<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Deloitte.
Boardletter 201 3
Gerneente S ittar&Geleen
12 november 2013
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>DeIoitte                                                                            Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doe! een oordeel tot uitdrukking
                                                                                    te brengen over de effectiviteit van de inteme beheersing.
                                                                                    Hierdoor is onze analyse en evaluatie beperkter dan dat deze zou zijn geweest in
                                                                                    het kader van een opdracht tot het geven van een oordeel omtrent de opzet, het
                                                                                    bestaan, de effectiviteit en de efficiency van de interne beheersing als geheel en
VERTROUWELIJK                                                                       bestrijkt daarom niet noodzakelijkerwijze alle in de interne organisatie vervatte
                                                                                    tekortkomingen.
Aan de leden van de gemeenteraad
van de gemeente Sittard-Geleen                                                      Naar aanleiding van onze interim-controle hebben wij voor het college en
T.a.v. de heer drs. J. Vis, raadsgriffier                                           management een managementletter uitgebracht. De belangrijkste bevindingen
                                                                                    hieruit hebben wij opgenomen in voorliggende boardletter.
Postbus 18
6130 AA SITTARD
                                                                                    Wij vertrouwen erop met de boardletter bij te dragen aan het (verder) verbeteren
                                                                                    van de interne beheersing van de diverse processen binnen uw organisatie en het
                                                                                    waarborgen van de kwaliteit van de jaarrekening 2013.
Datum                  Behandeld door                 Ons kenmerk
12 november 2013       Drs. P.G.J.M. Jussen RA        PJ/IK-31 13613630-2113        Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn geweest en lichten de boardletter
                                                                                    graag toe in de auditcommissie.
                                                                                    Hoogachtend,
Geachte dames en heren,
                                                                                    Deloitte Accountants B.V.
Wij hebben conform uw opdracht, als onderdeel van de controle van de
jaarrekening 2013, de interim-controle voor de gemeente Sittard-Geleen
uitgevoerd.
Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne
beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle.
Tevens heeft deze controle als doelstelling om aandachtspunten ten aanzien van
dejaarrekening 2013 te signaleren en onder uw aandacht te brengen, waarbij de
focus ligt op de door u te lopen risico’ s. De geselecteerde werkzaamheden zijn
                                                                                    Drs. P.G.J.M. Jussen RA
athankelijk van de door ons toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het
inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang
bevat als gevoig van fraude of fouten.
Bij het maken van deze risico-inschattingen nemen wij de interne beheersing in
aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het
getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die
passend zijn in de omstandigheden.
                                                                                                                                                                         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Kernpunten boardletter                           5
Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>It
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Kernpunten boardletter
                          De begroting is een belangrijk product voor uw gemeente. Een kwalitatief goede begroting stelt u tevens in staat gedurende
                          het boekjaar de voortgang van de realisatie van de in de begroting gestelde doelen te monitoren en geeft u de mogelijkheid
                          tijdig bij te sturen. Dit beperkt zich niet alleen tot de financiële kaders, maar omvat ook de niet-financiële doelen. In het kader
                          van het meeijarenperspectief enkele kernpunten:
                          •   De provincie concludeert dat de begroting 2013 voldoet om in aanrnerking te komen voor repressief toezicht.
   Weerstandsvermogenl    •   De meerjarenhegroting van de gemeente Sittard-Geleen is sluitend voor bet begrotingsjaar 2014. Vanaf 2015 lopen de
   Meerjarenperspectief       tekorten op tot ca. € 12 rniljoen in 2017. In overeenstemming met de herichtgeving van de provincie, is het toegestaan orn
                              besluiten ten aanzien van de dekking van deze tekorten te laten nemen in de nieuwe raadsperiode.
                          •   In de begroting 2014 geeft u aan dat in totaal een weerstandscapaciteit benodigd is van € 66,8 miijoen. Hier staat een
                              heschikbare weerstandscapaciteit tegenover van € 69,5 miljoen, waarmee u concludeert dat het heschikhare
                              weerstandsvermogen voldoende is om de financiële gevolgen bij effectuering van de risico’s op te vangen, aangezien het
                              dekkingpercentage weerstandscapaciteit 104% bedraagt.
