<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           De gemeente neemt de leiding !

                   breedband-connectiviteit in buitengebied




                      Deze notitie is een co-productie van de gemeenten

                                        Bronckhorst

                                        Doetinchem

                                          Doesburg

                                           Lochem

                                        Montferland

                                      Oude IJsselstreek

                                          Zutphen

                          en dient als onderlegger voor bestuurlijke
                     besluitvorming in elk van de gemeenten afzonderlijk.




Definitief 15 maart 2017
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>De gemeente neemt de leiding !

Plan ter voorbereiding van breedband-connectiviteit in buitengebied



Inleiding

De Gemeente Bronckhorst ervaart in toenemende mate hinder van het gebrek aan adequate
internet-connectiviteit in het buitengebied.
De problematiek van het gemis aan digitale bereikbaarheid met voldoende snelheid en capaciteit
wordt in deze notitie als bekend verondersteld, evenals de talloze pogingen van veel gemeenten en
provincies in Nederland om de ‘markt’ te bewegen om deze problematiek tot een oplossing te
brengen. Ter illustratie kan worden verwezen naar een provinciaal project voor aanleg van een
breedband-netwerk in het totale buitengebied van de Regio Achterhoek ++, dat echter door de
provincie Gelderland in de onderzoeksfase is gestaakt vanwege (o.a.) de staatssteunrechtelijke
implicaties die een overheids-gefinancierd netwerk met zich mee brengt.
De gemeenten uit de Regio hebben vervolgens intensief overleg gevoerd met marktpartij CIF
(Communication Infrastructure Fund) om hen tot grootschalige aanleg van breedband/glasvezel in de
Achterhoek te bewegen, doch CIF heeft onlangs te kennen gegeven dat zij een groot deel van haar
plannen heeft ‘bevroren’ in afwachting van nader onderzoek naar kosten en rentabiliteit. (zie bijlage
4) Ook andere commerciële partijen (b)lijken geen aanstalten te maken om in het buitengebied een
breedband-netwerk te gaan uitrollen.

In de nu ontstane situatie acht de Gemeente Bronckhorst het niet langer verantwoord om verdere
autonome ontwikkelingen van marktpartijen af te wachten. Het gemis aan snelle
internetmogelijkheden in het buitengebied bedreigt de leefbaarheid ervan voor de burgers en de
vitaliteit van de aldaar gevestigde bedrijven. En adequate digitale bereikbaarheid is ook voor
uitvoering van de zorgtaken van de gemeentelijke overheid onmisbaar.

Bij eerder door de bewoners van diverse buitengebieden zelf ondernomen initiatieven blijkt vaak het
gebrek aan specifieke know-how om een plan voor aanleg van een glasvezelnetwerk tot wasdom te
brengen een fors obstakel. Daarbij komt dat de daadwerkelijke realisatie van dergelijke initiatieven
veelal is mislukt vanwege onvoldoende financieringsmogelijkheden in de markt c.q. en
staatssteunrechtelijke belemmeringen bij financiering met overheidsmiddelen.



Urgentie vraagt daadkracht

De Gemeente Bronckhorst wenst, het geheel overziende, thans maximaal in te zetten op het
wegnemen van belemmeringen door het treffen van zodanige maatregelen c.q. het realiseren van
zodanige voorzieningen dat daarmee de breedband-connectiviteit in het buitengebied op de kortst
mogelijk termijn effectief wordt bevorderd.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 2 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Het onderhavige plan stelt een werkwijze voor die het voorzien in marktconforme breedband-
connectie in het buitengebied mogelijk maakt. Het plan wordt geacht uitvoerbaar te zijn binnen de
kaders van de geldende nationale en Europese regelgeving. De financiële en uitvoerings-risico’s zijn
relatief beperkt. En vooral: de termijn tussen bestuurlijke besluitvorming als startmoment en
civieltechnische uitrol leidend tot snel internet-aanbod in het gehele buitengebied is -rekening
houdend met de omvang van de opgave- uiterst kort.

In de navolgende hoofdstukken wordt dit plan nader uitgewerkt.

Leeswijzer:
• Hoofdstuk 1 legt het plan op hoofdlijnen uit;
• Hoofdstuk 2 geeft het plan meer gedetailleerd weer, inclusief een raming van de kosten en de
    dekkingsmogelijkheden daarvoor;
• Hoofdstuk 3 beschrijft de eigendoms- en exploitatie-opties;
• Hoofdstuk 4 beschrijft de implementatie- en operationaliserings-aspecten;
• Hoofdstuk 5 gaat in op de externe communicatie;

Bijlagen:
• Bijlage 1: Investeringsraming
• Bijlage 2: staatsteunrechtelijke Europese regelgeving;
• Bijlage 3: overwegingen bij de (veel gestelde) vraag of niet draadloze techniek via straalzenders
     of het 4G/5G telecomnetwerk een adequaat alternatief kan bieden;
• Bijlage 4: Persbericht CIF d.d. 1 maart 2017
• Bijlage 5: Binnenlands Bestuur d.d. 5 maart 2017, artikel “Overheden mogen wél zelf glasvezel
     aanleggen”




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 3 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1 - Planbeschrijving op hoofdlijnen

Het onderhavige plan beschrijft de mogelijkheden voor de gemeente om het realiseren van een
breedband-netwerk dat wordt uitgevoerd in glasvezel-technologie effectief te stimuleren.
       NB: Op de (veel gestelde) vraag waarom niet gekozen wordt voor draadloze breedband-
       technieken wordt in Bijlage 2 ingegaan.

In het navolgende wordt ten aanzien van een glasvezel-netwerk het onderscheid gemaakt tussen:
• laag 1: globaal gezegd: de buisleidingen, de onbelichte glasvezels en de bouwkundige
    verbindingsstations (zoals PoP’s);
• laag 2: de belichtingsapparatuur en de overige glasvezeltechnische voorzieningen;
• laag 3: de internet-diensten.
e.e.a. conform de terzake relevante regelgeving.



Stagnatie waar juist snelheid is gewenst

Dat het buitengebied door marktpartijen niet, of hooguit mondjesmaat en zeker niet structureel,
wordt voorzien van een dekkend glasvezelnetwerk vindt zijn oorzaak in de hoge aanlegkosten van
laag 1 van zo’n netwerk: lange graafafstanden met relatief weinig aansluitingen per lengte-eenheid
maken dat de éénmalige aanlegkosten van het kabelnetwerk relatief hoog zijn in vergelijking met
kerngebied. Zelfs met de additionele bijdrage die CIF in rekening brengt aan abonnees (in Berkelland
en Winterswijk bedraagt die opslag € 9,95) acht CIF het naar eigen zeggen bedrijfseconomisch niet
verantwoord om de verdere uitrol op korte termijn grootschalig uit te breiden. In o.a. het
buitengebied van Aalten gaat CIF uit van een opslag van € 12,50 en in Noord Brabant geldt een
opslag van € 15,-.
Ten aanzien van de initiële kosten voor laag 2 en 3 is er geen verschil tussen kerngebied of
buitengebied, de kosten-problematiek heeft dus uitsluitend betrekking op laag 1.

