<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>




































HARNASCH
POLDER

BEDRIJVENSCHAP HARNASCH POLDER

PROGRAMMABEGROTING 2026

1



1. Aanbieding programmabegroting 2026
Op grond van de door het Algemeen Bestuur vastgestelde (en gewijzigde) Gemeenschappelijke Regeling 
Bedrijvenschap Harnaschpolder legt het Dagelijkse Bestuur van Bedrijvenschap Harnaschpolder u het 
ontwerp van de programmabegroting 2026 voor. Hierin worden de activiteiten en de daarmee 
samenhangende geldstromen voor Bedrijvenschap Harnaschpolder geraamd. De begroting ziet toe op de 
activiteiten die in 2026 worden verwacht en gaat uit van een liquidatie van de Gemeenschappelijke Regeling 
end 2026.

De begroting is de kader stellende begroting van het Algemeen Bestuur en vormt de grondslag voor het 
door het Dagelijks Bestuur te voeren beheer. De indeling van de jaarrekening over 2026 zal aansluiten op 
deze begroting.

De begroting 2026 betreft de activiteiten die de Gemeenschappelijke Regeling in 2026 zal ontplooien en 
ziet toe op de inning van een tweetal vorderingen, voortvloeiend uit het programma 'Ontwikkeling gronden'. 
Aangezien Bedrijvenschap Harnaschpolder naar verwachting eind 2026 eindigt ontbreekt een 
meerjarenraming.

Voorgesteld wordt om de programmabegroting voor 2026 vast te stellen.

Namens het Dagelijks Bestuur, Datum: 2025

de secretaris, 
T. Dik

de voorzitter, 
F.A. Voskamp

2



2. Samenstelling bestuur en management

Ten tijde van het opstellen van de begroting 2025 bestaat het Dagelijks Bestuur en het Algemeen 
Bestuur uit de volgende personen.

Dagelijks Bestuur:

• Voorzitter
• Lid
• Lid

De heer F.A. Voskamp wethouder gemeente Midden-Delfland 
Mevrouw S. Bruines, wethouder gemeente Den Haag 
De heer N. Icar, wethouder gemeente Den Haag

Algemeen Bestuur:

• De heer F.A. Voskamp, voorzitter, wethouder gemeente Midden-Delfland
• Mevrouw S. Bruines, wethouder gemeente Den Haag
• De heer N. Icar, wethouder gemeente Den Haag
• De heer R. van Asten, wethouder gemeente Den Haag
• Mevrouw M. Oderwald-Ruijsbroek, wethouder gemeente Midden-Delfland
• De heer B. de Leede, wethouder gemeente Midden-Delfland

Het bestuur wordt vanuit het Bedrijvenschap ondersteund door de volgende functies zoals specifiek 
opgenomen in de gemeenschappelijke regeling:

• Directeur
• Secretaris
• Administrateur de heer M. Ling

de heer C. van der Feltz 
mevrouw T. Dik

3



3. Programmabegroting

3.1 Inleiding
Bedrijvenschap Harnaschpolder is opgericht ten behoeve van de uitvoering van het programma 
'Ontwikkeling gronden'. De grondexploitatie die hiervoor wordt gevoerd wordt naar verwachting medio 
2025 gesloten, waarna nog een tweetal vorderingen uit dit programma over blijven. In 2026 zullen de 
activiteiten gericht zijn op het innen van de openstaande vorderingen.

Met de 7® wijziging van de gemeenschappelijke regeling is de regeling in 2024 geactualiseerd en volledig 
opnieuw vastgesteld.

3.2 Paragrafen
Het BBV schrijft de vorm en de inhoud van de begroting en het jaarverslag voor. In dit besluit wordt een 
aantal paragrafen verplicht gesteld voor opname in zowel de begroting als in de verantwoording over de 
begroting, het jaarverslag. In het hiernavolgende worden de paragrafen benoemd en uitgewerkt, dan wel 
wordt gemotiveerd aangegeven waarom de paragrafen niet van toepassing zijn voor het Bedrijvenschap.

