<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>projectgegevens
Code                     BD392

Type onderzoek           Bouwhistorische opname

Onderwerp                Klooster Agnetenberg
                         Plakstraat 24 Sittard

Status                   rijksmonument
                         objectnummer: 33715

Opdrachtgever            MVJ Ontwikkelingen BV
                         Echt

Uitgave                  april 2020

                         Buro4 | Monument en Ruimte
                         Postbus 229
                         6040 AE Roermond

                         T : +31 (06) 55 18 37 04
                         F : +31 084 756 2006
                         E : info@buro4.nl
                         W: www.buro4.nl

Veldwerk en fotografie   drs. B. Dukers en ing. H. Van der Borgh
Tekst                    drs. B. Dukers en ing. H. Van der Borgh
Redactie                 drs. B. Dukers




                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>inhoudsopgave
Inleiding                                                    5

Redengevende omschrijving rijksmonument                      5

Historische achtergrond
     - De voogdij                                            7
     - De Dobbelsteynporte                                   7
     - De dominicanessen van H. Agnes                        7
     - Bouw van het dominicanessenklooster van Agnetenberg   9
     - Opheffing van het klooster                            9
     - Tijdelijke bewoning 1802-1857                         11
     - De Liefdezusters van het Kostbaar Bloed               11

Ruimtelijke ontwikkeling 1857 - 1998
    - 1857-1884                                              12
    - 1884                                                   12
    - 1885                                                   12
    - 1891                                                   13
    - 1897                                                   13
    - 1899                                                   13
    - 1915                                                   14
    - 1922                                                   14
    - 1948-1950                                              15
    - 1965                                                   17
    - Verbouwingen na 1965                                   17
    - Ontwikkeling van het straatbeeld                       19

Beschrijving
     - Hoofdopzet                                            21
     - De kloosterkerk                                       21
     - De zuidwestelijke kloostervleugel                     29
     - De noordwestelijke kloostervleugel                    33
     - De noordelijke kloostervleugel                        35
     - De noordoostelijke kloostervleugel                    39
     - De sacristie                                          41
     - Voormalige kloostermuur                               43

Waardestelling                                               44

Waardenkaarten

Beeldverantwoording                                          49

Bronnen                                                      49

Disclaimer                                                   50




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>inleiding
Het Agnetenbergklooster te Sittard bevindt zich in de zuidoosthoek van de historische, omwalde
binnenstad van Sittard. Bebouwing op deze plek gaat terug tot in de middeleeuwen, het huidige
klooster kwam tussen 1662 en 1728 tot stand. Daarna vonden nog vele bij- en verbouwingen plaats.
Het huidige complex wordt gedomineerd door een grootschalige verbouwing uit 1965, maar
onderdelen van het oude Agnetenklooster zijn nog wel degelijk aanwezig.
In de aanloop naar een herbestemming en transformatie van het complex, is Buro4 gevraagd de
bouwgeschiedenis en ruimtelijke ontwikkeling van het complex te onderzoeken en de monumentale
waarden in kaart te brengen. Er heeft archiefonderzoek plaats gevonden en het complex is bezocht.
Als gevolg van de corona-uitbraak in het voorjaar van 2020 kon het huisarchief van de Liefdezusters
van het Kostbaar Bloed helaas niet tijdig geraadpleegd worden. Relevante gegevens hieruit kunnen
later alsnog toegevoegd worden aan het onderzoek.
Het onderzoek is uitgevoerd volgens de Richtlijnen Bouwhistorisch Onderzoek 2009.


redengevende omschrijving rijksmonument
Het Agnetenbergklooster is sinds 1967 beschermd als rijksmonument, onder objectnummer 33715.
De redengevende omschrijving luidt:
“Voormalig Agnietenklooster. Kapel 1699-1702; vier vleugels om de pandhof, 1662 e.v. en twee
vrijstaande bijgebouwen 1728 en 1749. Hoogaltaar, 1780; twee zij-altaren 1776, communiebank,
midden XVIII, Lodewijk XV-preekstoel, betimmering, XVIII. Klokkenstoel met klok van F.A. Gaulard,
1838, diam. 47,5 cm.”
N.B.: deze omschrijving was in feite achterhaald op het moment van de aanwijzing tot rijksmonument.
De schuur uit 1749 en het jonkvrouwenhuis uit 1728 waren namelijk reeds gesloopt. Het is aan de RCE
om de nieuwe contouren van het rijksmonument vast te stellen, de waardenstelling kan hiervoor als
onderlegger dienen.




 1 huidige situatie met daarop in kleur aangegeven de hoofdvolumes: 1 = kapel (1700), 2 = zuidoostvleugel, (ca.1700),
   3 = zuidwestvleugel (1662), 4 = noordwestvleugel (ca.1707 en 1965), 5 = noordvleugel (ca.1706 en 1965), 6 = sacristie
   (1965), 7 = nieuwbouw 1965 en later.



                                                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    2 uitsnede uit de kadastrale minuutkaart uit 1842 met daarop de globale positie van de verdwenen Dobbelsteijns porte
      en de voogdij, geprojecteerd op het latere Agnetenbergklooster.




    3 de pandhof van het klooster in 1961, gezien richting het zuiden.




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>historische achtergrond
de voogdij
Het terrein waarop het latere klooster Agnetenberg verrees, ligt in de zuidoosthoek van de
middeleeuwse versterking van de stad Sittard. Uit historische bronnen is bekend dat hier tot het
midden van de zeventiende eeuw de zogenaamde ‘voogdij’ lag : de woning van de voogd van Sittard,
die optrad namens de hertog van Gulik. Het goed werd omschreven als ‘huys ende stallinghe, met een
middel-maetighen moeshof’. Ook was er sprake van een grote vijver.1
Na het overlijden van voogd Bado van Huckelhoven in 1641, verzocht de ambtman van Born en Millen,
Philip Hendrik van Bentinck, de Gulikse graaf om het gebouw over te mogen nemen. Hij kocht het in
1642 aan en schonk het aan de Ursulinen, omdat zijn dochter Petronella bij deze orde was ingetreden.
De gebouwen werden geschikt gemaakt voor bewoning door zusters, zij vertrokken echter niet lang
daarna naar Roermond, vanwege de onrust tijdens de laatste jaren van de Dertigjarige oorlog. De
Dominicanen kochten de gebouwen toen voor 2000 patacons en een jaarrente aan, voor het stichten
van een zusterklooster.

de Dobbelsteyns porte
Naast de voogdij lag in 1648 een lege plaats, waar voorheen het voorname huis de ‘Dobbelsteyns
porte’ (Poort van Dobbelstein) had gestaan. Met de term ‘poort’ wordt een huis met een hofachtige
aanleg bedoeld, bestaande uit een afsluitende muur met poort aan de straatzijde, daarachter een
binnenplaats en daaromheen één of meerdere gebouwen. Dergelijke complexen werden bewoond
door voorname families en komen in Maastricht veelvuldig voor, maar in Sittard is alleen dit voorbeeld
bekend.
De familie Dobbelstein was een oude, adellijke familie uit het land van Valkenburg. In 1481 was Arnt
Dobbelstein van Doenrade stadhouder van de graaf van Meurs en hij werd in 1484 eigenaar van de
Ophovener molen.2 De molen bleef in het bezit van zijn nageslacht tot 1627.
Omstreeks diezelfde periode was de poort niet meer in gebruik door de familie Dobbelstein. Van 1626
tot 1632 woonden en werkten de paters Dominicanen in het pand, maar daarna raakte het in verval.
Aan het einde van de Dertigjarige oorlog werd het sterk vernield door zowel soldaten als plunderende
burgers. In 1648 was er slechts nog een leeg perceel.
Bij de bouw van het bejaardenhuis Caritas in 1949 werd een mergelstenen fundering aangetroffen,
die mogelijk tot (gebouwen van) de Dobbelsteyns porte behoord heeft. Bij de muur aangetroffen
aardewerk dateerde uit ca.1450. Een meer compleet beeld van het gebouw was echter door latere
grondverstoringen (en mogelijk de beperkte omvang van de graafwerkzaamheden) niet te verkrijgen.3

de dominicanessen van H. Agnes
In 1626 vestigden zich de Dominicanen in Sittard. Het gezelschap bestond in eerste instantie uit drie
paters van het Maastrichtse klooster, die de voormalige Dobbelsteyns porte in de Plakstraat
betrokken. In dat gebouw begonnen ze met het geven van onderwijs. In 1632 verhuisden zij naar de
Oude Markt, waar ze in 1652 begonnen met de bouw van een nieuw klooster.4
Op 25 februari 1648 kwamen de eerste twee Dominicanessen aan te Sittard, beide waren afkomstig
uit het klooster van Brugge. Weldra werden zij aangevuld met een lekenzuster uit Waalwijk. Voor de
nieuwe stichting werd de H. Agnes van Monte Pulciano als beschermheilige uitgekozen. Ze vestigden
zich in de oude voogdijgebouwen aan de Plakstraat. De kloostergemeenschap breidde uit en had al
snel meer ruimte nodig. Na enige jaren kocht men de lege plaats aan van de voormalige Dobbelsteyns


1
  Sassen 1913, 176-177.
2
  Stichting Jacob Kritzraedt Sittard 1998, 3-5
3
  Van Doorn 2004, 219-220.
4
  Kreukels 1993, 332.


                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    4 de zuidwestelijke kloostervleugel in 1961 met   5 de noordelijke straatvleugel aan de pandhofzijde in 1961.
      buitentoegang tot de kelders.                     De tweede verdieping is in 1965 gesloopt.




    6 de zuidoostelijke kloostervleugel in 1961.