Om bovengenoemde reden hebben al veel gemeentelijke en provinciale overheden in de afgelopen
jaren getracht om de aanleg en exploitatie van een netwerk met overheidsmiddelen te steunen en te
stimuleren (staatssteun). Daarbij beroepen zij zich op de omstandigheid dat de markt het niet
eigener beweging ter hand neemt, het zg. ‘marktfalen’. Nergens is dat echter -op een schaal van
enige betekenis- succesvol gebleken.
Dat wordt met name veroorzaakt doordat de Europese regelgeving die betrekking heeft op het al dan
niet geoorloofd zijn van staatssteun, het begrip ‘marktfalen’ zeer rigide hanteert. De bedoeling van
de stringente Europese regelgeving inzake staatssteun is dat maximale ruimte wordt geboden aan
marktwerking. De staatssteunregels ten aanzien van breedband zien er op toe dat er geen
marktverstoring optreedt door het handelen van de overheid en dat derhalve alleen onder zeer
strikte voorwaarden voor overheden ruimte bestaat om aan telecompartijen financiële steun te
bieden of om een breedbandnetwerk zelf te gaan exploiteren.
Wanneer de overheid zelf actie wil ondernemen vanwege verondersteld marktfalen, moet zij zulks
nauwkeurig en feitelijk aantonen, en de overheidssteun kan slechts worden verleend na een




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 4 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>voorafgaande tijdrovende en risico-gevoelige ‘openbare, transparante en niet-discriminerende
concurrerende selectieprocedure die het beginsel van technologische neutraliteit in acht neemt’.
Het eerdere plan van de provincie Gelderland voor aanleg van breedband in de Regio Achterhoek is
met name op de staatsteun-regelgeving gestrand.

Dat in den lande op een enkele plek mondjesmaat glasvezelaanleg in buitengebied plaatsvindt is
veelal het resultaat van enorme inspanningen van een kleine groep burgers, waarvoor overigens alle
lof. Maar gebleken is toch wel dat deze aanpak geen opmaat kan zijn voor realisatie op grote,
gebiedsdekkende schaal, ook al omdat de financiering van dergelijke initiatieven lastig blijft en
zomaar weer de staatssteun-problematiek aan de orde blijkt.



Met hulp over de drempel

Zoals eerder genoemd: de hoge aanlegkosten van het basis-netwerk (laag 1), vanwege de lange
afstanden in het buitengebied, vormen een belemmering voor commerciële partijen om grootschalig
aan de slag te gaan.
Te verwachten is dat, wanneer eenmaal laag 1 van het netwerk zou zijn aangelegd, er meer dan
voldoende marktpartijen zijn die laag 2 en laag 3 van het netwerk willen aanleggen en exploiteren
omdat voor die netwerklagen (c.q. voor de rentabiliteit van investeringen in laag 2 en 3) de afstand
tussen aansluitadressen van geen enkel belang is.

Het onderhavige plan gaat er daarom van uit dat vóór alles het probleem van de aanleg(-kosten) van
laag 1 moet worden gefaciliteerd en opgelost.
Daarbij is wel van het grootste belang dat die oplossing niet bedreigend is voor marktpartijen
(immers, precies daarop zien de Europese regels inzake staatssteun) maar aan hen daarentegen juist
ruime mogelijkheden biedt om hun economische activiteiten naar het buitengebied uit te breiden.
Wanneer marktpartijen het uit commercieel oogpunt voldoende interessant vinden om hun
activiteiten in het buitengebied uit te rollen, juist omdát zij daarvoor gebruik kunnen maken van de
voorbereidende werkzaamheden en investeringen van de gemeentelijk overheid, dan wordt het doel
bereikt.

Kern van het hierna breder uitgewerkte plan is dan ook even simpel als doeltreffend:
‘organiseer’ als gemeentelijke overheid de aanleg van een netwerk in de meest basale vorm,
namelijk een ledig buizenstelsel, en geef -na realisatie ervan- tegen marktconforme vergoeding de
toegang tot dat basis-netwerk aan elke marktpartij die daarvan gebruik voor wil maken om aan
consumenten en/of bedrijven snelle internetverbindingen en internetdiensten aan te bieden.

Zoals eerder genoemd, zijn de Europese regels met betrekking tot staatsteun bij veel overheids-
initiatieven de nauwelijks te nemen hindernis gebleken. Van elementair belang is dus om niet
(opnieuw) in die valkuil terecht te komen.
Daarom wordt er in het voorliggende plan zeer bewust op aan gestuurd dat de gemeente niet verder
faciliteert dan strikt noodzakelijk is en overigens maximaal de ruimte biedt aan marktpartijen om, elk
op hun eigen bedrijfsspecifieke (technologische) wijze, nadere invulling aan het netwerk te geven.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 5 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Dit plan gaat dus niet uit van het oordeel, of zelfs maar de veronderstelling, dat sprake zou zijn van
marktfalen en van onwil van commerciële partijen, maar het richt zich uitsluitend op het wegnemen
van een kennelijke (kosten-)technische belemmering, waarna aan de marktpartijen juist in de meest
brede zin de ruimte en gelegenheid wordt geboden om daarop voor eigen rekening en op eigen wijze
verder te bouwen.

Deze aanpak vraagt van de gemeente de bereidheid om een éénmalige investering te doen in het
meest elementaire structuur-onderdeel, namelijk de aanleg van de lege buisleidingen die de lange
afstanden in (vrijwel uitsluitend) het openbaar gebied overbruggen.

In het volgende hoofdstuk wordt dit plan verder gedetailleerd ten aanzien van technische
uitgangspunten, kosten, financiële dekking, etc.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 6 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2 - Nadere planuitwerking, omvang en doel van de te treffen voorzieningen

Zoals eerder aangegeven, is de kern van het plan dat de gemeente díe voorziening treft die op dit
moment de gebiedsbrede aanleg door marktpartijen blokkeert, en -met nadruk gesteld- zich daartoe
ook beperkt.
Concreet vertaald: voorgesteld wordt dat de gemeente voor eigen rekening een stelsel van lege
buisleidingen (zogenaamde ducts) aanlegt in het buitengebied. Dit buizenstelsel wordt zodanig
ontworpen dat alle reguliere marktpartijen die zich aandienen dat stelsel kunnen gebruiken om er
vervolgens hun eigen glasvezelstructuur in aan te brengen om op die manier de individuele
aansluiting van de woningen en bedrijven in het gebied te realiseren.

De kracht van het plan zit in de beperking: er wordt geen compleet netwerk aangelegd, doch alleen
een stelsel van mantelbuizen en dat dan ook nog uitsluitend in openbaar gebied.
Het aanbrengen van de glasvezel-structuur zelf alsook het aanleggen van de aansluitingen op
particulier terrein vanaf de perceelsgrenzen alsmede de aansluit-apparatuur binnen de opstallen
wordt vervolgens geheel overgelaten aan de markt.



Deelname internet-providers

Uit de oriënterende gesprekken die inmiddels met marktpartijen zijn gevoerd, is gebleken dat deze
werkwijze hun interesse opwekt. Hun voordeel is evident: enerzijds behoeven zij niet te investeren
in de kostbare basale netwerkstructuur (hoge graafkosten per aansluiting én langdurig intensief
kapitaalbeslag), anderzijds zijn zij geheel vrij om een glasvezelstructuur volgens eigen technische
specificatie aan te leggen.

Er kunnen -en naar verwachting: zullen- door diverse marktpartijen meerdere vezelstructuren
worden aangelegd, er wordt immers maximaal voorgesorteerd op de verschillende bedrijfs-
karakteristieken. Zo kan één bedrijf zich met een eigen vezelnetwerk specifiek richten op de
particuliere consument en kan een andere marktpartij een structuur aanleggen specifiek voor de
zakelijke klanten. Het is zelfs mogelijk dat een exploitant overgaat tot het plaatsen van extra masten
voor 4G en 5G mobiel dataverkeer, omdat die gemakkelijk via dit buizenstelsel op glasvezel kunnen
worden aangesloten; daarmee zou vrij eenvoudig ook de mobiele telefonie in het buitengebied een
kwaliteitsverbetering ondergaan. En tenslotte behoort het tot de mogelijkheden dat een enkele
grote onderneming het buizenstelsel zouden willen benutten om een rechtstreekse
glasvezelverbinding tussen verschillende vestigingen te realiseren.