                          Een helangrijk aandachtspunt in het kader van de (verbijzonderde) interne controle is de planning en afronding. Voorafgaand
                          aan en bij de start van de interim-controle 2013 hebben wij per proces de stand van zaken van de verhijzonderde interne
       Ontwikkeling       controle vastgesteld. Hierhij hebben wij geconstateerd dat nog niet voor alle processen de interne controlewerkzaamheden
      bedrijfsvoering     gereed waren, waaronder die van het proces aanbestedingen. In dit kader adviseren wij u voor komend jaar de afgesternde
                          data omtrent de geplande verbijzonderde inteme controlewerkzaamheden, onze interim-controle en de intern gestelde
                          deadlines op het gebied van ra prtering en bespreking van de managementletter te heroverwegen.
                                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Kernpunten boardletter
                                 In onze managementletter hebben wij een overzicht opgenomen van de nieest risicovolle bedrijfsprocessen en
                                 jaarrekeningposten relevant voor het opmaken van dejaarrekening en voor bet getrouwe heeld daarvan. Deze processen zijn:
                                         Grondexploitatie
                                         Gezien de voortdurende economische crisis. blijven resultaten uit de grondexploitatie onder druk staan. Dit geldt
                                         eveneens voor de risico’s bij hinnenstedelijke projecten en vastgoed. Bij dejaarrekening 2012 heeft een uitgebreide
                                         risicoanalyse plaatsgevonden op dit gehied, die financieel is vertaald in dejaarrekening. Bij de tweede
                                         ciusterrapportage Ruimtelijke projecten en beheer heeft u deze analyse geactualiseerd, waarbij sprake is van een
                                         toenarne in de voorziene tekorten van ruim € 7 ton en ccii verdere toename van het risicoprofiel. Voorafgaand aan het
                                         opstellen van de jaarrekening bent u voornemens wederom een actualisatie ut te voeren van de risicoanalyse. Dc
                                         resultaten hiervan dienen verwerkt te worden in dejaarrekening 2013. Teneinde het opstellen van de analyse door u
                                         en de beoordeling hiervan door ons zo soepel en efficient rnogeiijk te laten verlopen, hebben wij hier reeds bij de
                            .‘           afgelopen interim-controle overleg over gehad. Hierhij hebben wij advies geboden ter zake van de interne
                                         projectbeheersing en dossiervorming. In de afgelopen jaren zijn op dit gebied grote stappen gezet, maar de ruimte
                                         voor verdere verbetering wordt ook erkend.
   Belangrijkste risico’s                Middels een nog nader uit te werken stappenpian, bent u voornemens om de interne projectheheersing naar een hoger
                                         niveau te tillen, Hierbij wordt aan de basis gestart met de optimal isatie van de transparantie en kwaliteit van de
    bedrijfsprocessen
                                         projectdossiers. Door de ‘basis op orde’ te hebben, kunt u toewerken naar bet definiëren van de henodigde
                                         stuurinformatie en managementinformatie, die uit de gelegde basis kan worden gedestilleerd en waardoor
                                         risicomanagement gemakkelijker en overzichtelijker uitvoerhaar wordt. Wij hlijven graag hetrokken bij deze
                                         optimal isatieslag!
                                        Aanbestedingen
                                        Dc inteme controlewerkzaarnheden ten aanzien van de controle op de rechtmatige naleving van het geidende
                                        aanbestedingsbeleid, zijn (nog) niet uitgevoerd. Wells ccii start gemaakt met de voorbereidingen voor deze
                                        controlewerkzaamheden. Dc aanpak voor de uitvoering in 2013 is gelijk aan die van de voorgaandejaren.
                                        Vol ledigheidshalve melden wij dat u voortvarend aan de slag bent om voor het boekjaar 2014 de ‘nieuwe aanpak’
                                        vorm te geven. Voor wat betreft de uitvoering van de controle over het jaar 2013 zal een inhaal slag worden
                                        uitgevoerd.
                                 Wij hebben bij het college aandacht gevraagd voor een tijdige en grondige interne controle aangaande de processen. Het
                                 college en het management hebben maatregelen getroffen om deze processen strak te monitoren.
                                                                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                     De financiële positie van de gemeente Sittard-Geleen blijft ook de komendejaren nog onder druk staan. Dit blijkt uit de
                     Programmahegroting 2014. Waar in de voorjaarsnota 2013 nog sprake was van een oplopend tekort tot € 10 miljoen in 2017,
                     is onder andere als gevoig van de effecten van de septembercirculaire met een aanvul lend bezuinigingspakket en de nadelige
                     structurele hijstelling van de parkeerexploitatie en bet onderhoud van parkeergarages, nu sprake van tekorten die oplopen tot
                     € 12 mHjoen in 2017.