8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>porte, die inmiddels tot een ruïne was vergaan.5 Ook werd later een ‘..behuysinghe aende straete..’
aangekocht voor het maken van een verblijf voor de schoolkinderen en hun leraressen ‘binnen de
clausuur’ en een onderkomen voor de biechtvader, buitenzusters en dienstboden ‘buiten de
clausuur’.6
Het terrein werd ommuurd met een bakstenen muur: zowel aan de zijde van de wal als langs het
Rosmolenstraatje. Op het terrein was sprake van een vijver, waar ook buren van het klooster gebruik
van maakten. De Dominicanessen lieten nog twee extra waterputten aanleggen: één bij de poort en
één aan de zijde van het Rosmolenstraatje.

bouw van het Dominicanessenklooster van Agnetenberg
De oude voogdijgebouwen bleken weldra niet meer te voldoen voor de groeiende
kloostergemeenschap. Deze had echter geen geld om nieuwbouw te plegen, maar wist de Gulikse
hertog Philips Willem over te halen een penning in te stellen, ten bate van de bouw, met als
voorwaarde dat de eerste steen in zijn naam werd gelegd. Dit, in combinatie met andere giften,
leverde voldoende budget op om aan een nieuw kloostercomplex te beginnen. De eerste steenlegging
van de eerste kloostervleugel vond eind april 1661 plaats. Helaas sloeg in februari van het volgende
jaar het noodlot toe en werd het dak ervan afgeblazen tijdens een storm, waarbij ook de eerste
verdieping instortte. Met een nieuwe bedelronde werden gelden verzameld voor de herbouw,
waarna het gebouw op 21 december 1663 in gebruik werd genomen. In dit gebouw was een
provisorische kapel opgenomen, kennelijk met het doel om op korte termijn ook de bestaande kapel
te vernieuwen. Volgens het Memorieboek van het klooster was de oude kapel (die sinds 1648 in
gebruik was), gelegen ter plekke van de huidige en was daar omheen ook sprake van een kerkhof.
In augustus 1677 werd het klooster geplunderd door de Franse troepen, maar behalve schade aan
deuren en ramen en de inboedel, had dit geen groot effect op de gebouwen. De
kloostergemeenschap kreeg echter meer te verduren: een grote overstroming in april 1677 en een
dysenterie-uitbraak.7 Pas twintig jaar later was de kloostergemeenschap er dermate bovenop
gekomen dat aan de vernieuwing van de kloosterkerk begonnen kon worden. In 1699 werd de eerste
steen gelegd en vingen de werkzaamheden onder leiding van meestermetselaar Adriaan van Kalkar
aan.8 Men bouwde zowel de kerk, naar eigen zeggen met boven- en onderkoor en een torentje, en
een sacristie als de aangrenzende pandvleugel: de huidige zuidoostvleugel. Beide waren in 1700 klaar
en van een dak voorzien. Twee jaar later werden de bakstenen gewelven aangebracht.9
In 1706 begon men aan de derde pandvleugel – we vermoeden dat dit de noordwestvleugel is –
waarin ook de spreekkamers en vertrekken voor de paters waren opgenomen.10 In 1707 werd de
pandhof gesloten met de bouw van de vierde vleugel, waarschijnlijk de noordvleugel.
De inrichting van de kerk kwam in fasen tot stand. B.A. Pothast vermeldt in zijn Kroniek over Sittard
dat de zusters in 1776 twee nieuwe, kleinere altaren kregen en in 1780 een nieuw hoogaltaar.11

opheffing van het klooster
Nadat eind achttiende eeuw het Hertogdom Gulik in Franse handen was gekomen, volgde in 1802 het
decreet waarmee de kloosters in dit gebied werden opgeheven.12 De kloostergemeenschap van
Agnetenberg telde op dat moment 16 leden, die het klooster moesten verlaten en een staatsuitkering

5
  Sassen 1913, 179.
6
  Idem, 180.
7
  Idem, 188.
8
  Idem, 189.
9
  Idem, 189-190.
10
   Idem, 196.
11
   Pothast 1891, 129
12
   Van Bergen 1993, 397.


                                                                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> 7 het Jonckvrouwenhuis uit 1728 aan de Plakstraat.           8 de zijgevel van het Jonckvrouwenhuis met jaarankers.




                                                              10 de speelplaats achter de zuidwestelijke kloostervleugel.
                                                                 Op de achtergrond links de schuur uit 1749 en de school
                                                                 uit 1899.




 9 de achterzijde van het Jonckvrouwenhuis en de westelijke
   punt van de zuidwestelijke kloostervleugel rond 1920.

                                                              11 het interieur van de kerk, eerste kwart 20e eeuw.




10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>ontvingen. Het complex bestond uit het klooster met tuin, de kerk, een schuur voor de bescheiden
oogst van de eigen gronden en tenslotte een kleine brouwerij. Ook was er een gebouw voor de
kostschoolmeisjes, met op de begane grond de school en daarboven op elke verdieping zeven
kamers.13 Een inboedellijst die na inventarisatie van de gebouwen werd opgesteld, is nog bewaard
gebleven.14 Het interieur van het klooster was sober, in de kerk telde het ‘onderchoor’ 67 schilderijen
en was er sprake van een orgel. Dit orgel werd na de opheffing van het klooster naar Limbricht
gebracht en is nu (in gerestaureerde vorm) aanwezig in het Salviuskerkje.15

tijdelijke bewoning 1802 – 1857
Het klooster werd op de veiling door het Bureau der Domeinen gekocht door het ‘Bureau de
Bienfaisance’, ofwel het Burgerlijk Armenbestuur. In de gebouwen werden armlastige families
gehuisvest. Zij gingen naar de mis in de voormalige kloosterkerk. In 1830 verhuisde de stadsschool van
het voormalige Dominicanenklooster naar het voormalige Dominicanessenklooster en trok ook de
onderwijzer Pothast met zijn familie in.16

de Liefdezusters van het Kostbaar Bloed
Na de opheffing van de kloosters begin negentiende eeuw, ontstond er in de decennia erna een
dringende behoefte aan armen- en ziekenzorg in Sittard. Van de deken en het bisdom kwam in de
jaren vijftig van de negentiende eeuw het initiatief om een nieuw zusterklooster op te richten, dat
deze zorg op zich kon nemen. Hiervoor werden de liefdezusters van de H. Carolus Borromeus uit
Maastricht (de Zusters onder de Bogen) benaderd. Vanuit dit klooster kwamen zes zusters naar
Sittard, onder leiding van overste zusters Seraphine, die een nieuwe kloostergemeenschap stichtten.
In 1862 scheidden zij zich van het Maastrichtse klooster af in een nieuwe congregatie, genaamd: de
Liefdezusters van het Kostbaar Bloed. Het klooster werd gewijd aan de H. Jozef. De congregatie
breidde zich in de opvolgende jaren uit en er ontstonden nevenkloosters. Het moederklooster werd
in 1876 verplaatst naar Koningsbosch. De congregatie richtte zich op twee taken: ziekenzorg en
onderwijs. De ziekenzorg betrof vooral de zorg voor bejaarden. Het onderwijs omvatte in eerste
instantie een armenbewaarschool (kleuterschool), maar al gauw mochten ook gewone
burgerkinderen naar deze school komen. Ook werd er een basisschool opgericht, waarvoor aan de
Plakstraat een nieuw schoolgebouw werd neergezet met zes klassen. Verder richtten de zusters in de
loop der tijd vervolgopleidingen op: een huishoudschool, een ulo en een kweekschool. Deze instituten
waren soms (tijdelijk) in het klooster ondergebracht, maar later vaak naar andere (meer geschikte)
locaties verplaatst.17 Vanaf het midden van de twintigste eeuw vond aan de Plakstraat vooral
bejaardenzorg plaats.




13
   Idem, 403, noot 22.
14
   Zie hiervoor: Van Bergen 1993, 402.
15
   Pothast 1891, 129. https://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/kerken/limbricht/salvius-oude-kerk
16
   Schulpen 2017, 16.
17
   Geilen 2017, 24-26


                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>ruimtelijke ontwikkeling 1857 – 1998
1857-1884
Toen de Liefdezusters van het Kostbaar Bloed het klooster betrokken, vonden er in eerste instantie
geen grote wijzigingen plaats aan de bestaande gebouwen, maar vanaf 1884 volgden de
verbouwingen elkaar in hoog tempo op.




12 kadastrale hulpkaart uit 1884.                                      13 de sacristie en vleugel uit 1884.

1884
De eerste veranderingen die te traceren zijn, zijn zichtbaar op de kadastrale hulpkaart van 1884.
Daarop is te zien dat de kloostervleugel aan de straatzijde uitgebouwd is en dat er een nieuwe sacristie
aan de kapel is aangebouwd. Deze gebouwen zijn ook te zien op foto’s uit het begin van de twintigste
eeuw en hieruit blijkt dat ze waren opgetrokken in een eclectische stijl met elementen van neogotiek
(spitsboogvormige hoofdentree) en de neorenaissance (trapgevels). Ze zijn in 1965 afgebroken.




  14 kadastrale hulpkaart uit 1885.                                15 de school uit 1885, later opgehoogd.

1885
De hulpkaart uit 1885 toont dat in het voorgaande jaar er tegen de wal een school (nr.1148) gebouwd
is en dat de waskeuken (nr. 1146) vergroot is. Het schoolgebouw werd waarschijnlijk gebruikt voor de
bewaarschool die de zusters runden. Later was dit gebouw de strijkinrichting.




12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>16 kadastrale hulpkaart uit 1891.                                 17 de uitbreiding van de waskeuken.

1891
In 1890 werd de waskeuken (nr.1182) vergroot met een stal/schuur. De voormalige schuur (nr.1183)
werd aan de zuidzijde vergroot met een stalruimte.




18 kadastrale hulpkaart uit 1898           19 de kopse gevel van de school die aan de schuur werd gebouwd.

1897
In 1897 werd de voormalige schuur naar achteren (zuiden) uitgebreid met een schoolgebouw. Ook
waren er privaten (voor de schoolkinderen) in het gebouw opgenomen.




20 kadastrale hulpkaart uit 1901                          21 de school uit 1899 (later opgehoogd).

1899
In 1899 werd een nieuw schoolgebouw parallel aan het Rosmolenstraatje gebouwd, zoals te zien is
op de kadastrale hulpkaart uit 1901.


