<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>MEMO
Aan          - Veiligheidsregio Zuid-Limburg;           - RUD Zuid-Limburg;
             - BsGW;                                    - Het Gegevenshuis;
             - RD4;                                     - GGD Zuid-Limburg;
             - ISD BOL;                                 - Geul en Maas;
             - Historisch Centrum Limburg;              - Werkvoorzieningschap Venlo en Omstreken;
             - Sociaal Domein Limburg-Noord;            - Westrom;
             - RD Maasland;                             - Veiligheidsregio en GGD Limburg-Noord;
             - Omnibuzz;                                - WSP Parkstad;
             - ISD Kompas;                              - Werkvoorzieningschap Oostelijk Zuid-Limburg;
             - RUD Limburg-Noord                        - Grenspark Maas-Swalm-Nette
Van          Anouk Hofman en Rob de Greef
Plaats/Datum Venlo, 12 juni 2023
Betreft      Advies inzake wijziging gemeenschappelijke regelingen
Hierbij treft u het door ons opgestelde memo aan dat ziet op de mogelijkheden tot
wijziging van al uw gemeenschappelijke regelingen. Tevens bevat dit memo een
procesvoorstel om te komen tot implementatie van de voorgestelde wijzigingen.
De eerste versie van dit memo dateert van dinsdag 10 januari jl. Naar aanleiding
van de informatiesessies met u (17 januari), de raden en colleges (30 januari en 1
februari jl.), de sessie met de coördinerend juristen van de deelnemers (28
februari), de individuele gesprekken van 18 april jl. en het overleg met de
gemeentesecretarissen (1 juni jl.), is het memo op enkele onderdelen aangepast
aan de door de betrokkenen geuite behoeften. Dit memo betreft het definitieve
stuk. De hierin voorgestelde teksten zullen worden geïmplementeerd in de teksten
van de deelnemende gemeenschappelijke regelingen.
I.        INLEIDING EN ACHTERGROND
1.1       Achtergrond
Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna:
"Wgr") in werking getreden.1 Deze wijziging heeft als voornaamste doelstelling om
de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Dit
geschiedt via een versterking van de kaderstellende en controlerende rollen van de
gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen.
Om die doelstelling te bereiken is een aantal wijzigingen in de Wgr opgenomen. De
belangrijkste worden hierna opgesomd:
1
  Wet van 15 december 2021, Stb. 2022, nr. 18. Zie voor de inwerkingtreding KB 21 maart 2022, Stb.
2022, nr. 128.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  •    Meer betrokkenheid van gemeenteraden, provinciale staten en algemene
       besturen van waterschappen;
  •    De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen bij het
       treffen- uittreden en wijzigen van een college- en/of burgemeestersregeling;
  •    De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen op de
       ontwerpbegroting;
  •    De introductie van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen op andere
       besluiten dan de ontwerpbegroting;
  •    Een actieve informatieplicht voor het bestuur van het samenwerkingsverband;
  •    De mogelijkheid van instelling van regionale raadsadviescommissies;
  •    Langere termijnen voor de P&C-cyclus;
  •    De invoering van het regionaal enquêterecht;
  •    De versterking van de positie van de rekenkamer(functie);
  •    De mogelijkheid van participatie van ingezetenen bij de voorbereiding,
       uitvoering en evaluatie van beleid;
  •    Het maken van verplichte afspraken rondom de evaluatie van de regeling, en
  •    De verplichte opneming van een uitgebreidere uittredingsregeling.
Van belang is om op te merken dat de wet tot wijziging van de Wgr al op 1 juli
2022 in werking is getreden. Dat betekent dat waar een gemeenschappelijke
regeling op dit moment in strijd is met de nieuwe bepalingen, de Wgr voorgaat.
Slechts voor enkele artikelen geldt dat niet; daarvoor geldt dat de
gemeenschappelijke regeling binnen twee jaar (dus voor 1 juli 2024), moet zijn
aangepast aan de gewijzigde Wgr. Dat laatste geldt met name voor de wijzigingen
die in hoofdstuk 3 van dit memo worden beschreven.
1.2      Leeswijzer
In dit memo staan de wijzigingen van de Wgr centraal. De (uitvoerige)
hoofdstukken 2 en 3 zijn daarbij eerst en vooral bedoeld als naslagwerk. Hoofdstuk
2 behandelt namelijk de wijzigingen die zijn ingegaan op 1 juli 2022, waarbij het
niet noodzakelijk is om de gemeenschappelijke regeling aan te passen en hoofdstuk
3 bespreekt de wijzigingen die wél tot een wijziging van de gemeenschappelijke
regelingen leiden en waarvan de implementatietermijn verstrijkt op 1 juli 2024. Bij
de bespreking van de verschillende wijzigingen zijn ook steeds de betreffende
wetsartikelen opgenomen. De zwarte teksten zijn teksten die reeds voor 1 juli 2022
in de Wgr stonden, de rode teksten zijn de onderdelen die toen ingevoegd zijn.
In hoofdstuk 4 delen wij alle deelnemende gemeenschappelijke regelingen
vervolgens in een tweetal categorieën in, te weten beleidsarme en beleidsrijke
regelingen. Vervolgens stellen wij in hoofdstuk 5 voor iedere categorie
gemeenschappelijke regeling wijzigingsvoorstellen voor.
In hoofdstuk 6 stellen wij tevens enkele aanvullende wijzigingen voor die verband
houden met de inwerkingtreding van de Wet elektronische publicaties per 1 januari
Pagina          2/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>2021. Wij constateerden namelijk dat een groot aantal regelingen nog niet met
deze wetswijziging in lijn is gebracht.
In hoofdstuk 7 doen wij voorts een voorstel voor een wijziging van de
archiefbepalingen. Wij begrepen namelijk dat de provincie Limburg er bij een groot
aantal regelingen op heeft aangedrongen om de archiefbepalingen aan te scherpen.
Wij stellen daarvoor – met dank aan het verschaffen daarvan door de BsGW – een
standaardregeling voor.
Tot slot sluiten wij dit memo af met een procesvoorstel voor de implementatie van
de voorgestelde wijzigingen.
