<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Bezoekadres
                                                                                                            Zuid-Hollandplein 1
                                                                                                            2596 AW Den Haag
                                                                                                            Postadres
                                                                                                            Postbus 14060
                                                                                                            2501 GB Den Haag
                                                                                                            (070) 21 899 02
                                                                                                            vergunningen@odh.nl
                                                                                                            www.odh.nl
Gemeente Midden-Delfland
T.a.v. de heer L. Morauw
Postbus 1
2636 ZG SCHIPLUIDEN
Datum                Uw brief          Ons kenmerk           Afdeling                        Contactpersoon
                     1 april 2025      ODH1371755            Toetsing & Vergunningverlening  R.J. van der Meulen
                                                             Milieu
Bijlage(n)           Uw kenmerk        Zaaknummer            Team                            Telefoonnummer
-                    -                 01133537              T&V Ruimte & Ondergrond         06 528 84 446
Betreft                                                                                      E-mail
Advies in het kader van de Mijnbouwwet inzake aanvraag startvergunning aardwarmtewinning Den reinder.jan.van.der.meulen@odh.nl
Hoorn I, Wippolderlaan te Den Hoorn / Woudseweg nabij 160 te Den Hoorn
Geachte heer Morauw,
Op 1 april 2025 hebben wij van u een verzoek om advies ontvangen. Het verzoek betreft het adviseren inzake de
aanvraag om een startvergunning voor de aardwarmtewinning Den Hoorn I vanaf de locatie Wippolderlaan te Den
Hoorn / Woudseweg nabij 160 te Den Hoorn.
De aanvraag is op 21 januari 2025 ingediend door HVC Aardwarmte Wippolderlaan B.V. (hierna: HVC) voor het
gebied genaamd Den Hoorn I.
Procedure en samenwerking tussen decentrale overheden
Het advies dient uiterlijk 21 mei 2025 te worden ingediend. De Omgevingsdienst Haaglanden is door de gemeente
Midden-Delfland gemandateerd om de gemeente te adviseren in het kader van de Mijnbouwwet.
U verzoekt ons om op de volgende punten te adviseren:                                                                           Met opmerkingen [Rv1]: Dit zou zo kunnen blijven staan, KGG
                                                                                                                                verzoekt nl. Midden Delfland
      − De overlap met andere ondergrondse gebruiksmogelijkheden, waaronder grondwater met het oog op de
           winning van drinkwater en/of mogelijkheden tot het opslaan van stoffen;                                              Met opmerkingen [ID2R1]: akkoord
      − De inpassing van de aanvraag binnen gemeentelijke en regionale beleidsplannen ten aanzien van de
           invulling van de warmtevraag.
Daarnaast geeft Artikel 24q van de Mijnbouwwet aan dat wij ook in de gelegenheid gesteld worden advies uit te
brengen met het oog op de planmatige ontwikkeling of het beheer van delfstoffen, aardwarmte, andere natuurlijke
rijkdommen, waaronder grondwater met het oog op de winning van drinkwater, of mogelijkheden tot het opslaan
van stoffen. In dit geval zullen wij ook adviseren over de planmatige ontwikkeling en het beheer van aardwarmte.                Met opmerkingen [Rv3]: Deze is niet gevraagd, maar staat
                                                                                                                                wel in de Mijnbouwwet als onderwerp waarover geadviseerd kan
                                                                                                                                worden door de gemeente Midden Delfland. Deze ruimte nemen
Afwegingskader                                                                                                                  we als ODH graag.
