toepassing van ‘the internet of things’. Binnen dit
proces bestaat nadrukkelijk aandacht voor de sociale aspecten die het
gevolg zijn van de economische transformatie. Een voorbeeld hiervan is
de agenda ‘human capital’ (HCA).

De MRDH is binnen de HCA namens de regiogemeenten een actieve
deelnemer. In 2019 is gestart met de uitwerking van de HCA. Via de
Stichting Greenport West-Holland is een programmamanager aangesteld
die in 2020 zorgt voor een inhoudelijke uitwerking van deze agenda in
relatie tot de behoeften aan opleiding, omscholing en nieuw personeel
binnen de greenport. Onderdeel hiervan is ook het inschakelen van
mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt.

Via subsidies en het versterken van de cross overs tussen sectoren wordt
de transformatie naar een circulaire economie gestimuleerd en
ondersteund. Belangrijke sector voor Midden-Delfland is de Greenport.
Tegelijkertijd past de ontwikkeling van de Kringlooplandbouw binnen dit
concept.
Werkwijze binnen de MRDH is bij de start van het proces een relatief
beperkte sitmuleringsbijdrage te verstrekken. Bij een succesvol vervolg
van het project en/of programma is in 2019 op enkele onderdelen vanuit
de provincie en Rijk aanvullende subsidie toegekend die vele malen hoger
was dan de MRDH-bijdragen.

Zo is in 2019 de structuur van de fieldlabs en campussen verder versterkt
met een vervolg van het programma SMITZH (Smart Manufacturing




                         97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Industriële Toepassing in Zuid-Holland) en de start van het
Innovatieprogramma Zorgtechnologie.
Vanuit de campusontwikkeling heeft Midden-Delfland een bijdrage
ontvangen voor de ontwikkeling van het Internationale kennis- en
innovatiecentrum Equestrum. Binnen deze structuur zijn ook de Food
Inspiration Academy (Vlaardingen) en het World Horti Centre (Naaldwijk)
belangrijke ontwikkelingen.

Regioverkenning
Tijdens het Jaarevent in december 2019 van de MRDH is de
regioverkenning gepresenteerd. Deze verkenning dient als inspiratie om
samen verder te komen met het vernieuwen van de economie en het
verbeteren van de bereikbaarheid. Dat zijn de ambities van 23 gemeenten
die samenwerken in de metropoolregio. De regioverkenning maakt
duidelijk welke resultaten we hebben geboekt en welke stappen we nog
moeten zetten. Daarnaast geeft de regioverkenning de feiten gezicht en
een stem. Mensen die werken aan versterking van de economie en de
bereikbaarheid van de metropoolregio delen hun ervaring en visie. In
2020 wordt dit document gebruikt om met kennisinstellingen en bedrijven
te verkennen hoe de bereikte resultaten binnen de regionale
samenwerking naar de toekomst verder kunnen worden benut. Dit is
noodzakelijk om de potentiele economische groei die deze regio heeft
optimaal te benutten. Inzet op circulaire en digitale economie zijn hierbij
belangrijke pijlers.

Werklocaties
Een strategie voor de werklocaties 2019-2030 is vastgesteld. De strategie
stuurt op kwaliteit van de werklocaties, marktevenwicht in vraag en
aanbod naar werklocaties en verduurzaming. Daarnaast staan in het plan
concrete acties waar de 23 gemeenten de huidige bestuursperiode mee
aan de slag gaan. Voor het eerst zijn detailhandel, kantoren en
bedrijventerreinen in één visie op werklocaties opgenomen. Deze
gezamenlijke visie is tot stand gekomen naar aanleiding van het verzoek
van de provincie om een nieuwe visie bedrijventerreinen op te stellen, en
de kantorenvisie te actualiseren.

Vrije tijdseconomie
Landschappen binnen de sterk verstedelijkte zuidwestelijke Randstad zijn
van groot belang voor het economisch vestigingsklimaat. Dit is onder
andere bevestigt in het rapport van de Deltametropool ‘Spot On’. Dit
onderzoeksrapport is mede tot stand gekomen door inzet van de MRDH en
de gemeente Midden-Delfland. De eerste drager voor de instandhouding
van het landschap is in Bijzonder Provinciaal Landschap de
melkveehouderij.
De toeristische sector heeft potentie om een tweede belangrijke pijler
voor het landschap te worden. Het gaat hierbij dan om het recreatieve
voorzieningenniveau voor de omliggende steden. De gemeenten Maassluis
en Hellevoetsluis zijn trekker van een project om de vrije tijdseconomie in
de regio en het landschap van Midden-Delfland verder te versterken. Dit
project is in 2018 gestart.
Op 4 juli 2019 is de conferentie ’Bestemming: Zuid-Holland!’
georganiseerd. De MRDH en provincie gebruiken de opbrengst van de
conferentie voor het vervolgtraject dat in 2019 is gestart en doorloopt in
2020. Doel is het versterken van het aanbod op het gebied van recreatie
voor de inwoners van de metropoolregio. MRDH, provincie, gemeenten,
en andere stakeholders gaan met elkaar het aanbod voor toerisme en
vrije tijd vergroten. Vanuit de conferentie is een lerend netwerk van
gemeenten en andere stakeholders gevormd.

Innovatieprogramma energie en klimaat
Eind 2018 is gestart met een regionaal innovatieprogramma energie en
klimaat. Dit innovatieprogramma ondersteunt ondernemers om met
nieuwe technologieën en in samenwerking met fieldlabs, producten te


                        98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                   ontwikkelen die een bijdrage leveren aan een duurzame
                   energievoorziening en klimaatadaptatie in de regio. De uitvraag naar
                   innovatieprojecten met cofinanciering vanuit ondernemers heeft 29
                   projectvoorstellen opgeleverd. Aan acht projecten is subsidie toegekend.
                   Deze projecten zijn in 2019 gestart. Dit zijn lang lopende projecten, waar
                   de opbrengsten nog niet van bekend zijn. Toepasbare oplossingen worden
                   opgenomen in het concept Regionale Energiestructuur (RES). Het gebied
                   van de MRDH is door het Rijk aangewezen als regio om een concept RES
                   op te stellen. De gemeenteraad krijgt in het tweede kwartaal 2020 het
                   voorstel aangeboden de concept RES vrij te geven voor het doorsturen als
                   aanbod aan het Rijk.

                   Governance
                   Op basis van een tussentijdse evaluatie van de gemeenschappelijke
                   regeling uit 2017 zijn in 2019 enkele evaluatiepunten doorgevoerd. Hierbij
                   moet gedacht worden aan de positie en het versterken van de
                   adviesfunctie van raadsleden binnen de adviescommissies,
                   inspreekmogelijkheid bij vergaderingen van de bestuurscommissies en
                   gezamenlijke afspraken over het vanuit de deelnemende gemeenten
                   informeren van raadsleden in adviescommissies en de gemeenteraden.

                   Strategische agenda
                   In de gemeenschappelijke regeling is de opdracht opgenomen iedere
                   nieuwe raadsperiode een strategische agenda voor vier jaar op te stellen.
                   Dit proces is in 2018 gestart. Na de zienswijzenprocedure is de
                   Strategische agenda 2022: Samen aan het werk! in juli 2019 vastgesteld.
                   De strategische agenda wordt uitgevoerd op basis van bestaande kaders
                   die zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid, de Roadmap
                   Next Economy en het Regionaal investeringsprogramma.
                   Doel is om met een intensievere publiek-publieke samenwerking, zowel
                   onderling als met partners buiten de MRDH-uitvoering te geven aan de
                   aanbevelingen uit het rapport ‘Metropolitan review Rotterdam The Hague
                   (2016)’ van de OESO. Kijken naar de regio als geheel geeft een completer
                   beeld van de mogelijkheden en brengt nieuwe mogelijkheden in beeld op
                   samenwerken aan de ruimtelijk economische ontwikkeling. Dit beperkt
                   zich niet tot de 23 MRDH-gemeenten maar richt zich in 2020 ook op
                   Dordrecht, Leiden, de provincie Zuid-Holland.
                   De Strategische Agenda omvat naast de twee kerntaken, verkeer en
                   vervoer en economisch vestigingsklimaat, vanuit de twee kerntaken ook
                   een aantal terreinen die met deze twee kerntaken onlosmakelijk
                   verbonden zijn. De verstedelijkingsopgave kan niet los worden gezien van
                   de infrastructuur. Woningen bouwen kan alleen als openbaar vervoer,
                   wegen en fietspaden daar goed op afgestemd zijn. En de economie vereist
                   dat de energietransitie goed verloopt. Over verkeer en vervoer en
                   economisch vestigingsklimaat neemt de MRDH besluiten, over de daarmee
                   onlosmakelijk verbonden beleidsterreinen wordt indien nodig overlegd en
                   afgestemd.
                   Als ambitie is in 2019 herbevestigd dat vanuit het vernieuwen van de
                   economie en het verbeteren van de bereikbaarheid samen wordt gewerkt
                   aan de ruimtelijk-economische versterking van de regio en het verhogen
                   van het welzijn en de welvaart van de ruim 2 miljoen inwoners.



Naam               Veiligheidsregio Haaglanden
Vestigingsplaats   Den Haag
Rechtsvorm         Gemeenschappelijke regeling Regionaal Openbaar Lichaam
Activiteiten       In de gemeenschappelijke regeling is ten aanzien van de doelstelling het
                   volgende opgenomen:
                   1. De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de gemeenten op het gebied
                      van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing, en
                      geneeskundige hulpverlening.




                                           99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                     2. Aan het Algemeen Bestuur zijn de taken overgedragen genoemd in artikel
                         10 van de Wet veiligheidsregio’s. Dit zijn:
                     - Het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;
                     - Het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en
                         crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de
                         gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;
                     - Het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de
                         taak, bedoeld in artikel 3, eerste lid (brandweerzorg);
                     - Het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de
                         rampenbestrijding en de crisisbeheersing;
                     - Het instellen en in stand houden van een brandweer;
                     - Het instellen en in stand houden van een GHOR;
                     - Het voorzien in de meldkamerfunctie;
                     - Het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
                         - het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de
                             diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere
                             diensten en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g
                             genoemde taken.
Financieel belang    De Veiligheidsregio stelt jaarlijks een begroting op die door het Algemeen
gemeente             Bestuur wordt vastgesteld. Voorafgaand kan de raad haar zienswijze
                     uitbrengen op de ontwerpbegroting.
                     Ongeveer 86% van de inkomsten van de VRH wordt ingebracht door de
                     deelnemende gemeenten. Van deze totale gemeentelijke bijdrage neemt
                     Midden-Delfland 1,25% voor haar rekening. In 2019 is de bijdrage van de
                     gemeente Midden-Delfland €1.079.921.
Bestuurlijk belang   De burgemeester is lid van het Algemeen Bestuur. De burgemeester van
gemeente             Midden-Delfland is door het Algemeen Bestuur benoemd tot lid van het
                     Dagelijks Bestuur.
Vermogenspositie                                    31-12-2019          31-12-2018
                     Eigen Vermogen               €   8.777.000      €   6.630.000
                     Vreemd Vermogen              € 110.871.000      € 112.007.000
Eventuele risico’s   De ratio van het weerstandsvermogen is voldoende.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling willen wij bereiken dat
                     efficiënt en doelmatig invulling wordt gegeven aan de gemeentelijke taken op
                     het gebied van de brandweerzorg, het ambulancevervoer, de
                     rampenbestrijding en de geneeskundige hulpverlening bij rampen.
                     Aan de gemeenschappelijke regeling nemen de gemeenten Delft, Den Haag,
                     Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                     Wassenaar, Westland en Zoetermeer deel.

                     Wat zijn de beleidsvoornemens?
                     De Veiligheidsregio streeft naar efficiencyverbetering waardoor de veiligheid in
                     de regio toeneemt en voorts dat met minder of geen meerkosten nieuw
                     (nationaal) beleid ingevoerd kan worden.
                     De VRH voert haar taken nog steeds uit overeenkomstig de eerder
                     geformuleerde ambities. Met die ambities hebben de gemeenten ingestemd.
                     Met de inzet van flexibele eenheden is de paraatheid op orde.


Naam                 Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Haaglanden (GGD) en Veilig
                     Thuis (VT)
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           De Gemeenschappelijke regeling GGD en VT Haaglanden is sinds 1/1 2018 van
                     kracht. De GGD en VT zijn als organisatie ondergebracht bij de gemeente Den
                     Haag. Het Algemeen Bestuur van de GR GGD en VT Haaglanden stelt voor
                     negen gemeenten in Haaglanden het takenpakket vast. Dit takenpakket bevat
                     zowel wettelijke als regionale taken.
Financieel belang    De gemeente draagt bij in de wettelijke en regionale taken op basis van een
gemeente             bedrag per inwoner. Daarnaast wordt voor lokale taken een apart bedrag
                     betaald.
Bestuurlijk belang   De wethouder Jeugdzorg, WMO en Volksgezondheid is lid van het Algemeen
gemeente             Bestuur en de bestuurlijke adviescommissies van de GR GGD en VT


                                             100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                     Haaglanden. Het Algemeen Bestuur monitort de efficiency en effectieve
                     uitvoering van de taken.
Vermogenspositie     De vermogenspositie is moeilijk te bepalen. Het betreft werkzaamheden die
                     door Den Haag worden uitgevoerd op basis van een bedrag per inwoner.
Eventuele risico’s   Er zijn geen risico’s op de bedrijfsvoering, omdat er sprake is van een
                     dienstverleningsmodel. De jaarrekening van de gemeenschappelijke regeling is
                     gelijk aan de begroting. Dit tenzij er, in het geval van de GGD, sprake is
                     geweest van extra taken (zoals grootschalige vaccinatie ter afwending van een
                     infectieziekte-epidemie) of dat er meer of minder is afgenomen van producten
                     die per prestatie worden afgerekend (zoals kinderopvanginspecties). Voor
                     veilig Thuis hangt de jaarrekening af van het daadwerkelijk te verwerken
                     aantal meldingen of adviezen per jaar. De begroting is gebaseerd op een t-2
                     systematiek.

                     Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling toetst jaarlijks de geleverde
                     prestaties in relatie tot het afgesproken volume en kwaliteitsniveau.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname aan de GR bereiken?

                     De belangrijkste taak van de GGD Haaglanden is het bewaken, bevorderen en
                     beschermen van de publieke gezondheid van de inwoners van de negen
                     gemeenten in de regio Haaglanden. In het regionale takenpakket zijn alle
                     wettelijke taken opgenomen.

                     De (wettelijke) taken van VT Haaglanden zijn:
                     -   Verzorgen van voorlichting, vergroten van kennis en signalering door
                         professionals;
                     -   Het bieden van advies en ondersteuning bij (vermoeden van) huiselijk
                         geweld en kindermishandeling;
                     -   Meldingen in behandeling nemen en opstellen van veiligheidsplannen;
                     -   Coördineren huisverbod(en).

                     Wat waren de beleidsvoornemens voor 2019?
                     1. Sturen op uitvoering van taken van Veilig Thuis Haaglanden conform de
                         GR.
                     2. Sturen op uitvoering van de regionale taken van GGD Haaglanden conform
                         de GR.
                     3. Sturen op de uitvoering van de lokale taken conform de lokale Dienst
                         Verlening Overeenkomsten.

                     Wat is er bereikt?
                     1. Regionale taken Veilig Thuis Haaglanden zijn conform de
                         Gemeenschappelijke Regeling uitgevoerd. De explosieve toename van het
                         aantal meldingen en adviezen uit 2018 zijn ook in 2019 waargenomen. Via
                         de jaarrekening 2019 wordt de extra inzet door de deelnemende
                         gemeenten gefinancierd.
                     2. Regionale taken GGD zijn conform de Gemeenschappelijke Regeling
                         uitgevoerd.
                     3. Lokale taken zijn conform afspraken uitgevoerd. Betrof SMA en
                         schoolgezondheidsbeleid.


Naam                 Inkoopbureau H-10
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling in de rechtsvorm van een bedrijfsvoering
                     organisatie met één verantwoordelijk bestuur.
Doelstelling         Het Inkoopbureau behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van
                     uitvoering van inkooptaken binnen het sociaal domein, zoals gezamenlijke
                     inkoop en contractering van Jeugdzorg.
Financieel belang    De gemeente draagt bij in de regionale taken op basis van een bedrag per
gemeente             inwoner. Het belang in de verbonden partij van Midden-Delfland is 1,72%.
Bestuurlijk belang   In 2015 is de gemeenschappelijke regeling omgezet van een GR openbaar
gemeente             lichaam naar een GR bedrijfsvoeringsorganisatie met een ongeleed bestuur.
                     Het bestuur bestaat uit drie leden. Midden-Delfland, Delft, Rijswijk en


                                            101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                     Westland zijn vertegenwoordigd met één lid. Besluitvorming vindt plaats met
                     een gewogen stemverhouding, gebaseerd op inwonertal per gemeente.
Overige deelnemers   Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                     Voorschoten, Wassenaar, Westland en Zoetermeer.

Ontwikkelingen       In 2019 is gewerkt aan een nieuwe governance. De afbakening van de taken
                     en bevoegdheden van het H10 Inkoopbureau en die van de regionale
                     netwerksamenwerking zijn beter vastgelegd. De Gemeenschappelijke Regeling
                     zal voor onbepaalde duur zijn, wel is opgenomen wat de financiële
                     consequenties zijn voor gemeenten indien zij willen uittreden. Tevens wordt de
                     naam gewijzigd van Inkoopbureau naar Servicebureau. Voor 2020 zal een
                     Dienstverleningsovereenkomst DVO met de GR worden opgesteld.

Eventuele risico’s   Omdat het Inkoopbureau zelf niet beschikt over een weerstandsvermogen
                     dient rekening gehouden te worden met het gemeentelijk aandeel in de
                     benodigde weerstandscapaciteit. Dit bedrag wordt geschat op circa € 6.880
                     (1,72%) van de geraamde benodigde weerstandscapaciteit, €400.000).

Gemeentelijke        € 46.172
bijdrage


Vermogenspositie                                   31-12-2019      31-12-2018
                     Eigen vermogen                €   -38.000    € 24.000
                     Vreemd vermogen               € 1.912.000    €1.617.000

                     Resultaat 2019: €-61.000 (voorlopige cijfers)


Naam                 Recreatieschap Midden-Delfland
Vestigingsplaats     Schiedam
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    Gemeente draagt voor 2% bij in het nadelig saldo.
gemeente
Bestuurlijk belang   De portefeuillehouder Buitengebied is lid van het dagelijks bestuur en de
gemeente             Midden- Delflandraad. Raadslid de heer F.J. van Lier is lid van de Midden-
                     Delflandraad.

                     Bij het Recreatieschap Midden-Delfland zijn de gemeenten Delft, Vlaardingen,
                     Schiedam, Maassluis, Westland, Midden-Delfland en de provincie Zuid-Holland
                     betrokken. Door de deelnemers van het Recreatieschap Midden-Delfland is
                     besloten over te gaan tot opheffing van de gemeenschappelijke regeling. Deze
                     is per 1 januari 2017 formeel in liquidatie. Opheffing van de regeling is pas
                     mogelijk nadat alle verplichtingen zijn afgehandeld.

                     Het inhoudelijk belang voor de gemeente Midden-Delfland is zorgen voor een
                     vlot proces van liquidatie van deze gemeenschappelijke regeling. Hierbij is het
                     uitgangspunt dat het beheer van de groene gebieden wordt overgedragen aan
                     de coöperatieve vereniging “Coöperatief Beheer groengebieden Midden-
                     Delfland u.a.”, met als doelstelling de kwaliteit van het groenbeheer te
                     verbeteren. Bij de liquidatie van het Recreatieschap Midden-Delfland vindt
                     behoud van de vrijkomende (pacht)gronden en financiële reserves voor het
                     Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland plaats.
Vermogenspositie                                     31-12-2017     31-12-2016
                     Eigen vermogen                 € 10.931.312 € 9.503.845
                     Vreemd vermogen                € 5.595.062 € 9.066.060
Eventuele risico’s   Risico’s bij de liquidatie van het Recreatieschap Midden-Delfland zijn relatief
                     beperkt. De reserves van het schap zijn op basis van de jaarstukken hoog
                     genoeg voor het uitvoeren van het liquidatieproces.
Overige informatie   Wat hebben we met de deelname bereikt?
                     Doel van het Recreatieschap Midden-Delfland was om in onderlinge
                     samenhang de bovengemeentelijke belangen van openluchtrecreatie en - van


                                             102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                     natuurbescherming te behartigen. Daarnaast was het bewaren en bevorderen
                     van het natuur- en landschapsschoon een belangrijke doelstelling. Dit doel is in
                     lijn met wat de Cittaslow Midden-Delfland wil bereiken, zoals ook is vastgesteld
                     in de Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025. Een landschap met A-kwaliteit, dat
                     gastvrij is voor inwoners en bezoekers wordt daarmee bewerkstelligd.

                     Transitie
                     De afgelopen jaren is gewerkt aan de transitie van het Recreatieschap Midden-
                     Delfland (RMD) naar de Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-
                     Delfland (CBG). Het beheer van de recreatiegebieden is over gedragen aan de
                     CBG op 1 januari 2019. Dit wil niet zeggen dat daarmee de transitie is
                     afgerond: de liquidatie van het RMD moet worden afgewikkeld en ook het
                     opstarten en inrichten van de CBG vergt nog steeds de nodige bestuurlijke en
                     ambtelijke inzet. Coördinatie van nieuwe recreatieve ontwikkelingen vindt
                     plaats via de gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland in
                     relatie tot de Landschapstafel Hof van Delfland, waarbij ook een inhoudelijke
                     relatie bestaat met de strategische agenda van de Metropoolregio Rotterdam-
                     Den Haag.

                     Liquidatieproces
                     Binnen het liquidatieproces zijn diverse besluiten genomen, zoals de
                     overheveling van gronden en budgetten aan gemeenten. De inhoudelijke
                     transitie is onderdeel van de CBG. Inhoudelijke rapportage is opgenomen bij
                     die verbonden partij. Naar verwachting zijn de financiële risico’s bij h et
                     liquidatieproces afgedekt binnen de voorzieningen bij het RMD in liquidatie.



Naam                 Gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland
Vestigingsplaats     Delft
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    Voor het beheer, acquisitie en het beschikbaar stellen van de overgebrachte
gemeente             archieven draagt de gemeente per m1 bij aan de gemeente Delft. Het totaal
                     aan overgebrachte archieven in 2019 bedroeg 239 m1. De kosten voor 2019
                     zijn € 31.400 geweest.
Bestuurlijk belang   Vóór 1 mei van elk jaar informeert het gemeentebestuur van Delft het
gemeente             gemeentebestuur van Midden-Delfland over de uitvoering van de regeling.
Vermogenspositie     De vermogenspositie is in dit geval moeilijk te bepalen. Het zijn
                     werkzaamheden die door gemeente Delft worden uitgevoerd. Er is niet een
                     aparte entiteit voor gecreëerd.
Eventuele risico’s   Op dit moment zijn er geen risico’s bekend.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een
                     efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke
                     verplichtingen als bedoeld in de Archiefwet 1995.

                     Wat zijn de beleidsvoornemens?
                     Door gebruik te maken van de archiefbewaarplaats van de gemeente Delft,
                     waarbij de archivaris van Delft tevens is aangewezen als archivaris van de
                     gemeente Midden-Delfland, is invulling gegeven aan de doelstelling van de
                     deelname aan de gemeenschappelijke regeling. De gemeente Delft is
                     voornemens de GR te gaan herzien vanwege de digitale ontwikkelingen en de
                     inrichting van het e-depot.


Naam                 Gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland
Vestigingsplaats     Delft
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    De gemeente draagt jaarlijks een vast bedrag bij in de kosten van de
gemeente             archeoloog van de gemeente Delft. Dit bedrag wordt jaarlijks proportioneel
                     verhoogd aan de hand van de toepasselijke salarisverhoging voor
                     gemeenteambtenaren.


                                             103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                     De bijdrage voor 2019 bedraagt ongeveer € 20.000.
Bestuurlijk belang   Jaarlijks informeert het gemeentebestuur van Delft het gemeentebestuur van
gemeente             Midden-Delfland over de uitvoering van de regeling.
Vermogenspositie     De vermogenspositie is in dit geval moeilijk te bepalen. Het zijn
                     werkzaamheden die door gemeente Delft worden uitgevoerd. Er is niet een
                     aparte entiteit voor gecreëerd.
Eventuele risico’s   Op dit moment zijn er geen risico’s bekend.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een
                     efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke
                     verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van
                     de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te
                     brengen.

                     Wat zijn de beleidsvoornemens?
                     Door de benoeming van de archeoloog van Delft tot archeoloog van de
                     gemeente Midden-Delfland en het creëren van een depot voor de vondsten uit
                     opgravingen, is invulling gegeven aan de doelstelling van de deelname aan de
                     gemeenschappelijke regeling met Delft.



Naam                 Omgevingsdienst Haaglanden
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    De ODH stelt jaarlijks een begroting op die door het Algemeen Bestuur wordt
gemeente             vastgesteld. Voorafgaand kan de raad kan haar zienswijze uitbrengen op de
                     ontwerpbegroting. Vaststelling van de begroting gebeurt uiterlijk op 1 juli in
                     het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar.
                     De vorming van de Omgevingsdienst Haaglanden vindt budgetneutraal plaats.
                     De gemeente draagt jaarlijks bij aan de exploitatiekosten. De eerste drie jaren
                     is dit bedrag gebaseerd op de inbreng van de gemeenten. Na 2015 is dit
                     bedrag gebaseerd op de omvang van de afgenomen diensten
Bestuurlijk belang   Midden-Delfland levert een lid voor het algemeen bestuur. Een wethouder van
gemeente             Midden-Delfland is benoemd tot lid van het dagelijks bestuur.
Vermogenspositie                                 31-12-2019          31-12-2018
                     Eigen Vermogen            € 1.071.386           € 1.334.186
                     Vreemd Vermogen            € 17.357.762         € 16.163.304

Eventuele risico’s   In het Bedrijfsplan ODH is een gewenst weerstandsvermogen van 5% van de
                     lasten bepaald. De concept ‘Nota weerstandsvermogen’, gaat uit van een
                     maximale waarde van het weerstandsvermogen van 5%.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     We willen bereiken dat de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) op een
                     efficiënte wijze milieutaken uitvoert voor de gemeente Midden-Delfland. De
                     ODH is opgezet als een regionale uitvoeringsdienst voor de uitvoering van de
                     vergunningverlening en handhavingstaken gerelateerd aan diverse
                     milieuwetten en de groene wetgeving. De doelstelling van de ODH is om bij de
                     uitvoering van de genoemde taken te voldoen aan de landelijke
                     kwaliteitscriteria, te zorgen voor specialismenvorming op inhoud en een
                     bijdrage leveren aan een constante en eenduidige taakuitvoering.

                     Wat is er bereikt?
                     In 2019 heeft de Omgevingsdienst Haaglanden inhoudelijk invulling gegeven
                     aan de wettelijke milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht
                     en handhaving. Deze taken zijn uitgevoerd volgens het milieuwerkplan van
                     onze gemeente.
Naam                 Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           Gemeenschappelijke regeling
Financieel belang    Jaarlijks wordt ca. € 180 per aansluiting bijgedragen voor het geheel van
gemeente             afvalinzameling- en verwerking.



                                             104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk belang   De portefeuillehouder Sonja Smit is lid van het Dagelijks Bestuur.
gemeente
Vermogenspositie                                     31-12-2019       31-12-2018
                     Eigen vermogen                  €4.565.000      € 6.590.000
                     Vreemd vermogen                 €43.363.000 € 42.126.000
Eventuele risico’s   In de begroting van Avalex zijn de verwerkingskosten van het afval
                     meegenomen. Als de te verwachten hoeveelheden afval (gft, Restafval en
                     Grofvuil) in de begroting sterk afwijken van de werkelijke hoeveelheden
                     aangeleverd afval dan kan dit een risico meebrengen. Dit geldt voor
                     afwijkingen die hoger zijn dan begroot.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?
                     Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling wordt beoogd op een
                     efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke
                     verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Daarbij maken het bedrijf
                     en de deelnemers toetsbare afspraken over de omvang en kwaliteit van de te
                     leveren producten en diensten, evenals de daarbij behorende kosten. Deze
                     afspraken worden jaarlijks neergelegd in een Dienst Verlening Overeenkomst.

                   Wat is er bereikt?
                   2019 was het eerste jaar dat de gemeente volledig is overgestapt op het
                   Nieuwe Inzamelen. Met de nieuwe Producten en Diensten Catalogus is de
                   Dienstverleningsovereenkomst voor 2019 opgesteld.
 2. Vennootschappen en coöperaties

Naam                 B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE)
Vestigingsplaats     Rotterdam
Rechtsvorm           Besloten vennootschap
Financieel belang    B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides is gezamenlijk eigendom van 22
gemeente             gemeenten in de provincie Zuid-Holland. De gemeente Midden-Delfland is in
                     het bezit van 23.980 aandelen (1,3% van het totaal).
Bestuurlijk belang   De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd
gemeente             door de portefeuillehouder Evides. Er is stemrecht naar rato van het
                     aandelenkapitaal.
Vermogenspositie                                   31-12-2019          31-12-2018
                     Eigen Vermogen             € 518,5 miljoen     € 510,0 miljoen
                     Vreemd Vermogen            € 685,2 miljoen      € 653.5 miljoen




Eventuele risico’s   De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen
                     (aandelenkapitaal) van ongeveer € 1 miljoen op de balans staan.
Overige informatie   Wat willen we bereiken?
                     Het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het
                     continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen
                     voldoet.

                     Wat is er bereikt?
                     De deelnamen in de B.V. GBE heeft geresulteerd in een dividenduitkering over
                     2018 van € 17,7 miljoen. Hiervan ontvangt de gemeente Midden-Delfland op
                     basis van haar deelnemingspercentage een bedrag van € 229.759.


Naam                 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
Vestigingsplaats     Den Haag
Rechtsvorm           Naamloze vennootschap
Financieel belang    Eigenaar van de bank zijn gemeenten, Provincies en de Staat. De gemeente
gemeente             Midden-Delfland is in het bezit van 48.594 aandelen (0,087% van het totaal)
                     de nominale waarde bedraagt € 2,50.
Bestuurlijk belang   De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd
gemeente             door de portefeuillehouder Financiën. Er is stemrecht naar rato van het
                     aandelenkapitaal.
Vermogenspositie                                        01-01-2019              31-12-2019


                                            105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>                     Eigen Vermogen                €   4.991 miljoen      €   4.887 miljoen*
                     Vreemd Vermogen               € 132.518 miljoen      € 144.758 miljoen
                     Achtergestelde schulden       €      32 miljoen      €      33 miljoen

                     *m.i.v. 2018 rapporteert BNG Bank volgens IFRS9. Dat leidt tot een bijstelling
                     van het eigen vermogen van – 266 miljoen
Eventuele risico’s   De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen
                     (aandelenkapitaal) van € 120.674 op de balans staan. De BNG Bank hoort tot
                     de meest kredietwaardige banken ter wereld met een solvabiliteitsratio stabiel
                     op hoog niveau; Tier 1-ratio op 38%.
Overige informatie   Wat willen we bereiken?
                     Deze deelneming is een duurzame belegging.
                     BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het
                     maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden
                     van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

                     Wat is er bereikt?
                     Over 2019 realiseerde BNG Bank een nettowinst na belastingen van € 163
                     miljoen (2018: € 337 miljoen).


Naam                 N.V. Juva
Vestigingsplaats     Poeldijk
Rechtsvorm           Naamloze vennootschap
Financieel belang    N.V. Holding Westland Infra is gezamenlijk eigendom van de gemeenten
gemeente             Midden-Delfland en Westland. De gemeente Midden-Delfland is in het bezit
                     van 272 aandelen (13,6% van het totaal).
Bestuurlijk belang   De gemeente wordt in de aandeelhoudersvergaderingen vertegenwoordigd
gemeente             door de portefeuillehouder Leefomgeving, Economie en Financiën. Er is
                     stemrecht naar rato van het aandelenkapitaal. De burgemeester is benoemd
                     als commissaris van de N.V. De commissaris houdt toezicht op de directie en
                     het beleid.
Vermogenspositie                                 31-12-2019          31-12-2018
                     Eigen vermogen           € 135.144.000        € 134.284.000
                     Vreemd vermogen          € 114.534.000         € 115.084.000

                     Deze vermogensposities zijn op basis van de geconsolideerde balans.
                     De jaarrekening 2019 is niet tijdig ontvangen om te verwerken in onze
                     jaarrekening 2019.
Eventuele risico’s   De gemeente Midden-Delfland heeft een risicodragend vermogen
                     (aandelenkapitaal) van € 123.428 op de balans staan.

Overige informatie   Wat willen we bereiken?
                     Met de deelname in N.V. Holding Westland Infra is een ongestoorde levering
                     van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente
                     gegarandeerd.
                     Westland Infra opereert volgens de vastgestelde Netbeheer+ strategie.
                     Netbeheer+ houdt in dat de kerncompetenties die in de organisatie aanwezig
                     zijn om de wettelijke, gereguleerde taken van de netbeheerder op een goede
                     wijze uit te voeren, ook worden ingezet voor activiteiten in de vrije markt. Dit
                     zijn de zogenoemde ‘nevenactiviteiten’. De nevenactiviteiten zijn een integraal
                     onderdeel van het netwerkbedrijf. De nevenactiviteiten zorgen voor extra
                     inkomsten en ook voor extra dekking van kosten die de netbeheerder voor het
                     uitvoeren van zijn wettelijke taken moet maken. De nevenactiviteiten zorgen
                     voor een klantgerichte- en dynamische omgeving en voor prikkels tot
                     productontwikkeling en innovatie. Dit beleid wordt door de aandeelhouders
                     onderschreven.
                     Voor het grootste deel van haar inkomsten is Westland Infra afhankelijk van
                     de gereguleerde netwerktarieven. Deze regulering is in handen van de
                     Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Aangezien netbeheerders veelal
                     investeringen moeten doen voor de lange termijn, is zekerheid over de
                     ontwikkeling van de inkomsten op lange termijn belangrijk.



