<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Voortgangsrapportage 2025</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Doel voortgangsrapportage									2
Managementsamenvatting									3
1.   Inleiding												6
2.   Voortgang in de uitvoering								8
     Monitoring     											9
     A.   Energiesysteem										10
     B.   Duurzame opwek elektriciteit							14
     C.   Regionale structuur warmte							19
3.   Participatie en communicatie								23
Bijlagen														26
     Bijlage A. Warmteclusters									27
     Bijlage B. Gebruikte bronnen en peildata						29
     Bijlage C. Overzicht lokale energiecoöperaties					30
     Bijlage D. Voortgang opwek duurzame stroom					                                32
     Bijlage E. Voortgang collectieve warmte 						                                 33
                          Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Doel voortgangsrapportage
Om de voortgang op landelijk niveau te                             aangehouden. In april 2025 zal RVO nieuwe informatie
monitoren, wordt alle energieregio’s gevraagd                      beschikbaar stellen over alle projecten die per
een voortgangsrapportage op te stellen. De                         31 december 2024 een subsidiebeschikking hebben
voortgangsrapportage 2025 biedt inzicht in de vraag                gekregen of gerealiseerd zijn. In juni 2025 komt CBS met
of de energieregio Rotterdam Den Haag op koers ligt                vermogens en productie over Zon op Gebouw in 2024. De
om het eigen regionale bod voor 2030 te realiseren                 beschikbaarheid van data van het CBS en de RVO sluit
en geeft daarnaast een beeld van het verloop van                   niet aan op het tijdstip waarop het voortgangsdocument
de regionale samenwerking. De rapportage bevat                     in een regio wordt vastgesteld. Daarom geeft dit
een vooruitblik op de ambities en de plannen voor                  document zo goed mogelijk aan welke bron gebruikt is
na 2030 en verder, richting 2050. Daarnaast brengt                 en met welke peildatum wordt aangehouden. Hierdoor
de rapportage dilemma’s en knelpunten in kaart die                 wordt voor bestuurders, volksvertegenwoordigers en
buiten de invloedssfeer van de regio liggen en om                  anderen inzichtelijk dat de cijfers in de NP RES-foto en de
aandacht of oplossingen vereisen.                                  PBL Monitor van 2025 gebaseerd zijn op voortschrijdend
                                                                   inzicht.
De voortgangsrapportage geeft inzicht in de uitvoering en
verantwoording van reeds genomen besluiten in de regio.
De rapportage is niet kaderstellend en niet plan-m.e.r.
plichtig.
De voortgangsrapportage is het gezamenlijke product
van de deelnemende partijen, verenigd in het Bestuurlijk
Netwerk Energie. De colleges van deze partijen;
21 gemeenten, provincie Zuid-Holland en de vier
waterschappen stellen het document vervolgens vast. NP
RES gebruikt het document voor de landelijke foto RES:
de halfjaarlijkse stand van zaken. Het Planbureau voor de
Leefomgeving (PBL) gebruikt het voor de monitor in 2025.
Voor alle data is de peildatum 31 december 2024
                                 Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Managementsamenvatting
Dit is de tweede voortgangsrapportage van de                                     geworden. Vraag en aanbod bij elkaar brengen is een
Energieregio Rotterdam Den Haag. De eerste versie                                gemeentegrensoverschrijdende opgave.
dateert uit 2023. In deze rapportage leest u hoe                                 Ook de opgave met betrekking tot de netcongestie, die
de Energieregio vordert met het realiseren van                                   in de regio een steeds dominantere rol heeft, vraagt
haar ambities, zoals vastgesteld in de regionale                                 om een goede samenwerking. Vanuit een integrale
energiestrategie* (RES 1.0), voortvloeiend uit de                                systeembenadering is netcongestie tevens deels te
afspraken in het Klimaatakkoord. De rapportage                                   vermijden of op te lossen door de aanwezige warmte in
maakt duidelijk wat de bereikte resultaten zijn, welke                           onze regio zo goed mogelijk te benutten. Ook kan deze
stappen hiertoe genomen zijn en waaraan gewerkt                                  worden verlicht door (gerichte) opwek te realiseren. Dit
wordt.                                                                           besef groeit.
 Regionale samenwerking                                                           Regionale structuur warmte in ontwikkeling
In de afgelopen twee jaar is er in de Energieregio                               Er liggen kansen in het optimaal benutten van
intensief gewerkt aan het verder concretiseren van de                            beschikbare warmtebronnen. In onze regio is volop
gezamenlijke ambitie, zowel op het gebied van duurzame                           warmte aanwezig, wat in veel andere delen in Nederland
elektriciteitsopwekking als warmtevoorziening. De                                niet het geval is. Omdat collectieve warmteoplossingen
samenwerking van de verschillende partijen, (semi)                               fysiek minder ruimte vragen dan bijvoorbeeld individuele
publiek en privaat, blijkt keer op keer essentieel voor het                      oplossingen, is dat in een drukbevolkte regio zoals de
behalen van doelen.                                                              onze, waardevol. Regionale samenwerking blijft de
Er liggen in onze regio duidelijk kansen in de                                   komende jaren belangrijk voor het realiseren van een
warmtetransitie, die steeds concreter en urgenter wordt.                         robuust regionaal warmtesysteem. Daarin blijft het delen
In aanvulling op de regierol van de gemeenten biedt                              van kennis en ervaringen in het aardgasvrij maken van
de ontwikkeling van de bovenlokale samenwerking                                  bestaande woonwijken een cruciale factor.
in clusters meerwaarde, omdat de onderlinge
afhankelijkheden hiermee beter inzichtelijk zijn                                 De komende jaren werkt de Energieregio, samen met
* m.u.v. gemeente Brielle, dat na fusie per 01-01-2023 opgegaan is in Voorne aan onder meer de Warmte Alliantie, aan het verkrijgen van
Zee.
                                               Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>de juiste randvoorwaarden om de warmtetransitie te                  Ook in de glastuinbouw zet de regio grote stappen. Op
versnellen.                                                         dit moment wordt 800 hectare verwarmd met collectieve
                                                                    warmtebronnen. In 2030 is de ambitie om dit te laten
In 2024 heeft de energieregio een studie uitgevoerd om              groeien naar 2.000 hectare, en in 2035 naar 2.500 hectare.
het toekomstbeeld van het regionale warmtesysteem te
schetsen. Eind 2026 hebben alle gemeenten in de regio
een nieuw warmteprogramma, waarna beter in beeld kan                 Doel opwek hernieuwbare energie uit zicht
worden gebracht hoe het regionale warmtesysteem eruit
komt te zien. De komst van de nieuwe warmtewet vraagt               Wat betreft de opwek van duurzame elektriciteit lijkt
in de regio om een herbezinning op de rol die gemeenten,            het laaghangende fruit inmiddels geplukt. Ruimte voor
provincie en de regio willen spelen in de governance                opwek is schaars, al zijn er toch vorderingen geboekt.
van publieke warmtebedrijven. Dit vereist regionale                 De doelstelling van 2,8 – 3,2 TWh wordt, als we zo
samenwerking; om kennis te delen, gezamenlijke                      doorgaan, niet gehaald. Begin 2025 heeft de regio 1.765
afwegingen te maken over het verdelen van kosten en                 GWh gerealiseerd (1,77 TWh). Dit betekent dat in vijf jaar
baten, en om te voorkomen dat vroege keuzes later een               tijd 1.035 GWh gerealiseerd zou moeten worden om de
hindernis vormen voor het regionale warmtesysteem.                  regionale doelstelling te halen.
Goed overleg in de regio blijft ook nodig om vraag,                 We kunnen concluderen dat de ambitie steeds verder uit
aanbod en met name transportcapaciteit van warmte op                zicht raakt. Sinds 2023 is er weliswaar veel gerealiseerd
elkaar af te stemmen. Eind 2024 zijn 112.000 woningen en            maar de pijplijn droogt verder op. De regio moet hard
800 hectare glastuinbouw in de Energieregio Rotterdam               inzetten op bestaande zoeklocaties, alles op alles zetten
Den Haag aangesloten op een warmtenet. Hoewel                       om de projecten die in de pijplijn zitten te realiseren, én
meerdere warmteprojecten in ontwikkeling zijn, kampen               het gesprek aangaan over nieuwe zoekgebieden om de
de meeste met ongunstige marktomstandigheden.                       pijplijn weer aan te vullen.
Als samenwerkingspartner is het Rijk is hierin echter
onmisbaar. Zonder het Rijk kunnen de randvoorwaarden
niet worden ingevuld. Financiële en juridische
duidelijkheid zijn cruciaal.
De gemeenten in de Energieregio hebben de ambitie
om meer woningen, bedrijven en glastuinbouw aan te
sluiten op warmtenetten. In 2030 willen de gemeenten
dit laten groeien naar 178.000 woningen en in 2035 zelfs
naar 330.000 woningen. Daarmee kan de Energieregio
garant staan ruim 30% van de landelijke klimaatdoelen.