Binnen de provincie Zuid-Holland wordt de zogenoemde Bodemladder gebruikt als handelingsperspectief en                          Met opmerkingen [ID4R3]: akkoord
afwegingskader voor activiteiten in de ondergrond. Centraal hierin staan de begrippen hernieuwbaar-,
omkeerbaar- en beheersbaarheid. Voor alle drie de begrippen geldt dat we streven naar een zo hoog mogelijk
niveau. In ons afwegingskader wordt hier invulling aan gegeven door activiteiten in de ondergrond te beoordelen
op basis van nut en noodzaak, veiligheid, milieuhygiënische aspecten en ruimtelijke inpasbaarheid (zowel boven-
als ondergronds).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Oordeel
De gemeente Midden-Delfland staat positief tegenover initiatieven voor het opsporen en winnen van aardwarmte,
zeker aangezien deze in grote mate hernieuwbaar en omkeerbaar zijn. De gemeente is ook één van de
aandeelhouders van HVC, naast gemeentes als Midden Delfland, Rijswijk en Maassluis. HVC heeft daarmee een
expliciete opdracht van deze gemeentes voor het verduurzamen van de warmtebehoefte.
Echter, zoals aangegeven in het rapport “Staat van de sector Geothermie” van de Inspecteur-generaal van
Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) van 12 juli 2017, en zoals opnieuw bevonden is in het rapport “Evaluatie
aanbevelingen Staat van de Sector Geothermie” van de Inspecteur-generaal van Staatstoezicht op de Mijnen
(SodM) van 30 september 2021, zijn er zorgen over de beheersbaarheid en veiligheid van geothermie. Dit
onderschrijven wij. Ons advies is er dan ook op gericht om de beheersbaarheid te vergroten, mogelijke effecten
beter in beeld te krijgen en om de milieuhygiënische en landschappelijke inpassing te verbeteren.
Ons advies over de aanvraag startvergunning vindt u in de bijlage. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te
hebben geïnformeerd. Indien u vragen en/of opmerkingen heeft, kunt u contact opnemen met de in het briefhoofd
vermelde contactpersoon.
Gemeente Midden Delfland,
namens dezen,
ir. M.W. van de Velde
Teamleider Toetsing & Vergunningverlening Milieu
van de Omgevingsdienst Haaglanden
ODH1371755                                               2/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>ADVIES
Adviespunten gemeente Midden-Delfland
     1. Grondwaterbeschermingsgebieden en overige ondergrondse gebruiksmogelijkheden
In paragraaf 3.3.1 van het rapport “Aardwarmte Den Hoorn, Aanvraag Startvergunning Den Hoorn 1, HVC, 20
februari 2025”, gaat de aanvrager in op de ligging van de putlocaties in het aardwarmtewinningsgebied Den Hoorn I
ten opzichte van de meest dichtbij gelegen grondwaterwinning “Solleveld”. De aanvrager stelt dat de beoogde
putlocaties op ca. 9 km vanaf het meest dichtbij gelegen milieubeschermingsgebied voor grondwater liggen.
Onze opmerkingen
Op grond van artikel 24o, lid 1, onder b, van de Mijnbouwwet, dient de aanvrager van een startvergunning een
beschrijving aan te leveren van de andere gebruiksmogelijkheden van het gebied, waaronder grondwater met het
oog op de winning van drinkwater, of kenbare voornemens tot het opslaan van stoffen. Omdat het meest dichtbij
gelegen waterwingebied op 9 km afstand ligt, en de bodemdaling ten gevolge van de aardwarmtewinning minder
dan 1 mm per jaar is, verwachten wij niet dat er grote negatieve effecten op de beschermingsgebieden zullen
optreden. Daarnaast liggen tussen deze putlocaties en Solleveld nog andere in bedrijf zijnde aardwarmtewinningen
die ook cumulatief een verwaarloosbare invloed hebben op het waterwingebied “Solleveld”. Verder hebben wij
geen aanvullende opmerkingen betreffende overlap met andere ondergrondse gebruiksmogelijkheden.