                                             106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Naam                 Coöperatief Beheer groengebieden Midden-Delfland U.A.
Vestigingsplaats        Schipluiden
Rechtsvorm              Coöperatieve vereniging U.A. (CBG)
Financieel belang       Het exacte financiële belang is niet in deze begroting aan te geven. Afspraak
gemeente                is dat de bijdragen die voor het Recreatieschap Midden-Delfland (RMD)
                        beschikbaar waren tot 2025 beschikbaar blijven voor de coöperatieve
                        vereniging. Voor de gemeente Midden-Delfland zijn dat de inwonersbijdrage
                        Recreatieschap Midden-Delfland en de pachtopbrengsten.
Bestuurlijk             Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het
belang gemeente         creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van
                        gronden die bij de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland in
                        beheer of erfpacht aan de deelnemende gemeenten zijn overgedragen.
                        Secundaire doelstelling is te komen tot een meer integraal beheer van alle
                        groene gebieden binnen het gebied Midden-Delfland.
Eventuele risico’s      Er is op dit moment geen risico bekend.
Vermogenspositie        Nog niet beschikbaar
Overige                 Wat hebben we met de deelname bereikt?
informatie              Nieuwe organisatie
                        De Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland is
                        opgericht op 1 januari 2018. College en raadsleden zijn lid van de Algemene
                        Deelnemersvergadering (ADV). Het Bestuur bestaat uit de ambtelijk
                        verantwoordelijken voor het groenbeheer. In 2019 bestond waren de
                        directeuren van de gemeenten Delft, Maassluis en Midden-Delfland
                        bestuurslid.

                        Nieuwe ontwikkelingen
                        Op 1 januari 2019 is de formele verantwoordelijkheid voor beheer en
                        exploitatie van de natuur- en recreatiegebieden van het RMD overgedragen
                        aan het CBG. Dit formele moment was de start van de transitie. De liquidatie
                        van het RMD is in 2019 in gang gezet en wordt in 2020 vervolgd. Het
                        opstarten en inrichten van de beheersorganisatie CBG heeft in 2019 een grote
                        ambtelijke inzet gevraagd. Inmiddels is sprake van een formeel
                        functionerende organisatie. Medio 2019 is gestart met de werkzaamheden om
                        de efficiency en het kwalitatief beheer te optimaliseren en vanuit die fase
                        verder te verbeteren. Dit proces vraagt in 2020 inzet en moet daarna een
                        continu bedrijfsmatig proces zijn.

                        Beheerareaal
                        Staatsbosbeheer voert in opdracht van het CBG de administratie en het
                        beheer binnen de verbonden organisatie CBG. Staatsbosbeheer had in 2019
                        voor circa 820 ha beheerareaal van het voormalig recreatieschap Midden-
                        Delfland in portefeuille. Hiervan is 330 ha (incl. 30 ha voormalige BBL-
                        percelen) in eigendom van de gemeenten die lid zijn van het CBG. Van deze
                        330 hectare bestond 30 hectare uit voormalige BBL-gronden (Bureau Beheer
                        Landbouwgronden/Rijk vanuit de Reconstructiewet Midden-Delfland). De
                        overige circa 490 ha betreft erfpachtposities van het RMD in liquidatie op
                        gronden die in eigendom zijn van andere partijen; deze gronden zijn tot op
                        heden nog niet overgedragen aan de aan de CBG. In verband met
                        (belasting)technische redenen heeft de CBG in 2019 hiervoor de Stichting
                        Erfpachtrechten Midden-Delfland (SEG) opgericht. Planning is dat deze
                        gronden in 2020 formeel aan de stichting worden overgedragen.

                        Samenwerking Staatsbosbeheer
                        De samenwerking tussen Staatsbosbeheer en de CBG is eind 2019
                        geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie is besloten voor de periode 2021-
                        2025 een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer af te
                        sluiten. Uit deze evaluatie is een aantal aandachtspunten naar voren
                        gekomen. Die aandachtspunten zijn in de samenwerkingsovereenkomst
                        opgenomen en/of worden verder in 2020 inhoudelijk uitgewerkt.

                        Overdracht reserves en voorzieningen RMD



                                               107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                     Na liquidatie van het RMD resteert een aantal vermogensbestanddelen
                     (reserves en voorzieningen). Vanuit een ‘controlerende’ functie van het CBG
                     zijn deze financiële middelen overgedragen aan het CBG en deelnemende
                     gemeenten. De gemeenten Midden-Delfland en Maassluis hebben nu
                     gezamenlijk een budget van € 1,5 miljoen beschikbaar. Deze zijn aangewezen
                     en bedoeld om een impuls te geven aan de recreatieve ontwikkeling van het
                     gebied tussen de Monstersche Sluis en de Maaslandse Poort. Ook is een
                     budget van € 100.000 beschikbaar voor het realiseren van korte
                     (voedsel)ketens en verbeteren stad-landrelatie tussen Delft en het gebied
                     Midden-Delfland.
                     De CBG heeft van het RMD financiële middelen ontvangen die bestemd zijn
                     voor beheer en exploitatie. Dit waren de reserves en voorzieningen die
                     daartoe ook binnen het RMD voor waren bestemd en gereserveerd.

                     Enkele voorbeelden uitgevoerde taken
                     De boswerkzaamheden (essentaksterfte) In de gebieden Kerkpolder en
                     Maaslandse Bos/ Trekkadepad zijn volgens planning boswerkzaamheden als
                     gevolg van de essentaksterfte uitgevoerd. Uitgebreide communicatie
                     ondersteunde dit traject om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden zonder
                     al te veel negatieve ophef konden worden gerealiseerd. Deze communicatieve
                     ondersteuning is nuttig geweest, waardoor sprake was van een grote mate
                     van acceptatie.

                     Controle en surveillance door toezichthouders vindt in alle gebieden van het
                     CBG plaats. Het doel hiervan is het schoon, heel en vooral veilig houden van
                     de gebieden waar de recreant zijn vrije tijd doorbrengt. De recreatieve
                     mogelijkheden zijn aanzienlijk in het gebied Midden-Delfland.
                     Overeenkomstig de filosofie van Cittaslow en de uitgangspunten van andere
                     gemeenten moeten de omwonenden van het gebied en andere gasten zich
                     veilig en op hun gemak voelen als zij in de groengebieden van de CBG
                     ontspannen.

                     Onze wens is om meer gebiedspartijen bij het beheer en onderhoud in te
                     schakelen. In 2019 zijn verschillende opties besproken en waar mogelijk
                     gerealiseerd. Door wettelijke aanbesteding technische richtlijnen wordt dit
                     steeds moeizamer. Staatsbosbeheer wilt de inschakeling van lokale partijen
                     op andere wijze dan via aanbesteding vormgeven. Voor 2020 zijn
                     verkennende gesprekken gepland om te onderzoeken of dit via een
                     samenwerkingsovereenkomst mogelijk wordt. Hierbij zal natuur inclusieve
                     landbouw een onderdeel kunnen zijn.



 3. Stichtingen en verenigingen

Naam                 Stichting Groenfonds Midden-Delfland
Vestigingsplaats     Midden-Delfland
Rechtsvorm           Stichting
Financieel belang    Bij de oprichting heeft de gemeente een startbedrag aan de stichting
gemeente             beschikbaar gesteld. Daarnaast draagt de gemeente voor elke op te leveren
                     nieuwe woning in Look-West Noord € 1.361 bij aan het vermogen van de
                     stichting. Voor de uitvoering heeft de stichting een contractrelatie voor
                     periodes van 6 jaar met de Agrarische Natuurvereniging Vockestaert. De
                     huidige periode loopt van 2018 tot en met 2023.
Bestuurlijk belang   De gemeente Midden-Delfland levert de voorzitter van het bestuur van de
gemeente             stichting. Huidige voorzitter is Sonja Smit.
Vermogenspositie                         31-12-2018         31-12-2019
                     Eigen vermogen      €10.984.167       €11.408.380
                     Vreemd vermogen          €25.193         €15.551


Eventuele risico’s   Er is op dit moment geen risico bekend.
Overige informatie   Wat willen we met de deelname bereiken?


                                           108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>                     De doelstellingen van de Stichting Groenfonds Midden-Delfland sluiten aan op
                     de gemeentelijke missie, zoals ook vastgelegd in Midden-Delfland® 2025. De
                     pijler van het open groene agrarische cultuurlandschap, de melkveehouderij,
                     staat onder druk. Door middel van groene diensten (middels een
                     puntensysteem) wordt gewerkt aan de doelen van de stichting, te weten
                     - Instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap
                     - Verbetering van de relatie stad en platteland.

                     Wat zijn de beleidsvoornemens?
                     Zorgen voor continuering van de activiteiten zoals de stichting deze
                     ontwikkelt. Dit houdt in: beloning van groene diensten op het gebied van
                     natuur en landschap (doelstelling 1) en educatie en recreatie (doelstelling 2).
                     Ook wordt er gewerkt aan de verwaarding van producten van het agrarisch
                     cultuurlandschap.

                     Wat is er bereikt?
                     Door middel van groene diensten is er een bijdrage geleverd aan de
                     doelstellingen door vergoedingen (aan boeren) ten behoeve van natuur en
                     landschap. Te denken valt aan bijvoorbeeld instandhouding oud grasland,
                     weidevogelbeheer, vliegende wandelpaden en lessen aan schoolkinderen op en
                     rond de boerderij. De agrarische natuurvereniging Vockestaert is hiervoor de
                     intermediair tussen Groenfonds en boeren. In 2018 was het Groenfonds voor
                     het eerst ook opengesteld voor Oude Leede conform het idee van het Bijzonder
                     Provinciaal Landschap. Vooralsnog is dit voor 1 contractperiode.
                     Daarnaast is er gewerkt aan de ontwikkeling van een betere verwaarding van
                     de producten van het agrarisch cultuurlandschap. Dit wordt in 2020 vervolgd.


Naam                 Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland
Vestigingsplaats     Schipluiden
Rechtsvorm           Stichting
Financieel belang    Aan deelname is geen gemeentelijk bijdrage gekoppeld.
gemeente             De stichting heeft geen winstoogmerk. De bestuurders ontvangen geen
                     financiële vergoeding voor hun werkzaamheden.
Vermogenspositie     De burgemeesters van de gemeenten Maassluis, Midden-Delfland en
                     Pijnacker-Nootdorp vormen het bestuur. In 2019 zijn geen financiële
                     activiteiten verricht.
                     Gewerkt is aan de administratief-bestuurlijke inrichting van de stichting. Het
                     huishoudelijk reglement is vastgesteld. Aanmelding bij de Belastingdienst als
                     ideële stichting vindt in de 1e helft 2019 plaats na oplevering van de nieuwe
                     website voor de Landschapstafel Hof van Delfland. Planning is de bestuurlijke
                     opdracht aan de Stichting vanuit de Landschapstafel Hof van Delfland in de 1 e
                     helft 2019 vast te stellen. Zwaartepunt komt te liggen bij het beheer van de
                     provinciale subsidiegelden voor groenprojecten binnen het gebied van de
                     Landschapstafel.
Bestuurlijk belang   Primaire doelstelling van deelname aan de stichting is het creëren van een
gemeente             efficiënte organisatie voor de financiële ondersteuning van de doelstelling
                     behoud en versterken van het regionale landschap. Secundaire doelstelling op
                     termijn is het vergroten van de kansen op externe fondsen of andere externe
                     financiële middelen voor ontwikkeling en beheer van groene landschappen.
Eventuele risico’s   Er zijn op dit moment geen risico’s bekend.
Overige informatie   Wat hebben we met de deelname bereikt?
                     De theoretische mogelijkheden die het Landschapsfonds Hof van Delfland als
                     aanvulling beleidsinstrument voor de verbetering van de kwaliteit van groene
                     landschappen in de Hof van Delfland zijn geïnventariseerd. Vooralsnog is
                     vastgesteld dat het fonds als ‘financieringsinstrument’ voor de doorbetaling
                     van subsidies benut blijft worden. Voor fondsenwerving is extra personele
                     capaciteit noodzakelijk, waar geen garantie bij aanwezig is dat dit zich
                     terugbetaald.
                     Daar het fonds als een instrument voor de Landschapstafel Hof van Delfland is
                     opgericht, ligt het initiatief voor een eventuele taakuitbreiding bij deze
                     overlegtafel. Een actieve inzet met een fondsbeheerder is afhankelijk van het


                                             109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>uitvoeringsprogramma van de Landschapstafel Hof van Delfland en de
decentrale Gebiedstafels (zoals het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-
Delfland).
Het fonds heeft in 2019 geen inkomsten en uitgaven gehad.




                       110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>2.4.3 Grondbeleid


Het grondbeleid heeft invloed op en een relatie met de realisatie van de vastgestelde programma’s
voor de ruimtelijke ontwikkeling, wonen en verkeer, cultuur, sport en recreatie en economische
structuur. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. Externe invloeden als
marktomstandigheden en vertragingen bij de ontwikkelingen hebben invloed op de financiële
positie van de gemeente.

Nota Grondbeleid

Het grondbeleid is laatstelijk vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2019.

De Nota Grondbeleid vormt het beleidskader waarmee we richting geven aan de ontwikkeling van
gronden in de gemeente Midden-Delfland. De nota verschaft inzicht in de wijze waarop de
gemeente haar grondbeleid voert en zorgt tevens voor eenduidige kaders. Door middel van deze
nota geeft de raad sturing aan het grondbeleid van onze gemeente.

De gemeente Midden-Delfland vormt voor de omliggende steden een aantrekkelijke,
dichtbijgelegen ruimte om te recreëren, verblijven en sporten. Midden-Delfland is een gemeente
met een uniek landschap dat behouden, beschermd en versterkt moet worden. Het is in het belang
van de gehele regio dat dit gebied in de toekomst verder ontwikkelt en kan blijven fungeren als de
groene binnentuin in een sterk verstedelijkte omgeving. De doelstellingen om dit te bereiken zijn
opgenomen in de Gebiedsvisie Midden-Delfland® 2025 en de visie Vitale Dorpen ‘Behoud door
ontwikkeling’. De doelstellingen die de gemeente Midden-Delfland heeft vastgesteld, vragen
meermaals om een actief grondbeleid.
Op basis van prioriteit, grondpositie, gemeentelijke doelstellingen en financieel risicoprofiel wordt
in voorkomende gevallen bekeken of faciliterend grondbeleid of actief grondbeleid gewenst/nodig
is.

De laatste jaren worden beleidsdoelstellingen op het gebied van onder andere duurzaamheid en
energie (gasloos bouwen) nadrukkelijk meegenomen bij het realiseren van nieuwe bouwplannen.
Extra kosten voor de openbare ruimte worden meegenomen in de grondexploitaties.

Informatievoorziening

Voor de gemeente is een grondexploitatie een bedrijfsmatige activiteit waarbij we risicodragend
optreden. De herzieningen van de grondexploitatieprojecten met peildatum 1 januari 2020 zijn aan
de raad aangeboden. Daarbij is ook (onder geheimhouding) een behorende risicoanalyse
aangeleverd.

Hierbij onderscheiden we twee soorten grondexploitatieberekeningen (grexen):
- De grexen van projecten waarbij de planvorming al vastgelegd is of waar al overeenstemming
   over is. Deze grexen zijn aan de raad ter vaststelling aangeboden. Het college dient te handelen
   conform deze projectbegroting.
- De grexen van projecten waarbij de planvorming nog niet definitief is vastgelegd. Een
   grondexploitatie vastleggen zonder vastgesteld planologisch kader is niet wenselijk. Op deze
   projecten maken we echter al wel kosten. Vandaar dat deze concept grexen ter kennisname aan
   de raad aangeboden zijn. Hierdoor heeft de raad informatie om de ontwikkelingen van de
   grexen in onderling verband te volgen. Per 31-12-2019 waren dergelijke projecten nog niet
   aanwezig, maar wel in voorbereiding (Kraaiennest).

Van de volgende projecten zijn de herzieningen per 1 januari 2020 door de raad vastgesteld:
bedrijfsterreinen Hooipolder, Kreekzone, Centrum Den Hoorn, Keenenburg V, Commandeurspolder
IV, Maaslandse Dam, Centrum Maasland, Vastgoedzone en Woudselaan.

Het is een verplichting om jaarlijks de (herziening van de) grondexploitatie ter goedkeuring, dan
wel ter kennisname aan de raad voor te leggen.

Voor alle grondexploitatie gezamenlijk voorzien wij nog uitgaven voor een totaalbedrag van circa €
18 miljoen, terwijl we de totale nog te realiseren opbrengsten ramen op circa € 28 miljoen. Een



                                                111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>deel van deze opbrengsten is overigens al vastgelegd in overeenkomsten (met name bij Centrum
Den Hoorn en Vastgoedzone).
In totaliteit laten de herzieningen per 1-1-2020 een overschot zien van € 3,96 miljoen. Dit is
inclusief de winst- en verliesnemingen.

Economische situatie

Na het dieptepunt in 2013 is landelijk het heersende sentiment dat de woningmarkt in toenemende
mate herstelt. Het toenemende herstel geldt duidelijk ook voor de gemeente Midden-Delfland. De
verwachting is dat de woningprijzen de komende jaren in de gemeente Midden-Delfland blijven
stijgen.

Winst- en verliesnemingen
Op basis van de wet- en regelgeving moeten we voor grondexploitaties (hierna grexen) met een
negatief exploitatieresultaat per 31-12-2019 verlies nemen. Ook moeten winstnemingen
plaatsvinden wanneer daartoe aanleiding en ruimte bestaat. In het raadsvoorstel bij de
herzieningen van de grexen per 1-1-2020 zijn de winst- en verliesnemingen met bijbehorende
onderbouwing vermeld.

De basis voor winst- en verliesnemingen vormen de herzieningen van de grexen per 1-1-2020. Het
gaat om de grexen:

    -     Lookwest-Noord                     winstneming                        € 41.000
    -     Kreekzone                          winstneming                        € 543.000
    -     Bedrijventerreintjes Hooipolder    winstneming                        € 289.000
Totaal   winstneming                                                            € 873.000

    -     Centrum Maasland                   verliesneming                    -/-€   195.000
    -     Centrum Den Hoorn                  verliesneming                    -/-€   238.000
    -     Maaslandse Dam                     verliesneming                    -/-€   334.000
    -     Kreekzone                          correctie verliesneming             €   222.000
    -     Keenenburg V                       correctie verliesneming             €     5.000
Totaal   verliesnemingen                                                      -/-€   540.000

De grondexploitatie Lookwest-Noord sluiten we met de winstneming af.
Verliesnemingen worden niet afgeboekt op de boekwaarde van de grexen. Voor tekorten worden
voorzieningen gevormd waaraan aan het eind van de grondexploitatie de tekorten worden
onttrokken. Bij de grexen Kreekzone en Keenenburg V is sprake van een verlaging van het eerder
geraamde tekort, waardoor de eerder in de voorziening opgenomen bedragen naar beneden
bijgesteld worden. Voor de grex Kreekzone is daarna geen voorziening meer aanwezig omdat het
tekort omgeslagen is in een overschot. Ten behoeve van de grexen Centrum Den Hoorn,
Keenenburg V, Maaslandse Dam en Centrum Maasland is gezamenlijk per 31-12-2019 een
voorziening aanwezig van in totaal € 1.367.215.

Correcties op de winst- en verliesnemingen

Bij de accountantscontrole van de jaarrekening bleken er in de grexen ten onrechte posten
onvoorzien te zijn opgenomen. Dat is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording niet
toegestaan. De in het raadsvoorstel opgenomen winst- en verliesnemingen moeten daarom in de
jaarrekening worden gecorrigeerd. De correcties zijn als volgt :

Hogere winstnemingen door weggevallen post onvoorzien :
   -   Kreekzone € 805.000 i.p.v. € 543.000
   -   Bedrijventerreinen Hooipolder 304.000 i.p.v. € 289.000
Tezamen € 277.000 hogere winstnemingen die in de reserve grondexploitatie worden gestort.

Lagere storting in voorziening i.v.m. lager tekort door weggevallen post onvoorzien :
    -   Centrum Den Hoorn € 148.000
    -   Maaslandse Dam € 168.000
Tezamen € 316.000 lagere stortingen in de voorziening voor de tekorten. Dus ook een lagere
onttrekking aan de reserve grondexploitaties tot dit bedrag.




                                              112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Beide correcties betreffen verschuivingen tussen reserves en voorzieningen en hebben derhalve
geen gevolg voor het gewone exploitatieresultaat in de jaarrekening.


Ontwikkeling Reserve Grondexploitaties

De reserve grondexploitaties mag niet negatief zijn. Daarom onttrokken we in de jaarrekeningen
van voorgaande jaren een bedrag van per saldo € 4,7 miljoen aan de Reserve compensatie
dividenden en huuropbrengsten. Het saldo van de reserve grondexploitaties per 1-1-2019 was € 0.
Na de storting van de winstnemingen en onttrekking voor de aanvulling van de voorziening zoals
opgenomen in het raadsvoorstel van de herzieningen van de grexen zou het saldo per 31-12-2019
€ 333.000 zijn geworden. Door de hierboven aangehaalde correcties is dit saldo € 926.000
geworden.

Na het verwerken van toekomstige winst- en verliesnemingen neemt de reserve grondexploitaties
toe tot € 3,96 miljoen positief na afsluiting van de laatste (bestaande) grex (Woudselaan). Dit
verwachte saldo op termijn dekt de netto risico’s uit de risicoanalyse.

De daadwerkelijke ontwikkeling van de reserve Grondexploitatie is uiteraard afhankelijk van de
werkelijke kosten en opbrengsten, planaanpassingen, optimalisaties en de hoogte van de
verliesnemingen. Gedurende het jaar wordt regelmatig gecontroleerd in hoeverre sprake is van
afwijkingen en daarna gekeken wordt of er moet worden bijgestuurd.

Relatie met de begroting en de jaarrekening

De grondexploitaties die ter besluitvorming worden voorgelegd worden gekoppeld aan de
begroting. De verwachte kosten en opbrengsten 2020 gebruiken we bij het controleren en zo nodig
wijzigen van de ramingen voor de budgetten 2020. Dit verwerken wij in een begrotingswijziging
2020. De verwachte kosten en opbrengsten 2021 tot en met 2024 gebruiken we bij het opstellen
van de meerjarenbegroting 2021 - 2024. Winst- en verliesnemingen van individuele projecten
verwerken we bij de jaarrekening.

Risicoanalyse

Vanwege het risicodragende karakter en de grote omvang van de grondexploitaties vormt een
risicoanalyse een wezenlijk onderdeel bij de beoordeling van de projecten en de
informatievoorziening naar de raad. Een overzicht met een beschrijving van de algemene risico’s
van de projecten - en voor enkele projecten ook nog een aantal project specifieke risico’s - is
schriftelijk onder geheimhouding aan de raad voorgelegd.

Voor alle risico’s zijn de financiële consequenties voor de grexen (gezamenlijk) berekend en is een
inschatting gemaakt van de kans dat dit risico zich daadwerkelijk voordoet. Deze twee samen
vormen een product waarbij in aanmerking wordt genomen bij de beoordeling of de risico’s naar
verwachting opgevangen kunnen worden binnen de reserve grondexploitaties. Nadrukkelijk wordt
erop gewezen dat inschattingen of bepaalde ontwikkelingen die zich kunnen voordoen een
subjectief karakter dragen. Het stil staan bij eventuele risico’s zorgt ervoor dat deze risico’s in ieder
geval de aandacht krijgen. De ontwikkeling van deze risico’s wordt periodiek gemonitord.

De absolute omvang van de risico’s wordt bruto risico’s genoemd. Als deze bruto risico’s
vermenigvuldigd worden met de kans dat ze optreden resteren de netto risico’s. Het is wenselijk
om financiële dekking te hebben voor de som van alle netto risico’s. Deze dekking is aanwezig door
de geprognosticeerde ontwikkeling van de reserve Grondexploitaties.

Bij de grexen per 1-1-2020 is een negatief (netto) risico gecalculeerd van € 1,54 miljoen.
Het saldo van de reserve grondexploitatie wordt op termijn (31 december 2025) begroot op € 3,96
miljoen positief. De berekende en ingeschatte risico’s kunnen daarom naar verwachting binnen de
reserve opgevangen worden.

Conclusie

Uit de risicoanalyse blijkt dat de geraamde exploitatiesaldi en de geschatte risico’s op langere
termijn binnen de reserve Grondexploitatie opgevangen kunnen worden en dat er dus geen
aanvullende middelen uit de gewone exploitatie nodig zijn.


                                                  113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Overzicht geprognotiseerde baten en lasten


                                       Nog te                Nog te
                            Boekwaarde realiseren            realiseren
                            2019 (voor kosten met            opbrengsten              Saldo op
Grondexploitatie            winstname) index                 met index       Looptijd eindwaarde
Vastgoedzone                 € -4.033.363    €   2.084.838   €   8.674.875      2022 € 2.556.674
Maaslandse Dam               € -3.109.926    €   2.648.424   €   5.424.201      2022 €   -334.149
Kreekzone                    €   4.875.144   €   4.760.778   €    767.093       2024 €   881.459
Keenenburg V                 €    -690.044   €   3.986.362   €   4.571.376      2022 €   -105.031
Commandeurspolder IV         €    -424.340   €    159.316    €    768.614       2020 €   184.957
Centrum Den Hoorn            € -1.577.136    €   2.389.702   €   3.102.882      2021 €   -863.956
Bedrijfsterreintjes
Hooipolder                   €    655.362    €    406.595    €    734.007       2021 €   982.773
Woudselaan                   € -2.614.192    €   1.264.150   €   3.954.389      2025 €    76.047
Centrum Maasland             €    -373.137   €    321.092    €    313.999       2021 €   -380.229




                                                 114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen

Inleiding

In deze paragraaf gaan wij in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële
consequenties voor de kapitaalgoederen. Voor de inwoners is de kwaliteit van de openbare ruimte
en hun leefomgeving belangrijk. Kapitaalgoederen kunnen hieraan bijdragen. Het gaat hierbij om
wegen, riolering, groenvoorzieningen, speelplaatsen, verlichting, bruggen, beschoeiingen,
gebouwen enzovoort. Het beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen is van cruciaal belang
voor het functioneren van de gemeente op het terrein van wonen, vervoer, recreatie en dergelijke.
De kwaliteit van de openbare ruimte en de directe leefomgeving is bepalend voor het
voorzieningenniveau en uiteraard voor de lasten. Om deze redenen vinden de
instandhoudingkosten van de openbare ruimte hun weerslag in al vastgestelde of nog vast te
stellen beheerplannen. Per onderdeel wordt ingegaan op drie vragen:
1.      het beleidskader
2.      de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties
3.      de vertaling van de financiële consequenties in de begroting

Het beleid voor het onderhoud van kapitaalgoederen is ten dele opgenomen in nota’s en
verordeningen:

Programma beheer openbare ruimte

 Beleid/beheerplannen                Jaar van vaststelling          Gepland jaar van
                                                                    actualisatie
 Wegen                               2015                           2020 (verlengd tot 2024)
 Openbare verlichting                2015                           2020 (verlengd tot 2024)
 Kunstwerken                         2015                           2019 (verlengd tot 2024)
 Gemeentelijk rioleringsplan         2016                           2020 (verlengd tot 2024)
 Groen beleid/beheerplan(nen)        2007                           2022
 Bomenbeleidsplan                    2009                           2025
 Speelplaatsen                       2017                           2022

Beleids- en beheerplannen

De raad stelt diverse beheerplannen vast om de kwaliteit van de openbare ruimte op peil te
houden. Vanwege een urgente forse bezuinigingsopgave in 2019 en daaropvolgende begroting in
2020, is de doorlooptijd van 4 beheerplannen tot 2024 verlengd.
Ieder beheerplan werkt met een vastgesteld kwaliteitsniveau. Op basis van de gewenste kwaliteit
zijn de ramingen opgesteld van het onderhoud. De keuze voor de dekking van de kosten is
afhankelijk van het soort onderhoud.
In hoofdlijnen kan het beheer en onderhoud in de volgende soorten worden gesplitst:
-    Nieuwe investeringen (activering, dekking kapitaallasten via exploitatie)
-    Groot onderhoud (dekking via exploitatie)
-    Klein (regulier) onderhoud (dekking via exploitatie).
De nota waarderings- en afschrijvingsbeleid 2015-2018 van de gemeente Midden-Delfland
beschrijft onder andere de wijze van activering van de kapitaalgoederen. Deze nota is vastgesteld
door de raad. In de nota is onderscheid gemaakt tussen activa met maatschappelijk nut, zoals
wegen, en activa met economisch nut, zoals gebouwen en riolering. De notitie beschrijft hoe om te
gaan met de activa. De herstelkosten van wegen en grotere vervangingsinvesteringen worden
geactiveerd. Indien vervolgens groot onderhoud plaatsvindt, wordt dit ten laste gebracht van de
exploitatie.

Wegen

Vanaf 2011 zijn structurele bezuinigingen doorgevoerd op het budget voor wegonderhoud. Deze
bezuiniging is verwerkt in het beheerplan wegen 2015 – 2020. Om de wegen op een verantwoord
kwaliteitsniveau te behouden (beeldkwaliteit A en B, voldoende volgens de CROW-norm), zijn we
overgestapt op een andere onderhoudswijze. Van profiel breed naar wegvakonderdeel gericht.




                                               115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>In 2019 is voor ca. 82% van het wegenareaal de CROW-norm A en B (voldoende) beeldkwaliteit
beoordeeld. Belangrijkste uitgevoerde doelen/acties in 2019 zijn:
-   Reconstructie Kerkweg
-   Onderhoud asfaltwegen conform operationeel jaarplan op basis van wegvakonderdeel gericht
    onderhoud: Oppervlakbehandeling Zouteveenseweg, vervangen deklaag Breeveldpad, deel
    Baanderheer, deel Vrachtwagen parkeerplaats Dorppolderweg, herstel asfalt deel Vrij-Harnasch
    en verbetering fietsoversteek Zuidkade/ Zouteveensweg
-   Onderhoud elementverharding conform operationeel jaarplan op basis van wegvakonderdeel
    gericht onderhoud;
-   Bij iedere reconstructie of onderhoudsklus op basis van technische levensduur mogelijkheid
    hergebruik van materialen in dat plan bepalen. Indien hergebruik ter plaatse niet mogelijk is,
    deze materialen als grondstof voor funderingen af te voeren.

Openbare verlichting

Door het vervangen van afgeschreven openbare verlichting verbetert de licht technische kwaliteit
zonder extra milieubelasting. Door te kiezen voor de juiste verlichtingstechniek wordt energie
bespaard. Belangrijkste uitgevoerde acties in 2019 zijn:
-  Vervangen en verbeteren van afgeschreven armaturen;
-  Renovatie en verbetering klassieke armaturen in de dorpskernen;
-  Vervangen armaturen wijk Voordijkshoorn Den Hoorn;
-  Conform de keuzenotitie energie- en CO2-besparende maatregelen uitgevoerd in de vorm het
   plaatsen van dimmers, telemanagement units en het toepassen van (groene) ledverlichting;
-  Het aanbrengen van Verlichting op achterpaden (sociale veiligheid).

Bruggen (kunstwerken)

Het beheerplan 2015-2019 (verlengd tot 2024) maakt inzichtelijk wat de huidige en de gewenste
kwaliteit van de kunstwerken in de openbare ruimte is. Ook geeft het inzicht in de benodigde
financiële middelen.

Onderstaand een overzicht van de uitgevoerde acties in 2019:
- De uitvoering van reguliere onderhoudsacties areaal conform vastgestelde doelstellingen
  planperiode 2015-2019 (verlengd tot 2024).
- De renovatie van de monumentale staalconstructie van de Trambrug in Schipluiden inclusief het
  vervangen van het houten fietsdek door geen gesloten stalen fietsdek.

Openbaar groen

We   faciliteerden diverse bewonersinitiatieven om wijken groener te maken. Voorbeelden zijn:
-    Inzaaien bermen Aagtenland in Den Hoorn.
-    Aanplanten knotwilgen, Dr. A.M. van der Poellaan en Achterdijkshoorn in Den Hoorn.
-    Herinrichten pleintje Goudenregenstraat in Schipluiden.

Op de oude begraafplaats in Maasland vervingen wij een aantal oude populieren. De bomen werden
gevaarlijk voor de omgeving. Op de plek van de populieren groeien nieuwe bomen.
In Maasland vierden we boomfeestdag aan de Meester Postlaan met de kinderen van de
basisscholen.
De Kluisweer in Maasland kreeg een nieuwe groenvoorziening. Prikkelrozen maakten plaats voor
een meer natuurlijke oever met bloembollen.
De Dr. J. de Koninglaan in Schipluiden kreeg een nieuwe groenvoorziening bij de Koningskerk.
Dankzij het ecologische beheer van de buitendienst konden onze inwoners in het voorjaar genieten
van bloeiende oevers en bermen. Van de bermen viel vooral het Kralingerpad op. Deze berm
bloeide uitbundiger dan voorgaande jaren.
In vrijwel alle eiken in de gemeente werden in de zomer eikenprocessierupsen aangetroffen. Niet
eerder op deze schaal. Waar het nodig was voerden we een bestrijding uit. Zo beperkten we de
overlast.
In 2019 troffen wij voorbereidingen voor een nieuwe aanbesteding van het groenonderhoud. De
aanbesteding vindt plaats in het eerste kwartaal van 2020.

De inventarisatie van de waardevolle bomen is afgerond. In 2020 verwerken wij dit tot nieuwe
regelgeving voor boombescherming.



