<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                              Samen aan de slag
                                             met de energie-opgave
                                                        Verslag van het participatieproces om te komen tot nieuw
                                                          windbeleid voor de gemeenten Oost Gelre & Berkelland




Dit document is een bijlage van het Beleidsdocument grote windmolens
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Bij planvorming over klimaatbeleid is het belangrijk       Informeren en betrekken van inwoners
belanghebbenden te informeren en betrekken. Het            We zijn ons bewust van de impact van grote windmolens.
gemeentelijk windbeleid valt hier ook onder. Dat           Zeker bij inwoners die in de toekomst mogelijk op
benadrukt de Rijksoverheid in het landelijke klimaat­      geringe afstand van de windmolens wonen. Voor die
akkoord uit 2019. Een goed participatie­proces draagt      groep hadden we in de participatie extra aandacht. De
bij aan betere besluitvorming. Dat onderschrijven          bevoegdheden van de verschillende overheden bleken
wij als gemeenten Oost Gelre en B   ­ erkelland. Van­      voor deze groep inwoners belangrijk. Maar het is ook
daar dat bij de start van dit proces het onderwerp         complex om toe te lichten. Het Rijk gaat over de milieu­
participatie direct op de agenda stond. Eerst door         normen voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid
beide gemeenten afzonderlijk. Toen we tot samen­           (de conceptnormen zijn in oktober 2023 gepubli­ceerd,
werking overgingen, zijn we samen opgetrokken in           de definitieve normen worden in 2025 verwacht), de
het partici­patietraject. Met als resultaat dat hier één   provincie en Nationaal Programma Regionale Energie
verslag ligt van het gezamenlijke participatieproces       Strategie (NP RES) gaan over de zoekgebieden en de
om te komen tot windbeleid in beide gemeenten.             opgave. Over deze onderwerpen hebben we inwoners
                                                           geïnformeerd. Want als gemeente houden wij ons aan
Diverse vormen van participatie                            de afspraken die met de andere overheden zijn ge­
De afgelopen periode hebben we stakeholders en             maakt. U zult in dit document onderwerpen zien waar­
inwoners betrokken bij dit proces en om hun inbreng        bij ruimte was voor inbreng (zoals lokaal eigendom en
gevraagd. Dat hebben we bijvoorbeeld gedaan                het landschap), maar ook andere onderwerpen die veel
door het organiseren van windcafés, themasessies,          leefden bij de inwoners en waar geen of beperkte ruim­
excursies, het voeren van stakeholdergesprekken,           te was voor de inbreng van andere belanghebbenden
het schrijven van artikelen en nieuwsbrieven en tot        (zoals hinder en de keuze voor de zoekgebieden).
slot het uitzetten van digitale enquetes. In dit ver­
slag ­geven we een weergave van de stappen die we          Dit participatieverslag geeft u inzicht in het gevolgde
hebben gezet. We geven daarbij aan wat er in hoofd­        participatieproces om te komen tot het windbeleid.
lijnen is opgehaald en hoe dat is verwerkt in het
windbeleid.                                                Hans van der Noordt          Bart Porskamp
                                                           Wethouder                    Wethouder
                                                           gemeente Berkelland          gemeente Oost Gelre


                                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                   Inhoud
                                                                   1.       Inleiding
                                                                            Het gezamenlijk participatieproces voor windbeleid


                                                                   2        Samenvatting
                                                                            Een uitgebreid proces in een notendop


                                                                   3.       Aanpak
                                                                            Waarom, wat en hoe


                                                                   4.       Verslag
                                                                            Tijdlijn, stappen, opbrengsten




Disclaimer:
Om u een beeld te geven van wat
we zoal hoorden, zijn illustratief in
dit document quotes van inwoners
toegevoegd. Ze behoren niet direct
tot de tekst waar ze bij staan.

Veel gebruikte afkortingen:
RODE = Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energie
RES = Regionale Energie Strategie
DET = Dialoogplatform Energietransitie
WOO = Wet Open Overheid
ALV = Algemene Leden Vergadering
DBO = Dorpsbelangenorganisatie




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
                                                                                    Inleiding
                                                                                    Het gezamenlijk participatie-
                                                                                    proces voor windbeleid
                                                                                    Gemeenten Berkelland en Oost Gelre
                                                                                    ­hebben een gezamenlijk participatie­
                                                                                     proces georganiseerd om te komen tot
                                                                                     nieuw windbeleid. Wat was de a
                                                                                     ­Waarom doen we dat g
                                                                                                                     ­ anleiding?
                                                                                                            ­ ezamenlijk? Wat
                                                                                      was het doel? En wat was ieders vertrekpunt?




                                                                                                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                      1 Inleiding
“Windmolens zijn momenteel                                         Aanleiding                                                 niet tevreden zijn met het nieuwe windbeleid of met
                                                                   De gemeenteraden van Berkelland en Oost Gelre              onder­delen hiervan. We streefden naar een zorg­
een noodzakelijk kwaad.                                            hebben samen met de andere Achterhoekse ge­                vuldig participatie­proces met meer begrip bij belang­
Mochten er op den duur                                             meenten de Regionale Energie Strategie 1.0 vast­           hebbenden als doel.
alternatieve mogelijkheden                                         gesteld. Beide gemeenten werken aan nieuw wind­
                                                                   beleid om grootschalige opwekking van windenergie          Vertrekpunt
zijn, die het landschap en                                         mogelijk te maken. Inwoners betrekken we met               Berkelland en Oost Gelre trekken zoveel mogelijk
het welzijn van mens en dier                                       participatie bij het proces om te komen tot nieuw          ­samen op ‘als ware het één overheid’. Maar de ver­
                                                                   windbeleid. Berkelland en Oost Gelre trekken zo             trekpunten van beide gemeenteraden verschillen.
niet aantasten, dan ben ik                                         veel mogelijk samen op in dit proces. Dat doen we
daarvoor.”                                                         omdat we een zoekgebied voor wind delen: zoek­             De gemeenteraad van Berkelland heeft van t­ evoren
                                                                   gebied K gelegen tussen Ruurlo, Beltrum, Z  ­ ieuwent      uitgangspunten beschreven voor het nieuwe wind­
Inwoner gemeente Oost Gelre                                        en ­Lievelde. In Oost Gelre ligt nog een zoekgebied.       beleid. Deze uitgangspunten zijn te verdelen in
                                                                   Het gebied ten zuiden van Vragender tegen de               ruimtelijke uitgangspunten en uitgangspunten voor
                                                                   gemeente­grens met Aalten en Winterswijk wordt             de regierol van de gemeente. De Berkellandse raad
                                                                   zoekgebied I (i) genoemd.                                  heeft het college opdracht gegeven om dit verder uit
                                                                                                                              te werken. En daarbij de mogelijkheden te v­ erkennen
                                                                   Doel                                                       en te zoeken naar draagvlak. Daaruit volgt het
                                                                   Beide gemeenteraden hebben aangegeven de steun             beleids­voorstel dat we aan de gemeenteraad voor­
                                                                   (draagvlak) van inwoners voor het nieuwe windbeleid        leggen ter besluitvorming.
                                                                   belangrijk te vinden. Daarom hebben we inwoners
                                                                   geïnformeerd en geraadpleegd (volgens de 1e en             De gemeenteraad van Oost Gelre heeft vooraf geen
                                                                   2e trede van de participatieladder, zie Figuur 1).         uitgangspunten meegegeven. De raad heeft het
                                                                   ­Inwoners hebben ook kunnen meedenken waar                 college gevraagd om het participatieproces open in te
                                                                    het kan (3e trede van de ladder). En we hebben            gaan, mogelijkheden te onderzoeken, draagvlak op te
                                                                    ­inwoners meegenomen in gemaakte keuzes. Over             bouwen en aandachtspunten op te halen. En daarbij
                                                                     een lastig onder­werp als ­windenergie is nooit ieder­   rekening te houden met het participatiebeleid van de
                                                                     een het eens met elkaar. Sommige inwoners zullen         gemeente.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                                        MEE
                                                                                                                            BESL
                                                                                                                                ISSEN      Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen
                                                                                                                                              het initiatief uit en komen tot een eindvoorstel.
Uitgangspunten participatie                                                                                      COP
                                                                                                                    ROD
Het landelijke klimaatakkoord uit 2019 benadrukt dat                                                                   UCER           Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het
                                                                                                                           EN
zeggenschap bij participatie een kernbegrip is in het                                                                              initiatief uit. Initiatiefnemer verbindt zich aan de uitwerking.

gehele proces van planvorming en uitvoering van het                                                        ADV
                                                                                                               ISER
                                                                                                                   EN                      Initiatiefnemer werkt het idee uit en
klimaatbeleid. Een goed participatieproces draagt bij
                                                                                                                              geeft belanghebbenden gelegenheid om ideeën aan te dragen.
aan betere besluitvorming. En helpt om het draag­
                                                                                                   RAA
vlak en/of de acceptatie van lokale energieprojecten                                                  DPLE
                                                                                                           GEN                         Initiatiefnemer werkt het idee uit en
te vergroten. Communicatie is een belangrijke basis                                                                                   gaat in gesprek met belanghebbenden.
voor participatie.                                                                          INFO
                                                                                                RME
                                                                                                    REN                           Initiatiefnemer werkt het idee uit en
                                                                                                                              houdt belanghebbenden hiervan op de hoogte.
Oost Gelre heeft in november 2021 participatie­
beleid vastgesteld, waarin ook de participatieladder
is meegenomen. Berkelland is ook bekend met de                                                             Figuur 1: de participatieladder brengt niveaus van participatie in beeld.
participatieladder. We richten ons voornamelijk                                                            Gebaseerd op de participatieladder uit het beleidskader participatie 2016 Oost Gelre
op de onderste twee treden van de zogenaamde
‘­participatieladder’: informeren en raadplegen. Over
enkele onderwerpen hebben we belanghebbenden
gevraagd te adviseren.



                                                                                    “Participatie en acceptatie zijn van groot belang voor de
                                                                                    ruimtelijke inpassing van de energietransitie en daarmee voor
                                                                                    de uitvoerbaarheid. Participatie ziet toe op en bevordert de
                                                                                    uitwerking van het motto ‘iedereen kan meedoen’.”

                                                                                    Energie Samen, de brancheorganisatie voor duurzame energie-initiatieven




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Ruurlo



                                                                                                              Energieopgave Achterhoek
                                                                         Beltrum                              Doel: klimaatneutraal in 2050. Opgave wind en zon in
                                                                                                              de A
                                                                                                                 ­ chterhoek verdeeld over 8 gemeenten



              Zoekgebied K                                              Berkelland                                                    TW
                                                                                                                                         h   0,546
                                                                                                                                                     TW
                                                                                                                                   04




                                                                                                                             0,8




                                                                                                                                                      h
                                                                                                                                   1,35
                                                                                                                                       TWh                		 Opgave wind op land:
                                                                                             Groenlo                                                        Oost Gelre 0,058 TWh
                                                                                                                                                          Berkelland 0,071 TWh




                                                                                                              Totstandkoming RES-zoekgebieden
                                                                                                              Beoordeling potentie gebieden op basis van:
                                                                                                              • landschap en kenmerken gebied
                                                                                                              • de impact op de omgeving
                                                                                                              • impact op cultuurhistorische waarden
                                                                                                              • mogelijke energieopbrengst

                                         Zieuwent

                                                                                                                                                 1
                                                       Oost Gelre                                                                     windmolen produceert
                                                                                                                                   jaarlijks ongeveer net zoveel
                                                                                                                                      duurzame energie als...



                                                                           Lichtenvoorde       Vragender

                                                                                                                  7.500                      18ha                        27
                                                                                           Zoekgebied I (i)      ... circa 7.500      ... of één zonne­weide       ... een oppervlakte
                                                                                                               zonnepanelen op             van 18 hectare               van zo’n 27
                                                                                                                    woningen                                           voetbalvelden




   Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
                                                                                    Samenvatting
                                                                                    Een uitgebreid proces
                                                                                    in een notendop
                                                                                    Een inwoner vertelde op een van de bijeen­
                                                                                    komsten dat windenergie een onderwerp
                                                                                    is waar op verjaardagen niet meer over
                                                                                    ge­sproken wordt. De meningen zijn zo
                                                                                    ­verdeeld en de emoties kunnen hoog
                                                                                     oplopen. Hoe vat je zo’n proces samen?