3.4.1 Paragraaf lokale heffingen
De gemeenschappelijke regeling geniet geen inkomsten uit lokale heffingen, aangezien het opleggen van 
lokale heffingen niet tot de taken van de gemeenschappelijke regeling behoort. Deze paragraaf is derhalve 
niet van toepassing.

3.4.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
Onder het weerstandsvermogen wordt verstaan de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is om financiële 
tegenvallers op te vangen zonder dat het beleid van de gemeenschappelijke regeling hierop dient te worden 
aangepast. Het weerstandsvermogen is van belang voor de beoordeling van de gezondheid van de 
financiële positie van het Bedrijvenschap. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de 
weerstandscapaciteit (de middelen en mogelijkheden waarover het Bedrijvenschap beschikt of kan 
beschikken om niet begrote kosten te dekken) en uit de risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen 
(risico's van materiële betekenis in relatie tot de financiële positie).

Op dit moment is de weerstandscapaciteit van het Bedrijvenschap niet op voldoende niveau. Het 
Bedrijvenschap beschikt niet over een positief eigen vermogen. In de gemeenschappelijke regeling 
participeren de deelnemende gemeenten risicodragend. Uitgaande van ongewijzigde omstandigheden in 
de ontwikkeling van het verwachte resultaat van de grondexploitatie en de vorderingen zullen de 
deelnemende gemeenten moeten bijdragen. Dit is bij de deelnemende gemeenten bekend.

In de risicoparagraaf wordt de oorzaak hiervan nader toegelicht en wordt de relatie met en de gevolgen 
van de huidige marktontwikkelingen nader beschreven. Ook wordt daar beschreven op welke wijze 
risicobeheersing plaatsvindt. Deze beheersing uit zich met name in de wijze van ramen van inkomsten en 
uitgaven en de bandbreedte die als gevolg van de risico's wordt gehanteerd.

Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een zestal kengetallen in de 
jaarrekening op te nemen:

Kengetallen Rekening
2023

Rekening
2024

Begroting
2024

Netto schuldenquote 251% 117% 125“/o
Netto schuldenquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 
solvabiliteitsratio

251% 117% 125%
0“/o 0“/o 0%

grondexpioitatie 159% 48% 58®/o
structureie expioitatieruimte n.v.t. n.v.t. n.v.t.
belast! ngcapaciteit n.v.t. n.v.t. n.v.t.

4



Toelichting bij de kengetallen:

- De netto schuldenquote geeft alle schulden (minus vorderingen) weer in een percentage van de 
jaarlijkse baten. Het geeft een indicatie in welke mate rentelasten en aflossingen op de exploitatie 
drukken.

- De netto schuldenquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen geeft hetzelfde weer, maar de 
verstrekt geldleningen worden daarbij buiten beschouwing gelaten.

- De solvabiliteitsratio geeft het eigen vermogen weer in verhouding tot alle passiva op de balans. Het 
geeft inzicht in de mate waarin het Bedrijvenschap in staat is aan zijn financiële verplichtingen te 
voldoen. Zo lang er geen (positief) eigen vermogen is gevormd zal dit percentage altijd 0% bedragen.

- Het kengetal voor de grondexploitatie geeft de verhouding van de boekwaarde van de investeringen 
weer in een percentage van de jaarlijkse baten.

- Door het ontbreken van andere inkomsten en de mogelijkheid om belastingen te heffen zijn de laatste 
twee genoemde kengetallen voor het Bedrijvenschap niet van toepassing.

3.4.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Het Bedrijvenschap beschikt in 2026 niet meer over kapitaalgoederen.