                                  Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Er zijn ook kansen te verzilveren. Op bedrijventerreinen              bieden in de samenhang, in de keuzes en bijbehorende
bijvoorbeeld. De nieuwe Energiewet** biedt bewoners en                handelingsperspectieven. Uiteraard past ook de
bedrijven mogelijkheden om zelf actief te worden op de                opwekopgave (duurzame elektriciteit) en warmtetransitie
energiemarkt en via energiegemeenschappen die door                    hierin.
de leden geproduceerde elektriciteit te verkopen en te
leveren.
                                                                       Vooruitblik tot en na 2030
Met de regionale plan-MER die wordt uitgevoerd,
krijgt de regio inzicht in de milieueffecten van de                   Met de gemeenteraadsverkiezingen in het verschiet is
onderzochte zoekgebieden. Dit biedt duidelijkheid over de             bestuurlijke visie, lef en consistentie nodig om in onze
mogelijkheden om deze verder te ontwikkelen en waar,                  regio een betrouwbare en betaalbaar energiesysteem te
indien nodig, naar alternatieve oplossingen moet worden               behouden en te bouwen voor de toekomst.
gezocht. Het instrument plan-MER dreigt zijn doel voorbij
te schieten omdat dit in de praktijk niet alleen belast               De Energieregio Rotterdam Den Haag werkt
wordt met de ruimtelijk-technische overwegingen maar                  onverminderd door aan de realisatie van haar
ook te maken heeft met de politiek-bestuurlijke realiteit.            doelstelling. De samenwerking is springlevend en lijkt ook
Het proces is niet eenvoudig en vraagt om bestuurlijke wil            in de toekomst meerwaarde te hebben op verschillende
én moed.                                                              onderwerpen. Ook na 2030 is de vraag naar duurzame
                                                                      elektriciteit groot. Het Nationaal Plan Energiesysteem
                                                                      (NPE) voorziet dat de elektriciteitsopwekking tot 2050 met
 Systeemaanpak biedt kansen                                           een factor 3 tot 5 zal moeten groeien.
De komende decennia gaat het energiesysteem stevig                    Om die reden wordt ook in de Energieregio
veranderen. In die ontwikkeling streeft de regio naar                 Rotterdam Den Haag nagedacht over de toekomstige
een toekomstbestendig, veerkrachtig en efficiënt                      samenwerking, in welke vorm dan ook. Na de
energiesysteem.                                                       gemeenteraadsverkiezingen in 2026 wordt de nieuwe
                                                                      bestuurders gevraagd om hun positie hierin. Het jaar
De aandacht voor het energiesysteem als geheel is de                  2025 wordt gebruikt als periode om te verkennen hoe de
afgelopen periode sterk toegenomen. Onder meer door                   toekomstige samenwerking eruit kan zien. Dit is tevens de
congestie en een ontoereikende energie-infrastructuur,                springplank voor het vervolg op de RES 1.0.
die naar verwachting langjarig aanhouden. De urgentie op
keuzes in het warmtesysteem groeit en de impact hiervan               Moedig voorwaarts!
op het elektriciteitssysteem kan aanzienlijk zijn.
Op regionaal niveau dragen we hieraan bij door inzicht te             Marcel Belt en Koen Kegel,
                                                                      Bestuurlijk voorzitters
**Bron, Rijksoverheid
                                    Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.		 Inleiding
               Voortgangsrapportage
                        Energieregio
                Rotterdam Den Haag
                        januari 2025
                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.		 Inleiding                                                       In juli 2021 is de RES 1.0*** vastgesteld in de regio
                                                                     Rotterdam Den Haag. Hiermee is de ambitie van 2,8 - 3,2
                                                                     TWh (ofwel 2.800 – 3.200 GWh) bekrachtigd. Deze ambitie
                                                                     staat nog altijd overeind.
Voor u ligt de Voortgangsrapportage 2025 van                         * De activiteiten van de Energieregio zijn uitgebreid sinds 2023. Het regionale
Energieregio Rotterdam Den Haag. Hierin leest u                      programma Energie behelst de bestuurlijke energieagenda waaronder de regi-
                                                                     onale energiestrategie (RES), de regionale en lokale aspecten van het nationale
hoe de regio ervoor staat in het realiseren van haar
                                                                     programma lokale warmte (NPLW) en het regionale aandeel in de samenwerking
ambities. De rapportage gaat in op de bereikte                       rondom energie-infrastructuur op provinciale schaal (o.m. Energieraad, Energievi-
resultaten, de genomen stappen en de projecten                       sie en pMIEK).
waaraan we werken.
                                                                     ** Windenergie (11-2024), Zonne-energie (10-2024), zie ook bijlage C
De activiteiten van de Energieregio omvatten meer dan                *** m.u.v. gemeente Brielle, dat na fusie per 01-01-2023 opgegaan in Voorne aan
                                                                     Zee.
sec de RES.* Naast duurzame opwek en de Regionale
Structuur Warmte benadert de regio het energiesysteem
als geheel, want een integrale blik op deze onderwerpen
is noodzakelijk: in het toekomstige energiesysteem vullen
warmte en elektriciteit elkaar nadrukkelijk aan. Om
die reden beschrijft deze rapportage de uitvoeringslijn
Energiesysteem als eerste, waarna elektriciteit en warmte
volgen. Communicatie en participatie komen vervolgens
aan bod.
De Voortgangsrapportage 2025 is een weergave van de
stand van zaken op één moment in de tijd: peildatum is
eind 2024.**
Deze Voortgangsrapportage is geschreven voor de
bestuurders van de regio, het Nationaal Programma
Regionale Energie Strategie (NP RES) en Planbureau voor
de Leefomgeving (PBL), als bijdrage aan de landelijke
voortgangsrapportage. Deze rapportage geeft inzicht
of alle 30 RES-regio’s, die Nederland telt, samen tot 35
TWh opwek op land komen, zoals is afgesproken in het
Klimaatakkoord.
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                                           7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.		 Voortgang in de uitvoering
                         Voortgangsrapportage
                                  Energieregio
                          Rotterdam Den Haag
                                  januari 2025
                                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2. Voortgang in de uitvoering
                                                                       Voor de monitoring worden verschillende bronnen
Dit hoofdstuk beschrijft meer specifiek en verdiepend                  gebruikt:
de ontwikkelingen en voortgang op het gebied van de                    • Windstats (nov. 2024): geproduceerde elektriciteit
monitoring, het energiesysteem, de ontwikkeling van                       uit windenergie
warmte en de opwek van hernieuwbare energie.                           • RVO, SDE-projecten in beheer (okt. 2024):
                                                                          geproduceerde elektriciteit uit zonne-energie op
 Monitoring                                                               daken, velden en bassins (>15 kW).
                                                                       • De periodieke gesprekken m.b.t. voortgang met
In de regio is, na vaststelling van de RES 1.0, gewerkt aan               gemeenten (alle uitvoeringslijnen)
een regionale monitor die in juli 2022 is gepubliceerd.                • Klimaatmonitor: verdeling energielabels en verdeling
Deze toont de laatste stand van zaken op het gebied van                   warmtetechnieken.
Warmte en Elektriciteit. Deze monitor wordt twee keer                  • Geothermie Nederland (2023): geothermieprojecten.
per jaar kwantitatief geüpdatet; in februari en in juli. In
een oogopslag is te zien wat beoogde resultaten zijn, wat
de aanpak is om hiertoe te komen, hoe de organisatie
eruitziet, en wat aandachtspunten en risico’s zijn.
Monitoring is van belang voor de uitvoering. Het biedt
handvatten voor onder andere het bestuurlijke gesprek
en - als het nodig is - om bij te sturen en eventueel
maatregelen te treffen. Het geeft ook weer op welk vlak
welke vooruitgang wordt geboekt. Ook de monitor is in
ontwikkeling en zal in steeds meer detail een beeld geven
van de uitvoering. Het streven is een dashboard voor
de opgave te ontwikkelen dat op elk moment actueel
inzicht geeft in de ontwikkeling van opwek, warmte en
systeemparameters.
                                     Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>A. energiesysteem                                                    op provinciale schaal, is van groot belang.
                                                                     De regio draagt hieraan bij door inzicht te bieden in de
                                                                     samenhang in keuzes en bijbehorend handelingsperspec-
Waar staat de regio in het realiseren van een duurzaam               tief. Het gaat daarbij vooral om keuzes:
energiesysteem?
                                                                     •   rond onderdelen van het energiesysteem (vraag, op-
Zoals in de RES 1.0 staat, streeft de Energieregio naar een              wek, infrastructuur);
betaalbare, betrouwbare, veilige en schone energievoor-              •   tussen verschillende dragers (warmte, elektriciteit,
ziening voor iedereen in 2050. Het energiesysteem gaat                   duurzame gassen);
de komende decennia drastisch veranderen. In die ont-                •   tussen verschillende schalen (gemeentelijk, regionaal,
wikkeling streeft de regio naar een toekomstbestendig,                   provinciaal, landelijk);
veerkrachtig en efficiënt energiesysteem.                            •   over alle sectoren (gebouwde omgeving, bedrijvigheid,
                                                                         mobiliteit, industrie, etc.) heen.