                                                                                                                            8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                      2 Samenvatting
“Tuurlijk zijn er altijd betere                                    Verschillen in houding                                    vel, er zijn al voorwaarden en afspraken, bijvoorbeeld
                                                                   Inwoners vinden aandacht voor (het opwekken van)          van andere overheden. Tijdens het proces zijn stake­
oplossingen, efficiënter
                                                                   duurzame energie belangrijk. Windenergie kent voor-       holders daarom vooral geïnformeerd en gehoord
of op een betere plek.                                             en tegenstanders. Waarbij voorstanders vaker verder       (niveau raadplegen). In sommige gevallen is gevraagd
Maar zonder begin kan                                              van het zoek­gebied wonen. In of dichter bij het          om mee te denken (niveau adviseren).
                                                                   zoekgebied bestaan echter zorgen over windmolens.
duurzame energie zich ook                                          En ook onvrede over de keuze voor de z­ oekgebieden       Procesparticipatie
niet ontwikkelen. Mensen                                           K en i. Tijdens het proces hebben we die zorgen ge­       Dit participatieverslag gaat over procesparticipatie.
                                                                   regeld niet kunnen wegnemen. Voor een deel van            Het gaat om het proces om te komen tot nieuw
moeten het maar een                                                hen maakt het niet uit wat er in het beleid komt          windbeleid. We hebben geprobeerd om inwoners
beetje accepteren om een                                           te staan. Zij zullen windmolens in hun buurt nooit        en andere stakeholders van een goede informatie­
                                                                   ­kunnen accepteren.                                       basis te voorzien. Over het proces en verschillende
beetje overlast ergens van
                                                                                                                             inhoudelijke thema’s. Dat hebben we gedaan door
te ondervinden.”                                                   Daarnaast bestaat ook een groep inwoners die zegt:        onafhankelijke experts te vragen om een toelichting.
                                                                   wij willen ze liever niet in onze omgeving, maar als ze   Daarbij spraken zij over de kansen én de risico’s
Inwoner gemeente Berkelland
                                                                   er komen, dan wel op onze manier. Hun ­reacties over      van de komst van windmolens. Op het gebied van
                                                                   hoe zij bijvoorbeeld lokaal eigendom of opbrengst­        ruimte­lijke voorwaarden en landschappelijke inpas­
                                                                   verdeling graag ingevuld zien, hebben we verzameld.       sing zijn stakeholders gehoord (niveau raadplegen).
                                                                   Ook hun ideeën over hoe natuurwaarden verbeterd           Op onderwerpen als lokaal eigendom en financiële
                                                                   (gecompenseerd) kunnen worden.                            participatie zijn stakeholders gevraagd naar hun
                                                                                                                             voorkeuren (niveau adviseren). Hier zit meer ruimte
                                                                   Verwachtingen                                             om als gemeente keuzes te maken in het beleids­
                                                                   Participatie staat of valt bij heldere verwachtingen      document.
                                                                   over wanneer waarover gesproken kan worden, en
                                                                   hoe. De participatieladder beschrijft verschillende       Projectparticipatie
                                                                   niveaus voor het betrekken van stakeholders. In           Als straks het beleid is vastgesteld, kunnen initiatief­
                                                                   deze fase van beleidsparticipatie ligt de nadruk op       nemers plannen gaan maken voor een windpark. Dit
                                                                   de onderste treden. We beginnen niet met een leeg         noemen we de projectfase. In deze project­fase is er



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                      Tijdsduur gezamenlijk proces
                            MEE
                               BESL
                                    ISSEN     Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen                                                                         Voorjaar 2022                  -              begin 2024
                                                 het initiatief uit en komen tot een eindvoorstel.
                     COP
                        ROD
                           UCER          Initiatiefnemer en belanghebbenden werken samen het
                               EN
                                      initiatief uit. Initiatiefnemer verbindt zich aan de uitwerking.

               ADV
                  ISER
                       EN                      Initiatiefnemer werkt het idee uit en
                                  geeft belanghebbenden gelegenheid om ideeën aan te dragen.
        RAA
           DPLE
               GEN                        Initiatiefnemer werkt het idee uit en
                                         gaat in gesprek met belanghebbenden.
 INFO
     RME
                                                                                                         groepen inwoners uit het gebied en d  ­ aarbuiten, en
         REN                          Initiatiefnemer werkt het idee uit en
                                  houdt belanghebbenden hiervan op de hoogte.                            ondernemers van de gemeenten. En we hebben
                                                                                                         gesproken met experts. Onder meer de dorps­
meer ruimte voor betrokkenen om mee te denken                                                            belangen­organisaties, ondernemers, het IKGL,
(niveau adviseren of zelfs coproduceren). Initiatief­                                                    natuur- en m
                                                                                                                    ­ ilieuorganisaties, Staatsbosbeheer,
nemers moeten met betrokkenen afspraken maken.                                                           weidevogelvereniging, waterschap, AGEM, lokale
Bijvoorbeeld over hoe wordt omgegaan met klachten                                                        energiecoöperaties, jongeren, grond­eigenaren en het         Top 3 wensen                        Top 3 zorgen
of hoe opbrengsten in het gebied terechtkomen.                                                           actiecomité Stichting Windkracht K. De uitkomsten
                                                                                                                                                                      1. Lokaal eigendom                  1. Geluidsoverlast
                                                                                                         van deze gesprekken vormden input voor het nieuwe
                                                                                                                                                                      2. Financiële participatie          2. Aantasting landschap
In gesprek                                                                                               windbeleid.                                                  3. Afstand tot woningen                (& uitzicht)
Dit verslag gaat over het gezamenlijke participatie­                                                                                                                                                      3. Slagschaduw
proces van Berkelland en Oost Gelre. De samen­                                                           Het resultaat
werking startte in het voorjaar van 2022. Vóór 2022                                                      De uitkomsten van het participatieproces om tot
hebben beide gemeenten apart bijeenkomsten                                                               nieuw windbeleid te komen, hebben we beschreven
georganiseerd over windenergie en duurzame                                                               in dit participatieverslag. Dit verslag is een bijlage van
opwekking. Sommige digitaal in coronatijd, andere                                                        het herijkte windbeleid. Het biedt een overzicht van
gewoon fysiek. Ook is door beide gemeenten apart                                                         de stappen die in het participatieproces zijn gezet.
                                                                                                                                                                                                   K+i
een enquête uitgezet onder alle inwoners om hen te
bevragen over duurzame energie in het algemeen en                                                        In dit verslag leest u samengevatte reacties van be­
windenergie in het bijzonder.                                                                            trokkenen. En leest u of, hoe en waarom (en waarom
                                                                                                         niet) onderwerpen een plek hebben gekregen in
Samenwerken                                                                                              het beleidsvoorstel. De uitgebreide sfeerverslagen,
                                                                                                                                                                      Houding
Vanaf juni 2022 zijn we samen verder gegaan met                                                          presentaties, audio-opnamen van de windcafés en
participatie. We hebben bijeenkomsten georgani­                                                          filmpjes zijn terug te lezen, luisteren en kijken via de     Voorstanders wonen vaker verder van het zoekgebied af.
                                                                                                                                                                      In en rond het zoekgebied zijn meer tegenstanders van
seerd (windcafés en thema-avonden) voor de in­                                                           websites van Oost Gelre Energieneutraal en                   windmolens.
woners en direct omwonenden van de z­ oekgebieden.                                                       gemeente Berkelland zoekgebied K.
We hebben gesprekken georganiseerd met k  ­ leinere
                                                                                                                                                                        negatief      positief     neutraal



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
                                                                                    Aanpak
                                                                                    Waarom, wat en hoe
                                                                                    Alleen als de doelen duidelijk zijn, k
                                                                                    we de basis leggen voor een zinvolle
                                                                                                                         ­ unnen

                                                                                    ­participatie. Wat zijn onze participatie­
                                                                                     doelen? Hoe gaan we die bereiken? Wie
                                                                                     betrekken we erbij? Hoe gaan we met hen
                                                                                     in gesprek? En welke obstakels komen we
                                                                                     onderweg tegen?



                                                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                      3 Aanpak
“Ik vind het belangrijk                                            Participatiestrategie                                     Inwoners van de gemeenten die buiten de zoek­
                                                                   Ook al lijkt een participatieproces ogenschijnlijk dui­   gebieden wonen en verder weg dan 400 meter
dat er mogelijkheid is tot
                                                                   delijk, het laat zich van tevoren niet uittekenen. Op     eromheen, zijn betrokken via afvaardiging (denk
zeggenschap voor degenen                                           hoofdlijnen hebben we het proces doordacht, tijdens       aan DBO’s, DET, etc.) en zijn geïnformeerd over het
die direct de lasten dragen.                                       de uitvoering hebben we bijgestuurd waar nodig. We        proces via algemene kanalen (Berkelbericht, Elna
                                                                   hebben voortdurend geëvalueerd en tussentijds bij­        en Groenlose Gids, etc). Daarnaast hebben alle in­
Dat tegenover de gedragen                                          gestuurd voor een optimaal resultaat. Dat betekent        woners in beide gemeenten kunnen deelnemen aan
lasten, onafhankelijk van                                          dat we flexibel hebben meebewogen met de inbreng          een enquête en is er ook in kleinere groepen met
                                                                   en behoeften van deelnemers.                              inwoners gesproken over wat voor hen belangrijk is.
financiële draagkracht,
een redelijke compensatie                                          In de strategie hebben we enkele uitgangspunten van       Naast inwoners zijn ook experts uitgebreid gehoord.
                                                                   het participatieproces geformuleerd. We gebruiken ze      Er zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers
staat. ”
                                                                   als houvast voor het invullen van iedere processtap:      van uiteenlopende belangenorganisaties en (vrij­
Inwoner gebied K                                                   • Participatie begint met goed informeren;                willigers)verenigingen. Ook hebben we met pro­
                                                                   • Helder zijn over wat ‘gezamenlijk optrekken’ door       fessionele partijen gesproken met ervaring op het
                                                                     de gemeenten betekent;                                  onderwerp windenergie, zonder direct een belang te
                                                                   • Helder zijn over verwachtingen en doelen.               hebben in dit proces. Ten slotte hebben we beide ge­
                                                                                                                             meenteraden gedurende het proces op verschillende
                                                                   Afbakening gebied                                         momenten geïnformeerd over de voortgang om te
                                                                   Het betrekken van mensen bij een participatieproces       komen tot nieuw windbeleid. De impact van wind­
                                                                   betekent keuzes maken. De meest directe impact            turbines in de gemeente is groot. Een goed beeld van
                                                                   van het gemeentelijk windbeleid voelen de inwoners        het doorlopen proces kan helpen bij een zorgvuldige
                                                                   in en rondom de zoekgebieden. Daarom hebben we            afweging voor besluitvorming.
                                                                   besloten om de inwoners van K en i en omwonenden
                                                                   tot 400 meter eromheen uit te nodigen voor bijeen­
                                                                   komsten. Dit is afgeleid van de voorheen geldende
                                                                   geluidsnorm uit het Activiteitenbesluit. Dit komt, ver­
                                                                   taald naar afstand, neer op indicatief 400 meter.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Dashboard gezamenlijk participatieproces


Uitgangspunten                                                                                 Thema’s                                       Participatievormen


              Participatie begint met goed
              informeren
                                                                                                          Lokaal eigendom en
                                                                                                          financieel participeren        4             Gezamenlijke raadsbijeenkomsten



                                                                                                                                         7             Windcafés & informatiemarkten

              Helder zijn over wat ‘gezamenlijk
              optrekken’ door de gemeenten
                                                                                                          Hinder van
                                                                                                          ­windmolens
                                                                                                                                         5             Thema-avonden



                                                                                                                                         5
              betekent

                                                                                                                                                       Excursies



                                                                                                                                         2
              Helder zijn over                                                                            Natuur &
              verwachtingen en doelen                                                                     landschap
                                                                                                                                                       Digitale enquêtes



                                                                                                                                        20
                                                                                                                                                   +
                                                                                                                                                       Stakeholdergesprekken



                                                                                                                                         5             Artikelen


Deelnemers

      Gemeenteraden                       Inwoners                         Direct omwonenden           Belangen­                      Deskundigen              Belanghebbende organisaties
                                                                                 (+400 m)             organisaties                  (milieu, financieel,       (energiecoöperaties, natuur­
                                                                                                 (bijv. DBO’s en DET)               natuur, technisch)           organisaties, GGD, onder­
                                                                                                                                                                 nemers, grondeigenaren)

                                                                           K+i




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                    Gezamenlijke raadsbijeenkomsten
                                                                                    Informele bijeenkomsten voor raadsleden van Berkelland en
                                                                                    Oost Gelre over de voortgang van het proces