                     De begroting voor het jaar 2014 is we! sluitend. Dc provincie Limburg heeft geconstateerd dat veel gemeenten hegrotingsjaar
                     2014 sluitend krijgen, maar de meerjarenraming niet. Dit geldt eveneens voor uw gemeente. Deze tendens heeft vaak een
                     politieke oorzaak, gezien de naderende genieenteraadsverkiezingen. Om te voorkomen dat gemeenten de meerjarige uitspraak
                     voor repressief toezichi verliezen heeft de provincie bet volgende hepaald:
                      1n de finan.ciële paragraaf wordt een tekst opgenomen. waarin de meerjarenraming inclusieftekorten vertoont. Er worden
                     geen besiuiten genoinen orn deze tekorten weg te werken. Deze afweging wordt overgelaten awi liet nieuwe college en de
       Meerjaren     nieuwe raad. In de bespreking van de nieuw te vormen coai,tze in 2014 inoeten deze tekorten onderwerp van gesprek cjn en
       perspectief   bij de hegroting 2015 zal de nieuwe raad besluiten moeten nemen orn de begroting 2015 en de meerjarenratning sin itend te
                     kri/gen. GS zulien dii bij hun be.cluitvorming over de toez,chtsvorm 2015 toetsen. Deze aanpak moet in her besluit van de raad
                     b,j de vasrsteiiing van de begroting 2014, inclusief inthratie-ombuigingen opgenoinen worden.
                     U heeft van de geboden optic gebruik gernaakt en de beschreven aanpak plus ombuigingsindicaties in het raadshesluit bij de
                     begroting 2014 opgenomen.
                     Volgend uit het bericht van de provincie Limburg. bestaat er nog heperkt de tijd om besluiten te nenien over hoe om te gaan
                     met de financiele tekorten vanaf het begrotingsjaar 2015. Deze besiuitvorrning is derhalve voorbehouden aan de nieuwe raad.
                     In de tussen!iggende periode blijft een prudent financieel he!eid noodzakelijk, waarbij de realisatie van de voorgenomen
                     bezuinigingen uit ‘Ombuigen met Visie’ van onverininderd belang blijft.
                                                                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                             Omwille van de veelheid aan risico’s die de gemeente loopt is het voor de gemeente van groot helang om de mogelijke
                             risico’s adequaat in kaart te brengen. U heeft in november 2011 de kadernota weerstandsverrnogen en risicomanagement
                             vastgesteld waarin onder andere de financiële kaders voor de toepassing van risicomanagement zijn vastgelegd. Dc financiele
                             kaders gaan over de financiële consequenties van bet risicoprofiel en de wijze waarop hiermee wordt omgegaan. Als
   F-                        tijdshorizon wordt, parallel aan de (meerjaren) programmabegroting, een periode van 4 jaar gehanteerd.
                             Dc post ‘onvoorzien’, de algemene reserve en de overige algemene bestemmingsreserves worden meegenomen in de
                             berekening van de ratio Weerstandscapaciteit. In uw begroting 2014. geeft u aan dat in totaal een weerstandscapaciteit
                             henodigd is van € 66,8 miljoen. Hier staat een beschikhare weerstandscapaciteit tegenover van € 69.5 miljoen. U concludeert
                             hiermee dat het beschikbare weerstandsverrnogen voldoende is orn de financiële gevolgen bij effectuering vaii de risico’s op
                             te vangen, aangezien het dekkingspercentage weerstandscapaciteit I 04% bedraagt. Bij de voorjaarsnota 2013 heeft u besloten
                             om de minimale dekkingsgraad te verhogen naar 100%. Hiermee wordt [evens voldaan aan de aanbeveling van de provincie
                             Limburg in bet financieel verdiepingsonderzoek.