                                                                                                        13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 22 kadastrale hulpkaart uit 1915 (1)                   23 kadastrale hulpkaart uit 1915 (2)

1915
In 1914 werd de school uit 1899 uitgebreid met een aanbouw met toiletten en later werd een
verbinding naar de straat afgebroken.


                                                                     24 detail uit de verbouwingstekening
                                                                     van de school langs de wal: situatie
                                                                     vóór de verbouwing van 1922 met één
                                                                     bouwlaag en zadeldak.




                                                                     25 de school (later strijkinrichting)
                                                                     langs de wal ná de verbouwing van
                                                                     1922, waarbij een verdieping met plat
                                                                     dak werd toegevoegd.




1922
In 1922 werd het schoolgebouw langs de wal, dat dienst was gaan doen als strijkinrichting, opgehoogd
met een verdieping en voorzien van een plat dak.



14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> 26 kadastrale hulpkaart uit 1952 met daarop de contouren van één van de twee vleugels van Huize Cari-
    tas in rood (waarschijnlijk was de tweede vleugel nog niet gerealiseerd). De zwarte lijnen geven de
    contouren van de gesloopte schuur met aanbouwen weer.




 27 huize Caritas uit 1949-1950.

1948 - 1950
In 1948 werd de schoolvleugel uit 1899 van een extra verdieping voorzien ten behoeve van een
internaat (zie afb.20). Kort daarna, in 1949-1950, werd er een nieuw bejaardentehuis gebouwd, Huize
Caritas, waarvoor de oude schuur en de latere aanbouwen daaraan gesloopt werden. Dit gebouw had
een opvallende, Y-vormige plattegrond en herbergde reeksen woon-slaapkamers voor de bejaarden
en enkele gemeenschappelijke ruimten op de begane grond.




                                                                                                          15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre> 28 ontwerptekening uit 1965 van H. Palmen met in zwart alle nieuw gebouwde onderdelen op begane grond niveau.




 29 luchtfoto van het complex uit 1986, met Huize Caritas uit 1949 (links, Y-vorm) en de vleugels uit 1965 (rechts, L-vorm).




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>1965
De oude kloostergebouwen voldeden in de jaren zestig van de twintigste eeuw niet meer aan de eisen
die de gezondheidszorg stelde en er was meer capaciteit nodig voor de toegenomen taken in de
ouderen- en ziekenzorg. In 1964 werd door architect H. Palmen een plan getekend voor een grote
vernieuwing van het complex, waarvoor een groot deel van de oude gebouwen gesloopt moest
worden, waaronder het Jonkvrouwenhuis uit 1728, de strijkinrichting langs de wal, de school uit 1891
aan de Plakstraat (later Huize Emmäus geheten), de school uit 1899 en de oude wasserij. In 1967, toen
de plannen dus al gereed waren, werden de oudste gebouwen aangewezen als Rijksmonument, ook
al was de schuur uit 1749 reeds in 1949 gesloopt. De rijksbescherming kon ook de sloop van het
Jonkvrouwenhuis, niet voorkomen of was daar zelfs te laat voor. Voor de kapel en de vier
kloostervleugels rondom de pandhof werd een ‘restauratieplan’ opgesteld, maar dit hield ook
grondige vernieuwing van de noordelijke en de noordwestelijke vleugel in. De (noordelijke)
straatvleugel, die in 1884 al sterk verbouwd was, werd met een verdieping verlaagd en de gehele
uitbouw uit 1884 werd herbouwd, met een voorgevel in Wederopbouwstijl. Aansluitend, aan de
westzijde, verrees een lange, ondiepe vleugel met daarin woon- en slaapvertrekken voor de zusters.
Deze vleugel kreeg gevels in een sobere architectuur. Ter plekke van Huize Emmäus werd een nieuwe
sacristie gebouwd, in een historiserende stijl.

verbouwingen na 1965
1967 – In 1967 werd de zustervleugel uit 1965, die parallel aan de Rosmolenstraat lag, met een
verdieping verhoogd.

1968 – In 1968 werd de zolderverdieping van de zuidoostelijke vleugel van Huize Caritas ingericht tot
therapieruimte, waarvoor enkele interne wijzingen nodig waren.

1981 – In 1981 werden enkele éénpersoonskamers in Huize Caritas verbouwd tot
driepersoonskamers.

1998 - 2002 – In 1998 werd Huize Caritas gesloopt en werd er een bouwplan getekend om de
aansluiting op het klooster aan te helen met een apart bouwvolume met plat dak, dat momenteel nog
aanwezig is aan de zuidwestzijde van het klooster. Daarna werd op de plek van Huize Caritas een
nieuw appartementencomplex gebouwd, genaamd de Dobbelsteynporte. Dit is momenteel nog
aanwezig.




                                                                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> 30 projectie van de kadastrale minuutkaart over de huidige situatie. De percelen en gebouwen zijn naar functie ingekleurd.
 In groen de tuinen/weilanden. In rood de gebouwen. De kerk als religieus gebouw is oranje weergegeven. (kaart: AEZEL-
 project Sittard).




 31 luchtfoto uit 1924 met het uitgebreide kloostercomplex     32 luchtfoto van het complex rond 1950: na de bouw van
 van de Zusters van het Kostbaar Bloed.                        huize Caritas. De historische bebouwing aan de noordzijde
                                                               van de Plakstraat is nog aanwezig, al zijn de open terreinen
                                                               vrijwel opgevuld met bebouwing.



18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>ontwikkeling van het straatbeeld
Hoewel het zuidelijke deel van de Plakstraat tot de historische binnenstad van Sittard hoort, waarvan
de vorm en het stratenpatroon in de middeleeuwen tot stand kwamen en de straat al in de vijftiende
eeuw in archivalische bronnen voorkomt, is de bebouwing aan weerszijden tot halverwege de
twintigste eeuw nooit volledig aaneengesloten geweest. Op de kadastrale minuutkaart uit ca. 1842
zijn aan de noordzijde van dit straatdeel veel lege percelen aan te treffen, aangeduid als tuin en er lag
een ros-oliemolen ter hoogte van de schuur van het klooster. Ook op een luchtfoto uit de jaren twintig
van de twintigste eeuw is te zien dat er aan de noordzijde van de straat nog veel open terrein was,
waar bomen groeiden. Foto’s van de zuidelijke straatwand tonen dat ook na de laatnegentiende-
eeuwse verbouwingen door de Liefdezusters er geen aaneengesloten bebouwing aan de zuidzijde
bevond, maar een combinatie van gebouwen (klooster en v.m. Jonkvrouwenhuis) en afsluitende
muren met poortdoorgangen, die de clausuur gesloten hielden. Vanaf de jaren zestig van de
twintigste eeuw trad er een kentering op: door de nieuwbouw van het zorgcentrum uit 1965 ontstond
aan de zuidzijde een doorlopende gevelwand, die zeker ter plekke van de nieuwbouw ter plekke van
het Jonkvrouwenhuis een sterk repeterend karakter had. Aan de noordzijde werd de oude
stadsboerderij Beaujean, op de hoek van de Nieuwstraat, Markt en Plakstraat, in 1966 gesloopt voor
de bouw van het V&D-warenhuis. Ook enkele laatnegentiende-eeuwse buurpanden van de boerderij,
die aan de Plakstraat lagen, werden gesloopt. Het open en groene terrein aan de noordzijde van de
straat werd grotendeels bebouwd met de monoliet van het warenhuis. Aansluitend, richting de bocht
naar het noordelijke deel van de Plakstraat, verrees iets vooruit springend in de rooilijn een reeks
dwarshuizen, met aaneengesloten voorgevels. Van gevarieerde gevelwanden met open plekken,
veranderde het straatbeeld in aaneengesloten gevelwanden, met ter plekke van de V&D en de
zorgvleugel uit 1965 een vrij ongedifferentieerde, repeterende architectonische vormentaal.

Een andere belangrijke stedenbouwkundige verandering is de verlegging van de Rosmolenstraat, die
eerst ten westen van het kloosterterrein liep, naar de huidige positie in 1926. Het oude
Rosmolenstraatje raakte buiten gebruik en is bij de herbouw van de panden Plakstraat 28-30 geheel
verdwenen.




33 de Plakstraat begin jaren ’60.           34 de Plakstraat rond 2019.




                                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> 35 de zuidoostelijke gevel van de kerk.




 36 de toegang in de zuidoostelijke gevel.   37 het koor met aftekening van gesloopte sacristie uit 1898.




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>beschrijving
hoofdopzet
Het voormalige Agnetenbergklooster bestaat uit een kloosterkerk, vier vleugels rondom een pandhof
en een sacristie ten noordoosten van de kerk. In dit onderzoek staan de gebouwen centraal die geheel
of gedeeltelijk bij de opzet van vóór 1800 behoren. De L-vormige vleugel uit 1965 aan de Plakstraat is
daarom niet meegenomen. De sacristie is, als functioneel onderdeel behorende bij de kerk, wel
meegenomen.

de kloosterkerk
exterieur
De kerk is opgetrokken in baksteen in kruisverband. Het schip is zeven traveeën diep en aan de
noordoostzijde is een drie-achtste koorsluiting. Aan de zuidoostzijde en bij het koor worden de
traveeën gescheiden door gemetselde steunberen. In de zuidoostelijke zijgevel hebben de rechter vijf
traveeën hoge rondboogvensters, voorzien van mergelstenen bloklijsten. De linker twee traveeën, die
zich bevinden ter hoogte van de orgeltribune, hebben lagere vensters op twee niveaus. Van het
onderste venster van de linker travee is de blokomlijsting van de linker dagkant verloren gegaan. Alle
vensters hebben glas-in-loodramen met geometrische motieven, die meest waarschijnlijk uit (het
midden van) de negentiende eeuw dateren. Ze zijn gevat in forse ijzeren roeden, die mogelijk wel
oorspronkelijk (uit ca.1700) zijn. In de derde travee van links is op de begane grond een toegang met
een geblokte, hardstenen omlijsting met een rechte lijstbeëindiging. Deze bevat een negentiende-
eeuwse dubbele houten deur met bovenlicht, die voorzien is van rijk gedecoreerd smeedwerk. Boven
de omlijsting is een mergelstenen korfboog die verbonden is met de vensteromlijsting erboven.
De twee vensters van de buitenste traveeën van de koorsluiting zijn in de twintigste eeuw
dichtgemetseld: op foto’s uit ca.1900 zijn hier nog glas-in-loodramen te zien. De buitengevels hebben
een geprofileerde mergelstenen gootlijst onder de dakrand.
Het zadeldak heeft boven het koor een driezijdige sluiting en is gedekt met leien. Ook de dakruiter
boven de tweede travee vanaf het zuidwesten is bekleed met leien en heeft een overhoeks
ingesnoerde, zeszijdige torenspits.