                                                116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Speelvoorzieningen

In het voorjaar van 2019 legden wij de laatste hand aan de aanleg van de natuurspeelplaats in
Schipluiden: “De Keen”.
De plek is in het voorjaar feestelijk geopend door de kinderen van de basisscholen uit Schipluiden
samen met wethouders Horlings en Smit.
Later in het jaar kregen vijf speelplekken nieuwe speeltoestellen:
-   Hofje tussen Looksingel en Hof van Delftstraat in Den Hoorn.
-   Pleintje tussen Goudenregenstraat en Prunusstraat in Schipluiden.
-   Grote speelplaats aan de Vlaardingsekade en Burgemeester van Gentsingel in Schipluiden.
-   Op de kade bij het Windrecht in Schipluiden maakten wij een bijzondere speel- en sportplek.
    Sporters uit Schipluiden besloten mee over het ontwerp. De plek biedt speelruimte voor
    kinderen en een sportplek voor volwassenen.
-   De speelplek aan de Mooikampen in Maasland veranderde van een betonnen speelplek in een
    groene speelplaats. Het natte weer zorgde voor veel vertraging. Oplevering van dit werk is in
    het voorjaar van 2020.

Bij een aantal oudere speelplekken was de ondergrond van rubberen tegels versleten. Iedere
speelplek kreeg een eigen aanpak. Innovatieve technieken zorgden op een aantal plekken voor
hergebruik van de rubber tegels. Waar mogelijk kwam een meer natuurlijke ondergrond van gras
of houtsnippers.

Riolering

Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP)
Voor het beschermen van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast is
een goede riolering een onmisbare voorziening. In het GRP zijn op hoofdlijnen de doelstellingen
voor de rioleringszorg beschreven. In de GRP 2016-2020 wordt beschreven hoe invulling wordt
gegeven aan alle waterzorgplichten (stedelijk afvalwater, regen- en grondwater) zodat daardoor
sprake is van een verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). Vanwege een urgente forse
bezuinigingsopgave in 2019 en daaropvolgende begroting in 2020, is de doorlooptijd van het vGRP
tot 2024 verlengd. Het vGRP is een strategisch en beleidsmatig planningsinstrument en is een
belangrijk hulpmiddel bij de afweging van het te voeren rioleringsbeleid binnen onze gemeente. De
gemeente voldoet met het vaststellen van dit plan aan haar wettelijke verplichting. Vanuit het
vGRP wordt jaarlijks een operationeel programma rioleringszorg door het college vastgesteld. In dit
jaarprogramma zijn de strategieën uitgewerkt naar concrete plannen voor aanleg, onderzoek,
maatregelen, reparatie, vervanging en verbetering, inclusief de financiële consequenties.
Achtereenvolgende operationele programma’s geven een volledig beeld van alle activiteiten in de
planperiode van het GRP.

Belangrijkste activiteiten die in 2019 zijn uitgevoerd:
-   In Den Hoorn zijn verschillende rioolstrengen in de Oranje Nassaustraat en omgeving relined.
    In de Hoornsekade in Den hoorn en de Lijsterbesstraat in Schipluiden is de riolering vervangen;
-   Bij verschillende rioolgemalen zijn pompen en/of gemaalcomputers vernieuwd.
-   Regulier onderhoud aan riolering en gemalen;
-   Optimalisatie lozingsgedrag op de drukriolering;
-   Camera-inspecties in combinatie met rioolreiniging;
-   Onderzoek functioneren riolering (meten aan de riooloverstorten);
-   Meedraaien in optimalisatiestudie zuiveringsgebied Groote Lucht en Harnaschapolder;
-   Meedraaien in onderzoek naar mogelijkheden voor verdergaande samenwerking in de
    (afval)waterketen.

Meldingen Buitenruimte

Het onderhoud aan de openbare ruimte is voor de burger (inwoner, ondernemer, bezoeker) een
van de meest zichtbare taken van de gemeente. Zij wonen, werken en recreëren er en zijn dus
direct gebaat bij een goed onderhoud van die openbare ruimte.

Een van de mogelijkheden voor de burger om van zich te laten horen over wensen en ervaringen
over de openbare ruimte is het digitale ‘meldingssysteem Buitenruimte/Mijngemeente App’. Een
groot aantal van hen maakt gebruik van deze mogelijkheid om rechtstreeks, snel en gemakkelijk


                                                117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>een melding achter te laten. Deze vorm van burgerparticipatie krijgt steeds meer de aandacht en
het gemak om snel een melding te doen leidt ook tot meer meldingen: dat is zichtbaar in het
aantal meldingen. Naast de meldingen die rechtstreeks in het meldingssysteem Buitenruimte
worden gedaan, wordt in veel gevallen ook nog gebruik gemaakt van andere kanalen om een
melding te maken. Voorbeelden hiervan zijn: telefoon, e-mail, brief, spreekuur wethouder. Voor
zover mogelijk worden ook deze meldingen in het meldingssysteem Buitenruimte opgenomen.

In 2005 is voor het eerst met een mogelijkheid voor meldingen in de openbare ruimte gestart: zgn.
signaalbonnen. Toen werd 1263 keer een melding gemaakt.
Vanaf 2014 worden meldingen via het meldingssysteem buitenruimte geregistreerd.
Hiermee kan met de mobiele telefoon een melding worden ingediend via de speciale Mijn
Gemeente app. Het meldingssysteem registreert alleen de meldingen over het beheer van de
buitenruimte.
Iedere melding die binnen komt krijgt een afhandeltermijn. Deze termijn is afhankelijk van het
type melding. Voor bijvoorbeeld rioolstoringen of wegverzakkingen is de termijn korter dan voor
een verzoek om een boom te snoeien. De tijd die nodig is om een melding op te lossen is van vele
factoren afhankelijk. Voorbeelden hiervan zijn: de complexiteit van de melding, de beschikbaarheid
van (bouw)materialen en middelen, en de beschikbaarheid van externe partijen en eigen
medewerkers.


Overzicht vanaf 2016 meldingssysteem Buitenruimte

 Jaar                             Aantal meldingen
 2016                             2344
 2017                             2474
 2018                             3186
 2019                             2989

Meldingen 2019

 Categorie meldingen                                 Den Hoorn   Maasland     Schipluiden    Totaal
 Straatmeubilair, verlichting en verkeerslichten        317        175            260          752
 Wegen Bruggen en Gladheid                              177        154            230          561
 Groen                                                   148         170           129            447
 Afval en Reiniging                                      234         131           82             447
 Verkeer en parkeren                                     144         111           78             333
 Riolering                                               67          61            41             169
 Dieren en ongedierte                                    37          42            24             103
 Sloten, vijvers en singels                              30          27            23             80
 Speelvoorzieningen                                      35          12            13             60
 Wijk in aanbouw                                         27           3             0             30
 Begraafplaats                                            0           5             2               7


Gebouwen

In 2012 heeft de gemeenteraad het Meerjarig Onderhoud Plan (MOP) vastgesteld. Dit plan is de
basis voor de onderhoudskosten aan gemeentelijke gebouwen in Midden-Delfland voor de periode
2011-2020. Met de vaststelling van het MOP heeft de gemeenteraad tevens een budget
beschikbaar gesteld voor het wegwerken van achterstallig onderhoud.

In de vastgoedsector, zo ook bij het gemeentelijk vastgoed, is het gebruikelijk om periodiek een
nieuw MOP op te stellen voor de vastgoedportefeuille. De onderhoudsplannen worden periodiek
(eens in de drie jaar) per dorpskern (Den-Hoorn, Maasland, Schipluiden) bijgewerkt. Dit jaar 2019
heeft een update (QuickScan) plaats gevonden in Maasland.
Voor 2019 is een raming opgevoerd van € 161.211 voor noodzakelijke (instandhouding)kosten.
Het budget is volledig benut, de belangrijkste (haalbare) doelen/acties zijn doormiddel van een
prioriteitenoverzicht uitgevoerd. Er blijft sprake van achterstallig onderhoud. Op het gebied van


                                                   118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>vastgoedmanagement worden professionaliseringsslagen gemaakt, waar 2020 een evaluatie over
wordt gepresenteerd.

Op dit moment zijn 32 gebouwen in beheer en onderhoud bij Team Beheer Openbare Ruimte.
Team locatieontwikkeling van afdeling Landschap, Wonen en Economie heeft de eerder strategisch
aangekochte woningen aan de Rijksstraatweg in Den Hoorn (Rijksstraatweg 8 en 9 Den Hoorn)
afgestoten door middel van verkoop.

De aan de achterzijde van het voormalig gemeentehuis gelegen opstallen, respectievelijk het
voormalige kantoorcomplex, het politiebureau en de daarnaast gelegen voormalige dienstwoningen
zijn gesloopt.




                                             119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>2.4.5 Bedrijfsvoering

Algemeen
2019 was een enorm pittig jaar qua personeelsverloop. Waar jarenlang sprake was van een zeer
laag verloop is dat in 2019 gekanteld. Het lijkt er op dat dat eenmalig was. Begin 2020 is het
aantal vacatures onder de 5%.

Door de onverwacht hogere kosten op personeelsgebied is de keuze gemaakt om inhuur te
reduceren. Daar zijn we in 2019 mee begonnen. Met name is toen ingezet om de inhuur terug te
brengen op functies die, met enige aanpassing, vacant gesteld konden worden. Ook is de kanteling
gemaakt om op plaatsen waar we min of meer structureel inhuren (met name het maatschappelijk
team) mensen in vaste dienst te nemen. Op deze manier is een omzetting van ongeveer 8 fte van
inhuur naar vast gerealiseerd in 2019. In 2020 gaan we hier nog mee verder.

Door het hoge verloop en het terugbrengen van de inhuur is in 2019 veel tijd ingezet op werving,
selectie en inwerken. In totaal zijn ruim 40 functies vacant gesteld. Begin 2020 staan er daarvan
nog 8 open. De afdeling P&O heeft met man/vrouw en macht gewerkt in 2019 om de hierdoor
ontstane vacatures in te vullen. Dat is gelukt de vacatures zijn weer op “normaal” niveau.
Daarnaast is het ook gelukt om de inhuur terug te brengen.


Cultuur
“Thuis in Midden-Delfland”!
We willen dat ieder zich thuisvoelt in Midden-Delfland. Deze korte slogan vat dat samen.
Deze zin is uitgewerkt in de volgende belofte aan de samenleving en aan onze medewerkers.
In de gemeente Midden-Delfland voel jij je begrepen, geholpen, betrokken en thuis.
Daar zorgen we voor door oprechte belangstelling te tonen en deskundig, gedreven en naar de
bedoeling te handelen.
Thuis in Midden-Delfland wordt breed gedragen in onze organisatie. In 2019 is dit voortvarend
opgepakt. Ruim 30 medewerkers zetten zich ervoor in. De inzet is onderdeel van het reguliere
werk (cultuur doe je). Slechts enkele uren per kwartaal zijn specifiek voor het uitdenken van
impulsen om de gewenste cultuur te bevorderen. Wij investeerden in het vergroten van de
taakvolwassenheid en eigenaarschap van medewerkers, zodat ze beter in staat zijn in te spelen op
de snelle veranderingen. Medewerkers mogen vragen stellen en kritisch kijken naar processen en
systemen en zich afvragen of die de (nieuwe) rol van de gemeente ondersteunen. De organisatie
stimuleert medewerkers om anders te durven denken en geeft ruimte voor verandering.
Het leidt er ook toe dat zaken ter sprake worden gebracht waar dat eerder niet gebeurde. Een
voorbeeld daarvan is dat medewerkers willen dat we op het gebied van informatievoorziening
slagen gaan maken zodat de systemen sturing aan de voorkant beter ondersteunen.
Initiatief nemen, lef hebben en positief kritisch durven zijn, dat stimuleren en waarderen wij.


Structuur
De aanpassing van de organisatie is in 2019 voortgezet. De afdelingsdirecteuren zijn benoemd en
actief. De laag van teamleiders nog niet. De interne werving heeft al wel plaatsgevonden maar de
kandidaten zijn nog niet daadwerkelijk benoemd of in de nieuwe functie aan het werk. Dit heeft er
mee te maken dat vanwege de plots urgente noodzaak tot bezuinigingen dit budgetneutraal moet
gebeuren. De organisatieontwikkeling verloopt budgettair neutraal voor de gemeentebegroting op
lange termijn. De frictiekosten die de organisatieontwikkeling met zich meebrengen leiden wel tot
eenmalig hogere lasten. De dekking hiervoor wordt gevonden in de huidige exploitatie.

Personeel

Personeelsbeleid is geen doel op zich, maar dienstbaar aan het grote geheel: het realiseren van de
missie van onze gemeente op het gewenste kwaliteitsniveau. Servicegerichtheid en integrale
aanpak zijn belangrijke speerpunten in onze missie.

Omvang van de formatie, doeltreffendheid en goed rendement krijgen ook de komende jaren
nadrukkelijk aandacht. Bij het organiseren van de werkzaamheden wordt niet alleen gekeken naar
de eigen organisatie. Daar waar dit toegevoegde waarde heeft, wordt samenwerking gezocht met
anderen. Soms betreft dat een andere gemeente in de regio, in andere gevallen gaat het om
publiek-private samenwerking of het volledig uitbesteden van taken. Voorbeelden hiervan:


                                               120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>   -   Bij de gemeentelijke belastingen is taxatie van gebouwen uitbesteed aan een
       gespecialiseerd bureau.
   -   Bij ruimtelijke ordening is het opstellen van bestemmingsplannen uitbesteed aan een
       adviesbureau, de digitalisering van bestemmingsplannen wordt door de gemeente
       Vlaardingen voor ons verzorgd.
   -   Voor de openbare ruimte zijn de uitvoerende onderhoudswerkzaamheden in de
       groenvoorziening uitbesteed.
   -   De technische beheerstaken op het gebied van automatisering zijn ondergebracht bij de
       gemeente Westland

Wij zijn voortdurend alert op mogelijkheden tot vernieuwen door het toepassen van
(technologische) ontwikkelingen op het gebied van personeel en organisatie; om de meest
efficiënte inzet van ons personeel te waarborgen. Voorbeelden hiervan zijn het digitaliseren van de
personeelsdossiers en digitaal verwerken van declaraties.

Inhuur

Uitgangspunt is dat vervanging van personeel bij ziekte of vacatures intern plaatsvindt. En bij
vacatures is ons uitgangspunt om vaste medewerkers aan te nemen.
Er kunnen echter situaties ontstaan waarbij het onontkoombaar is om personeel extern in te huren.
Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen bij langdurige afwezigheid van personeel, door ziekte of het
moeilijk kunnen vervullen van vacatures.
Ook is soms inhuur nodig voor specialistische, niet structurele werkzaamheden. Hiervoor hebben
we zelf de betreffende deskundigheid niet in huis en - gezien het incidentele karakter – hoeven we
dat ook niet te hebben. Het kan hier gaan om werkzaamheden op het terrein van grondexploitatie
of projecten ter uitvoering van de prioriteiten van de gemeenteraad en college. Voor deze categorie
is veelal een afzonderlijk budget of krediet beschikbaar gesteld. Tot slot huren we ook regionale
taken in. Dat geldt bijvoorbeeld voor het doelgroepenvervoer of werkzaamheden voor de H4 en
H10. Hieronder leest u – vertaald naar fte – hoeveel van en welke vorm van inhuur heeft
plaatsgevonden.



 Categorie                                                   Omvang 2019 (in fte op jaarbasis)

 Inhuur i.v.m. vacatures/langdurige ziekte                                 12,20
 Inhuur t.b.v. regionale taken                                             2,25
 Inhuur projecten (bijv. grondexploitaties)                                6,72



Stagebeleid

In 2019 zijn zes nieuwe studenten bij de gemeente stage gaan lopen (combinatie van leren en
werken) voor een kortere of langere periode. En acht studenten hebben hun stageperiode afgerond
in 2019.

Trainees

Twee van de drie trainees uit het eerste traineeprogramma zijn met ingang van 1 januari 2019
ingestroomd op een vaste functie in de gemeente. In de loop van 2019 zijn twee nieuwe trainees
gestart. De trainees pakken verschillende projecten op. Zij worden met name geschoold op
vaardigheden en competenties en zijn daardoor breed inzetbaar. Het traineeprogramma en het
bijbehorende opleidingsprogramma voor Jong Midden-Delfland is erop gericht om jonge talenten
aan te trekken, en hen te ontwikkelen binnen de organisatie. Daardoor krijgen en behouden we
een gezonde leeftijdsopbouw. Dit draagt ook bij aan een gebalanceerd proces van instroom,
doorstroom en uitstroom.

Personeelswisselingen

Er zijn in 2019 30 vacatures ontstaan door uitstroom van medewerkers, sommigen vanwege
pensionering. Daarnaast waren er nog 14 vacatures, ontstaan in 2018. 21 medewerkers zijn in



                                                121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>dienst gekomen van onze gemeente. 3 medewerkers zijn intern doorgestroomd naar een andere
functie.

Ziekteverzuim

Het ziekteverzuimpercentage geeft inzicht in de omvang van de afwezigheid van medewerkers
wegens ziekte. Uit onderstaand overzicht blijkt dat de omvang van het verzuim in 2018 globaal
vergelijkbaar was met het landelijk gemiddelde en over 2019 nagenoeg stabiel is gebleven. De
landelijke cijfers van 2019 zijn nog niet bekend.


                                                2015         2016         2017        2018           2019
 Verzuimpercentage (excl. zwangerschap)         3,9%         4,0%         5,5%        5,6%           5,7%
 Landelijke gemeenten 10.000 – 20.000           3,9%         4,9%         4,8%        4,9%           n.n.b.
 inwoners (excl. zwangerschap)
 Landelijk alle gemeenten (excl.                 5,3%        5,6%         5,4%        5,8%           n.n.b.
 zwangerschap)

Integriteit

Medewerkers in dienst van de gemeente Midden-Delfland of personen die werkzaam zijn voor de
gemeente Midden-Delfland hebben speciale verantwoordelijkheden, omdat zij werken voor een
overheidsinstelling. De verantwoordelijkheden zijn beschreven in de Gedragscode integriteit voor
medewerkers bij de gemeente Midden-Delfland.

Daarin staat onder andere:
Het handelen van medewerkers is altijd en volledig gericht op het belang van de gemeente en op
de organisaties en burgers die daar onderdeel van uit maken.
Het handelen van medewerkers is transparant, opdat optimale verantwoording mogelijk is en de
controlerende organen volledig inzicht hebben in het handelen van medewerkers en hun
beweegredenen daarbij.

De gemeentelijke organisatie wil werken in een open klimaat, zich inzetten voor de belangen van
de gemeente en het vertrouwen hebben van de burgers.

Bij in dienst treden ondertekenen nieuwe medewerkers de Integriteitverklaring en leggen zij de eed
of belofte af. Dit heeft tot doel dat de medewerker zich bewust is van de speciale
verantwoordelijkheden en dat hij/zij belooft zich daarnaar te gedragen. In werkoverleggen gaven
we aandacht aan het onderwerp ‘integriteit’.


Dienstverlening

Ons dienstverleningsmodel gaat uit van een betrouwbare, pro actieve, klantgerichte en vriendelijke
dienstverlening waarbij inwoners en ondernemers zoveel mogelijk zelf de keuze krijgen op welke
manier zij zaken willen doen met de gemeente. Daarnaast loopt een continue ontwikkeling dat we
de vragen die veel voorkomen door het KCC (eerstelijns dienstverlening) laten afhandelen. Dit
moet er voor zorgen dat mensen directer, zonder onnodige doorverwijzingen, worden geholpen.
Goede dienstverlening betekent óók een heldere taakafbakening en goede communicatie over wat
we wel doen en wat niet. Het is niet mogelijk en niet wenselijk om altijd alles op te pakken en voor
iedereen te regelen.

In 2019 gingen we aan de slag met een nieuwe visie op dienstverlening. Hierbij pasten we zowel
intern als extern participatie toe. Ook hier hanteren wij de uitgangspunten van de
organisatieontwikkeling, het Cittaslow denken én de Hostmanship filosofie. Belangrijk is om te
zorgen voor een welkome cultuur waar bekwame medewerkers werken. Medewerkers die weten
hoe wetten, regels en systemen in elkaar zitten en waarom dat zo is. Zij zijn daardoor in staat om
te werken volgens de bedoeling.

Naast verbetering van de online dienstverlening, werkten we ook aan verbetering van de offline
dienstverlening; ‘dienstverbetering dichtbij’.
Bij aanvragen om een vergunning, ontheffing of een voorziening, besteedden we aandacht aan het
vooroverleg. Enerzijds om het proces daarna te bespoedigen en anderzijds om contact tussen


                                                122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>gemeente en inwoner te verbeteren. Zo zitten we steeds meer ‘om de tafel’ met de inwoner. Dit
gold en geldt voor WMO aanvragen, maar ook voor aanvragen van vergunningen of voor het
aanvragen van reisdocumenten (bijvoorbeeld bij woonzorgcentrum Akkerleven). Aanvullend daarop
hebben we besloten reisdocumenten thuis te bezorgen. Ook dit draagt bij aan ‘dienstverlening
dichtbij’.

Voor inwoners en bezoekers die op het gemeentehuis langskomen, zijn we een onderzoek gestart
hoe we hen beter kunnen (be)geleiden in het gemeentehuis. Voor veel eerste bezoekers is het
onduidelijk waar zij naar toe moeten en zijn bepaalde voorzieningen, zoals de lift, niet makkelijk
vindbaar. In 2019 is dat onderzoek afgerond en in 2020 gaan we over tot uitvoering van de
werkzaamheden. Hiermee willen we onze bezoekers ook ‘fysiek’ meer welkom heten.

Betrouwbare overheid
Goede dienstverlening vraagt goede kwaliteit en een betrouwbare gemeente.
Een correcte basisregistratie personen (BRP) is belangrijk en is vanwege informatie-uitwisseling
met andere ketenpartners essentieel. De kwaliteit van de BRP is de basis van veel rechten en
verplichtingen die mensen in Nederland hebben. Met ingang van 2014 is er geen driejaarlijkse
audit meer, maar een jaarlijkse zelfevaluatie.
Naast de zelfevaluatie voor de BRP, deden we in 2019 ook de jaarlijkse zelfevaluatie voor de
reisdocumenten en rijbewijzen. Midden-Delfland scoort goed bij beide zelfevaluaties. Bij de BRP
bleek uit de inhoudelijke controle van de persoonslijsten (PL-en) dat 99,98% van die lijsten correct
is. Bij de domeinvragen uit de Kwaliteitsmonitor behaalden we een score van 99,6%. Bij de
reisdocumenten scoren we 99,5% voor de domeinvragen. Midden-Delfland voldoet hiermee
ruimschoots aan de wettelijke norm.

Adresonderzoeken dragen bij aan de kwaliteit van onze basisregistraties. Deze kwaliteit zorgt er
enerzijds voor dat inwoners niet onjuist worden geadresseerd en anderzijds dat er geen onterechte
toeslagen of subsidies worden uitgekeerd.
Om adresfraude beter te kunnen bestrijden werkten we ook in 2019 mee aan het project
‘Landelijke Aanpak Adreskwaliteit’ (LAA). Dit is in samenwerking met het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Medewerkers controleren aan de voordeur of de
inschrijving zoals vermeld in de BRP klopt met de werkelijke bewoning. In 2019 zijn via het LAA 9
huisbezoeken gedaan, en daarnaast 25 personen in onderzoek gezet. Alle onderzoeken zijn
afgerond. Uitkomst daarvan was dat een deel van de onderzoeken leidde tot aanpassingen in de
BRP. Dus de werkelijke situatie en de administratieve situatie zijn overeenstemming met elkaar
gebracht. Ook schrijven we wekelijks personen aan waarvan de gegevens niet kloppen. In de
meeste gevallen voldoen personen daarna aan hun verplichtingen, waardoor verder
adresonderzoek niet nodig is.

In 2019 is er ook een regionalesamenwerking opgestart met de gemeenten Maassluis, Schiedam,
Vlaardingen, Westland en Midden-Delfland. En samen met gemeenten Rijswijk, Delft en Westland
zetten we een Werkgroep Tegen Identiteitsfraude (WTI) opgezet. Politie, RDW en andere partners
zitten hierbij ook om tafel.

Om de kans op misbruik van persoonsgegevens kleiner te maken, is ook een toenemend
bewustzijn bij inwoners nodig. Daarom verstrekt de gemeente sinds enige jaren aan inwoners een
gratis id-cover bij het afhalen van een reisdocument of rijbewijs. De gemeente Midden-Delfland
was hiermee koploper. Daarnaast werken we sinds 2017 met software die documenten op echtheid
controleert en gezichtsherkenning heeft.

Communicatie

De communicatiestrategie zetten we in om een moderne, doeltreffende en klantgerichte
communicatie te bereiken. Wij stimuleren participatie van en samenwerking met inwoners,
ondernemers en andere spelers. De gemeente als gesprekspartner: dichtbij en aanspreekbaar. De
communicatie is geen doel op zich, maar dienstbaar aan het realiseren van de gemeentebrede visie
en missie.

De manier waarop wij communiceren, draagt ook bij aan hoe inwoners onze dienstverlening
ervaren. Daarom werken we continu aan de begrijpelijkheid van onze brieven, e-mails,
advertenties en andere uitingen. Doel hiervan is dat de boodschap helder, begrijpelijk en goed
gemotiveerd is en de lezer centraal zet. Met schrijfcoaches in de organisatie en trainingen



                                                123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>ondersteunen we dat. In 2019 kregen onze medewerkers extra tools om hun schrijfvaardigheid
verder te verbeteren.

Website
Onze website is ingericht op basis van het zogenaamde toptaken principe. Dus niet zo veel
mogelijk informatie geven, maar alleen de belangrijkste of de meest populaire producten en
diensten tonen. Via het regelmatig uitvoeren van gebruikersonderzoeken en het analyseren van de
webstatistieken, passen we de website nog verder aan de verwachtingen van inwoners aan. In
2020 moet de website volledig worden vernieuwd. Dit biedt de mogelijkheid om wederom
verbeterslagen aan te brengen. Ook gelden in 2020 weer scherpere digitale toegankelijheidseisen.
Ook dat nemen we mee.

Sociaal intranet
In 2019 hebben we een nieuw (sociaal) intranet ingevoerd met het doel de interne communicatie
en de onderlinge samenwerking naar een hoger plan te tillen. Het platform biedt de mogelijkheid
om op interactieve wijze informatie uit te wisselen en kennis te delen. Hiermee vergroten we de
betrokkenheid en verbondenheid bij de organisatie. Daarnaast biedt het platform de mogelijkheid
om eenvoudig documenten en informatie te delen tussen en binnen teams, afdelingen en
projectgroepen. Hierdoor verbetert de samenwerking.

Digitale nieuwsbrieven
Met de digitale nieuwsbrieven kunnen we de voornaamste highlights in één oogopslag overzichtelijk
maken voor de lezer. De nieuwsbrief voor inwoners heeft inmiddels 505 abonnees, die voor
ondernemers heeft er 162. De nieuwsbrief voor ondernemers geven we 3 à 4 keer per jaar uit. In
2019 hebben we er vier uitgegeven. Voor inwoners kiezen we vaker voor andere
communicatiemiddelen.

Social media
We sluiten steeds meer aan bij middelen die inwoners ook veel gebruiken.
Daarom zetten we social media in als aanvulling op de traditionele media. We maken vooral
gebruik van Facebook, Twitter en in mindere mate Instagram en LinkedIn. Per doel en doelgroep
zetten we een doordachte mix in. In 2019 stopten we met whatsapp, omdat de koppeling naar ons
dashboard niet meer mogelijk was. Het voordeel van social media is dat interactie mogelijk is en
daarmee dus ook meer maatwerk. Daarnaast is de communicatie via social media vaak wat
informeler en daarmee toegankelijker.

Media en social media analyse
Dagelijks gebruiken we de analysetool Coosto voor een beter zicht op meningen en (opkomende)
issues. Dit zorgt ervoor dat we waar nodig de communicatiestrategie kunnen aanpassen of beter
kunnen aansluiten bij de informatiebehoefte van onze inwoners en ondernemers.

Events & organisatie
Naast reguliere communicatietaken, organiseert het team communicatie ook evenementen en
bijeenkomsten. In 2019 ging het daarbij om bijeenkomsten in het kader van de lintjesregen en 4
mei. Ook organiseerden we een veteranenbijeenkomst en een walactiviteit voor Varend Corso.

Communicatie & participatietrajecten
De kerntaak van team communicatie is het adviseren over communicatie en in het verlengde
daarvan participatie. Participatie - zowel burgerparticipatie als overheidsparticipatie - is een
belangrijk onderwerp in het coalitieakkoord en in het collegewerkprogramma. Participatie maakt
steeds meer logisch deel uit van het vormen en uitvoeren van beleid. Ook hier geldt dat ‘meer
doen of meer communiceren’ niet per se betekent dat het niveau of de kwaliteit van communicatie
en participatie stijgt. Daarom is het van belang om gericht te kiezen wat zich wel en wat ook
helemaal niet voor (een vorm van) participatie leent. Dit voorkomt teleurstelling (verwachtingen
managen) en ook onnodig hoge kosten. In 2019 waren er onder meer bijeenkomsten van de
klankbordgroepen Centrum Maasland, Centrum Schipluiden en Maaslandse Zoom. Ook werden er
bewonersavonden georganiseerd over onder andere de herinrichting van Koningin Julianaplein en
Looksingel in Den Hoorn.

Regionale samenwerking
Ook is nog steeds een toename van communicatie in samenwerkingsverbanden. Voorbeelden
hiervan zijn Avalex, sociaal domein, communicatie in H10, samenwerking en crisiscommunicatie in
Haaglanden verband.


                                              124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Privacy
De aandacht voor de bescherming van persoonsgegevens is in het tweede jaar na de
inwerkingtreding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) niet afgenomen.
Integendeel, bijna dagelijks staan berichten in de media over gevoelige datalekken en boetes voor
schendingen van de AVG.

Binnen de gemeente is ook in 2019 veel aandacht geweest voor het werken volgens de AVG.
Bewustwordingsactiviteiten, het beantwoorden van vragen en het signaleren van risicovolle
verwerkingen van persoonsgegevens hebben ertoe geleid dat het bewustzijn van de organisatie op
dit gebied flink is toegenomen. De Functionaris voor Gegevensbescherming (FG) en de Privacy
Officers (PO) hebben hierin nauw samengewerkt met de privacy-ambassadeurs, team Juridische
Zaken, de CISO’s (chief information security officers) en de medewerkers informatievoorziening.
Enkele belangrijke activiteiten:
o Vorig jaar is verder gewerkt aan het borgen van privacy binnen de organisatie. De functie van
     FG is door de projectleider AVG ingevuld en we hebben twee PO’s aangewezen. Daar waar de
     FG met name een toezichthoudende rol heeft, hebben de PO’s een adviserende en
     ondersteunende rol. De PO is het dagelijkse aanspreekpunt voor vragen over privacy (op
     casusniveau).
o Er zijn diverse bewustwordingsactiviteiten georganiseerd, waaronder een pubquiz over privacy,
     bijeenkomsten om kennis over privacy bij te brengen en vragen te beantwoorden
     (organisatiebreed en soms per teamverband). Daarnaast wordt regelmatig op intranet
     aandacht gevraagd voor privacy en zijn er acties geweest om medewerkers er op te wijzen dat
     van onbeheerde computers het scherm geblokkeerd moet worden;
o Maandelijks is overleg geweest met de privacy-ambassadeurs van de verschillende teams.
     Binnen deze overleggen zijn tips en adviezen uitgewisseld, is kennis gedeeld en zijn goede
     voorbeelden overgenomen;
o Medewerkers zijn steeds beter op de hoogte van de meldplicht met betrekking tot datalekken.
     In 2019 zijn 16 mogelijke datalekken gemeld. Van deze 16 hebben 5 van deze datalekken
     geleid tot een melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens, omdat door het datalek
     daadwerkelijk een risico voor de privacy van betrokkene(n) was ontstaan;
o Medewerkers weten steeds beter de PO’s te vinden voor vragen en om te klankborden. Dit leidt
     ertoe dat de PO wordt gezien als een sparringspartner en niet als showstopper aan het einde
     van de rit.

Digitalisering & informatievoorziening

Informatievoorziening
De rol van ICT is cruciaal voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken. Zonder ICT kunnen de
gemeentelijke taken nauwelijks meer uitgevoerd worden. De glasvezelbreuk in oktober 2019
maakte dit zeer duidelijk.
De toenemende digitalisering biedt mogelijkheden voor betere dienstverlening. Een digitale
klantrelatie tussen overheid en inwoner is steeds meer gebruikelijk en uitgangspunt bij
‘overheidsdienstverlening’. Steeds meer ontwikkelingen zijn gericht op digitalisering. Het rijksbeleid
is erop gericht om ‘alles digitaal’ te kunnen aanbieden. De gemeente Midden-Delfland staat voor
een goede, correcte en persoonlijke benadering. Wij organiseren de dienstverlening dichtbij. Dat
betekent dat inwoners onder meer via de digitale snelwegen zoals e-mail, website, en social media
waar en wanneer zij maar willen contact met de gemeente leggen. Maar naast digitaal contact,
blijft het mogelijk om persoonlijk via de telefoon of de balie contact te hebben met de gemeente;
de burger of de ondernemer kiest het kanaal van zijn of haar voorkeur. We leggen dit vast in de
visie op dienstverlening en het informatiebeleidsplan.

Het verder digitaliseren en aanvullend de digitale transformatie en robotisering hebben groot effect
op de dienstverlening, organisatie en de bedrijfsvoering.
Alle werkzaamheden en processen genereren data, daarmee is dus ook iedere overheidsorganisatie
dus ook een informatiebedrijf. En iedere medewerker is dus ook een informatiemanager. Dit
betekent dat de werkzaamheden en de rol van medewerkers zijn veranderd en dat we van hen een
hogere mate van flexibiliteit vragen.