De aandacht voor het energiesysteem als geheel is de
afgelopen periode sterk toegenomen. Onder meer door                  Uiteraard past ook de opwekopgave (duurzame elektrici-
congestie en schaarste aan toereikende energie-infra-                teit) en warmtetransitie hierin.
structuur, die naar verwachting nog jaren zal aanhouden.
De urgentie om keuzes voor het warmtesysteem groeit.                 Wat is er gedaan afgelopen periode?
De impact hiervan op het elektriciteitssysteem kan aan-
zienlijk zijn.                                                       1. Een verkenning van het regionale energiesysteem in
                                                                         2050 geeft eerste inzichten in het te verwachten regio-
Ontwikkeling van een toekomstbestendig energiesysteem                    nale energiesysteem, enerzijds bij maximale elektrifi-
vraagt om bovenlokale samenwerking en afstemming.                        catie en anderzijds bij maximale inzet van alternatieve
Lokale keuzes, bijvoorbeeld voor warmteoplossingen,                      energiedragers.
kunnen gevolgen voor buurgemeenten hebben. Die keu-                  2. De uitkomsten worden vertaald naar een lokaal han-
zes vragen dan ook om het meenemen van bovenlokaal                       delingsperspectief: inzicht in welke lokale keuzes sterk
perspectief. Want ze kunnen bepalende gevolgen hebben                    bepalend zijn voor de ontwikkeling van het energiesys-
voor het energiesysteem op bovenlokale schaal: effecten                  teem en bovenlokaal om afstemming vragen. Hierbij
voor de regio op het gebied van haalbaarheid/maakbaar-                   wordt rekening gehouden met de verschillende typen
heid, betaalbaarheid, tijd en ruimte. Denk daarbij aan de                gebieden in onze regio.
impact op opslag, infrastructuur zoals kabels en buizen,             3. Het regionale aandeel in de samenwerking rondom
en de benodigde voorzieningen zoals transformatiehuis-                   energie-infrastructuur op provinciale schaal is toege-
jes en onderstations. Daarnaast zijn er effecten op brede-               voegd aan het programma Energie. Dit betreft onder
re regionale ambities, zoals woningbouw, de mobiliteit en                meer de regionale inbreng in de Provinciale Ener-
bedrijvigheid. Afstemming, zowel op regionaal niveau als                 gieraad, het platform op provinciale schaal waar af-
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     stemming over het energiesysteem en -infrastructuur                         Het regionale energiesysteem in 2050: er valt wat te
     plaatsvindt.                                                                kiezen!
4. Als onderdeel hiervan is regionale inbreng geleverd
     voor onder meer het provinciale Toekomstbeeld Ener-                         Het maakt een aanzienlijk verschil of wordt ingezet op
     gie en het pMIEK* (provinciaal Meerjarenprogramma                           maximale elektrificatie van het energiesysteem, of juist
     Infrastructuur Energie en Klimaat). De Energievisie                         op maximale inzet op alternatieve dragers. Dit heeft grote
     omvat de provinciale voorkeuren in de ontwikkeling                          gevolgen voor aspecten zoals ruimtelijke impact en de
     van het energiesysteem in Zuid-Holland, en vormt                            mate van zelfvoorzienendheid van de regio. Bovendien
     daarmee input voor de aanpassing van het provinci-                          varieert hierdoor in hoeverre de regio afhankelijk is van
     ale omgevingsbeleid. Het pMIEK benoemt een aantal                           gebieden buiten de eigen grenzen voor haar energievoor-
     energie-infrastructuurprojecten van bovengemiddeld                          ziening.
     maatschappelijk belang op provinciale schaal. Deze
     projecten krijgen extra aandacht, zowel uitvoerings-                        De grootste impact hiervan zit naar verwachting in de (be-
     projecten, die intensief gemonitord worden, als ver-                        leids-)ontwikkelingen in de sectoren gebouwde omgeving,
     kenningen voor de periode na 2030.                                          mobiliteit en bedrijvigheid (inclusief glastuinbouw). De
5. Op verschillende manieren wordt er in goede afstem-                           keuzes die op deze onderwerpen gemaakt worden bepa-
     ming met de regionale netbeheerders gewerkt aan                             len sterk de hoeveelheid en soort energie en bijbehoren-
     inzichten in de effecten van keuzes binnen het ener-                        de infrastructuur. De beïnvloedingsmogelijkheden van de
     giesysteem. Bijvoorbeeld wat de impact op benodigde                         regio verschillen daarbij per sector. Gemeenten hebben
     elektriciteitsinfrastructuur is van verschillende warm-                     uiteraard nadrukkelijk een rol in de gebouwde omgeving.
     teoplossingen voor de gebouwde omgeving in een ge-
     meente. Parallel wordt een passende tool gezocht om
     hier op regionale schaal mee te kunnen werken.
6. Binnen de energieregio vindt actieve kennisdeling
     plaats over verschillende thema’s binnen het energie-
     systeem. Rondom opslag en batterijen is onder meer
     duidelijk naar voren gekomen dat dit nog beperkt in-
     zetbaar is. Dit komt onder meer doordat batterijen ook
     piekverhogend kunnen werken en publieke sturings-
     mogelijkheden hierop beperkt zijn.
 Constateringen
* Dit is het pMIEK 2023, het pMIEK 2025 is op dit moment in de afrondende fase.
                                               Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>  Verkenning toekomstbeelden energiesysteem Rotterdam - Den                    (gebouwde omgeving, mobiliteit, industrie, bedrijven,
  Haag                                                                         etc.). Dit vraagt om regionale afstemming en portefeuille-
  Deze geeft een eerste indruk van het te verwachten regionale
                                                                               overstijgende betrokkenheid, en kan niet alleen vanuit
  energiesysteem in 2050, enerzijds bij maximale elektrificatie en             het energiedomein invulling krijgen.
  anderzijds bij maximale inzet van alternatieve energiedrogers
  (warmte, duurzame gossen). Bedoeld om een eerste indruk te geven             Afstemming van lokale keuzes met effecten op het
  van de ‘keuzeruimte’.                                                        energiesysteem vraagt regionale coördinatie. Effectieve
  1. Zelfvoorzienendheid van de regio lijkt niet haalbaar, import
                                                                               afstemming is gebaat bij regionale uitgangspunten en
      van elektriciteit is - ook in 2050 - waarschijnlijk nodig. De mate       spelregels. Die kunnen bijvoorbeeld in het onderlinge
      waarin binnen de regio elektriciteit opgewekt wordt (en dus              bestuurlijke gesprek worden gebruikt als basis voor de
      ook de mate van afwenteling op gebieden buiten de regio) is              onderlinge verantwoording (bijvoorbeeld volgens het
      daarin te kiezen. Dat geldt ook voor inzet op productie van              ‘comply or explain’-principe). Een concreet voorbeeld
      regionale warmte zoals geothermie. Meer inzet op warmte
      betekent minder behoefte aan elektriciteit en daarmee minder
                                                                               hiervan is de inzet op collectieve warmtesystemen in
      afwenteling of minder regionale productie.                               de gebouwde omgeving waar dit redelijkerwijs kan
  2. In beide gevallen is de ruimtelijke impact groot. Bij maximale            (maakbaarheid, kosten en energie-efficiëntie).
      elektrificatie is deze het grootst, m.n. door zon en wind op land
      en de nieuwe onderstations. De ondergrondse ruimteclaim zal              Het regionale schaalniveau past goed bij de opgave.
      bij inzet op alternatieve dragers (aardwarmte) het grootst zijn,
      maar beperkt met andere ruimtelijke belangen.
