<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Datum                      26 september 2024
Nummer                     2024-10-
Datum commissievergadering 8 oktober 2024
Datum raadsvergadering     22 oktober 2024

Oplegger

Zaaknummer                 679240
Onderwerp                  Beoordeling offertes begeleiding versterken participatieproces

Portefeuillehouder         A.F. de Leede
Uiterste behandeldatum     --
(met toelichting)
Eerdere besluitvorming     Raadsinformatiebrief 28 juni 2024, A 24048
Samenvatting voorstel      In de ambities van de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 is door
                           inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aangegeven
                           dat zij meer betrokken willen worden bij gemeentelijk beleid
                           (inwonerparticipatie) en ook bereid zijn meer taken in de eigen
                           sociale en woonomgeving te willen uitvoeren (overheidsparticipatie).
                           Tegelijkertijd verplichten de Omgevingswet en een wijziging van de
                           Gemeentewet dat de gemeente de regelgeving en beleid over
                           participatie actualiseert.

                           De aandacht en noodzaak om participatie te gebruiken heeft op
                           nationaal niveau een hoge prioriteit. Om de nationale prioriteit op een
                           kwalitatieve wijze te verbinden met de gemeentelijke uitgangspunten
                           is het voorstel een extern bureau in te schakelen. Dit bureau zorgt
                           voor de begeleiding om te komen tot een basis voor een beleidskader
                           participatie. De externe begeleiding moet zorgen voor:
                               •   een gelijkwaardig niveau van kennis over de verschillende
                                   vormen van participatie en de randvoorwaarden die bij dat
                                   proces ingevuld moeten worden;
                               •   duidelijkheid bij raadsleden over beperkingen en
                                   mogelijkheden en daaraan verbonden bestuurskundige
                                   keuzes. Dit in relatie tot de eigen vrijheid, positie en
                                   afwegingen van de gemeenteraad bij besluitvorming na
                                   toepassing van de verschillende vormen van participatie;
                               •   inzicht in de meerwaarde, verwachtingen en mogelijke
                                   opbrengsten bij een goed ingevuld participatieproces
                                   (inhoudelijke kennis van inwoners gebruiken, buiten
                                   stemrecht invloed uitoefenen op gemeentelijk beleid en
                                   versterken draagvlak besluitvorming).

                           De gemeenteraad wordt gevraagd een budget van € 20.000,=
                           beschikbaar te stellen voor de begeleidingskosten van een extern
                           bureau.

Beslispunten               De gemeenteraad besluit om:
                              1. een krediet van €20.000,= beschikbaar te stellen voor de
                                 begeleiding bij het versterken van de inwoners- en
                                 overheidsparticipatie;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                      2.   het restant van het onder 1 genoemde budget eind 2024 door
                           te schuiven naar 2025;
                      3.   het restant budget participatie bij de Toekomstvisie Midden-
                           Delfland 2050 eind 2024 door te schuiven naar 2025;
                      4.   de financiële consequenties van de besluiten 1 tot en met 3 te
                           verwerken in de 4e periodieke begrotingswijziging;
                      5.   De geheimhouding op de offertes twee jaar na de afronding
                           van deze gunning op te heffen.


Bijlage(n)            1.   Handreiking VNG: Aan de slag met participatie
                      2.   Uitvraag offerte d.d. 5 juli 2024, kenmerk 000063541
                      3.   Offertes (GEHEIM)


Advies commissie



Raadsbesluit       o Akkoord / o Niet akkoord


                   Opmerking:




                   Datum van besluit gemeenteraad:




                   A. de Vos                          F.I. Noordermeer – van Slageren
                   griffier                           voorzitter




                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
In de raadsinformatiebrief van 28 juni 2024 A 24048 is een toelichting gegeven over het proces voor de
invoering van de Wet versterking participatie op decentraal niveau (wijziging artikel 150
Gemeentewet). Juridisch gaat het hierbij om het uitvoeren van de Gemeentewet en Omgevingswet.
Bedoeling is om deze wettelijke verplichting te gebruiken om het participatiebeleid te versterken.
Wettelijk kunnen verschillende keuzes gemaakt worden. De participatieladder noemt daarbij
raadplegen, adviseren, coproduceren en meebeslissen. Hoe die keuzes uitgewerkt worden laat de
wetgever over aan de lokale situatie. Daarvoor is het wenselijk dat de gemeenteraad de kaders stelt.