De urgentie bij burgers en bedrijven in het buitengebied om -net als in de kernen- over snel internet
te kunnen beschikken is in dit rapport niet gekwantificeerd.
Telecom-aanbieders die in de afgelopen jaren het initiatief hebben genomen om een
glasvezelnetwerk uit te rollen, verbonden daaraan doorgaans de voorwaarde van een minimale
deelname.

Zo hanteerde het bedrijf Reggefiber in kerngebied doorgaans als voorwaarde dat minimaal 30% van
het aantal potentiële aansluitingen binnen het doelgebied zich zou committeren. Men verzekerde


                                                        De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 7 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>zich van die deelname door middel van de zogenaamde ‘vraagbundeling’, waarin consumenten
desgevraagd schriftelijk verklaarden dat zij een dienstenabonnement met de provider zouden
aangaan indien en zodra het netwerk operationeel zou zijn.

Op grond van de omstandigheid dat uitrol van een netwerk in buitengebied veel kostbaarder is dan
in kerngebied, heeft telecom-provider CIF voor de aanleg van een glasvezelnetwerk in de
buitengebieden van Berkelland en Winterswijk de minimaal vereiste deelname gesteld op 50%.
De resultaten van de vraagbundelingsactie in die genoemde gebieden tonen de behoefte aan snelle
en adequate internetverbindingen duidelijk aan: in beide gemeenten is de vereiste deelnamegraad
ruimschoots behaald en verwacht mag worden dat die deelname nog verder zal groeien zodra de
daadwerkelijke aanleg van start gaat. Immers, omdat de aanleg van breedband in buitengebied nu al
uit kosten/baten-overwegingen problematisch is, is het een illusie om te denken dat zich ná realisatie
van het nu voorliggende plan opeens een gunstiger alternatief zal aandienen.



Geen vraagbundeling

Echter, in het onderhavige plan voor aanleg van een buizenstelsel op initiatief van de gemeente
wordt echter zo’n voorafgaand commitment van burgers en bedrijven niet als voorwaarde gesteld:
geen voorafgaande vraagbundeling.
De reden daarvoor is dat de gemeente als initiatiefnemer, zélf aan de consument feitelijk niets te
bieden heeft. Immers, het plan beperkt zich voor zover het de gemeente betreft tot de aanleg van
lege buisleidingen, en dat dan ook nog alleen op openbaar gebied, die beschikbaar worden gesteld
aan internet-providers.

De bewoners en bedrijven in het buitengebied hebben in het recente verleden al herhaaldelijk
duidelijk gemaakt dat de noodzaak van snel internet voor hen urgent is. Onder andere bij de vele
informatie-bijeenkomsten die werden gehouden toen het er nog naar leek uit te zien dat de
Provincie Gelderland (in samenwerking met de Achterhoekse gemeenten) met een beroep op
marktfalen een eigen glasvezelbedrijf zou oprichten. En de door CIF behaalde deelnamegraad in de
eerder genoemde buurgemeenten onderstreept de roep in het buitengebied om het dreigende
digitale isolement te doorbreken.
Met de fysieke aanleg van een buizenstelsel in het buitengebied doet de gemeente een maximale
inspanning om de dat digitale isolement te voorkomen, en dat op de meest korte termijn en passend
binnen de geldende regelgeving.

Pas als zich een provider aandient die de aanleg van de glasvezelstructuur plus het additionele
netwerk op privaat terrein (de access) op zich wenst te nemen, ontstaat er voor de individuele
consument een keuzemoment. Natuurlijk ligt het voor de hand dat zo’n provider zijn uiterste best
doet om binnen korte tijd zo veel mogelijk consumenten aan zich te binden, het sluiten van internet-
abonnementen is immers diens bedrijfsmatig verdienmodel.

Dat de bewoners en bedrijven in het buitengebied zich alsdan zullen committeren aan een provider
die hen de zo zeer gewenste snelle internetdiensten kan bieden, lijkt evident.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 8 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De door de gemeente in dit plan voorgestelde werkwijze heeft voor die bewoners en bedrijven in het
buitengebied het voordeel dat tempo gemaakt kan worden: er is geen complexe en tijdrovende
procedure in het kader van staatssteun nodig. En een positief besluit van de Raad om dit plan tot
uitvoering te brengen geeft hen eindelijk de zekerheid dat daadwerkelijk ‘de schop de grond in gaat’.



Wel providers-commitment

Voor de gemeente is dus niet het behalen van een zekere deelname van consumenten die een
internetabonnement afsluiten een voorwaarde voor daadwerkelijke aanleg van het buizenstelsel.
Maar wel is de deelname gewenst van ten minste één internetprovider die bereid is om via dat
buizenstelsel zijn diensten aan te bieden aan de consument.
Het is niet de bedoeling dat de gemeente zelf -als ware zij telecombedrijf- in het buizenstelsel ook
een glasvezelstructuur gaat aanbrengen om dat vervolgens te gaan exploiteren. Zoals eerder
aangegeven staan daaraan ook de Europese regels omtrent staatsteun in de weg, zolang niet het
zogenaamde marktfalen wordt aangetoond. Pas wanneer geen enkele marktpartij bereid zou blijken
om door het gemeentelijke buizenstelsel de additionele glasvezelstructuur aan te leggen, dan zou
van marktfalen gesproken kunnen worden. In deze notitie wordt van zo’n situatie niet uitgegaan.

De taak en activiteit van de gemeente beperkt zich er dus toe om het ledige buizenstelsel tegen
vergoeding aan marktpartijen in gebruik te geven. Ten aanzien van de vergoeding die aan
marktpartijen in rekening wordt gebracht voor het gebruik van het buizenstelsel, wordt aansluiting
gevonden bij de tarieven die door de ACM voor zulke situaties worden bepaald. Daarmee wordt dus
tevens bereikt dat die vergoeding per definitie ‘marktconform’ is.

Zodra met een provider een overeenkomst wordt gesloten voor het gebruik van het buizenstelsel,
wordt de gemeente op grond van wettelijke bepalingen automatisch telecom-exploitant (formeel:
“aanbieder van een openbaar elektronisch communicatie-netwerk”) met betrekking tot laag 1 van het
netwerk. Zij dient daarvoor te zijn ingeschreven in het register van telecom-aanbieders de ACM.

Het aangaan van zo’n eerste gebruiksovereenkomst is in feite ook tegelijk het moment waarop de
gemeente moet kunnen beargumenteren dat er geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun. Een
openbare uitnodiging aan alle telecompartijen om een dergelijke gebruiksovereenkomst met de
gemeente aan te gaan én het verlenen van toegang op gelijke condities aan elke partij die zich meldt,
zullen daarvoor belangrijke criteria zijn.



Zelfwerkzaamheid van burgers

De netwerk-karakteristiek in het buitengebied wordt niet alleen gekenmerkt door lange afstanden
van het hoofdtracé. Ook de gemiddelde kabellengte die nog additioneel aangelegd moet worden
over privaat terrein tot aan een aan te sluiten opstal (de zogenaamde access) is vaak veel langer dan
de gebruikelijke kabellengte in kerngebieden.
In het voorliggende plan wordt die access-kabel niet gerekend tot het op initiatief van de gemeente
aan te leggen buizenstelsel. Voor een groot deel van die aan te leggen ‘huis-aansluitingen’ geldt dat


                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 9 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>deze qua lengte wél vergelijkbaar zijn met kerngebied en dus als ‘normale aansluiting’ zullen worden
gerealiseerd door de marktpartij die één van de glasvezelstructuren aanlegt.
Voor de overige situaties, waarin de afstand van het buizenstelsel tot aan een aansluitadres (of
cluster van aansluitadressen) veel langer dan gebruikelijk is, hetgeen met name bij veel boerderijen
het geval is, is het goed denkbaar dat de betreffende perceeleigenaar zelf die aansluitkabel over het
eigen erf aanlegt of laat aanleggen. Ook in eerdere studies naar aanleg in buitengebied is
zelfwerkzaamheid in zulke situaties doorgaans het uitgangspunt geweest. In het buizenstelsel dat op
initiatief van de gemeente in openbaar gebied wordt aangelegd, worden hiertoe op de geëigende
plaatsen overnamepunten (tube management) opgenomen, die het mogelijk maken dat gemakkelijk
de doorverbinding kan worden gemaakt.