3.4.4 Financieringsparagraaf
Voor de financiering van de investeringen door het Bedrijvenschap en om tijdig te kunnen voldoen aan de 
financiële verplichtingen, dient het Bedrijvenschap te beschikken over voldoende geldmiddelen. Deze 
paragraaf richt zich op de treasuryfunctie, de wijze waarop het Bedrijvenschap omgaat met haar financiële 
geldstromen en vermogensposities. Het is relevant voor de bedrijfsvoering en voor de financieringsfunctie 
om inzicht te geven hoe het Bedrijvenschap omgaat met financiële risico's, de mate waarin over voldoende 
geldmiddelen kan worden beschikt om op korte termijn aan haar verplichtingen te kunnen voldoen 
(liquiditeit) en de manier waarop op lange termijn de financiering is geregeld.

De lening portefeuille ultimo boekjaar 2024 bedroeg in totaal € 18 miljoen. Begin 2025 is deze lening 
afgelost en is € 18 miljoen opnieuw aangetrokken tegen een rentepercentage van 2,68% op jaarbasis. Het 
saldo dient 30 juni 2025 te worden afgelost.

De grondexploitatie wordt naar verwachting medio 2025 afgesloten, waarna de gemeenschappelijke 
regeling naar verwachting nog een tweetal vorderingen voortvloeiend uit het programma 'Ontwikkeling 
gronden' heeft openstaan. De gemeenschappelijke regeling zal na afsluiten van de grondexploitatie in stand 
blijven ten behoeve van de afwikkeling van deze vorderingen. Ten behoeve van de financiering van deze 
twee vorderingen een nieuwe financiering worden aangetrokken. De rente op deze nieuwe financiering zal 
direct ten laste van het resultaat van de gemeenschappelijke regeling komen.

Het Bedrijvenschap belegt overtollige middelen alleen bij de BNG of overheidsorganisaties. Dit past bij het 
risicomijdend karakter van het Bedrijvenschap. Er wordt deelgenomen aan het zogenoemde 
Schatkistbankieren en overtollige liquide middelen worden uit dien hoofde tijdelijk gestald in 's Rijks 
schatkist.

3.4.5 Paragraaf bedrijkvoering
De paragraaf betreffende de bedrijfsvoering behandelt de stand van zaken ten aanzien van de 
bedrijfsvoering van en binnen het Bedrijvenschap.

Het Bedrijvenschap is een gemeenschappelijke regeling. Op bestuurlijk niveau heeft het Algemeen bestuur 
alle bevoegdheid die niet in of ingevolge de regeling aan het Dagelijks bestuur of de voorzitter is 
opgedragen (artikel 8 Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder). Voor het Dagelijks 
bestuur zijn diverse taken opgedragen zoals beschreven in artikel 14 lid 1 van de Gemeenschappelijke 
regeling. De dagelijkse leiding van het Bedrijvenschap berust bij de algemeen directeur, ondersteund door 
een managementteam. De activiteiten in 2026 zien toe op de inning van de twee vorderingen en is belegd

5



bij de projectorganisatie onder leiding van een manager bedrijfsvoering welke verantwoording aflegt aan 
de directeur.

De spelregels ten aanzien van het financiële beleid en beheer, de organisatie, de financiële administratie 
en het kasbeheer van het Bedrijvenschap zijn vastgelegd in de financiële verordening 2024 welke op 14 
oktober 2024 aan het Algemeen Bestuur ter goedkeuring is voorgelegd en is aangenomen.

Conform de financiële verordening en gemaakte afspraken in de (gewijzigde) Gemeenschappelijke regeling 
vinden gedurende de looptijd van het project geen tussentijdse onttrekkingen van positieve resultaten 
plaats. Eveneens wordt van de deelnemende gemeenten geen bijdrage gevraagd bij een te verwachten 
negatief saldo gedurende de looptijd van het project. Verrekening van het resultaat vindt derhalve plaats 
bij afronding van het project dan wel bij beëindiging van de Gemeenschappelijke regeling.

Het Bedrijvenschap beschikt over een Functionaris Gegevensbescherming, een register van verwerkingen, 
een protocol datalekken, een logboek datalekken en een privacyverklaring ter uitvoering van de Algemene 
Verordening Gegevensbescherming (AVG). Belangstellenden en belanghebbenden kunnen de 
privacyverklaring desgewenst per mail of per post toegezonden krijgen.