Ter ondersteuning bij de wettelijke wijzigingen heeft de VNG in 2021 de handreiking “Aan de slag met
participatie” uitgebracht. Deze handreiking bevat een mogelijke schets hoe de doelstellingen van deze
nieuwe wetgeving in de eigen lokale situatie te verankeren in een verordening en beleid. Citaten uit
de inleiding:
“Met het oog op rechtszekerheid is het zeer wenselijk dat gemeenten duidelijkheid scheppen over de
mogelijkheden van participatie. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn om rekening te houden met lokale
ambities en omstandigheden, die kunnen namelijk erg verschillen. Gemeenten hebben in principe
vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe
ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening.
Het is dan ook wezenlijk dat u als gemeente eerst nader bepaalt hoe u aan participatie vorm wilt
geven. Vervolgens kunt u de stap zetten naar vertaling van deze opvattingen in juridische
formuleringen.
Met de ‘routekaart’ in deze handreiking geven we u een structuur van stappen, een selectie van
suggesties voor hoe u het goede gesprek te voeren en good practices ter illustratie en ter inspiratie.
Tot slot verwijzen we u naar bronnen voor eventuele verdieping. Na het volgen van deze route heeft u
als gemeente handelingsperspectief om effectief aan de slag te gaan met participatie en daarmee een
participatieverordening op te stellen.”

Bij externe bureaus zijn offertes aangevraagd om de gemeente bij dit keuzeproces te begeleiden.
Elementen hierin zijn het zorgen voor een gedeeld kennisniveau, de ambities voor participatie bepalen
met daarbij aandacht voor ervaringen en hoofdlijnen te formuleren voor een beleidskader. Een
dergelijk proces vraagt een specifieke deskundigheid met een inhoudsonafhankelijke ondersteuning.
Voor dit onderdeel van het proces is externe begeleiding wenselijk. Het eindresultaat van die
ondersteuning is een concept-beginnend beleidskader. Het uitwerken van de keuzes in een
verordening, beleidskader en (interne) instructies wordt daarna in eigen beheer uitgevoerd.
Wij willen de opdracht gunnen aan Berenschot.

Beoogd maatschappelijk effect
Versterken inwoners- en overheidsparticipatie binnen de gemeente Midden-Delfland.
Het begeleidingsproces geeft invulling aan de wettelijke kaders die voortvloeien uit de Wet versterking
participatie op decentraal niveau (Gemeentewet) en de Omgevingswet. Tevens geeft het invulling aan
de ambities van de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050.

Argumenten
1.1 Actualiseren en versterken participatie is wenselijk en wordt wettelijk verplicht
De Wet versterking participatie op decentraal niveau (wijziging artikel 150 Gemeentewet), de
Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 en de Omgevingswet vormen met elkaar de aanleiding om te
komen tot meer en een kwalitatief hoger niveau van participatie. Een actualisatie van het huidige
beleid is daarvoor noodzakelijk. Vanuit de kaderstellende rol heeft de gemeenteraad daarbij een
belangrijke functie. Dit vraagt om duidelijkheid over de verschillende typen van inwoners-participatie
(raadplegen, adviseren, coproduceren en meebeslissen) en de consequenties van de keuze daarbij
voor de eigen besluitvormende positie van de gemeenteraad.

Dezelfde vraagstukken spelen bij overheidsparticipatie. Welke vormen van taken kunnen inwoners in
hun eigen fysieke en sociale woonomgeving overnemen van de gemeente. Wat zijn daarbij de
consequenties voor de positie van de gemeente. Om de kaderstellende rol goed in te kunnen vullen is
een inhoudelijke (externe) deskundige begeleiding wenselijk. Hiervoor zijn door vier bureaus offertes

                                                                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>ingediend. Deze zijn voor de raadscommissie en gemeenteraad bijgevoegd onder het op opleggen van
geheimhouding op grond van artikel 87 van de Gemeentewet, in samenhang met artikel 5.1, tweede
lid, onder sub b en f van Wet open overheid. geheimhouding bijgevoegd.

1.2 Offerte Berenschot sluit het meest aan op de vraag en behoefte in Midden-Delfland
In de offerte kiest dit bedrijf vanuit haar eigen visie voor een praktische aanpak. De theoretische en
praktische vraagstukken zijn benoemd. Hierbij wordt de focus gelegd op het leidend principe van de
representatieve democratie (raad als kaderstellen en besluitvormend orgaan) en tegelijkertijd meer
verantwoordelijkheid bij inwoners, ondernemers en organisaties met een faciliterende en stimulerende
rol van de gemeente. Het spanningsveld tussen (meer) participatie en bestuurlijke
verantwoordelijkheid is goed benoemd.
Het plan van aanpak is er op gericht in beeld te brengen wat de wensen en behoeften van de
gemeenteraad zijn en hoe die uitgewerkt kunnen worden. Het bureau kiest daarbij voor een open
proces om de 'hoe' vraag zo goed mogelijk te beantwoorden. Om hier toe te komen zijn in het pva
diverse 3 fasen opgenomen:
     •  fase 1 kennisniveau; documentstudie en voorbereiden inspiratiesessie met gemeenteraad
     •  fase 2 ambitieniveau; strategisch plaatje in ambitiebijeenkomst gemeenteraad
     •  fase 3 hoofdlijnen aanzet voor nieuw beleid vanuit inventarisatie behoeften organisatie en
        ontwerpbijeenkomst met gemeenteraad
De andere bureaus benoemen in hun taakopdracht sterk de theoretische kanten van participatie en
het op één gedeeld kennisniveau brengen van bestuurders. Aanvullend is door Berenschot
aangegeven dat zij een 'beginnend' beleidskader opleveren. Financieel scoort dit bureau de 2e plaats
met € 19.441,=. Dat is € 2.000,= duurder dan het goedkoopste bureau. Tegelijkertijd is dat
aanzienlijk goedkoper dan de andere 2 bureaus.