                                                                                    Windcafés & informatiemarkten
Overzicht activiteiten
                                                                                    Bijeenkomsten voor inwoners van het zoekgebied
Er zijn tijdens dit participatieproces uiteenlopende
                                                                                    (+400 m) over het beleidsproces als geheel
activiteiten georganiseerd om mensen te i­nformeren
en betrekken. Van persoonlijke gesprekken tot
grote bijeenkomsten. Ophalen hebben we zowel in                                     Thema-avonden
het echt (offline/fysiek) als online via vragenlijsten
                                                                                    Bijeenkomsten voor inwoners van het zoekgebied
gedaan.
                                                                                    (+400 m) over specifieke thema’s in het beleid


                                                                                    Excursies
                                                                                    Bezoek aan windpark georganiseerd op verzoek van en voor inwoners van het
                                                                                    zoekgebied (+400 m) en raadsleden om zelf de nabijheid van windmolens te ervaren


“Ik zie de windmolens als een                                                       Digitale enquêtes
stukje bedrijf, met zijn geluid en                                                  Gemeentebreed inwoners bevraagd over de
uitzicht: dus hoort het op een                                                      energie­transitie en windenergie

bedrijventerrein.”
                                                                                    Stakeholdergesprekken
Inwoner gemeente Oost Gelre
                                                                                    Gesprekken met diverse betrokkenen: professionele partijen,
                                                                                    ­belangenvertegenwoordigers, inwonersgroepen


                                                                                    Artikelen
                                                                                    Gemeentebreed inwoners informeren over windenergie:
                                                                                    aanleiding, noodzaak en effecten




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4
Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
                                                                                    Verslag
                                                                                    Tijdlijn, stappen, opbrengsten
                                                                                    Februari 2022:
                                                                                    de samenwerkingsovereenkomst van
                                                                                    ­gemeente Berkelland en Oost Gelre
                                                                                     ­markeert de start van het gezamenlijke
                                                                                      participatietraject.


                                                                                                                               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                              1e




                                                                                                                                                                       jun

                                                                                                                                                                2022
                                                                                                                                                                                 ge
                                                                                                                                                                              1 e za
                                                                                                                                                                                 ge me




                                                                                                                                                                       jul
                                                                                                                                                                                      za nl
                                                                                                                                                                                         m ijk
                                                                                                                                                                                            en e r
                                                                                                                                                                              Di               lijk aa
                                                                                                                                                                                 gi                 e ds
                                                                                                                                                                                    ta




                                                                                                                                                                       aug
                                                                                                                                                                                       le              w bi
                                                                                                                                                                                                         in je
                                                                                                                                                                                          en               dc en
                                                                                                                                                                                              qu                  af ko




                                                                                       Zoekgebied i
                                                                                                                                                                                                  êt                 és m
                                                                                                                                                                                                      e
                                                                                                                                                                                                                                            Zoekgebied K
                                                                                                                             W                                                                          O                       st




                                                                                                                                                                       sep
                                                                                                                                in                                                                        os
                                                                                                                                  dc                                                                            tG
                                                                                                                                    af                                                                               el
                                                                                                                                          é                                                                             re
                                                                                                                                              al
                                                                                                                                                 g                            2e




                                                                                                                                                                       okt
                                                                                    Th                                                            em                             ge
                                                                                      em                                                              ee                              za
                                                                                        a-
                                                                                          av                                                                n                 Th me
                                                                                            on                                                                                   em nli
                                                                                              d                                                                                                  jk




                                                                                                                                                                       nov
                                                                                                                                                                              2 e a-                e
                                                                                                      -L                                                                         ge av                 w
                                                                                                        ok                                                                            za on              in
                                                                                                           aa                                                                            m      d          dc
                                                                                                         Th l eig
                                                                                                                                                                              Br                    -             af
                                                                                                                                                                                                                     és




                                                                                                                                                                       dec
                                                                                                                                                                                 ed enli Lo
                                                                                                            em en                                                                                jk a    k
                                                                                                              a dom
                                                                                                                                                                              Di e v                e a
                                                                                                                 av                                                              gi oo
                                                                                                                                                                                    ta r               ra l e
                                                                                                                                                                                       le lic             ad ige
                                                                                                                    on en                                                                                       sb na
                                                                                                                      d fin




                                                                                                                                                                       jan
                                                                                                                                                                                          en ht                    ije ar
                                                                                                                       - N an




                                                                                                                                                                2023
                                                                                                                                                                                              qu ing                   en sc
                                                                                                                          at cië                                                                  êt pr                    ko ha
                                                                                                                            uu le                                                                     e o                     m p
                                                                                                                              r e ver                                         Th                        Be ce                   st

                                                                                                                                                                       feb
                                                                                                                                 n go                                            em                         rk s v
                                                                                                                                                                                                                 el ia
                                                                                                                                  La ed                                                                            la lo
                                                                                                                                    nd ing                                             a-                             nd k
                                                                                                                                      sc                                                  av
                                                                                                                                         ha                                   Ex             o                                   al
                                                                                                                                                                                                                                    e
                                                                                                                                           p                                     cu
                                                                                                                                                                                               nd                                     m
                                                                                                                                                                       mrt

                                                                                                                                                                              Th si  r              - La                                ed
                                                                                                                                                                                                                                           ia




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre
                                                                                                                                                                                 em e n                  nd
                                                                                                                                                                                       a- ar a                s  ch
                                                                                                                                                                              Di          av v                      ap
                                                                                                                                                                       apr




                                                                                                                                                                                 v.          on er                       &
                                                                                                                                                                                     a          d e     g                   na
                                                                                                                                                                              Ex rti
                                                                                                                                                                                 cu e     k         - H jk  l i                tu
                                                                                                                                  In                                                                                              ur
                                                                                                                                                                                                                                                           Tijdlijn gezamenlijk participatieproces




                                                                                                                                       fo                                            rs len ind ba
                                                                                                                                                                                        ie
                                                                                                                                          rm                                                      w           e r
                                                                                                                                                                                                                      re
                                                                                                                                                                                            n                             w
                                                                                                                                                                       mei




                                                                                                                                              at                              3e             aa ind & V in
                                                                                                                                                 ie                              ge                                     o d
                                                                                                                                                     m                                za
                                                                                                                                                                                                 r v en
                                                                                                                                                                                                      er er lksg mo
                                                                                                                                                       ar                                m
                                                                                                                                                         kt                                 en
                                                                                                                                                                                                        ge gi                 e le
                                                                                                                                                                       jun




                                                                                                                                                                                                            lijk e i zon ns
                                                                                                                                                                                               lijk               ba l   n           d
                                                                                                                                                                                                    e                 re oka heid
                                                                                                                                                                                                       ra                 w e    l
                                                                                                                                                                                                          ad                in m
                                                                                                                                                                       jul




                                                                                                                                                                                                                sb            dm e
                                                                                                                                                                                                                   ije             ol dia
                                                                                                                                                                                                                       en             en
                                                                                                                                                                                                                           ko           s
                                                                                                                                                                                                                              m
                                                                                           In
                                                                                                                                                                       aug




                                                                                                                                                                                                                                st
                                                                                             fo
                                                                                               rm
                                                                                                 at
                                                                                                   ie
                                                                                                      m
                                                                                                                                                                       sep




                                                                                                        ar
                                                                                                     + kt -
                                                                                                       to P
                                                                                                          eli re
                                                                                                             ch se                                                            4e
                                                                                                                                                                       okt




                                                                                                                te nte
                                                                                                                   n                                                            ge
                                                                                                                                                                                     za
                                                                                                                      co ren
                                                                                                                         nc h                                                             m
                                                                                                                            ep oo                                                          en
                                                                                                                               t R fdl                                                       lijk
                                                                                                                                                                                                   e
                                                                                                                                                                       nov




                                                                                                                                   ijk ijn
                                                                                                                                      sn en                                                            ra
                                                                                                Vo                                       or b                                                               ad
                                                                                                                                             m ele                                                               sb
                                                                                                   or                                          en id                                                                  ije
                                                                                                      be                                          (K                                                                     en
                                                                                                                                                                       dec




                                                                                                         re                                          +                                                                     ko
                                                                                                            id                                         i)                                                                    m
                                                                                                               in
                                                                                                                  g                                                                                                             st
                                                                                                                    be
                                                                                                                                                                       jan




                                                                                                    Be                  slu
                                                                                                                                                                2024




                                                                                                       slu                  itv
                                                                                                           itv                 or
                                                                                                               or                  m
                                                                                                                  m                   in
                                                                                                                                                                       feb




                                                                                                                     in                  gs
                                                                                                    Ra                  g                   pr
                                                                                                       ad                 st                   oc
                                                                                                                             ar                   ed
                                                                                                          sb                    tf                   ur
                                                                                                              es                  or                     e
                                                                                                                                      m
                                                                                                                                                                       Q1




                                                                                                                 lu
                                                                                                                    it:                  el
                                                                                                                        be                  e
                                                                                                                           le                 in
                                                                                                                              id                 sp
                                                                                                                                 vo                ra
                                                                                                                                                      ak
                                                                                                                                                                       Q2




                                                                                                                                     or
                                                                                                                                         w
                                                                                                                                            in
                                                                                                                                               de
                                                                                                                                                  ne
                                                                                                                                                     rg
16




                                                                                                                                                        ie
                                                                                                                                                                       Q3/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Juni 2022

Gezamenlijke radenbijeenkomst

• Informele besloten avond
• Informerend van aard
• Bijpraten over herijking windbeleid:
  - aanleiding en opgave
  - planning beleidsproces
  - participatieproces


Proces- en
inhoudelijke ­opbrengst
` Informeel, dus niet richtinggevend




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Juni 2022

Gezamenlijke windcafés (2 avonden)

•   Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K            Inhoudelijke opbrengst                                         Beleidsvoorstel
•   Toelichting gezamenlijk optrekken
•   Herijking beleidsproces, inhoud en planning
                                                          Boosheid over het uitsluiten van zoekgebied L in               [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
•   Participatieproces
                                                          Berkelland. Oproep: zoek naar mogelijkheden op                 opwek van windenergie (3.1)
•   Thema’s om over door te spreken in kleinere
                                                          het hele grondgebied van beide gemeenten.                      De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
    groepjes
                                                          De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven de
                                                          mogelijkheden in K te verkennen. Een heroverweging van
                                                          zoekgebieden is een bestuurlijk besluit.
Procesopbrengst
                                                          Algemeen sentiment: tegen de komst van                         Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES
` Behoefte aan een plenaire sessie: iedereen
                                                          windturbines in het buitengebied                               (4.1.1), met een voorkeur voor grootschalig open landschap (4.1.6)
  hoort alle vragen en reacties van andere
                                                                                                                         Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag. Landschappelijk gezien
  inwoners.
                                                                                                                         zijn windmolens minder onwenselijk in grootschalig landschap. Ze passen beter in nieuw
  Wens voor toelichting op de keuze voor K
                                                                                                                         en modern landschap dan in kleinschaligere landschappen.
  Tijdens tweede avond, in het verslag en online op
  teruggekomen.
                                                          Twijfels over de noodzaak van de komst van wind­               Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
` Belofte na de zomer nog een avond te                    turbines. Het kan op zee, met zon of biomassa                  Biomassa is in de RES 1.0 Achterhoek onderzocht. De potentie is beperkt. Wind en zon
  organiseren                                             Toegelicht tijdens bijeenkomst en in het verslag.              zijn aanvullend nodig voor een stabiele e­ nergieopwekking. De doelstellingen per RES-regio
  Windcafé van oktober ‘22.                                                                                              bestaan naast de landelijke doelstelling voor wind op zee. Deze zijn niet inwisselbaar.
` Vraag om bestuurlijke aanwezigheid
  Tijdens de tweede avond en volgende windcafés is een    Zorgen over effecten van windturbines op de                    Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
  bestuurder aanwezig.                                    gezondheid. Is energie belangrijker dan de mensen              2025) (4.1.3 & 4.1.4)
` Vraag om geluidopnames te maken van de                  die wonen in K?                                                Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke
  bijeenkomst                                             Thema-avond van maart ‘23.                                     normen.
  Alle volgende bijeenkomsten zijn opgenomen, de
  opname zijn beschikbaar gesteld.                        Vragen over welke normen gelden voor afstand en                Zie bovenstaand (4.1.3)
                                                          geluid                                                         In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is. Lokaal
` Windmolens graag visualiseren: hoe ziet het
                                                          Windcafé van oktober en thema-avond van maart ‘23.             strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om de opgave te halen.
  eruit in het landschap?
  Windcafé van oktober en verschillende thema-avonden.
                                                          Oproep: hanteer zoveel mogelijk afstand tot woningen           Zie bovenstaand (4.1.3)
` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke
  opbrengst)                                              Vragen over financiële compensatie                             Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2)
  Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.       Thema-avond van november ‘22.                                  De gemeenten willen dat de omgeving mee kan profiteren.
` Duidelijkheid over proces, informeer en betrek
  omwonenden                                              Aandacht voor weidevogels: dit is een bijzonder                Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische
  Participatieproces tijdens iedere bijeenkomst op        gebied, dat moet beschermd blijven                             onderzoek (4.1.7)
  de agenda, stakeholdergesprekken met bewoners­          Thema-avond van februari ‘23. En als aandachtspunt mee­        Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
  organisaties.                                           gegeven in gemeentelijke reactie op de NRD van de provincie.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Juli 2022

Digitale enquête Oost Gelre

•   Uitgezet via:                                           Inhoudelijke opbrengst                                  Beleidsvoorstel
•   huis-aan-huis-bladen
•   website
                                                            Highlights: lokaal eigendom zoveel mogelijk bij         Omwonenden of andere belanghebbenden moeten m             ­ ede-eigenaar kunnen
•   mailinglijst bezoekers windcafés
                                                            inwoners                                                ­worden van het windinitiatief (4.2)
                                                            In de thema-avonden over lokaal eigendom voor K en i.    De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.