     2. Gemeentelijke en regionale beleidsplannen op het gebied van warmte
Op grond van artikel 1.3b.2, lid 1a, jo. artikel 1.3b.1, lid 2d, van de Mijnbouwregeling dient de aanvrager een
beschrijving aan te leveren van de manier waarop de aanvraag past binnen gemeentelijke of regionale
beleidsplannen ten aanzien van aardwarmte voor het aangevraagde gebied. In hoofdstuk 7.1 van het rapport gaat
HVC in op de positie die zij inneemt in de verduurzaming van de warmtebehoefte van diverse gemeentes in het
Midden-Delfland, zoals de ontwikkeling van een regionaal warmtesysteem dat verbonden wordt aan het
Warmtesysteem Midden-Delfland (WSW). Zij is als uitvoeringsorganisatie betrokken bij onder andere de gemeenten
Midden-Delfland, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Maassluis. Deze gemeenten zijn
aandeelhouders van HVC, daarmee krijgt HVC een expliciete opdracht van haar aandeelhouders voor het
verduurzamen van de warmtebehoefte. In de gemeente Midden-Delfland worden aardwarmte en het WSW als
pijlers voor de transitie opgevoerd. HVC is daarin een hoofdrolspeler.
Onze opmerkingen
Wij zijn tevreden met de door de HVC in kaart gebrachte situatie rondom de warmtetransitie in de gemeente
Midden-Delfland. Het beoogde gebied valt binnen de Regionale Energiestrategie (RES) Rotterdam-Den Haag 1.0. Er
wordt door HVC ook een beschrijving gegeven over de inpassing van het winningsplan binnen regionale en
gemeentelijke beleidsplannen. Een van de gestelde voorwaarden uit de RES houdt in dat er een goede
communicatie dient te zijn met de belanghebbenden van het project. Echter, de gemeente was niet op de hoogte
van het voornemen van HVC om deze aanvraag in te dienen, er zijn onderhandelingen gaande met een andere partij
over een ander aardwarmteproject, op ongeveer dezelfde locatie. In die zin vragen wij ons af in hoeverre HVC voor
deze locatie in nauw contact was met ons (de gemeente Midden-Delfland) om over en weer af te stemmen, zoals
aangegeven wordt in paragraaf 8.1.1. (eigenlijk de eerste paragraaf 7.1.1).
     3. De planmatige ontwikkeling of het beheer van aardwarmte.
Bij de beschouwing van de planmatige ontwikkeling of het beheer van aardwarmte komen diverse aspecten in
beeld. Zo dient rekening gehouden te worden met mogelijke interferentie met andere projecten in de nabije
omgeving en dient de integriteit van het reservoir waaruit gewonnen wordt, bewaakt te worden.
De producer van de winning van HVC Polanen (WAT-GT-01), in wingebied Wateringen I, zit op ca. 750 m afstand van
de producer DHN-GT-01. In figuur 11 is niet aangegeven wat de cumulatieve drukverlaging is tussen deze twee
producers. Voor een beschouwing van de planmatige ontwikkeling van aardwarmte is dit wel relevant. In figuur 8 is
ODH1371755                                                    3/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>de vorm van de koude bel rondom injector DHN-GT-02 aangegeven. Wij kunnen niet uit de rapportage halen of de
cumulatieve drukverlaging tussen beide producers wel in deze berekening is meegenomen.
Bij het winnen van de aardwarmte zal hier scheurvorming in het winpakket optreden, vanwege krimp van het
gesteente in de winformatie (Delft Zandsteen) in verband met een lage injectietemperatuur van het retourwater in
combinatie met de beoogde hoge injectie(retour)druk. Voor een goed beheer van aardwarmte moet de
scheurvorming beperkt blijven tot het winpakket zelf en niet ook of slechts in beperkte mate optreden in de
afsluitende Rodenrijskleisteen aan de bovenzijde en het Alblasserdam Laagpakket aan de onderzijde. In de
aanvraag Startvergunning wordt daar in paragraaf 4.3 aandacht aan gegeven. In paragraaf 4.3.1 wordt aangegeven
dat er op basis van de nu gehanteerde uitgangspunten voor de winning bij het einde van de startvergunning (en
vervolgvergunning) geen condities zullen zijn opgetreden waarbij de integriteit van de afsluitende laag wordt
aangetast. De integriteit is derhalve geborgd volgens de norm zoals gesteld door het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat, Klimaat en Groene Groei. In paragraaf 4.3.2 wordt de operationele begrenzing aangegeven. Als      Met opmerkingen [MA5]: EZK of KGG?