   Weerstandsvermogen
   en risicomanagement       Een groot dee! van de benodigde weerstandscapaciteit wordt veroorzaakt door tekorten en risico’s in de grondexploitatie,
                             binnenstedelijke projecten en vastgoed. In de analyse die is opgenomen in de Programmabegroting 2014, wordt uitgegaan van
                         4   de uitgebreide risicoanalyse ten tijde van dejaarrekening 2012 (juni 2013). Bij de tweede cluster en programmarapportage
                             2013 zijn de lopende projecten door u geactualiseerd en zijn de grootste afwijkingen in kaart gehracht. Uit deze analyse blijkt
                             ecu toename in de voorziene tekorten ter hoogte van ruirn € 0,7 miljoen en een toename in het risicoprofiel als gevolg van
                             onder andere ontwikkelingen in Zitterd Revisited fase 1. Deze resultaten zijn nog niet meegenomen in de analyse van het
                             weerstandsverrnogen bij de Programmabegroting 2014, maar hebben wel een belangrijke signaalfunctie. Het college en
                             management is voornemens om ook bij de jaarrekening 2013 de analyse op het gebied van grondexploitatie, binnenstedelijke
                             projecten en vastgoed te actualiseren en de resultaten hiervan in de jaarrekening te verwerken. Gezien de economische crisis
                             staat de grondexp!oitatie en de vastgoedportefeuille van de gemeente flog steeds onder druk. We!licht ten overvloede melden
                             wij dat risicomanagement een continu proces is welke ook in de komende jaren de nodige aandacht verdient. Ook
                             maatschappelijk gezien, krijgt dit onderwerp steeds meer aandacht. In dii verband wordt risk reporting steeds heiangrijker. In
                                                                                                                                                               10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                      Gezien de actualiteit en de toegevoegde waarde van risk reporting in het maatschappelijk debat (wat inhoudt dat organisaties
                      rapporteren over de wijze waarop zij risico’s identificeren, monitoren en zoveel mogelijk beheersen of mitigeren), nemen de
                      verwachtingen van de maatschappij ten aanzien van uw visie en aanpak op het gebied van risk reporting steeds verder toe. U
                      geeft hieraan gehoor, door ook steeds meer aandacht te schenken aan risicomanagement en de rapportering over uw risico’s in
                      de paragraaf weerstandsverrnogen en risicobeheersing.
                      Wij zien ook een veranderde rol van de accountant in deze; sinds de kredietcrisis neemt de maatschappij en de politiek de rol
                      van accountants stevig onder de loep en stelt kritische vragen over het publieke belang. Dc maatschappij vraagt om bet
                      nadrukkelijker en explicieter inzichtelijk maken van vat de risico’s zijn waar een gemeente mee te maken heeft, hoe de
                      gemeente daar mee omgaat en bovenal hoe de organisatie daar in- en extern over rapporteert. De maatschappij verwacht
                      hierbij meer relevantie van de accountant. Deze relevantie impliceert:
                      1) van terugkijkend (verkiaren) naar vooruitkijkend (anticiperen);
                      2) van financieel naar tevens niet-financieel; en
     Risk Reporting   3) van risico als bijproduct naar risicogestuurde aanpak en rapportage.
                      Wij zijn van mening dat de accountant de uitgelezen partij is om in eerste instantie richting het college, de auditcommissie en
                      u te rapporteren over het huidige niveau van riskrnanagement in de genieente Sittard-Geleen. Deze stakeholders kunnen
                      daarmee hun verantwoordelijkheid oppakken en transparantie bieden richting de maatschappij. De auditcommissie en de
                      gemeenteraad is kaderstellend hierin. I-Jet college is verantwoordelijk voor bet treffen van beheersmaatregelen en de
                      effectieve werking daarvan.
                      Wij willen als Deloitte een voortrekkersrol vervullen op dit cruciale therna. Met het project ‘risk reporting’ geven wij hier
                      invulling aan. In de afgelopen periode hebben wij een volwaardige visie en aanpak ontwikkeld voor risk reporting. Binnen de
                      aanpak is een universele tool ontwikkeld die ingezet kan worden bij het inzichtelijk maken van het risicomanagementproces
                      en het risicoprofiel van een gemeente. Wij geven gevraagd en ongevraagd advies over de risico’s die wij signaleren in uw
                        gisatipaorteren         hierover   aan   u.
                                                                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                        Bij dejaarrekeningcontrole 2012 heeft uitgebreide analyse en controle plaatsgevonden op de waardering en de risico’s van de
                        grondexploitatie, de binnenstedelijke projecten en bet gemeentelijk vastgoed. Naar aanleiding van de gezamenlijk uitgevoerde
                        analyse is een voorziening getroffen ter hoogte van € 37.8 miljoen. Hiermee is een belangrijke stap voorwaarts gezet. Nu is
                        het zaak om de risicoanalyse regelmatig te actualiseren en de noodzakelijke voorzieningsomvang hierop aan te passen.
                        Bij de tweede clusterrapportage Ruimtelijke projecten en heheer heeft het college en het management een dergelijke
                        actualisatie uitgevoerd, waarhij is aangegeven dat de voorziene tekorten toenemen met ruim € 7 ton en het risicoprofiel verder
                        toeneemt. Met name als gevoig van onder andere ontwikkelingen in de binnenstedelijke projecten (o.a. Zitterd Revisited fase
                        I).