Procesopbrengst                                             Liever meer dan 51% lokaal eigendom                     Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum
                                                                                                                    eis is 51% (4.2)
` 310 reacties
                                                                                                                    Zie bovenstaand.
  Ondanks het feit dat een deel van de inwoners van
  de zoekgebieden tegen de komst van windmolens is,
                                                            Zorgen om landschap, geluid en gezondheid               Conceptnormen gepubliceerd door het Rijk op 12 oktober 2023, vaststelling
  willen zij wel betrokken worden bij een windinitiatief.
                                                            In de thema-avonden voor K en i.                        verwacht op 1 juli 2025
  Ook vindt een deel van de inwoners in een zoek­
                                                                                                                    In de landelijke normen is een afweging gemaakt over veilig omgaan met milieueffecten
  gebied dat het mogelijk moet zijn om windmolens te
                                                                                                                    van windmolens. Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing
  ­realiseren en hier voordeel uit te halen.
                                                                                                                    van deze normen.
                                                                                                                    Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar windenergie is nodig.
    Spanningsveld tussen enerzijds grondeigenaren (van
                                                                                                                    Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
    wie het landschap deels is en die wel willen mee­
    werken bij een windinitiatief) en anderzijds inwoners
                                                            Link naar samenvatting van enquête in grafieken
    (die windmolens landschapsvervuiling vinden).




                                                                                                                    “Niet ten koste van omwonenden proberen
                                                                                                                    een maximaal rendement te halen. 600
                                                                                                                    meter van bewoning af betekent minder
                                                                                                                    opbrengst, maar dat moet dan maar.”
                                                                                                                    Inwoner zoekgebied K




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Februari / September 2022

Dialoogplatform Energietransitie (DET) Berkelland

• Brede vertegenwoordiging uit de gemeente                 Inhoudelijke opbrengst                               Beleidsvoorstel
• Dialoog & adviserende rol over energiebeleid
  waar windenergie een onderdeel van is
                                                           Lokaal eigendom zoveel mogelijk bij inwoners         Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum
                                                                                                                eis is 51% (4.2)
                                                                                                                De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
Procesopbrengst
                                                           Streef naar meer dan 50% lokaal eigendom             Zie bovenstaand
` DET heeft op het onderwerp windenergie
  vooral een klankbordrol
                                                           Eigendom/uitbating niet bij een commercieel          Eigendom kan deels commercieel worden ingevuld, maximaal 49% (4.2)
` Eén richtinggevende sessie over lokaal eigendom          bedrijf                                              Commerciële bedrijven worden niet uitgesloten. Het streven naar zoveel mogelijk lokaal
` Dialoog over (de erkenning van) nut &                                                                         eigendom maakt de rol zo klein mogelijk.
  noodzaak van windenergie
  Eigen onderzoek DET naar bijdrage wind aan               Mogelijkheid tot uitkopen van direct omwonenden      Mogelijkheid niet expliciet opgenomen in het beleids­document
  ­energietransitie.                                       wordt benoemd als mogelijke oplossing door           Eventueel uitkopen van omwonenden is een privaatrechtelijke aangelegenheid. Hier
` Wees helder over de ambitie & doelstelling van           deelnemers                                           ­hebben gemeenten geen rol in.
  de gemeente
  In windcafés op de agenda.                               Voor normering geluidsbelasting bij voorkeur geen    Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
` Onvrede over zichtbaarheid van opbrengst                 jaar­gemiddelde gebruiken                            2025) (4.1.3)
  participatie in besluitvorming over RES 1.0 en                                                                De wetgever onderbouwt de normen.
  herijking RODE
  Helderheid geven over opbrengst van dit proces met       Sluit kleinschalige landschappen niet bij voorbaat   Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES
  dit participatieverslag.                                 uit                                                  (4.1.1), met een voorkeur voor grootschalig open landschap (4.1.6)
                                                                                                                Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag. Landschappelijk gezien
` Bespreek het conceptbeleid met de DET
                                                                                                                zijn windmolens minder onwenselijk in grootschalig landschap. Ze passen beter in nieuw
` Maak gebruik van kennis van andere                                                                            en modern landschap dan in kleinschaligere landschappen.
  gemeenten voor het windbeleid
  Dit is onderdeel van de ambtelijke verkenning geweest.   Begrip voor inwoners en omwonenden die de            Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
` Voer enquêtes uit over RODE en energie                   ­keuze voor K ter discussie stellen. Bij voorkeur    Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking en het behalen
  Enquête in dec ‘22 uitgevoerd (Berkelland).               geen windmolens in gebied K                         van de energie-opgave.
` Onvrede dat inwoners en DET niet betrokken
  zijn bij het bijstellen van de norm
  Verkenning is bijgesteld door college omdat de o
                                                 ­ p­
  gave niet haalbaar bleek.
` Verbazing dat er voor RODE beleid vooral wordt
  opgehaald en niet samen beleid gemaakt wordt
` Behoefte om te horen van omwonenden van
  andere windparken (praktijk)
  Uitgenodigd voor bezoek aan windpark (mrt-mei ‘23).


Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                        20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>September 2022

Raadsbrief Berkelland bijstelling uitgangspunt

• Uitgangspunt afstand tot woningen
  bijgesteld voor verdere verkenning
• Circa 400 m obv eerdere geluidsnorm




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Oktober 2022

Stakeholdergesprekken Windkracht K

•   Diverse gesprekken                                    Inhoudelijke opbrengst                                    Beleidsvoorstel
•   Brieven
•   Berichten in lokale media
                                                          Vraagtekens bij de noodzaak van wind op land              Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
•   Website & Facebookpagina
                                                          Toegelicht tijdens gesprek en in brief.                   Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking. De doelstellingen
•   Petitie
                                                                                                                    per RES-regio bestaan naast de l­andelijke doelstelling voor wind op zee. Deze zijn niet
•   WOO verzoek
                                                                                                                    inwisselbaar.

                                                          Zorgen over gezondheidsaspecten bij grote                 Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
Procesopbrengst                                                                                                     2025) (4.1.3 & 4.1.4)
                                                          ­windturbines
                                                           De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven enkel de   Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onderbouwing van de landelijke
` Vragen per brief aan gemeenten
                                                           mogelijkheden in K te verkennen.                         normen.
  Beantwoord en online geplaatst.
` Gemeenten hebben aangeboden om                          Zorgen en twijfels over Berkellandse keuze voor           [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
  regelmatig met Windkracht K bij te praten               zoekgebied K                                              ­opwekking van windenergie (3.1)
  (vier- tot zeswekelijks)                                                                                           De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
  Windkracht K heeft geen gebruik gemaakt van dit
  aanbod.                                                 De RES is een afspraak, geen verplichting                 De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende r­ esultaatverplichting vastgesteld
                                                                                                                    In Berkelland in nov 2021 en in Oost Gelre op sept 2021.

                                                          Tegen de komst van zeer hoge windmolens in K              Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatief­nemer moet de gekozen
                                                                                                                    hoogte motiveren (4.1.6)
                                                                                                                    Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage windmolens.




                                                                                                                    “De menselijke maat moet terug.
                                                                                                                    Gemeenten moeten minder ingrijpende
                                                                                                                    alternatieven nastreven en mogen
                                                                                                                    onomkeerbare besluiten met grote
                                                                                                                    gevolgen voor hun burgers pas in de
                                                                                                                    allerlaatste instantie nemen.”
                                                                                                                    Inwoner gemeente Oost Gelre



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                          22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Oktober 2022

Gezamenlijke windcafés (2 avonden)

•   Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K            Inhoudelijke opbrengst                                Beleidsvoorstel
•   Toelichting keuze voor K
•   Bijgestelde uitgangspunt Berkelland
                                                          De keuze voor uitsluitend K, en het uitsluiten van    [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
•   Participatieproces
                                                          L, wordt in Berkelland als oneigenlijk en oneerlijk   ­opwekking van windenergie (3.1)
•   Digitale visualisatie windturbines
                                                          ervaren. Het betrekken van andere gebieden             De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
                                                          verdeelt de hinder en kan leiden tot minder/lagere
                                                          molens per gebied
Procesopbrengst
                                                          Zoveel mogelijk afstand hanteren tot woningen.        Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
` Plenaire sessie zoals afgesproken tijdens de
                                                          En/of m
                                                                ­ inder hoge windturbines plaatsen              2025) (4.1.3). Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatiefnemer moet
  windcafés van juni
                                                                                                                de ­gekozen hoogte motiveren (4.1.6)
` Digitale visualisatie windmolens werd prettig                                                                 In de landelijke normen is een afweging gemaakt van wat een veilige afstand tot woningen
  gevonden. Vraag om herhaling.                                                                                 is. Lokaal strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om
  Visualisatie aanwezig bij alle volgende thema-­                                                               de opgave te halen. Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage
  avonden.                                                                                                      windmolens.
` Voorstel voor een windexcursie wordt positief
  ontvangen met ideeën voor waar/wanneer                  Zorgen over effecten van windturbines op de           Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
  Meegenomen in voorbereiding excursies in maart ‘23.     ­gezondheid                                           2025) (4.1.3 & 4.1.4)
` Veel inhoudelijke vragen over het effect                 Thema-avond van maart ‘23.                           Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onder­bouwing van de landelijke
  van windturbines: per thema een avond                                                                         normen.
  organiseren
  Drie aparte thema-avonden (nov ‘22, feb, mrt ‘23).
` Betere informatievoorziening (met name
  verzoek aan Berkelland)
  Website in najaar ‘22 uitgebreid.
` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke
  opbrengst)
  Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.
                                                                                                                “Ik hoop dat de nieuwe
                                                                                                                Rijksnormen echte overlast
                                                                                                                zullen voorkomen. Heb er nog
                                                                                                                niet echt vertrouwen in of dit
                                                                                                                ook zo zal zijn.”
                                                                                                                Inwoner gebied K



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Najaar 2022

Stakeholdergesprekken – landschap & natuur

• Samenvatting opbrengst gesprekken                          Inhoudelijke opbrengst                                Beleidsvoorstel
  en mailwisseling met diverse
  belangenorganisaties zoals Gelders
                                                             Alle grote molens zijn goed zichtbaar in het          Er wordt geen maximale hoogte gesteld. De initiatief­nemer moet de gekozen
  Genootschap, Natuur & Milieu Gelderland,
                                                             ­landschap                                            hoogte motiveren (4.1.6)
  Natuurmonumenten, Staringadvies,
                                                                                                                   Hogere windmolens leveren exponentieel meer rendement dan lage windmolens.
  Staatsbosbeheer
                                                             Laat hoogte in het landschap niet leidend zijn,       Zie bovenstaand
                                                             maar ­techniek/opbrengst
Procesopbrengst
                                                             Lichtgrijze molens vallen weg tegen wolken            Voorkeur voor een lichtgrijze kleur opgenomen (4.1.1)
` Zorg voor realistische weergave bij gesprekken
                                                                                                                   Deze kleur valt weg tegen de wolken.
  met omgeving
  Digitale visualisatie windmolens bij alle bijeenkomsten.
                                                             Gebruik detectieverlichting i.p.v. continu            Nachtelijke verlichting op basis van naderingsdetectie (4.1.5)
                                                             ­verlichting                                          Om lichthinder voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken.