de putten geboord zijn en er meer locatiespecifieke data beschikbaar zijn zal opnieuw een analyse worden gemaakt    Met opmerkingen [Rv6R5]: Beide zijn zo genoemd in het
van de veilige parameters waaronder geïnjecteerd kan worden.                                                        rapport.
Onze opmerkingen
Het is onduidelijk of de verwachte interferentie na 30 jaar tussen de producer van de winning van HVC Polanen
(WAT-GT-01), in wingebied Wateringen I, en de producer DHN-GT-01 met een cumulatieve drukverlaging is
berekend. Voor een beschouwing van de planmatige ontwikkeling van aardwarmte is dit wel relevant. Aangegeven
wordt dat er op basis van de nu gehanteerde uitgangspunten voor de winning bij het einde van de startvergunning
(en vervolgvergunning) geen condities zijn opgetreden waarbij de integriteit van de afsluitende laag wordt
aangetast. Dit wil echter niet zeggen dat er geen scheurvorming op kan treden in de afsluitende lagen, maar dat
deze scheurvorming niet de gehele afsluitende laag betreft.
De looptijd van de startvergunning is twee jaar, of totdat de vervolgvergunning is verleend, als deze binnen deze
twee jaar is aangevraagd. De vervolgvergunning wordt over de gehele aangevraagde periode verleend, dit kan ook
30 jaar zijn. Het is een pluspunt voor deze aanvraag dat voor de beoordeling van eventuele scheurvorming ook al
gekeken is naar de periode van de vervolgvergunning.
Onze ervaring is dat bij sommige projecten door TNO-AGE en het SodM andere eigenschappen worden toegekend
aan de winformatie en de afsluitende lagen met betrekking tot scheurbestendigheid, waardoor de injectiedruk niet
zo hoog kan zijn als in de aanvraag voor de startvergunning wordt aangevraagd. Dit kan ook blijken na de analyse
van de data die vrijkomen na plaatsing van de boringen. Dit is onder andere het geval geweest bij het
instemmingsbesluit bij het winningsplan Kwintsheul 1. In dit besluit is het maximale uurdebiet voor de winning van
aardwarmte begrensd op 360 m3/uur in plaats van de aangevraagde 400 m3/uur, op basis van de data die na
plaatsing van de boringen zijn vrijgekomen. Omdat we geen adviezen van TNO-AGE en SodM hebben ontvangen,
kunnen wij niet adviseren of dat hier ook het geval zou kunnen zijn. Een lagere toegestane injectiedruk geeft een
lager uurdebiet, waardoor de business case minder positief zou blijken te zijn dan verondersteld. Graag ontvangen
wij alsnog deze adviezen, opdat wij ook hierover kunnen adviseren. Een goede analyse van de business case zou
voor ons en het WSW van groot belang zijn.
Hierbij dienen we ook te vermelden dat het SodM ook om een scenario vraagt waarbij in 0% van de afdichtende
lagen scheurvorming optreedt, in tegenstelling tot het beleid en de normering van het ministerie van Klimaat en
Groene Groei (KGG). In het rapport Den Hoorn SDRA & Integriteit afdichtend pakket I door HVC, van 18 februari 2025,
staat aangegeven dat er alleen geen scheuren in de afscheidende lagen komen als het injectiedebiet minder is dan
1 m3/h. Dit injectiedebiet ligt dermate laag dat het onrealistisch is dat geen scheurvorming op zal treden in de
afscheidende lagen.