                                                                               De keuzes die de komende periode gemaakt worden,
  3. In beide gevallen is relevante uitbreiding van de                         ook op lokale schaal, hebben relevante invloed de
      elektriciteitsinfrastructuur nodig. Bij maximale elektrificatie          ontwikkeling van het regionale energiesysteem. Het
      (dus ook die van de warmtevraag) vraagt dit naar verwachting             vormt een waardevolle schakel tussen enerzijds de lokale
      tot 15 extra onderstations (ten opzichte van maximale inzet op           afwegingen en keuzes, en anderzijds de provincie (o.m.
      alternatieve dragers) in onze regio. Logische locaties hiervoor
      vanuit het energiesysteem zijn in en rond het stedelijke
                                                                               provinciale Energieraad). Op provinciaal niveau wordt
      gebied. Ook zijn ca 2400 meer verdeelstations meer nodig                 richting gegeven aan het energiesysteem van de toekomst
      (binnenstedelijk). Dit effect kan deels gedempt worden door              en verbinding gelegd met het landelijke niveau.
      flexibiliteitsopties zoals buurtbatterijen. Tegelijkertijd zijn
      bij grote inzet op warmte warmtestations, en installaties                Acties op korte termijn nodig, effect vraagt geduld.
      voor piekvoorzieningen en geothermie nodig. Deze krijgen
      logischerwijs plek meer langs de rand van het dichtbebouwde
      gebied.                                                                  De huidige congestie kent geen makkelijke of snelle
                                                                               oplossing. Sterker nog, de mogelijkheden en publieke
Stevige samenwerking op regioschaal nodig en nuttig.                           invloed lijken zeer beperkt. Daar komt bij dat de schaarste
                                                                               aan energie-infrastructuur naar verwachting langjarig zal
Het (toekomstige) energiesysteem is medebepalend voor                          aanhouden en dat de ‘oude situatie’ niet meer terugkomt.
de ruimtelijk-economische plannen en ambities van de                           De ontwikkeling van het energiesysteem vraagt op dit
regio. Dat betreft alle sectoren in de fysieke leefomgeving                    moment aandacht en actie, gericht op de korte en lange
                                             Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>termijn, waarbij – naar verwachting – het effect vooral op           bewoners, overheden, netbeheerders) vraagt aandacht.
de langere termijn zal optreden.                                     Dit zorgt ervoor dat ‘sturing op het energiesysteem’
De invloed van decentrale overheden op de huidige                    een taai vraagstuk is. Gezien de verwachte langjarige
congestiesituatie is beperkt. Gemeenten kunnen                       uitdagingen vraagt dit, ongeacht de uiteindelijke
bijdragen aan het – op termijn – creëren van ruimte.                 governance, langdurige inzet en bijbehorende middelen.
Bijvoorbeeld door in te zetten op “netbewust” laden,
netefficiënte nieuwbouw of door plannen uit te stellen.
Tegelijkertijd hebben gemeenten (overheden) in de                     Perspectief
huidige situatie geen invloed op de toedeling van
schaarste ruimte op het net. Het maatschappelijk                     We zien én zoeken kansen en mogelijkheden met impact
prioriteringskader geeft dan richting.                               en zetten daarom in op:
Het verkennen van slimme benutting van bestaande                     •  Inzetten op regionale spelregels en uitgangspunten
ruimte op het net (congestiemanagement, energiehubs)                    (minder vrijblijvende samenwerking, gezamenlijke
vraagt tijd. Ervaring van elders leert dat dit, zeker op korte          afspraken en keuzes).
termijn, maar beperkt ruimte oplevert.                               •  Slim organiseren van ontwikkeling van en sturing op
                                                                        regionaal energiesysteem. Ook meenemen in plannen
Bouwen aan uitbreiding van energie-infrastructuur is                    en ontwikkelingen in verlengde van de RES 1.0, want
nodig en krijgt volop aandacht, ook in nadrukkelijke                    gaat volop door na 2030. Bijbehorende samenwerking
samenwerking tussen overheden en netbeheerders                          ontwerpen (RES, NPLW, energiesysteem, Energieraad,
(pMIEK, gezamenlijke monitoring en afstemming). Dit                     warmteclusters).
gaat niet alle problemen oplossen. Inzet op passende                 •  Doorgaan met inzet op verschillende sporen rondom
beleidsontwikkeling en programmering van het                            netcongestie en systeemontwikkeling:
energiesysteem (samenhangende keuzes energiesysteem                        - Sneller bouwen, focus op geselecteerde projecten
en ruimtelijke ontwikkeling) is nodig. Dit vraagt om                          en monitoring op regionale schaal.
regionale afstemming en voordat het effect sorteert, om                    - Slimme beleidskeuzes en uitwerken van
voldoende tijd.                                                               bijbehorend handelingsperspectief.
                                                                           - Effectieve regionale inbreng in de Energieraad
Weerbarstige en complexe opgave vraagt om inzet.                              vraagt om meer aandacht voor de voorbereiding
                                                                              hiervan. Binnen de regio, tussen regio’s en ook
Ontwikkeling van het energiesysteem is een weerbarstige                       tussen Provincie, netbeheerders en regio.
opgave. Dat komt door de inhoudelijke en technische                  •  Richten op verlengde van de RES 1.0, want
complexiteit, de vele onzekerheden (juridisch, technisch,               systeemontwikkeling strekt verder/langer.
financieel, beschikbare gegevens), de afhankelijkheden en            •  Aan de slag met explicietere doelstellingen/kpi’s rond-
de beïnvloedende partijen. Ook het feit dat verschillende               om energiesysteem t.b.v. monitoring.
‘werelden’ rond dit vraagstuk bij elkaar komen (bedrijven,
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>B. Duurzame opwek elektriciteit
Waar staat de regio in het realiseren van opwek?                   Het figuur
                                                                   hiernaast geeft
 Inleiding                                                         inzicht in de status
                                                                   en voortgang
Om de opwek van duurzame elektriciteit te monitoren,               van locaties voor
worden drie fases gehanteerd; huidig, pijplijn en ambitie.         hernieuwbare
Gezamenlijk vormen deze de basis voor de doelstelling              elektriciteits-
om in 2030 2,8 – 3,2 TWh duurzame elektriciteit op te              productie. Dit
wekken.                                                            overzicht is
                                                                   gemaakt op
                                                                   basis van de
                                                                   inventarisatie-
                                                                   gesprekken
                                                                   uit oktober en
                                                                   november 2024
                                                                   en is aangevuld
                                                                   met openbaar
De regio heeft voortgang geboekt in het realiseren van             beschikbare
de ambitie. In de afgelopen twee jaar is een aantal grote          nationale data
projecten gerealiseerd en in gebruik genomen, waardoor             over zon op
de regio nu op 1.765 GWh productie zit.                            object, zon op land en wind op land. Een overzicht van de
Onderstaand figuur laat zien dat er nog minimaal 1.035             gebruikte data is te vinden in bijlage B.
GWh gerealiseerd moet
worden om de onderkant                                             Om de opwek van duurzame elektriciteit te monitoren,
van de ambitie te halen.                                           worden drie fases gehanteerd:
Wat is 1.035 TWh? Dit komt                                         •   Huidig (1.765 GWh)
overeen met bijvoorbeeld 58                                               - Wind op land
turbines of 1.150 tot 1.400 ha                                            - Zon op object (grote daken, waterbassins en
aan zonneveld (afhankelijk                                                  parkeerplaatsen)
van de dichtheid).                                                        - Zon op land
                                 Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>•    Pijplijn (299 GWh)                                                             Zonne-energie
         - Wind op land
         - Zon op object (grote daken, waterbassins en                             De Energieregio Rotterdam Den Haag is een sterk
           parkeerplaatsen)                                                        verstedelijkt gebied. Voor de regio is het realiseren van
         - Zon op land                                                             zon op dak, boven parkeerplaatsen en op waterbassins
         - Wind of zon op land (onbepaald)                                         een belangrijk onderdeel van de ambitie. Hiermee wordt
•    Ambitie (616 GWh)                                                             meervoudig ruimtegebruik gestimuleerd en gebruik
         - Wind op land                                                            gemaakt van de mogelijkheden die het gebied biedt.
         - Zon op object (grote daken, waterbassins en
           parkeerplaatsen)*                                                       Zonne-energie op waterbassins
         - Zon op land
         - Wind of zon op land (onbepaald)                                         In de regio is een versnellingsaanpak opgezet voor
                                                                                   zonne-energie op waterbassins. Deze is gestart in 2022
De opbrengst van deze fases geeft de stand van zaken                               en focust op het glastuinbouwgebied. Samen met de
weer met betrekking tot de doelstelling om in 2030 2.800                           betrokken gemeenten en partners is in 2022 een aantal
tot 3.200 GWh duurzame elektriciteit op te wekken.                                 pilotprojecten begeleid. In 2023 zijn enkele adviseurs in
                                                                                   de regio actief geweest om tuinders van informatie te
Het grootste deel van de huidige productie (1.168 GWh)                             voorzien en te ondersteunen bij het opstellen van een
komt uit gerealiseerde projecten wind op land, gevolgd                             businesscase. In 2024 heeft de regio een faciliterende rol
door zon op object (554 GWh) en zon op land (43 GWh).                              gespeeld bij zon op waterbassins.
Er is daarnaast nog 299 GWh in de pijplijn** en nog 616                            De Energieregio constateert dat de ontwikkeling nog niet
GWh ambitie.*** Dit is samen onvoldoende om het bod van                            op het gewenste tempo zit en dat het aantal gerealiseerde
2.800 GWh te halen. Dat betekent dat het aanvullen van                             projecten inclusief pijplijnprojecten achterblijft (ca. 2,5
de pijplijn en ambitie noodzakelijk blijft. Bekijk voor meer                       GWh). Daarom verkent de regio samen met gemeenten,
informatie de infographic in bijlage D.                                            provincie en partners welke maatregelen mogelijk zijn om
                                                                                   meer projecten gerealiseerd te krijgen.