                                                                   38 het kerkdak en de dakruiter.




                                                                                                     21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>  Interieurelement                             datering   kenmerken
  Tochtportaal                                 1722       Houten tochtportaal met dubbele deur en
                                                          gesneden pilasters en kroonlijst met jaartal 1722.
                                                          Zijpanelen later toegevoegd.
  Zijaltaren (twee stuks)                      1776       Houten altaar met sierzuilen en beeldnis, met
                                                          snijwerk in Barokke Lodewijk XV-stijl.
                                                          Antependium vernieuwd XXa.
  Preekstoel                                   ca.1776    Houten, ‘hangende’ preekstoel met baldakijn en
                                                          trap. Snijwerk in Lodewijk XV-stijl.
  Biechtstoelen (twee stuks)                   ca. 1776   Houten biechtstoel met snijwerk in Barokke
                                                          Lodewijk XV-stijl.
  Lambrisering                                 ca.1776    Lambrisering in het koor en de noordelijke vijf
                                                          traveeën van het schip, snijwerk in Lodewijk XV-
                                                          stijl.
  Hoofdaltaar                                  1780       Houten altaar met sierzuilen en tabernakel met
                                                          snijwerk in Barokke Lodewijk XV-stijl,
                                                          antependium vernieuwd XXa.
  Communiebank                                 XVIIId     Houten bank met balusters en siersnijwerk
  Grafsteen                                    Onbekend   Hardstenen grafsteen: nader te onderzoeken na
                                                          verwijderen altaarverhoging, onder de steen
                                                          bevindt zich vermoedelijke de toegang naar een
                                                          grafkelder.




39 het interieur van de kerk, richting koor.                40 het interieur van de kerk, richting orgeltribune.




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>interieur
begane grond – De kerk bestaat uit één kerkruimte met een koor aan de noordoostzijde en een
orgeltribune aan de zuidwestzijde. De vloer is belegd met moderne hardstenen tegels, maar eronder
gaat (in ieder geval plaatselijk) nog een oudere vloer met kleinere hardstenen tegels schuil. De kerk
heeft nog een groot deel van haar achttiende-eeuwse uitdossing bewaard. Deze interieurelementen
zijn verwerkt in het bijgeleverde schema. Voor zover te achterhalen vormt het houten tochtportaal bij
de buitendeur het oudste element, af te lezen aan het jaartal ‘1722’ in het snijwerk boven de deur.
De ombouw heeft twee hoekpilasters met kapitelen, een architraaf met daarin het jaartal en twee
deuren met gekorniste panelen. Het lijkt alsof de zijpanelen later zijn aangebracht; zij sluiten meer aan
bij het snijwerk van de lambrisering. Uit de kroniek van Pothast weten we dat de zijaltaren in 1776
werden geleverd en het hoofdaltaar in 1780.18 Het snijwerk van de lambrisering, preekstoel en
biechtstoelen is sterk aan elkaar verwant en aan dat van de zijaltaren, gelet op de uitvoering van de
kleine verticale guirlandes, de rozetten en de acanthusbladvormige krullen. Het lijkt erop dat deze
elementen op het zelfde moment, dan wel niet lang na elkaar vervaardigd zijn. Het hoofdaltaar heeft
dezelfde stijl, maar wijkt lichtjes af in details en is mogelijk door een andere houtsnijder vervaardigd.
Ook de communiebank is in het laatste kwart van de achttiende eeuw te dateren. Onder de
communiebank is een verweerde grafsteen in de vloer verwerkt: deze leidde ooit naar een grafkelder
onder het koor. Deze is in 1965 heropend: het is onduidelijk of de kelder nog steeds toegankelijk is.19
De kruisribgewelven zijn gestuct en voorzien van hoekprofielen. Ze rusten op de wandpijlers van de
zijgevels. De orgeltribune is begin twintigste eeuw gemoderniseerd: de trap naar de verdieping en de
balustrade met gedraaide balusters zijn toen vernieuwd. Achterin de kerk is op de begane grond een
biechtstoel die in 1965 is herplaatst en waarschijnlijk uit de jaren vijftig stamt. De huidige kerkbanken
dateren uit het midden van de twintigste eeuw.
Tussen de kerk en de oostelijke kloostergang is een dubbele deur, die aan de zijde van de kloostergang
voorzien is van een houten omlijsting met hoekpilasters en een gebroken fronton. De deuren zijn
voorzien van panelen. De omlijsting en deuren dateren uit de negentiende eeuw.




41 het hoofdaltaar                                             42 detail van het tabernakel


18
     Dunckel, Pothast 1891, 129.
19
     Simonis 1971, 229-130


                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>43 het linker zijaltaar            44 de preekstoel




45 één van de twee biechtstoelen   46 het tochtportaal uit 1722




24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>47 detail van het stucwerk boven het hoofdaltaar            48 19e-eeuws glas-in-loodraam van de kerk




49 de grafsteen onder het altaar, die zou leiden naar een   50 de oude hardstenen vloer ligt onder de huidige vloer, ter
   grafcrypte onder het koor.                                  plekke van het noordelijke zijaltaar.




                                                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> 51 de kapconstructie van de kerk, gezien naar de koorsluiting.




 52 detail van een kapspant met daarachter de draagconstructie van de dakruiter.




26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>kapruimte – De zolder omvat één ruimte, met daarin de kapconstructie. De constructie bestaat uit
zeven spanten. Op het meest noordelijke spant sluiten vijf halve spanten aan boven het koor. De
hoofdspanten bestaan uit twee gestapelde jukken. Het onderste juk bestaat uit schuin geplaatste
spantbenen die een dekbalk dragen, verstevigd met korbelen en voetschoren. Het bovenste juk is
zowel juk als nokgebint: de schuin geplaatste spantbenen lopen door tot aan de nok en ondersteunen
deze. Tussen de spantbenen is een tussenbalk aangebracht, verstevigd met korbelen en hoog
aansluitende voetschoren. Tussen de dekbalk en de ondersteuning van de nok zijn nog twee
ondersteunende stijltjes aangebracht.
De gordingen zijn niet op de dekbalken gelegd, maar in de spantbenen ingepend. In het
noordwestelijke dakvlak zijn nog oorspronkelijke eiken daksporen aanwezig (deels herplaatst) en is
het beschot vernieuwd in naaldhout. De oorspronkelijke eiken daksporen van het zuidoostelijke
dakvlak zijn verwijderd bij een dakrenovatie in 1926 en toen zijn er extra gordingen toegevoegd en
een nieuw, naaldhouten dakbeschot.
De kapconstructie is voorzien van gekapte, rechts gebroken telmerken oplopend van ‘I’ tot VII’ vanaf
het koor naar de zuidwestzijde. De halve spanten van het koor hebben telmerken I t/m IIII (het vijfde
telmerk is niet teruggevonden).
In de voorlaatste travee van het schip is een houten klokkenstoel van de dakruiter, in opzet horend bij
de bouw rond 1700. In de zuidwestelijke topgevel is een oorspronkelijke doorgang naar de zolder van
de zuidwestelijke kloostervleugel. Deze heeft een gemetselde segmentboog aan de bovenzijde.




53 detail van de halve jukken in de koorsluiting.     54 detail van een gekapt telmerk ‘VI’ (6) op een spant.




                                                                                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> 55 de zuidwestelijke gevel van de zuidwestelijke vleugel.




 56 de pandhofgevel van de zuidwestelijke vleugel uit 1662.




 57 de zuidoostelijke kopgevel met erker        58 detail van een balkanker



28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>de zuidwestelijke kloostervleugel
exterieur
hoofdopzet – De zuidwestelijke kloostervleugel was tot 1965 onderkelderd, maar de toegang hiervan
is dichtgemaakt en waarschijnlijk zijn de kelders dichtgestort. Daarboven is de vleugel twee bouwlagen
hoog met een aan de zuidoostzijde afgewolfd zadeldak.

zuidwestgevel – De zuidwestgevel is opgetrokken in baksteen in kruisverband. De gevel hoort bij de
opzet uit 1662. Op de begane grond zijn acht vensters met een (oorspronkelijke) gemetselde korfboog
aan de bovenzijde. In de vierde travee van rechts is een deuropening met een brede korfboog, die
later is aangebracht, mogelijk op de plek van een venster. Op de verdieping zijn nog de licht gebogen
ontlastingsbogen van de oorspronkelijke, smalle vensters te zien, twaalf in totaal. Deze zijn in 1965
dichtgemetseld en er zijn tien rechthoekige vensters voor in de plaats gekomen, met een rechte
rollaag aan de bovenzijde. Hiervoor is ook een groot deel van het oorspronkelijke buitenmetselwerk
aangeheeld in een donkerrode machinale baksteen. Alle ramen en de deur zijn aangebracht bij de
renovatie in 1965. Zowel boven de begane grond als boven de verdieping zijn reeksen gesmede
balkankers aangebracht, waarbij die op de verdieping iets rijker zijn uitgevoerd.