Concreet ziet de hoofdstukindeling van dit memo er als volgt uit:
2.       Wetswijzigingen die géén afweging vergen;
3.       Wetswijzigingen waarvoor een wijziging van de gemeenschappelijke regeling
         nodig is;
4.       Categorieën gemeenschappelijke regelingen;
5.       Wijzigingsvoorstellen per categorie gemeenschappelijke regeling;
6.       Aanvullende wijzigingen (extra);
         Inwerkingtreding van de Wet elektronische publicaties per 1 januari 2021
7.       Aanvullende wijzigingen (extra);
         Archiefbepalingen
8.       Procesvoorstel voor de implementatie van de wijzigingen.
Bij het voorgaande merken wij nog het volgende op:
- Integraal memo: dit betreft een integraal memo voor alle deelnemende
gemeenschappelijke regelingen. Voor sommige gemeenschappelijke regelingen, zoals de
deelnemende bedrijfsvoeringsorganisaties en het gemeenschappelijk orgaan, gelden er op
enkele punten andere regels. Waar dit aan de orde is, wordt dat uitdrukkelijk in het memo
vermeld.
- Gemeentelijk perspectief: Verder spreken wij in dit memo steeds vanuit het perspectief
van de gemeenten, omdat de meeste deelnemers van de deelnemende gemeenschappelijke
regelingen gemeenten zijn.
- Collegeregelingen: Tevens spreken wij enkel van collegeregelingen. Met uitzondering van
RD Maasland, de RUD Zuid-Limburg, het Historisch Centrum Limburg en de BsGW zijn alle
deelnemende regelingen namelijk enkel ingesteld door de colleges van burgemeester en
wethouders.
Bij het opstellen van de concrete tekstvoorstellen (volgende fase van dit traject), zal
uiteraard wel met deze bijzonderheden rekening worden gehouden.
Pagina           3/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>II.       WETSWIJZIGINGEN DIE GÉÉN AFWEGING VERGEN
2.1       Treffen en wijzigen van collegeregelingen
De gewijzigde Wgr geeft in artikel 1 gewijzigde regels omtrent het treffen van een
gemeenschappelijke regeling. Hieronder is het artikel opgenomen. 2
           Artikel 1 Wgr (vgl. art. 51 en art. 61 Wgr)
           1. De raden, de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters
               van twee of meer gemeenten kunnen afzonderlijk of tezamen, ieder voor
               zover zij voor de eigen gemeente bevoegd zijn, een gemeenschappelijke
               regeling treffen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van die
               gemeenten.
           2. De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters zenden het
               ontwerp van de regeling toe aan de raden van de deelnemende gemeenten, met
               uitzondering van het ontwerp van een regeling die getroffen of mede getroffen
               wordt door de raden.
           3. De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij de colleges van
               burgemeester en wethouders en de burgemeesters van hun gemeente binnen
               acht weken na ontvangst van het ontwerp hun zienswijze over het ontwerp
               van de regeling naar voren brengen. Indien de raden geen zienswijze naar
               voren wensen te brengen stellen zij de colleges van burgemeester en
               wethouders en de burgemeesters hier zo spoedig mogelijk van op de hoogte.
           4. De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet
               over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van de
               gemeenteraden. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens
               strijd met het recht of het algemeen belang.
           5. Onder het treffen van een regeling wordt in dit artikel mede verstaan het
               wijzigen van, het toetreden tot en het uittreden uit een regeling.
De procedure voor het treffen van een gemeenschappelijke regeling zoals die in
artikel 1 Wgr is opgenomen, is ook van toepassing op de wijziging van een
gemeenschappelijke regeling, op de procedure tot toetreding en bij uittreding.3
Voor gemeenschappelijke regelingen waaraan gemeenteraden deelnemen,
verandert er qua procedure niets ten opzichte van de Wgr zoals die voor 1 juli 2022
gold.4 Dit geldt voor ISD BOL en ISD Kompas. Bij collegeregelingen,
burgemeestersregelingen en gemengde regelingen tussen colleges en
burgemeesters verandert er echter wel degelijk iets. Dat geldt voor de andere aan
dit traject participerende gemeenschappelijke regelingen.
2
  Voor de Omgevingsdiensten geldt artikel 51 Wgr, nu daar ook het provinciebestuur deelneemt. Voor de
BsGW geldt artikel 61 Wgr, nu daar het waterschapsbestuur deelneemt.
3
  Zie artikel 1 lid 5 Wgr.
4
  Zie artikel 1 lid 2 Wgr.
Pagina                4/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Hieronder is de nieuwe procedure voor de totstandkoming (of wijziging) van een
gemeenschappelijke regeling (bij een collegeregeling) schematisch weergegeven:
De verschillende stappen worden hieronder nader toegelicht.
Toezending
Bij collegeregelingen moeten de colleges voortaan het ontwerp van de
gemeenschappelijke regeling eerst toezenden aan de gemeenteraden.5
Zienswijze
De gemeenteraad kan binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregeling zijn
zienswijze over de ontwerpregeling geven bij zijn college. 6 De raad mag ook van
de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen afzien. 7 De bedoeling van de
wetgever bij deze nieuwe procedure is als volgt:
          “Om de raad een meer sturende positie te geven bij het treffen van een regeling
          tussen colleges wordt raden het recht gegeven een zienswijze naar voren te brengen
          bij een ontwerpregeling van [...] colleges van burgemeesters en wethouders. Indien
          de raden hier geen gebruik van wensen te maken dienen zij de colleges van
          burgemeester en wethouders [...] hier zo spoedig mogelijk van op de hoogte te
          stellen, zodat de besluitvorming niet onnodig vertraagd wordt.” 8
Voor deze zienswijzeprocedure geldt dus dat het college de ontwerpregeling voor
zienswijzen aan de raad zendt. Het is dus niet logisch dat het college bij deze
5
  Zie artikel 1 lid 2 Wgr.
6
  Zie artikel 1 lid 3 Wgr.
7
  Zie artikel 1 lid 3 Wgr.
8
  Kamerstukken II 2019/20, nr. 3, p. 10.