In 2019 zijn we gestart met het opstellen van een nieuwe Informatiebeleidsplan als opvolger van
het aflopende Realisatieplan Informatievoorziening 2016 -2020.
De verwachting is dat de standaardzaken de komende jaren door digitalisering in toenemende
mate geautomatiseerd verlopen. In dat kader zijn we in 2019 onder andere gestart met het


                                                 125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>opstellen van een pakket van eisen voor een nieuw aan te schaffen zaaksysteem. Hiermee
ondersteunen we het digitaal zaakgericht werken. De dienstverlening van de toekomst kenmerkt
zich door een hoge mate van efficiëntie met een hoge mate van klantgerichtheid. De klant staat
centraal en dienstverlening moet naast dat het kwalitatief goed is en daarmee betrouwbaar ook
snel en gemakkelijk zijn.

Samenwerking
Daarnaast is veel aandacht uitgegaan naar de samenwerking met de gemeente Westland.
De afhankelijkheid van ICT heeft gevolgen voor de (informatie)veiligheid, bedrijfszekerheid en
continuïteit. Een hoogwaardige, kwalitatieve en kwantitatieve, professionele ICT voorziening is
noodzakelijk. Het ICT beheer van Midden-Delfland is per 1 december 2015 overgedragen aan de
gemeente Westland. Het jaar 2019 was het vierde samenwerkingsjaar met de gemeente Westland.
Deze samenwerking is gebaseerd op de overeenkomst die van kracht is voor de eerder tot stand
gekomen samenwerking tussen Westland en Leidschendam-Voorburg. Het komen tot een goede
samenwerking heeft veel tijd gevraagd. In 2019 is de samenwerking bij een aantal grote projecten
naar tevredenheid verlopen. Zo is er een groot migratietraject geweest van databases naar een
nieuwe versie (Oracle-migratie). Daarnaast is er een nieuwe firewall geïmplementeerd om aan de
hedendaagse normen voor informatiebeveiliging voor netwerk- en internetverkeer te kunnen
voldoen.

Naast de technische (beheer) ICT samenwerking, onderzoeken we doorlopend de mogelijkheden
om tot een samenwerking te komen op meer onderdelen. Dit heeft tot nu toe geresulteerd in
regionale samenwerking op het gebied van inkoop van hardware en software. De aanbesteding en
implementatie van de nieuwe firewall is in 2019 in samenwerking met Westland en Leidschendam-
Voorburg gedaan. Dit heeft door de schaalgrootte van de aanbesteding veel kosten bespaard.
Verder zetten we in op kennisdeling op ICT gebied, maar bijvoorbeeld ook regionaal op het terrein
van informatiebeveiliging en de ICT-kant van de nieuwe Omgevingswet.

Vanuit Haaglanden onderzoeken we aan de hand van regionale bijeenkomsten de mogelijkheden
om ICT-medewerkers regionaal te kunnen ‘lenen’. Daarbij gaat het niet alleen om vast personeel
maar ook om trainees of het binden van schoolverlaters aan de ICT of informatiebeveiligingstak bij
de overheid.

We zijn aangesloten bij de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur (GGI) voor de
onderdelen waar dit een meerwaarde heeft. De GGI is een ICT- infrastructuur van en voor
gemeenten en gemeentelijke samenwerkingsverbanden. De realisatie en
implementatieondersteuning vindt projectmatig plaats door samenwerking van gemeenten en de
VNG. Wij nemen onder meer deel aan: GGI-veilig en GT-Connect. Via GGI-Veilig nemen gemeenten
onder meer actieve netwerk monitoring af voor het bewaken van dataverkeer op het eigen
bedrijfsnetwerk. Ook kunnen beveiligingsproducten en dienstverlening voor de gemeentelijke ICT-
infrastructuur worden afgenomen. GT Connect helpt ons bij de vervanging van onze
telefooncentrale en de integratie van moderne communicatiefunctionaliteiten in onze processen.

Informatiebeveiliging
Gemeentelijke organisaties hebben heel veel waardevolle informatie in het bezit. Denk hierbij aan
persoonsgegevens van inwoners. Betrouwbare informatievoorziening is daarom essentieel.
Informatieveiligheid is het proces dat deze betrouwbare informatievoorziening moet borgen. Het
mag nooit zo zijn dat privacygevoelige informatie van de inwoners in verkeerde handen komt.

Ons gemeentelijk informatiebeveiligingsbeleid is actueel. We hebben ons geconformeerd aan het
normenkader van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) en we zijn
aangemeld bij de Informatiebeveiligingsdienst (IBD). We hebben een CISO benoemd en meerdere
medewerkers zijn CISO opgeleid. Daarnaast hebben we een goed werkend incidentenprotocol
(inclusief melding datalekken). In 2019 hebben we ons georienteerd op de nieuwe Baseline
Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De BIO is het basisnormenkader voor informatiebeveiliging
binnen alle overheidslagen (Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen). Had voorheen iedere
overheidslaag zijn eigen baseline, nu is er één BIO voor de gehele overheid. Ons college van B&W
heeft eind 2019 ons nieuwe Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid 2020-2023 vastgesteld. Dit
nieuwe Informatiebeveiligingsbeleid is volledig gebaseerd op de BIO. In 2019 zijn we gestart met
het uitvoeren van een Baselinetoets waarmee we het Basis Beveiligingsniveau van processen en
Informatiesystemen bepalen. De baseline brengt in kaart welke processen in welke mate risicovol
zijn op het gebied van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. De vervolgstap daarop is
dat we kijken welke maatregelen daarbij passen en welke we al hebben genomen of nog moeten
nemen.

                                               126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>We sluiten met leveranciers en dienstverleners verwerkersovereenkomsten of
dataleveringsovereenkomsten af. Hierin zijn de verantwoordelijkheden voor de beveiliging van het
gebruik van onze privancygevoelige gegevens geregeld. We hebben naast aan technische zaken,
zoals beveiligde email oplossingen, structureel gewerkt aan bewustzijn. Bescherming van privacy
gevoelige gegevens heeft net als informatiebeveiliging een grote ‘houding en gedrag’- kant. In
2018 is vanwege de inwerkingteding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) al
veel gedaan op bewustwording op dit gebied. Daar is in 2019 vervolg aan gegeven.De
informatiebeveiligingsbeheerders op de afdelingen worden met periodieke trainingssessies
gedurende het jaar opgeleid door Fox IT om te zorgen dat hun kennis up to date is en blijft.
Daarnaast leiden we ook privacyambassadeurs op om ook op het gebied van privacy voldoende
borging van kennis hierover te creeren.

Jaarverslag informatiebeveiliging
Met de VNG resolutie ‘Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente’ van
november 2013 hebben gemeenten afgesproken om de informatiebeveiliging op orde te krijgen en
te houden. In deze resolutie is onder meer afgesproken dat de gemeente in het jaarverslag een
onderdeel opneemt over informatiebeveiliging of als bijlage toestuurt. U ontvangt het “Jaarverslag
Informatiebeveiliging Midden-Delfland 2019” als separate bijlage.




                                               127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>2.4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing


Inleiding

Het weerstandsvermogen is te definiëren als ‘het vermogen van de gemeente om niet-structurele
risico's op te kunnen vangen om haar (wettelijke) taken te kunnen voortzetten’. Door een goed
systeem van risicomanagement kunnen bestuurders en managers voor risico’s, die het behalen van
de doelstellingen bedreigen, passende beheersmaatregelen nemen.

Bij de uitvoering van onze taken worden we geconfronteerd met risico’s en ontwikkelingen die
mogelijke nadelige (financiële) gevolgen kunnen hebben voor de gemeente. Het is daarom
belangrijk dat we beschikken over een buffer van voldoende omvang om onverwachte tegenvallers
op te kunnen vangen. Deze buffer wordt gevormd door het beschikbare weerstandsvermogen.

Minstens zo belangrijk is dat een goede sturing en beheersing van de risico’s plaatsvindt.
Risicomanagement geeft een organisatie inzicht. Daardoor kunnen gestructureerd acties worden
ondernomen en wordt het mogelijk om genomen beslissingen aangaande risico’s te verantwoorden.
Risicomanagement en het weerstandsvermogen zijn daarmee onderling verbonden en vormen een
belangrijk onderdeel van het (financiële) beleid.

Ook het belang van fraudebeheersing wordt onderkent. In de werkprocessen waren al diverse
maatregelen getroffen ter voorkoming en detectie van fraude. De Commissie BBV adviseert om
Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O) beleid te ontwikkelen en dit door de raad vast te laten
stellen.
In de raadsvergadering van 25 juni 2019 is de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen
2019-2022 en de nota Misbruik & Oneigenlijk gebruik 2019-2022 vastgesteld.

Risicomanagement

Wie denkt aan risicomanagement en risico’s in algemene zin, denkt vaak aan vervelende,
negatieve gebeurtenissen. Vaak wordt gedacht dat risicomanagement innovatie en vernieuwing
tegenhoudt.

Dat is niet het geval. Risicomanagement is het beheersen van risico’s en het nemen van
beslissingen die gericht zijn op het voorkomen of minimaliseren van nadelige effecten.
Goed risicomanagement zorgt voor procesoptimalisatie, een betere inrichting en borging van
resultaten. Een essentieel instrument voor het bereiken van resultaat, innovatie en de Cittaslow
filosofie.

Risicomanagement heeft een prominente plek binnen de planning- en controlecyclus (p&c cyclus).
Het is een continu proces. Bij alle p&c producten wordt hierover gerapporteerd. Risicomanagement
is een manier van denken. Het dient als hulpmiddel bij het nemen van besluiten door zowel Raad
als college. Op 25 juni 2019 is de ‘Nota Risicomanagement Midden-Delfland’ vastgesteld door de
Raad. Met deze nota en nog belangrijker een actueel risicoregister wordt het mogelijk een
betrouwbaar oordeel over het benodigde weerstandsvermogen te geven. Dat leidt er uiteindelijk
toe dat risico's zo weinig mogelijk effect hebben op de uitvoering van het lopende beleid en in
stand houden van bestaande voorzieningen voor de lokale samenleving. De continuïteit van de
bedrijfsvoering en de uitvoering van beleid wordt hiermee beter gewaarborgd.

In het risicoregister gaat het niet alleen om risico’s met financiële gevolgen, maar ook om het
inzicht in de niet financiële gevolgen (bijvoorbeeld op politiek-, imago-, milieu-, juridisch- privacy
of informatie en veiligheidsvlak).

Een actueel risicoregister biedt de volgende voordelen:
- Een scherper beeld van het meest waarschijnlijke scenario voor de afwikkeling van risico’s
- Verhoogd risicobewustzijn binnen alle lagen van de organisatie (verankering)
- Effectievere en efficiëntere bedrijfsvoering (prioriteit leggen bij de belangrijkste onderwerpen)
- Betere koppeling tussen beleid en bedrijfsvoering.

Het risicoregister wordt niet als bijlage gepubliceerd bij de programmabegroting en –rekening. Dit
in verband met de vertrouwelijkheid van sommige risico’s. De belangrijke openbare risico’s worden


                                                  128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>in deze paragraaf benoemd. Indien zich buiten de P&C-cyclusmomenten om, ontwikkelingen
voordoen (denk bijvoorbeeld aan risico's betreffende de grondexploitatie) dan geldt uiteraard een
actieve informatieplicht.


Belangrijke grote risico’s

Grondexploitatie
Door de omvang van de grondexploitatie vormt dit een risico voor de gemeente. Jaarlijks worden
de grondexploitaties en de bijbehorende risicoanalyse geactualiseerd. De resultaten van de
grondexploitatie komen ten gunste of ten laste van de reserve grondexploitaties. De laatste
actualisatie geeft aan dat het resultaat van de reserve grondexploitaties op termijn een batig saldo
laat zien. Dit batig saldo is overigens nodig om de geïnventariseerde risico’s af te dekken.

Verbonden partijen
De gemeente neemt deel in 18 verbonden partijen. Veelal is dat een deelname of samenwerking
met meerdere gemeenten. De afgelopen jaren is enkele malen gebleken dat hier behoorlijke
financiële gevolgen uit voort kunnen vloeien (bijvoorbeeld GGD en Avalex). Stringente bewaking is
noodzakelijk om problemen in de toekomst te voorkomen.
De gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder (BHP) kent een (risico)verdeling
tussen de deelnemende gemeenten Den Haag en Midden-Delfland in de verhouding van 85/15. De
gemeente Midden-Delfland beschikt over een ‘Voorziening bijdrage te kort Bedrijvenschap’ die tot
doel heeft dit aandeel af te dekken.

Sociale Domein
Sociale Domein
Vanaf januari 2015 is een groot aantal nieuwe taken overgekomen naar gemeenten. Het betrof
aanvankelijk de Participatiewet, de nieuwe Wmo 2015 en taken uit de Jeugdwet. Al vanaf het begin
van de decentralisatie hebben gemeenten en VNG aangegeven dat de meegekomen rijksmiddelen
bij deze decentralisaties onvoldoende zijn. Ontwikkelingen als de invoering van het
abonnementstarief in de Wmo, en het open einde karakter van een aantal regelingen, hebben de
financiële druk opgevoerd. Vanaf medio 2018 heeft dit ook in Midden Delfland geleid tot tekorten.
Vanaf voorjaar 2019 is door de raad voor één jaar budget beschikbaar gesteld om de benodigde
kostenombuiging te realiseren in de jeugdzorg. Hier wordt momenteel invulling aan gegeven.
Risico’s waardoor de dienstverlening en kwaliteit van de zorg in gevaar komen:
    - Jeugdtaken: risico van een toenemende vraag aan geïndiceerde zorg, mede via de vrije
       verwijzers, wanneer preventief aanbod niet beschikbaar is.
    - Tarieven jeugdzorg: Jurisprudentie over tarieven jeugdhulp vertraagt gemeentelijke ruimte
       om tot reëlere tarieven te komen.
    - Wmo: toename van zorgafname als gevolg van vergrijzing, voorgenomen afbouw van
       bijdrage MRDH aan doelgroepenvervoer
    - Abonnementstarief Wmo: invoering abonnementstarief leidt tot afname inkomsten uit eigen
       bijdragen,
    - Loonstijgingen via landelijke cao-ontwikkelingen
    - Participatiewet: blijvend hoge instroom van mensen in de bijstand als gevolg van
       verhuizingen vanuit de regio.
    - Nieuwe gemeentelijke taken: behalve de drie decentralisatie van 2015 komen meer taken
       over naar gemeenten, waaronder de Wet VGGZ (2020), wet inburgering (2021), Beschermd
       Wonen (2021/22).

Garantstellingen en leningen
Midden-Delfland staat borg voor leningen van derden (voornamelijk ten behoeve van woningbouw).
Hoewel hiervoor de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (Nationale Hypotheek Garantie)
middels een achter vangovereenkomst in eerste aanleg wordt aangesproken is er ook voor de
gemeente een risico. Uit de liquiditeitsprognose 2019-2024 van de Nationale Hypotheek Garantie
(NHG) blijkt dat geen aanspraken verwacht worden op de achter vangfunctie.

Daarnaast zijn gemeentegaranties aan verenigingen en instellingen verstrekt, zodat zij goedkoper
financiering aan hebben kunnen trekken. Goede monitoring en terughoudendheid bij toekomstige
aanvragen is noodzakelijk om het risico voor de gemeente te beperken.




                                                129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Uitgezette geldleningen
In 1988 heeft de voormalige gemeente Schipluiden een bedrag van € 7,7 mln. uitgeleend aan de
ABN-AMRO. De lening is later overgegaan naar de Royal Bank of Scotland (RBS). De RBS is
grotendeels in handen van de Britse overheid. De vooruitzichten van de bank zijn de laatste jaren
verbeterd. De lening is voor 50 jaar fixe en heeft een rente van 8,15% (ACT/360). De lening aan
de RBS levert nu jaarlijks € 637K aan rente op. Het uitzetten van gelden brengt risico’s met zich
mee (kredietcrisis en de BREXIT).
Bij de Nederlandse Waterschapsbank is voor € 1,4 mln. uitgezet met een rente van 7% (€95.300
exploitatie-inkomsten per jaar tot 2043).

Renteontwikkelingen
Binnen de jaarrekening wordt het renteomslag percentage gehanteerd voor de rentetoerekening
over de boekwaarde van de vaste activa. Het renteomslag percentage is een gemiddelde van de
betaalde en ontvangen rente. Als gevolg van diverse ontwikkelingen zoals het verplicht
schatkistbankieren, de lage marktrente, BBV-voorschriften is het omslagpercentage 0%. In de
toekomst kan door ontwikkelingen dit rentepercentage stijgen, waardoor wij als gemeente te
maken krijgen met aanvullende kosten in de begroting.

Aantrekken geldleningen
De aangekochte gronden bedrijvenschap Harnaschpolder zijn in erfpacht uitgegeven (zie
raadsbesluiten 2015-23980 en 2016-32705). Voor de financiering van deze aankoop en de betaling
van de overeengekomen afkoopsommen voor renteverschillen zijn leningen aangetrokken. Het
aantal leningen en het totale vreemde vermogen neemt aanzienlijk toe. De kosten voor deze
leningen worden gedekt door de afgesloten erfpachtovereenkomsten. Hierdoor is het financieel
risico beperkt.

Naast deze risico’s zijn er nog vele andere onzekerheden waarmee alle gemeenten te maken
hebben. In dit verband noemen wij calamiteiten (vrijkomen gevaarlijke stoffen of saneringen),
dubieuze debiteuren, fraude, leegstand van gebouwen, overige schadeclaims en ook aanslagen.
Indien de kosten die hiermee gemoeid zijn niet op derden verhaald kunnen worden of niet volledig
worden gedekt door verzekeringen of voorzieningen moeten zij binnen de algemene middelen
opgevangen worden.

Schades die voortvloeien uit de dagelijkse activiteiten hebben andere oorzaken en uitingsvormen
dan calamiteiten. Ze komen meestal frequenter voor en het schadebedrag per keer is kleiner. Deze
structurele schades worden door de gemeente zelf beheerst door te investeren in de
bedrijfsvoering. Dit kunnen preventieve maatregelen in de werkprocessen zijn, maar ook
informatie en trainingen aan het personeel en bestuur om hun risicobewustwording te verhogen.

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken
om niet begrote kosten te dekken en ook de risico's waarvoor géén voorzieningen zijn getroffen of
verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de
gezondheid van de gemeentelijke financiën.

Weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente op dit moment financieel in staat is risico’s
af te dekken. Hieronder wordt ingegaan op enerzijds de benodigde weerstandscapaciteit ter
afdekking van de hierboven beschreven risico’s en anderzijds de werkelijk bij de gemeente
aanwezige weerstandscapaciteit.

Doelstelling voor het hebben/aanhouden van weerstandsvermogen is dat er een buffer aanwezig is
om financiële tegenvallers op te vangen zodra risico’s werkelijkheid worden.
Een algemeen aanvaarde normstelling voor de hoogte van het weerstandsvermogen is er niet.
Midden-Delfland gebruikt niet alle reserves als weerstandscapaciteit. Alleen de algemene reserve.

Het oordeel over de toereikende van d e weerstandscapaciteit is afhankelijk van de financiële
risico’s. Een berekening van het ‘ratio weerstandsvermogen’ zoals hieronder toegelicht, geeft een
goed inzicht.




                                               130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Ratio weerstandsvermogen

Het ‘ratio weerstandsvermogen’ wordt als volgt berekend:

                           Beschikbare weerstandscapaciteit (Reserve weerstandscap.)
Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit (totaal risico’s)


De gemeente streeft ernaar zo min mogelijk risico te lopen en -mits financieel verantwoord-
zoveel mogelijk risico’s af te dekken. Acceptabel is een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0
en 1,4.

 Waardering                       Ratio                          Aanduiding
 weerstandsvermogen
 Groter dan                          2,0                         Uitstekend
 Tussen                        1,4   en 2,0                    Ruim voldoende
 Tussen                        1,0   en 1,4                      Voldoende
 Tussen                        0,8   en 1,0                         Matig
 Tussen                        0,6   en 0,8                     Onvoldoende
 Lager dan                           0,6                           Slecht

Beschikbare weerstandscapaciteit

De reserve weerstandscapaciteit bedraagt € 4,0 mln. Dit geeft de gemeente meer dan voldoende
weerstandscapaciteit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.

Risicoregister

Alle risico’s zijn tegen het licht gehouden en aangepast/aangevuld in het risicoregister. Op basis
van de huidige inzichten en de berekening blijkt dat een onderbouwde kans bestaat dat een
bedrag van € 3,0 mln. noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële risico's
weerstand te bieden.



                                 Beschikbaar weerstandscapaciteit (€ 4,0 mln.)
Ratio Weerstandsvermogen =                Totaal aan risico’s (€ 3,0 mln.)     = 1,3


Het streven van de gemeente naar een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4 is in 2019
ruimschoots gehaald. De ratio is >1,0 met de aanduiding “voldoende”.

Doorkijk naar de toekomst

De weerstandsratio is voldoende. Dat betekent dat de gemeente in staat is om haar risico's op te
vangen. Dit is positief voor de financiële positie. Maar desondanks zijn er nog steeds factoren die
deze ratio direct negatief kunnen beïnvloeden.

De uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal.
De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de aanpak van COVID-19
kijken wij wat we, aanvullend op de landelijke maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt
veel beleidsterreinen van onze organisatie. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering
van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere
werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming en hebben daarvoor de nodige
interne maatregelen genomen.

Overige kengetallen

Om de onderlinge vergelijkbaarheid van gemeenten te verbeteren worden in de begroting en in de
jaarstukken nog een aantal financiële kengetallen opgenomen. De kengetallen zijn weergegeven in
het volgende model met daarbij de normen volgens de VNG.




                                                131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Kengetal                                                              jaarrekening   begroting   jaarrekening
                                                                              2018       2019            2019
Netto schuldquote                                                          98,20%     41,52%           99,27%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen                          94,61%     38,04%           96,21%
Solvabiliteitsratio                                                        45,33%     51,18%           65,64%
Grondexploitatie                                                           26,17%     13,45%           14,66%
Structurele exploitatieruimte                                               -0,88%     -0,11%          -1,95%
Belastingcapaciteit                                                       122,47%    119,86%          119,59%




Toelichting kengetallen:
Netto schuldquote
Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen
middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de
exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig.

Conclusie op basis van kengetallen:
Het percentage van de netto schuldenquote is verslechterd. Volgens de normen van de VNG is het
nog steeds wel voldoende. Deze verslechtering komt door de grote geldleningen die nodig zijn voor
de aankopen van de gronden in de Harnaschpolder. Deze gronden zijn in erfpacht uitgegeven en
zorgen wel voor een structurele opbrengsten.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit
kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het
aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekend voor de schuldenlast.
Hoe lager deze percentages, hoe beter.


Conclusie op basis van kengetallen:
De onzekerheid dat leningen die de gemeente Midden-Delfland heeft verstrekt niet (allemaal)
worden terugbetaald is gering waardoor de norm ook hier “ruim” voldoende is. Daarom zijn er geen
leningen geoormerkt als dubieus.

Solvabiliteitsratio
Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen
te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de
gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer.

Conclusie op basis van kengetallen:
62% van de balans van Midden-Delfland wordt gevormd door het eigen vermogen en is dus
volgens de norm ruim voldoende.

Kengetal grondexploitatie
De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële
positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze
waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of
de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen.

Conclusie op basis van kengetallen:
De financiering van de grondpositie met eigen vermogen maakt onderdeel uit van de schuldpositie.
De accountant heeft bij de controle van de jaarrekening de jaarlijkse actualisatie van de
grondexploitatie beoordeeld. Jaarlijks neemt de boekwaarde van de voorraden grond af door
verkopen. Nieuwe omvangrijke grondexploitaties zijn niet voorzien.

Structurele exploitatieruimte
Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen
lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten
daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de
begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.

Conclusie op basis van kengetallen:




                                                    132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>De structurele exploitatieruimte laat zien dat de structurele lasten, waaronder die samenhangend
met de schuldenlast van de gemeente (rente en aflossing), volledig worden gedekt door structurele
baten. Ook hier is de norm weer ruim voldoende.

Belastingcapaciteit
Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de riool- en afvalstoffenheffing voor een woning
met gemiddelde WOZ-waarde. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door
de totale woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk
gemiddelde in jaar t-1 en uit te drukken in een percentage.
Het streven van het college is de woonlasten laag te houden. Door een hoog gemiddelde WOZ-
waarde van de woningen, de kostbare afvalstoffen- en rioolheffing door een groot gemeentelijk
oppervlakte bewegen de woonlasten steeds meer naar het landelijk gemiddelde toe.

Conclusie op basis van kengetallen:
Het streven van het college is de woonlasten laag te houden. Een hoog gemiddelde WOZ-waarde
van de woningen, de kostbare afvalstoffen- en rioolheffing door een groot gemeentelijk oppervlakte
en lage woningdichtheid in het buitengebied zorgen voor meer dan gemiddeld hoge woonlasten.
Voor de afvalstoffen- en rioolheffing geldt een 100% kostendekking. Daarbij is in het verleden
besloten om de rioolheffing volledig bij de gebruiker op te leggen, waardoor de woonlasten hoger
zijn dan in gemeenten waar deze heffing aan de eigenaar wordt opgelegd (waaronder
woningbouwverenigingen). De woonlasten Midden-Delfland zijn ook daardoor mogelijk boven het
landelijk gemiddelde.




                                               133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>2.4.7 Financiering


Kaders en beleid

In de Wet financiering decentrale overheden (Wet FiDO), zijn de kaders gesteld voor een
professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden.

Onder de treasuryfunctie vallen o.a. het beheer van geldstromen, liquiditeit, renterisico’s en de
financiering van en in de gemeente (zowel lenen van gelden als het uitzetten).
De kaders hierbij zijn:
- Treasurystatuut. Een beleidsmatige financiële infrastructuur, waarin verantwoordelijkheden en
    spelregels voor de gemeentelijke treasury zijn opgenomen.
- Financieringsparagraaf die jaarlijks wordt aangeboden bij de begroting en het jaarverslag.

Treasury houdt zich bezig met alle toekomstige kasstromen en daarmee samenhangende risico's.
Deze risico's komen voort uit de financieringsbehoefte. Het treasurybeleid is primair gericht op het
waarborgen van financiële continuïteit door maatregelen te treffen zodat de activiteiten van de
gemeentelijke organisatie financierbaar blijven. Voor de renterisico's en risico's uit financiële
posities treffen we beheersmaatregelen (vermijden, spreiden). We gaan in de uitwerking verder
dan de wettelijke kaders. In principe zijn de uitgangspunten als volgt:
    -    Zorgdragen voor voldoende financierbaarheid op korte en lange termijn.
    -    Bewerkstelligen van passende financieringsvoorwaarden.
    -    Beheersen van rente- en of financieringsrisico's.
    -    Risicomijdend uitzetten van gelden en afgeven van garanties.
    -    Zorgdragen voor een effectief, veilig en efficiënt betalingsverkeer
    -    Actief onderhouden van contacten met marktpartijen om toegang tot de financiële markten
         open te houden.

Door het schatkistbankieren kan de gemeente niet meer vrij beschikken over haar liquide
middelen. Er is een verplichte rekening-courant verhouding met het Rijk. Door de huidige
negatieve rente op liquide middelen wordt er geen rentevergoeding ontvangen.
Met de introductie van het instrument erfpacht wordt beoogd de gronduitgiften te stimuleren. Door
het toepassen van erfpacht is er een rendement op het geïnvesteerde vermogen.

De risico’s van lenen worden beperkt doordat gemeenten zich moeten houden aan de kasgeldlimiet
en de renterisiconorm.

Renterisico op kortlopende schuld (kasgeldlimiet)

De Wet Fido bevat instrumenten en regels die de risico’s beperken die gemeenten lopen bij het
beheer van de liquide middelen. De kasgeldlimiet (looptijd <1 jaar) zorgt ervoor dat niet te veel
kortlopende leningen worden aangetrokken. De kasgeldlimiet geeft weer tot welk bedrag de
gemeente maximaal in haar korte financieringsbehoefte mag voorzien.

Deze limiet is gesteld op 8,5% van de totale omvang van de begroting per 1 januari. Op basis van
deze norm is de kasgeldlimiet voor onze gemeente circa € 4,4 miljoen.
Indien blijkt dat de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet een deel van de kortlopende schuld
omgezet worden in langlopende schuld (=lening). Als het kasgeldlimiet gedurende drie
opeenvolgende kwartalen wordt overschreden moet Gedeputeerde Staten worden geïnformeerd.

De liquiditeitspositie van de gemeente Midden-Delfland is inmiddels minder sterk. Het beleid is erop
gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden omdat de rente op de
kortlopende middelen in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. De
afgelopen jaren zijn enkele leningen met een looptijd < 1 jaar aangetrokken met een negatieve
rente. Er is dus een vergoeding ontvangen van de bank.

Renterisico op langlopende schuld (renterisiconorm)

Op grond van de Wet Fido mag een gemeente van haar langlopende schulden (looptijd >1 jaar) in
enig jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal aflossen en/of herfinancieren, wat overeenkomt
met een aflossingsperiode van ten minste vijf jaar. Dit is de zogenoemde renterisiconorm. Het doel


                                                134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>van de renterisiconorm is de herfinanciering van leningen in omvang en tijd te spreiden waardoor
de (eventuele) gevolgen van een rentestijging beperkt blijven en de (mogelijke) renterisico’s
worden ingeperkt. Aan de wet- en regelgeving wordt voldaan.

Renteontwikkeling

De rente op de geld- en kapitaalmarkt is momenteel laag. Dit komt voornamelijk door het beleid
van de Europese Centrale Bank (ECB). Renteverhogingen van de ECB worden steeds uitgesteld.

De refirente blijft op 0% gehandhaafd. De refirente is de rente die banken elkaar onderling in
rekening brengen (herfinancieringsrente). De ECB koopt al vanaf 2014 obligaties op. Uitvoering
van het obligatie opkoopprogramma moest ertoe leiden dat er meer geld in de economie komt, wat
zal resulteren in een hogere inflatie. Dit heeft vooralsnog niet het gewenste resultaat.

Naast het beleid van de ECB zijn ook andere macro-economische effecten van belang voor de
renteontwikkeling. Het beleid van de Verenigde Staten, China, Rusland en Noord-Korea zijn van
belang. Maar bijvoorbeeld ook de uittreding van het Verenigd Koningrijk uit de Europese Unie heeft
effect op de rente.

Inzicht rentelasten/-baten

Op het gebied van de rente wordt er volgens de richtlijnen veel meer dwingend voorgeschreven
dan voorheen. Enkele uitgangspunten zijn:
- Het aantrekken en verstrekken van een lening betreft een treasury activiteit. De met deze
  activiteit gepaarde rentelasten en rentebaten behoren op het taakveld Treasury.
- Aanbeveling is om geen rentevergoeding te rekenen over het eigen vermogen en de
  voorzieningen.
- Indien de werkelijke rentelasten in euro’s die over een jaar aan taakvelden hadden moeten
  worden doorbelast, afwijken van de rentelasten in euro’s die op basis van de voor gecalculeerde
  renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie.
  Correctie wordt verplicht gesteld indien deze afwijking groter is dan 25%.
- De commissie BBV adviseert het renteschema uit deze notitie in de paragraaf Financiering van de
  begroting en jaarstukken op te nemen. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe
  financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening.
- Verder zijn wijzigingen voor de rente van het grondbedrijf doorgevoerd. Aan grondexploitaties
  mag alleen de rente van externe financiering worden doorberekend. Omdat er geen leningen voor
  grondexploitaties zijn aangetrokken betekent dit dat er geen rente wordt doorberekend.
- Via de kapitaallasten mogen alleen werkelijke rentelasten naar de taakvelden worden doorbelast
  over de boekwaarden van investeringen. Wanneer er geen leningen zijn aangetrokken dan mag
  er helemaal geen rente worden toegerekend aan de taakvelden. Dit houdt in dat er geen rente
  meer kan worden doorbelast. De kapitaallasten bestaan dan alleen nog uit afschrijvingen.

Toerekening rente

Indien de gemeente een geldlening aantrekt in het kader van projectfinanciering, zal de werkelijk
te betalen rente conform het BBV naar het desbetreffende taakveld worden doorbelast. Dit is van
toepassing op de geldleningen voor de aankoop van erfpachtgronden. De rente van deze leningen
moet rechtstreeks worden doorbelast naar het taakveld beheer overige gebouwen en gronden.

Financieringspositie en rentekosten

Er is in 2019 sprake geweest van een financieringsoverschot. Hierbij is rekening gehouden met de
boekwaarde van de activa en van de grondexploitatie, eigen financieringsmiddelen (reserves en
voorzieningen) en opgenomen vaste geldleningen. Er is meer rente ontvangen dan betaald (positief
renteresultaat).

Het zogenaamde omslagpercentage is gebruikt voor rentetoerekening over de boekwaarde van de
vaste activa. Het rente omslagpercentage is een gemiddelde van de betaalde en ontvangen rente.
Als gevolg van onderstaande ontwikkelingen blijft het omslagpercentage 0%.
    -   Het verplicht schatkistbankieren
    -   Het beperkte aantal uitstaande leningen en de lage marktrente
    -   De hoge te ontvangen rente op uitgezette geldleningen
    -   BBV-voorschriften


                                               135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>Renteschema 2020
a.   De externe rentelasten over de korte en lange financiering                 €   581.571


b.   De externe rentebaten (idem)                                           -/- €   732.738
     Saldo rentelasten en rentebaten                                            €   -151.167

     De rente die aan de grondexploitatie moet worden
c    doorberekend                                     -/- €            -

     De rente van projectfinanciering die aan het
     betreffende taakveld moet worden toegerekend
     (rente aankoop gronden)                                                    €   559.805
     Aan taakvelden toe te rekenen externe rente                                €   -710.972


d1   Rente over eigen vermogen                                                  €     58.558
d2   Rente over voorzieningen                                                   €         -
     Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente                        €   -652.415


e    De aan taakvelden toe te rekenen rente (renteomslag)                   -/- €         -
f    Renteresultaat op het taakveld Treasury                                    €   -652.415

Leningenportefeuille

Een belangrijk onderdeel van het financieringsbeleid vormt de omvang, flexibiliteit, gemiddelde
looptijd en rentegevoeligheid van de leningenportefeuille. De leningenportefeuille langer dan één
jaar heeft per 31 december 2019 een omvang van € 56,5 miljoen.
De reden van deze toename zijn projectfinancieringen voor aankoop gronden. Aangekochte
gronden bedrijvenschap Harnaschpolder zijn in erfpacht uitgegeven (zie raadsbesluiten 2015-
23980 en 2016-32705). Voor deze financiering van aankoop gronden en de betaling van de
overeengekomen afkoopsommen voor renteverschillen zijn leningen aangetrokken. De erfpacht-
inkomsten zijn minimaal kostendekkend ten opzichte van de langlopende rentekosten.