                        Oorzaken van deze toename zijn o.a. gelegen in de uitloop van de planhorizon en stagnerende verkopen. Hierdoor zijn vaak
               1
                        extra kosten noodzakelijk, zoals onderhoudskosten, oplopende rentekosten, inhuur van externe en ambtelijke uren. Deze
                        ontwikkeling past in het beeld van de economische crisis en is ook één van de redenen waarom u marktonderzoek laat doen
                        naar de grondprijzen en de herijking hiervan. Voorafgaand aan het opstelien van dejaarrekening is bet college en het
                        management voornemens wederom een actualisatie uit te voeren van de risicoanalyse. Dc resultaten hiervan dienen verwerkt
                        te worden in dejaarrekening 2013.
                        Teneinde het opstellen van de analyse door de gemeente en de beoordeling hiervan door ons, zo soepel en efficient mogelijk
     Grondexploitatie   te laten verlopen. hebben wij hier reeds hij de afgelopen interim-controle overleg over gehad. Hierbij hebben wij advies
                        geboden ter zake van de interne projectbeheersing en dossiervorming. In de afgelopenjaren zijn op dit gehied grote stappen
                        gezet. maar de ruimte voor verdere verbetering wordt ook erkend. Middels een flog nader uit te werken stappenpian, bent u
                        voornemens om de interne projectbeheersing naar een hoger niveau te tiflen. Hierbij start u aan de basis met de optimalisatie
                        van de transparantie en kwaliteit van de projectdossiers. Door de ‘basis op orde’ te hebben. kunt u toewerken naar bet
                        definiëren van de henodigde stuurinformatie en managementinformatie. die uit de gelegde basis kan worden gedestilleerd en
                        waardoor risicomanagement gemakkelijker en overzichtelijker uitvoerbaar wordt. Wij blijven graag betrokken bij deze
                        optimalisatieslag!
                        Het hierboven genoemde stappenpian is een belangrijke voorwaarde om voldoende en tijdig inzicht te krijgen in (de ornvang
                        van) de risico’s die gepaard gaan met de grondexploitatie, binnenstedeiijke projecten en vastgoed. Met dit inzicht kan
                        risicoreductie -en beheersing plaatsv inden.
                        Wij steunen 11W voornemens om een optimalisatieslag te maken in de projectbeheersing. Met de verantwoordelijke
                        niedewerkers hebben wij afgesproken om met elkaar in overleg te blijven richting het opstellen en de controle van de
                        jaarrekening om zo eventuele bijzondere ontwikkelingen met elkaar te delen en indien noodzakelijk acties uit te kunnen
                        zetten.
                                                                                                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                            Ten eerste belichten wij de stand van zaken ten aanzien van overkoepelende en afzonderlijke aanpak rond de 3
                            decentralisaties in de gemeente Sittard-Geleen. Vervolgens gaan wij kort in op de aspecten sturing en organisatie en
                            financiën. Het laatste gedeelte sluit af met een opsomming van mogelijke risico’s.
                            Overkoepelend
                            Gemeenteljke samenwerking Op Zuid-Limburgs niveau hebben de 18 gemeenten de intentie uitgesproken de
                                                           -
                            decentralisatie van de Participatiewet, de AWBZ en de jeugdzorg samen en projectrnatig aan te pakken. Dc 3
                            centrumgemeenten zijn ieder tot kartrekker benoemd van één van de decentralisaties. Sittard-Geleen trekt de decentralisatie
                            van de extramurale begeleiding AWBZ, de gemeente Heerlen die van de Participatiewet en de gerneente Maastricht de
                            Jeugdzorg. Het zwaartepunt van de gerneentelijke samenwerking in de uitvoering van de taken vindt plaats op de schaal van
                            de 3 suhregio’s.
                            Overkoepelend beleid De gemeente Sittard-Geleen beschikt nog niet over een eenduidige overkoepelende visie voor de 3
                                                   -
                   -I
                            decentralisaties (3 d’s). Dc samenhang tussen de 3 d’s zal met name zijn uitwerking krijgen bij de uitvoering van de 3 d’s, een
                        1   integrale benadering van de client c.q. bet gezin met daar waar sprake is van multiproblematiek één gezin, één plan
                            benadering.