Pagina              5/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>nieuwe zienswijzeprocedure een concept-zienswijze voorbereidt. Het college gaat
dan immers over zijn eigen voorstel adviseren terwijl aangenomen moet worden
dat het college hier onverkort mee instemt. De thans ingevoerde
zienswijzeprocedure is overigens wel vergelijkbaar met de zogenaamde
voorhangprocedure.9
Toestemming
Nadat de raad eventuele zienswijzen heeft ingediend vervolgt de procedure zoals
deze voor 1 juli 2022 ook gold. Dit betekent dat het college een voorlopig besluit
neemt omtrent de ontwerpregeling, en vervolgens toestemming vraagt aan de
gemeenteraad voor het wijzigen van de regeling.10 Op die toestemming is afdeling
10.2.1 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: "Awb") van overeenkomstige
toepassing.11 Dat betekent dat de gemeenteraad 13 weken heeft om te beslissen
omtrent de toestemming. De termijn van 13 weken begint te lopen vanaf het
moment van verzending door het college. 12 Dit is een maximumtermijn, de raad
mag het ook sneller doen. Mocht de raad er binnen 13 weken niet uit kunnen
komen, dan kan de raad beslissen de toestemmingstermijn eenmalig te verlengen
met maximaal 13 weken.13 Beslist de raad onverhoopt niet tijdig, dan is de
toestemming van rechtswege verleend. 14 De raad kan de toestemming overigens
alleen onthouden wegens strijd met het recht, of strijd met het algemeen belang. 15
Van strijd met het recht is sprake wanneer de gemeenschappelijke regeling in strijd
is met (hoger) geschreven of ongeschreven recht. De grond ‘strijd met het
algemeen belang’ is wat vager. Van een dergelijke strijd kan sprake zijn als er
onverantwoorde financiële risico’s worden genomen, als de gemeenteraad vindt dat
er teveel zeggenschap verloren gaat of wanneer blijkt dat niets of niet afdoende
met de ingediende zienswijzen is gedaan.
Gelijktijdig zienswijzen en toestemming?
De Wgr onderscheidt expliciet de zienswijzenprocedure van de daarop volgende
toestemmingsprocedure. Deze kunnen dan ook niet gelijktijdig doorlopen worden
om zo tijd te winnen. Dan is namelijk weer sprake van de procedure zoals die tot 1
juli 2022 gold. Daarnaast kan dan in gemeenten die geen zienswijzen indienen (en
dus meteen toestemming zouden verlenen) geen rekening meer worden gehouden
met wijzigingen die eventueel doorgevoerd worden naar aanleiding van zienswijzen
van andere gemeenteraden. De gemeenteraden moeten immers uiteindelijk wel
9
  Denk aan de wensen en bedenkingen in artikel 160 lid 2 Gemeentewet en artikel 169 lid 4
Gemeentewet.
10
   Zie artikel 1 lid 4 Wgr.
11
   Zie artikel 10:32 lid 1 Awb.
12
   Zie artikel 10:32 lid 1 jo. artikel 10:31 lid 1 Awb.
13
   Zie artikel 10:32 lid 1 jo. artikel 10:31 lid 2 Awb.
14
   Zie artikel 10:32 lid 1 jo. artikel 10:31 lid 4 Awb.
15
   Zie artikel 1 lid 4 Wgr.
Pagina               6/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>allen toestemming geven voor dezelfde gemeenschappelijke regeling. Wil men tijd
winnen, dan moet daarom bekeken worden of de procedure voor toestemming niet
sneller doorlopen kan worden. Er hoeft dan immers niet meer uitgebreid
gedebatteerd te worden, indien reeds rekening is gehouden met de eerdere
zienswijzen van de gemeenteraden. Voor de volledigheid wordt hier ook nog
opgemerkt dat het college nog definitief moet besluiten over het treffen van de
gemeenschappelijke regeling. Het toestemmingsbesluit van de gemeenteraad moet
immers voorafgaan aan het besluit van het college, zodat rekening kan worden
gehouden met hetgeen in de toestemmingsprocedure aan de orde is gekomen. 16
Bekendmaking
Nadat de raad besloten heeft over de toestemming, moet dit besluit worden
toegezonden aan het college. De griffier wordt verzocht dit direct na de betreffende
raadsvergadering te doen. Publicatie van het raadsbesluit tot toestemming is niet
vereist, althans de bekendmaking geschiedt via de toezending aan het college. 17
Het college neemt ten slotte het definitieve besluit tot wijziging van de
gemeenschappelijke regeling. Nadat alle colleges besloten hebben is de
gemeenschappelijke regeling tot stand gekomen.
Het besluit van het college moet wél bekendgemaakt worden alvorens het in
werking treedt.18 Dat moet via publicatie in het Gemeenteblad.19 Het eventueel niet
bekendmaken van dit besluit lijkt overigens geen gevolgen te hebben voor de
rechtsgeldigheid van de gemeenschappelijke regeling. 20 Nadat alle colleges besloten
hebben, moet de gemeenschappelijke regeling zelf bekendgemaakt worden door
het college van de gemeente van de plaats van vestiging van de
gemeenschappelijke regeling.21 Bij de Omgevingsdiensten ligt die
verantwoordelijkheid om bekend te maken bij gedeputeerde staten, die de
gemeenschappelijke regeling in het provinciaal blad bekendmaken.22De
gemeenschappelijke regeling kan niet in werking treden voordat deze laatste
bekendmaking heeft plaatsgevonden.23
16
   Zie ook artikel 10:32 lid 1 Awb. Een eerder besluit van het college onder voorbehoud van
toestemming van de raad is dan ook in strijd met dit artikel uit de Awb. De toestemming van de raad
zou dan immers feitelijk een voorwaarde voor inwerkingtreding van het besluit worden. Dat valt in Awb-
termen niet onder toestemming, maar onder goedkeuring (zie artikel 10:25 Awb). En voor een
goedkeuringseis is een wettelijke grondslag vereist (artikel 10:26 Awb).
17
   Zie artikel 10:32 lid 2 jo. artikel 10:31 lid 1 Awb.
18
   Zie artikel 3:40 Awb.
19
   Zie artikel 3:42 Awb jo. artikel 6 Bekendmakingswet.
20
   Zie Kamerstukken II 2012/13, 33597, nr. 3, p. 22.
21
   Zie artikel 26 lid 1 Wgr – gewijzigd met de Wet elektronische publicaties (zie hierna).
22
   Artikel 41 lid 1 aanhef en onder l jo. art. 26 Wgr.
23
   Artikel 26 lid 3 Wgr.
Pagina              7/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.2       Begrotingscyclus
Met de wijziging van de Wgr is ook de zogenaamde planning- en control-cyclus,
met name de begrotingscyclus, gewijzigd. Dit geldt bij alle rechtsvormen waarbij de
Wgr verplicht een eigen begroting en jaarrekening voorschrijft, te weten
gemeenschappelijke openbare lichamen, gemeenschappelijke organen en
bedrijfsvoeringsorganisaties. De artikelen 34, 34b en 35 Wgr zijn daarom
aangepast.24 Hieronder worden de artikelen besproken in de volgorde van de
planning- en control-cyclus.