                                                             Landschappelijke inpassing kan eigenlijk niet met     Aandacht voor landschappelijke beleving in het verplichte landschapsplan
                                                             moderne grote molens, ze zijn altijd goed zichtbaar   (4.1.6)
                                                                                                                   Om landschappelijke impact te beperken.

“Het is een van de weinige                                   Door maatregelen in landschapsstructuren bij          Motivering mitigerende maatregelen om zicht op het windpark te beperken in
                                                             ­woningen kan het zicht op molens beperkt worden      het landschapsplan (4.1.6)
en dus zeldzame grote                                                                                              Om de landschappelijke impact te beperken.

en open gebieden in de                                       Compenseer landschap/natuur op een goede              Onderbouwing bijdragen aan lokale natuurwaarden, financiële bijdrage aan
                                                             afstand van de molens                                 natuurontwikkeling in en rondom het windpark (4.1.6)
gemeentes. Energie moet                                                                                            Het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving. Naast compensatie moet er een plus
men opwekken waar                                                                                                  (extra natuurontwikkeling) gerealiseerd worden.

het nodig is bv. op een                                      Eis een inpassingsplan/ruimtelijke kwaliteits­        De landschaps- en natuurontwikkeling (incl. instand­houding) wordt plano­
                                                             bijdrage-plan en borg de uitvoering in beleid         logisch bestemd en de uitvoering wordt juridisch geborgd (4.1.6)
industrieterrein dicht bij                                                                                         Zo kunnen de aanleg en het in stand houden juridisch afgedwongen worden.

een stad of dorp.”                                           Beste keuze voor lijn- of clusteropstelling is        Beide opstellingen kunnen toegepast worden (4.1.1)
                                                             afhankelijk van de locatie                            Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van de locatie
Inwoner gemeente Berkelland                                                                                        en omgevingscontext.

                                                             Gebruik in een windpark bij voorkeur dezelfde         Het windpark moet een eenheid zijn: dezelfde kleur, vorm, type en afmetingen
                                                             type molens                                           Zie bovenstaand.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                           24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>November 2022

Thema-avond lokaal eigendom voor inwoners

• Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K             Inhoudelijke opbrengst                                     Beleidsvoorstel
• Presentatie van directeur bestaand
  coöperatief windpark
                                                         Interesse in omwonendenregeling, financieel                Een plan voor financiële participatie is verplicht. M   ­ ede-eigenaarschap in het
• Toelichting coöperatieve ontwikkeling
                                                         ­investeren en/of mede-eigenaar worden (via een            windpark, investeren en delen in de opbrengst zijn daar onderdeel van (4.2)
• Vormen van lokaal eigenaarschap
                                                          coöperatie)                                               Zo blijven opbrengsten zo lokaal mogelijk. En zo wordt iedereen een manier geboden om
• Vormen van financiële participatie
                                                                                                                    mee te doen.
• Vragenlijst over lokaal eigendom
                                                         Voorkeur voor zoveel mogelijk eigendom in lokale           Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum
                                                         handen. Kan via gemeente of inwoners en onder­             eis is 51% (4.2)
Procesopbrengst                                          nemers                                                     De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.
                                                         Opdracht van Berkelland aan experts om varianten van
` Reacties plenair opgehaald
                                                         100% lokaal eigendom verder uit te denken (uitwerking op
` Aanvullend een vragenlijst nagestuurd aan alle         alle opgehaalde onderdelen).
  aanwezigen (beperkte respons)
  Tijdens volgende thema-avonden live vragenlijst        Aandacht voor een goede financiële vergoeding              Een omgevingsfonds, omwonendenregeling en een plan voor socialisatie van
  doorlopen.                                             voor om­wonenden                                           grondvergoedingen zijn verplicht (4.2)
` Uitgesproken wens om als inwoners van het                                                                         Zo krijgen direct omwonenden voordeel uit een project. En wordt de grondvergoeding
  gebied persoonlijk in gesprek te gaan met de                                                                      binnen het zoekgebied eerlijk verdeeld.
  gemeente
  Organisatie aparte avonden met vertegenwoordiging
  buurtschappen in Berkelland (dec ‘22).
` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke
  opbrengst)
  Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.

` Animatie lokaal eigendom en financiële
  participatie (dec ‘23)                                                                                            “Ik vind het belangrijk dat de
                                                                                                                    mensen die de meeste last/
                                                                                                                    hinder ondervinden het meest
                                                                                                                    gecompenseerd worden.”
                                                                                                                    Inwoner gebied K




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>November 2022

Thema-avond lokaal eigendom voor (potentiële) energiecoöperaties

• Bekende energiecoöperaties in Berkelland &              Inhoudelijke opbrengst
  Oost Gelre
• Presentatie door adviseur van
                                                          Interesse bij lokale partijen om mogelijk een
  Klimaatverbond NL en bestuurslid Energie
                                                          actieve rol te pakken als (mede-)initiatiefnemer
  Samen
                                                          Vervolg op eigen initiatief, zonder actieve rol van
• Toelichting maatschappelijke tender
                                                          ­gemeenten.
• Rol van coöperaties en lokaal eigendom


Procesopbrengst
` Gemeenten in faciliterende rol
  Vervolg op eigen initiatief, zonder actieve rol van
  gemeenten.
` Geen verslag, want informele bijeenkomst




                                                                                                                “Ik verwacht van de gemeente dat die
                                                                                                                zorg draagt voor een proces waarin
                                                                                                                commerciële grote jongens zonder
                                                                                                                lokaal belang buiten de deur worden
                                                                                                                gehouden.”
                                                                                                                Inwoner gebied K




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>November 2022

Windcafé zoekgebied I (i)

Procesopbrengst                                           Inhoudelijke opbrengst
` Inwoners uit Aalten en Winterswijk voelen               Vragen over belang zoekgebied I
  zich niet gehoord (en dat terwijl de inwoners           Beide zoekgebieden zijn voor Oost Gelre even belangrijk
  uit Oost Gelre überhaupt nooit uitgenodigd              en in beeld voor windenergie. De gemeente praat pas weer
  zijn als het gaat om de windmolens aan de               met projectontwikkelaars van windenergie wanneer het
  grens met Aalten. Zij ontvangen ook geen                nieuwe windbeleid is vastgesteld.
  lusten van de windmolens in Aalten)
` Ambtenaren (vakinhoudelijk en                           Raden hebben RES 1.0 vastgesteld met resultaat­
  communicatie) Winterswijk en Aalten                     verplichting
  uitgenodigd, maar hebben uitnodiging niet
  verzilverd                                              Link naar sfeerverslag




                                                                                                                     “De overheid doet allerlei dingen ten koste
                                                                                                                     van iedereen en alles. Maar we hebben als
                                                                                                                     samenleving een enorme energievraag:
                                                                                                                     het is ons gezamenlijke probleem.
                                                                                                                     Afwegingen en keuzes zijn gemaakt.
                                                                                                                     Daar kunnen we van alles van vinden. Je
                                                                                                                     kunt het Klimaatakkoord van Parijs niet
                                                                                                                     afkeuren. Het zijn zoekgebieden, nog geen
                                                                                                                     locaties. Wat een daadwerkelijke locatie
                                                                                                                     wordt, is mede afhankelijk van de nieuwe
                                                                                                                     Rijksnormen.”
                                                                                                                     Wethouder RO




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                  27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>November 2022

Gezamenlijke radenbijeenkomst

• Informele besloten avond
• Informerend van aard
• Bijpraten herijking windbeleid:
  - opgave wind
  - planMER provincie
  - voortgang en planning beleidsproces (incl.
    participatie)
  - analyse zoekgebied K
  - visualisatie winturbines


Proces- en
inhoudelijke ­opbrengst
` Informeel, dus niet richtinggevend




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>November 2022 – Januari 2023

Stakeholdergesprekken – belangenorganisaties voor vogelbelangen

• Samenvatting opbrengst gesprekken met                    Inhoudelijke opbrengst                                    Beleidsvoorstel
  diverse (lokale) weidevogel-verenigingen en
  Vogelbescherming
                                                           Zorgen over molens in weidevogelgebied                    Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische
                                                                                                                     onderzoek (4.1.7)
                                                                                                                     Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
Procesopbrengst
                                                           Beste wulpenpopulatie van NL in het zoekgebied            Verplicht ecologisch onderzoek naar beschermde soorten (4.1.7)
` Wat zijn mogelijkheden om aandacht te
                                                                                                                     Toets of er sprake is van significante negatieve effecten op de instandhouding van
  vragen voor weidevogels in het gebied?
                                                                                                                     ­beschermde soorten.
  Gewezen op zienswijze over de NRD voor de
  ­planMER van de provincie.
                                                           Gebruik de gevoeligheidskaarten van vogels en             Effecten op vogels zijn onderdeel van het verplichte ecologisch onderzoek
` Behoefte aan toelichting over de status van              windenergie van SOVON                                     (4.1.7)
  het Beltrumse Veld als weidevogelgebied                                                                            Daar kunnen de kaarten van SOVON of andere actuele data voor gebruikt worden.
  Toegelicht tijdens gesprek (en later aan alle inwoners
  als terugkoppeling op de themabijeenkomst (feb ‘23).     Investeer (compenseer) met landherinrichting              Het initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking. In het
` Gebruik de gevoeligheidskaarten van vogels               langs een van de beken                                    landschapsplan moet onderbouwd worden hoe en waar (4.1.6)
  en windenergie van SOVON                                                                                           Compensatie is verplicht, de locatiekeuze nog niet vastgelegd.
  Weergegeven tijdens de themabijeenkomst voor
  inwoners (feb ‘23).                                      Ga contracten aan in Provinciale                          Compensatie moet in het landschapsplan onderbouwd worden (4.1.6)
                                                           Natuurbeheerplan-­gebieden                                Indien er gecompenseerd wordt in een natuurbeheerplangebied toetst de provincie of het
                                                                                                                     daarbij aansluit.

                                                           Voorkeur voor beschermen i.p.v. verplaatsen van           Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische
                                                           weidevogelgebieden: dit is zelden succesvol en/of         onderzoek (4.1.7)
                                                           het duurt lang voor er effect is                          Passende compenserende maatregelen kunnen pas volgen bij helderheid over waar de
                                                                                                                     windmolens zouden komen.

                                                           In K ligt een bijzonder gebied: heroverweeg het           De zoekgebieden uit de RES komen in aanmerking voor grootschalige
                                                           zoekgebied en bescherm hier vooral de weide­              opwekking van windenergie (3.1). In Berkelland geldt dit alleen voor
                                                           vogel met een herstelplan                                 zoekgebied K
                                                           De raden hebben opdracht gegeven de mogelijkheden in      De raden hebben hiertoe besloten bij het vaststellen van de RES 1.0 en het besluit tot
                                                           K te verkennen. Een heroverweging van het gebied is een   herijken van het beleid voor windenergie.
                                                           bestuurlijk besluit.




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                             29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>December 2022

Gespreksavonden bewonersorganisaties/buurtschappen Berkellandse deel gebied K

• Vertegenwoordiging van bewoners-                        Inhoudelijke opbrengst                              Beleidsvoorstel
  organisaties
• Persoonlijk in gesprek
                                                          Zorgen om gezondheidsrisico’s                       Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
                                                          Thema-avond van maart ‘23.                          2025) (4.1.3 & 4.1.4)
                                                                                                              Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter onder­bouwing van de landelijke normen.
Procesopbrengst
                                                          Gezondheid weegt niet op tegen financiële
` Vraag om meer persoonlijke gesprekken met
                                                          ­compensatie
  inwoners uit het gebied
  Voorstel om per buurtschap een avond te
                                                          Oneerlijk dat de afstand tot woningen kleiner is    Zie bovenstaand (4.1.3)
  organiseren. Afstemming behoefte in jan/feb ‘23 leidt
                                                          dan tot woonkernen                                  In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is.
  tot vervolggesprekken in april.
` Vraag om aanwezigheid van raadsleden                    Onbegrip over waarom K als enige zoekgebied is      [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
  daarbij. En ook bij de windcafés                        over­gebleven                                       ­opwekking van windenergie (3.1)
  Uitnodiging gedeeld. Aanwezigheid raadsleden is niet                                                         De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
  toe te zeggen.
` Bezoekers van windcafés veronderstellen                 Zijn alternatieven voor wind voldoende              Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
  uitgenodigd te worden voor volgende                     onderzocht?                                         Wind en zon zijn aanvullend nodig voor een stabiele energieopwekking. Biomassa is in de
  bijeenkomsten, dit is niet altijd zo                                                                        RES 1.0 Achterhoek onderzocht. De potentie hiervan is beperkt.
  Inwoners van zoekgebied K en een straal van
  400 m er omheen worden uitgenodigd. Andere              Gemeente hoeft niet aan de RES opgave te voldoen    De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende resultaatverplichting vastgesteld
  inwoners kunnen zich aanmelden, maar krijgen niet                                                           In Berkelland in nov 2021 en in Oost Gelre in sept 2021.
  standaard een uitnodiging.
` Plenaire windcafés zijn voor sommige                    Behoefte aan financiële compensatie en financieel   Verplicht randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2)
  inwoners een drempel om vragen te stellen               participeren                                        De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct
  Volgende thema-avonden ook een decentraal deel                                                              voordeel halen uit een project.
  om persoonlijke vragen te stellen.