                                                136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Leasing

Voor vervoermiddelen, printers en een pasfotohok zijn leasecontracten afgesloten. Hiervoor wordt
een rentebedrag betaald.

Uitgezette geldleningen

- In 1988 heeft de voormalige gemeente Schipluiden een bedrag van € 7,7 mln. uitgeleend aan de
  ABN-AMRO. De lening is later overgegaan naar de Royal Bank of Scotland (RBS). De RBS is
  grotendeels in handen van de Britse overheid die risico’s afdekt. De lening aan de RBS levert nu
  jaarlijks € 637K aan rente op.
- Bij de Nederlandse Waterschapsbank is voor € 1,4 mln. uitgezet met een rente van 7% (€ 95.300
  exploitatie-inkomsten per jaar tot 2043).

Overzicht uitgezette leningen 2019
                                Oorspronkelijk   Laatste     Rente    Restantbedrag   Ontvangen    Ontvangen Restantbedrag
Geldnemer                         geldlening     aflossing    %       geldleningen      rente      aflossing   geldleningen
                                                                        1-1-2019        2019         2019      31-12-2019
Royal Bank of Schotland (RBS)     7.714.263,67 1-7-2038      8,150%    7.714.263,67   637.444,61        0,00   7.714.263,67
Nederlandse Waterschapsbank N.V.
                               1.361.340,65 1-9-2043         7,000%    1.361.340,65    95.293,85        0,00   1.361.340,65
                                                                      9.075.604,32 732.738,46           0,00 9.075.604,32


Liquiditeit

De liquiditeit geeft aan in welke mate de gemeente aan haar lopende betalingsverplichtingen kan
voldoen. Fluctuatie van de liquiditeitspositie heeft te maken met inning gemeentelijke belastingen,
de algemene uitkering inkomsten van het Rijk, het ontvangen van subsidies, het aantrekken/
aflossen van leningen en meer of minder exploitatie uitgaven in die periode.




                                                             137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Kredietrisico en garanties

Naast de eerdergenoemde renterisico’s heeft de gemeente ook te maken met kredietrisico’s. Dit
zijn de risico’s die verband houden met de nakoming van de betalingsverplichting van rente en
aflossing op eerder door de gemeente verstrekte geldleningen in het kader van de publieke taak en
aanspraken op verleende gemeentegaranties.

Volgens de subsidieregeling zijn de verenigingen en maatschappelijke instellingen verplicht jaarlijks
de begroting en jaarrekening in te dienen. Door deze maatregelen wordt de vinger aan de pols
gehouden en kunnen risico’s worden beperkt.

De aanspraken op verleende gemeentegaranties zijn onderverdeeld in enerzijds verleende
garanties voor de bevordering van het eigen woningbezit (zowel particulieren als
woningbouwcorporaties) en anderzijds garanties die zijn verstrekt voor geldleningen die zijn
aangetrokken door maatschappelijke instellingen in onze gemeente, zoals (sport)verenigingen.
Voor hypotheken afgesloten na 1 januari 1995 met een zogenoemde Nationale Hypotheek Garantie
(NHG) staat de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) garant. De gemeente is door haar
achtervang functie risicodrager voor hypotheken afgesloten met NHG in de periode tussen 1 januari
1995 en 31 december 2010.

Per 1 januari 2016 is de achtervang overeenkomst met de Stichting Waarborgfonds Sociale
Woningbouw (WSW) verlengd tot en met 31 december 2020. Voor woningcorporaties is het
hierdoor mogelijk om tegen een redelijke rente geld aan te trekken, omdat het waarborgfonds
geldverstrekkers de tijdige betaling garandeert van rente en aflossing van leningen aan te gaan
door woningcorporaties. De gemeente en het Rijk vervullen daarbij een achtervang functie. Mocht
in geval van aanspraak door geldgevers blijken dat het vermogen van het waarborgfonds
ontoereikend is, dan bestaat de kans dat de gemeente op grond van deze achtervang
overeenkomst (in de vorm van renteloze leningen) het vermogen van het waarborgfonds moet
aanvullen. De kans dat dit gebeurt is gering, omdat de woningcorporaties in eerste instantie zelf
financieel verantwoordelijk zijn voor de risico’s in hun sector en hierop jaarlijks worden
gecontroleerd en beoordeeld door het waarborgfonds.

Voor het uitoefenen van de publieke taak neemt de gemeente ook deel in het aandelenkapitaal van
een aantal vennootschappen. Dit betreft aandelen van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, B.V.
Gemeenschappelijk Bezit Evides en N.V. Holding Westland Infra. Deze aandelen zijn in de balans
opgenomen tegen nominale waarde. Doordat er een groot positief verschil bestaat tussen de
werkelijke waarde en de nominale waarde is van een kredietrisico op deze aandelen geen sprake.

Relatiebeheer

Voor het reguliere betalingsverkeer maakt de gemeente gebruik van de diensten van de BNG Bank.
Onderdeel van deze dienstverlening is een kredietfaciliteit van € 2 miljoen. Tot deze limiet kan de
gemeente tegen een gunstig rentepercentage daggeld opnemen. Daarnaast is er nog een rekening
bij de Rabobank.




                                                138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>3. JAARREKENING


3.1 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de
toelichting

3.1.1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening


Overzicht lasten en baten                                      Primitieve begroting                                     begroting 2019
                                                                       2019                                             incl. wijzigingen
Omschrijving programma                                Lasten         Baten         Saldo              Lasten            Baten               Saldo
01: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025                 600.743        65.999            534.744       2.994.021              2.648.228           345.793
02: Bestuur en veiligheid                               3.426.811       303.630        3.123.181         3.632.372               306.830       3.325.542
03: Beheer, verkeer en milieu                           8.972.854      5.071.074       3.901.780        10.762.997              5.244.267      5.518.730
04: Onderwijs                                           1.605.492       235.112        1.370.380         1.595.634               235.112       1.360.522
05: Welzijn en Wmo                                      9.445.303       381.809        9.063.494        11.584.765               584.113      11.000.652
06: Economische- en sociale zaken                       4.494.295      2.420.012       2.074.283         4.669.055              3.425.576      1.243.479
07: Ruimtelijke ordening, ontw. En volkshuisvesting     8.397.619      8.121.023           276.596       9.451.757              9.840.531       -388.774
Afronding decimalen
Subtotaal programma's                                 36.943.116 16.598.659         20.344.457         44.690.601           22.284.657       22.405.944
Omschrijving algemene dekkingsmiddelen
Lokale middelen, waarvan besteding niet gebonden is       388.910      4.411.702      -4.022.792           388.910              4.590.702      -4.201.792
Algemene uitkering                                               0    18.961.771     -18.961.771                   0          19.153.213      -19.153.213
Treasury                                                  287.771      3.018.708      -2.730.937           639.574              3.069.280      -2.429.706
Dividend                                                                                         0                                                       0
Saldo financieringsfunctie 914                                                                   0                                                       0
Saldo compensabele btw                                                                           0                                                       0
Algemene baten en lasten (incl. onvoorzien)                16.000             0             16.000             15.842                  0             15.842
Subtotaal algemene dekkingsmiddelen                     692.681 26.392.181          -25.699.500         1.044.326           26.813.195      -25.768.869
Heffing vennootschapsbelasting                                   0            0                  0                 0                   0                 0
Overhead                                               7.911.551       145.387        7.766.164         8.984.499               299.049       8.685.450
Gerealiseerde totaal saldo van lasten baten           45.547.348 43.136.227           2.411.121        54.719.426           49.396.901        5.322.525
Toevoeging/onttrekking aan reserves
01: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025                      130      122.500            -122.370        109.130               179.430            -70.300
02: Bestuur en veiligheid                                        0       34.615             -34.615                0              56.178            -56.178
03: Beheer, verkeer en milieu                             423.304       619.301            -195.997        256.329              2.647.437      -2.391.108
04: Onderwijs                                                    0      318.206            -318.206                0             313.349        -313.349
05: Welzijn en Wmo                                         11.571       366.872            -355.301             5.958            851.044        -845.086
06: Economische- en sociale zaken                                0      186.211            -186.211        772.925               581.263            191.662
07: Ruimtelijke ordening, ontw. En volkshuisvesting        28.985       286.825            -257.840      1.001.056              2.273.547      -1.272.491
Algemene dekkingsmiddelen                                      141            0                141       5.775.984              4.980.206           795.778
Overhead                                                         0      940.853            -940.853            41.400           1.402.854      -1.361.454
Subtotaal mutaties aan reserves                         464.131       2.875.383      -2.411.252         7.962.782           13.285.308       -5.322.526
Gerealiseerde resultaat                               46.011.479 46.011.610                   -129     62.682.208           62.682.209                   0




                                                                       139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Overzicht lasten en baten                                              Realisatie                                        realiteitsafwijking
                                                                         2019                                                    2019
Omschrijving programma                                Lasten           Baten            Saldo              Lasten            Baten               Saldo
01: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025               3.399.184        3.118.117              281.067        -405.163               -469.889            64.726
02: Bestuur en veiligheid                               3.969.740         323.013           3.646.727          -337.368                -16.183       -321.185
03: Beheer, verkeer en milieu                           9.011.816        4.923.735          4.088.081         1.751.181               320.532       1.430.649
04: Onderwijs                                           1.604.128         249.642           1.354.486               -8.494             -14.530             6.036
05: Welzijn en Wmo                                     11.829.095         896.842          10.932.253          -244.330               -312.729            68.399
06: Economische- en sociale zaken                       4.712.929        2.632.488          2.080.441           -43.874               793.088        -836.962
07: Ruimtelijke ordening, ontw. En volkshuisvesting     6.181.708        8.918.076         -2.736.368         3.270.049               922.456       2.347.594
Afronding decimalen                                                                                   0                 0                   0                 0
Subtotaal programma's                                 40.708.600 21.061.912              19.646.687          3.982.001           1.222.745         2.759.257
Omschrijving algemene dekkingsmiddelen
Lokale middelen, waarvan besteding niet gebonden is       384.029        4.584.347         -4.200.318                4.881              6.355             -1.474
Algemene uitkering                                                0     19.343.003        -19.343.003                   0             -189.790           189.790
Treasury                                                  641.364        1.499.310              -857.946            -1.790           1.569.970      -1.571.760
Dividend                                                                 2.120.373         -2.120.373                   0        -2.120.373         2.120.373
Algemene baten en lasten (incl. onvoorzien)                       0                 0                 0             15.842                  0             15.842
Subtotaal algemene dekkingsmiddelen                    1.025.393 27.547.033              -26.521.640            18.933               -733.838        752.771
Heffing vennootschapsbelasting                                    0             0                     0                 0                   0                 0
Overhead                                               8.991.132         312.523           8.678.608             -6.633               -13.474             6.842
Gerealiseerde totaal saldo van lasten baten           50.725.124 48.921.469                1.803.656         3.994.302                475.432      3.518.869
Toevoeging/onttrekking aan reserves
01: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025                 109.130           16.322               92.808                 0             163.108        -163.108
02: Bestuur en veiligheid                                         0         31.178               -31.178                0              25.000            -25.000
03: Beheer, verkeer en milieu                             196.708         302.153               -105.445            59.621           2.345.284      -2.285.663
04: Onderwijs                                                     0       307.533               -307.533                0               5.816             -5.816
05: Welzijn en Wmo                                             5.957      750.945               -744.988                1             100.099        -100.098
06: Economische- en sociale zaken                          22.925         556.263               -533.338        750.000                25.000            725.000
07: Ruimtelijke ordening, ontw. En volkshuisvesting     3.340.056        3.155.100              184.956       -2.339.000              -881.553      -1.457.447
Algemene dekkingsmiddelen                               5.775.984        4.980.206              795.778                 0                   0                 0
Overhead                                                   41.400        1.184.183         -1.142.783                   0             218.671        -218.671
Subtotaal mutaties aan reserves                        9.492.161 11.283.883               -1.791.722        -1.529.379           2.001.425        -3.530.804
Gerealiseerde resultaat                               60.217.285 60.205.352                      11.932      2.464.923           2.476.857           -11.934




                                                                         140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>3.1.2 Analyse van de begroting na wijziging ten opzichte van de
realisatie

In deze paragraaf zal in worden gegaan op de verschillen tussen de realisatie en de begroting na wijziging op
programmaniveau, waarvan de baten of de lasten meer dan € 25.000 afwijken.

Programma 1

Lasten

Overschrijding lasten € 406.111
De overschrijding op dit taakveld wordt voornamelijk veroorzaakt door de kosten binnen enkele
projecten die gedekt worden uit externe middelen. Voor de gemeentebegroting zijn deze budgettair
neutraal. Een restantsaldo van externe middelen (veelal subsidies) presenteren en verantwoorden
wij in de balans (onder overlopende passiva).
Het betreft hier onder andere:
 De IODS-kwaliteitsproject Duurzaam Boer Blijven (€ 8.198)
 Het project vanuit de POP3 (€ 35.523). Voor deze projecten hebben wij een subsidie ontvangen
   vanuit de “POP3 Regeling Niet-productieve investeringen weidevogels, biodiversiteit en
   landschap Zuid-Holland 2017”.

Tevens hebben we voor het project equestrum minder kosten gemaakt dan verwacht (€166.961).

Daarnaast is er een overschrijding van de lasten die verband houdt met de kosten voor de
landschapstafel Hof van Delfland (€ 489.440). Aangezien de landschapstafel geen aparte entiteit is,
zijn wij belast met de administratieve ondersteuning ervan. De uitgaven en opbrengsten
(deelnemer- en subsidiebijdragen) verantwoorden wij daarom in onze administratie. Hier staan dus
ook hogere baten tegenover.

Tevens hebben we voor het project equestrum onze bijdrage nog niet ontvangen (€150.000).

Daarnaast vallen onder deze overschrijding de baten (deelnemer- en subsidiebijdragen) voor onze
inzet t.b.v. Hof van Delfland (€ 489.440).
Tot slot waren de pachtopbrengsten voor de graslanden die wij in eigendom hebben (vanuit het
project Saneren verspreid liggend glas) niet volledig geraamd. Dit leidt tot een overschrijding van
de baten van € 70.249.




Baten

Overschrijding Midden-Delfland en Vitale dorpen (€ 387.889)

Overschrijding baten € 387.888
De overschrijding op de baten van dit taakveld houdt grotendeels verband met de projecten die
gedekt worden uit externe middelen (zie ook lasten). Op deze projecten hebben we meer
uitgegeven dan geraamd en daardoor onttrekken we ook meer baten dan geraamd aan de
betreffende middelen (veelal subsidies). In totaal gaat het hier om € 30.988.



Programma 2

Lasten

Onderschrijding Bestuurlijke samenwerking (€ 34.424)
De voornaamste onderschrijding komt door een te hoog geraamd budget voor overige kosten. In
de begroting 2020 is dit budget al afgeraamd naar een niveau gebaseerd op de werkelijke kosten.




                                                     141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Overschrijding Bestuursondersteuning (€ 49.604)
De voornaamste reden voor deze overschrijding zijn de accountantskosten die hoger zijn geweest
dan andere jaren. De procedure daarvan is dan ook anders verlopen dan andere jaren.

Overschrijding Bestuursorganen (€ 459.541)
Ieder jaar wordt de hoogte van de voorziening voor pensioenen en wachtgeld van (oud)-
wethouders opnieuw getoetst. De voorziening moet nu groot genoeg zijn om in de toekomst alle
pensioenen en wachtgeldverplichtingen te kunnen betalen. Omdat de rekenrente ook gestegen is
betekent dat een forse extra storting in 2019.

Onderschrijding Raad en raadscommissies (€ 67.959)
Deze onderschrijding heeft twee oorzaken. Ten eerste zijn de kosten van de raadsvergoeding lager
uitgevallen dan begroot (€ 50.000) en ten tweede zijn er minder kosten gemaakt voor onder de
noemer Faciliteiten raadsleden (€ 11.402).



Programma 3

Lasten
Onderschrijding Wegen (€ 1.859.403)
Deze onderschrijding heeft 1 oorzaak. Het budget voor het Centrumplan Den Hoorn in 2019
minimaal aangesproken. Het restant (€ 1.768.207) zal worden doorgeschoven naar 2020. Dit
laatste heeft geen invloed op het resultaat omdat de kosten gedekt worden door een onttrekking
aan de reserve Investeringsprogramma.

Overschrijding Waterk. Afwater. (€ 58.308)
De kosten voor onderhoud Delflands keur zijn in de 1e PBW 2019 afgeraamd omdat er geen
onderhoudskosten voor 2019 verwacht werden. De kosten zijn echter wel in rekening gebracht.

Overschrijding Begraafplaatsen (€ 82.973)
De kosten voor het onderhoud door derden zijn hoger uitgevallen dan begroot (€ 68.401). Hier
staat een hogere opbrengst aan afkoopsommen eigen graven tegenover.

Onderschrijding Verkeer (€ 120.798)
Er zijn minder schadegevallen geweest (€ 56.170), er is minder gebruik gemaakt van adviezen
derden (€ 20.239) en er zijn minder borden en palen aangekocht (€ 23.545). Daarnaast zijn er
diverse kleine onderschrijdingen.

Overschrijding Afvalverwijdering (€ 90.604)
De verwerkingskosten waren hoger door het aantal opgehaalde tonnen en ook het aantal bezoeken
aan het brengstation was hoger dan in de begroting was voorzien.

Overschrijding Riolering (€ 31.045)
Er zijn minder uren geschreven op het product riolering (€ 77.309) en de kosten voor uitbreiding
ivm bouwplannen is lager (€ 13.384). Daarnaast zijn er diverse kleinere onderschrijdingen. Omdat
de totale kosten voor riolering daardoor lager zijn, is de storting in de voorziening Rioolheffing
hoger (€ 141.720).

Onderschrijding Milieubeheer (€ 65.177)
Voornaamste reden voor deze onderschrijding is dat de verduurzaming van gebouwen meer tijd in
beslag neemt.




                                               142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Baten
Onderschrijding Wegen (€ 107.437)
De bijdrage van de provincie Zuid-Holland voor de gemeentelijke inzet ten behoeve van de
overname van de N468 is niet ontvangen in 2019 (€ 75.000). Aan overige bijdragen van derden is
minder ontvangen (€ 16.145) en omdat er minder schades zijn geweest is ook het bedrag aan
schadeverhaal lager (€ 12.281).

Onderschrijding Openbaar groen (€ 209.055)
Het project voor het verhelderen van de grondposities nam meer tijd in beslag dan verwacht.
Daarnaast werden veel verkopen op verzoek van het college uitgesteld naar 2020.

Overschrijding Begraafplaatsen (€ 64.703)
Er zijn meer afkoopsommen voor het onderhoud van eigen graven ontvangen (€ 68.608).

Onderschrijding Verkeer (€ 65.792)
Doordat er minder schades zijn geweest is er ook minder schade verhaalt.

Onderschrijding Afvalstoffenheffing (€ 64.983)
Na het herberekenen van de prognose voor de opbrengst Afvalstoffenheffing en daarmee de
verwerking van mutaties door vertrek, vestiging en wijziging van grootte van huishoudens is
gebleken dat dat een onderschrijding van € 104.558 tot gevolg heeft. Daarnaast zijn er meer
bijdragen van derden geweest (€34.030).

Overschrijding Riool (€ 73.928)
Deze overschrijding heeft verschillende oorzaken. Er is meer rioolheffing niet woningen ontvangen
(€ 15.540). Daarnaast zijn er meer bijdragen van derden (aansluitvergunningen) ontvangen (€
32.741) en is er een hogere bijdrage ontvangen van het Hoogheemraadschap Delfland (€ 23.369).

Programma 4 NVT

Programma 5

Taakveld Kinderopvang:
Onderschrijding lasten € 35.413 (V) laat zich verklaren door:
      Hogere uitgaven € 40.450 (N) en hogere inkomsten € 62.213(V) m.b.t. het
       Onderwijsachterstandenbeleid. In 2019 is de administratieve afhandeling aangepast zodat
       de uitgaven en inkomsten (Rijksbijdrage) nu zichtbaar zijn in de exploitatie. De begroting
       2019 was daar echter nog niet op aangepast.
      Het resterende bedrag € 21.690 (V) laat zich verklaren door diverse mutaties < € 25.000



Taakveld Openbare gezondheidszorg:
Onderschrijding lasten € 32.222(V) laat zich met name verklaren door:
      De kosten van de lokale taken GGD en andere partners t.b.v. lokaal gezondheidsbeleid en
       preventie zijn lager uitgevallen € 13.108(V) omdat preventie on hold werd gezet
       halverwege het jaar. Verzoek is dit bedrag bij de bestemming van het resultaat voor de
       jaarrekening over te hevelen naar 2020 ten behoeve van verplichtingen voortvloeiend uit
       het uitvoeringsprogramma GR
      Een bedrag van € 30.000 (V) is bestemd voor Bemoeizorg en Meldpunt Bezorgd,
       voortkomend uit het landelijk beleid van OGGZ/Personen met verward gedrag. Het verzoek
       is om dit bedrag bij de bestemming van het resultaat jaarrekening over te hevelen naar
       2020.
      Op basis van nacalculatie is de bijdrage GGD 2019 hoger uitgevallen dan voorzien € 8.668
       (N).


                                               143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>       Het resterende bedrag van € 2.574 laat zich verklaren door diverse mutaties < 25.000.

Taakveld Jeugdgezondheidszorg:
Onderschrijding lasten € 43.039 (V) wordt met name veroorzaakt door het in 2019 terugvorderen
van niet afdoende verantwoorde bedragen uit de subsidie van 2018.

Taakveld Bijstand:
Nadelig saldo € 121.707 (N) laat zich met name verklaren door:
       De uitgaven op de BUIG voor 2019 zijn ruimschoots binnen het door het Rijk beschikbaar
        gestelde BUIG-budget gebleven, waardoor dit heeft geresulteerd in een overschot op de
        BUIG. Het jaar 2019 kenmerkte zich, in het kader van de uitvoering van de Participatiewet,
        door een grote inzet op uitstroom naar de arbeidsmarkt. Helaas werd onze gemeente
        (ondanks de extra inzet op uitstroom) in 2019 ook geconfronteerd met een meer dan
        gemiddelde instroom in de bijstand. Aangezien de uitgaven hierdoor hoger uitvielen dan
        binnen de begroting was voorzien is er hier sprake van een nadelig saldo € 144.694 (N).
       Het resterende bedrag van € 22.987 (V)laat zich verklaren door diverse mutaties < 25.000

Baten

Taakveld Wmo:
Nadelig saldo € 218.921 (N) laat zich met name verklaren door:
       Hogere uitgaven huishoudelijke hulp € 85.856 (N). Ten tijde van de 3e periodieke
        begrotingswijziging was het beeld dat de uitgaven voor huishoudelijke hulp over 2019 lager
        uit zou vallen waardoor er een bedrag is afgeraamd van € 125.000. Nu is gebleken dat het
        beeld van de onderbesteding minder groot is gebleken dan verwacht.
       Hogere uitgaven Begeleiding € 194.208 (N). In 2018 is de raming van de uitgaven
        incidenteel naar boven bijgesteld, maar desondanks was er een overschrijding. In 2019 is
        er geen bijstelling geweest van de raming, waardoor er voor 2019 een grotere afwijking te
        melden is. Daarnaast is er een compensatieregeling voor zorgaanbieders in 2019 van
        € 47.800. Als gevolg van de invoering van het resultaatgerichte stelsel bleven de
        inkomsten van de zorgaanbieders achter, waardoor deze regeling is ontstaan. In 2019 is dit
        bedrag als voorschot verstrekt. In 2020 zal de afrekening van de compensatieregeling
        plaatsvinden.
       Hogere uitgaven rolstoelen en scooters € 28.240 (N). Ten tijde van de 3 e periodieke
        begrotingswijziging was het beeld dat de uitgaven lager uit zouden vallenwaardoor er een
        bedrag van € 50.000 is afgeraamd. Nu is gebleken dat het beeld van de onderbesteding
        minder groot is gebleken dan verwacht.
       Lagere uitgaven PGB WMO € 67.558 (V) doordat er minder PGB-rechten zijn toegekend
        dan verwacht.
       Het resterende bedrag van € 21.825 laat zich verklaren door diverse mutaties < 25.000.

Taakveld Jeugd:
Voordelig saldo € 83.305 (V) laat zich verklaren door:
       Het restant van de middelen € 147.000 (V) vanuit het Plan van Aanpak Kostenbeheersing
        Jeugd. In verband met over de jaargrens lopende verplichtingen op basis van het plan van
        aanpak, wordt voorgesteld deze middelen bij de bestemming van het resultaat van de
        jaarrekening over te hevelen naar 2020.
       Het resterende bedrag van € 63.695 (N) laat zich verklaren door diverse mutaties
        waaronder een afrekening tot en met 2017 van een voorschot betaald aan
        Jeugdbescherming West.




Taakveld Wmo en Jeugd:




                                               144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Nadelig saldo € 1.223 (N) betreft het saldo van diverse algemene kosten en baten die betrekking
hebben op Jeugd of WMO. Het nadelig saldo laat zich verklaren door diverse mutaties m.b.t.
subsidies, regionale kosten, inhuur en uitvoeringskosten.



Programma 6

Lasten

Overschrijding Bijstand (€ 29.739)
Nadelig saldo laat zich met name verklaren door:
       De uitgaven op de BUIG voor 2019 zijn ruimschoots binnen het door het Rijk beschikbaar
        gestelde BUIG-budget gebleven, waardoor dit heeft geresulteerd in een overschot op de
        BUIG. Het jaar 2019 kenmerkte zich, in het kader van de uitvoering van de Participatiewet,
        door een grote inzet op uitstroom naar de arbeidsmarkt. Helaas werd onze gemeente
        (ondanks de extra inzet op uitstroom) in 2019 ook geconfronteerd met een meer dan
        gemiddelde instroom in de bijstand. Aangezien de uitgaven hierdoor hoger uitvielen dan
        binnen de begroting was voorzien is er hier sprake van een nadelig saldo € 55.648.

Onderschrijding Sociale werkvoorziening (€ 69.853)
Onderschrijding lasten laat zich voornamelijk verklaren door lagere uitgaven als gevolg van
onvoldoende zicht op de uitstroom uit de WSW over 2019 bij het opstellen van de begroting. Voor
2020 is dit budget onder andere nodig voor de invulling van beschutte werkplekken.

Overschrijding Participatiefonds (€ 79.997)
Overschrijding lasten laat zich voornamelijk verklaren door:
      Een bedrag van € 44.000 voor uitgevoerde re-integratietrajecten uit 2018 is pas in 2019
       betaald.
      De resterende hogere lasten zijn met name het gevolg van extra investering in re-
       integratie van werkzoekenden, waardoor onder andere de uitkeringskosten lager uitvallen.
       Dit heeft - zoals met deze investering was beoogd - geresulteerd in een overschot op de
       BUIG.

Baten

Onderschrijding Handel en ambacht (€ 819.372)
De voornaamste reden voor deze onderschrijding is dat de opbrengst uit de verkoop van het
voormalig gemeentehuis Maasland was begroot in 2019. De financiële afhandeling vind echter later
plaats.

Algemene dekkingsmiddelen

Baten

Overschrijding Treasury (€ 550.403)
De rente van de aangegane leningen ten behoeve van de erfpacht waren wel als last begroot op dit
product (conform BBV voorschriften). Maar de doorbelasting naar het product van erfpacht niet
(zoals gemeld in de decemberbrief 2019). De boeking heeft wel plaatsgevonden wat deze
overschrijding verklaart. De overschrijding van 550.403 is het saldo van treasury en dividend
tezamen in het overzicht van baten en lasten.

Overschrijding Algemene uitkering (€ 189.790)
In de decembercirculaire van 2019 zijn een aantal bedragen beschikbaar gekomen voor de
Transitievisie warmte, Energieloket en Wijkaanpak die bedoeld zijn voor het jaar 2020 (totaal €




                                               145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>237.098). Van deze extra ontvangen bedragen wordt dan ook voorgesteld ze door te schuiven naar
2020.

Overschrijding OZB niet-woningen (€ 38.984)
Voor OZB niet-woningen is de overschrijding te verklaren door:
           € 26.322 aanslagen 2017-2018
           € 12.662 verminderingen uitspraken bezwaren WOZ

Onderschrijding OZB niet-woningen (€ 45.339)
De onderschrijding bij OZB woningen komt door:
          € 16.200 advies oninbaar 2018
          € 9.675 advies oninbaar 2019
          21.176 verminderingen uitzondering waterverdedigingswerken 2016-2017
          € 8.593 zijn verminderingen uitspraken bezwaren WOZ




                                              146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>3.1.3 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien

In 2019 is er geen sprake geweest van aanwending van het bedrag onvoorzien.


3.1.4 Overzicht incidentele baten en lasten


Incidentele lasten > € 50.000
Programma:                                                  Begroot         Werkelijk
01. Midden-Delfland®2025 en
    ontwikkelingsvisies dorpen
 - Abtswoude 52
 - Landschapstafel Hof van Delfland                             1.211.000    1.700.440
 - IODS Grondinstrument                                           561.715      543.987
 - IODS Duurzaam Boer Blijven                                     125.152      133.350
 - Subsidie Equestrum                                             300.000      150.000
 - POP 3                                                          127.848      163.371
 - Budget co-financiering                                         100.000            0

02. Bestuur en Veiligheid
 - Dotatie voorziening wethouderspensioenen                                   571.000


03.   Beheer, verkeer en milieu
 -    Fin. Dekking Centrum Maasland                               -11.875     -11.875
 -    Energievisie uit 2018                                       199.884      25.831
 -    Verduurzaming gemeentelijke gebouwen                        122.166       2.522
 -    Routenetwerk                                                 50.000           0
 -    Doorschuiven energievisie naar 2020                         -90.000     -90.000
 -    Herinrichting centrum Den Hoorn                           1.781.207      26.897
 -    Parkeerverharding Schipluiden                               340.000     100.000
 -    Opvoeren restantbudget onderhoud Harnaschpolder             113.932      58.412


04. Onderwijs
 - Wettelijke verplichiting huisvestingsprogramma                 55.365        49.549

05.   Welzijn en Wmo
      Investeringssubsidie huisvesting Maaslandse
 -    vereniging                                                 160.000      160.000
 -    Investeringssubsidie MVV (BGW 4)                           138.950      125.055
 -    Investeringssubsidie Scouting                              100.000       90.000
 -    Lokale implementatiekosten inkoop                           50.000       35.000

06. Economische en Sociale Zaken
 - Bevorderen uitstroom naar werk                                100.000      100.000
 - Dekking onderhoudskosten gebouwen                             161.211      183.711
 - Fin. Dekking Centrum Maasland                                 340.327      340.327

07. Ruimtelijke ordening,
    Ontwikkeling en Volkshuisvesting

 -    Voorbereidingsfase bouwprojecten niet zijnde grexen        100.000        94.597
 -    Doorschuiven budget inhuur potentiele ontwikkellocaties   -236.000      -236.000
 -    Inhuur 1e halfjaar tbv potentiele ontwikkellocaties        273.000       243.000
 -    Winstneming grexen 2019                                                 -873.000
 -    Fin. Dekking Centrum Maasland                              117.600       106.056
 -    Hof Keenenburg Schipluiden                                 150.000             0

 - Herinrichting Centrum Schipluiden                             100.000


                                              147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>  Overhead
- Inhuur inwonerzaken                                       347.000     347.000

- Inhuur omgevingswet                                        72.176      29.678
- Inhuur zaakgericht werken                                 207.000     207.000

- Dubbeling salarislastendirecteur Koers                     50.000           0

  Mutaties reserves
- Storting in de reserve Weerstandsvermogen              4.000.000     4.000.000
- Subsidie landschapstafel HvD voor groene herinrichting    80.000        80.000
- Storting in Algemene reserve vanuit reserve Noodhulp vangnet
                                                            54.725        54.725
- Storting in Algemene reserve uit egalisatiereserve Bouwleges
                                                           1.430.447   1.430.447
- Doorschuiven energievisie naar 2020                        90.000      90.000

-   Opbrengst verkoop panden Maasland                       301.948           0
-   Doorschuiven budget inhuur potentiele ontwikkellocaties 236.000     236.000
-   Project N233 oversteek Lotsweg                            75.000     75.000
-   Storting Erfpachtgronden rentecompensatie               533.333     533.333
    Verliesneming en correcties 2019 naar reserve
-   grondexploitaties                                                   540.000
-   Winstneming grexen 2019                                             873.000
-   Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap       105.000     105.000
-   Storting in egalisatievoorziening afvalstoffen heffing    87.649     87.649
-   Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap         80.000     80.000
    Verliesneming en correcties 2019 naar reserve
-   grondexploitaties                                                  -540.000
-   Winstneming grexen 2019                                             873.000
-   Storting opbrengst vml gemeentehuis Maasland naar Alg.res.
                                                            301.948           0
-   Storting opbrengst vml gemeentehuis Maasland naar Invest.
                                                            448.052
                                                               Res.           0




                                                 Totaal: 15.041.760 12.894.062




                                           148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Programma: Incidentele baten > € 50.000                   Begroot    Werkelijk
01. Midden-Delfland®2025 en
    ontwikkelingsvisies dorpen
 - Abtswoude 52
 - Landschapstafel Hof van Delfland                        1.211.000  1.700.440
 - IODS Grondinstrument                                      561.715    543.987
 - IODS Duurzaam Boer Blijven                                125.152    133.350
 - Subsidie Equestrum van MRDH                               150.000           0
 - POP 3                                                     127.848    163.371
 - Subsidie landschapstafel HvD voor groene herinrichting     80.000     80.000

03. Beheer, verkeer en milieu
 - Verkoop snippergroen                                     250.000      50.644
 - Bijdrage PZH gemeentelijke inzet N468                     90.000           0

04. Onderwijs


05. Welzijn en Wmo



06. Economische en Sociale Zaken
 - Opbrengst verkoop panden Maasland                        750.000           0




07. Ruimtelijke ordening,
    Ontwikkeling en Volkshuisvesting
 - Storting Erfpachtgronden rentecompensatie                533.333     533.333
 - Verkoop grond                                            124.992     124.992
 - Vrijval deel voorziening Bedrijvenschap                  185.000   1.070.000



   Overhead
 - Diverse ontvangen uitkeringen                             55.100           0




                                           149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>  Mutaties reserves
- Storting vanuit de Nutsreserve                           4.000.000      4.000.000
- Hof Keenenburg Schipluiden                                 150.000              0
- Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap          101.473        101.473
  Verliesneming en correcties 2019 naar reserve
- grondexploitaties                                                         540.000
- Winstneming grexen 2019                                                   873.000
- Storting in Algemene reserve uit egalisatiereserve Bouwleges
                                                           1.430.447      1.430.447
- Bevorderen uitstroom naar werk                             100.000        100.000

- Voorbereidingsfase bouwprojecten niet zijnde grexen       100.000         94.597
- Dekking onderhoudskosten gebouwen                         161.211        161.211
  Investeringssubsidie huisvesting Maaslandse
- vereniging                                                160.000        160.000
- Investeringssubsidie MVV (BGW 4)                          138.950        125.055
- Fin. Dekking Centrum Maasland                             448.502        434.508
- Storting in Algemene reserve vanuit reserve Noodhulp vangnet
                                                             54.725         54.725
- Inhuur 1e halfjaar tbv potentiele ontwikkellocaties       273.000        243.000
- Herinrichting centrum Den Hoorn                         1.781.207         26.897
- Verduurzaming gemeentelijke gebouwen                      122.166          2.522
- Parkeerverharding Schipluiden                             340.000        100.000
- Opvoeren restantbudget onderhoud Harnaschpolder               113.932      58.412
- Budget co-financiering                                        100.000          0

-   Inhuur diverse diensten archief en communicatie             207.000    207.000
-   Energievisie uit 2018                                       199.884     25.831
-   Wettelijke verplichiting huisvestingsprogramma               55.365     49.549
-   Storting in egalisatievoorziening afvalstoffen heffing       87.649     87.649

-   Investeringssubsidie Scouting                               100.000      90.000
-   Herinrichting centrum Schipluiden                           100.000           0
-   Routenetwerk                                                 50.000           0
-   Project N233 oversteek Lotsweg                               56.000      56.000
-   Lokale implementatiekosten inkoop                            50.000      35.000

- Inhuur omgevingswet                                            72.176      29.678




                                                      Totaal: 14.797.827 13.486.671




                                               150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>3.1.5 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen

Het is volgens de WNT verplicht om voor gemeentesecretarissen en griffiers een melding van hun
inkomen te maken. Deze wet verbiedt dat bestuurders in de (semi)publieke sector meer verdienen
dan 100 procent van het ministersalaris. Deze grens is de zogenoemde WNT-norm: € 194.000
(2018: € 189.000). In 2019 is evenals in 2018 is dit maximum niet overschreden.