gevel pandhof – De gevel aan de pandhofzijde is twee bouwlagen hoog en opgetrokken in baksteen.
Het muurwerk is later wit geschilderd. Op de begane grond zijn vier vensters en een centrale
deuropening, alle voorzien van een gemetselde korfboog. De vensters zijn voorzien van glas-in-lood
met doorzichtig vensterglas gevat in forse, gesmede roeden. De toegangsdeur is in de twintigste eeuw
vernieuwd. Op de eerste verdieping zijn zes kloostervensters met twee raamopeningen boven elkaar,
gescheiden door een hardstenen latei. De vierruitsraampjes dateren uit de (vroege) negentiende
eeuw. Aan de asymmetrische plaatsing van het rechter venster – dicht tegen de westelijke vleugel aan
– is af te lezen die vleugel er later tegenaan geplaatst moet zijn. Boven beide bouwlagen zijn gesmede
ankers aangebracht met gebogen beëindigingen en op de verdieping is er ook het jaartal ‘1662’ in
ankers aangebracht. De positie van de ankers is veranderd in 1965, toen de bijbehorende balklaag
vervangen werd. Oorspronkelijk stond het jaartal niet symmetrisch op de gevel maar meer naar
rechts; een aanwijzing dat de zuidwestelijke vleugel later is aangebouwd. Onder de goot is een
gemetselde sierlijst met een dubbele tandlijst.

zuidoostgevel – De zuidoostelijke gevel sluit aan op de zijgevel van de kapel. De gevel is van oorsprong
zeventiende-eeuws, maar uit een vergelijking met een foto van de Rijksdienst uit 1961 blijkt dat alle
gevelopeningen in 1965 gewijzigd zijn, waarbij ook drie oorspronkelijke korfboogvensters op de
verdieping verdwenen zijn. De huidige openingen hebben een rechte beëindiging en op de verdieping
is een ondiepe erkeruitbouw, waarvan de borstwering bestaat uit een houten frame met bakstenen
sierinvulling onder de ramen. Onder de goot is een oorspronkelijke, gemetselde sierlijst met een
dubbele tandlijst.

dak – Het dak is gedekt met leien. In het zuidwestelijke dakvlak zijn vijf negentiende-eeuwse
dakkapellen met een overstekje en een versierde houten windveer. Ze bevatten vensters met een
rondboogvormig raam met dubbele raamvleugel en een gebogen roedenverdeling in het bovenlicht.
In het zuidoostelijke dakschild zijn twee dakkapellen met zadeldak uit 1965 en aan de zijde van de
binnenplaats zijn er nog twee.




                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> 59 de kloostergang op de begane grond, richting kerk   60 de gang op de verdieping, richting noordwesten




 61 de onderste spantbenen van de kapspanten            62 detail van een telmerk ‘V’ op een van de spanten




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>interieur
indeling – Op de begane grond is in het verlengde van de kapel een grote kamer. Ook op de verdieping
is die er geweest, maar is later opgedeeld in kleinere kamers. Parallel aan de pandhof ligt in beide
bouwlagen een kloostergang, met aan de zuidwestzijde daarvan een aantal kamers. De structuur van
de gang is zeventiende-eeuws, de kamerindeling is sterk veranderd in 1965. De kapruimte is
opgedeeld in een zolderetage – met kamerindeling uit 1965 - en een vliering voor opslag.

constructie – De balklagen boven de begane grond en eerste verdieping zijn in 1965 vervangen door
een broodjesliggervloer.
De kapconstructie bestaat uit vijf eikenhouten spanten, opgebouwd uit twee jukken en een
nokstijlgebint. De spantbenen van de jukken zijn licht gebogen en verstevigd met korbelen. Het
nokstijlgebint omvat een nokstijl en twee schoren. De spanten zijn voorzien van gekapte merken, die
geen oplopende nummerreeks vormen, maar per spant een plaatsingsrichting aanduiden. Er zijn
zowel ‘eitjes’ als ‘maantjes’ als gekapte nummers (V en XI) aangebracht. De gordingen zijn vernieuwd
in naaldhout. Opvallend is dat pengaten van langsverbindingen, zoals windschoren ontbreken.
Mogelijk waren de windschoren met spijkers op de spantbenen bevestigd. In 1965 zijn er nieuwe
daksporen en een nieuw dakbeschot aangebracht.
Bij het zuidoostelijke dakschild zijn er 1965 enkele aanvullende steunbalken aangebracht om het
dakschild te ondersteunen. Ook de aansluiting naar de kerk is niet meer oorspronkelijk qua
dakconstructie.

afwerkingen – De inrichting van de zuidwestelijke vleugel is in 1965 grondig gerenoveerd. Tijdens het
veldwerk werden er nauwelijks oudere afwerkingen aangetroffen. Mogelijk dat bij stripwerk-
zaamheden nog sporen van plafonds of oudere vloeren in het zicht komen. De enige oudere afwerking
die vastgesteld werd, zijn de oudere hardstenen tegels van de kloostergang, maar deze zijn opnieuw
gelegd. Alle binnendeuren, verlaagde plafonds en overige vloerafwerkingen dateren uit 1965 en later.




63 de kapconstructie op vlieringniveau met de bovenste jukken en het nokstijlgebint.




                                                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre> 64 de nieuw aangelegde kelder uit 1965                  65 de kloostergang op de begane grond met vernieuwde
                                                            vloertegels




 66 de gang op de verdieping, richting het noordoosten   67 trappenhuis op zolderniveau




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>de noordwestelijke kloostervleugel
exterieur
hoofdopzet – De zuidwestelijke kloostervleugel is onderkelderd en daarboven twee bouwlagen hoog
onder een zadeldak en een afgeplat schilddak.

noordwestgevel – De noordwestgevel is geheel vernieuwd in 1965. Het betreft een gevel in sober
metselwerk van gele baksteen. Op de begane grond is een toegangsportaal onder een plat dak en een
uitgebouwde serregang. Op de twee verdiepingen zijn reeksen rechthoekige vensters.

gevel pandhofzijde – De gevel aan de pandhofzijde dateert nog uit de vroege achttiende eeuw en is
opgetrokken in baksteen en later wit geschilderd. Op de begane grond zijn zes vensters met een
gemetselde korfboog. Ze zijn voorzien van glas-in-lood met doorzichtig vensterglas gevat in forse,
gesmede roeden. Op de eerste verdieping zijn vijf ‘kloostervensters’ met twee openingen boven
elkaar: oorspronkelijk een venster en een luchtluik, maar nu beide voorzien van vierruits raampjes uit
ca.1965. Boven de begane grond zijn nog vier gesmede muurankers aanwezig, die van de zoldervloer
zijn verwijderd. Onder de goot is een hoge gemetselde sierlijst met een dubbele muizentandlijst en
een bloklijst.

dak – Het dak is gedekt met gesmoorde, opnieuw verbeterde Hollandse pannen. Aan de zijde van de
pandhof zijn vier dakkapellen met een zadeldakje en houten ramen, daterend uit 1965. Aan de
noordwestzijde is één brede dakkapel met plat dak en een reeks vierkante houten ramen. Het dakvlak
wordt aan de noordzijde doorbroken door de bakstenen opbouw van de liftschacht, die plat is
afgedekt.

interieur
indeling – Bij de renovatie in 1965 is de vleugel grondig gewijzigd. De enige oude indeling die
overgebleven is, is de structuur van de kloostergang. Volgens de bouwtekeningen is daarbij ook de
binnenste gangmuur op de begane grond gehandhaafd. De overige binnenmuren van de kelder,
begane grond, verdieping en zolder zijn vernieuwd.

constructie – De kelderverdieping heeft in 1965 een nieuw betondek gekregen en ook de verdieping
en zolder hebben een betonvloer. Alleen de zijmuur van de gang parallel aan de pandhof is
gehandhaafd. De kapconstructie is in 1965 geheel vervangen. De nieuwe houten spanten zijn nu
grotendeels afgetimmerd achter plafond- en wandafwerkingen.

afwerkingen – Het interieur is in 1965 geheel gemoderniseerd. De hardstenen tegels in de
kloostergang zijn toen ook vernieuwd.




                                                                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre> 68 de straatgevel van de noordelijke vleugel uit 1965




 69 de gevel aan de pandhof, in 1965 verlaagd met één verdieping




34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>de noordelijke kloostervleugel
exterieur
hoofdopzet – De noordelijke kloostervleugel grenst aan de pandhof en de Plakstraat. De vleugel is
onderkelderd en daarboven twee bouwlagen hoog onder een zadeldak.

straatgevel – De straatgevel aan de Plakstraat werd in 1965 geheel nieuw gebouwd. De gevel is
opgetrokken in een lichtrode baksteen in Vlaams verband. De gevel is negen traveeën breed. In de
vierde travee van rechts bevindt zich de hoofdentree, die rijk is vormgegeven met een trap,
hardstenen omlijsting en een terugliggende dubbele houten deur met sierpanelen. Boven de deur is
een ovaal bovenlicht met hardstenen omlijsting en decoratief glas-in-lood. In de linker gevelas is een
zijtoegang met een sobere houten deur met hardstenen bovenlatei. Erboven zijn twee vierkante
vensters met glas-in-lood, behorend bij het trappenhuis. In de overige gevelassen is op het niveau van
het souterrain een vierkant venster en op de begane grond en eerste verdieping een hoog venster
met een houten raam met gedeeld bovenlicht en gedeelde raamvleugels uit 1965. De vensters
hebben een lage hardstenen onderdorpel en een hogere hardstenen bovenlatei. Onder de goot is een
gemetselde sierlijst met een dubbele muizentand.

gevel aan de pandhof – De gevel aan de pandhof is momenteel twee bouwlagen hoog en opgetrokken
in baksteen. Het muurwerk is later wit geschilderd. Tot 1965 was de gevel nog één etage hoger, maar
deze is daarna verwijderd en er is een nieuwe tandlijst gemetseld onder de goot. Op de begane grond
zijn vijf hoge vensters met gemetselde korfbogen. Ze zijn voorzien van glas-in-lood met doorzichtig
vensterglas, gevat in forse, gesmede roeden. Op de verdieping zijn vijf kloostervensters met
gemetselde segmentbogen boven de openingen. De vierruits houten ramen dateren uit de vroege
twintigste eeuw. In de gevel zijn boven de begane grond en verdieping reeksen gesmede balkankers
aangebracht, maar uit vergelijking met de foto’s uit 1961 blijkt dat deze niet oorspronkelijk in deze
gevel gezeten hebben: de oude waren meer sober van opzet. Ook zijn ze op de kop geplaatst. De
tandlijst onder de goot is in 1965 aangebracht en heeft niet dezelfde detaillering als de oude.