Als gevolg van deze systematiek blijven de investeringen voor de gemeente in het basale
buizenstelsel relatief beperkt, en kunnen individuele perceel-eigenaren, met name van de verder
weggelegen aansluitadressen, door zelfwerkzaamheid hun aansluitkosten sterk reduceren.



Bijzondere situaties

Vakantieparken
De Achterhoek is voor recreanten een aantrekkelijke omgeving. Dat blijkt onder andere uit het feit
dat er in de regio veel recreatieparken zijn gesitueerd, het ene park gericht op kamperen, andere
parken bestaand geheel uit vakantiewoningen.
In dit plan voor de aanleg van ledige buisleidingen is opgenomen dat een buis wordt aangelegd tot
op de grens van park, nabij de receptie. Het is aan de beheerder om de verdere aanleg van een
verdeelsysteem binnen het park te realiseren. Dat hoeft overigens niet persé door middel van
glasvezel. Indien zich op het park bijvoorbeeld al een eigen coax-netwerk bevindt, dan is het vanwege
de relatief korte afstanden binnen zo’n park te overwegen om op één punt het signaal van glasvezel
over te zetten op dat coax-netwerk. In geval van campings zal het plaatsen door de beheerder van
een aantal hotspots voldoende zijn om aan de vraag voor WiFi te voldoen.

Bedrijventerreinen
Voor datatransport over glasvezel maakt het geen enkel verschil of het aansluitadres een woning of
een bedrijf betreft. De in het buitengebied gelegen bedrijven en bedrijventerreinen kunnen op
dezelfde wijze als de private consumenten profiteren van het gemeentelijke initiatief. Het is tussen
de diensten-aanbieder en het bedrijf om afspraken te maken over de vorm van het internet-
abonnement en het Service Level Agreement (SLA). Op bedrijventerreinen ontstaat voor de
gezamenlijke eigenaren/gebruikers door dit plan ook een goede mogelijkheid om te voorzien in
camerabewaking.

Kleine kernen
Het plan dat nu voorligt voorziet niet in buizenaanleg binnen de kleine kernen. Het principe is immers
dat de gemeente met een fysieke maatregel het financiële probleem van de lange graafafstanden in
buitengebied overbrugt. Van zulke lange graafafstanden is binnen de kleine kernen geen sprake.
Overigens mag verwacht worden dat een internetprovider die zijn glasvezelstructuur door de
gemeentelijke buizen in het buitengebied gaat aanleggen, ook de kleine kernen in het vizier heeft.


                                                      De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 10 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Maatwerk
In een beperkt aantal situaties zullen waarschijnlijk de aanlegkosten van een lege buis tot aan de
perceelsgrens excessief blijken te zijn. Om de extreem hoge aanlegkosten voor zulke specifieke
situaties te vermijden, gaat dit plan er van uit dat in die gevallen een maatwerk-oplossing wordt
getroffen. Dat kan soms leiden tot een individuele straalverbinding, in een ander geval de koppeling
op een bestaand kabelsysteem met een andere typologie.


Investeringsraming

De tabel in bijlage 1 toont de globale berekening van de aanlegkosten van het lege buizenstelsel in
openbaar gebied inclusief de voorbereidings- en uitvoeringskosten. Daarbij is er van uitgegaan dat op
één nader te bepalen plaats een bouwkundig object wordt gerealiseerd, waarin marktpartijen hun
inkoppelpunt op het landelijke netwerk kunnen inrichten, het zogenaamde PoP-station.
Deze raming is in dit stadium globaal, en dient een verdere verfijning en onderbouwing te krijgen
nadat de aan te leggen voorzieningen in voldoende mate technisch zijn gedetailleerd. Daarvoor is
nodig dat door de gemeenten aan een terzake kundig bureau de opdracht wordt verstrekt om het
netwerk in volle omvang te ontwerpen, daarbij rekening houdend met de (eventueel verschillende)
technische specificaties die telecom-partijen hanteren.
Een dergelijk net-ontwerp is de niet-vermijdbare eerste stap om het voorliggende plan te
concretiseren, om een planning op te stellen en om telecom-providers te bewegen om in deze
werkwijze te participeren.



Voorwaardelijke planrealisatie

Een netwerk-ontwerp is zoals hierboven aangegeven de eerste en noodzakelijke stap in de
concretisering van het voorliggende plan.
Vervolgens behelst het plan slechts één enkele conditie die moet zijn vervuld vóórdat met fysieke
aanleg wordt overgegaan: de participatie van ten minste één internetprovider.
Die voorwaarde is evident: de bewoners in het buitengebied moeten er op kunnen rekenen dat de
aanleg van de hoofdinfrastructuur hen ook daadwerkelijk het aanbod voor een glasvezel-
abonnement zal opleveren.
En uit oogpunt van zorgvuldig financieel beheer is dit voor de gemeente zelf natuurlijk ook
noodzakelijk.




                                                      De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 11 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>ledige buis t.b.v. glasvezel-netwerk   PoP-station




tube-management                        street cabinet




camera-beveiliging bedrijven           internet clouddiensten, TV, telefoon, bedraad én wifi




                                             De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 12 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3 - Eigendoms- en exploitatie-opties

Zoals hierboven is aangeven is de kern van het plan dat de gemeente voor eigen rekening een ledig
buizenstelsel laat aanleggen en na realisatie ervan die buizen tegen vergoeding aan telecom-
aanbieders beschikbaar stelt ten behoeve van een door deze providers aan te leggen en te
exploiteren glasvezelnet. Verwacht mag worden dat meerdere partijen van dit buizenstelsel tegen
vergoeding gebruik willen maken, elk voor de specifieke doelgroep of toepassing waarop hun
telecombedrijf zich richt.
Die gelegenheid zal ook daadwerkelijk aan elke partij op gelijke condities moeten worden geboden,
om niet in strijd te komen met de staatssteunregelgeving.



Beheer / eigendom op afstand

Zodra zeker is dat op deze wijze door marktpartijen de huis- en bedrijfsaansluitingen worden
gerealiseerd en geoperationaliseerd, is het doel van de gemeente bereikt: de digitale ontsluiting van
het totale buitengebied is dan een feit.
Vanaf dat moment is er dus voor de gemeente geen noodzaak meer om het buizenstelsel in
eigendom te houden. Andersom is het echter maar de vraag of er voor de gemeente al op dat
moment aanleiding is om met gezwinde spoed de eigendom van het buizenstelsel aan een nader te
bepalen derde te verkopen.

Na aanleg van het lege buizenstelsel zullen daardoorheen door telecomproviders de
glasvezelstructuren worden aangebracht die de datastroom verzorgen tussen het world wide web en
de individuele aansluitadressen. De vergoeding die de provider aan de eigenaar van de buizen dient
te betalen wordt bepaald door de tarieven die door de ACM zijn gereguleerd.
Deze tarieven worden steeds berekend per actieve aansluiting: voor elke actieve aansluiting
(abonnement tussen klant en provider) wordt een vergoeding betaald door de provider aan de
eigenaar van de buizen.