Hieronder volgt de voorgeschreven verantwoording:

 Bedragen x € 1                                         M.A.I. Born          A. de Vos
 Functiegegevens                                        gemeentesecretaris        griffier
 Aanvang en einde functievervulling in 2018               01/01 - 31/12        01/01 - 31/12
 Deeltijdfactor in fte                                          1,0                 1,0
 Dienstbetrekking?                                               ja                  ja

 Bezoldiging
 Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen               100.215               81.191
 Beloningen betaalbaar op termijn                            16.901                13.215
 Subtotaal                                                   117.115               94.406

 Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum               194.000              194.000

 -/- Onverschuldigd betaald bedrag                            n.v.t.               n.v.t.
 Totaal bezoldiging                                          117.115              94.406

 Reden waarom de overschrijding al dan niet is                 n.v.t.               n.v.t.
 toegestaan

 Gegevens 2018
 Aanvang en einde functievervulling 2018                   01/02-31/12          01/01-31/12
 Deeltijdfactor 2018 in fte                                    1,0                  1,0
 Beloning plus belastbare onkostenvergoeding                 98.363               80.932
 Beloningen betaalbaar op termijn                            15.157               12.372
 Totaal bezoldiging 2018                                    113.502               93.304




                                                 151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>3.2 Balans

Balans per 31 december 2019

ACTIVA                                                                      Ultimo                       Ultimo                     correctie     Ultimo
                                                                       31-12-2019                     1-1-2019                   beginbalans 31-12-2018
Vaste activa

Materiële vaste activa                                                                 116.035.788                 103.004.063                               103.004.062
- Investeringen met een economisch nut
   • gronden uitgegeven in erfpacht                                     56.585.025                   41.045.235                  16.438.198    24.607.037
   • overige investeringen met een economisch nut                       40.316.959                   44.010.416                  20.419.831-   64.430.247
- Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van
de kosten een heffing kan worden geheven                                10.618.783                   10.506.840                           -    10.506.840
- Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een
maatschappelijk nut                                                      8.515.021                    7.441.572                   3.981.634     3.459.938
Financiële vaste activa                                                                 21.783.915                  14.647.722                                11.263.910
- Kapitaalverstrekkingen aan:
  • deelnemingen                                                          1.332.261                   1.332.261                           -     1.332.261
  • gemeenschappelijke regelingen                                           164.550                     164.550                           -       164.550
- Overige langlopende leningen u/g                                       20.287.104                  13.150.911                   3.383.812     9.767.099
- Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer
Totaal vaste activa                                                                   137.819.703                 117.651.784     3.383.813                 114.267.972
Vlottende activa
Voorraden
- Grond- en hulpstoffen:                                                                 7.171.312                  10.916.105                                10.916.105
  • overige grond- en hulpstoffen                                                -                            -                           0             -
- Onderhanden werk, waaronder gronden in exploitatie                     7.171.312                   10.916.105                           -    10.916.105
- Gereed product en handelsgoederen
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar                         16.748.887                   6.907.957                                 6.907.957
- Vorderingen op openbare lichamen                                       3.869.908                    5.099.314                           -     5.099.314
- Verstrekte kasgeldleningen                                                     -                            -                           0             -
- Rekening-courantverhoudingen met met het Rijk                         12.456.946                      891.758                           -       891.758
- Overige vorderingen                                                      422.034                      916.884                           -       916.884
Liquide middelen                                                                          284.516                     287.698                                   287.698
- Kassaldi                                                                  7.861                       12.050                            -       12.050
- Banksaldi                                                               276.655                      275.648                            -      275.648
Overlopende activa                                                                      1.606.549                    3.426.472                                 6.810.284
- Van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen
voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen
met een specifiek bestedingsdoel                                          419.863                      169.375                    1.000.838-    1.170.213
- Overige nog te ontvangen bedragen, en de vooruitbetaalde
bedragen die ten laste                                                   1.186.686                    3.257.097                   2.382.974-    5.640.071

Totaal vlottende activa                                                                25.811.264                  21.538.232    -3.383.812                  24.922.044


Totaal-generaal                                                                       163.630.967                 139.190.015             0                 139.190.016




                                                                          152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Balans per 31 december 2019

PASSIVA                                                                                   Ultimo                   balans per                                  Ultimo
                                                                                           2019                    1-1-2019                    Correctie        2018
Vaste passiva
Eigen vermogen                                                                                        64.843.675                  66.647.333                              63.088.347
- Algemene reserve                                                                     7.583.561                    7.561.754                  3.558.986    4.002.768
- Bestemmingsreserves
  • Voor egalisatie van tarieven                                                               0-                   1.430.447                               1.430.447
  • Overige bestemmingsreserves                                                       57.272.047                   57.864.198                              57.864.198
- Nog te bestemmen resultaat                                                             -11.932                     -209.067                                -209.067
Voorzieningen                                                                                         11.138.211                  11.370.467                              11.370.467
- Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's                             4.165.481                    4.768.100                              4.768.101
- Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is             6.972.730                    6.602.367                              6.602.366
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer                                  56.531.449                  18.959.094
- Obligatieleningen
- Onderhandse leningen van:                                                                                                                                               18.959.094
  • binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen                             136.134                      181.512                                 181.512
  • binnenlandse banken en overige financiële instellingen                            56.366.414                   18.754.331                              18.754.331
  • binnenlandse bedrijven                                                                     -                            -                                       -
  • overige binnenlandse sectoren                                                         28.392                       22.742                                  22.742
  • buitenlandse instellingen, fondsen, banken, bedrijven en overige sectoren                  -                            -                                       -
- Waarborgsommen                                                                             509                          509                                     509
- Verplichtingen uit hoofde van financial-lease overeenkomsten                                 -                            -                                       -
Totaal vaste passiva                                                                                132.513.335                  96.976.893                              93.417.908
Vlottende passiva
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar                            9.852.121                   6.967.054                               6.967.054
- Kasgeldleningen                                                                      5.000.000                   4.000.000                               4.000.000
- Banksaldi                                                                                    -                           -                                       -
- Overige schulden                                                                     4.852.121                   2.967.054                               2.967.054
Overlopende passiva                                                                                   21.265.510                  35.246.072                              38.805.058
-Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend
begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende
arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume                     2.901.451                   17.870.008                              17.870.008
-De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschot-
bedragen voor uitkeringen met een specifik bestedingsdoel die dienen ter dekking
van lasten van volgende begrotingsjaren                                               17.013.123                   17.144.436                  -3.558.986 20.703.422
-Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren
komen                                                                                  1.350.937                      231.628                                 231.628
Totaal vlottende passiva                                                                             31.117.631                  42.213.126                              45.772.112


Totaal-generaal                                                                                     163.630.967                 139.190.015                             139.190.016




                                                                                153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>3.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding

Voorliggende jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften die het BBV
daarvoor geeft.

Wijziging beginbalans 2019
Doordat we samen met de accountant, die voor het eerst onze jaarrekening controleert, diepgaand
op een aantal casussen zijn ingezoomd, komen we met de accountant tot de conclusie dat op een
aantal onderwerpen aanpassingen in onze systematiek nodig zijn om meer recht te doen aan de
interpretatie van de BBV. Als gevolg hiervan hebben wij een aantal correcties aangebracht in de
presentatie van de beginbalans in de jaarrekening. Deze correcties hebben met name gevolgen
voor de presentatie van balansposten met betrekking tot Materieel vaste activa, financieel vaste
activa, overlopende activa, eigen vermogen en overlopende passiva. In de jaarrekening ziet u als
verwacht een stand per 31-12-2018 en een stand per 31-12-2019. Hier is een gecorrigeerde stand
per 1-1-2019 aan toegevoegd. Doordat correcties worden verwerkt in de beginbalans, is er geen
effect op het rekeningresultaat 2019. In dit hoofdstuk worden de beginbalanscorrecties toegelicht.
In de volgende hoofdstukken zal dan zoals gebruikelijk de balans 2019 verder worden toegelicht.

Wijzigingen materieel vaste activa:
Bij het opstellen van de jaarstukken 2019 hebben wij vastgesteld dat het onderscheid binnen de
Materieel vaste activa onjuist was toegelicht. Op basis van de basisadministratie is vastgesteld dat
de erfpachtgronden hoger dienden te worden gepresenteerd en is deze correctie doorgevoerd in de
jaarstukken 2019.

Financieel vaste activa en overlopende activa:
Voor het afsluiten van de erfpachtcontracten met v.d. Wind/Paardekoper en Harnaschpolder
Holding hebben wij in 2018 een financieringsconstructie afgesloten, waarbij wij een afkoopsom
hebben betaald ter dekking van de toekomstige renteverschillen. Deze waren in de jaarstukken
2018 gepresenteerd onder de overlopende activa. Gezien deze afkoopsommen een meerjarig
karakter hebben, dienen deze echter als financieel vast actief gepresenteerd te worden. Deze
correctie is in de jaarstukken 2019 doorgevoerd in de beginbalans.

Eigen vermogen en overlopende passiva:
In de jaarstukken 2018 was een bedrag opgenomen voor nog te maken kosten voor de
Zuidhoornseweg ad 3,5 miljoen euro. Op basis van de aanbestedingen die hebben plaatsgevonden,
waarbij de gunning eind 2018 heeft plaatsgevonden, is gebleken dat de te maken kosten lager uit
zijn gevallen dan eerder werd verwacht door de gemeente. Gezien dit resultaat reeds bekend was
bij het opstellen van de jaarstukken 2018, had het gereserveerde saldo door de gemeente op dat
moment afgeraamd moeten worden. Dit heeft echter niet in de jaarstukken 2018 plaatsgevonden.
Dit heeft er dan ook toe geleid dat wij dit als correctie op de beginbalans hebben gepresenteerd.

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening

De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van
historische kosten. De activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarden, tenzij bij de
betreffende balanspost anders is vermeld.

Activa met een verkrijgingprijs van minder dan € 10.000 worden in het jaar van aanschaf direct
ten laste van de exploitatie gebracht. Gronden en terreinen vormen hierop een uitzondering. Deze
worden altijd geactiveerd, maar hierop wordt niet afgeschreven.

De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en
winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en
risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar worden opgenomen indien
zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn.

Dividendopbrengsten en/of winstuitkeringen van deelnemingen worden als baat opgenomen in het
jaar waarin het dividend door de algemene vergadering van aandeelhouders of het bestuur van de
betreffende deelneming wordt vastgesteld en betaalbaar wordt gesteld. Extra winst die gedurende



                                                154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>het jaar bekend wordt, wordt conform de afspraak met de raad toegevoegd aan de Algemene
reserve.

Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop deze betrekking
hebben. Echter als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden
uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeid gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume,
worden sommige personele lasten toegerekend aan het boekjaar waarin de uitbetaling plaatsvindt.
Daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van
gepensioneerden en overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken.


Vaste activa

Conform de voorschriften van het BBV heeft de raad op 16 december 2014 de Nota waarderings-
en afschrijvingsbeleid 2015-2018 vastgesteld. De nota beoogt structuur te brengen in de financiële
consequenties van investeringsuitgaven. Daarbij wordt gekeken naar de voorwaarden waaronder
wel of niet geactiveerd moet worden, de waardering van de activa en de verschillende
mogelijkheden van afschrijving.
Investeringen waarop dit van toepassing is worden afgeschreven vanaf het boekjaar volgend op
het jaar van ingebruikname. Dit betekent, dat uitsluitend wordt afgeschreven op basis van
gerealiseerde investeringsbedragen.
In het jaar waarin een investering plaatsvindt, wordt geen rente toegerekend. Toerekening van
rente vindt plaats met ingang van het tweede jaar en wordt berekend als percentage van de
boekwaarde van het actief aan het begin van het tweede jaar.
Groot onderhoud van vaste activa wordt slechts geactiveerd indien wordt voldaan aan de
activeringscriteria. In alle andere gevallen komt groot onderhoud ten laste van de exploitatie of een
daartoe gevormde voorziening.

Immateriële vaste activa

De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs
verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn.
De kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een actief worden in maximaal 5 jaar afgeschreven.

Geactiveerde bijdragen aan activa van derden zijn gewaardeerd op het bedrag van de verstrekte
bijdragen, verminderd met afschrijvingen. De verleende bijdragen worden afgeschreven in de
periode waarin het betrokken actief van de derde op basis van door de gemeente gestelde
voorwaarden moet bijdragen aan de publieke taak.

Materiële vaste activa

Artikel 35 van het BBV beschrijft het onderscheid tussen investeringen met een economisch nut,
Investeringen met economisch nut waarvoor ter dekking van de kosten een heffing kan worden
geheven en investeringen met maatschappelijk nut.

- Investeringen met economisch nut en de investeringen met economisch nut waarvoor ter
bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven

Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering
gebracht. Slijtende investeringen worden lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur vanaf
het begin van het boekjaar volgend op het jaar van ingebruikname. Op grond van het
voorzichtigheidsprincipe wordt de restwaarde van een actief gesteld op nihil. Voor de gehanteerde
afschrijvingstermijnen wordt verwezen naar de Nota waarderings- en afschrijvingsbeleid 2015-
2018. Bij de waardering van een actief wordt in voorkomende gevallen rekening gehouden met een
bijzondere vermindering van de waarde, indien deze naar verwachting duurzaam is.

- Investeringen met maatschappelijk nut

Investeringen met maatschappelijk nut zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of
vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende
investering in mindering gebracht. Slijtende investeringen worden lineair afgeschreven in de
verwachte gebruiksduur vanaf het begin van het boekjaar volgend op het jaar van ingebruikname.


                                                155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>Voor de afschrijvingstermijnen wordt verwezen naar de Nota waarderings- en afschrijvingsbeleid.
Voor deze activa wordt een restwaarde van nihil gehanteerd.

Financiële vaste activa

Leningen u/g zijn opgenomen tegen nominale waarde. Indien van toepassing wordt een
voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht.

Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs
van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen structureel mocht dalen tot onder de
verkrijgingprijs vindt afwaardering plaats. Tot dusver is een dergelijke afwaardering niet
noodzakelijk gebleken.

Vlottende activa

Voorraden

De bouwgronden in exploitatie zijn opgenomen als ‘onderhanden werken’ en gewaardeerd tegen de
vervaardigingprijs. De vervaardigingprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging
kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken), de
rentekosten. Hierop worden ontvangsten uit grondverkopen en bijdragen van derden in mindering
gebracht.

Winsten uit de grondexploitatie worden genomen op het moment dat dat op basis van de
grondexploitatie een positieve eindwaarde wordt verwacht. Voor de berekening van de tussentijdse
winst name wordt gebruik gemaakt van de voorgeschreven Percentage of completion methode
(POC-methode). Wanneer blijkt dat verliezen worden verwacht, worden deze verliezen verantwoord
in het jaar waarin zij worden vastgesteld. Verliezen worden direct verrekend met de Reserve
Grondexploitaties. De boekwaarde van de gronden wordt in dat geval verlaagd met deze verwachte
verliezen. Voor deze verwachte verliezen wordt een voorziening op eindwaarde gevormd.




Vorderingen

De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde ofwel lagere marktwaarde. Wanneer
verwacht wordt dat een deel van de vorderingen niet zal worden ontvangen, wordt hiervoor een
voorziening getroffen.

Liquide middelen en overlopende activa

Deze activa worden opgenomen tegen nominale waarde.


Vaste passiva

Eigen vermogen

Het eigen vermogen wordt gewaardeerd tegen nominale waarde. In 2017 heeft de raad een Nota
reserves en voorzieningen 2017-2020 vastgesteld. In deze nota worden de spelregels voor de
vorming en het gebruik van de reserves en voorzieningen aangegeven.

Voorzieningen

De voorzieningen worden gewaardeerd tegen nominale waarde of tegen contante waarde conform
hetgeen is opgenomen in de Nota reserves en voorzieningen 2017-2020. In deze nota worden de
spelregels voor de vorming en het gebruik van de reserves en voorzieningen aangegeven.

Vaste schulden

Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met de gedane
aflossingen. De vaste schulden hebben een rente typische looptijd van één jaar of langer.


                                                156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Vlottende passiva

De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Borg en garantstellingen

Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is het totaalbedrag van de geborgde
schuldrestanten per einde boekjaar buiten telling opgenomen. Nadere informatie en een
specificatie van de gewaarborgde schuldrestanten is opgenomen in de toelichting op de balans. In
het verslagjaar zijn er geen betalingen gedaan als gevolg van de borgstellingen.

Resultaatbepaling

Algemeen

De wijzigingen in de BBV zijn meegenomen bij het opstellen van deze resultatenbepaling.
Bij het samenstellen van de winst- en verliesrekening is een bestendige gedragslijn in acht
genomen.
Baten en lasten van het boekjaar worden in de jaarrekening opgenomen, ongeacht of zij tot
ontvangsten of uitgaven in het boekjaar hebben geleid. De nagekomen baten en lasten worden, in
zoverre mogelijk, op de desbetreffende posten verantwoord.

Afschrijvingen
De afschrijvingen op materiële vaste activa worden gebaseerd op basis van de verkrijgings- of
vervaardigingsprijs. Voor de gehanteerd afschrijvingstermijnen verwijzen wij u naar de Nota
waarderings- en afschrijvingsbeleid 2015-2018.




                                               157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>3.2.2 Toelichting op de balans


Materiële v aste activ a

De post materiële activa wordt onderscheiden in:
                                                                                                                   2019             2018

Investeringen met een economisch nut                                                                        96.901.984         85.055.651
Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden         10.618.783         10.506.840
geheven
Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut                                              8.515.021          7.441.572
                                                                                                           116.035.788        103.004.063

De investeringen met een economisch nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde ultimo                                                                                                  2019             2018

Gronden en terreinen                                                                                         70.311.338        56.652.628
Woonruimten                                                                                                           0           225.327
Bedrijfsgebouwen                                                                                             22.473.643        23.485.768
Vervoermiddelen                                                                                                 130.542           154.621
Machines, apparaten en installaties                                                                           2.038.443         2.188.539
Overige materiële vaste activa                                                                                1.948.017         2.348.768
                                                                                                             96.901.984        85.055.651

Onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde weer van de investeringen met een economisch nut:
                                                          Boekwaarde      Vermeer-/      Herrubricering Afschrijving          Boekwaarde
                                                            1-1-2019 Verminderingen*                                          31-12-2019

Gronden en terreinen                                        56.652.628       13.658.710                             -          70.311.338
Woonruimten                                                    225.327              -                  -        225.327                 0
Bedrijfsgebouwen                                            23.485.768           15.836                -      1.027.962        22.473.643
Vervoermiddelen                                                154.621              -                  -         24.079           130.542
Machines, apparaten en installaties                          2.188.539              -                  -        150.096         2.038.443
Overige materiële vaste activa                               2.348.768           78.693                -        479.444         1.948.017
                                                            85.055.651       13.753.239                -      1.906.907        96.901.984

* In de investeringen zit een bedrag van € 416.814 aan verminderingen

                                                                                                            Vermeer-/
                                                                                         Bijdragen         vermindering
                                                         Investeringen    Desinvestering derden            en
Gronden en terreinen                                        16.486.757        2.828.047                -     13.658.710
Bedrijfsgebouwen                                                15.836              -                  -         15.836
Overige materiële vaste activa                                  78.475              -                  -         78.475
                                                            16.581.068        2.828.047                -     13.753.021


De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen en de daarvoor van derden ontvangen bijdragen staan in onderstaande overzichten
vermeld:
                                                             Totaal         Werkelijk         Totaal       Afschrijvings-
                                                          beschikbaar        besteed         besteed          termijn

                                                        gesteld krediet            2019 t.l.v. krediet
Erfpacht v.d.Wind/Paardekoper (overn. BHP)                    9.359.520        1.930.475        7.429.045 geen afschrijving
Erfpacht grond Harnaschpolder Holding BV                              0       13.293.280      20.044.960 geen afschrijving
Erfpacht Verboon Maasland                                     1.621.575                0        1.621.605 geen afschrijving
Aankoop perceel 9 IJsbaan Schipluiden                           454.998                0          454.989 geen afschrijving
Grondruilbank                                                   798.558          -68.849        7.703.251 geen afschrijving
Sanering verspreid liggend glas                              -2.140.201         -161.915          976.730 geen afschrijving
Aankoop BBL-gronden perceel 3,6,24,37                                 0          -20.000           35.235 geen afschrijving
Aankoop perc. 10 zuidrand Schipluiden volkstuinen               628.500         -166.050          462.450 geen afschrijving
grond in erfpacht                                           16.168.451           316.035      10.977.374 geen afschrijving
Aanbrengen ontgasser gemeentehuis                                 7.633                0           72.367        15 jaar
Vervanging hardware automatisering 2014                          14.229                0                0         5 jaar
Uitbreiding Midoffice                                           226.500                0           18.028         5 jaar
Vervangen Kernapplicaties 2014                                   29.588                0           16.330         5 jaar


De investeringen in de openbare ruimte met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven,
kunnen als volgt worden onderverdeeld:

Boekwaarde ultimo                                                                                                  2019              2018
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                                                                      10.026.333         9.941.189
Overige materiële vaste activa                                                                                  592.450           565.651
                                                                                                             10.618.783        10.506.840




                                                                 158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een met een economisch nut,
waarvoor ter bestrijding van dekosten een heffing kan worden geheven weer:

                                                           Boekwaarde         Investering       Desinves-    Afschrijving     Boekwaarde
                                                             1-1-2019                            teringen                     31-12-2019

Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                      9.941.189           397.362               -         312.217      10.026.333
Overige materiële vaste activa                                 565.651            41.555               -          14.756         592.450
                                                            10.506.840           438.917               -         326.973      10.618.783


In onderstaand overzichten zijn de in het boekjaar gedane investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten
een heffing kan worden geheven

                                                             Totaal         Werkelijk           Totaal     Afschrijvings-
                                                          beschikbaar       besteed            besteed        termijn
                                                         gesteld krediet     2019           t.l.v. krediet
Vervanging pompunits drukriolering (GRP) 2015                   213.420          13.250             199.830 15 jaar liniair
Vervangen vrijvervalriolering 2017                              290.552          60.530             229.978 60 jaar liniair
Vervangen vrijvervalriolering 2018                              401.316         171.302             229.985 60 jaar liniair
Vervangen vrijvervalriolering 2019                              230.000          27.035              27.035 60 jaar liniair
Opwaarderen aula begraafplaats Maasland                         103.584               0              69.212 40 jaar liniair

De investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut kunnen als volgt worden onderverdeeld:
Boekwaarde ultimo                                                                                                   2019            2018
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                                                                        8.412.341       7.318.570
Overige materiële vaste activa                                                                                   102.680         123.002
                                                                                                               8.515.021       7.441.572

Onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut weer:

                                                           Boekwaarde (Des)investering          Bijdragen    Afschrijving     Boekwaarde
                                                             1-1-2019                *              derden                    31-12-2019

Grond-, weg- en waterbouwkundige werken                       7.318.570        1.404.534                         310.763       8.412.341
Overige materiële vaste activa                                  123.002              -                 -          20.322         102.680
                                                              7.441.572        1.404.534               -         331.085       8.515.021

* In de investeringen zit een bedrag van € 55.944 aan desinvesteringen.

In onderstaand overzichten zijn de in het boekjaar gedane investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut en de
daarvoor van derden ontvangen bijdragen vermeld:
                                                              Totaal          Werkelijk          Totaal      Afschrijvings-
                                                           beschikbaar         besteed          besteed         termijn
                                                          gesteld krediet       2019         t.l.v. krediet
korte termijn maatr verkeersond maasland                         363.965              8.404          148.876        20 jaar
Projecten ontwikkeling Zwethzone uitvoering                      307.881            -55.944          243.016        20 jaar
Vervanging Stakenbrug                                            430.632             25.500          418.868        80 jaar
Aanleg Zuidhoornseweg Hooipolder                               3.795.277           735.005        -2.823.981              -
Reconstructie Plantage                                           390.800                  0          219.485        20 jaar
Recontructie Boezemkade/Kwakelweg                              1.465.336              7.132          121.632        20 jaar
Reconstructie Wilgenlaan                                         100.000                 45          132.340        20 jaar
Vervangen lichtmasten 2017                                       150.643              7.443          143.200     30/15 jaar
Reconstructie Trambrug Schipluiden                             1.923.880           891.645           468.999              -
Parkeerplaats Centrum Maasland                                   302.720             48.476          145.756        20 jaar
Vervangen beschoeiingen/damwanden 2015                             90.000                 0           83.910        15 jaar
Vervangen beschoeiing Kerkweg                                    265.156             55.015          221.858        15 jaar




                                                                  159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Financiële vaste activa

Het verloop van de financiële vaste activa gedurende het jaar 2019 wordt in onderstaand overzicht weergegeven:

                                            Boekwaarde      Investeringen         Herlocatie      Aflossingen/    Afwaar-     Boekwaarde
                                             1-1-2019                                            Afschrijvingen   deringen    31-12-2019

Kapitaalverstrekkingen aan:
- deelnemingen t.w.
Waterbedrijf Evides N.V.                       1.088.159                 -                 -               -            -         1.088.159
N.V. Holding Nutsbedrijf Westland                123.428                 -                 -               -            -           123.428
N.V. Bank Nederlandsche Gemeenten                120.674                 -                 -               -            -           120.674
- gemeenschappelijke regelingen
Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex               164.550                 -                 -               -            -          164.550

Overige langlopende leningen:
- renteloze lening v.v. Schipluiden                49.907                -                 -             4.538          -           45.369
- renteloze lening clubaccomodatie SV
Den Hoorn                                        492.834                 -                 -             6.168          -          486.666
- renteloze lening HV DIOS Den Hoorn               7.800                 -                 -             3.900          -            3.900
- renteloze lening Belangenvereniging
Oude Campspolder                                  20.000                 -                              20.000                          -
Grond in erfpacht                                     52                 -                 -               -            -                52
- fixeleningen Royal Bank of Scotland          7.714.264                 -                 -               -            -         7.714.264
- fixelening Nederlandse Waterschaps-
bank                                           1.361.341                 -                 -               -            -         1.361.341
-Afkoop renteverschillen v.d.
Wind/Paardekoper (ovn                          1.002.546             563.577                                                      1.566.123
-Afkoop renteverschillen Harnaschpolder
Holding BV                                     2.381.266        6.804.774                                                         9.186.040
- leenbijstand BBZ                                30.324            7.533                  -                            -            37.857
- leenbijstand WWB (bijzondere bijstand)*         90.578              -                    -            19.255          -            71.323
                                              14.647.722        7.375.884                  -            53.861          -        21.969.746

De beginbalans per 01-01-2019 sluit niet aan met de eindbalans van 31-12-2018 doordat een extracomptabele boeking (€3.383.812) is
gemaakt in het vorige boekjaar door de afkoop renteverschillen te categoriseren als overlopende activa. In 2019 is dit heroverwogen en
vanwege het langdurige karakter van de afkoop rente verschillen is dit onder Financiele vaste activa gecategoriseerd.

Op de uitgezette gelden bij Royal Bank of Scotland ontvangen wij jaarlijks 8,15% rente. Deze lening wordt afgelost in 2038.
Het is niet waarschijnlijk dat wij, gezien de huidige rentestand, deze gelden weer tegen dit rentepercentage kunnen wegzetten.

VLOTTENDE ACTIVA

Voorraden

De in de balans vermelde voorraden zijn als volgt te specificeren:                                                     2019           2018
Grond- en hulpstoffen, gespecificeerd naar:
- overige grond- en hulpstoffen                                                                                         -
Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie                                                            7.171.312      10.916.105
                                                                                                                  7.171.312      10.916.105

Van de bouwgronden in exploitatie wordt van het verloop in 2019 het volgende overzicht gegeven:

                                             Boekwaarde        Voorziening        Boekwaarde
                                                                               exclusief voorziening
                                                1-1-2019         1-1-2019            1-1-2019
Complex   2 Keenenburg III                             0                                    -
Complex   4 Harnaschpolder - Look-West
Noord*                                            -70.734                              70.734-
Complex   13 Hooipolder                          -375.462                             375.462-
Complex   14 Centrumontwikkeling Den
Hoorn                                            618.612             626.000        1.244.612
Complex   17   Keenenburg V                      417.790             110.000          527.790
Complex   22   Ruimte voor Ruimte              3.094.762                            3.094.762
Complex   24   Kreekzone                               0                                  -
Complex   24   Kreekzone                       3.104.926             222.000        3.326.926
Complex   25   centrum Maasland                  -89.869             185.000           95.131
Complex   31   Vastgoedzone Den Hoorn          3.807.344                            3.807.344
Complex   47   Spreeuwennest Maasland                  0                                  -
Complex   50   Commandeurspolder IV              408.736                              408.736
Totaal                                        10.916.105         1.143.000         12.059.105




                                                                      160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>                                                                                                                   Totaal
                                            Boekwaarde     Investering      Opbrengsten       Winstname          voorziening      Boekwaarde

                                              1-1-2019        2019             2019              2019            31-12-2019      31-12-2019
Complex 2 Keenenburg III                             -               490                                                                490
Complex   4 Harnaschpolder - Look-West
Noord*                                          70.734-           75.371           46.250-          41.000                               613-
Complex   13 Hooipolder                        375.462-          110.664          389.885-         304.000                           350.683-
Complex   14 Centrumontwikkeling Den
Hoorn                                         1.244.612         332.524                -                             715.956-         861.180
Complex   17 Keenenburg V                       527.790         162.253                                              105.031-         585.012
Complex   22 Ruimte voor Ruimte               3.094.762       1.017.045           856.430-                           334.000-       2.921.377
Complex   24 Kreekzone                        3.326.926       1.347.612         9.549.580-         805.000                          4.070.042-
Complex   25 centrum Maasland                    95.131         278.006               -                              212.228-         160.909
Complex   31 Vastgoedzone Den Hoorn           3.807.344         226.019                                                             4.033.363
Complex   47 Spreeuwennest Maasland                   -             171             7.755-                                              7.584-
Complex   50 Commandeurspolder IV               408.736          14.925               -                                               423.661
Complex   Woudse Laan                                         2.622.567             8.325-                                          2.614.242
Totaal                                      12.059.105        6.187.647        10.858.225-       1.150.000         1.367.215-       7.171.312

                                                          Nog te maken Nog te ontvangen        Verwacht
                                                             kosten      opbrengsten           Resultaat
Complex 2 Keenenburg III                                            -              -                   490
Complex   4 Harnaschpolder - Look-West
Noord*                                                              -                 -                613-
Complex   13 Hooipolder                                         406.595           734.007-         982.773
Complex   14 Centrumontwikkeling Den
Hoorn                                                         2.389.702         3.102.882-         863.956-
Complex   17 Keenenburg V                                     3.986.362         4.571.376-         105.031-
Complex   22 Ruimte voor Ruimte                               2.496.973         5.424.524-         334.149-
Complex   24 Kreekzone                                        4.760.778           767.093-         881.459
Complex   25 centrum Maasland                                   321.092           313.999-         380.228-
Complex   31 Vastgoedzone Den Hoorn                           2.084.838         8.674.875-       2.556.674
Complex   47 Spreeuwennest Maasland                                 -                 -              7.584-
Complex   50 Commandeurspolder IV                               159.316           768.614-         184.957
Complex   Woudse Laan                                         1.264.150         3.954.389-          76.047

                                                             17.869.806       -28.311.759        2.990.839

Voor een nadere toelichting op de grondexploitaties wordt verwezen naar programma 7 (Ruimtelijke ordening, Ontwikkeling en
Volkshuisvesting, alsmede de paragraaf Grondbeleid).