Kadernota
 Artikel 34b (vgl. art. 58b resp. art. 67a Wgr)
 Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoerings
 organisatie of het gemeenschappelijk orgaan zendt vóór 30 april van het jaar
 voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en
 beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende
 gemeenten.
De cyclus start formeel met de in 2015 geïntroduceerde kadernota. Moest deze
voorheen voor 15 april verzonden zijn aan de gemeenteraad, die datum is wat naar
achteren geschoven, naar 30 april. Het samenwerkingsverband (openbaar lichaam,
bedrijfsvoeringsorganisatie of gemeenschappelijk orgaan) heeft dus 15 dagen
langer de tijd om het stuk op orde te brengen. Benadrukt moet worden dat het hier
om een uiterste termijn gaat. Dat betekent dat in de gemeenschappelijke regeling
ook een eerdere datum kan worden afgesproken, maar in elk geval geen latere
datum. De gemeenteraad hoeft formeel niets met de kadernota te doen, anders
dan deze natuurlijk voor kennisgeving aan te nemen. Dat laat onverlet dat de raad
er wel over kan debatteren en er op kan reageren, maar dat moet de raad dan wel
tijdig doen. Als de ontwerpbegroting (zie hierna onder het kopje "toezending
ontwerpbegroting") immers reeds is toegezonden, heeft reageren op de kadernota
weinig zin meer. De kadernota is ook één van die besluiten waarbij het interessant
kan zijn om deze aan een zienswijze te onderwerpen (zie hierna in hoofdstuk 3). In
verschillende gemeenschappelijke regelingen is daarvan reeds (feitelijk) sprake, zo
begrepen wij van u tijdens de sessie van 29 september jl. Dat betekent wel dat de
kadernota vaak eerder al moet worden toegezonden om de raden ook de tijd te
geven te kunnen reageren.
De kadernota wordt overigens toegezonden door het dagelijks bestuur van een
openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of door het
gemeenschappelijk orgaan. Bij een openbaar lichaam betekent dat dus dat het
24
   Hetzelfde geldt voor de artikelen 58, 58b en 59 Wgr die voor de Omgevingsdiensten gelden, nu daar
het provinciebestuur deelneemt. Ook de artikelen 67, 67a en 68 Wgr zijn aangepast. Deze artikelen
gelden voor BsGW, nu daar ook het waterschapsbestuur deelneemt.
Pagina             8/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>algemeen bestuur formeel geen rol heeft bij het op- of vaststellen van de
kadernota.
Toezending ontwerpbegroting
De volgende stap in de begrotingscyclus is het toezenden aan de gemeenteraad
van de ontwerpbegroting. Het gewijzigde artikel 35 van de Wgr is hierna
opgenomen.25
 Artikel 35 Wgr (vgl. art. 59 en art. 68 Wgr)
 1. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de
     bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan zendt de ontwerpbegroting
     twaalf weken voordat zij aan het algemeen bestuur wordt aangeboden, onderscheidenlijk
     twaalf weken voordat zij door het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie of het
     gemeenschappelijk orgaan wordt vastgesteld, toe aan de raden van de deelnemende
     gemeenten.
 2. De ontwerpbegroting wordt door de zorg van de besturen van de deelnemende gemeenten
     voor een ieder ter inzage gelegd en, tegen betaling van de kosten, algemeen verkrijgbaar
     gesteld.
 3. De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij het dagelijks bestuur van het
     openbaar lichaam, het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie, onderscheidenlijk het
     gemeenschappelijk orgaan hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen.
     Het dagelijks bestuur voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de
     ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen bestuur wordt aangeboden.
 4. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de
     bedrijfsvoeringsorganisatie onderscheidenlijk het gemeenschappelijk orgaan stelt de raden
     van de deelnemende gemeenten voorafgaande aan het vaststellen van de begroting
     schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de zienswijze, bedoeld in het
     derde lid, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
 (…)
Bij een openbaar lichaam is het dagelijks bestuur daarmee belast. De
ontwerpbegroting moet aan de gemeenteraden worden gezonden twaalf weken
voordat zij aan het algemeen bestuur wordt aangeboden. Dat was voorheen acht
weken. Hoewel het artikel niet expliciet vermeldt dat het hier om een minimale
termijn gaat, moet er van worden uitgegaan dat de wet zich er niet tegen verzet
wanneer de ontwerpbegroting méér dan twaalf weken voordat deze aan het
algemeen bestuur wordt aangeboden reeds wordt toegezonden aan de raden. Het
artikel schrijft wél expliciet voor dat het dagelijks bestuur de ontwerpbegroting aan
de gemeenteraad zendt.
Het gaat dus om een rechtstreekse toezending, zonder tussenkomst van het
college. In de praktijk komt het nog weleens voor, zeker bij collegeregelingen, dat
de ontwerpbegroting aan het college wordt gezonden. Vervolgens maakt het college
25
   Voor de Omgevingsdiensten geldt artikel 58 Wgr, nu daar ook het provinciebestuur deelneemt. Voor
de BsGW geldt artikel 67 Wgr, nu daar het waterschapsbestuur deelneemt.
Pagina               9/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>een concept-zienswijze en zendt deze met de ontwerpbegroting aan de
gemeenteraad. Daarmee wordt de reactietermijn voor de gemeenteraad wel
verkort. Het indienen van een zienswijze ná de vaststelling door het algemeen
bestuur heeft immers weinig zin. Dat betekent echter niet dat het college niets kan
doen in de voorbereiding, want het is natuurlijk wel gebruikelijk dat het college
raadsbesluiten voorbereidt.26 Dat geldt onverminderd ook bij zienswijzen richting
het dagelijks bestuur. Wat niet mag, maar in de praktijk nog weleens voorkomt, is
dat het college ook formeel de zienswijzen indient. Vanwege de relatie tussen de
zienswijze en het budgetrecht van de gemeenteraad, moet aangenomen worden
dat de aard van de bevoegdheid om zienswijzen in te dienen zich verzet tegen
delegatie27 of mandatering28 aan het college. De raad zou dan immers geen enkel
kaderstellend middel meer hebben ten aanzien van de begroting van een
samenwerkingsverband.
Procedure bij openbaar lichaam en bedrijfsvoeringsorganisatie
Dezelfde procedure geldt bij een gemeenschappelijk orgaan of een
bedrijfsvoeringsorganisatie. Omdat beide rechtsvormen een ongeleed bestuur
kennen is er geen apart dagelijks bestuur (of voorzitter). Om die reden schrijft de
Wgr voor dat in die gevallen de ontwerpbegroting door het bestuur van de
bedrijfsvoeringsorganisatie of door het gemeenschappelijk orgaan moet worden
toegezonden aan de raden. Dat moet 12 weken voordat het bestuur of het
gemeenschappelijk orgaan de begroting vaststelt.