                                                                                                   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre> 70 de kloostergang op de begane grond   71 het toegangsportaal




 72 19e-eeuws venster naar de kerk       73 de trap uit 1965




36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>interieur
indeling – In de noordvleugel is de gangstructuur van de pandhof bewaard gebleven, al is de
binnenmuur daarbij vernieuwd. Aan de oostzijde is een trappenhuis. De kamerindeling aan de gang is
in 1965 tot stand gekomen. Ter hoogte van de hoofdentree is er een kleine hal met een trap naar de
hoger liggende gang. Ook de indeling van de kelder, de verdieping en de zolder stamt uit 1965. Op de
verdieping is hier ook een gang aan de pandhofzijde aangehouden, met kamers ten noorden daarvan.
De zolder is een open opslagruimte.

constructie – De vleugel is grondig herbouwd in 1965, waarbij alleen de gevel aan de pandhofzijde
gehandhaafd bleef. De vloeren en balklagen zijn vernieuwd in beton. De kapconstructie is vervangen
door een naaldhouten constructie met een reeks eenvoudige A-spanten met gebroken spantbenen.
Hierop steunen de gordingen, waarop het dakbeschot gelegd is.

afwerkingen – Het interieur is geheel gemoderniseerd in 1965. In de kloostergang zijn oude
hardstenen tegels herplaatst, waarschijnlijk afkomstig van de oude gangvloer. Het trappenhuis in de
oosthoek heeft een sobere bordestrap met een smeedijzeren leuning met houten handlijst. De treden
zijn van zwart marmer. In de muur tussen het trappenhuis en de kapel is een houten pui uit de
negentiende eeuw, met beneden dichte briefpanelen en daarboven raampjes met glas-in-lood, die
ooit opengeslagen konden worden. Waarschijnlijk diende dit venster om zieke of bedlegerige
personen deel te kunnen laten nemen aan de mis. Door de herinrichting in 1965 is het aan een
trappenhuis i.p.v. een kamer komen te liggen.




74 de kapconstructie van de noordelijke vleugel uit 1965, gezien richting de kerk.




                                                                                                 37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> 75 de zuidoostelijke kloostervleugel tegen de kerk, gevel aan de pandhof




 76 de kloostergang op de begane grond                        77 de eiken balklaag op de verdieping



38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>de zuidoostelijke kloostervleugel
exterieur
hoofdopzet – De zuidoostelijke kloostervleugel ligt tegen de kloosterkerk aan. De vleugel is twee
bouwlagen hoog en heeft een lessenaardak richting de kerk.

Gevel pandhofzijde – De gevel aan de pandhof is twee bouwlagen hoog en opgetrokken in baksteen.
Het muurwerk is later wit geschilderd. Op de begane grond zijn vijf hoge vensters met gemetselde
korfbogen. Ze zijn voorzien van glas-in-lood met doorzichtig vensterglas, gevat in forse, gesmede
roeden. Op de verdieping zijn vijf kloostervensters met gemetselde segmentbogen boven de
openingen. De vierruits houten ramen dateren uit de (vroege) negentiende eeuw. In de gevel zijn
boven de begane grond en verdieping reeksen gesmede balkankers aangebracht, met gespleten,
gebogen uiteinden. Onder de goot is een gemetselde sierlijst met een muizentandlijst en een bloklijst.

Dak – Het dak is gedekt met leien en loopt door in het noordwestelijke dakvlak van de kerk.

interieur
indeling – De vleugel is vrij ondiep en herbergt op de begane grond alleen de kloostergang. Op de
verdieping is één grote ruimte, met aan de zuidwestzijde een later afgescheiden toiletruimte erin.

constructie – De balklaag boven de begane grond is in 1965 vervangen door een betonnen
broodjesvloer. De balklaag boven de eerste verdieping is nog oorspronkelijk en in het zicht: het
betreffen vier eiken moerbalken. De kinderbinten zijn vernieuwd. Op zolder is de oorspronkelijke
(eikenhouten) kapconstructie nog grotendeels aanwezig. Deze bestaat uit vier halve kapspanten, met
schuin geplaatste spantbenen, die een dekbalk dragen, verstevigd met korbelen. De dekbalken zijn in
de zijgevel van de kerk opgelegd. Op de dekbalken zijn schuine schoren geplaatst die eveneens in de
zijgevel zijn bevestigd en voorzien zijn van een rechte voetschoor. Het bouwhout is over het algemeen
van mindere kwaliteit en sommige onderdelen zijn hergebruikt. Plaatselijk zijn de oude, in de
spantbenen gepende, eiken gordingen nog aanwezig, maar er zijn nieuwe, gezaagde naaldhouten
gordingen aan toegevoegd en ook het dakbeschot en de daksporen zijn in naaldhout vernieuwd.

afwerkingen – Op de begane grond zijn in de kloostergang de oude hardstenen tegels herplaatst. Ook
bevindt zich hier de rijke, negentiende-eeuwse omlijsting van de kerkdeur. Op de verdiepingen zijn
geen waardevolle interieurafwerkingen aangetroffen: de stoffering dateert van 1965 of later.




78 de kapconstructie met halve eiken spanten                            79 toegangsdeur naar de kerk



                                                                                                       39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre> 80 de sacristie aan de Plakstraat




 81 de zuidwestelijke gevel




 82 de zuidoostelijke gevels en keldertoegang



40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>de sacristie
exterieur
hoofdopzet – De sacristie ligt aan de noordoostzijde van de kapel en heeft een gevel aan de (bocht
van de) Plakstraat. Het gebouw heeft een L-vormige plattegrond, is boven het souterrain één
bouwlaag hoog en heeft twee zadeldaken.

Buitengevels – De buitengevels zijn opgetrokken in een donkerrode baksteen in Vlaams verband. Aan
de straatzijde zijn ter decoratie hardstenen banden aangebracht. De gevels aan de achterzijde hebben
hardstenen bovenlateien en onderdorpels bij de vensters. De gevel aan de straat is vrij gesloten en
heeft links een garagedeur en in het midden een drietal rechthoekige vensters. De gevels aan de
achterzijde hebben een functioneel karakter met dezelfde, rechthoekige vensters en aan de
zuidwestzijde een deur met buitentrap naar de tuin. In het verlengde van de straatgevel is ook hier
een garagedeur met links daarvan een buitentrap naar het souterrain.

Dak – Het dak is gedekt met leien en er is een bakstenen schoorsteen op het zuidelijke dakschild. In
beide dakvlakken zijn twee dakvensters aangebracht.

interieur
indeling – De sacristie heeft een asymmetrische indeling met in de straatvleugel een grote kamer en
boven de garage een ‘opkamer’ met een moderne badkamer. In de haakse vleugel is een gang naar
de kerk, een toiletruimte en een kleinere kamer. De zolderverdieping van de straatvleugel is ingericht
als slaapzolder.

constructie – De buitengevels zijn gemetseld als spouwmuren in baksteen. De fundering en begane
grondvloer zijn van stampbeton. De zolderbalklaag en de kapconstructie zijn van naaldhout.

afwerkingen – Het interieur is gemoderniseerd tot woning en bevat geen waardevolle
interieurafwerkingen.




83 het kapspant van het hoofdvolume van de sacristie



                                                                                                   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre> 84 de voormalige kloostermuur aan de zuidzijde, bij de aansluiting met de wal (links)




 85 het lage muurdeel is het restant van de voormalige kloostermuur, opgetrokken in handgevormde steen




42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Voormalige kloostermuur
Op het achterterrein van huizen aan de in 1926 aangelegde Rosmolenstraat, zijn grote
aaneengesloten delen van een tuinmuur aanwezig. Het betreft de voormalige kloostermuur van het
Dominicanessenklooster, die volgens de kroniek van de Dominicanessen gebouwd is in de periode
1649-1660. De stenen voor de muur zouden ter plekke in een steenoven gebakken.20 De muur volgt
de oostelijke contour van het oude Rosmolenstraatje, dat doodliep tegen de wal.
De muurresten zijn nog aanwezig tot een hoogte van 1 à 1,5m meter en zijn gebruikt als erfafscheiding
voor de percelen van de panden aan de Rosmolenstraat uit 1926. Hiervoor is de muur over bijna de
hele lengte opgehoogd met verschillend ander metselwerk, wisselend per aangrenzend perceel en
eigendom. Plaatselijk is een brede doorgang gemaakt naar het binnenterrein van het in 2002
gebouwde appartementencomplex De Dobbelsteynporte. Aan De muur is opgetrokken in
handgevormde baksteen, in een grof kruisverband, gevoegd met kalkmortel. Plaatselijk zijn rollagen
aanwezig en ook zijn er steunberen op plekken waar de muur dreigde door te buigen.




86 de tuinmuur doet dienst als achterste erfafscheiding van   87 het oude muurwerk van handgevormde steen is
   de panden aan de oostzijde van de Rosmolenstraat. Op de       opgehoogd met modern muurwerk van machinale
   foto de muur vanaf de doorgang naar de Dobbelsteyn-           baksteen
   porte naar het noorden gezien.




20
     Sassen 1913, 180. Simonis 1971, 233.


                                                                                                               43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>waardenstelling
contextuele waarden
Het complex van het klooster Agnetenberg is van hoge cultuurhistorische waarde vanwege de
belangrijke rol die het huidige gebouw en haar voorgangers hebben gespeeld in de geschiedenis van
Sittard. Al in de middeleeuwen waren hier twee belangrijke gebouwen gevestigd: de grafelijke voogdij
en het refugiehuis van de familie Dobbelstein. Vanaf 1648 tot 1802 kwam hier het
Agnetenbergklooster voor in de plaats, waarvan de zusters enerzijds zich wijdden aan contemplatie
en anderzijds aan het onderwijs voor meisjes. In 1857 werd het klooster overgenomen door de
Liefdezusters van het Kostbaar bloed, die zowel zorg- als onderwijstaken hadden. Ook zij hebben een
belangrijke rol in de Sittardse gemeenschap vervuld.