                                                                                     “Ik heb zorgen over verscheurde buurtschappen door
                                                                                     verschillende belangen. Grondeigenaren zijn er wellicht
                                                                                     blij mee vanwege de financiële vergoeding, de buren
                                                                                     hebben veel meer de lasten in plaats van de lusten.“
                                                                                     Inwoner gemeente Berkelland



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                       30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>December 2022

Digitale enquête Berkelland

•   Verspreid via inwonerspanel                           Inhoudelijke opbrengst                               Beleidsvoorstel
•   En naar alle inwoners via Berkelbericht
•   Ook via social kanalen verspreid
                                                          Merendeel vindt aandacht voor opwekken duur­
•   Terugkoppeling resultaat in Berkelbericht
                                                          zame ­energie belangrijk

                                                          Kwart inwoners (allen buiten K) kent de plannen
Procesopbrengst                                           voor windenergie niet
                                                          Artikelen in lokale bladen gedurende 2023.
` Ruim 700 respondenten
  Alle respondenten hebben de rapportage ontvangen.
                                                          Meningen over windmolens in K verdeeld: 30%
  Gemeenteraad ook. Gepubliceerd in Berkelbericht en
                                                          voor, 30% neutraal, 40% tegen
  online.
` 65% wil geïnformeerd blijven, 36% (met name             Veel zorgen, vooral bij inwoners van gebied K
  uit K) wil meepraten
  Regelmatiger artikelen over wind en het beleidsproces   Top 3 zorgen: geluidsoverlast, aantasting            Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
  in lokale bladen. Bijeenkomsten blijven georganiseerd   landschap (& uitzicht), slagschaduw                  2025) (4.1.3 & 4.1.4) en bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6)
  worden voor inwoners van K.                             Onderwerp van thema-avonden van feb en mrt ’23.      In de landelijke normen is een afweging gemaakt over veilig omgaan met milieueffecten
` Deel vragen gericht op eigen verduurzaming                                                                   van windmolens. Windmolens zorgen voor schade aan het landschap, maar windenergie
  Geen onderdeel van dit beleidsproces.                                                                        is nodig. Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.

                                                          25% van inwoners van K zou het kunnen                Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2)
                                                          accepteren als ze kunnen profiteren van de           De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct
                                                          opbrengsten                                          voordeel halen uit een project.

                                                          De opbrengt moet vooral gaan naar financiële ver­    Zie bovenstaand (4.2)
                                                          goedingen voor de omgeving en duurzame projecten
                                                          Onderdeel van verkenning varianten van 100% lokaal
                                                          eigendom.

                                                          Tijdelijk stil kunnen zetten van windmolens          Verplichte automatische stilstandvoorziening (4.1.4)
                                                          vergroot de acceptatie niet                          Om (hinder van) slagschaduw op woningen te voorkomen.

                                                          60% van de inwoners vindt lokaal eigendom            Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum
                                                          ­belangrijk                                          eis is 51% (4.2)
                                                                                                               De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.

                                                          50% van de inwoners vindt dat overheden              Gemeenten kunnen (mede-)initiatiefnemer zijn (4.2)
                                                          (mede-)eigenaar kunnen zijn                          Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Januari 2023

Stakeholdergesprekken belangenorganisaties wind BAWE & SOVW
2023


• Samenvatting opbrengst gesprekken met                   Inhoudelijke opbrengst                              Beleidsvoorstel
  belangenorganisaties zoals BAWE & SOVW
                                                          Zorg dat opbrengst zoveel mogelijk bij lokale       Verplichte randvoorwaarden zijn opgenomen (4.2)
                                                          ­mensen terechtkomt                                 De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat o
                                                                                                                                                                           ­ mwonenden direct
                                                                                                              voordeel halen uit een project.

                                                          Ga voor een grotere verhouding lokaal eigendom      Uitgangspunt is een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom, minimum
                                                          dan 50:50, dat is haalbaar. Bij voorkeur 100%.      eis is 51% (4.2)
                                                                                                              De gemeenten streven naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.

                                                          Kies voor clustering en niet voor solitaire wind­   Solitaire windmolens zijn niet toegestaan. Er kan een cluster- of lijnopstelling
                                                          molens                                              toegepast worden (4.1.1)
                                                                                                              Windmolens moeten zoveel mogelijk geclusterd worden om de landschappelijke impact te
                                                                                                              beperken. Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van
                                                                                                              de locatie en omgevingscontext.

                                                          Neem compenseren/financieel vergoeden van           Een omgevingsfonds, omwonendenregeling en een plan voor socialisatie van
                                                          omwonenden op in beleid                             grondvergoedingen zijn verplicht (4.2)
                                                                                                              Zo krijgen direct omwonenden voordeel uit een project. En wordt de grondvergoeding
                                                                                                              binnen het (zoek)gebied eerlijk verdeeld.

                                                          Neem mogelijkheden tot het uitkopen van om­         Mogelijkheid niet expliciet opgenomen in het beleids­document
                                                          wonenden op in beleid                               Eventueel uitkopen van omwonenden is een privaatrechtelijke aangelegenheid. Hier
                                                                                                              hebben gemeenten geen rol in.

                                                          Optimaal lokaal eigendom wanneer gemeente           Gemeenten kunnen (mede-)initiatiefnemer zijn (4.2)
                                                          ­initiatief neemt                                   Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                    32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Februari 2023

Thema-avond natuur & landschap

• Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K              Inhoudelijke opbrengst                                    Beleidsvoorstel
• Toelichting effecten op natuur & landschap
• Aandacht voor weidevogels in Beltrumse
                                                          Vermijd kwetsbare gebieden bij een locatiekeuze           Een initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6)
  Veld
                                                                                                                    Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar wind­energie is nodig.
• Toelichting vervolgproces
                                                                                                                    Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.
• Vragenlijst over natuur & landschap
                                                          Aandacht voor ecologische verbindingszones                Een ecologisch onderzoek en landschapsplan zijn v         ­ erplicht (4.1.6 & 4.1.7)
                                                                                                                    Om het effect op natuur en soorten inzichtelijk te maken.
Procesopbrengst
                                                          Veel zorgen over de bescherming van weidevogels.          Aandacht voor weidevogels is een verplicht o      ­ nderdeel van het ecologische
` Reacties zowel plenair als decentraal                   De afstand tot weidevogels is bij voorkeur 1 km.          onderzoek (4.1.7)
  (marktvorm) opgehaald                                   K wordt door velen mede hierom geen geschikte             Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht. Daarna kunnen keuzes
` Vragenlijst live via Mentimeter doorlopen, dit          locatie gevonden                                          gemaakt worden m.b.t. locatie of compensatie.
  leidde tot discussie, omdat antwoordopties              Toelichting in verslaglegging opgenomen.
  werden gemist
  Bij de volgende bijeenkomst een andere vorm van         Opbrengst van windpark kan gebruikt worden om             Onderbouwing bijdragen aan lokale natuurwaarden, financiële bijdrage aan
  vraagstelling. En geprinte vragenlijsten om in te       leef­gebied voor weidevogels te verbeteren                natuurontwikkeling in en rondom het windpark (4.1.6)
  vullen.                                                                                                           Het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving. Bijv. t.b.v. leef­gebied van weidevogels.
` Aanvullend is de vragenlijst nagestuurd aan
                                                          Inwoners zijn verdeeld over compensatie:                  Zowel verplichte randvoorwaarden voor compensatie van omwonenden als
  alle aanwezigen
                                                          sommigen vinden dat het vooral naar inwoners              natuurcompensatie (4.1.6 & 4.2)
  Bij de nagezonden vragenlijst extra antwoordopties
                                                          moet gaan, anderen ook naar natuur & landschap            De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct
  toegevoegd.
                                                                                                                    voordeel halen uit een project. En het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving.
` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke
  opbrengst)                                              Interessant gevonden aanvullende m ­ aatregelen:          Automatische stilstandvoorziening indien ecologisch o    ­ nderzoek dat uitwijst
  Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag.       ­rekening houden met vliegroutes, stilstand­              (4.1.7). Vliegroutes niet expliciet o­ pgenomen in beleid
                                                           voorziening tijdens trek                                 Om (trek)vogels en/of vleermuizen te beschermen.

                                                          Vragen over waarom het Beltrumse Veld geen formele        Besluitvorming over weidevogelgebieden (Provinciale Staten van Gelderland,
                                                          ­status als weidevogelgebied heeft. En onvrede daarover   19 december 2018)
                                                           Beantwoord tijdens bijeenkomst.                          Bijlage 2 bij verslag Themasessie Natuur & Landschap zoekgebied K

                                                          Vragen over de laagvliegroute                             Een ruimtelijk plan moet rekening houden met b       ­ elemmeringen (5.2). De laag­
                                                          Verzoek aan ministerie om schriftelijke bevestiging.      vliegroute over gebied K wordt opgeheven
                                                                                                                    Op 8-12-2023 ontvingen we bevestiging van Defensie dat de laagvliegroute wordt verwijderd.

                                                          Oproep aandacht te hebben voor specifieke d
                                                                                                    ­ ier-          Verplicht ecologisch onderzoek naar beschermde s­ oorten (4.1.7)
                                                          &vogelsoorten                                             Toets of er sprake is van significante negatieve effecten op de instandhouding van
                                                                                                                    ­beschermde soorten.




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                           33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Maart 2023

Thema-avond zoekgebied I (i): lokaal eigendom en financiële vergoeding

• Toelichting coöperatieve ontwikkeling                   Inhoudelijke opbrengst                             Beleidsvoorstel
• Vormen van lokaal eigenaarschap
• Vormen van financiële participatie
                                                          I.t.t. in zoekgebied K reageerden de aanwezigen    We stimuleren lokaal eigendom en (financiële) participatie van inwoners in
                                                          in zoekgebied i niet positief op de ingehuurde     een windpark. We eisen minimaal 51 % lokaal eigendom in een initiatief
                                                          expert. De expert was directeur/eigenaar van een
Procesopbrengst                                           bestaand cooperatief windpark.

` Opkomst 32 inwoners
  Na de thema-avond heeft ALV van de DBO ­Vragender
  verzocht om hele kern uit te nodigen voor een brede
  informatiebijeenkomst over windenergie. Op 27
  juni 2023 heeft de gemeente een informatiemarkt
  ­georganiseerd waar inwoners uit Vragender zich
   breed konden laten informeren over alles wat met
   windenergie te maken heeft.
` Inwoner uit Aalten pakte steeds het hoge
  woord. Dat werkte verstorend op inwoners
  van Oost Gelre




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Maart 2023

Thema-avond zoekgebied I (i): natuur & landschap

Procesopbrengst                                           Inhoudelijke opbrengst                             Beleidsvoorstel
` Opkomst ongeveer 25 inwoners                            Zorgen over Natura 2000-gebied Koburgerveen        We moeten de schade aan het landschap en de natuur compenseren. Maar
` Uitgenodigd: inwoners in en rondom                                                                         het gaat verder dan dat: we moeten het landschap en de natuur verder
  zoekgebied (i) + 400 meter daaromheen                                                                      ontwikkelen en versterken
` Experts uitgenodigd van Natuur & Milieu
                                                          Zorgen over hoogte molen en landschapsvervuiling   Aantasting landschap en natuur moet gecompenseerd worden en het initiatief
  Gelderland en buro Staringadvies. Aanwezigen
                                                                                                             moet daarnaast wat extra’s doen wat betreft landschapsontwikkeling en
  reageerden goed op deze experts. Hadden een
                                                                                                             natuurversterking. Een plus aan het gebied geven dus.
  compleet en transparant verhaal.
                                                                                                             Een initiatief moet bijdragen aan landschapsversterking (4.1.6)
                                                                                                             Windmolens zorgen voor verandering aan het landschap, maar windenergie is nodig.
                                                                                                             Daarom moet de schade aan het landschap verplicht gecompenseerd worden.