Verplichte reactie op de zienswijzen
Nieuw is verder dat het samenwerkingsverband voortaan verplicht is te reageren
op de door de raden ingediende zienswijzen. Het dagelijks bestuur moet schriftelijk
én gemotiveerd aan de gemeenteraden laten weten wat het van de zienswijzen
vindt en tot welke conclusie dat heeft geleid. Die ‘terugkoppeling’ moet aan de
raden worden gegeven vóórdat het algemeen bestuur de begroting vaststelt. Dat
moet dan dus geschieden in de periode tussen de aanbieding van de begroting aan
het algemeen bestuur29 en het moment van vaststelling door het algemeen
bestuur. Als het niet in die periode valt, dan moet het binnen de twaalf weken
gebeuren die de raad heeft om zienswijzen in te dienen. Dat laatste is bij een
bedrijfsvoeringsorganisatie en gemeenschappelijk orgaan sowieso aan de orde,
omdat de ontwerpbegroting daar 12 weken vóór de besluitvorming wordt
toegezonden. Maar ook het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie en het
gemeenschappelijk orgaan moeten reageren voordat zij besluiten.
26
   Zie artikel 160 lid 1 onder b Gemeentewet. De raad mag natuurlijk ook zelf het initiatief nemen of het
voorstel met concept-zienswijzen amenderen (zie artikel 147 a en b Gemeentewet).
27
   Zie artikel 156 lid 1 Gemeentewet.
28
   Zie artikel 10:3 lid 1 Awb.
29
   Zie artikel 35 lid 1 Wgr.
Pagina              10/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Vaststelling van de begroting
De procedure gaat dan verder met de vaststelling van de ontwerpbegroting. Daarin
verandert niets. Wat wel nog verandert, is dat de inzending van de vastgestelde
begroting aan gedeputeerde staten, als financieel toezichthouder, voortaan niet
meer vóór 1 augustus hoeft te geschieden, maar vóór 15 september. Dat betekent
dus dat er grofweg zes weken meer zijn voor de procedure, waarbij wel moet
worden opgemerkt dat een deel daarvan binnen het zomerreces valt als er geen
goed proces wordt uitgelijnd.
        Artikel 34 Wgr (vgl. art. 58 en art. 67 Wgr)
          1. Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de
              bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan stelt de begroting vast in
              het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient.
          2. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de
              bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan zendt de begroting binnen
              twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 september van het jaar
              voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten.
        [...]
2.3         Regionaal enquêterecht
De bij een gemeenschappelijke regeling betrokken gemeenteraden krijgen ook een
nieuw instrument in de zin van een regionale onderzoekscommissie.30 Deze
komt bovenop de reeds sinds 2002 bestaande mogelijkheid tot het instellen van
een gemeentelijke onderzoekscommissie. Die laatste onderzoekscommissie kan
echter alleen onderzoek doen naar door het college en/of de burgemeester gevoerd
bestuur.31 Dat betekent dat men wél onderzoek kon doen naar het handelen van de
eigen wethouder of burgemeester in het algemeen bestuur van een openbaar
lichaam, in het bestuur van een bedrijfsvoeringsorganisatie of in het
gemeenschappelijk orgaan, voor zover het een collegeregeling,
burgemeestersregeling of gemengde regeling tussen uitsluitend colleges en
burgemeesters betreft, maar dat er geen onderzoek kon worden gedaan naar het
gehele functioneren van het in een samenwerkingsverband gevoerde bestuur.
De nieuwe regionale onderzoekscommissie kan echter onderzoek doen naar het
gehele door het samenwerkingsverband gevoerde bestuur.32 Dat betekent
dus dat ook onderzoek kan worden gedaan naar het handelen van het algemeen
30
   Zie artikel 155g en 155h Gemeentewet. Vgl. ook art. 151g en 151h Provinciewet. De Waterschapswet
kent deze mogelijkheid niet.
31
   Zie artikel 155a lid 1 Gemeentewet. Vgl. ook art. 151a Provinciewet De Waterschapswet kent geen
onderzoekscommissie. Deze kan wel worden ingesteld, maar kan dan niet onder ede personen horen, en
personen zijn niet verplicht op te komen dagen.
32
   Zie artikel 155g lid 1 Gemeentewet.
Pagina               11/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>bestuur, het dagelijks bestuur, de voorzitter of een adviescommissie of
bestuurscommissie bij een gemeenschappelijk openbaar lichaam. Hetzelfde geldt
voor het handelen van een gemeenschappelijk orgaan of het bestuur van een
bedrijfsvoeringsorganisatie. Een onderzoekscommissie kan géén onderzoek doen
naar het handelen van een bij een samenwerkingsverband ingesteld bestuur, indien
de gemeenteraad (mede-) deelnemer is aan de betreffende gemeenschappelijke
regeling.33
Verplichte medewerking
Alle (oud-)raadsleden, (oud)-burgemeesters, (oud-)wethouders, (oud-)leden van
de rekenkamer of rekenkamerfunctie of andere commissies en (oud-)ambtenaren
werkzaam bij of uit anderen hoofde ondergeschikt aan het gemeentebestuur zijn
verplicht mee te werken aan het onderzoek van de regionale
onderzoekscommissie.34 Anders dan bij een gemeentelijke onderzoekscommissie
geldt dat dan natuurlijk voor deze personen bij alle deelnemende
gemeentebesturen. Daarnaast moeten ook (oud-)leden van door het algemeen
bestuur van een gemeenschappelijk openbaar lichaam ingestelde advies- en
bestuurscommissies meewerken aan het onderzoek, net als (oud-)ambtenaren
werkzaam bij of uit anderen hoofde ondergeschikt aan het bestuur van het
openbaar lichaam of het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie. 35
Unanimiteit vereist
Voorwaarde voor het instellen van een regionale raadscommissie is wel dat de bij
het samenwerkingsverband betrokken gemeenteraden (en provinciale staten waar
het de Omgevingsdiensten betreft) hiertoe unaniem moeten beslissen.36 Het
instellingsbesluit moet het onderwerp van het onderzoek omschrijven en
toelichten.37 Het instellingsbesluit zelf is een gemeenschappelijke regeling, waarbij
de onderzoekscommissie formeel als gemeenschappelijk orgaan wordt geduid. 38 De
onderzoekscommissie kan alleen uit raadsleden bestaan39, waarbij voor een
evenwichtige vertegenwoordiging van de betrokken gemeenteraden wordt
gezorgd.40
De regionale onderzoekscommissie zal als zodanig niet vaak gebruikt worden.