3.4.6 Paragaaf verbonden partijen
Het Bedrijvenschap is een samenwerkingsverband in de vorm van een gemeenschappelijke regeling 
waaraan de gemeenten Den Haag en Midden-Delfland deelnemen en waaraan tot en met september 2013 
de gemeente Delft heeft deelgenomen. De deelnemende gemeenten Den Haag en Midden-Delfland 
participeren risicodragend. De gemeente Delft heeft haar risico bij de uittreding afgekocht. Het 
Bedrijvenschap heeft geen bestuurlijke relaties gecombineerd met financiële belangen in andere partijen.

3.4.7 Paragaaf grondbeleid
Bedrijvenschap Harnaschpolder zal in 2026 uitsluitend nog een tweetal vorderingen hebben en geen 
grondbeleid meer voeren.

3.4.8 Risicoparagraaf
Er is sprake van een negatief eigen vermogen welke door de deelnemende gemeenten zal worden 
aangezuiverd op het moment dat de gemeenschappelijke regeling wordt beëindigd. In de begroting wordt 
aangenomen dat de vorderingen in 2026 zullen worden geïnd voor de bedragen waarvoor ze zijn 
opgenomen. Het risico bestaat dat de inning van de vorderingen langer op zich laat duren alsmede dat de 
vorderingen voor een lager bedrag worden geïnd dan waarvan is uitgegaan. Daarnaast bestaat de kans 
dat de vorderingen tot een hogere ontvangst leiden.

3.5 Overhead
Het Bedrijvenschap kent in 2026 uitsluitend overheadkosten welke volledig toezien op het programma 
'Ontwikkeling gronden'.

3.6 Financieel Toezicht
De provincie Zuid-Holland is als toezichthouder belast met het houden van toezicht op het Bedrijvenschap. 
Het toezicht vindt grondslag in wet- en regelgeving, waaronder de Gemeentewet, de Wet 
gemeenschappelijke regelingen en het BBV.

Het object van toezicht is een reëel sluitende begroting en meerjarenraming en de jaarrekening. De 
toezichthouder vormt op grond van beoordelingselementen een oordeel, waarop zij vervolgens een passend 
toezichtregime bepaalt. Zolang de begrotingspositie naar mening van de toezichthouder materieel in 
evenwicht is, de jaarrekening sluitend is en het Bedrijvenschap tevens voldoet aan de wettelijke termijnen 
voor inzending van begroting en jaarrekening, is het toezicht terughoudend.

3.7 Rechtmatigheid
Met ingang van het verslagjaar 2023 verklaart het Dagelijks Bestuur van Bedrijvenschap Harnaschpolder 
in de jaarrekening of de organisatie rechtmatig heeft gehandeld. De accountant onderzoekt nog steeds 
de rechtmatigheid maar doet in zijn controleverklaring geen expliciete uitspraak meer over de

6



bevindingen van zijn onderzoek ten aanzien van rechtmatigheid. De controleverklaring ziet echter mede 
toe op de juistheid van de rechtmatigheidsverantwoording van het Dageiijks Bestuur waardoor indirect 
middels de controleverklaring over de jaarrekening een uitspraak wordt gedaan over de rechtmatigheid.

Het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (hierna: BADO) schrijft voor dat de accountant bij 
de controle van het Bedrijvenschap moet vaststellen dat de baten, lasten en balansmutaties tot stand zijn 
gekomen in overeenstemming met de begroting en met van toepassing zijnde wettelijke regelingen. Om 
de rechtmatigheidscontrole intern te kunnen voorbereiden en om de accountant op rechtmatigheid te 
kunnen laten controleren is een normenkader opgesteld. Het normenkader bestaat uit een overzicht van 
de geldende externe en eigen regelgeving met betrekking tot financiële beheershandelingen, bestaande 
uit relevante regelgeving van hogere overheden (externe regelgeving) en van de Gemeenschappelijke 
regeling zelf (interne regelgeving). Het normenkader voor de accountantscontrole 2024 is op 14 oktober 
2024 schriftelijk ter goedkeuring aangeboden aan het Dagelijks bestuur en vastgesteld.