Uitzettingen m et een rentetypische looptijd korter dan één jaar

De in de balans opgenomen uitzettingen met een looptijd van één jaar of minder worden als volgt gespecificeerd:

                                                                                   Saldo     Voorziening         Gecorr. saldo   Gecorr. Saldo
                                                                             31-12-2019      oninbaarheid        31-12-2019       31-12-2018

Vorderingen op openbare lichamen                                                3.869.908               -          3.869.908        5.099.314
Rekening-courantverhoudingen met het Rijk                                      12.456.946               -         12.456.946          891.758
Overige vorderingen                                                               498.916                            498.916          916.884

                                                                               16.825.770               -         16.825.770        6.907.957


Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (x€ 1.000)
                                          Verslagjaar
Drempelbedrag                                    342
                                          Kwartaal 1      Kwartaal 2            Kwartaal 3       Kwartaal 4
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's
                                                   463               310              300               298
Rijks schatkist aangehouden middelen
Ruimte onder het drempelbedrag                      -                 32                42               45
Overschrijding van het drempelbedrag                120              -                 -                -
Berekening drempelbedrag
                                           Verslagjaar
Begrotingstotaal verslagjaar                    45.635
Het deel van het begrotingstotaal dat
                                                45.635
kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen
Het deel van het begrotingstotaal dat de
                                                    -
€ 500 miljoen te boven gaat
Drempelbedrag                                       342
Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
                                            Kwartaal 1       Kwartaal 2      Kwartaal 3          Kwartaal 4
Som van de per dag buiten 's Rijks
schatkist aangehouden middelen                  41.636           28.234         27.621              27.386
(negatieve bedragen tellen als nihil)
Dagen in het kwartaal                                 90              91             92                     92
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks
                                                   463              310            300                  298
schatkist aangehouden middelen




                                                                   161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>Liquide m iddelen

Het saldo liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:
                                                                                                                     2019            2018
Kassaldi:
- Kas afdeling Burgerzaken                                                                                          7.558           11.752
- Voorschotkas bodedienst                                                                                             303              298

Banksaldi:
- Bank Nederlandse Gemeenten                                                                                      249.801         249.817
- Rabobank                                                                                                         26.854          25.831
                                                                                                                  284.516         287.698

Overlopende activa

De specificatie van de post overlopende activa is als volgt:                                                     Saldo        Gecorr. Saldo
                                                                                                              31-12-2019       31-12-2018
Van Europese en Nederlandse overheidslichamen
nog te ontvangen voorschotbedragen                                                                                419.863          169.375
Vooruitbetaalde bedragen / Nog te ontvangen bedragen                                                            1.186.686        3.257.097

                                                                                                                1.606.549        3.426.472

Onder de nog te ontvangen bedragen zijn eveneens opgenomen de zogenaamde uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel.
In het verslagjaar was het verloop van deze uitkeringen als volgt:

                                                                                    Saldo   bestedingen       ontvangsten           Saldo
                                                                              01-01-2019                                      31-12-2019
Het Rijk
- Compensatie tekort op de BUIG                                                   87.007                  -                         87.007
Overige Nederlandse overheidslichamen
- Subsidie POP3 weide vogellandschap                                              52.602         163.371              -           215.973
- Subsidie restauratie Trambrug                                                   29.766         116.883           29.766         116.883
                                                                                 169.375         280.254           29.766         419.863

PASSIVA

VASTE PASSIVA

Eigen verm ogen

Het in de balans opgenomen Eigen Vermogen bestaat uit de volgende posten:
                                                                                                                     2019            2018

Algemene reserve                                                                                                7.583.561        4.002.768
Bestemmingsreserves:
- Voor egalisatie van tarieven                                                                                           0-      1.430.447
- Overige bestemmingsreserves                                                                                  57.272.047       57.864.198
Resultaat na bestemming                                                                                            -11.932        -209.067
                                                                                                               64.843.675       63.088.347

Het verloop in 2019 wordt in onderstaand overzicht per reserve weergegeven.

                                                   Saldo             Saldo   Bestemming     Toevoegingen Onttrekkingen              Saldo
                                             31-12-2018        01-01-2019     resultaat                                       31-12-2019
                                                                              boekjaar


Algemene reserve                                4.002.766        7.561.752       209.067-      2.455.168        2.224.292        7.583.561

Bestemmingsreserves voor egalisatie van tarieven:
- Egalisatiereserve bouwleges                1.430.447           1.430.447           -               -          1.430.447                0-

Overige bestemmingsreserves:
- Reserve Sociaal Domein                       207.659             207.659           -             3.115          126.522           84.252
- Weerstandsvermogen reserve                       -                   -             -         4.000.000              -          4.000.000
- Reserve grondexploitatie                         -                   -             -         1.413.000        1.413.000              -
- Nutsreserve                               12.871.855          12.871.855           -               -          4.000.000        8.871.855
- Reserve ontwikkeling Harnaschpolder          480.223             480.223           -               -            101.473          378.750
- Dekkingsreserve gemeentehuis              11.567.816          11.567.816           -               -            477.624       11.090.192
- Investeringsreserve                        2.300.139           2.300.139           -            33.482            8.404        2.325.216
- Reserve monumenten                           189.503             189.503           -             2.843              -            192.346
- Reserve Midden-Delfland                        8.682               8.682           -               130            8.812                0
- Reserve Compensatie dividenden en
huuropbrengsten                             16.337.699          16.337.699           -         1.006.000              -         17.343.699
- Reserve jeugd                                    -                   -             -               -                -                -
- Reserve investeringsprogramma              3.198.286           3.198.286           -               -          1.044.790        2.153.496
- Reserve Revolving Fund particuliere
bouwinitiatieven                                16.549              16.549           -               248              -             16.797
- Reserve Noodhulpvangnet                       54.725              54.725           -               -             54.725              -
- Reserve Fonds sociale woningbouw             265.739             265.739           -            21.684              -            287.423
- Reserve afwikkeling complexen                983.608             983.608           -            14.754              -            998.362
- Reserve liquidatiesaldo Stadgewest Haaglanden 61.949              61.949           -               -                -             61.949
- Risicoreserve Erfpachtgronden                166.667             166.667                       533.333              -            700.000
- Dekkingsreserve                            8.031.005           8.031.005           -             8.404          393.794        7.645.615
- Reserve herwaardering deelnemingen         1.122.093           1.122.093           -               -                -          1.122.093

                                               63.297.411       66.856.397       209.067-      9.492.161       11.283.884       64.855.608
Voorgesteld bestemming resultaat:                                                                                                   11.932-
Algemene reserve
                                                                                                                                64.843.675



                                                                    162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Toelichting doel en mutaties reserves

Algemeen
                                                        Het beleid met betrekking tot de reserves is vastgelegd in de Nota Reserves en
                                                        Voorzieningen. Daarbij wordt o.a. onderscheid gemaakt tussen geblokkeerde en
                                                        niet-geblokkeerde reserves. Van de geblokkeerde reserves komt de rente geheel
                                                        of gedeeltelijk ten gunste van de exploitatie. Gedetailleerde specificaties met
                                                        betrekking tot het verloop van de reserves zijn opgenomen in het overzicht
                                                        Reserves en Voorzieningen dat als bijlage is opgenomen in de jaarstukken.

Algemene reserve                        Doel:           Een buffer voor nadelige (en voordelige) saldi op de programmarekening, alsmede
(Niet geblokkeerd)                                      een bedrag voor mogelijke toekomstige risico's.
                                       Bestemming       Ingevolge het besluit van de raad d.d. 25 september 2018 is het negatieve
                                       resultaat 2018   resultaat 2018 ad € 209.067 ontrokken uit de algemene reserve.
Bestemmingsreserves voor egalisatie van tarieven:
Egalisatiereserve bouwleges            Doel:            Het nivelleren van wegvallende legesopbrengsten vanaf 2012.
(Niet geblokkeerd)
Overige bestemmingsreserves:
Nutsreserve                             Doel:           Het middels gedeeltelijke benutting van de rente door de gewone dienst, en
(Geblokkeerd)                                           eventueel gedeeltelijk bijschrijven van de rente op de reserve (en eventueel
                                                        andere bestemmingen), creeren van een zekere mate waardevaste
                                                        inkomstenbron voor de exploitatie.
Reserve ontwikkeling Harnaschpolder     Doel:           Dekking van bestuurskosten die voortvloeien uit de ontwikkeling van de
(Geblokkeerd)                                           Harnaschpolder en waarvoor gelden vanuit de grondexploitatie beschikbaar
                                                        komen.
Dekkingsreserve gemeentehuis            Doel:           Dekking investeringskosten van een nieuw gemeentehuis in de kern Schipluiden.

Investeringsreserve                     Doel:           Dekking van grote investeringen waarvan de lasten niet binnen de exploitatie
(Niet geblokkeerd)                                      kunnen worden opgevangen.
Reserve monumenten                      Doel:           Het egaliseren van overschotten en tekorten op het jaarlijkse subsidiebudget voor
(Niet geblokkeerd)                                      gemeentelijke monumenten en het subsidiëren van eigenaren van een monument
                                                        op basis van de gemeentelijke subsidieverordening.

Egalisatiereserve BTW                   Doel:           Het bedrag dat van het Rijk is ontvangen voor het BTW-bestanddeel in oude
compensatiefonds                                        investeringen. Vanaf 2004 komt het in een periode van 10 jaar ten gunste van de
(Geblokkeerd)                                           exploitatie.
Reserve Midden-Delfland                 Doel:           Nog nader in te vullen beleidsontwikkeling voor Midden-Delfland.
(Niet geblokkeerd)
Reserve Grondexploitaties               Doel:           Het afdekken van de risico's van de (mogelijke) toekomstige verliezen op de
(Niet geblokkeerd)                                      grondexploitaties.

Reserve compensatie dividenden en       Doel:           Compenseren weggevallen dividend CAIW in verband met verkoop kabelbedrijf,
huuropbrengsten                                         verminderen dividendafhankelijkheid en compenseren van de huuropbrengst van
(Geblokkeerd)                                           benzinepompen.
Reserve A4                              Doel:           In deze reserve wordt de afkoop door Rijkswaterstaat voor de A4 gestort. De door
(Niet geblokkeerd)                                      de gemeente te maken kosten worden uit deze reserve gedekt.
Reserve Jeugd (Niet geblokkeerd)        Doel:           Reserveren van rijksbijdragen voor ontwikkelingskosten CJG
Dekkingsreserve (Geblokkeerd)           Doel:           Het ten gunste van de exploitatie compenseren van de kapitaallasten van daartoe
                                                        door de raad aangewezen en inmiddels gerealiseerde of in uitvoering zijnde
                                                        projecten.
Reserve investeringsprogramma (Niet     Doel:           Het uitvoeren van investeringen die voortvloeien uit het collegeprogramma.
geblokkeerd)
Reserve opstartkosten begeleiding       Doel:           Het ondersteunen van kleine particuliere bouwinitiatieven.
particuliere bouwinitiatieven (Niet
geblokkeerd)
Reserve Noodhulp-vangnet (Niet          Doel:           Creëren van noodhulp voor schrijnende gevallen.
geblokkeerd)
Fonds sociale woningbouw (Niet          Doel:           Afkoopsommen van sociale woningbouw inzetten voor sociale woningbouw op
geblokkeerd)                                            andere locaties.
Reserve herwaardering deelnemingen      Doel:           De gemeentelijke deelnemingen zijn op de balans opgenomen tegen de
                                                        verkrijgingsprijs bij het onderdeel kapitaalverstrekkingen van de financiele vaste
                                                        activa. In het verleden is deze reserve gevormd voor het verschil tussen de
                                                        boekwaarde en de nominale waarde van het aandeel op dat moment. de reserve
                                                        blijft hierdoor dan ook jaarlijks gelijk tot dat aandelen worden verkocht.




                                                                 163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Voorzieningen

Het verloop van de voorzieningen in 2019 wordt in onderstaand overzicht weergeven.

                                                                    Saldo     Toevoegingen          Vrijval       Aanwending            Saldo
                                                              01-01-2019                                                          31-12-2019
Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's:
- Voorziening pensioenen voormalige wethouders                   1.667.435           571.104               -           47.057          2.191.482
- Voorziening wachtgelden voormalige wethouders                    285.665            36.822               -           93.488            228.999
- Voorziening tekort bijdrage Bedrijvenschap                     2.815.000               -           1.070.000            -            1.745.000

                                                                 4.768.100           607.926         1.070.000        140.545          4.165.481

Voorziening voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is:
- Voorziening afvalstoffenheffing                             65.544                                                   65.544                  0
- Voorziening rioolrechten                                 6.536.822                 435.907                  -           -            6.972.730

                                                                 6.602.367           435.907                  -        65.544          6.972.730
Toelichting doel en mutaties voorzieningen

Algemeen                                   In de kolom Vrijval zijn de bedragen opgenomen die ten gunste van de rekening van baten en
                                           lasten zijn vrijgevallen. Alle aanwendingen van de voorzieningen zijn rechtstreeks ten laste van de
                                           betreffende voorziening gebracht.
                                           Gedetailleerde specificaties met betrekking tot het verloop van de voorzieningen zijn opgenomen in
                                           het overzicht Reserves en Voorzieningen dat als bijlage is opgenomen in de jaarstukken.

Voorziening pensioenen voormalige          Doel:            Het dekken van de pensioenverplichtingen aan voormalige wethouders.
wethouders
Voorziening wachtgelden voormalige         Doel:            Het dekken van de wachtgeldverplichtingen aan voormalige wethouders.
wethouders
Voorziening tekort bijdrage                Doel:            De bijdrage in het tekort van het Bedrijvenschap Harnaschpolder bedraagt 15% op
Bedrijvenschap                                              basis van de op balansdatum laatst vastgestelde jaarrekening.

Voorziening afvalstoffenheffing            Doel:            Het via storten of ontrekken van het verschil tussen reinigingskosten en
                                                            afvalstoffenheffing egaliseren van de kosten cq. Tarieven.
Voorziening rioolrechten                   Doel:            Het via storten of ontrekken van het verschil tussen rioleringskosten en
                                                            rioolrechten egaliseren van kosten cq tarieven.

Vaste schulden m et een rentetypische looptijd van één jaar of langer

                                                                                                                         2019              2018
Onderhandse leningen van:
Binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen                                                              136.134         181.512
Binnenlandse banken en overige financiële instellingen                                                             56.366.414      18.754.331
Overige binnenlandse sectoren                                                                                          28.392          22.742

                                                                                                                   56.530.940      18.958.585
Waarborgsommen                                                                                                            509             509
                                                                                                                   56.531.449      18.959.094

In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de vaste schulden over het jaar 2019.

                                                                                       Saldo Vermeerdering        Aflossingen           Saldo
                                                                                 01-01-2019                                       31-12-2019
Onderhandse leningen van:
- binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen                           181.512                           45.378         136.134
- binnenlandse banken en overige financiele instellingen                          18.754.331       37.702.839          90.756      56.366.414
- overige binnenlandse sectoren                                                       22.742            5.650                          28.392

Waarborgsommen                                                                            509                                               509

                                                                                  18.959.094       37.708.489         136.134      56.531.449

De totale rentelast voor het jaar 2019 met betrekking tot de vaste schulden bedraagt € 581.571 (2018: € 213.331).


VLOTTENDE PASSIVA

Netto vlottende schulden m et een rentetypische looptijd korter dan één jaar

Deze post kan als volgt worden gespecificeerd:
                                                                                                                         2019              2018
Schulden korter dan één jaar:
- Kasgeldleningen                                                                                                   5.000.000          4.000.000
- Banksaldi:
  Bank Nederlandse Gemeenten                                                                                              -                  -
- Overige Schulden                                                                                                  4.852.121          2.967.054
                                                                                                                    9.852.121          6.967.054




                                                                     164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Overlopende passiva

De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt:
                                                                                                                       2019            2018

Nog te betalen bedragen                                                                                           2.901.451      17.870.008
Vooruit ontvangen bedragen                                                                                       18.364.059      20.935.050

                                                                                                                 21.265.510      38.805.058

A. Nog te betalen bedragen                                                                                        2.901.451      17.870.008
B. Vooruit ontvangen bedragen met specifiek bestedingsdoel:
   1. Europese overheidslichamen                                                                                          -             -
   2. Het Rijk                                                                                                   14.637.774      15.001.997
   3. Overige Nederlandse overheidslichamen                                                                       2.375.348       2.142.439
C. Overige vooruit ontvangen bedragen                                                                             1.350.937         231.628
                                                                                                                 18.364.059      35.246.072

Onder de vooruit ontvangen bedragen zijn eveneens opgenomen de zogenaamde uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel.
In het verslagjaar was het verloop van deze uitkeringen als volgt:

                                                                      Saldo           Saldo Toevoegingen        Ontvangsten          Saldo
                                                                31-12-2018        1-1-2019                                     31-12-2019

Het Rijk
- Geluidskwaliteitskaart                                             13.057          13.057               -             -            13.057
- Rijksbijdrage IODS kwaliteitsprojecten 1e tranche              14.966.545      14.966.545            64.387       414.282      14.616.650
- Onderwijs Achterstandenbeleid                                      14.328          14.328            62.213        76.541               0
- Jeugdwerkloosheid 2e tranche                                        8.067            8.067                                           8.067
Overige Nederlandse overheidslichamen
- I.S.V.-3 Geluid                                                   111.449         111.449              -              -            111.449
- Storting egalisatiefonds De Hofstede                               25.000          25.000              -              -             25.000
- Depot Burgerdijkseweg PZH dioxine                                  54.088          54.088                                           54.088
- Subsidie Hof van Delfland Poorten                                   4.665           4.665              -              -              4.665
- Subsidie groensubsidie                                          1.195.800       1.195.800          967.000      1.618.800          544.000
- Bijdrage opbouw Landschapstafel                                   328.791         328.791          184.126         41.766          471.151
- RMD bijdrage Abtswoude 52                                               0               0          200.000              0          200.000
- RMD bijdrage Korte Ketens                                               0               0           50.000              0           50.000
- RMD bijdrage Maaslandse poort                                           0               0          650.000              0          650.000
- Aanleg Zuidhoornseweg Hooipolder                                3.558.986               0          264.995              0          264.995
- Trambrug Schipluiden                                              422.646         422.646                0        422.646                0

                                                                 20.703.422     17.144.436         2.442.722      2.574.035      17.013.123



Middels de vooruitontvangen gelden van IODS wordt door de gemeente projecten gefinancieerd in het kader van de gemaakte afspraken met
het rijk en provincie. De projecten die hiervoor worden uitgevoerd worden zelf door de gemeente bepaald. Vanuit de toekenningsbeschikking
bestaat dan ook geen directe terugbetalingsverplichting of programma dat gevolgt dient te worden. Het is hierdoor ook onzeker in hoeverre de
absolute verplichting bestaat tot besteding van de gelden aan deze projecten. Hierdoor bestaat de mogelijkheid dat deze gelden niet als
overlopend passief dienen te worden gepresenteerd, maar als eigen vermogen. Aangezien deze onzekerheid pas zeer recent onderkend werd,
kon deze niet meer voor het afronden van het jaarrekeningproces weggenomen worden. Wij zullen hier in 2020 onderzoek naar uitvoeren en
de resultaten daarvan in de jaarstukken 2020 verwerken.




                                                                     165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Waarborgen en garanties

Het in de balans opgenomen bedrag voor verstrekte waarborgen aan natuurlijke- en rechtspersonen wordt als volgt naar de aard
van de geldlening gespecificeerd:

Geldnemer                                 Aard / Omschrijving                Oorspronkelijk      Percentage          Restant         Restant
                                                                                    bedrag       Borgstelling      begin jaar       eind jaar

Particulier woningbezit                  Gewaarborgde geldleningen                9.467.152             100%         584.832        303.416
Woningstichtingen                        Gewaarborgde geldleningen                2.000.000             100%       1.531.132      1.531.132
Woningstichtingen                        Gewaarborgde geldleningen               32.629.723              50%      26.664.762     30.086.443
                                         Gewaarborgde geldleningen /
Overige instellingen                     garantieverplichtingen                   8.583.919                div.    7.396.665       7.310.665

                                                                                 52.680.793                       36.177.390     39.231.656

* De eindstanden zijn ongewijzigd ten opzichte van de cijfers in de jaarrekening per 31-12-2018. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat er
op dit moment geen inzicht is in de huidige standen, gezien gevraagde conformaties onbeantwoord zijn gebleven. Gedurende 2020 zullen we
opnieuw alle instellingen rappeleren om de conformatie getekend retour te sturen.


*'* Het restant begin van het jaar en oorspronkelijk bedrag sluit niet aan met de jaarrekening van 2018. De huidige cijfers zijn gebaseerd op
de confirmaties die we hebben ontvangen van BNG en NWB per 31-12-2019.

Langlopende financiële verplichtingen

De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende, niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen.

Omschrijving                                       2019
lease auto                                        37.246
Lease printer                                     97.834
overige fin verplichtingen                       227.931
Groen                                            397.836
ICT                                               51.275
                                                 812.122

Rechtm atigheid bij aanbestedingen

Om de rechtmatigheid van de aanbestedingen vast te stellen wordt jaarlijks een spendanalyse uitgevoerd. Op basis daarvan blijkt dat
onderstaande uitgaven niet rechtmatig zijn aanbesteedt. Tevens verantwoorden wij daarbij de uitgaven 2020, waardoor deze in 2019
meewegen in het oordeel.

                                                     2019             2020              totaal
Groen                                             773.529          252.842         1.026.371
Onderhoud                                         110.836           43.183           154.019
inhuur                                                -
                                                  884.365          296.025         1.180.390



    3.2.3. Gebeurtenissen na balansdatum

Corona:
De uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020 heeft een enorme impact op ons allemaal.
De wereldwijde pandemie leidt tot ongekende omstandigheden. Voor de aanpak van COVID-19
kijken wij wat we, aanvullend op de landelijke maatregelen van het Rijk, kunnen doen. Dit raakt
veel beleidsterreinen van onze organisatie. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering
van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere
werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming en hebben daarvoor de nodige
interne maatregelen genomen

Wethouder pensioenen:
In 2020 heeft ons het droevige nieuws bereikt van het overlijden van wethouder Horlings. Dit heeft
dan ook gevolgen voor de waardering van de voorziening wethouder pensioenen. Gezien het
overlijden in 2020 heeft plaatsgevonden, heeft dit geen invloed op de voorziening per
balansdatum. De financiële effecten hiervan worden in boekjaar 2020 meegenomen, waarbij
rekening moet worden gehouden met een stijging van de voorziening van circa €400.000.




                                                                    166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>3.2. Bijlagen


3.2.1 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld



       Taakveld BBV                         Omschrijving taakveld BBV               Bedrag werkelijk uitgaven    Bedrag werkelijk inkomsten
0.1                   Bestuur                                                                    1.768.513,04                      19.442,50
0.10                  Mutaties reserves                                                          9.453.161,08                 11.244.884,21
0.11                  Resultaat van de rekening van baten en lasten                                                                11.932,00
0.2                   Burgerzaken                                                                  823.837,76                     283.101,19
0.3                   Beheer overige gebouwen en gronden                                           986.907,23                   1.235.856,34
0.4                   Overhead                                                                   8.991.131,43                     312.522,93
0.5                   Treasury                                                                     641.363,98                   3.619.682,96
0.61                  OZB woningen                                                                 328.720,86                   3.003.783,81
0.62                  OZB niet-woningen                                                             55.308,24                   1.580.563,00
0.7                   Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds                                                 19.343.003,44
0.8                   Overige baten en lasten
1.1                   Crisisbeheersing en brandweer                                              1.067.219,41
1.2                   Openbare orde en veiligheid                                                  309.640,66                      19.209,10
2.1                   Verkeer en vervoer                                                         2.148.410,75                      97.705,07
2.2                   Parkeren                                                                        1.557,12                      4.793,32
2.4                   Economische havens en waterwegen                                             133.991,43                       7.164,00
3.2                   Fysieke bedrijfsinfrastructuur                                               809.792,89                   2.839.053,65
3.3                   Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen                                              529,23                      1.260,00
3.4                   Economische promotie                                                         209.590,33                            0,00
4.2                   Onderwijshuisvesting                                                       1.092.517,51                     186.863,24
4.3                   Onderwijsbeleid en leerlingenzaken                                           660.151,66                     139.319,74
5.1                   Sportbeleid en activering                                                    452.879,54                      35.875,77
5.2                   Sportaccommodaties                                                           668.692,63                     238.141,48
5.3                   Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie                  307.561,38                       7.785,00
5.4                   Musea                                                                         60.135,11
5.5                   Cultureel erfgoed                                                             54.721,92                       1.898,40
5.6                   Media                                                                        431.569,30
5.7                   Openbaar groen en (openlucht) recreatie                                    4.886.012,97                   3.180.857,31
6.1                   Samenkracht en burgerparticipatie                                          2.370.575,63                     347.839,30
6.2                   Wijkteams                                                                     39.367,80
6.3                   Inkomensregelingen                                                         3.010.748,86                   2.308.959,80
6.4                   Begeleide participatie                                                       149.520,43
6.5                   Arbeidsparticipatie                                                          670.089,76
6.6                   Maatwerkvoorzieningen (WMO)                                                  467.721,61
6.71                  Maatwerkdienstverlening 18+                                                2.349.026,03                     173.561,10
6.72                  Maatwerkdienstverlening 18-                                                3.754.150,08
6.81                  Geëscaleerde zorg 18+                                                         74.708,04
6.82                  Geëscaleerde zorg 18-                                                        123.024,40
7.1                   Volksgezondheid                                                              614.911,57                      15.200,00
7.2                   Riolering                                                                  1.669.912,05                   1.926.252,57
7.3                   Afval                                                                      2.344.551,32                   2.609.050,87
7.4                   Milieubeheer                                                                 867.295,78                         500,00
7.5                   Begraafplaatsen en crematoria                                                239.686,97                     215.528,23
8.1                   Ruimtelijke ordening                                                         781.258,69                     -55.939,05
8.2                   Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)                                 3.439.731,68                   4.061.731,71
8.3                   Wonen en bouwen                                                              868.086,34                   1.160.901,51
Samenvatting                                                                                  60.178.284,50                  60.178.284,50




                                                                        167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>             3.3.2 Single information, Single audit (SiSa)

                                       SiSa bijlage verantwoordingsinformatie 2019 op grond van artikel 3 van de Regeling informatieverstrekking sisa - d.d. 27 januari 2020
OCW   D8   Onderwijsachterstandenb Besteding (jaar T) aan voorzieningen voor Besteding (jaar T) aan overige Besteding (jaar T) aan
           eleid 2019-2022 (OAB)   voorschoolse educatie die voldoen aan     activiteiten (naast VVE) voor  afspraken over voor- en
                                   de wettelijke kwaliteitseisen (conform    leerlingen met een grote       vroegschoolse educatie met
                                   artikel 166, eerste lid WPO)              achterstand in de Nederlandse bevoegde gezagsorganen van
                                                                             taal (conform artikel 165 WPO) scholen, houders van
           Gemeenten                                                                                        kindcentra en
                                                                                                            peuterspeelzalen (conform
                                                                                                            artikel 167 WPO)
                                                                      Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R
                                                            Indicatornummer: D8 / 01             Indicatornummer: D8 / 02             Indicatornummer: D8 / 03
                                          € 102.926                                       €0                                   €0
                                          Hieronder per regel één gemeente(code)          Aan andere gemeenten (in jaar        Hieronder per regel één              Aan andere gemeenten (in jaar
                                          selecteren en in de kolommen ernaast            T) overgeboekte middelen             gemeente(code) selecteren en         T) overgeboekte middelen
                                          de verantwoordingsinformatie voor die           (lasten) uit de specifieke           in de kolommen ernaast de            (baten) uit de specifieke
                                          gemeente invullen                               uitkering                            verantwoordingsinformatie voor       uitkering
                                                                                          onderwijsachterstandenbeleid         die gemeente invullen                onderwijsachterstandenbeleid
                                                                                          Bedrag                                                                    Bedrag

                                                                   Aard controle n.v.t.                    Aard controle R                   Aard controle n.v.t.                    Aard controle R
                                                            Indicatornummer: D8 / 04             Indicatornummer: D8 / 05             Indicatornummer: D8 / 06             Indicatornummer: D8 / 07
                                         1
SZW   G2   Gebundelde uitkering op Besteding (jaar T) algemene bijstand                   Baten (jaar T) algemene              Besteding (jaar T) IOAW              Baten (jaar T) IOAW (exclusief Besteding (jaar T) IOAZ                        Baten (jaar T) IOAZ (exclusief
           grond van artikel 69                                                           bijstand (exclusief Rijk)                                                 Rijk)                                                                         Rijk)
           Participatiewet_gemeente Gemeente
           deel 2019                                                                      Gemeente                             Gemeente                             Gemeente                             Gemeente                                 Gemeente
                                           I.1 Participatiewet (PW)
           Alle gemeenten                                                                 I.1 Participatiewet (PW)             I.2 Wet inkomensvoorziening          I.2 Wet inkomensvoorziening          I.3 Wet inkomensvoorziening              I.3 Wet inkomensvoorziening
           verantwoorden hier het                                                                                              oudere en gedeeltelijk               oudere en gedeeltelijk               oudere en gedeeltelijk                   oudere en gedeeltelijk
           gemeentedeel over (jaar T),                                                                                         arbeidsongeschikte werkloze          arbeidsongeschikte werkloze          arbeidsongeschikte gewezen               arbeidsongeschikte gewezen
           ongeacht of de gemeente in                                                                                          werknemers (IOAW)                    werknemers (IOAW)                    zelfstandigen (IOAZ)                     zelfstandigen (IOAZ)
           (jaar T) geen, enkele of alle
           taken heeft uitbesteed aan                                  Aard controle R                     Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R                          Aard controle R                     Aard controle R
           een Openbaar lichaam                              Indicatornummer: G2 / 01            Indicatornummer: G2 / 02             Indicatornummer: G2 / 03             Indicatornummer: G2 / 04                 Indicatornummer: G2 / 05            Indicatornummer: G2 / 06
           opgericht op grond van de       € 1.853.218                                    € 87.035                             € 116.220                            € 674                                €0                                       €0
           Wgr.                            Besteding (jaar T) Bbz 2004                    Baten (jaar T) Bbz 2004              Baten (jaar T) WWIK                  Besteding (jaar T)                   Baten (jaar T)                           Volledig zelfstandige
                                           levensonderhoud beginnende                     levensonderhoud beginnende           (exclusief Rijk)                     Loonkostensubsidie o.g.v. art.       Loonkostensubsidie o.g.v. art.           uitvoering Ja/Nee
                                           zelfstandigen                                  zelfstandigen                                                             10d Participatiewet                  10d Participatiewet (excl. Rijk)

                                          Gemeente                                        Gemeente                             Gemeente                             Gemeente                             Gemeente

                                          I.4 Besluit bijstandverlening                   I.4 Besluit bijstandverlening        I.6 Wet werk en inkomen              I.7 Participatiewet (PW)             I.7 Participatiewet (PW)
                                          zelfstandigen 2004 (levensonderhoud             zelfstandigen 2004                   kunstenaars (WWIK)
                                          beginnende zelfstandigen) (Bbz 2004)            (levensonderhoud beginnende
                                                                                          zelfstandigen) (Bbz 2004)
                                                                      Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R                          Aard controle R                  Aard controle n.v.t.
                                                            Indicatornummer: G2 / 07             Indicatornummer: G2 / 08             Indicatornummer: G2 / 09             Indicatornummer: G2 / 10                 Indicatornummer: G2 / 11            Indicatornummer: G2 / 12
                                          €0                                              €0                                   €0                                   € 65.848                             €0                                       Ja
SZW   G3   Besluit bijstandverlening      Besteding (jaar T) levensonderhoud              Besteding (jaar T)                   Baten (jaar T) levensonderhoud       Baten (jaar T)                       Besteding (jaar T) aan                   Besteding (jaar T) Bob
           zelfstandigen 2004             gevestigde zelfstandigen (exclusief Bob)        kapitaalverstrekking (exclusief      gevestigde zelfstandigen             kapitaalverstrekking (exclusief      onderzoek als bedoeld in artikel
           (exclusief                                                                     Bob)                                 (exclusief Bob) (exclusief Rijk)     Bob) (exclusief Rijk)                56 Bbz 2004 (exclusief Bob)
           levensonderhoud
           beginnende                                                 Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R                      Aard controle R                          Aard controle R                     Aard controle R
           zelfstandigen)_gemeente                          Indicatornummer: G3 / 01             Indicatornummer: G3 / 02             Indicatornummer: G3 / 03             Indicatornummer: G3 / 04                 Indicatornummer: G3 / 05            Indicatornummer: G3 / 06
           deel 2019                      €0                                              €0                             € 1.200                          € 9.250                                        € 6.090                                  €0
                                          Baten (jaar T) Bob (exclusief Rijk)             Besteding (jaar T) aan         Volledig zelfstandige uitvoering
           Besluit bijstandverlening                                                      uitvoeringskosten Bob als      Ja/Nee
           zelfstandigen (Bbz) 2004                                                       bedoeld in artikel 56 Bbz 2004
                                                                      Aard controle R                      Aard controle R                   Aard controle n.v.t.
                                                            Indicatornummer: G3 / 07             Indicatornummer: G3 / 08             Indicatornummer: G3 / 09
                                      €0                                                  €0                                   Nee
VWS   H4   Specifieke uitkering Sport Ontvangen Rijksbijdrage (jaar T)                    Projectnaam / nummer                 Totale aanvraag per project          Verrekening (jaar T)                 Verrekening (jaar T) Roerende            Verrekening (jaar T) overige
                                                                                                                               (jaar T) ten laste van               Onroerende zaken                     zaken sportbeoefening en                 kosten per project ten laste
                                                                                                                               Rijksmiddelen (automatisch           (sportaccommodaties) per             sportstimulering per project ten         van Rijksmiddelen
                                                                                                                               berekend)                            project ten laste van                laste van Rijksmiddelen
                                                                                                                                                                    Rijksmiddelen

           Gemeenten
                                                                     Aard controle R.                   Aard controle n.v.t.                    Aard controle R                      Aard controle R                          Aard controle R                     Aard controle R
                                                            Indicatornummer: H4/ 01              Indicatornummer: H4 / 02             Indicatornummer: H4 / 03             Indicatornummer: H4 / 04                 Indicatornummer: H4 / 05            Indicatornummer: H4 / 06
                                        1 € 64.995                                        Dorpshoeve                           € 3.809                              € 1.313                              € 2.496                                  €0
                                        2                                                 hofstede                             € 14.555                             € 1.785                              € 12.770                                 €0
                                        3                                                 Groene sportvelden                   € 56.211                             € 56.211                             €0                                       €0
                                          Kopie projectnaam / nummer                      Totale besteding (Jaar T) per        Percentage besteed (Jaar T)          Toelichting                          Overig (Jaar T) ten opzichte van
                                                                                          project ten lasten van               per project tenopzichte van                                               ontvangen Rijksbijdrage -
                                                                                          Rijksmiddelen (automatische          aanvraag ten laste van                                                    automatisch ingevuld
                                                                                          berekening)                          Rijksmiddelen (automatische
                                                                                                                               berekening)
                                                                                                                                                                    Hier eventueel opmerkingen of
                                                                                                                                                                    toelichtingen
                                                                   Aard controle n.v.t.                    Aard controle R                      Aard controle R                   Aard controle n.v.t.                     Aard controle n.v.t.
                                                            Indicatornummer: H4 / 07             Indicatornummer: H4 / 08             Indicatornummer: H4 / 09             Indicatornummer: H4 / 10                 Indicatornummer: H4 / 11
                                        1 Dorpshoeve                                                                   3809                                5,86%                                         -€ 9.580
                                        2 hofstede                                                                    14555                               22,39%
                                        3 Groene sportvelden                                                          56211                               86,49%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>4. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant


Deze ruimte is gereserveerd voor de controleverklaring van de accountant.