Conclusie
Wij staan positief tegenover het winnen van aardwarmte.
ODH1371755                                                4/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Echter, wij zijn van mening dat de aanvraag Den Hoorn I niet voldoet aan de indieningsvereisten voor een aanvraag
Startvergunning. Wij zouden positief kunnen staan tegenover de beoogde aardwarmtewinning, als er gevolg wordt
gegeven aan de onderstaande opmerkingen en adviezen over de aanvraag Startvergunning Den Hoorn I.
Wij adviseren u slechts over te gaan tot besluitvorming, indien de onderstaande adviezen/opmerking in de
aanvraag startvergunning zijn verwerkt:
     -   Indien de verwachte interferentie tussen de systemen van Kwintsheul I, Wateringen I en Den Hoorn I
         berekend zijn met de cumulatieve drukverlaging tussen de twee producers van Den Hoorn I en Wateringen
         I, dan dient deze cumulatieve drukverlaging ook apart in een figuur weergegeven te worden, naast figuur
         11.
         Indien deze interferentie niet berekend is met de cumulatieve drukverlaging tussen beide producers, dan
         dient de interferentieberekening opnieuw gedaan te worden. In dat geval dient ook de invloed van de
         cumulatieve drukverlaging op de breuk tussen DHN-GT-01 en DHN-GT-02 én op de vorm van de koude bel
         rond DHN-GT-02 opnieuw beschouwd te worden.
     -   De zienswijzen van het SodM en TNO-Age aangeleverd worden en waaruit blijkt dat de aangevraagde
         maximale injectiedruk niet tot negatieve gevolgen zal leiden in de formatie.
     -   Zoals aangegeven in de aanvraag voor de startvergunning zijn wij als gemeente één van de
         aandeelhouders van HVC. Toch zijn wij van te voren niet geïnformeerd over de wens van HVC om een
         aardwarmteproject op de bewuste locatie te beginnen en ook niet over deze aanvraag. Daarmee heeft HVC
         naar onze mening niet voldaan aan goede communicatie met de omgeving en met andere
         belanghebbenden.
ODH1371755                                                5/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afschrift aan:
BA: Check of hieronder de juiste adressanten zijn opgenomen voor in de verzendbrief.
Komt een betrokkene niet voor in de lijst hieronder? Voer deze dan op in de lege regel. Je kunt net zoveel regels aanmaken
als je nodig hebt.
Zet kruisjes in de gewenste kolom.
Uitleg kolommen:
AAN: Aan wie moet het gestuurd worden? Als er een gemachtigde is krijgt deze de correspondentie en de hoofdbetrokkene
         in CC.
CC: wordt onderaan de brief aan de hoofdbetrokkene genoemd bij ‘afschrift aan’, bijvoorbeeld gemachtigde en krijgt een
         afschrift
BCC: bijvoorbeeld afschrift aan VRH, Hoogheemraadschap en wettelijke adviseurs, indieners zienswijze en interne
         afschriften (T&H). Deze komen niet terug onderaan de brief aan de geadresseerde. Maar door ze hier wel op te geven,
         worden deze afschriften wel uitgevoerd door het PT. Alle extra opgegeven betrokkenen zullen worden opgenomen in
         OpenWave.
NVT: deze betrokkene krijgt géén afschrift.
Reeds bekend in deze zaak 01133537:
                                                                                                             Aan  CC  BCC NVT
Rol                      Email/adres                               Aanpassen in
Hoofdbetrokkene          lmorauw@middendelfland.nl                                                           x
                         Gemeente Midden-Delfland
                         L. Morauw
                         Postbus 1
                         2636 ZG Schipluiden
Intern                                                                                                                 x
Hieronder in te vullen door                                                                            JA            NEE
Procedureteam!
Inzage gemeente
Afschrift gemeente
WKPB
ODH1371755                                               6/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>