                            Decentratisate AWBZ taken naar de Wmo
     3 decentralisaties     Algemeen In de afgelopen periode hebben de 18 gemeenten in Zuid-Limburg een stuurgroep en projectgroep opgericht, die
                                       -
                            de decentralisatie toen nog uitsluitend de functiebegeleiding ter hand hebben genomen.
                                              -                                           -
                            Beleid Het beleid ten aanzien van deze decentralisatie is medio oktober 2013 in concept beschreven in een
                                   -
                            hoofdlijnennotitie voor de 4 gerneenten in de Westelijke Mijnstreek. Bestuurlijke besluitvorming hierover moet nog
                            plaatsvinden.
                            Uitvoering/pilots Dc Wmo is al sinds 2007 van kracht en de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek hebben goede
                                             -
                            ervaringen als het gaat om bijvoorbeeld de kanteling van verzorging en daaruit voortvloeiende besparingen, alsmede de
                            aanhesteding van huip bij het huishouden. Onderdeel van de Ic fase in Zuid-Limburgs verband is een inventarisatie van de
                            doelgroep en zorgvraag en zorgaanbieders.
                            nvoering Partcpatewet
                            Algeineen Nederland is voor wat betreft de arheidsmarkt opgedeeld in 35 arheidsmarktregio’s. De regio Zuid-Limburg is
                                       -
                            voor Sittard-Geleen de relevante regio. Binnen dit gebied wordt bestuurlijk al afgestemd en samengewerkt in bet kader van de
                            Tripool in samenwerking met de gemeenten Heerlen en Maastricht.
                            Beleid Het thema arbeidsparticipatie en bet heleid hieromtrent wordt in de begroting 2014 uitgehreid toegelicht bij thema 4.
                                   -
                            Kern van het beleid is dat verder gegaan wordt op het beleid dat met ‘werken naar vermogen’ is ingezet. Een
                            hoofdlijnennotitie is in voorbereiding.
                                                                                                                                                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                   Uitvoering Bij het uitvoeren van dit beleid zijn vele partners betrokken. Naast een aantal onderdelen van de gemeente heeft
                                   -
                   ook bet SW-hedrijf Vixia bier een belangrijke rol in. Sittard-Geleen heeft in het kader van het ‘600-hanenpian’ a! stevige
                   ervaring opgedaan met de werkgeversbenadering en bet inzetten van mensen op loonwaarde.
                    invoering Jeugdzorg
                   Algemeen De decentraiisatie Jeugdzorg wordt door de gemeente Sittard-Geleen in samenwerking met de regio Westelijke
                               -
                   Mijnstreek vormgegeven. Vooral de (wettelijke) taken op zware gespec ialiseerde jeugdhulp worden op Zuid-Limhurgse
                   schaal ingevuld.
                   Beleid Dc gemeenten in de Westelijke Mijnstreek hebben een hoofdlijnennotitie opgesteld, deze is nog niet hestuurlijk
                           -
                   vastgesteld. Na besluitvorrning over de hoofdlijnennotitie zal begin 2014 bet uitvoeringsplan worden opgesteld, zodat in bet
                   najaar van 2014 een definitieve kadernota beschikbaar is. Ook vindt binnenkort hesluitvorrning plaats over het
                   transitiearrangement dat een soepele overgang heoogt.
                   Sturing en organisatie rond de 3 decentralisaties
                    Inzicht in feiten
                   Voor een goede voorhereiding en om te kunnen sturen op de decentralisaties is het van belang inzicht te hebben in feiten. Dc
                   gemeente Sittard-Geleen is bezig voor de 3 decentralisaties afzonderlijk de huidige situatie in kaart te brengen en daarvoor
                   heleid te formuleren. Aspecten die hierin zijn meegenomen zijn: aantallen per gemeente, problematieken, toegankelijkheid
                   zorg, aanbieders, aanbod, kosten, financieringsstromen, samenwerking, betrokkenheid bij regionale en lokale structuren.
                   overlap en effectiviteit. Voor bet onderdeel AWBZ heeft een eerste inventarisatie plaatsgevonden in Zuid-Limburgs verhand
                   (www.decentralisatieawbzzl.nJJ).
                   Sturing door de raad
                   Een andere vorm van sturing vindt plaats op raadsniveau. Dc gemeente Sittard-Geleen heeft de actuele stand van zaken
                   rondom de decentralisaties opgenomen in de begroting 2014 en neemt de voortgang mee in de tussentijdse rapportages. In
                   februari 2014 zullen de hoofdlijnen van bet heleid door de raad worden vastgesteld.