Bij voorgaande jaarrekeningen van het Bedrijvenschap is naast een goedkeurend oordeel over de 
getrouwheid ook ten aanzien van rechtmatigheid een goedkeurend oordeel afgegeven. Aangezien 
rechtmatigheid volledig is geïntegreerd in de interne controle bij het Bedrijvenschap, wordt ook voor de 
komende jaren een goedkeurend oordeel ten aanzien van rechtmatigheid verwacht.

4. Financiële begroting 2026
4.1 Inleiding
Het BBV dient als uitgangspunt bij het opstellen van deze begroting. Artikel 3 van het BBV schrijft voor dat 
de begroting een zodanig inzicht dient te geven dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over 
de financiële positie en over de baten en lasten.

De financiële begroting bestaat uit de programmabegroting met een prognose voor de drie daaropvolgende 
jaren, inclusief een prognose van de begin- en eindbalans per jaar. Daarnaast omvat deze een specificatie 
van de baten en lasten voor het begrotingsjaar en de toelichting daarop (4.2). Tevens wordt een 
uiteenzetting van de financiële positie en toelichting verstrekt (4.3).

Programmabegroting Rekening Gewijzigde 
2024 begroting 2025

Begroting
2026

LASTEN
Lasten
Mutatie onderhanden werk / vordering 
Storting in de voorziening 
Totaal lasten

3.155.889
11.896.897

2.768.464
3.442.926

333.905
5.300.000

0 0 0
15.052.786 6.211.390 5.633.905

BATEN
Baten
Vrijval van de voorziening 
Totaal baten

15.052.786
637.000

5.941.454 5.300.000
0 0

15.689.786 5.941.454 5.300.000

Resultaat voor bestemming 
Toevoeging/onttrekking reserves 
Resultaat na bestemming

637.000 -269.936 -333.905
0 0 0

637.000 -269.936 -333.905

EMU-saldo (- = tekort) 11.896.897 3.442.926 5.300.000

EMU = Europese monetaire unie

7



Omdat ervan uitgegaan wordt dat de gemeenschappelijke regeling eind 2026 is geliquideerd ontbreekt een 
meerjarenraming.

Op basis van de begroting kan de volgende prognose gegeven worden van de ontwikkeling van de 
balansposten:

Prognose balansposten per einde jaar Rekening Gewijzigde
_____ 2024 begroting 2025
31-12-2024 31-12-2025

Begroting
2026

31-12-2026

Activa
Voorraad onderhanden werk 
Af: voorz. Plantekorten 
Vorderingen 
Positieve banksaldi 
Overlopende activa

18.766.926
-10.624.000

290.336
164.478
922.725

12.825.472
-12.825.472

6.220.280
615.620

0
0
0
0

0 0
9.520.465 6.835.900 0

Passiva
Eigen vermogen 
Vaste schulden
Vlottende schulden aan binnenlandse geldverstrekkers
Crediteuren/overige schulden
Waarborgsommen
Negatieve banksaldi
Overlopende passiva
Vooruitontvangen bedragen

-10.624.000 -164.100 0
0 0 0

18.000.000
434.008

15.256

7.000.000 0
0 0
0 0

0 0 0
1.694.757 00

444 0
9.520.465 6.835.900 0

Aangezien het de planning is dat eind juni 2025 de grondexploitatie wordt afgewikkeld en de 
gemeenschappelijke regeling eind 2026 is geliquideerd staan geen bedragen meer in de balans eind 2026.