Daarvoor is het instrument te zwaar. Het is een nuttig instrument om in te zetten
wanneer er bij een samenwerkingsverband grote problemen worden ervaren vanuit
de gemeenteraden. Zij kunnen dan zelfstandig onderzoek doen, waarbij het
33
   Zie artikel 155g lid 2 Gemeentewet.
34
   Zie artikel 155h aanhef en onder a jo. artikel 155b lid 1 en artikel 155c lid 1 Gemeentewet.
35
   Artikel 155h aanhef en onder b Gemeentewet.
36
   Zie artikel 155g lid 1 Gemeentewet.
37
   Zie artikel 155g lid 3 Gemeentewet.
38
   Zie artikel 155g lid 4 Gemeentewet.
39
   Idem.
40
   Zie artikel 155g lid 5 Gemeentewet.
Pagina             12/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>verplicht is medewerking te verlenen. Ze zijn dus niet afhankelijk van het
samenwerkingsverband of het college voor medewerking.
2.4       Bevoegdheden rekenkamer(commissie)
Bij de rekenkamer verandert niet al teveel. Een gemeentelijke rekenkamer kon
altijd al onderzoek doen bij een openbaar lichaam, bedrijfsvoeringsorganisatie of
gemeenschappelijk orgaan om zo de rechtmatigheid, doelmatigheid en
doeltreffendheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur vast te
stellen.41 Strikt formeel mocht géén onderzoek worden gedaan naar de
rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het
samenwerkingsverband gevoerde bestuur als zodanig. In de praktijk gebeurde dat,
op vrijwillige basis, wel veelvuldig. Met de wijziging van de Wgr is nu ook expliciet
voorzien in die mogelijkheid.42 Hetzelfde geldt voor de provinciale rekenkamer. 43
Voor de komende waterschapsrekenkamer geldt dit nog niet, dat zal bij de
Verzamelwet BZK 20XX worden hersteld.44
2.5       Regionale raadsadviescommissie
Een ander nieuw instrument om de invloed van gemeenteraden te vergroten is de
zogenaamde regionale raadsadviescommissie. Voor dit instrument is geen
wijziging van de gemeenschappelijke regeling noodzakelijk, nu artikel 24a van de
Wgr de instelling altijd mogelijk maakt.
41
   Zie artikel 184 Gemeentewet-oud.
42
   Zie artikel 184 lid 3 Gemeentewet.
43
   Zie artikel 185 lid 3 Provinciewet.
44
   https://www.internetconsultatie.nl/verzamelwetbzk20xx/b1.
Pagina              13/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>   Artikel 24a Wgr
   1. Op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten gezamenlijk stelt het algemeen
       bestuur van een openbaar lichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in die het
       algemeen bestuur van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende
       gemeenten met betrekking tot de regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien.
   2. Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam regelt de bevoegdheden, de taken en werkwijze
       van de commissie, nadat het de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid heeft
       gesteld hun wensen en bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen.
   3 . De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de
       raad uit zijn midden worden aangewezen. Een raad kan besluiten geen lid aan te wijzen.
   4. Het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie eindigt van rechtswege op het
       moment dat men ophoudt lid te zijn van de raad uit wiens midden men aangewezen is.
   5. Artikel 22 van de Gemeentewet is van overeenkomstige toepassing op de commissie.
   6. De leden van de gemeenschappelijke adviescommissie kunnen een vergoeding voor het bijwonen
       van vergaderingen van de commissie ontvangen. De hoogte van de vergoeding staat in redelijke
       verhouding tot de aan het lidmaatschap van de gemeenschappelijke adviescommissie verbonden
       werkzaamheden, mede rekening houdende met de vergoeding voor werkzaamheden welke het lid
       ontvangt uit hoofde van zijn lidmaatschap van de raad. De artikelen 96, tweede en derde lid,
       tweede zin, 98 en 99 van de Gemeentewet, alsmede de op grond daarvan gestelde nadere regels,
       zijn van overeenkomstige toepassing.
De Wgr geeft gemeenteraden de mogelijkheid om het algemeen bestuur te
verzoeken om een regionale raadsadviescommissie in te stellen. Het is niet
noodzakelijk om daarvoor een kapstokbepaling in de gemeenschappelijke regeling
op te nemen, maar dat kan natuurlijk wel.
De raadsadviescommissie kan alleen bij een gemeenschappelijk openbaar lichaam
worden ingezet, nu instelling bij de bedrijfsvoeringsorganisatie of het
gemeenschappelijk orgaan afbreuk zou doen aan het ongelede bestuur van die
rechtsvormen.
De instelling van een raadsadviescommissie geschiedt door het algemeen bestuur,
op verzoek van de betrokken gemeenteraden. 45 Alle raden moeten instemmen met
de instelling van de raadsadviescommissie, maar als ze dat doen, dan is het voor
het algemeen bestuur ook een verplichting om tot instelling over te gaan. Het
kiezen van de leden van de commissie is dan weer aan de raden, waarbij een raad
er ook voor kan kiezen niet actief te participeren.46 Alleen raadsleden kunnen lid
zijn.47
Doelstelling van de raadsadviescommissie is om raden met elkaar te laten
overleggen, bijvoorbeeld over gezamenlijke zienswijzen (zie over de rol van
zienswijzen in de beleidscyclus hoofdstuk 4). De raadsadviescommissie is
45
   Zie artikel 24a lid 1 Wgr.
46
   Zie artikel 24a lid 3 Wgr.
47
   Zie artikel 24a lid 3 en 4 Wgr.
Pagina               14/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>nadrukkelijk niet bedoeld om de rol van de gemeenteraden over te nemen of om
tot besluitvorming te komen. Besluitvorming en sturing blijft bij de individuele
raden liggen. Wel kan de raadsadviescommissie een advies geven aan de raden,
maar ook aan het algemeen bestuur. Verder kan de commissie een voorbereidende
rol hebben in de beleidscyclus.