Het complex is van hoge stedenbouwkundige waarde als onderdeel van het historische weefsel van
de stad: de kapel en het klooster zijn onderdeel van de historische stadsbebouwing van vóór 1800 en
zijn al vele eeuwen in de stad ingebed. De twintigste-eeuwse bebouwing is door zijn schaal minder
passend in de oude structuur en heeft weinig stedenbouwkundige waarde. De vernieuwde
straatgevels van de noordvleugel vervullen een beeldondersteunende rol in het straatbeeld, waarbij
er architectonisch gezien wel een verschil in kwaliteit is (zie hieronder).

Het terrein kan aangemerkt worden als een gebied met een hoge archeologische waarde: hoewel de
bodem ongetwijfeld op sommige plaatsen diep verstoord is bij de aanleg van de twintigste-eeuwse
gebouwen, blijft het onderdeel van de middeleeuwse stad Sittard en zijn er mogelijk nog resten van
de oudste voorgangers, de voogdij en de Dobbelsteyns porte in de bodem aanwezig, evenals sporen
uit de kloostertijd. Dergelijke sporen werden in 2001 aangetroffen bij de bouw van het
appartementengebouw ‘Dobbelsteynporte’.

De architectuurhistorische waarde van het complex verschilt per gebouw. De kerk heeft een sober
exterieur, dat wel kenmerkend is voor de late zeventiende eeuw en relatief gaaf is. Het (achttiende-
eeuwse) interieur is daarentegen weer rijk uitgevoerd en kent een hoge kwaliteit. De pandhofgevels
van de kloostervleugels hebben nog een herkenbare laatzeventiende-eeuwse en vroegachttiende-
eeuwse vormgeving met rondboogvensters, muurankers en tandlijsten. Deze zijn daarom van hoge
waarde. Ook de (waarschijnlijk negentiende-eeuwse) glas-in-loodramen spelen een belangrijke rol in
dit gevelbeeld. De nog zeventiende-eeuwse zuidelijke buitengevel van de zuidwestvleugel is gewijzigd
in 1965, maar aan de bouwsporen in de gevel is de oorspronkelijke indeling nog afleesbaar.
De vernieuwde straatgevel van de noordvleugel uit 1965 is kenmerkend voor de latere
Wederopbouwperiode en vrij sober van aard, met een verbijzondering rondom de entree. Zowel deze
gevel, als de aansluitende gevel met verticale ramen is een licht positieve waarde toe te kennen als
representant van de fase 1965 en als kwaliteit in het straatbeeld. De aangrenzende, lange gevel aan
de Plakstraat is te sober en weinig bijzonder van aard om een monumentale waarde te geven.
Hetzelfde geldt voor de overige buitengevels aan de noordwestzijde.
De sacristie uit 1965 is in een niet-vernieuwende, historiserende stijl uitgevoerd, met op zich een lage
zeldzaamheid, maar het gebouw is wel passend in het historische ensemble. Ook hier is een positieve
waarde aan toe te kennen, vooral vanwege de kwaliteit van het gebouw in het straatbeeld.

De bouwhistorische waarde verschilt eveneens per gebouw. De hoogste waarden zijn te vinden in de
kapel, die qua casco, gewelven en kapconstructie nog vrij gaaf bewaard is. Ook de zuidoostelijke
vleugel langs de kapel en de zuidwestelijke vleugel hebben nog oude buitenmuren, balklagen en
kapconstructies, die van hoge waarde zijn. De noordwestelijke en noordelijke kloostervleugels zijn op
de pandhofgevels na geheel vernieuwd in 1965 en bezitten daardoor maar beperkte bouwhistorische
waarden.



44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>interne waarden
Exterieur kapel
Het exterieur van de kapel is van hoge monumentale waarde vanwege zijn gaafheid, ouderdom en
esthetische kwaliteit (mergelstenen blokomlijstingen). De glas-in-loodramen aan de oostzijde dateren
uit de negentiende eeuw, met mogelijk oudere ijzeren roeden en zijn eveneens hoog te waarderen
vanwege ouderdom, gaafheid en esthetische kwaliteit.

Interieur kapel
Indeling – De indeling van de kapel is oorspronkelijk en passend bij de functie. De huidige orgeltribune
is in de eerste helft van de twintigste eeuw vernieuwd, maar ook in de achttiende-eeuwse situatie was
er waarschijnlijk al sprake van een orgeltribune. Het orgel wordt immers in de inventaris uit 1802
genoemd en bevindt zich nu in het Salviuskerkje te Limbricht.

Constructie – Zowel de gewelven als de kapconstructie van de kerk zijn oorspronkelijk en grotendeels
gaaf bewaard. De gewelven en oorspronkelijke eiken kapspanten, gordingen en daksporen zijn van
hoge monumentale waarde. De oostelijke helft van de kapconstructie heeft in 1926 wijzigingen
ondergaan, waarbij de oorspronkelijke daksporen en het beschot vernieuwd zijn en extra gordingen
zijn geplaatst. Deze onderdelen hebben een indifferente waarde.

Afwerkingen – De kapel bevat een ensemble van rijke, achttiende-eeuwse interieurafwerkingen en
kerkelijke inrichting. Het gaat om het hoofdaltaar, de twee zijaltaren, de twee biechtstoelen, de
preekstoel, de lambrisering en de ombouw van het tochtportaal van de zijdeur. Deze zijn van hoge
monumentale waarde: zowel individueel als ensemble. De beide zijaltaren zijn in de late negentiende
eeuw van een nieuwe onderbouw voorzien, die relatief sober is uitgevoerd. Deze onderdelen zijn
positief te waarderen. De kerkbanken dateren uit de twintigste eeuw en hebben geen bijzondere
monumentale waarde.
De biechtstoelen in de achterwand van de kapel en de trap (beide uit de periode 1930-1950) zijn
relatief sober uitgevoerd en hebben geen bijzondere monumentale waarde.
De vloerafwerking van hardstenen tegels is eveneens relatief jong en heeft geen monumentale
waarde. Echter: onder de huidige vloer is plaatselijk een oudere hardstenen vloer met kleinere tegels
waargenomen, die mogelijk nog in de gehele kapel aanwezig is en wel van monumentale waarde is.
Ook de oude grafsteen, en de waarschijnlijk nog aanwezige crypte daaronder, zijn van hoge waarde,
als herinnering aan de eerste priorin(nen) van het klooster. De stucafwerking van de gewelven dateert
uit de vroege achttiende eeuw en is van hoge waarde.

Exterieur zuidoostvleugel
De zuidoostelijke kloostervleugel is tegen de kapel aangebouwd en heeft een laatzeventiende-eeuwse
gevel aan de pandhofzijde. Deze gevel is van hoge waarde vanwege de voor de bouwtijd
karakteristieke architectuur met rondboogvensters, kloostervensters, muurankers en tandlijsten en
de relatieve gaafheid van het gevelbeeld. Ook de negentiende-eeuwse glas-in-loodramen zijn van
hoge waarde.

Interieur zuidoostvleugel
Indeling – Op de begane grond is een doorlopende kloostergang, waarvan de structuur van hoge
waarde is als onderdeel van de pandhof met kloostergang, die bij de opzet van het klooster uit ca.1700
hoort. Op de verdieping is er één lange kamer (vroeger bibliotheek), die verder geen bijzondere
indeling heeft.

Constructie – De zuidoostelijke vleugel heeft nog de historische eiken balklaag ter hoogte van de
zoldervloer en een eiken kapconstructie (bestaande uit halve jukken). Deze onderdelen zijn van hoge


                                                                                                     45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>monumentale waarde vanwege hun ouderdom en bouwhistorische waarde. De rond 1926
vernieuwde naaldhouten daksporen en het dakbeschot hebben geen monumentale waarde, evenals
de vernieuwde kinderbinten van de zoldervloerbalklaag. De vernieuwde vloer van de eerste
verdieping heeft geen monumentale waarde

Afwerkingen – De hardstenen tegels van de kloostergang zijn herplaatst en als vloer niet meer
oorspronkelijk. Vanwege de relatie met de kloostergang en de ouderdom van het materiaal is de vloer
positief gewaardeerd. Op de verdieping zijn geen bijzondere interieurafwerkingen aanwezig.

Exterieur zuidwestvleugel
De pandhofgevel van de zuidwestelijke kloostervleugel is van hoge waarde vanwege de voor de
bouwtijd karakteristieke architectuur met rondboogvensters, kloostervensters en tandlijsten en de
relatieve gaafheid. Ook de gesmede muur- en jaarankers zijn onderdeel van de hoge waarde, evenals
de negentiende-eeuwse glas-in-loodramen.
De gevel aan de zuidwestzijde is gewijzigd in 1965 maar de bouwsporen in het metselwerk tonen de
oorspronkelijke opzet. De vernieuwde ramen en deuren hebben geen monumentale waarde, evenals
de (vergrote) vensteropeningen op de verdieping. De kopse gevel aan de zuidoostzijde is bij de
verbouwing van 1965 ook gewijzigd, waardoor er weinig historisch metselwerk meer aanwezig is:
alleen de structuur is nog oud. Deze gevel is daarom positief gewaardeerd, inclusief de enigszins
decoratieve erker die in 1965 is toegevoegd.

Interieur zuidwestvleugel
Indeling – Door vergelijking van de opmetingstekeningen van de situatie vóór 1965 en de
verbouwingstekeningen van architect H. Palmen, is duidelijk dat zowel op de begane grond als op de
verdieping van de zuidwestvleugel alleen de hoofdindeling nog oorspronkelijk is: namelijk die van de
kloostergang langs de pandhof en de grote ruimte achter de kapel. Deze structuur is hoog te
waarderen. De secundaire wanden zijn gewijzigd in 1965 en van indifferente waarde. Op de tweede
verdieping is de gehele indeling niet ouder dan 1965 en indifferent gewaardeerd.