                                                                                   Zonne-energie boven parkeerplaatsen
                                                                                   In 2023 is de versnellingsaanpak zonne-energie boven
                                                                                   parkeerplaatsen gestart. In 2024 is een handreiking
* Voor zon op object kan geen volledig overzicht worden gegeven in de fase ambi-   voor gemeenten gepubliceerd door de regio, waarin de
tie gezien niet alle data beschikbaar is.                                          processtappen beschreven staan om een solar carports
**De realisatiegraden uit het begrippenkader NPRES zijn hiervoor gehanteerd        te realiseren. In het verlengde daarvan heeft ruim de
****Dit zijn projecten in initiatie-, voorverkennings- of verkenningsfase
                                                                                   helft van de gemeenten aangegeven een collectieve
                                                                                   aanbesteding te willen starten voor solar carports op
                                                 Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>gemeentelijke parkeerterreinen.                                      Kleinschalig zon
De Energieregio brengt momenteel de haalbaarheid van                 In het Klimaatakkoord wordt onderscheid gemaakt tussen
zon boven de parkeerterreinen in beeld en werkt toe naar             de kleinschalige productie van Zon-PV bij voornamelijk
een definitief besluit over de collectieve aanbesteding. Dit         huishoudens en de meer grootschalige productie
wordt medio 2025 verwacht. De collectieve aanbesteding               op land en op daken. Er is sprake van grootschalige
moet bijdragen aan het realiseren van meerdere solar                 productie bij projecten groter dan 15 kW. De afspraak
carports in de regio. Met het behalen van schaalvoordelen            is dat kleinschalige productie meetelt als alle regio’s de
en het bundelen van inkoopkracht beogen we de                        totaalopgave van 35 TWh hebben gehaald. Die extra
ontwikkeling op deze manier te versnellen.                           terawatturen worden op dat moment toegekend aan
                                                                     de afzonderlijke RES-regio’s op grond van daadwerkelijk
Op dit moment zijn enkele solar carports in de regio                 gerealiseerde productie.
gerealiseerd, onder meer een bij Westland Infra. Ook
zitten er meerdere projecten in de pijplijn; waaronder
(maar niet uitsluitend) twee in Westland, een in
Lansingerland en een in Hellevoetsluis (gemeente Voorne
aan Zee) .
Zonne-energie op daken van bedrijventerreinen
In 2024 is in samenwerking met de Metropoolregio
Rotterdam – Den Haag (MRDH) een aanpak opgezet
om het aandeel zonne-energie op daken van
bedrijventerreinen te vergroten. Vanwege de verwachte
netcongestie (begin 2024) is ingezet op het onderzoeken
van de potentie voor energiehubs. In een energiehub
worden vraag en aanbod van energie op lokaal
niveau zoveel mogelijk met elkaar in balans gebracht.
Hiermee wordt de impact op het elektriciteitsnet
verkleind en netcongestie zoveel mogelijk voorkomen.
Samen met MRDH is daarom invulling gegeven aan
de Bijdrageregeling Economisch Vestigingsklimaat.
Hieruit hebben drie initiatieven in de regio een bijdrage
gekregen voor het onderzoeken van de potentie van een
energiehub.
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> Grondgebonden opwek                                                 betreft ongeveer 21 hectare aan potentiële grond.
                                                                     Het voornemen is om in 2025 te starten met de A16. De
In onze regio zijn zoekgebieden aangewezen voor het                  samenwerking binnen OER wordt zeer gewaardeerd.
realiseren van zon en/of wind. Deze zoekgebieden zijn
overgenomen in het provinciaal beleid. De wijze waarop               Zon en wind bij waterschappen
zoekgebieden vertaald zijn naar het gemeentelijk beleid
verschilt per gemeente. Momenteel werkt de regio aan                 De waterschappen werken toe naar klimaat- en
een milieueffectrapportage (plan-MER) voor de RES 1.0.               energieneutraliteit. Op gronden van de waterschappen
Deze plan-MER zal een basisbeoordeling vormen van de                 wordt wind en zon mogelijk gemaakt. Zo werkt het
mogelijkheden in de regio, op basis van milieueffecten.              Hoogheemraadschap Delfland mee aan het plaatsen
                                                                     van een windturbine in de gemeente Rotterdam
De provincie Zuid-Holland heeft de zoekgebieden                      (Hoek van Holland). Daarnaast is er een project in de
van de RES 1.0 ingetekend als potentiële plekken                     Harnaschpolder van 6.500 zonnepanelen gerealiseerd.
voor opwek van energie in haar Ruimtelijk Voorstel                   Ook het Hoogheemraadschap van Schieland en de
en Omgevingsprogramma. De provincie werkt eraan                      Krimpenerwaard heeft zonnevelden en zon op haar
om deze locaties ruimtelijk mogelijk te maken door                   daken gerealiseerd. In 2023 is de zonneweide bij de
de windlocaties uit de plan-MER op te nemen in haar                  afvalwaterzuivering Kralingseveer operationeel geworden
Omgevingsverordening. In de praktijk speelt dit aan de               met een indicatieve jaaropbrengst van 530.000 kWh.
randen van het bebouwde gebied, waar ook ruimte wordt
gevraagd voor andere opgaven. De provincie zet zich in
voor een zo goed mogelijke ruimtelijke inpassing en voor              Constateringen
het benutten van meekoppelkansen/combineren van
opgaven waar mogelijk.                                               De RES 1.0 is in 2021 vastgesteld. Wat betreft de
                                                                     grondgebonden opwek van elektriciteit is het
Zon/wind in zoekgebieden langs infrastructuur                        laaghangende fruit inmiddels grotendeels geplukt. Dit
                                                                     is te zien in de toename van gerealiseerde projecten.
De regio zet sterk in op het realiseren van energie langs            Maar projecten lopen ook tegen technische of ruimtelijke
infrastructuur. Dat doen we in samenwerking met het                  belemmeringen aan. Ook gaan projecten niet door
Rijk, middels het programma OER (Opwek Energie op                    vanwege politieke redenen. Mede door de hoge mate van
Rijksgronden). De regio heeft momenteel drie OER-                    verstedelijking van onze regio is de ruimte voor duurzame
projecten lopen: de Zonneroute A15/A38, OER A12 (beiden              opwek beperkt. Dit zien we vooral terug in het leeglopen
in de verkenningsfase) en OER A20 (voorverkenningsfase).             van de pijplijn en de afnamen van ambitie voor nieuwe
Tevens is de A4 onderzocht. Vanwege de stilliggende                  projecten: de huidige projecten worden uitgevoerd, maar
wegwerkzaamheden aan de A4 in de regio Haaglanden,                   de pijplijn droogt op door de afronding van lopende
is dit project na de voorverkenningsfase afgesloten. Dit             projecten en het feit dat niet alle pijnlijnprojecten worden
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>gerealiseerd (realisatiegraad). Er komt weinig nieuws bij,
waardoor naar verwachting de groei zal afnemen.
Voor niet-grondgebonden opwek liggen er nog kansen. De
potentie van de opwek van zon op dak is nog niet volledig
benut. We zien dat de groei vertraagt, door verslechterde
marktomstandigheden voor zon. Het blijft daarom
belangrijk om hier aandacht voor te houden.
De situatie rondom netcongestie biedt kansen om de
hernieuwbare opwek, met name op bedrijventerreinen,
verder te vergroten. In sommige gebieden is echter ook
netcongestie voor teruglevering, hetgeen de realisatie
van hernieuwbare elektriciteit kan belemmeren.
Door het combineren van vraag en aanbod (en                             Foto: warmteleidingen tussen Delft en Vlaardingen (fotograaf: Vincent Basler,
opslag) ontstaan er mogelijkheden voor bedrijven om                     WarmtelinQ)
alsnog te verduurzamen of uit te breiden, doordat dit
netverzwaring elders voorkomt.                                          worden de eerste testen aan de leidingen uitgevoerd. In
                                                                        Vlaardingen en Den Haag liggen de leidingen ook al deels
 Perspectief                                                            onder de grond en in de komende periode volgt de rest van
                                                                        de leidingen op het tracé.”
Het is van belang om de ambitiefase en de pijplijnfase
de komende jaren met projecten te blijven aanvullen.
De lopende plan-MER kan hier ondersteuning bij bieden.
Netcongestie biedt ook een kans om meer duurzame
opwek dichter bij de vraag te realiseren. Het blijft tot slot
belangrijk om in te blijven zetten op de realisatie van zon
op dak. Hier liggen nog kansen.