                                                                                                             Zowel verplichte randvoorwaarden voor compensatie van omwonenden als
                                                                                                             natuurcompensatie (4.1.6 & 4.2)
                                                                                                             De gemeenten willen dat de omgeving kan meeprofiteren en dat omwonenden direct
                                                                                                             voordeel halen uit een project. En het windpark moet bijdragen aan de leefomgeving.


                                                          Vinden het gewoon niet passen in het landschap     Zie bovenstaande opsomming.
                                                          in en rondom Vragender




                                                                                    “In plaats van enkele MegaWatt-windmolens lijken mij
                                                                                    vele kleine ‘mini’-windmolens zoals die nu bij enkele
                                                                                    boerderijen geplaatst zijn, een veel aantrekkelijker
                                                                                    alternatief met veel minder overlast en dus veel minder
                                                                                    weerstand en beter passend in het landschap.”
                                                                                    Inwoner gemeente Oost Gelre




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                  35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Maart - April 2023

Bezoek aan windpark

• Naar windpark Den Tol in Netterden                      Inhoudelijke opbrengst
• Op verzoek van inwoners georganiseerd voor
  inwoners van en 400 m rondom gebieden K
                                                          Positief verhaal van iemand die eigenaar is.
  én I (4 keer)
                                                          Geen kritische blik als omwonende
• Ook raadsleden van Berkelland en Oost Gelre
  waren uitgenodigd
                                                          Wisselende reacties op het geluid van een
• Eigenaar van windpark vertelt over zijn
                                                          ­windmolen: s­ ommigen vonden het meevallen,
  ervaringen en wat er allemaal bij komt
                                                           anderen niet
  kijken om een windpark te bouwen
• Hij neemt aanwezigen mee naar de
  windmolens


Procesopbrengst
` Verschillende inwoners konden niet mee op de
  voorgestelde momenten
  Met hen is afgestemd om een vierde bezoek te
  ­plannen in april 2023.
` Relatief weinig interesse van inwoners voor
  deelname aan bezoek
` Positieve reacties op het initiatief om een
  bezoek te organiseren
` Geen formeel verslag. Gemeenten enkel als
  toehoorder aanwezig




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                        36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Maart 2023

Themasessie hinder & volksgezondheid

• Voor inwoners van en 400 m rondom gebied K              Inhoudelijke opbrengst                                        Beleidsvoorstel
• Toelichting milieunormen
• Toelichting vervolgproces
                                                          Inwoners geven aan dat er te weinig onderzoek is              Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (­ vaststelling verwacht in
• GGD aanspreekbaar voor vragen over
                                                          gedaan naar de effecten op lange termijn                      2025) (4.1.3 & 4.1.4)
  gezondheid
                                                                                                                        Gezondheidseffecten zijn door het RIVM onderzocht ter o
                                                                                                                                                                              ­ nderbouwing van de landelijke
• Vragenlijst over gezondheid
                                                                                                                        normen.

                                                          Angst dat nieuwe normen opnieuw een ge­                       Zie bovenstaand (4.1.3)
Procesopbrengst                                           middelde g­ eluidsbelasting voor een heel jaar                De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens.
                                                          zullen bevatten
` Reacties zowel plenair als decentraal
  (marktvorm) opgehaald
                                                          Hoe wordt omgegaan met omwonenden die extra                   Zie bovenstaand (4.1.3)
` GGD werd plenair gemist                                 gevoelig zijn voor geluid en meer hinder ervaren?             Zie bovenstaand.
  GGD is aanwezig op de informatiemarkt in Vragender
  voor zoekgebied i (juni ‘23) en op de gezamenlijke      Vragen over het effect van laagfrequent geluid
  informatiemarkt (dec ‘23).                              Bij de conceptnormen zit een onderzoek naar laag­
` Inwoners geven aan dat zorgen te weinig                 frequent geluid bij windmolens. Zie link bijlage 6.
  erkend worden tijdens de avond
` Inwoners geven aan dat er te veel aandacht              Zorgen over loslatende deeltjes die de omgeving               Plan moet aan technische eisen uit NEN-normen voldoen (4.1.2)
  naar de beleving van hinder is gegaan, alsof            vervuilen                                                     Technische eisen worden landelijk vastgesteld.
  het enkel ‘tussen de oren zit’
                                                          Vragen over de laagvliegroute                                 Een ruimtelijk plan moet rekening houden met b      ­ elemmeringen (5.2). De laag­
` Vragenlijsten kunnen tijdens de avond
                                                          Ministerie is om een formele schriftelijke bevestiging        vliegroute over gebied K wordt opgeheven.
  ingevuld worden en zijn digitaal nagestuurd
                                                          gevraagd.                                                     Op 8-12-2023 ontvingen we bevestiging van Defensie dat de laagvliegroute wordt
` Uiteenlopende vragen (zie inhoudelijke                                                                                ­verwijderd.
  opbrengst)
  Beantwoord tijdens bijeenkomst en in het verslag        Vragen over de verhouding tussen jaargemiddelde               Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (­ vaststelling verwacht in
` Met verslag is informatie en contactgegevens            van geluid en piekbelasting                                   2025) (4.1.3)
  van de GGD meegestuurd voor het stellen van                                                                           De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens.
  aanvullende vragen
` Behoefte aan andere sprekers. Na afronding              Wat ervaar je binnen in je huis of in je tuin van
  verzoek van inwoners om een bijeenkomst                 ­geluid van windmolens?
  te organiseren met door hen aangedragen                  Tijdens informatiemarkt (dec ‘23) een simulatie van geluid
  sprekers                                                 gegeven.
  Geen extra bijeenkomst georganiseerd, want
  gezondheid en hinder zijn onderdeel van de landelijke
  normen (vaststelling verwacht in 2025).




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                               37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>December 2022 - September 2023

Diverse artikelen – Elna, Groenlose Gids & Berkelbericht (en verspreid via social media)

• Energieneutraal met een energiemix &
  windopgave (Berkelbericht &
  Elna, Groenlose Gids)
• Windenergie en landschap & natuur
  (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids)
• Verduurzaming woningen
  (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids)
• Voortgang proces nieuw windbeleid
  (Berkelbericht & Elna, Groenlose Gids)
• Hoofdlijnen windbeleid
  (Berkelbericht)




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>April 2023

Gespreksavonden bewonersorganisaties/buurtschappen Berkellandse deel zoekgebied K


• Vertegenwoordiging van bewoners-
                                                          Inhoudelijke opbrengst                                 Beleidsvoorstel
  organisaties
• Persoonlijk in gesprek                                  Voorkeur aan meedoen aan ‘wind op zee’-projecten       Er is gekozen voor wind- en zonne-energie om de d        ­ oel­stellingen te halen (1.1)
• Enkele raadsleden zijn aanwezig als                                                                            De doelstellingen per RES-regio bestaan naast de landelijke d
                                                                                                                                                                             ­ oelstelling voor wind op zee.
  toehoorder                                                                                                     Deze zijn niet inwisselbaar.

                                                          Voorkeur voor windmolens op bedrijventerreinen         Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeurs­gebied uit de RES (4.1.1)
Procesopbrengst                                           Niet mogelijk vanwege regelgeving op het gebied van    Aan de RES-gebieden ligt een ruimtelijke analyse ten grondslag.
                                                          externe veiligheid.
` Bijeenkomsten voor inwoners worden
  rommelig ervaren                                        Initiatief bij Avinkstuw past beter bij het energie­   [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
                                                          netwerk. Keuze voor K omdat er weinig mensen           ­opwekking van windenergie (3.1)
` Inwoners zijn ‘bijeenkomsten-moe’. Ze hebben
                                                          wonen dus weinig weerstand verwacht wordt?              De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
  het gevoel dat het toch wel doorgaat.
` Gezondheidsrisico’s zijn niet goed aan bod              Zorgen over weidevogels in gebied K                    Aandacht voor weidevogels is een verplicht onderdeel van het ecologische
  gekomen in thema-avond                                  Gemeente heeft de provincie om aandacht voor weide­    ­onderzoek (4.1.7)
` Er wordt weinig ruimte gevoeld voor                     vogels g
                                                                 ­ evraagd in de planMER.                         Zo worden de effecten op weidevogels duidelijk in beeld gebracht.
  tegengeluiden
` Hoeveel ruimte is er voor ‘ophalen’ bij                 Zijn eigen gemeentelijke normen mogelijk? In           Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
  inwoners binnen een opgave met weinig                   beleid voorkeur geven aan meer afstand tot             2025) (4.1.3 & 4.1.4)
  bewegingsruimte?                                        ­woningen                                              De gemeenten committeren zich aan de landelijke milieunormen voor windmolens.
                                                                                                                 Lokaal strengere normen toepassen is niet mogelijk, dan is er geen ruimte meer om de
` Tijdens bijeenkomsten wordt een empathische
                                                                                                                 opgave te halen.
  houding richting inwoners met zorgen gemist
  Voor en na de zomer van 2023 zijn verschillende
                                                          Waarom een clustering van windmolens?                  Er kan een cluster- of lijnopstelling toegepast worden (4.1.1)
  gesprekken gevoerd
                                                                                                                 Uitgangspunt is een goede ruimtelijke eenheid. De opstelling is afhankelijk van de locatie
` Ga als gemeente het gesprek aan met                                                                            en omgevingscontext.
  grondeigenaren voordat commerciële partijen
  dat doen                                                Angst dat een zonnepark zal volgen na de wind­         Geen onderdeel windbeleid
` Positieve reactie op het voeren van een meer            molens                                                 De raad van Berkelland heeft aangegeven geen zonneparken meer toe te staan (feb 2022).
  persoonlijk gesprek, maar zorgen zijn niet
  weggenomen                                              Kan een initiatiefnemer meer molens plaatsen dan       Een initiatiefnemer kan niet eigenstandig besluiten meer windmolens te plaatsen
                                                          de ­vastgestelde opgave?                               Het toestaan van windmolens is een besluit van het bevoegd gezag.

                                                          Zorg dat commerciële partijen naar de provincie        Provincie is bevoegd gezag. Een initiatiefnemer kan een aanvraag bij de
                                                          gaan voor een vergunning                               provincie indienen
                                                                                                                 De provincie heeft aangegeven voorkeur te hebben dat bij een concrete ontwikkeling de
                                                                                                                 gemeente bevoegd gezag overneemt.



Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Mei 2023

Raadsbezoek aan windpark

• Voor raadsleden uit Oost Gelre & Berkelland
• Naar windpark Den Tol in Netterden
• Eigenaar van windpark vertelt over zijn
  ervaringen met de totstandkoming van
  windpark Den Tol
• Hij neemt aanwezigen mee voor een bezoek
  aan zijn windmolens


Proces- en
inhoudelijke ­opbrengst
` Informeel, dus niet richtinggevend




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Mei 2023

Gezamenlijke radenbijeenkomst

• Informele besloten avond
• Informerend van aard
• Bijpraten herijking windbeleid:
  - Voortgang beleidsproces & participatie
  - Toelichting hinder en windmolens (door
    GGD)
  - Verkenning mogelijkheden lokaal eigendom


Proces- en
inhoudelijke ­opbrengst
` Informeel, dus niet richtinggevend




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Juni 2023

Informatiemarkt Vragender zoekgebied I (i):