Constructie – De balklagen boven de begane grond en eerste verdieping zijn in 1965 vernieuwd, er is
geen sprake meer van monumentale waarde. Van de historische kapconstructie resteren nog de
spanten met kromstijljukken met nokstijlgebinten, vijf in totaal. Deze zijn van hoge waarde vanwege
hun samenhang en ouderdom. De rond 1965 vernieuwde gordingen, daksporen en het dakbeschot
zijn van indifferente waarde.

Afwerkingen – Door de rigoureuze verbouwing in 1965 zijn er weinig historische interieurafwerkingen
meer aanwezig in de vleugel. Mogelijk dat er bij stripwerkzaamheden nog sporen van plafond- of
vloerafwerkingen in het zicht komen. De hardstenen tegels van de kloostergang zijn herplaatst en als
vloer niet meer oorspronkelijk. Vanwege de relatie met de kloostergang en de ouderdom van het
materiaal is de vloer positief gewaardeerd.




46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Exterieur noordwestvleugel
De noordwestelijke vleugel heeft alleen aan de pandhofzijde nog een historische gevel. Deze gevel is
van hoge waarde vanwege de voor de bouwtijd karakteristieke architectuur met rondboogvensters,
kloostervensters en tandlijsten en de relatieve gaafheid. Ook de gesmede muurankers en
negentiende-eeuwse glas-in-loodramen zijn onderdeel van de hoge waarde. De overige gevels zijn
vernieuwd in 1965 en later en hebben geen bijzondere kwaliteiten. Deze zijn indifferent gewaardeerd.

Interieur noordwestvleugel
Indeling – Volgens de bouwtekeningen uit 1965 is de binnenste zijmuur van de kloostergang van de
begane grond en eerste verdieping gehandhaafd bij de verbouwing. Deze structuur, die onderdeel
uitmaakt van de doorlopende, vierkante kloostergang, is van hoge waarde. Alle overige binnenmuren
dateren uit 1965 en hebben geen monumentale waarde.

Constructie – De kelders, balklagen en kapconstructie zijn in 1965 vernieuwd en hebben geen
monumentale kwaliteit.

Afwerkingen – De hardstenen tegels van de kloostergang stammen uit 1965 en hebben materieel
gezien geen monumentale waarde. Ze vormen wel een esthetisch geheel met de (herplaatste) oudere
hardstenen vloeren van de overige kloostergangen. De overige interieurafwerkingen van de vleugel
zijn vernieuwd in 1965 en hebben geen monumentale waarden.

Exterieur noordvleugel
De noordelijke vleugel heeft aan de pandhofzijde nog een vroegachttiende-eeuwse gevel, die in 1965
met een verdieping verlaagd is. Deze gevel is van hoge waarde vanwege de voor de bouwtijd
karakteristieke architectuur met rondboogvensters, kloostervensters en tandlijsten en de gesmede
muurankers. Ook de negentiende-eeuwse glas-in-loodramen zijn van hoge waarde.
De gevel aan de straatzijde werd in 1965 gebouwd, ter vervanging van een oudere straatgevel uit
1884. De gevel is kenmerkend voor de latere Wederopbouwperiode en vrij sober van aard, met een
verbijzondering rondom de entree. Zowel deze gevel, als de aansluitende gevel met verticale ramen
is een licht positieve waarde toe te kennen als representant van de fase 1965 en vanwege diens
kwaliteit in het straatbeeld. De ramen en deur zijn oorspronkelijk en maken onderdeel uit van het
ontwerp.

Interieur noordvleugel
Indeling – Ook in deze kloostervleugel bestaat de voornaamste structuur uit de kloostergang langs de
pandhof. Hoewel de binnenmuren fysiek zijn gewijzigd in 1965 en geen bouwhistorische waarde
bezitten, is de gangstructuur als zodanig wel hoog te waarderen (zie stippellijn in waardenkaart). De
overige binnenmuren stammen uit 1965 en hebben geen monumentale waarde.

Constructie – De vloeren zijn in 1965 vernieuwd in beton en de kapconstructie is eveneens geheel
vernieuwd, op een voor die bouwtijd vrij sobere en veelvoorkomende manier. Er is geen sprake van
monumentale waarden.

Afwerkingen – De hardstenen tegels van de kloostergang zijn herplaatst en als vloer niet meer
oorspronkelijk. Vanwege de relatie met de kloostergang en de ouderdom van het materiaal is de vloer
positief gewaardeerd. De overige afwerkingen in de vleugel stammen van de verbouwing in 1965 en
hebben geen bijzondere kwaliteit. Ze zijn van indifferente waarde.




                                                                                                  47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Exterieur sacristie
De sacristie is in 1965 gebouwd naar ontwerp van architect Palmen. Het gebouw heeft een sobere
architectuur met een licht historiserende inslag in de vorm van de combinatie van rode baksteen met
hardstenen ‘spekbanden’. Het pand voegt zich moeiteloos in de historische straatwand en heeft om
die reden – vanwege de stedenbouwkundige setting – een (licht) positieve waarde. Ook de
traditionele combinatie van kerk met sacristie geeft het gebouw een positieve typologische waarde.

Interieur sacristie
Het interieur van de sacristie is sober en gemoderniseerd. Er zijn geen waardevolle historische
afwerkingen aangetroffen en die zijn er naar alle waarschijnlijkheid ook nooit geweest. Het interieur
heeft te weinig zeldzaamheid, esthetische waarde of gaafheid om enige monumentale waarde toe te
kennen.

Voormalige kloostermuur achter de Rosmolenstraat
De voormalige kloostermuur achter de Rosmolenstraat is nog relatief compleet bewaard, maar
verkeert plaatselijk in een verslechterde staat en is onderdeel geworden van de erfafscheiding van alle
panden aan de oostzijde van de Rosmolenstraat. De oude delen van de muur zijn van hoge waarde
als structurerend en afbakenend element van het zeventiende-eeuwse kloostercomplex. De moderne
ophogingen en reparaties hebben geen monumentale waarde.




legenda waardenkaarten

           = hoge monumentale waarde
           = positieve monumentale waarde
           = indifferente waarde
     G     = grafsteen en grafcrypte
     KB    = kinderbinten (in balklaag)
     P     = plafondafwerking
     S     = (dak-)sporen
     VL    = vloerafwerking
     ?     = waarde onbekend (zie hieronder)

N.B:
Homogene vloerpakketten zijn met kruizen aangegeven per bouwdeel. Individuele balken van
historische balklagen zijn met stippellijnen weergegeven.




48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>beeldverantwoording
Buro4                             1, 35 – 87
De Domijnen                       9-11, 13, 15, 17, 19, 21, 24, 25, 27-29, 31-33
Kadaster                          12, 14, 16, 18, 20, 22, 23, 26
Google maps                       34
RCE                               2, 3 - 8
www.aezel.eu                      30


bronnen
Literatuur
W. H. Van Bergen, ‘Verkoop van de domeingoederen te Sittard’, in: Sittard uit bronnen geput, band II,
Sittard 1993, 401- 405
Ch. Dols, G. Janssen, K. Schutgens, Dominicanen en Dominicanessen in Sittard. Vier eeuwen
aanwezigheid, Hilversum 2019
R. van Doorn, ‘Archeologisch onderzoek op het terrein van Agnetenberg (najaar 2001), in: Historisch
Jaarboek voor het Land van Zwentibold (2004), 203 - 222
A. Dunckel, B. A. Pothast, Kurze Chronik von Sittard von 900 bis in 1891, Sittard 1891 (herdruk 1975)
M. Geilen, ‘De Liefdezusters van het Kostbaar Bloed’, in: Sint Agnetenberg: erfenis van bijna vier
eeuwen bloeiende kloostergemeenschappen, Sittards Verleden (16-4) 2017, 18 – 27
J. M. H. Kreukels, ‘Dominicanen en dominicanessen in Sittard in de zeventiende en achttiende eeuw’,
in: Sittard uit bronnen geput, band I, Sittard 1993, 329 - 342
J. H. H. Sassen, ‘Register en memorieboek van het dominicanessenklooster St. Agnetenberg te Sittard’
in: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 1913, 161-304
P. Schulpen, ‘Dominicanessen in de Plakstraat’, in: Sint Agnetenberg: erfenis van bijna vier eeuwen
bloeiende kloostergemeenschappen, Sittards Verleden (16-4) 2017, 6-17
A. Simonis, ‘De kloosters’, in: Sittard, historie en gestalte, Sittard 1971, 217-283
Stichting Jacob Kritzraedt Sittard, De Ophovener molen, brochure 1998
P. Vossen, ‘Klooster Sint-Agnetenberg en de Liefdezusters van het Kostbaar Bloed’, in: Sint
Agnetenberg: erfenis van bijna vier eeuwen bloeiende kloostergemeenschappen, Sittards Verleden (16-
4) 2017, 28-43

Kadaster
kadastrale leggers met betrekking tot de percelen gemeente Sittard, sectie F, nrs. 247 en 573

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Beeldbank: kadastrale minuutkaart, historische foto’s
Tekeningenarchief: map Agnetenbergklooster
Monumentenregister: redengevende omschrijving

Archief De Domijnen
Bouwvergunningen Sittard 1920 – 1981
Dossiernrs. 8420 – 8424, 8434, 8437, 8438, 8439, 8441, 8442, 8445 – 8447
Bouwvergunningen Sittard 1982 – 2000
Dossiernrs. 265, 98484
Fotocollectie

Teeken Beckers Architecten
Tekeningen bestaande toestand



                                                                                                  49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>© 2020 | Buro4 Monument en Ruimte
Verveelvoudiging voor eigen gebruik of intern gebruik van de opdrachtgever is toegestaan. Bronvermelding is verplicht. Voor het
overige mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar
gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op welke andere manier,
voor doeleinden anders dan hierboven vermeld, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever en de auteurs. Buro4
heeft met alle mogelijke zorg getracht de rechthebbenden ten aanzien van bestaand beeldmateriaal te achterhalen. Een ieder die
van mening is rechten te kunnen doen op illustraties wordt verzocht zich met Buro4 in verbinding te stellen. Voor contactgegevens,
zie www.buro4.nl.



50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>