8



4.2 Specificatie baten en lasten met toelichting
Specificatie baten en lasten Rekening Gewijzigde 

2024 begroting 2025
Begroting

2026

LASTEN

Verwervingen 362.950 0 0

Civiele techniek
Slopen, saneren en voorbelasten 
Bouwrijp maken 
Woonrijp maken 
CT diversen

69.824
215.730
485.616

19.357

0 0
30.218

1.535.933
0
0

0 0

Piankosten en VTU 
Planontwikkelingskosten 
Voorbereiding en toezicht op uitvoering

720.984
77.194

493.942
189.912

0
0

Overige kosten 
Rentekosten 
Fondsvorming 
Overig

910.835
191.030
102.369

250.050
63.610
40.699

0
0
0

Overige kosten na afsluiten grondexploitatie 
Organisatiekosten na afsluiten grondexploitatie 
Rentekosten na afsluiten grondexploitatie

50.000
114.100

100.000
233.905

Mutatie onderhanden werk / vordering 11.896.897 3.442.926 5.300.000

Totaal 15.052.786 6.211.390 5.633.905

BATEN

Opbrengsten niet-woningbouw 14.762.144 5.579.976 0

Overig 290.642 361.478 5.300.000

Totaal 15.052.786 5.941.454 5.300.000

Baten en lasten 0 -269.936 -333.905

De in de specificatie opgenomen bedragen 2025 zijn gebaseerd op de grondexploitatieberekening per 1-7- 
2024, rekening houdend met na het opstellen van de grondexploitatie bekend geworden feiten en 
omstandigheden die aanpassingen van deze bedragen vereisen alsmede de verwachting voor de periode 
nadat de grondexploitatie, naar verwachting medio 2025, is afgesloten. De bedragen opgenomen in 2026 
zijn gebaseerd op de inschattingen van de te maken kosten voor het innen van de vorderingen alsmede de 
financieringskosten gemoeid met het voorfinancieren van deze vorderingen. Het verlies van de medio 2025 
af te sluiten grondexploitatie wordt op dat moment door de deelnemende gemeenten aangezuiverd.

9



LASTEN
Overige kosten na afsluiten grondexploitatie:
De raming van de organisatiekosten na afsluiting van de grondexploitatie heeft betrekking op de kosten 
van inzet van medewerkers en inhuur van adviseurs voor het innen van de vorderingen en het voldoen aan 
de wettelijke vereisten die worden gesteld aan een gemeenschappelijk regeling.

De rentekosten na afsluiting van de grondexploitatie hangen samen met de financiering van de vorderingen. 
De deelnemende gemeenten zullen het verlies aanzuiveren op het moment dat de gemeenschappelijke 
regeling wordt beëindigd.

Mutatie onderhanden werk/ vordering:
Dit betreft de mutatie in de post vorderingen, voortvloeiend uit de in 2025 afgesloten grondexploitatie, die 
apart op de balans worden gepresenteerd na afsluiting van de grondexploitatie.

BATEN
Dit betreft de ontvangst op de post vorderingen, voortvloeiend uit de in 2025 afgesloten grondexploitatie, 
die apart op de balans worden gepresenteerd na afsluiting van de grondexploitatie. Voor zover de 
vorderingen tot een hoger bedrag aan ontvangsten leiden dan waarvoor ze zijn opgenomen, zal sprake 
zijn van een bate.

4.3. Financiële positie met toelichting
Het verlies van de medio 2025 af te sluiten grondexploitatie wordt op dat moment door de deelnemende 
gemeenten aangezuiverd. Eind 2025 zal sprake zijn van een negatief eigen vermogen in verband met de 
instandhouding van de organisatie en overige kosten ten behoeve van het innen van de vorderingen. In de 
begroting wordt aangenomen dat de vorderingen in 2026 zullen worden geïnd voor de bedragen waarvoor 
ze zijn opgenomen. Het risico bestaat dat de inning van de vorderingen langer op zich laat duren alsmede 
dat de vorderingen voor een lager bedrag worden geïnd dan waarvan is uitgegaan. Daarnaast bestaat de 
kans dat de vorderingen tot een hogere ontvangst leiden.

5. Vaststelling begroting door Algemeen Bestuur

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder besluit

• de ontwerpbegroting 2026 vast te stellen.

Namens het bestuur. 2025Datum:

de secretaris, 
T. Dik

de voorzitter, 
F.A. Voskamp

10


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>