Deze systematiek impliceert dat het beheer van het buizenstelsel niet alleen de technische
instandhouding ervan en het repareren van eventueel optredende schades inhoudt, maar ook een
serieuze administratieve component heeft. Enerzijds moeten overeenkomsten worden gesloten met
de telecomproviders, waarin de wederzijdse rechten en verplichtingen worden beschreven voor het
langjarige gebruik van het buizenstelsel. En anderzijds dient de eigenaar van de buizen voor wat
betreft de te berekenen huurprijs mee te bewegen met de mutaties die in de aansluit-
abonnementen bij de provider optreden, zoals nieuwe aansluitingen, opzeggingen en overstappen
naar een andere aanbieder.

Zeker in het eerste exploitatiejaar is te verwachten dat het aantal mutaties groot is vanwege de
initiële groei in het aantal actieve aansluitingen. Vanwege de vergoeding-structuur is die
deelnamegraad van de bewoners en bedrijven in het buitengebied mede-bepalend voor de
marktwaarde van het buizenstelsel in geval de gemeente wil overgaan tot verkoop.




                                                      De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 13 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Het bovenstaande leidt welhaast automatisch tot drie achtereenvolgende fasen met betrekking tot
eigendom en exploitatie/beheer:

 fase 1   Langjarige gebruiksovereenkomst
          Met telecomproviders (en evt. derden) de nodige overeenkomsten sluiten vóór en/of
          tijdens de aanlegfase, met als doel dat door deze derden de aanvullende
          accesverbindingen en glasvezelstructuren worden aangelegd en individuele
          klantcontracten worden aangegaan;

 fase 2   Beheer in concessie
          Het buizenstelsel tijdelijk doen exploiteren en beheren, totdat een optimale
          deelnamegraad van zowel internetproviders als van aangesloten consumenten etc. is
          bereikt;

 fase 3   Afstand van eigendom
          De eventuele verkoop en overdracht van het buizenstelsel aan een nader te bepalen
          gegadigde. Overigens: of de gemeente wil overgaan tot verkoop is een beleidsvraag die
          pas op termijn aan de orde hoeft te worden gesteld. In beginsel is er geen materieel
          verschil, het betreft feitelijk alleen een keuze betreffende de termijn dat de financiering
          van het plan voortduurt.

NB: Het is van belang om het volgende steeds voor ogen te houden: doel van de gemeente is om de
digitale isolatie van het buitengebied (versneld) op te heffen. Het gaat dus om een maatschappelijk
belang, waarvan de omvang in de afgelopen jaren steeds meer voelbaar is geworden.
Het is dan ook voor de gemeente geen doel op zich om een telecom-netwerk te exploiteren (al is dat
wel het gevolg van dit plan), laat staan dat daaraan als uitgangspunt ‘financieel gewin’ zou zijn
verbonden.
De gemeente realiseert zich dat de uitvoering van dit plan een forse investering vergt, en dat de
termijn waarop die investering kan zijn terugverdiend lang zal zijn. Het maatschappelijk belang
rechtvaardigt de investering én lange termijn dat deze financiering voort zal duren.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 14 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4 - Plan van aanpak voor implementatie na besluitvorming

Zodra de gemeente het besluit neemt om het plan conform dit voorstel uit te voeren, moet er een
gedetailleerd implementatieplan worden opgesteld, niet alleen om de fysieke uitvoering van de
buizen-aanleg voor te bereiden, maar ook om zo vroeg mogelijk verzekerd te zijn van participatie
door tenminste één maar bij voorkeur meerdere internetprovider(s).
In het nu voorliggende planstadium wordt volstaan met een opsomming van de meest basale actie-
en aandachtspunten, die in het implementatieplan nader dienen te worden uitgewerkt.

•   Technische ontwerp van een gebiedsdekkend netwerk, met daarin gespecificeerd de
    planonderdelen waarvan de gemeente de aanleg zelf ter hand zal nemen;
•   Aankondiging in regionale en landelijke dagbladen van het plan, met daarin de uitnodiging aan
    providers om zich te melden voor deelname;
•   Overleg met providers die zich hebben gemeld, leidend tot een concreet plan van hún kant voor
    de -eventueel gefaseerde- aanleg van het additionele acces-buizenstelsel en de
    glasvezelstructuur;
•   Contractering van ten minste één internetprovider (eventueel per deelgebied/fase), zodanig dat
    aan de consumenten in het desbetreffende gebied een concreet aansluitvoorstel wordt gedaan
    (internet-abonnement);
•   Selecteren van een onderneming die het beheer en onderhoud (in concessie) namens de
    gemeente kan verzorgen;
•   Aanbesteding van de aanleg, eventueel fasegewijs;
•   Fysieke aanleg, in combinatie/coördinatie met de werkzaamheden door de provider(s) en de
    zelfwerkzaamheid van burgers, dit in opdracht van de gemeenten en onder toezicht van de
    gemeentelijke diensten;

Permanent onderdeel van de planvorming en uitvoering is de communicatie naar de doelgroepen
met betrekking tot planning en mogelijkheden van deelname en zelfwerkzaamheid.




                                                     De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 15 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5 - Communicatie

De roep in digitale ontsluiting van het buitengebied is groot. In de afgelopen jaren is binnen de
gemeente of bij buurgemeenten al vaker sprake geweest van concrete acties om hieraan gehoor en
uitvoering te geven. Maar die initiatieven en plannen bleken herhaaldelijk te sneuvelen, niet in de
laatste plaats op financiering en (Brusselse) regelgeving.
De roep is in die tijd niet minder geworden, het geloof dat het er van komt intussen waarschijnlijk
wel …. en het moet de gemeente daarom niet verwonderen wanneer het onderhavige plan door de
bewoners en bedrijven in het buitengebied niet direct met enorm enthousiasme zou worden
ontvangen. Met reacties als “eerst zien, dan geloven”.

Anderzijds is het noodzakelijk om te onderkennen dat telecom-provicer CIF ondank het gesloten
Convenant nadrukkelijk niet de toezegging doet dat zij in de gemeente Bronckhorst een netwerk zal
gaan aanleggen. Zo’n soort toezegging wordt zelfs niet gedaan in samenhang met een conditie van
bijvoorbeeld een minimale deelname. CIF geeft slechts een zachte ‘verwachting’ weer dat dit eind
2019 mogelijk het geval zal zijn, maar het niet (laten) uitkomen van die verwachting heeft voor hen
geen enkel gevolg.
Ook andere telecom-partijen maken geen aanstalten om het buitengebied alhier te gaan bedienen.

Met een besluit tot uitvoering van het nu voorliggende plan wordt door het gemeentebestuur een
duidelijk signaal gegeven: wij zullen hoe dan ook aan het digitale isolement van het buitengebied een
einde maken en daartoe substantieel in de fysieke aanleg gaan investeren!
Het plan behelst daarom niet meer dan één conditie die vooraf moet zijn vervuld voordat met
uitvoering wordt overgegaan: de participatie van ten minste één internetprovider. Die voorwaarde is
evident: de bewoners in het buitengebied moeten er op kunnen rekenen dat de aanleg van de
hoofdinfrastructuur hen ook daadwerkelijk het aanbod voor een glasvezel-abonnement zal
opleveren. Uit oogpunt van zorgvuldig financieel beheer is dit voor de gemeente zelf natuurlijk ook
noodzakelijk.

Anderzijds is het zo dat juist een enthousiast onthaal van dit plan door de burgers en bedrijven in het
buitengebied zal bevorderen dat telecombedrijven als participant zich melden: elke telecompartij zal
vooraf willen weten dat er bij de consumenten voldoende animo is om internet-abonnementen af te
sluiten.