                   Ambtelijke inrichting 3 decentraiisaties
                   Dc sturing van de decentralisaties is ambtelijk in handen van de directeur. Daarnaast is een programmamanager
                   verantwoordelijk voor de samenhang tussen de drie decentralisaties. Voor ieder deelproject is een projectleider henoemd, die
                   is gestart met het opstellen van een hoofdlijnennotitie.
                   Wijadviseren_om ook de sturing op bestuurlijk niveau een plaats bij de verdere aanpak te geven.
                                                                                                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                    Financiën met betrekking tot de 3 decentralisaties
                    Als gevolg van het overgangsrecht in de Wmo en het transitiearrangernent op basis van de Jeugdwet ligt een groot dccl van
                    het budget vanaf 2015 voor gemeenten vast.
                    Risico’s 3 decentraBsaties
                   Risico 1: Het rijk moet nog duidelijkheid i’erschaffen over taken, macrobudgetten en verdeelsleutels, terwiji gerneenten a!
                   beleid rnoetentbrmuleren en continulteit in de uitvoering vanaf 1 januari 2015 dienen te verzorgen.
                   Oplossing: Hoewel er nog geen exacte duidelijkheid bestaat over de taken, macrobudgetten en verdeelsleutels, adviseren wij,
                   mede gezien de beperkte tijd die u als gemeenten beschikbaar staat, a! voor te sorteren op basis van de u beschikbare
                   demografische gegevens inzake bijvoorbeeld multiproblematiek en te sturen op aannames. Hierbij achten wij het ook van
                   belang orn, naast de inhoudelijke voorhereiding, ook aandacht te besteden aan financial control, waarbij ook de wethouder
                   Middelen in stelling wordt gehracht. Dc effecten van de 3 decentralisaties hebben immers een grote financiële impact, die ook
                   ingehed dient te worden in de reguliere Planning & Control cyclus. U heeft aangegeven in ieder geval middelen in de tweede
                   bestuursrapportage gereserveerd te hebben om dit risico zo veel mogelijk te heperken.
                   Risico 2. Er is mogelijk sprake van onvoldoende werkgeiegenheid om de doeistellingen van de Participatie wet te laten
                   slagen.
                   Oplossing: Dc gemeente Sittard-Geleen moet intensief contact (blijven) zoeken met werkgevers in de regio, daarbij gebruik
                   makend van de ervaringen die in de afgelopen periode zijn opgedaan met de werkgevershenadering voor de doeigroep met
                   beperkte loonwaarde.
                   Risico 3: Het kan voorkomen dat de loon waarde voor werknemers lager worden bepaald dun verwacht (uitgangspunt
                   begrotingsexploitatie) waardoor de kosten voor de gemeente Sittard-Geleen in bet kader van compensatie tot het wetteisjk
                   minimum loon hoger uitvalien.
                   Oplossing: Dc gemeente Sittard-Geleen moet de vaststelling en ontwikkeling van loonwaarden nadrukkelijk monitoren om
                   waar mogelijk hij te sturen en een voorziening te treffen indien de bedoelde situatie zich voordoet en de materiële gevolgen
                   hoog zijn. Uit de resultaten van de pilots commissie Dc Vries is gebleken dat de methode van vaststelling loonwaarde tiog
                   aandacht behoeft.
                   Risico 4: Verandering van financieringsstrotnen van zorgaanhieders met voorheen een huisvestingscomponent kan leiden tot
                   negatieve ketenreacties.
                   Oplossing: Laat zorgaanbieders onderbouwen dat de organisatie haar exploitatie duurzaam kan voortzetten.
                                                                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk relevante aspecten bedrijfsvoering
                   Risico 5: Veel cliënten houden gedurende een jaar (het overgangsjaar 2015) recht op jeugd-/AWBZ-zorg. een helangrijk dee!
                   van het Jeugd-/Wrno-budget ligt daarrnee a! vast voor de gerneente Sittard-Geleen.
                   Oplossing: Van belang is nu a! in contact te gaan met aanbieders en cliënten zodat kan worden gekeken waar
                   clientarrangernenten op individueel niveau kunnen worden omgevormd. VOórjuli 2014 (bet moment van de
                   gegevensoverdracht) kan a! in gesprek worden gegaan met cliënten die a! onderdeel zijn van het hestand van de gemeente om
                   de ‘bredere’ ondersteuningsvraag te achterha[en, bijvoorbeeld gecombineerd met een gesprek over
                   bijstandlschuldhulpverlening. Bij instemming van de client vervalt het overgangsrecht en mag het aanbod in het
                   overgangsjaar worden gewijzigd.