“De afgelopen jaren is de Warmtelinq, een
warmtetransportleiding van Vlaardingen naar Den Haag in
onze regio aangelegd. In de gemeenten Midden-Delfland,
Delft en Rijswijk liggen alle leidingen inmiddels onder de
grond. In Delft, Rijswijk en sommige delen van Den Haag
                                      Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>C. Regionale structuur warmte
Waar staat de regio in het ontwikkelen van warmte?                  verschillende studies uitgevoerd om de potentie van
                                                                    warmte uit de industrie, geothermie, aquathermie en
De energieregio Rotterdam Den Haag is bij uitstek de                hogetemperatuuropslag (HTO) beter in beeld te krijgen.
warmteregio van Nederland. Met een breed scala aan                  Ook hebben wij een overzicht opgesteld van de plannen
warmtebronnen en de aanleg van WarmtelinQ biedt                     die gemeenten hebben opgenomen in hun transitievisie
deze regio een unieke kans om de warmtetransitie                    warmte. Deze studies bevestigen het beeld uit de RES 1.0:
te versnellen. De energieregio werkt daarom aan                     er is in onze regio meer dan genoeg duurzame warmte
verschillende warmteprojecten en trekt op met                       beschikbaar voor het verwarmen van huizen, gebouwen
provincie en het Rijk voor het verkrijgen van de juiste             en glastuinbouw.
randvoorwaarden om de uitrol van warmtenetten in de
regio te versnellen.                                                Alle informatie over deze onderzoeken zijn openbaar
                                                                    terug te vinden op de website van de energieregio.
Waar staat de regio in het realiseren van duurzame
warmtenetten?                                                        Samenwerking in zeven clusters
Eind 2024 zijn 112.000 woningen en 800 hectare                      In de RES 1.0 zijn zeven sleutelprogramma’s benoemd.
glastuinbouw in onze energieregio aangesloten op                    Deze zijn verder uitgegroeid tot een proactieve
een warmtenet. Meerdere warmteprojecten zijn in                     samenwerking in zeven clusters: Haaglanden, Rotterdam
ontwikkeling, al kampen de meeste met verslechterde                 Noord e.o., Rotterdam Zuid e.o., Westland, Oostland,
marktomstandigheden. Daarnaast voert de regio                       Voorne-Putten en WarmtelinQ. Elk cluster heeft een of
onderzoek uit naar de optimale inzet van warmtebronnen              meerdere projectplannen opgesteld die bestuurlijk en
en de afstemming tussen warmtevraag en -aanbod.                     ambtelijk zijn afgestemd. In grote lijnen zijn deze plannen
Tot slot hebben de gemeenten in de regio de                         gericht op:
samenwerking opgezocht in een zevental clusters om
bovengemeentelijke vraagstukken op te lossen.                       •   Afstemmen warmtevraag en beschikbaar
                                                                        warmteaanbod
Onderzoeken warmtebronnen en warmtevraag                            •   Uitbreiden warmte-infrastructuur
                                                                    •   Ontwikkeling warmtebronnen en grootschalige
In de energieregio groeit het gebruik van geothermie                    warmteopslag
elk jaar, met name in de clusters Oostland en Westland,             •   Beter benutten van de transportcapaciteit WarmtelinQ
maar ook in Voorne-Putten en Haaglanden. De afgelopen               •   Uitwerken van de governance van publieke
jaren hebben de energieregio en haar partners                           warmtebedrijven
                                  Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Deze plannen zijn in december 2024 vastgesteld en                    Maatwerk
worden in 2025 uitgevoerd. In Bijlage A is een korte
omschrijving opgenomen van de activiteiten per cluster.              De Energieregio heeft een kwartiermaker aangesteld
                                                                     om gemeenten te ondersteunen bij vragen in de
                                                                     warmtetransitie. Het kan hier gaan om het betrekken
 Ondersteuning gemeenten in de                                       van extra expertise, tijdelijke capaciteit of andere vragen.
 warmtetransitie                                                     De kwartiermaker heeft onder andere de volgende
                                                                     activiteiten uitgevoerd:
De Energieregio is budgethouder van de Specifieke
Uitkering regionale structuur Nationaal Programma                    •  Ondersteuning bij het opstellen van clusterplannen;
Lokale Warmtetransitie. Deze SPUK-regeling is bedoeld                •  Ambtelijk en bestuurlijk klankbord in regulier overleg
voor gemeenten om kennis en expertise met elkaar                        en op ad hoc basis;
te delen en regionale samenwerking te versterken. De                 •  Financiële bijdragen voor warmtetransitieprojecten;
energieregio zet deze middelen in voor verschillende                 •  Tijdelijk invullen functie beleidsadviseur
activiteiten die hieronder worden omschreven.                           Warmtetransitie;
                                                                     •  Inhoudelijke bijdrage aan projecten en kennissessies;
Opstellen warmteprogramma                                            •  Faciliteren bestuurlijk gesprek governancestructuur.
De Energieregio ondersteunt gemeenten in de regio                    Hiernaast heeft de Energieregio middelen beschikbaar
bij het tijdig opstellen van het warmteprogramma,                    om gemeenten ook financieel te ondersteunen. Deze
de opvolger van de transitievisie warmte. Onderdeel                  middelen zijn sinds 2024 beschikbaar. In 2024 heeft
hiervan is afstemming tussen de (concept)keuzes                      de regio de volgende activiteiten opgestart binnen de
in het warmteprogramma op het regionale beeld                        maatwerkondersteuning:
van het warmtesysteem. De regio had de ambitie
om keuzes voor het warmteprogramma nog voor                          •  Ondersteuning communicatie-aanpak aardgasvrij
de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 in beleid                         Groenoord;
te hebben verankerd. Inmiddels is duidelijk dat veel                 •  Aanstellen intermediair voor gemeente Krimpen aan
warmteprogramma’s in de regio plan-mer plichtig                         den IJssel binnen een gezamenlijke isolatie-aanpak
zijn. De doorlooptijd van de mer-procedure betekent                     met omliggende gemeenten;
dat het vaststellen van het warmteprogramma voor
de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 voor veel                      Onderzoek naar de definitie van betaalbaarheid onder
gemeenten een uitdaging wordt. Deze ambitie zal                      inwoners in de Energieregio; Regionale bijdrage aan het
daarmee niet worden behaald.                                         onderzoek naar het toekomstbeeld Voorne-Putten.
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> Samen werken aan de versnelling van
 warmtenetten                                                       Deze aantallen zijn gebaseerd op zo realistisch mogelijke
                                                                    inschattingen van de 21 gemeenten in onze energieregio.
In de afgelopen jaren hebben verschillende studies                  De getallen per gemeente zijn nog niet bestuurlijk
laten zien dat de warmtetransitie in onze regio vraagt              afgestemd en hebben daarom geen formele status. Deze
om overleg tussen gemeenten om vraag, aanbod en                     getallen zijn daarom gegroepeerd per cluster als indicatie
met name transportcapaciteit van warmte met elkaar                  van de groei-ambitie in collectieve warmte.
af te stemmen. Een sterk regionaal warmtesysteem is
van belang. Provinciaal onderzoek (in het kader van                 Om deze groei te realiseren zijn de juiste landelijke
het pMIEK, zie ook 3A Energiesysteem) toont aan dat                 randvoorwaarden nodig (zie kader). Bestuurders in
de inzet op warmtenetten kan leiden tot een halvering               de regio Rotterdam Den Haag werken samen om de
van de opgave om het elektriciteitsnet te verzwaren. In             benodigde randvoorwaarden bij de Rijksoverheid onder
2024 heeft de energieregio een studie uitgevoerd om                 de aandacht te brengen, en staan klaar om wederkerige
het toekomstbeeld van het regionale warmtesysteem                   afspraken te maken met het Rijk om de warmtetransitie
te schetsen. Dit toekomstbeeld schetst hoe het                      te versnellen.
warmtesysteem zich dient te ontwikkelen om: 1) de
sterk toenemende vraag naar collectieve warmte te
faciliteren; en 2) de inzet van meerdere warmtebronnen
mogelijk te maken. Hiernaast onderzoeken wij de
toekomstige inzet van de RoCa-centrale. Daarbij wordt
ook gekeken hoe een toekomst zonder de RoCa-centrale
er uit kan zien.
De gemeenten in de Energieregio hebben de ambitie
om meer woningen, bedrijven en glastuinbouw aan te
sluiten op warmtenetten. Op dit moment zijn er 112.000
woningen aangesloten op een warmtenet. In 2030 willen
de gemeenten dat dit groeit naar 178.000 woningen,
en in 2035 zelfs naar 330.000. Daarmee vervult de
Energieregio ruim 30% van de landelijke klimaatdoelen.
Ook in de glastuinbouw zet de regio grote stappen. Op
dit moment wordt 800 hectare verwarmd met collectieve
warmtebronnen. In 2030 is de ambitie om dit te laten
groeien naar 2.000 hectare, en in 2035 naar 2.500
hectare.