Het is daarom van belang dat de gemeente zorgvuldig communiceert, zowel in de fase van
besluitvorming als daarna.
In de fase van besluitvorming is de kernboodschap:
    1) dat de gemeente er al het mogelijke aan doet om te zorgen dat het buitengebied digitaal
         wordt ontsloten.
    2) dat de bewegingsruimte van de gemeente bij breedband vanwege de geldende regelgeving
         zeer beperkt is maar dat binnen die beperkte bewegingsruimte het onderhavige plan
         uitvoerbaar wordt geacht.
    3) dat het beoogde doel het beste kan worden bereikt wanneer het kan rekenen op een breed
         draagvlak bij de consument.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 16 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>   4) dat participatie door tenminste één provider, die op marktconforme condities (in relatie tot
      buitengebied) abonnementen zal aanbieden, voorwaarde is voor fysieke aanleg.

In de fase na de besluitvorming zal met regelmaat aan de bewoners en bedrijven in buitengebied
informatie worden verstrekt over de voortgang en planning.




                                                    De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 17 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 - Investeringsraming

Voor een goede budgettering van de ontwerp- en aanlegkosten van een ledig buizenstelsel, is het
nodig dat het totale netwerk gedetailleerd wordt ge-engineerd. De omvang van het te bedienen
gebied en alle adressen daarbinnen moet nauwkeurig in beeld worden gebracht om de structuur van
het netwerk in de meest optimale vorm (minimale afstanden, clustering van adressen etc.) te kunnen
bepalen en in feite moet ook de topologie van het gebied (bomen, watergangen etc.) worden
geanalyseerd. Dit zogenaamde low-level-design is in dit stadium nog niet uitgevoerd: het is de
eerstvolgende actie na aanvaarding van het onderhavige planvoorstel.

In dit stadium gaat deze notitie uit van een grofmazige benadering van de kosten op basis van
globale aantallen adressen per gemeente binnen het doelgebied, en gemiddelde kosten voor
graafwerk, materiaal- en hulpmiddelen.

Tevens is een aanname gedaan ten aanzien van de hoogte van de vergoeding die de gemeente van
een provider kan vragen voor de toegang tot dit buizenstelsel. Daarbij is vooralsnog uitgegaan van
een vergoeding per actieve aansluiting, dus een adres waar de provider daadwerkelijk een diensten-
abonnement met afsluit.

Deze globale kosten-/baten-berekening geeft dan vervolgens een te verwachten termijn waarop de
investering uit de opbrengsten kan zijn terugverdiend.

Het is beslist noodzakelijk om -na een principe-besluit over de plan-aanpak- via een detail-ontwerp
deze globale kosten-/baten-analyse te verfijnen.

Een tabel van de geraamde kosten en baten is separaat aan de gemeente verstrekt ten behoeve van
de financiële paragraaf van het besluitvoorstel. Het cijfermateriaal is buiten deze notitie gehouden,
zowel vanwege de verfijningsslag die nog moet plaatsvinden. Ook met het oog op de t.z.t. te houden
aanbesteding ligt het voor de hand deze berekeningen separaat van de planbeschrijving aan te
leveren.




                                                      De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 18 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 - Afweging in het kader van geldende Europese regelgeving inzake staatssteun

Met betrekking tot overheidsfinanciering heeft de Europese Unie stringente regelgeving opgesteld,
die moet waarborgen dat geen begunstiging van bepaalde bedrijven plaatsvindt.

Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie stelt daarover in art. 7 lid 1:
Behoudens de afwijkingen waarin de Verdragen voorzien, zijn steunmaatregelen van de staten of in
welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde
ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de
interne markt, voorzover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

Steun met overheidsmiddelen aan de aanleg van breedbandnetwerken (met inbegrip van
civieltechnische werkzaamheden daarvoor) is nader gereguleerd in de zogenaamde Algemene
Groeps-Vrijstellings Verordening.

In kort bestek houden deze Europese regels in dat de overheid in beginsel geen steun mag verlenen
aan breedbandinitiatieven, indien zulke steun de concurrentie tussen de bedrijven die
breedbandnetwerken exploiteren in de ongunstig zou kunnen beïnvloeden. Steunverlening is slechts
geoorloofd in gebieden “waar er geen infrastructuur van diezelfde categorie (basisbreedband of
NGA-netwerk) voorhanden is en waar dit soort infrastructuur binnen drie jaar vanaf het ogenblik van
de bekendmaking van de voorgenomen steunmaatregel waarschijnlijk niet op zakelijke voorwaarden
zal worden uitgerold, hetgeen ook via een open publieke consultatie dient te worden nagegaan.” En
dan ook alleen indien die steun “wordt toegewezen op grond van een openbare, transparante en
niet-discriminerende concurrerende selectieprocedure die het beginsel van technologische neutraliteit
in acht neemt.”

Het zijn deze regels en de procedurele voetangels en klemmen daarvan, die enige interventie door
de overheid in gebieden waar de aanleg van breedband niet op gang komt, ernstig bemoeilijken.
Het door de provincie Gelderland eerder ondernomen initiatief voor de aanleg van breedband in de
Achterhoek is ook gesneuveld op de complexiteit van deze regelgeving. Herhaling van die situatie
moet uiteraard worden vermeden.

Dat geldt temeer, nu CIF in een persverklaring d.d. 1 maart 2017 (zie bijlage 4) publiekelijk heeft
gesteld dat zij naar verwachting álle 25.000 adressen in het buitengebied van de Achterhoek per eind
2019 op glasvezel zal hebben aangesloten. Deze verklaring biedt echter aan de gemeenten geen
enkele zekerheid dat dit ook een feit zal worden, en ook het tussen CIF en 11 regio-gemeenten
gesloten Convenant (b)lijkt zo van weinig waarde.
Intussen ontneemt CIF op deze wijze wel aan de gemeenten vrijwel elke mogelijkheid om zelf
initiatieven te ontplooien. Immers het woord ‘verwachting’ in combinatie met precies die periode
van 3 jaar, dat tezamen is precies dát criterium dat er voor zorgt dat elke vorm van steun in feite als
‘ongeoorloofd’ moet worden geduid.
De gemeente moet daarom voorkomen dat concretisering en uitvoering van het voorliggende plan
het karakter krijgt (kan krijgen) van steunverlening.




                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 19 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Met het voorliggende plan wordt dat bereikt. Het belangrijkste kenmerk van het plan is dat de
investeringen van de gemeente in de aanleg van een ledig buizenstelsel NIET leiden tot begunstiging
van enige in aanmerking komende partij. Integendeel, deze overheids-investeringen leiden er juist
toe dat elke in aanmerking komende partij op volstrekt gelijke voorwaarden en condities van de
faciliteiten gebruik kan en mag maken. De voorziening is uniform voor alle partijen en is op geen
enkele wijze selectief.

Conclusie moet dan ook zijn dat het initiatief van de gemeente niet betreft een steunmaatregel die
op grond van art. 7 lid 1 van het Unie-Verdrag niet zou zijn toegestaan.




                                                     De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 20 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 – Overwegingen bij de (veel gestelde) vraag inzake ‘draadloos’

Een vraag die steevast opkomt bij glasvezel-initiatieven: is de aanleg van een kostbaar ondergronds
glasvezelnetwerk nu wel echt nodig? Gaat internet in de toekomst niet veel vaker via draadloze
systemen?
Vooropgesteld: dit rapport beoogt niet een wetenschappelijke studie te zijn die de systeem-
eigenschappen, de feitelijke en te verwachten ontwikkelingen en alle voor- en nadelen van beide
breedbandtypen onderzoekt om op basis daarvan tot een gewogen rangschikking te komen. Voor de
beantwoording van de hierboven gestelde vraag hanteert dit rapport dan ook de methode van ‘grote
stappen, kleine nuances’.

Allereerst geldt dat de vraag ‘glasvezel óf breedband’ moet worden gezien als een opgedrongen
dilemma. Voorstanders van draadloos hanteren als argument bij hun voorkeur vaak de lage
aanlegkosten en de snelle technische ontwikkelingen, voorstanders van glasvezel stellen daar dan
doorgaans de hoge datasnelheid en de lage storingsgevoeligheid van fiber tegenover.
De keuze lijkt dan niet alleen te moeten zijn ‘vóór het één’, maar tegelijk ook ‘tégen het ander’; een
dilemma waarbij de gemoederen hoog kunnen oplopen.