Agendacommissie als variant op de raadsadviescommissie
De Wgr gaat uit van een raadsadviescommissie ingesteld bij een
gemeenschappelijke regeling. De commissie kan formeel dus niet voor meer dan
één samenwerkingsverband werken. Toch zijn er in de praktijk reeds
agendacommissies e.d. tot stand gekomen die wel degelijk meerdere
samenwerkingsverbanden bestrijken. In Noord-Limburg is een dergelijke
samenwerkingsvorm ook reeds ingesteld. De Wgr verzet zich daar ook niet tegen,
alleen is dan formeel geen sprake van een commissie in de zin van artikel 24a Wgr.
Een dergelijke agendacommissie houdt met name in de gaten of de gemaakte
afspraken voor informatievoorziening en verantwoording wel nageleefd worden.
Daarnaast kan zij voorstellen doen ter verbetering van dit instrumentarium. Ook
kan het als vehikel gebruikt worden om zienswijzen, moties en dergelijke met
elkaar te delen. De agendacommissie heeft nadrukkelijk géén politieke
component. Daarom wordt vaak volstaan met één of twee raadsleden per
gemeenteraad (eventueel ondersteund door de griffie). De politieke afstemming die
soms wenselijk kan zijn vindt dus niet via een dergelijke agendacommissie plaats.
Daarvoor kan de raadsadviescommissie dan dienen. Gemeenteraden kunnen dan
samen optrekken waar het gaat om kaderstelling én controle. Het kan immers ook
interessant zijn om zo nu en dan eens te horen of iedere gemeenteraad dezelfde
terugkoppeling krijgt vanuit de colleges, om zo te kijken wat er speelt binnen een
samenwerkingsverband.
Pagina         15/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ad hoc bijeenkomsten als variant voor de raadsadviescommissie
Het ‘gevaar’ van verschillende raadsadviescommissies is dat een gemeenteraad, en
vooral de leden, overvraagd wordt. Er is immers slechts beperkte tijd beschikbaar
voor raadsleden om naar extra vergaderingen te gaan. Daarnaast is het ook voor
een samenwerkingsverband niet te doen wanneer voor ieder besluit eerst de
raadsadviescommissie om advies moet worden gevraagd. Een mooie tussenvorm
kan dan ook zijn om naast de eerder genoemde variant van de agendacommissie te
werken met ad hoc bijeenkomsten van raadsleden, in plaats van een vaste
raadsadviescommissie. De doelstelling om raden gezamenlijk te laten afstemmen
en het algemeen bestuur en de raden te adviseren komt dan ad hoc toe aan deze
‘commissie’, terwijl de voorbereidende kant van de taak toekomt aan de vaste
agendacommissie. Voordeel van een ad hoc vormgeving is dat raden minder snel
overvraagd zullen worden. Nadeel is natuurlijk dat bij iedere beleidscyclus (zie
hierna hoofdstuk 4) opnieuw bekeken moet worden of en hoe raden betrokken
worden. De raden kunnen daarbij via de nota’s verbonden partijen wel kaders
stellen wanneer een beleidswijziging of beleidsvoorstel van zodanige ingrijpende
aard is, dat de raden bijeen willen komen alvorens er formeel besloten wordt
omtrent de beleidskeuzes. Op deze manier kan een raadsadviescommissie ook
betrokken worden bij andere vormen van samenwerking dan een
gemeenschappelijk openbaar lichaam, en kan de raad weer vroegtijdiger sturen.
Dat blijft immers het doel: zo vroeg mogelijk betrokken zijn bij politieke
besluitvorming om zodoende het besluitvormingsproces van de beleidscyclus te
kunnen beïnvloeden.
Het ligt voor de hand dit instrument in de fase van planvorming (beeld- en
oordeelsvorming) in te zetten. Dan heeft het optimaal effect in de beleidscyclus.
Zoals gezegd kan het echter ook af en toe in de fase van monitoring worden
ingezet, om te kijken of de raden over dezelfde informatie beschikken en te
bekijken of er bijsturing moet plaatsvinden, bijvoorbeeld in de zin van nieuwe
beleidsvoorstellen.
Actieve rol van raden is hoe dan ook vereist
Belangrijk is wel om op te merken dat alle hierboven beschreven instrumenten om
de sturing van en controle door de gemeenteraden te verbeteren – namelijk de
zienswijze en de gezamenlijke commissie – nadrukkelijk een meer actieve rol van
de raden vragen. Dat zal soms ook lastig blijken, omdat raadsleden nu eenmaal
drukke agenda’s hebben. Toch is een actieve houding noodzakelijk voor een goed
samenspel tussen gemeenteraden, colleges en het samenwerkingsverband.
III.    WETSWIJZIGINGEN DIE EEN AFWEGING VERGEN
In dit hoofdstuk bespreken wij de wijzigingen die wel een wijziging van de
gemeenschappelijke regelingen vergen en waarvoor – dus – een nadere afweging
vereist is. Wij bespreken daarbij eerst die wijzigingen die van meer technische aard
Pagina          16/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>zijn (paragraaf 3.1) en daarna bespreken wij de wijzigingen die direct aan de
positie van de gemeenteraad raken (paragraaf 3.2).
3.1       Wijzigingen die van meer technische aard zijn
3.1.1 Uittreding
De Wgr heeft altijd bepaald dat in de gemeenschappelijke regeling bepalingen
moeten worden opgenomen omtrent wijziging, toetreding, uittreding en opheffing
van de regeling.48 Met de wetswijziging van 2022 is verder verduidelijkt wat dit
precies inhoudt.
 Artikel 9 lid 1 Wgr
 De regeling houdt bepalingen in omtrent wijziging, opheffing, toetreding, de voorwaarden waaronder
 kan worden uitgetreden en de gevolgen van uittreding, waaronder bepalingen omtrent de gevolgen
 voor het vermogen van de rechtspersoon, bedoeld in artikel 8, eerste en derde lid, en de
 deelnemende gemeenten, met inachtneming van artikel 1.
Bij alle gemeenschappelijke regelingen
Tot 1 juli 2022 hoefden formeel alleen bepalingen over toetreding, wijziging,
uittreding en opheffing te worden opgenomen bij gemeenschappelijke regelingen
die voor onbepaalde tijd waren getroffen, maar sindsdien geldt dit voor alle
gemeenschappelijke regelingen, dus ook bij voor bepaalde tijd getroffen
gemeenschappelijke regelingen.
Indien een regeling dus voor bepaalde tijd is getroffen en deze regeling kent nog
geen toetredings-, wijzigings-, uittredings- en opheffingsbepalingen, dan dienen die
voor 1 juli 2024 aan de gemeenschappelijke regeling te worden toegevoegd.