                                                 169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>5. Bijlagen bij de jaarstukken




                                 170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>5.1 Incidentele subsidies
Organisatie                                 Soort subsidie Activiteit                           toegekend bedrag
Harlekijn Opvang en Dienstverlening B.V.    Incidenteel     Kwaliteitssubsidie VVE 2019         € 2.500,00
Stichting Kinderopvang 't Kickertje         Incidenteel     Kwaliteitssubsidie VVE 2019         € 2.500,00
Handbalvereniging DIOS                      Incidenteel     Waarderingssubsidie                 € 4.865,00
Postduivenhoudersvereniging De Reisduif     Incidenteel     Waarderingssubsidie                 € 610,00
SV Den Hoorn                                Incidenteel     Waarderingssubsidie                 € 9.730,00
T.C. Hodenpijl                              Incidenteel     Waarderingssubsidie                 € 6.691,00
IJsclub Vlietland                           Incidenteel     Waarderingssubsidie                 € 1.760,55
Scouting Maasland                           Incidenteel     Renovatie clubhuis                  € 49.525,00
MVV'27                                      Incidenteel     Renovatie kleedkamers               € 125.055,00
Scouting Den Hoorn                          Incidenteel     Nieuwbouw kantine                   € 90.000,00
Stichting Evenementen Midden-Delfland       Incidenteel     Schippop                            € 2.000,00
Stichting Lichtjesfeest                     Incidenteel     Kerstmarkt Maasland                 € 1.450,00
Stichting Promaa                            Incidenteel     Activiteiten december Maasland      € 1.000,00
Stichting Welzijn Midden-Delfland           Incidenteel     Wereld Alzheimer Dag 2019           € 1.000,00
Stichting Evenementen Midden-Delfland       Incidenteel     Botenrace en kerstmarkt             € 2.250,00
Stichting Zomerfeesten Schipluiden          Incidenteel     Zomerfeest                          € 963,00
Projectkoor Esther van Es                   Incidenteel     Projectkoor                         € 1.445,00
Stichting Evenementen Midden-Delfland       Incidenteel     Expositie Den Hoorn                 € 2.450,00
Stichting Schuurevents                      Incidenteel     Boeren- en paardendag               € 2.500,00
Kerkvoogdij Hervormde Gemeente Maasland     Incidenteel     Huisvesting verenigingen Maasland   € 160.000,00
Oranje Comité Den Hoorn                     Incidenteel     Organisatie Koningsdag 2019         € 3.861,00
Oranjevereniging Juliana Schipluiden        Incidenteel     Organisatie Koningsdag 2019         € 2.245,00
Oranjevereniging Maasland                   Incidenteel     Organisatie Koningsdag 2019         € 3.252,50
Ondernemersvereniging Den Hoorn             Incidenteel     Sinterklaasintocht 2019             € 1.267,50
Ondernemersvereniging Schipluiden           Incidenteel     Sinterklaasintocht 2019             € 1.000,00
Vereniging Maaslandse Ondernemers           Incidenteel     Sinterklaasintocht 2019             € 1.000,00
Stichting Kledingbank De Buurvrouw          Incidenteel     Locatie kosten                      € 750,00
Stichting Urgente Noden Delft en omgeving   Incidenteel     Organisatie activiteiten            € 2.500,00




                                                      171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>5.2 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht


Financiën                                        Groen                                              TOELICHTING

                                                          De begroting 2020-2021 is sluitend voor de jaren 2021, 2022 en 2023. Het jaar 2020 is
Er is structureel en reëel begrotingsevenwicht            sluitend gemaakt met incidentele middelen. Voor dit resultaat is een fors pakket aan
                                                          maatregelen nodig geweest.


                                                          Door nieuwe ontwikkelingen (o.a.. Omgevingswet, Corona e.d.) staat het
Is er reden voor extra aandacht?                 ja
                                                          begrotingsevenwicht onder druk.

Ruimtelijke ordening                             Groen                                              TOELICHTING


De gemeentelijke bestemmingsplannen zijn                  De bestemmingsplannen van de gemeente Midden-Delfland voldoen hieraan. In
aangepast aan de Omgevingsverordening Zuid-               voorkomende gevallen waarbij er wensen of ontwikkelingen zijn die mogelijk afwijken van
Holland (artikel 14.2 Omgevingsverordening)               de Omgevingsverordening Zuid-Holland vindt overleg met de provincie plaats.



Is er reden voor extra aandacht?                 Nee

Omgevingsrecht
Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving      Rood                                               TOELICHTING
Milieu, Bouwen en Wonen

Voor vergunningverlening, toezicht en
handhaving zijn tijdig een beleidsplan, een
uitvoeringsprogramma en een evaluatie
                                                          Dit onderdeel bestaat uit 2 delen, een voor VTH en een voor de OHD. Voor VTH is er een
vastgesteld en met de jaarrapportage over de
                                                          vastgesteld beleid (2017). Het uitvoeringsprogramma is door B&W vastgesteld op 12 maart
uitvoering bekend gemaakt aan de
                                                          2019. De provincie en de gemeenteraad zijn daarover niet geïnformeerd. Er heeft in 2018
gemeenteraad.
                                                          geen evaluatie plaats gevonden.
Binnen twee maanden na vaststelling wordt
hierover mededeling gedaan aan de provincie
Zuid-Holland.

Is er reden voor extra aandacht?                 Ja       Geen capaciteit en financiële middelen.

Monumentenzorg                                   Groen                                              TOELICHTING


De gemeente beschikt over een deskundige                  De gemeente beschikt over een Erfgoedcommissie die adviseert over (gemeentelijke/rijks-)
adviescommissie met betrekking tot de                     monumenten. Bij ontwikkelingen rondom Rijksmonumenten vindt overleg en afstemming
(rijks)monumenten                                         plaats met de RCE.



Is er reden voor extra aandacht?                 Nee

Archief- en informatiebeheer                     Oranje                                             TOELICHTING

                                                          De gemeente Midden-Delfland werkt systematisch aan (digitaal) informatiebeheer. Eerder
Het archief- en informatiebeheer van de                   gesignaleerde knelpunten worden echter niet voldoende geadresseerd. Om achterstanden
gemeente zijn op orde                                     in het beheer van informatie te voorkomen en te voldoen aan wettelijke eisen dienen deze
                                                          punten aandacht te krijgen.


Is er reden voor extra aandacht?                 Nee

Huisvesting Vergunninghouders                    Groen                                              TOELICHTING
                                                          Gevraagde informatie                                                  Stand van zaken
                                                          Voorsprong/achterstand per 1 januari van het verantwoordingsjaar      12
                                                          (doorhalen w at niet van toepassing is)
                                                          Fase interventieladder op 1 januari                                   taakstelling
                                                                                                                                gerealiseerd
                                                          Taakstelling eerste halfjaar van het verantwoordingsjaar              7

                                                          In het eerste halfjaar gehuisveste vergunninghouders                  5

                                                          Voorsprong/achterstand per 1 juli van het verantwoordingsjaar         10
                                                          (doorhalen w at niet van toepassing is)
                                                          Fase interventieladder op 1 juli                                      taakstelling
De gemeente heeft volledig en tijdig voldaan
                                                                                                                                gerealiseerd
aan de halfjaartaakstelling en er is geen
                                                          Taakstelling tweede halfjaar van het verantwoordingsjaar              7
achterstand

                                                          In het tweede halfjaar gehuisveste vergunninghouders                  0

                                                          Voorsprong/achterstand per 31 december van het verantwoordingsjaar 3
                                                          (doorhalen w at niet van toepassing is)


                                                          Fase interventieladder op 31 december                                 taakstelling
                                                                                                                                gerealiseerd
                                                                                                     Toelichting
                                                          Eventueel korte bondige toelichting



Is er reden voor extra aandacht?                 Nee




                                                                       172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>5.3 Beleidsindicatoren




                         173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>5.4




      176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Staat van reserves en voorzieningen
progr. Naam van de reserve of de voorziening                                   Saldo begin     Toegevoegde     Vermeerderingen   Verminderingen   Saldo einde    Waarvan belegd bij                         Toelichting
 nr                                                                             boekjaar          rente                                            boekjaar        de gemeente
      A. Algemene reserves

 AD   Algemene gemeentelijke reserve                                               3.793.699      n.v.t.             2.455.168        2.224.292      4.024.575           4.024.575 De rente wordt volledig ten gunste van de
      Doel:    Buffer voor nadelige exploitatiesaldi na resultaatbestemming,                                                                                                       exploitatie gebracht.

               alsmede voor calamiteiten                                                                                                                                              Geraamd saldo per 31 december 2018                       4.002.766
                                                                                                                                                                                      Resultaat jaarrekening 2018                               -209.067
                                                                                                                                                                                      Saldo per 1-1-2019                                       3.793.699


                                                                                                                                                                                      Vermeerderingen:
                                                                                                                                                                                      Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap           105.000
                                                                                                                                                                                      Saldo PBGW II                                               261.859
                                                                                                                                                                                      Storting uit Egalisatiereserve bouwleges                 1.430.447
                                                                                                                                                                                      Reserve Midden-Delfland                                       8.812
                                                                                                                                                                                      Reserve Noodhulp Vangnet                                     54.725
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven diverse uitgaven Project Trekschuit naar 2020 14.000
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven taxatiekosten project GBO naar 2020             20.000
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven budget t.b.v. inkoop naar 2020                  40.000
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven budget inhuur potentiële ontwikkellocaties     236.000
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven energievisie naar 2020                          90.000
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven teamuitje inwonerszaken                          1.400
                                                                                                                                                                                      Inhuur re-integratie doorschuiven naar 2020                  22.925
                                                                                                                                                                                      Onderdeel van de Startnotitie Recreatie Midden-Delfland. Uitvoeren
                                                                                                                                                                                                                                                   15.000van een leefstijlen onderzoek
                                                                                                                                                                                      Project N223/oversteek Lotsweg start uitvoering Q1 2020. Doorschuiven
                                                                                                                                                                                                                                                   75.000    naar 2020
                                                                                                                                                                                      Subsidie landschapstafel HvD voor groene herinrichting Perc. Abtswoude
                                                                                                                                                                                                                                                   80.000    52 doorschuiven
                                                                                                                                                                                      totaal                                                   2.455.168

                                                                                                                                                                                      Verminderingen:
 3                                                                                                                                                                                    Instandhouding skateroutenetwerk (10 jr t/m 2024)             10.665
 7                                                                                                                                                                                    Energievisie                                                  25.831
 5                                                                                                                                                                                    Cultuurimpuls                                                 24.827
 2                                                                                                                                                                                    Extra kosten dienstverleningsmodel                             8.063
 O                                                                                                                                                                                    Div. onderzoeken automatisering                                4.000
 5                                                                                                                                                                                    Cultuureducatie met kwaliteit                                 10.250
                                                                                                                                                                                      Overgang gesloten kassasysteem                                19.615
                                                                                                                                                                                      Nulmeting dorpen t.b.v. omgevingswet                          25.604
                                                                                                                                                                                      Verkenning oplossing verkeersdrukte Maassluiseweg              6.000
                                                                                                                                                                                      Wettelijke verplichting huisvestingsprogramma                 49.549
                                                                                                                                                                                      Lokale implementatiekosten inkoop 2020-2024                   35.000
                                                                                                                                                                                      Inhuur omgevingswet                                           29.678
                                                                                                                                                                                      Inhuur diverse diensten archief en communicatie              207.000
                                                                                                                                                                                      Bouwkundige voorzieningen gemeentehuis                        15.000
                                                                                                                                                                                      Vervanging groot formaat plotter                               4.411
                                                                                                                                                                                      Ouderschapsverlof                                              9.400
                                                                                                                                                                                      Bijraming WW-lasten                                           12.500
                                                                                                                                                                                      Storting in voorziening egalisatie afvalstoffenheffing        87.649
                                                                                                                                                                                      Doorschuif budget klimaat en energieopgave                     4.510
                                                                                                                                                                                      Doorschuif inhuur medewerker KCC                               3.500
                                                                                                                                                                                      Doorschuif bewegwijzering naar- en in gemeentehuis            11.097
                                                                                                                                                                                      Doorschuiven budget parkeerverharding Schipluiden            100.000
                                                                                                                                                                                      Opvoeren restantbudget onderhoud Harnaschpolder (via Alg. reserve)
                                                                                                                                                                                                                                                    58.412
                                                                                                                                                                                      Inhuur 1e halfjaar 2019 t.b.v. potentiële ontwikkellocaties 243.000
                                                                                                                                                                                      Dienstverlening I-projecten                                   40.000
                                                                                                                                                                                      Investeringssubsidie Scouting Den Hoorn                       90.000
                                                                                                                                                                                      Investeringssubsidie Scouting Maasland                        49.525
                                                                                                                                                                                      Villa Fleuri                                                   3.000
                                                                                                                                                                                      Onttrekking periodieke begrotingswijziging IV                980.206
                                                                                                                                                                                      Project N223/oversteek Lotsweg start uitvoering Q1 2020. Bijdrage
                                                                                                                                                                                                                                                    56.000MRDH
                                                                                                                                                                                                                                                 2.224.292

                                           Totaal A Algemene reserves              3.793.699               0         2.455.168        2.224.292      4.024.575           4.024.575




                                                                                                                  177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>                                                                                              Dienstjaar (2019)
progr. Naam van de reserve of de voorziening                                                     Saldo begin      Toegevoegde       Vermeerderingen   Verminderingen   Saldo einde        Waarvan belegd bij                         Toelichting
  nr                                                                                              boekjaar           rente                                              boekjaar            de gemeente
         B. Bestemmingsreserves

 AD      Reserve Weerstandsvermogen                                                                                                       4.000.000                       4.000.000               3.698.501 Een deel van de reserve is extern belegd. Hiervan
         Doel:    Bufferfunctie voor het opvangen van de financiële gevolgen van de                                                                                                                         komt de rente ten gunste van de exploitatie.
                  effecten van daadwerkelijk optredende risico's.
                                                                                                                                                                                                               Vermeerderingen:
                                                                                                                                                                                                               Storting vanuit de Nutsreserve                           4.000.000
     ‘
 AD      Nutsreserve                                                                            12.871.855           n.v.t.                                4.000.000      8.871.855                       0 De reserve is extern belegd. Hiervan
         Doel:    Het creëren van een waardevaste inkomstenbron voor de exploitatie                                                                                                                         komt de rente ten gunste van de exploitatie.

                                                                                                                                                                                                               Verminderingen
                                                                                                                                                                                                               Storting in de reserve Weerstandsvermogen                4.000.000

 O       Reserve ontwikkeling Harnaschpolder                                                      480.223            n.v.t.                                 101.473         378.750                 378.750 De rente wordt volledig ten gunste van de
         Doel:    Dekking bestuurskosten die voortvloeien uit de ontwikkeling van de polder                                                                                                                 exploitatie gebracht.
                  en waarvoor gelden vanuit de grondexploitaties beschikbaar komen
                                                                                                                                                                                                               Verminderingen:
                                                                                                                                                                                                               aandeel gemeentelijke bestuurskosten                       211.473
                                                                                                                                                                                                               verminderen onttrekking met 10.000 per jaar               -110.000
                                                                                                                                                                                                               totaal                                                     101.473

         Investeringsreserve                                                                                                                                                                                   Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                  33.482
         Doel:    Dekking van geplande investeringen waarvan de lasten niet binnen
                  de exploitatie opgevangen kunnen worden. In de begroting wordt
                  aangegeven voor welke investeringen een claim op de reserve wordt
                  gelegd.

 3                -   Geoormerkte gelden voor frontbebouwing langs de Gaag (1997)                  66.336                  995                                               67.331                  67.331
 3                -   Aansluiting / oprit A4 bij Harnaschpolder                                  1.040.066              15.601                                            1.055.667               1.055.667
 7                -   Aansluiting Woudseknoop*                                                     97.204                1.458                                               98.662                  98.662
 3                -   Groenontwikkeling Zwethzone                                                 432.889                6.493                                              439.382                 439.382
 7                -   Recreatieve verbindingen in de Harnaschpolder*                              571.921                8.579                                              580.500                 580.500
 3                -   Plankosten verkeersvisie Maasland                                            14.326                  215                                               14.541                  14.541
 AD               -   Onbestemde middelen (vrije ruimte)                                           9.374                   141                                                9.514                   9.514

                  * Reserves aangewezen als dekking projecten locatieontwikkeling

                  Voor de hierna genoemde investeringen zijn inmiddels kredieten beschikbaar
                  gesteld. De feitelijke afloop van deze investeringen loopt via de dekkingsreserve.

 3       721072    - Reconstructie kruising oude veiling                                          68.025                                                      8.404          59.621                  59.621
                  Subtotaal investeringsreserve                                                     2.300.139           33.482                   0            8.404       2.325.217               2.325.217

 5       Reserve Monumenten                                                                       189.504                 2.843                                   0         192.346                 192.346 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                      2.843
         Doel:    Het ondersteunen van onderhoud van monumenten                                                                                                                                             Verminderingen
                  buiten de exploitatie                                                                                                                                                                     subsidie monumenten                                                 0

 5       Reserve Sociaal Domein                                                                   207.659                 3.115                             126.522          84.252                  84.252 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                      3.115
         Doel:    Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn.
                                                                                                                                                                                                               Verminderingen
                                                                                                                                                                                                               Vervoer was en koffie                                       19.154
                                                                                                                                                                                                               Gezondheidssituatie/gezondheidsmonitor                       7.368
                                                                                                                                                                                                               Bevorderen uitstroom naar werk                             100.000
                                                                                                                                                                                                               Totaal                                                     126.522

 7       Egalisatiereserve Bouwleges                                                             1.430.447           n.v.t.                                1.430.447                 0                    0 Vermindering
         Doel:    Ter nivellering van de wegvallende leges vanaf 2012                                                                                                                                       Storting in Algemene reserve                                1.430.447

 1       Reserve Midden-Delfland                                                                   8.682                      130                             8.812                  0                    0 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                        130
         Doel:    Nog nader in te vullen beleidsontwikkeling Midden-Delfland
                                                                                                                                                                                                               Vermindering
                                                                                                                                                                                                               Storting in Algemene reserve                                 8.812

 7       Reserve Grondexploitaties                                                                     -0                      0          1.413.000        1.413.000                 -0                  -0 Vermeerderingen
         Doel:    Het afdekken van de risico's van de (mogelijke) toekomstige verliezen op de                                                                                                               Verliesnemingen en correcties uit res. Dividenden en huuropbrengsten
                                                                                                                                                                                                                                                                        540.000
                  diverse grondexploitaties                                                                                                                                                                 Winstneming grexen 2019                                     873.000
                                                                                                                                                                                                                                                                      1.413.000

                                                                                                                                                                                                               Verminderingen
                                                                                                                                                                                                               Verliesnemingen en correcties uit res. Dividenden en huuropbrengsten
                                                                                                                                                                                                                                                                           540.000
                                                                                                                                                                                                               Winstneming grexen 2019                                     873.000
                                                                                                                                                                                                                                                                         1.413.000

 AD      Compensatie dividenden en huuropbrengst                                                16.337.699           n.v.t.                413.000                       16.750.699              16.750.699 De rente wordt volledig ten gunste van de
         Doel:    Compenseren weggevallen dividend CAIW ivm verkoop aandelen                                                                                                                                exploitatie gebracht.
                  Verminderen dividendafhankelijkheid
                  Compenseren huuropbrengst bezinepompen                                                                                                                                                       Vermeerderingen:
                                                                                                                                          178                                                                  Onttrekking aan voorziening tekort Bedrijvenschap            80.000
                                                                                                                                                                                                               Verliesneming en correcties 2019 naar reserve grondexploitaties
                                                                                                                                                                                                                                                                         -540.000
                                                                                                                                                                                                               Winstneming grexen 2019                                    873.000
                                                                                                                                                                                                                                                                          413.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>                                                                                                   Dienstjaar (2019)
progr. Naam van de reserve of de voorziening                                                          Saldo begin        Toegevoegde           Vermeerderingen   Verminderingen   Saldo einde       Waarvan belegd bij                         Toelichting
  nr                                                                                                   boekjaar             rente                                                  boekjaar           de gemeente


 AD   Reserve Investeringsprogramma                                                                   3.198.286                 n.v.t.                       0        1.044.790      2.153.496              2.153.496 De rente wordt volledig ten gunste van de
      Doel:    Uitvoeren van investeringen die voortvloeien uit het collegeprogramma                                                                                                                                  exploitatie gebracht.

                                                                                                                                                                                                                         Vermeerdering
                                                                                                                                                                                                                         Opbrengst panden Maasland                                       0

                                                                                                                                                                                                                         Vermindering
                                                                                                                                                                                                                         Voorbereidingsfase bouwprojecten niet zijnde grexen         94.597
                                                                                                                                                                                                                         Dekking onderhoudskosten gebouwen 2019                     161.211
                                                                                                                                                                                                                         Terugkeergarantie medewerker                                29.000
                                                                                                                                                                                                                         Centrumplan Den Hoorn                                       26.897
                                                                                                                                                                                                                         Investeringssubsidie voor huisvesting verenigingen in Maasland
                                                                                                                                                                                                                                                                                    160.000
                                                                                                                                                                                                                         Duurzaamheid gebouwen                                        2.522
                                                                                                                                                                                                                         Investeringssubsidie MVV (BGW 4)                           125.055
                                                                                                                                                                                                                         Stimuleringsbijdrage sanering asbestdaken                   11.000
                                                                                                                                                                                                                         Fin. Dekking Centrum Maasland                              434.508
                                                                                                                                                                                                                                                                                  1.044.790

 7    Reserve opstartkosten begeleiding particuliere bouwinitiatieven (Revolving
                                                                         16.548  fund)                                                   248                                            16.796                 16.796 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                       248
      Doel:    Ondersteunen van kleine particuliere bouwinitiatieven

 6    Reserve Noodhulp-vangnet                                                                         54.725                   n.v.t.                                  54.725                  0                   0 Vermindering
      Doel:    Creëren van noodhulp voor schrijnende gevallen                                                                                                                                                         Storting in Algemene reserve                                  54.725


 7    Fonds Sociale Woningbouw                                                                         265.739                       3.986              17.698               0         287.423                287.423 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                     3.986
      Doel:    Afkoopsommen sociale woningbouw inzetten voor sociale woningbouw
               op andere locaties.                                                                                                                                                                                       Vermeerdering
                                                                                                                                                                                                                         Storting afkoopsom                                         17.698

                                                                                                                                                                                                                         Vermindering
                                                                                                                                                                                                                         Hof van Keenenburg                                              0

 7    Reserve afwikkeling complexen                                                                    983.609                     14.754                                    0         998.363                998.363 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                    14.754
      Doel:    Onderbrengen van budgetten vanuit grexen voor activiteiten die op
               termijn uitgevoerd gaan worden, zodat de grexen afgesloten kunnen                                                                                                                                         Vermindering
               worden.                                                                                                                                                                                                   Aanpak kruising Boumare-Gr. Enzerinksingen                      0

 2    Reserve Liquidatiesaldo Stadsgewest Haaglanden                                                   61.949                                                                           61.949                 61.949 De rente wordt volledig ten gunste van de
      Doel:    Het positieve liquidatiesaldo van het Stadsgewest Haaglanden te                                                                                                                                        exploitatie gebracht.
               reserveren voor personeelskosten en nieuwe vormen van regionale
               samenwerking

 7    Risicoreserve Erfpachtgronden                                                                    166.667                                        533.333                          700.000                700.000 Vermeerdering
               Opvangen van risico's van overname van erfpachtgronden van
      Doel:    Bedrijvenschap Harnaschpolder.                                                                                                                                                                            Storting Bedrijvenschap Harnaschpolder                    533.333


 6    Reserve Herwaardering deelnemingen                                                              1.122.093        n.v.t.                                                        1.122.093              1.122.093
      Doel:    Uit oogpunt van inzicht en presentatie zijn aan de debetzijde van de
               balans de deelnemingen tegen de nominale waarde opgenomen.
               Vóór 2004 werd op de nominale waarde van de deelnemingen afgeschreven.
               Deze afschrijvingen zijn via de jaarresultaten met de Algemene reserve verrekend.
               In 2005 is daar de waardetoename van de aandelen Europoort aan toegevoegd



                                         Totaal B Bestemmingsreserves                                    39.695.822                58.558            6.377.031        8.188.173     37.943.238             28.769.884




                                                                                                                                                  179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>                                                                                         Dienstjaar (2019)
progr. Naam van de reserve of de voorziening                                                Saldo begin      Toegevoegde      Vermeerderingen     Verminderingen   Saldo einde       Waarvan belegd bij                             Toelichting
  nr                                                                                         boekjaar           rente                                               boekjaar           de gemeente
       C. Dekkingsreserves

 O     Dekkingsreserve gemeentehuis                                                        11.567.816                                                   477.624      11.090.191             11.090.191 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari
       Doel:    Realisatie van een nieuw gemeentehuis
                                                                                                                                                                                                          Verminderingen:
                                                                                                                                                                                                          kapitaallasten (voorbereiding) nieuw gemeentehuis
                                                                                                                                                                                                          tot een maximum investeringsbedrag van € 15,4 miljoen    477.624


       Dekkingsreserve                                                                                                                                                                                    Toegevoegde rente over saldo per 1 januari                     0
       Doel:    Het ten gunste van het exploitatieresultaat compenseren van de
                kapitaallasten van daartoe door de raad aangewezen en inmiddels                                                                                                                           Vermeerderingen:
                gerealiseerde of in uitvoering zijnde projecten. De volgende                                                                                                                              uit investeringsreserve                                    8.404
                investeringen zijn daartoe aangewezen:
 3     721072   - Reconstructie Oude Veiling Maasland                                        146.516                                      8.404           6.044         148.876                148.876 Verminderingen:
 3     721581   - Veilig afwikkelen verkeer entree van Maasland                                 0                                                                             0                      0
 4     742139   - Aankoop 4 schoolwoningen (8 lokalen)                                      1.200.000                                                    50.000       1.150.000              1.150.000 vrijval t.g.v. exploitatie                                  393.794
 4     742189   - Realisatie multifunctionele accommodatie Den Hoorn (MFA)                  3.150.000                                                   112.500       3.037.500              3.037.500
 4     742322   - Nieuwbouw PC-basisschool Maasland                                         1.212.853                                                    40.428       1.172.425              1.172.425
 5     753001 - Realisatie sporthal Schipluiden                                              191.674                                                     20.000         171.674                171.674
 5     753021 - Extra (kunstgras)speelveld MVV'27                                              3208                                                       3.208              -                       0
 5     753031 - Aanleg kunstgrasveld (3x)                                                    846.586                                                     76.109         770.478                770.478
 5     753032/34
               -Sportvloer DIOS                                                               10.189                                                      4.477           5.712                  5.712
 5     754104 Overkapping tussen Schilpen en Tavenu                                          290.290                                                     14.482         275.809                275.809
 4     742331 Aanpak klimaatproblemen MFA onderwijs                                          820.499                                                     55.056         765.443                765.443
 5     765001 Aanpak klimaatproblemen MFA kinderopvang                                       159.189                                                     11.490         147.699                147.699
               subtotaal dekkingsreserve                                                    8.031.005            0                8.404             393.794        7.645.615            7.645.615


                                                Totaal C Dekkingsreserves                      19.598.821                0                8.404         871.418      18.735.806             18.735.806


       D. Voorzieningen
 AD    Voorziening pensioenen voormalig wethouders                                          1.667.435           n.v.t.               571.104             48.743       2.189.796              2.189.796 Vermeerderingen:
       Doel:    Het dekken van de uitkeringen en pensioenen aan voormalige wethouders                                                                                                                  toevoeging conform actuariële waardeberekening              557.025
                                                                                                                                                                                                       storting APPA pensioen via salaris                           14.079
                                                                                                                                                                                                       totaal                                                      571.104

                                                                                                                                                                                                          Verminderingen:
                                                                                                                                                                                                          betaalde pensioenaanspraken                               48.743

 AD    Voorziening wachtgelden voormalig wethouders                                          285.665            n.v.t.                                   94.488         191.177                191.177 Verminderingen:
       Doel:    Het dekken van de uitkeringen en pensioenen aan voormalige wethouders                                                                                                                  betaalde wachtgelden                                         94.488


 AD    Voorziening bijdrage tekort Bedrijvenschap                                           2.815.000           n.v.t.                                  185.000       2.630.000              2.630.000
       Doel::   Geformaliseerde maximale bijdrage in het tekort van het schap




                                                                                                                                                                                                          Verminderingen:
                                                                                                                                                                                                          Dekking tekort bij afsluiting grex Bedrijvenschap HP     185.000


 3     Voorziening egalisatie afvalstoffenheffing                                            65.544             n.v.t.                                   65.544                  0                   0 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari
       Doel:    Het via storten of onttrekken van het verschil tussen reinigingskosten
                en afvalstoffenheffing egaliseren van de kosten cq tarieven                                                                                                                               Vermeerderingen/verminderingen:
                                                                                                                                                                                                          Saldo kosten/opbrengsten functie 721 (zgn. gesloten
                                                                                                                                                                                                          circuit)                                                  -65.544
                                                                                                                                                                                                          Positief saldo=vermeerdering, negatief saldo=vermindering


 3     Voorziening egalisatie rioolheffing                                                  6.536.822           n.v.t.               435.907                          6.972.730              6.972.730 Toegevoegde rente over saldo per 1 januari
       Doel:    Het via storten of onttrekken van het verschil tussen rioleringskosten
                en rioolheffing egaliseren van de kosten cq tarieven                                                                                                                                      Vermeerderingen/verminderingen:
                                                                                                                                                                                                          Saldo kosten/opbrengsten functie 722 (zgn. gesloten
                                                                                                                                                                                                          circuit)                                                 435.907

 7     Voorziening Grondexploitaties                                                        1.143.000           n.v.t.               540.000                          1.683.000              1.683.000 Vermeerdering:
       Doel:    Opvangen van verlies in de grondexploitaties                                                                                                                                              Verliesneming en correcties grexen 2019                  540.000


                                                     Totaal D Voorzieningen                    12.587.328                0          1.547.011           393.775      13.740.565             13.740.565


                                                Totaal A + B + C Reserves                      63.088.342            58.558         8.840.603        11.283.884      60.703.620             51.530.266


      Totaal reserves en voorzieningen (excl deelnemingen)                                    75.675.670             58.558
                                                                                                                                 180
                                                                                                                                 10.387.614          11.677.658     74.444.184             65.270.830
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>