Natuurlijk valt het niet te ontkennen dat voor een concreet plan een keuze moet worden gemaakt
ten aanzien van het de typologie van de hoofdstructuur. Daarom is het nodig om van beide
netwerktypen aan aantal wetenswaardigheden op een rijtje te zetten.

Het draadloze 4G-netwerk is in Nederland inmiddels zo goed als uitgerold. Maar er blijven altijd
plekken waar mobiel bereik slecht of zelfs helemaal niet mogelijk is. Vooral in buitengebied en in
delen langs de grens met Duitsland en België is de ontvangst problematisch.
In dichtbevolkte gebieden zoals de Randstad en de grote steden is de dichtheid aan zend-
/ontvangmasten hoog, dat wil zeggen, er zijn per km2 veel meer antennemasten aanwezig dan in
dun bevolkte gebieden. In het dunbevolkte gebied worden uit kostenoverwegingen de masten op
maximale afstand van elkaar geplaatst, zodanig dat de zendgebieden elkaar nog maar net
overlappen. Dit heeft als gevolg dat er op veel plekken, zeker binnenshuis, maar een geringe
ontvangst van het signaal wordt behaald. Gevolg van die relatief schaarse aanwezigheid van
antennemasten is ook dat mobiele netwerken gemakkelijk overbelast kunnen raken als de intensiteit
van het digitale verkeer toeneemt.

Nieuwe netwerken, brengen vooruitgang. De ontvangstkwaliteit van het signaal van 5G is verbeterd
ten opzichte van 4G en deze weer ten opzichte van voorgaande edities. Echter, om die betere
ontvangstkwaliteit te bereiken is voor 5G-netwerken een grotere mastdichtheid noodzakelijk dan
voor 4G: er zullen substantieel meer zend-/ontvangmasten in het buitengebied geplaatst moeten
worden. Bij het uitblijven van die extra masten zal het buitengebied dus verstoken blijven van een
adequate signaalverbinding over 4G en -meer nog- over 5G.

Draadloze telecomverbindingen kunnen buitenshuis een negatieve invloed ondervinden van
meteorologische factoren. Storm en hevige regenval kunnen de ongestoorde doorgifte van signaal
ernstig belemmeren. Maar de digitale dienstverlening die via het internet verloopt vraagt om een
storingsarme infrastructuur met een ononderbroken signaal, ook bij intensief gebruik en bij


                                                       De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 21 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>ongunstige omstandigheden. Dat geldt voor de HDTV-kijkende of film-streamende burgers, het geldt
voor applicaties voor scholen, instanties en bedrijven, en het geldt uiteraard nog extra voor
toepassingen voor E-Health.

Een glasvezelnetwerk voorziet bij uitstek in zo’n storingsarme dataverbinding. Signaal wordt ook bij
intensief gebruik over grote afstanden zonder kwaliteitsverlies doorgegeven en is ongevoelig voor
atmosferische omstandigheden. Bovendien is de capaciteit van één enkele glasvezel ruimschoots
voldoende om nog decennia lang de voorziene groei van het dataverkeer te kunnen ‘handelen’.
Tenslotte: “draadloos” omvat een breder spectrum dan alleen de 4G- en 5G-netwerken van de grote
telecombedrijven. Op kleiner schaalniveau kan de aanleg van zogenaamde ‘small cells’ verbetering
aanbrengen in de connectiviteit, omdat daarmee de grote afstanden tussen antennemasten feitelijke
wordt gereduceerd. En ook één-op-één straalverbindingen naar specifieke locaties kunnen bijdragen
aan digitale bereikbaarheid in delen van het buitengebied. Maar deze technologische mogelijkheden
kunnen toch niet worden gezien als een gebiedsdekkende adequate over-all-oplossing. Ze kunnen
echter wel degelijk een alternatief zijn in bepaalde extreme situaties waarin de aanleg van glasvezel
tot te hoge kosten zou leiden.



Samen sterk
Draadloze consumenten-netwerken zoals 4G en 5G faciliteren primair de digitale bereikbaarheid in
situaties van mobiliteit. Zij zouden zeker ook kunnen worden benut voor consumenten- en zakelijk
dataverkeer indien de dichtheid aan antennemasten in het buitengebied aanzienlijk zou worden
vergroot, maar dat is door de exploitanten ervan nu niet voorzien. De storingsgevoeligheid blijft een
punt van zorg.
Draadloze gerichte straalverbindingen kunnen een goede oplossing bieden in incidentele situaties.
Een glasvezelnetwerk is de over-all infrastructuur die gebieds-dekkend kan voorzien in adequaat,
toekomstbestendig en storingsarm dataverkeer.
Het beste resultaat wordt bereikt wanneer deze systemen niet als concurrerend tegenover elkaar
worden gezet, maar worden beschouwd als complementair. Waarbij het 4G/5G-netwerk de
mobiliteit moet faciliteren, het glasvezelnetwerk de algehele vaste infrastructuur omvat en op
incidentele plekken één-op-één-draadloos bij wijze van maatwerk wordt toegepast.


5Groningen
In Noord-Groningen wordt een proef gestart met supersnel 5G-internet. Dit initiatief van de
Economic Board Groningen wordt vaak aangehaald in een discussie over ‘draadloos of glasvezel’ en
kan daarom hier niet onbenoemd blijven.

Van belang is dat de proef met 5G-internet in Groningen niet primair is opgezet als mogelijke
oplossing voor de digitale problematiek van buitengebieden, maar is bedoeld is als proeftuin voor
5G-toepassingen. Momenteel is er nog geen wereldwijde 5G-standaard vastgesteld, maar
verschillende bedrijven voeren proeven uit met technologieën die uiteindelijk tot een 5G standaard
en tot toepassingen daarvan kunnen leiden.




                                                      De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 22 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>De nieuwe standaard voor mobiel internet moet veel sneller worden dan 4G, maar moet er bovenal
ook voor zorgen dat er veel meer apparaten tegelijk verbonden kunnen zijn met het netwerk. Het
gaat dan niet alleen om smartphones en tablets, maar bijvoorbeeld ook slimme infrastructuur en
zelfrijdende auto's (the internet of things).

Pas in een veel later stadium kunnen de inwoners van deze regio ook gebruikmaken van 5G.
Providers verwachten dat 5G-netwerken op zijn vroegst rond 2025 beschikbaar zullen zijn in Europa.
De grootschalige uitrol van dat 5G-netwerk zal dan vervolgens nog wel een tiental jaren in beslag
nemen. Voor de problematiek van digitaal isolement van het buitengebied die nu actueel is, biedt
deze proeftuin derhalve geen soelaas.




                                                    De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 23 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Persbericht CIF d.d. 1 maart 2017


Glasvezelaansluiting voor álle 25.000 adressen naar verwachting eind 2019 gereed


SNEL INTERNET IN ZICHT VOOR BEWONERS BUITENGEBIED ACHTERHOEK
Na de zomer kunnen bewoners in het eerste Achterhoek-gebied Aalten en Oost-Gelre zich inschrijven voor
toegang tot snel internet en televisie met haarscherpe beelden. Wanneer de helft van de adressen in het
buitengebied zich tijdens de campagne aanmeldt, start het Communicatie Infrastructuur Fonds (CIF) in
januari 2018 met de bouw van het glasvezelnetwerk. Naast een abonnement bij een serviceprovider, betalen
bewoners voor een glasvezelaansluiting maandelijks een vergoeding van 12,50 euro. Het is ook mogelijk om
deze ‘vastrechtvergoeding’ voor 1.600,- euro eenmalig af te kopen.
Nog dit jaar investeert CIF circa 100 miljoen euro om 32.000 plattelandsadressen toegang te bieden tot snel
internet. De adressen zijn verdeeld over acht regio’s waar in de komende maanden glasvezelcampagnes
starten, waaronder de Achterhoekregio. Hiervoor zijn vorig jaar convenanten gesloten tussen CIF en de elf
gemeenten. De verwachting is dat alle 25.000 adressen in deze elf gemeenten eind 2019 toegang hebben tot
het glasvezelnetwerk.