                                  Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                             voor het benutten van deze warmte dankzij de compacte
   Randvoorwaarden om de warmtetransitie te versnellen
                                                                             bebouwing in de grotere gemeenten (hoge warmtevraag-
   In 2024 heeft de Energieregio actief bijgedragen aan een tweetal          dichtheid) en de aanwezigheid van het grootste glastuin-
   adviezen over hoe de warmtetransitie te versnellen: het nMIEK             bouwcluster in Nederland.
   advies vlottrekken warmte in Zuid-Holland en het advies van de
   Warmte Alliantie.                                                         Het warmtesysteem in de regio is onderling zeer sterk
   Beide adviezen concluderen dat:
                                                                             verbonden. Samenwerking is nodig om te komen tot een
   • De lagere nationale kosten van warmtenetten niet terugkomen             robuust regionaal warmtesysteem.
       in het aanbod dat particulieren nu ontvangen                          Gemeenten in de regio hebben de ambitie om meer
   • Er een mismatch is tussen de verschillende subsidieregelingen           woningen, bedrijven en glastuinbouw aan te sluiten op
       voor warmtenetten.                                                    warmtenetten, maar hiervoor zijn wel de juiste randvoor-
   • De wet- en regelgeving voor warmtenetten in de glastuinbouw
       en de gebouwde omgeving niet overeenkomen.
                                                                             waarden nodig van het Rijk.
   Hiermee is er een groot risico dat de uitrol van warmtenetten
   vertraagt, wat onwenselijk is voor de bredere warmtetransitie.             Perspectief
   Beide adviezen geven aan dat vanuit de Rijksoverheid het volgende
   nodig is om de warmtetransitie te versnellen:
                                                                             Gemeenten in de regio staan klaar om de warmtetransitie
   •   Het invoeren van de wet collectieve warmte, met daarin                te versnellen. De onderlinge samenwerking in clusters is
       opgenomen het publiek meerderheidsbelang.                             versterkt, en in 2025 wordt deze verder vormgegeven.
   •   Aanpassing van de huidige financieringssystematiek, zodat het
       aanbod aan particulieren voor warmtenetten aantrekkelijker
       wordt.
                                                                             Er ligt een duidelijk beeld hoe de regio kan bijdragen aan
   •   Een financiële dekking van de onrendabele top om                      de duurzaamheidsambities van het Rijk, indien het Rijk er-
       warmtenetten te kunnen realiseren.                                    voor zorgt dat de randvoorwaarden op orde zijn. In 2025
   •   Concrete afspraken te maken tussen het Rijk en energieregio           gaan we hierover het gesprek aan met het Rijk, en werken
       Rotterdam Den Haag en aanpalende energieregio’s. Dit om               we zo samen aan een robuust warmtesysteem voor de
       het wederzijds commitment te verkrijgen. Commitment
       van gemeenten om werk te maken aan de realisatie van
                                                                             regio.
       warmtenetten, en commitment van het Rijk om de gevraagde
       aanpassingen in te voeren.
 Constateringen
Onze regio beschikt over meer dan genoeg duurzame
warmte voor het verwarmen van huizen, gebouwen en
glastuinbouw. Tegelijkertijd zijn er veel mogelijkheden
                                           Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>3. Participatie en communicatie
                        Voortgangsrapportage
                                 Energieregio
                         Rotterdam Den Haag
                                 januari 2025
                                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3. Participatie en communicatie
Steeds meer inwoners, ondernemers en bezoekers                      Betrokkenheid vergroten
ervaren dat de energie- en warmtetransitie in onze
regio in volle gang is. De komst van zonneweiden,                  De regio wil de betrokkenheid van relevante doelgroepen
windmolens en de voorbereidingen voor de aanleg                    bij de energie- en warmtetransitie verder versterken.
van warmtenetten maken de transitie steeds                         Twee jaar geleden heeft de regio het platform RES
concreter en zichtbaar.                                            Rotterdam Den Haag in het leven geroepen. Dit
                                                                   platform, bestaande uit relevante belanghebbenden,
Gemeenten spelen hierin een cruciale rol door inwoners             zoals drinkwaterbedrijven, natuurorganisaties en
goed te informeren en te ondersteunen met praktische               brancheorganisaties, was opgericht om te reflecteren
handreikingen. In de afgelopen periode hebben zij hier             op ontwikkelingen binnen de RES. Bijvoorbeeld de
volop op ingezet, onder andere met isolatieprogramma’s,            ontwikkeling van RES 2.0. Na een aantal geslaagde
subsidies en het delen van kennis via energieloketten.             bijeenkomsten nam het animo af. Inmiddels kijkt
Daarnaast hebben gemeenten gebruikgemaakt van                      de regio naar alternatieve vormen om belangrijke
landelijke overheidscampagnes, zoals “Hoe? Zo!” en “Zet            maatschappelijke partners betrokken te houden bij de
ook de knop om”, om inwoners te stimuleren tot actie.              RES, denk aan een klankbordfunctie. Daarbij
Kennisdeling
Om het effect van lokale successen te vergroten, heeft              Thema’s en communicatiemiddelen
de Energieregio de afgelopen twee jaar actief kennis
gedeeld met ambtenaren, volksvertegenwoordigers                    Tijdens bijeenkomsten kwamen diverse thema’s aan
en bestuurders. Dit gebeurde zowel digitaal, via                   bod, zoals elektriciteitsopwekking, het Plan-MER-proces
nieuwsberichten, interviews en LinkedIn-updates, als               en innovaties, zoals solar carports. Via LinkedIn, de
tijdens fysieke bijeenkomsten. Door continu van elkaar             website en nieuwsupdates hielden we onze doelgroepen
te leren, voorkomen we dat we het wiel steeds opnieuw              op de hoogte over relevante ontwikkelingen binnen
moeten uitvinden.                                                  en buiten de energieregio. Kennisdeling richtte zich op
                                                                   het informeren van ambtenaren en bestuurders over
Kennisdeling is ook essentieel voor participatietrajecten          onderwerpen als hernieuwbare energie (zon en wind),
rondom energieprojecten, zoals de warmtetransitie. De              warmteoplossingen en het energiesysteem. Daarbij liet de
regio ondersteunt gemeenten met concrete voorbeelden               regio zich inspireren door NPRES en het Landelijk
en communicatieproducten, zodat zij deze taak effectief            Communicatie Netwerk Klimaat.
kunnen uitvoeren.
                                 Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                  24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> Participatie en eigenaarschap
Participatie betekent actief meedoen. De afgelopen twee
jaar varieerde dit van inhoudelijke samenwerking rond
warmte, energiesystemen en governance-vraagstukken.
Om complexe gesprekken te ondersteunen, hebben we
een interactieve praatplaat ontwikkeld. Deze helpt bij het
bespreken van dilemma’s rondom de RES. De printbare
versie van de praatplaat, getiteld Leaflet Dilemma’s RES
Rotterdam Den Haag, is gratis te downloaden. Daarnaast
hebben enkele gemeenteraden geoefend met een serious
game, de EnergyGame, om een beter inzicht te krijgen in
de afwegingen en dilemma’s binnen het “energiesysteem
van de toekomst.
                                  Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlagen
         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage A. Warmteclusters
In de Energieregio werken we actief samen op                         Oostland
het thema warmte in een zevental clusters van
gemeenten. Binnen deze clusters wordt regelmatig                    1. Deelproject regionaal net Noordpolder-Zuidplaspolder.
bestuurlijk en ambtelijk afgestemd over de voortgang                2. Deelproject regionaal net Ypenburg-Noordpolder.
van de warmtetransitie, en wordt in 2025 samen                      3. Opstellen en vaststellen streefbeeld warmtetransitie
projecten uitgevoerd. De plannen voor deze projecten                   en regionale warmtestructuur.
zijn in december 2024 vastgesteld. Hieronder is een                 4. Uitwerken regionale warmtestructuur met
korte omschrijving opgenomen van de activiteiten                       WarmingUptool (onderzoek gestart).
per cluster.                                                        5. Uitwerking van de samenwerking van de gemeenten
                                                                       en tuinbouw binnen WSO met de regionale
                                                                       netbeheerder.
 Haaglanden                                                         6. Uitwerken clusterdeal na positieve reactie Rijk op
                                                                       advies van kwartiermaker.
1. Optimale benutting van (lokale) geothermie gekoppeld             7. Uitwerken oplossen knelpunten deelprojecten voor
    aan de warmtevraag los van gemeentegrenzen en                      noodzakelijke overdimensionering regionaal net op
    eventuele warmtekavels.                                            korte termijn door financiering Rijk.
2. Waar zou HTO ingezet kunnen worden binnen het
    systeem?
3. In overleg met warmtebedrijven/producenten pilots                 Rotterdam Noord e.o. en Rotterdam Zuid e.o.
    opzetten voor het realiseren van HTO.
4. Warmteprogramma’s afstemmen en zo nodig:                         1. Onderzoek naar huidige en toekomstige warmtevraag
    afspraken maken over grensoverschrijdende                          en -aanbod en ontwerp van (regionaal/lokaal)
    warmteoplossingen en de impact.                                    warmtesysteem (bronnen, transport en distributie/
5. Opstellen van een clusterdeal collectieve                           afname). Hierbij zoveel mogelijk gebruik maken van
    warmteoplossing Haaglanden.                                        bestaande studies en onderzoeken.