                                                                                                                                               16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Actualia
                          Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie NBA een professioneel-kritische houding
                          verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevoig van fraude. Ter invulling van deze professioneel
                          kritische houding zal de accountant eeii inschatting moeten maken van de frauderisico’ s, zich een heeld moeten vormen van
                          de maatregelen van inteme heheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieei belang te
                          voorkomen en moeten bezien of deze maatregelen effectief zijn. Wanneer sprake is van een aanwijzing voor fraude. zal de
                          accountant dit moeten communiceren met. afhankelijk van de aard van de fraude. de direct leidinggevende, het college en, in
                          sommige gevallen (fraude in de top van de organisatie) en wanneer onvoldoende herstelwerkzaarnheden worden ondernomen,
                          de raad.
                          Tijdens diverse gesprekken heeft het college aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s en voorbeelden gegeven van
                          de manier waarop zij deze beheerst. Het maken en/of periodiek actualiseren van gerichte frauderisicoanalyses wordt nog niet
                          zichtbaar vasegelegd. Zo blijken bijvoorbeeld uit de administratie (directienotulen, bedrijfsplannen etc.) geen vastleggingen,
                          die het belang illustreren dat u hecht aan het verrnijden en ontdekken van fraude. Uw organisatie loopt hiermee het risico dat
                          de interne heheersing kwetshare plekken bevat die onopgemerkt hlijven.
        Wetlelijke        Dc huidige economische ontwikkelingen kunnen voor bedrijven, instellingen en hun werknemers leiden tot verhoogde
   voorschriften fraude
               -          prikkels of gelegenheden tot het doen van of meewerken aan fraude. Gelet op het helang van een risicoanalyse die is
                          toegespitst op de huidige economische ontwikkelingen en actuele interne heheersing attenderen wij u op de geactualiseerde
                          folder “Frauderisicoanalyse door directie en toezichthoudend orgaan” en herhalen het belang van periodieke
                          frauderisicoanalyses als vast onderdeel van het inteme controlesysteem dat erop is gericht bedrijfsrisico’s te onderkennen, het
                          belang en de waarschijnlijkheid daarvan in te schatten en het daarop toespitsen van de interne beheersing.
                          Uit onderzoek blijkt dat het management in theorie in de positie verkeert om fraude te plegen, orndat zij de administratie
                          direct of indirect kunnen nianipuleren en valse financiële overzichten kunnen opstellen door controlemaatregeleu te
                          doorkruisen die anders doelmatig Iijken te werken. Als college bent u prinlair verantwoordelijk voor bet vermijden en
                          ontdekken van fraude. Door het maken van een frauderisicoanalyse kunt u illustreren welk belang u hecht aan deze
                          verantwoordelijkheid en op welke manier U daaraan invulling geeft. Dc aard, diepgang en frequentie daarvan de verschilt per
                          entiteit. De analyse maakt een permanent dccl uit van het systeem van de gemeente dat is gericht op het onderkennen van
                          (bedrijfs)risico’s, het inschatten van het belang en de waarschijnlijkheid van deze risico’s en het ondernemen van acties. De
                          frauderisicoanalyse is dus echt maatwerk, afgestemd op uw gemeente.
                                                                                                          verkregen dat ep        iseweest van fraude.
                                                                                                                                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee, and its network of member firms, each of which is a legally
separate and independent entity. Please see www.deloitte.com/about for a detailed description of the legal structure of Deloitte Touche Tohmatsu Limited and its member
firms.
Deloitte provides audit, tax, consulting, and financial advisory services to public and private clients spanning multiple industries. With a globally connected network of
member firms in more than 140 countries, Deloitte brings world-class capabilities and deep local expertise to help clients succeed wherever they operate. Deloitte’s
approximately 169,000 professionals are committed to becoming the standard of excellence.
This publication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, Deloitte Global Services Limited, Deloitte Global Services Holdings
Limited, the Deloitte Touche Tohmatsu Verein, any of their member firms, or any of the foregoing’s affiliates (collectively the “Deloitte Network”) are, by means of this
publication, rendering accounting, business, financial, investment, legal, tax, or other professional advice or services. This publication is not a substitute for such
professional advice or services, nor should it be used as a basis for any decision or action that may affect your finances or your business. Before making any decision or
taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte Network shall be responsible
for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this publication.
© 2013 Deloitte Netherlands
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>