• De gehele kern van Vragender uitgenodigd,               Inhoudelijke opbrengst
  ongeveer 850 huishoudens
  Voorafgaand aan deze informatiemarkt heeft
                                                          DBO Vragender is tegen de komst van windmolens
  een actiegroep die onbekend wil blijven zich als
                                                          in ­zoek­gebied i
  tegenstander van windmolens per mail gemeld.
  Vermoedelijk zijn ook leden van DBO Vragender
                                                          Feedback Provincie Gelderland:
  hierbij betrokken.
                                                          • Complimenten voor de goede voorbereidingen!
                                                          • Wij vonden de sfeer goed, er waren zowel voor- als
                                                            tegenstanders van windenergie. Met beide hebben we
Procesopbrengst                                             goede en ook prettige gesprekken gevoerd. Het lukte
                                                            om goed in gesprek te komen met mensen die met een
` Opkomst 103 personen
                                                            kritische houding bij ons kwamen.
` Positieve feedback van aanwezigen en                    • Mensen hadden vooral zorgen over horizonvervuiling
  standhouders                                              en geluid. Vooral omdat het zo dicht bij woonkern ligt.
` DBO Vragender heeft een enquête gehouden                • Meerdere mensen noemden dat omwonenden in een
  onder aanwezigen en onaangekondigd                        bredere straal betrokken zouden moeten worden.
  geflyerd (zie foto)                                     • Opzet met specialisten op ieder thema was erg fijn. We
` Meewerkende standhouders waren:                           hebben mensen actief doorverwezen en daar werd ook
  - DBO Vragender                                           gebruik van gemaakt.
  - Gemeente Oost Gelre                                   • Wij ondersteunen jullie graag bij een volgende
  - Provincie Gelderland                                    ­informatiemarkt.
  - GGD
  - Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum               Feedback Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum:
  - The Imagineers/Windplanner                            Wat was de houding van de inwoners naar jullie als stand­
  - ODA                                                   houders toe? Met welke vragen kwamen ze? Waren ze positief-
  - Natuur & Milieu Gelderland                            neutraal-mild kritisch-negatief? Kwaliteit van de gesprekken?
  - Staringadvies                                         Iedereen bleef beleefd en het was daarom een prettige avond.
  - Windpark Den Tol                                      Omwonenden wilden vooral weten hoe een windturbine
  - Bosch en Van Rijn                                     klinkt, wanneer je het geluid wel of niet hoort (welke afstand,
  - Agem                                                  bij welke wind) en wanneer je er last van zou kunnen
                                                          hebben. Ook waren er wat v­ ragen over wat geluidniveaus
                                                          waren en hoe het geluid zich verplaatst als de afstand tot
                                                          de windmolen groter wordt. Er waren ook veel vragen over
                                                          hoe ze er uit komen te zien. Er leek wel wat kritisch gekeken
                                                          te worden naar de hoogte van de windturbines: 240 m     ­ eter
                                                          tiphoogte. In onze visualisatie hadden we namelijk wind
                                                          turbines van maximaal 200 meter hoogte. Er waren ook wat
                                                          personen die meer wilden weten over het effect op dieren
                                                          (vogels of dieren op de grond).


Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                           42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>November 2023

Animatie lokaal eigendom

• Online beschikbaar op websites gemeenten




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>November 2023

Gezamenlijke radenbijeenkomst

• Eerste richting van windbeleid


Proces- en
inhoudelijke ­opbrengst
` Informeel, dus niet richtinggevend




Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre   44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>December 2023

Informatiemarkt zoekgebied K en (i)                                                                                                                                                                   >>

• Voor inwoners van en 400 m rondom gebied                 Inhoudelijke opbrengst                                Beleidsvoorstel
  K en I (i)
• Toelichting hoofdlijnen windbeleid
                                                           Hoeveel windmolens komen er nou echt?                 In een ruimtelijk plan moeten aantallen en typen windmolens onderbouwd
• Informeren over conceptnormen van het Rijk
                                                           Vragen zijn toegelicht tijdens de bijeenkomst.        ­worden (4.1.1)
• Externe deskundigen die eerder
                                                                                                                  Het aantal windmolens dat gerealiseerd kan worden is nog niet duidelijk. Dit is o.a.
  betrokken waren bij thema-avonden en de
                                                                                                                  afhankelijk van de definitieve rijksnormen (verwacht in 2025), het resultaat van de
  informatiemarkt in Vragender, waren weer
                                                                                                                  provinciale planMER en het plan (incl. de te gebruiken techniek) dat een initiatiefnemer
  aanwezig voor vragen
                                                                                                                  maakt.

                                                           Jullie weten toch allang waar ze gaan komen en        Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1)
Procesopbrengst                                            hoe hoog ze worden                                    Zie bovenstaand.

` Suggestie: maak een samenvatting in het
                                                           Is netcongestie een belemmering voor de komst         Geen onderdeel van het windbeleid
  weekblad voor inwoners die niet zijn geweest
                                                           van windmolens?                                       De gemeente kan zelf niets betekenen op dit gebied, volgt wel de ontwikkelingen.
  Verstrekte informatie is ook online geplaatst op de
  sites van de gemeenten en via een artikel in de lokale
                                                           Geluid en lichtvervuiling zijn belangrijke aspecten   Een initiatief moet voldoen aan alle landelijke normen (vaststelling verwacht
  bladen verspreid.
                                                                                                                 in 2025) (4.1)
` Kaart met belemmeringen zoekgebied K is                                                                        Effecten van geluid en licht zijn door het ministerie onderzocht in het PlanMER ter
  niet meer beschikbaar op website gemeente                                                                      onderbouwing van de landelijke normen.
  Berkelland
  De link is hersteld.                                     Naderingsdetectie: gaan de lampen op de wind­         Naderingsdetectie is niet algemeen verplicht gesteld in de conceptnormen van
` GGD kreeg vooral vragen over laagfrequent                molens wel of niet uit?                               het Rijk (vaststelling verwacht in 2025) (4.1.5)
  geluid en over de normen voor slagschaduw                                                                      Het Rijk stelt naderingsdetectie op dit moment nog niet verplicht omdat de kosten
  Tijdens de avond toegelicht dat daar nu nog geen                                                               daarvoor nog erg hoog zijn, de systemen nog niet voldoende beschikbaar zijn en de test­
  antwoord op gegeven kan worden. Dit wordt                                                                      capaciteit beperkt is (zie NvT, pag. 44).
  regionaal besproken.
` Er is veel aandacht gegaan naar de concept­              Het zou helpen als de gemeenten ook eigenaar          Gemeenten kunnen (mede-) initiatiefnemer zijn (4.2)
  rijksnormen en de kansenkaarten op basis                 ­worden van een toekomstig windpark                   Als dit kan bijdragen aan het genereren van maximale opbrengsten voor de gemeenschap.
  hiervan
  Op dit moment kan enkel nog in beeld gebracht            Gaat de gemeente gebruik maken van de moge­           Een initiatief moet voldoen aan landelijke normen (vaststelling verwacht in
  worden wat mogelijke locaties zijn voor windmolens,      lijkheid om eigen lokale normen op te stellen         2025) (4.1). De gemeenten gaan daarbij uit van de standaardwaarden zonder
  op basis van conceptnormen van het Rijk. Er is nog       (“­zezam”) om meer van de opgave te halen?            daar met toepassing van “zezam” van af te wijken.
  geen initiatief waar windmolens op een locatie bedacht                                                         In de landelijke normen is een afweging gemaakt wat een veilige afstand tot woningen is.
  zijn.                                                                                                          Daar houden de gemeenten zich aan.

` Veel vragen over wat het betekent dat de RES-
  opgave niet ingevuld kan worden
` Laat het zoekgebied en de windmolens zien op
  een plaatje en communiceer dat


Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                            45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>December 2023

Informatiemarkt zoekgebied K en (i) vervolg

Procesopbrengst vervolg                                   Inhoudelijke opbrengst                                    Beleidsvoorstel
` Er is ook waardering uitgesproken voor                  Als er zo weinig kan in zoekgebied K, wordt het           [Berkelland] Alleen zoekgebied K komt in aanmerking voor grootschalige
  het proces, de verstrekte informatie en de              ­initiatief van Avinkstuw dan weer opgepakt?              ­opwekking van windenergie (3.1)
  simulaties                                               De raad van Berkelland heeft opdracht gegeven de          De gemeenteraad van Berkelland heeft dit besloten op 16 februari 2022.
` Er is een verzoek gedaan om in contact                   mogelijkheden in K te verkennen. Een heroverweging van
  gebracht te worden met het ecologisch                    zoekgebieden is een bestuurlijk besluit.
  onderzoeksbureau of de commissie MER ivm
  weidevogels                                             Een norm voor én afstand én geluid is lastig te           Een initiatief moet voldoen aan alle landelijke normen (vaststelling verwacht
  De Commissie MER is een landelijk werkende instantie.   begrijpen. Wat is leidend?                                in 2025) (4.1)
  Gegevens: www.commissiemer.nl of 030-2347666.                                                                     De norm die het meest begrenst is leidend. Normen kunnen niet overschreden worden.
` Tijdens deze informatiemarkt was de NP RES
  aanwezig. Zij stellen de communicatiestrategie          Is kernenergie niet een optie als alternatief voor        Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
  op richting de RES 2.0. Contactpersoon                  wind?                                                     In de RES 1.0 is kernenergie niet onderzocht omdat kernenergie niet voor 2030 een
  NP RES was erg gecharmeerd van de                       In de RES 1.0 zijn verschillende opwekmethoden            relevante bijdrage zou kunnen leveren aan de energieproductie van Nederland.
  participatieaanpak van Berkelland en Oost               onderzocht.
  Gelre. Zij willen deze aanpak als voorbeeld
  meenemen in hun communicatiestrategie                   Gaan de gemeenten straks maar met één partij in           In een zoekgebied kan een vergunning voor één windpark in één plan
                                                          gesprek over het initiatief voor een windpark?            verleend worden (4.1)
` Meewerkende standhouders waren:
                                                          De exacte werkwijze wordt nog nader wordt uitgewerkt.     Eén plan moet zorgen voor eenduidigheid en helderheid voor omwonenden. In theorie
  - Gemeente Oost Gelre
                                                                                                                    kan één windplan gemaakt worden door een combinatie van initiatiefnemers.
  - Provincie Gelderland
  - GGD
                                                          Hoe zit het met de laagvliegroute?                        Een ruimtelijk plan moet rekening houden met belemmeringen (5.2). De laag­
  - Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum
                                                          Ministerie is om een formele schriftelijke bevestiging    vliegroute over gebied K wordt opgeheven
  - The Imagineers/Windplanner
                                                          gevraagd.                                                 Op 8-12-2023 ontvingen we een brief van Defensie waarin wordt bevestigt dat de laag­
  - Natuur & Milieu Gelderland
                                                                                                                    vliegroute Linkroute 10A over zoekgebied K wordt verwijderd uit de Omgevingswet.
  - Staringadvies
  - Windpark Den Tol
                                                          80% van de inwoners wil geen windmolens. Wordt            De raden hebben de RES 1.0 en de bijbehorende opgave vastgesteld
  - Bosch en Van Rijn
                                                          daar wel naar geluisterd?                                 Een combinatie van wind- en zonne-energie is nodig om zoveel mogelijk aan de opgave
  - Agem
                                                                                                                    bij te dragen. Door regie te nemen met windbeleid wordt gestreefd om naast de lasten ook
                                                                                                                    de lusten lokaal te behouden.

                                                          Hoe is zoekgebied i tot stand gekomen?                    Windmolens worden enkel toegestaan in een voorkeursgebied uit de RES (4.1.1)
                                                                                                                    We conformeren ons aan de zoekgebieden uit de RES 1.0. Voor het bepalen daarvan is
                                                                                                                    destijds een integrale ruimtelijke afweging van belangen gemaakt.

                                                          Zijn windmolens op land echt nodig? Kunnen we             Er is gekozen voor wind en zonne-energie om de doelstellingen te halen (1.1)
                                                          niet volstaan met alleen zonnevelden en zon op            De RES 1.0 gaat uit van de energiemix, dat wil zeggen dat we zowel wind op land als
                                                          dak?                                                      zonne-energie nodig hebben. Want als de zon niet schijnt, moet je ook energie opwekken
                                                          Alleen zonne-energie is niet voldoende.                   en dat kan door windmolens.

Participatieverslag beleidsproces windenergie - Gemeenten Berkelland & Oost Gelre                                                                                                                        46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Colofon                                                         Meer informatie?
Dit participatieverslag is tot stand gekomen door gemeenten     Kijk op www.gemeenteberkelland.nl/zoekgebiedk of
Berkelland en Oost Gelre in samenwerking met bureau Dietz       www.energieneutraaloostgelre.nl/energieopwekking
Strategie & Communicatie. In verschillende werksessies en ge­
sprekken met mensen van binnen en buiten de gemeentelijke
organisaties hebben we met de grootst mogelijke zorgvuldig­     Heeft u vragen?
heid gewerkt aan dit participatieverslag.
                                                                stuur dan een bericht aan info@gemeenteberkelland.nl of
Ondanks dat kan dit verslag onverhoopt nog onvolledig zijn.     energieneutraal@oostgelre.nl
Opmerkingen kunt u per mail sturen.

Vormgeving Kris Kras Communicatie
Fotografie Fix Media, ANP/Gerasimovi, gemeente Berkelland,
Wencke Hoijtink, gemeente Oost Gelre, Rachel Valigora,
Aan beelden kunnen geen rechten ontleend worden.
Copyright december 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>