6. Kennisdeling over ontwikkeling van warmtenetten.                 2. Op basis van project 1 identificeren van gemeente
7. Verkenning publieke sturingsmogelijkheden integraal                 overstijgende projecten. Als we gezamenlijk
    warmtesysteem.                                                     warmtevraag en -aanbod willen regelen, hoe
                                                                       willen we dat dan regelen? Wat zijn de mogelijke
                                                                       organisatievormen of afspraken? Hierbij moet dan
                                                                       worden meegenomen waar de afhankelijkheden
                                                                       zitten in de warmtetransitie, welke partijen
                                  Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                                  27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>   (publiek en privaat) we nodig hebben, hoe
   we samenwerkingsafspraken kunnen borgen                           Westland
   (interbestuurlijk? Warmte-programma’s? Kavels?
   Regionaal warmtebedrijf?) en waar gemeenten toe                   1. Gezamenlijk onderzoek uitvoeren naar het
   bereid zijn.                                                         warmteaanbod en de warmtevraag en in de
3. Onderzoek naar de vraag welke partijen we wanneer                    gezamenlijke gemeenten.
   betrekken (van belang als we project 2 gaan                       2. Een onderzoek naar governance (op basis van
   uitvoeren).                                                          stakeholderonderzoek worden rollen, taken,
4. Kennisuitwisseling: juridisch-bestuurlijk en technisch               verantwoordelijkheden en organisatiestructuur
   t.a.v. collectieve en individuele warmteoplossingen.                 vastgesteld).
5. Onderzoek naar benutten beperkte ruimte voor
   warmtenet in de ondergrond. Deze problematiek
   speelt o.a. in oude binnensteden maar ook in buurten
   en wijken buiten het centrum (i.s.m. RES-regio).
6. Haalbaarheidsstudie kleinschalige (lagere
   temperatuur) collectieve warmtenetten (i.s.m. RES-
   regio).
 Voorne-Putten
1. Haalbaarheid scenario’s collectieve warmtesystemen.
2. (Eilandbrede) rolneming collectieve warmte.
 WarmtelinQ
1. Verkenning naar mogelijkheden van publieke sturing
   om de transportcapaciteit van WarmtelinQ optimaal te
   kunnen verdelen.
2. Juridisch onderzoek naar mogelijkheden in
   contractvorming van een in- en uitgroeimodel voor
   het gebruik van transportcapaciteit WarmtelinQ door
   warmtebedrijven.
                                   Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                          28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage B. Gebruikte bronnen en peildata
De voortgangsrapportage rapporteert op basis van kwantitatieve en kwalitatieve bevindingen. Hieronder staat
weergegeven welke kwantitatieve bronnen er gebruikt zijn om tot de constateringen te komen.
 Categorie        Fase                 Bronnen                            Peildatum
                  Ambitie              •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
 Zon op object
                  Pijplijn             •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
                                       •  SDE++, niet gerealiseerd        Okt. 2024
                                       •  SCE, niet gerealiseerd          Okt. 2024
                                       •  LEM, gepland; voorbereiding     Apr. 2024
                  Huidig               •  CBS / PBL                       31-12-2023
                                       •  SDE++, gerealiseerd in 2024     Okt. 2024
                                       •  SCE, gerealiseerd in 2024       Okt. 2024
                                       •  LEM, gerealiseerd in 2024       Apr. 2024
 Zon op land      Ambitie              •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
                  Pijplijn             •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
                                       •  SDE++, niet gerealiseerd        Okt. 2024
                                       •  SCE, niet gerealiseerd          Okt. 2024
                                       •  LEM, gepland; voorbereiding     Apr. 2024
                  Huidig               •  CBS / PBL                       31-12-2023
                                       •  SDE++, gerealiseerd in 2024     Okt. 2024
                                       •  SCE, gerealiseerd in 2024       Okt. 2024
                                       •  LEM, gerealiseerd in 2024       Apr. 2024
 Wind op land     Ambitie              •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
                  Pijplijn             •  Inventarisatiegesprekken        Nov. 2024
                                       •  SDE++, niet gerealiseerd        Okt. 2024
                  Huidig               •  Windstats                       Nov. 2024
                            Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage C. Overzicht lokale energiecoöperaties
In onze regio zijn zo’n 37 lokale energiecoöperaties actief. Het betreft coöperaties met een brede lokale energiedoelstelling
en meerdere projecten en activiteiten.
Onderstaand overzicht laat zien om welke coöperaties het gaat en waar zij actief zijn. Bron: Lokale Energie Monitor 2023,
overzicht burgercollectieven.
 Gemeente               Plaats                Naam                                                                   Jaar
 Albrandswaard          Rhoon                 Stichting Energiecollectief Albrandswaard                              2018
 Albrandswaard          Portugaal             Cooperatie Windturbines Beneluxplein (Benelux.Energy)                  2023
 Capelle aan den IJssel                       Energiecollectief Capelle/ Coöperatie ZonKracht Capelle U.A.           2018
 Delft                                        Coöperatie Deelstroom Delft U.A.                                       2017
 Den Haag               Mariahoeve (wijk)     Sociale Energiecoöperatie De Groene Smaragd U.A.                       2023
 Den Haag               Ypenburg              Stichting Hernieuwbare warmte Ypenburg (HWY)/ Energiecoöperatie Ypen-  2016
                                              burg (va 2017)
 Den Haag               wijk Langebeesten     Coöperatie Langebeesten Energie(k) U.A.                                2015
 Den Haag               wijk regentes         Groen Regentes/ Coöperatie Haags Opgewekt U.A./ Coöperatie Zon der Ga- 2015
                                              slaan
 Den Haag                                     Coöperatie Sterk op Stroom; Energiecooperatie voor duurzame stroom in  2019
                                              West Den Haag U.A.
 Den Haag                                     Coöperatie Duurzame Vruchtenbuurt U.A.                                 2018
 Den Haag                                     Haagse Stroom Coöperatieve Vereniging U.A.                             2018
 Den Haag                                     Duursaam Benoordenhout                                                 2011
 Den Haag                                     Gebiedscoöperatie Wijk 25 U.A.                                         2021
 Den Haag                                     Coöperatie Energierijk Molenwijk/Puntpark U.A.                         2021
 Den Haag               wijk Vogelwijk        Vogelwijk Energie(k) (Vereniging)/ Zonnevogel u.a (projectcoop)        2009
 Den Haag               wijk Statenkwartier   Vereniging Buurtenergie Statenkwartier (BES)                           2013
 Den Haag                                     070Energiek Coöperatieve Vereniging U.A.                               2014
                                       Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Krimpen aan den Ijssel                       Energiecoöperatie Krimpen U.A.                                         2020
Lansingerland          Berkel en Rodenrijs   Energiecoöperatie Lansingerland                                        2016
Leidschendam-Voor-                           Coöperatieve Energy Common Leidschendam-Voorburg U.A.                  2020
burg
Maassluis                                    Energie Collectief Waterweg U.A.                                       2019
Midden-Delfland                              EnergieC Midden-Delfland U.A. (Coöperatieve vereniging)                2018
Pijnacker-Nootdorp                           Energiecoöperatie Pijnacker-Nootdorp U.A                               2018
Ridderkerk                                   De Groene Stroom (Coöperatieve Vereniging voor Duurzame Energie)       2015
Rotterdam                                    Coöperatie Stadsdriehoek Energie U.A.                                  2023
Rotterdam                                    Coöperatieve Energievereniging Alex Energie U.A.                       2019
Rotterdam              Delfshaven            Delfshaven Energie Coöperatie U.A. / Delfshaven Coöperatie (Stichting) 2019
Rotterdam              Blijdorp              Coöperatie Blijstroom B.A.                                             2014
Rotterdam              Rozenburg             Energiecoöperatie Rozenburg U.A.                                       2019
Rotterdam                                    Energiecoöperatie Schiebroek U.A.                                      2021
Rotterdam                                    De Rotterdamse Energiecoöperatie U.A.                                  2017
Rotterdam                                    Coöperatie Zon op Zuid                                                 2022
Schiedam                                     Coöperatie EnergiekSchiedam/ Schiedams Energie Collectief (SEC)        2013
Vlaardingen                                  Coöperatie Vlaardings Energie Collectief (VEC) U.A.                    2016
Voorne aan Zee en      Oostvoorne            Cooperatieve Vereniging Voorne-Putten Energie U.A.(VPE)                2017
Nissewaard
Wassenaar                                    Wassenaarse Energie Coöperatie U.A                                     2020
                                      Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage D. Voortgang opwek duurzame stroom
                Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage E. Voortgang collectieve warmte
                Voortgangsrapportage Energieregio Rotterdam Den Haag 2025 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>