Ambitie om álle adressen van glasvezel te voorzien
Met de start van nieuwe glasvezelcampagnes maakt CIF een belangrijke stap voorwaarts om uiteindelijk álle
adressen in het buitengebied van Nederland toegang te bieden tot snel internet. Piet Grootenboer, directeur
Glasvezel Buitenaf: “We zijn blij dat we onder andere in de Achterhoek van start kunnen gaan met een
glasvezelcampagne. Voor de bewoners van Aalten en Oost-Gelre is dit natuurlijk fantastisch nieuws, maar ook
voor de andere gebieden in deze regio biedt het eveneens een mooi perspectief. We kijken er naar uit om
samen met de gemeenten en ambassadeurs de campagne in gang te zetten. ”
Wethouder Marieke Frank van de gemeente Oost Gelre reageert verheugd: “Bedrijven en bewoners staan te
springen om snel internet, dus wij zijn verheugd dat in het eerste gebied eindelijk een glasvezelcampagne start.
Samen met dorpsbelangenorganisaties en ambassadeurs heb ik er het volste vertrouwen in dat we gezamenlijk
de benodigde 50 procent aanmeldingen ophalen. En daarna verwacht ik dat we snel de volgende stap kunnen
zetten om álle adressen in de Achterhoek van glasvezel te voorzien.”

Aanbieders en kosten
Bewoners en bedrijven kunnen kiezen uit de diensten van Solcon, Caiway, Fiber, CBizz en WeServe. Allen zijn
landelijke aanbieders die al diensten leveren via glasvezel. Naast een abonnement bij een dienstaanbieder,
betalen bewoners ook een aansluitbedrag om de glasvezel aan te leggen naar de woning. De aansluitkosten
worden aangeboden in twee betalingsvarianten (inclusief btw): maandelijks een vastrechtbijdrage van 12,50
euro óf eenmalig 1.600,- euro zonder maandelijkse vastrechtbijdrage. Het aanbod geldt, op een enkele
extreme uitzondering na, voor alle adressen in het buitengebied zonder coaxaansluiting.
Het Communicatie Infrastructuur Fonds beheert sinds de oprichting in 2008 het derde grootste
communicatieinfrastructuurnetwerk van Nederland. Het heeft inmiddels 350.000 adressen voorzien van een
aansluiting op coax- en glasvezelnetwerken. Eerder realiseerde CIF onder de vlag ‘Glasvezel Buitenaf’ al tien
succesvolle glasvezelprojecten voor ruim 30.000 adressen in het buitengebied. Deze gebieden bevinden zich
met name in Overijssel, Gelderland en Brabant.




                                                            De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 24 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bijlage 5 Binnenlands Bestuur d.d. 5-3-2017, “Overheden mogen wél zelf glasvezel aanleggen”




‘OVERHEDEN MOGEN WÉL ZELF GLASVEZEL AANLEGGEN’




Sjoerd Hartholt 05 mrt 2017

Gemeenten en provincies moeten een actievere houding aannemen om breedbandinternet in de
buitengebieden mogelijk te maken. Dat stellen dr. Koen Salemink en prof. Dirk Strijker van
Rijksuniversiteit Groningen. Zij verwijzen daarbij naar recente Europese voorbeelden waar
overheden zelf internetkabels aanleggen en het beheer ervan aanbesteden.

Angst voor Europese regels
Volgens Salemink en Strijker zijn Nederlandse overheden angstig geworden om actief beleid te
voeren met de aanleg van breedbandinternet. Bestuurders beweren dat Europese regelgeving het
niet toelaat om zelf actie te ondernemen. Het is daardoor wachten op initiatieven voor
breedbandinternet van de markt. Die zijn er vooralsnog te weinig, omdat investeringen in het
buitengebied niet rendabel genoeg voor ze zijn. Daarbij voeren volgens Salemink marktpartijen
ook nog eens een sterke lobby bij overheden om vooral niet zelf met de aanleg van internet aan de
slag te gaan. De vrees bij de bedrijven bestaat dat door de overheid aangelegd internet de markt
elders in Nederland kan verstoren. Bovendien zit de angst bij gemeenten er goed in om
aangeklaagd te worden. Het bekendste voorbeeld is Appingedam, dat geen staatssteun mocht
geven voor de aanleg van breedband en daarom veroordeeld werd door het Europese hof van
Justitie.

Burgerinitiatieven duren te lang
Naar schatting zijn er zo’n 300.000 adressen in Nederland met slecht internet. De
internetsnelheid is soms zo laag dat zelfs basishandelingen, zoals digitaal contact met de
overheid, amper kunnen worden uitgevoerd. Door de jaren heen is het aantal burgerinitiatieven
voor breedbandinternet toegenomen, maar niet in iedere regio zijn de burgers even mondig.
Daarbij lopen burgers met eigen initiatieven risico, omdat er soms leningen van miljoenen euro’s
nodig zijn om de voorzieningen te realiseren. 'De aanpak die nu gehanteerd wordt, zoals met het
Communication Infrastructure Fund van de Rabobank, duren volgens Salemink en Strijker veel
te lang. Bepaalde gebieden vallen bovendien buiten de boot.




                                                    De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 25 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Model voor open netwerk
Salemink en Strijker hebben onlangs een nieuwe mogelijkheid gevonden voor snel internet op het
platteland. Deze is volgens de onderzoekers lang over het hoofd gezien, vermoedelijk vanwege het
‘Appingedam-trauma’. ‘Overheden mogen wel degelijk zelf een glasvezelnetwerk aanleggen en in
eigendom hebben, onder de conditie van een open netwerk. Dat is een netwerk waarop alle
dienstenaanbieders tegen dezelfde voorwaarden gebruik van mogen maken. Het beheer van het
netwerk moet daarbij aanbesteed worden. Zo’n model heeft de goedkeuring van de Europese
Commissie. Al in 2011 is zo’n aanpak in Frankrijk goedgekeurd door de Europese Commissie, en
meer recent in Oostenrijk.’ Salemink en Strijker pleiten al jaren voor een actievere houding van
overheden. ‘Als Den Haag het niet doet, dan moet het van de provincies komen en
samenwerkende gemeenten. Nu we Europese jurisprudentie zien ontstaan, willen we ambtenaren
en bestuurders nogmaals op het hart drukken dat ze écht actiever mogen zijn dan ze wellicht
denken.’

‘Plattelandsgebieden hebben ook snel internet nodig’
De onderzoekers zien het model als zeer geschikt voor provincies en gemeenten, die liever geen
miljoenen uitlenen aan burgerinitiatieven. Voor Groningen en Friesland, die nu willen investeren
in commerciële partijen voor de aanleg en zo alle zeggenschap verliezen, is het ook zeer geschikt.
‘We hebben dit model al rond 2013 gesuggereerd voor de provincie Groningen, toen nog in de
veronderstelling dat er wel wat Europese hobbels aan verbonden zouden zijn. Dat blijkt dus niet
het geval.’ Bij een intergemeentelijke of provinciale aanpak kunnen ook gebieden ontsloten
worden die het zelf niet kunnen. ‘Die gebieden hebben net zo goed, of misschien nog wel meer,
behoefte aan snel internet.’




                                                    De gemeente neemt de leiding ! - Pagina 26 van 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>