1.3 Werkbudget overheidsparticipatie toekomstvisie kan proces ondersteunen
Als onderdeel van het budget voor het opstellen van de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 is door
uw gemeenteraad een werkbudget van € 25.000,= beschikbaar gesteld. Hiervan is nog € 22.500,=
niet benut. Als uitwerking van de toekomstvisie gaan we met de ambassadeurs en mogelijk andere
inwoners in overleg hoe initiatieven vanuit de samenleving te faciliteren en ondersteunen. Om deze
vorm van participatie te ondersteunen is ons voorstel dit bedrag van € 22.500,= hiervoor te
bestemmen. Met het beschikbaar hebben van dit budget kan bij kansrijke initiatieven snel gereageerd
worden en kunnen die ervaringen gebruikt worden bij het uitwerken van het beleidskader voor
participatie.

Kanttekeningen
2.1 Inspraakverordening omzetten in participatieverordening is een wettelijke verplichting
De Wet versterking participatie op decentraal niveau legt via een wijziging van de Gemeentewet de
verplichting op een participatieverordening vast te stellen. Hierin moeten regels staan over
inwonersparticipatie (initiatief vanuit overheid bij betrekken inwoners) en het uitdaagrecht. Het
'uitdaagrecht' is in de besluitvorming 'overheidsparticipatie' genoemd. Dit om aan te geven dat het
gaat om initiatieven uit de samenleving waar de overheid bij kan aansluiten. Met het woord 'recht'
kan de nadruk te veel op de juridisering gelegd worden. Bedoeling van de wetgever is dat een
gemeenteraad bewust de kaders stelt waarbinnen inwoners een initiatief kunnen indienen. Daarmee
ontstaat niet automatisch een recht dat de gemeente aan dat initiatief haar medewerking verleend.
Het proces moet daarom goed beschreven worden, zonder de verkeerde verwachtingen te wekken.

Financiën
   1.   De kosten voor begeleiding zijn afgerond € 20.000,= (excl. btw). Wij stellen u voor dit budget
        beschikbaar te stellen.
   2.   De begeleiding van het proces om de participatie te versterken loopt door in 2025. Wij stellen
        u voor om het restant budget dat eind 2024 niet is uitgegeven door te schuiven naar 2025.




                                                                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   3.   Van het geoormerkte krediet participatie bij de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 resteert
        nog een bedrag van € 22.500,=. Het is wenselijk over dit bedrag de beschikking te houden
        om direct in te kunnen spelen op initiatieven voor participatie, die bijvoorbeeld ontstaan
        vanuit het overleg met de ambassadeurs toekomstvisie. Wij stellen u voor om het restant
        budget dat einde 2024 niet is uitgegeven door te schuiven naar 2025.
   4.   Wij stellen u voor de administratief financiële besluiten die voortvloeien uit ad 1 tot en met 3
        te verwerken in de 4e periodieke begrotingswijziging.

Communicatie en participatie
Uitgangspunt is de begeleiding door het extern bureau zonder participatie toe te passen. In beginsel
lijkt dit tegenstrijdig. Kern van de begeleiding bestaat uit een cursusachtig aanbod. Dat is vooral
gericht om het inzicht te vergroten in inwoners- en overheidsparticipatie, de mogelijkheden die dit
biedt en de consequenties van keuzes. Het voldoen aan de wettelijke verplichtingen en de inbreng van
inwoners bij de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Een
volgende fase in het proces is de uitwerking in een verordening met beleidskader. Die fase leent zich
beter voor inwonersparticipatie. Vanuit de participatieladder kan dan gekozen orden voor 'adviseren'.

Vervolgstappen
In overleg met de griffier worden drie cursusavonden gepland in de verschillende fasen van het
begeleidingstraject:
    1. inspiratiebijeenkomst (optie: 10 december); kennis delen en zorgen voor een gezamenlijk
        kennisniveau.
    2. ambitiebijeenkomst (optie: 21 januari); op basis van ervaringen en praktijkcasussen een
        mening vormen over mogelijkheden participatie en grove lijnen voor ambities;
    3. ontwerpbijeenkomst (optie: 18 maart); mini college vormgeven wettelijke verplichtingen in
        beleidskader en informatie voor concept-beginnend beleidskader.
    4. Het concept-beginnend beleidskader wordt daarna door ons college uitgewerkt in een ontwerp
        participatieverordening met beleidskader. Dit document wordt na 'raadplegende' participatie
        voor besluitvorming in de 2e helft 2025 aangeboden aan de gemeenteraad.

Reactie college op commissiebehandeling




                                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>