Besluitvorming door deelnemers
Uit de woorden “met inachtneming van artikel 1” moet worden afgeleid dat de
besluitvorming rond wijziging, opheffing, toetreding en de gevolgen van uittreding
door de deelnemende bestuursorganen plaatsvindt. Het bestuur van het
samenwerkingsverband heeft daarin formeel geen rol.
Gevolgen van de uittreding
Er heeft altijd veel onduidelijkheid bestaan omtrent de uittreding. Hoewel de Wgr
altijd al voorschreef dat in de gemeenschappelijke regeling afspraken moesten
worden gemaakt omtrent uittreding, heeft de Wgr nimmer voorgeschreven hoe de
gevolgen van uittreding bepaald worden. In veel gemeenschappelijke regelingen
werden echter geen afspraken gemaakt, of slechts enkele procesafspraken. In de
jurisprudentie is daarom een berekeningswijze ontwikkeld voor de kosten van
48
   Zie artikel 9 lid 1 Wgr.
Pagina               17/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>uittreding, wanneer de gemeenschappelijke regeling zelf niets daaromtrent
bepaald. Die berekeningswijze wordt vaak als erg kostbaar gezien, hetgeen
uittreding moeilijk zou maken. Bij de wijziging van de Wgr van 2015 49 is daarom al
geregeld dat de gemeenschappelijke regeling de gevolgen van de uittreding moet
regelen.
Met de wetswijziging van 2022 is verder verduidelijkt wat daaronder moet worden
verstaan. In elk geval moet in de gemeenschappelijke regeling worden
geregeld (dit kan dus niet doorgeschoven worden naar een overeenkomst of
uittreedregeling):
• De voorwaarden waaronder kan worden uitgetreden;
• De gevolgen voor het vermogen van het samenwerkingsverband
    (gemeenschappelijk openbaar lichaam of bedrijfsvoeringsorganisatie);
• De gevolgen voor het vermogen van de deelnemende gemeenten (zowel de
    uittreder als de overblijvende gemeenten).
Voorwaarden voor uittreding
Bij voorwaarden kan onder andere gedacht worden aan bijvoorbeeld een
opzegtermijn of een verbod om de eerste jaren na toetreding/treffen van de
gemeenschappelijke regeling uit te treden. Ook het besluitvormingsproces is een
onderdeel van de voorwaarden voor uittreding, net als andere procedurele
afspraken. Dat zijn bepalingen die al regelmatig in gemeenschappelijke regelingen
voorkomen. Ook kan gedacht worden aan voorwaarden over het verplicht
overnemen van personeel (mits dat personeel of de personeelsvertegenwoordiging
daarmee natuurlijk ook instemt langs de daartoe geëigende wegen).
Vermogensrechtelijke gevolgen
Bij vermogensrechtelijke gevolgen gaat het om de financiële kant van de uittreding,
maar ook om de overname van contracten (huurovereenkomsten,
arbeidsovereenkomsten, inkoopcontracten e.d.). In de gemeenschappelijke regeling
zal bepaald moeten worden hoe hiermee omgegaan wordt én hoe de uittreedkosten
berekend moeten worden. Daarbij zal vooral van belang zijn welke kosten
toerekenbaar zijn aan de uittredende partij, want vaak wordt gekozen voor het
principe dat de uittreder de kosten van de uittreding betaalt. Bij dat principe past
het echter niet dat de uittreder meer kosten betaalt dan strikt noodzakelijk. De
uittreedsom is geen boete om uittreding praktisch onmogelijk te maken.
Wat verder van belang is, is om ook reëel te kijken hoe lang een
samenwerkingsverband nodig heeft om zich aan te passen. Kosten kunnen immers
niet tot in de eeuwigheid der dagen aan de uittreder worden toegerekend. Dan zou
de uittreder nooit loskomen van het samenwerkingsverband. In de jurisprudentie
49
   Wet van 9 juli 2014, Stb. 2014, nr. 306. Zie voor de inwerkingtreding KB 17 december 2014, Stb.
2014, nr. 558.
Pagina             18/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>gaat men daarbij uit van een termijn van maximaal vijf jaar. Wat ook mogelijk is, is
dat de uittredende partij een soort van risico-opslag of ‘verzekeringspremie’
betaalt, waarmee eventuele toekomstige risico’s worden afgekocht voor een vast
bedrag. Daarmee staat het bedrag vast voor het moment van uittreding, en kunnen
er niet jarenlang nog kosten worden toegerekend.
Het is overigens niet noodzakelijk om in de gemeenschappelijke regeling expliciete
bedragen te noemen, die kunnen immers per deelnemer verschillen, maar ook per
periode. Een vaste uittreedsom zou ertoe leiden dat eventuele meerkosten boven
dat bedrag niet door de uittreder, maar door het samenwerkingsverband en
daarmee door de overblijvende deelnemers moeten worden gedragen.
3.2        Wijzigingen die direct aan de positie van de gemeenteraad raken
3.2.1 Zienswijzen
Een nieuw instrument dat is ingevoegd in de Wgr, is de zogenaamde zienswijze.
Het gaat dan niet om de zienswijze op de ontwerpbegroting (zie hoofdstuk 2) of om
de instelling van een bestuurscommissie of de oprichting van of deelneming in
privaatrechtelijke rechtspersonen50, maar om zienswijzen op andere besluiten van
het bestuur van een openbaar lichaam, het bestuur van een
bedrijfsvoeringsorganisatie of van het gemeenschappelijk orgaan.
   Artikel 10 lid 5 en 6 Wgr
   5. Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de besluiten van het
       bestuur van het openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk
       orgaan, waarover de raden van de deelnemende gemeenten een zienswijze naar voren kunnen
       brengen voorafgaand aan het nemen van het besluit, met uitzondering van het besluit tot het
       vaststellen of wijzigen van de begroting, bedoeld in artikel 35, en besluiten als bedoeld in
       afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht, en de wijze waarop de zienswijze gegeven kan
       worden.
   6. Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijze gegeven is stelt het
       dagelijks bestuur van het openbaar lichaam of het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie,
       onderscheidenlijk het gemeenschappelijk orgaan, de raden van de deelnemende gemeenten en,
       indien het een besluit van het algemeen bestuur van een openbaar lichaam betreft, het algemeen
       bestuur van het openbaar lichaam schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de
       zienswijze, bedoeld in het vorige lid, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan
       verbindt.
De mogelijkheid om bepaalde besluiten van het samenwerkingsverband aan
zienswijzen te onderwerpen bestond natuurlijk al. Nieuw is dat het nu een
verplichting is hieromtrent een afweging te maken in de gemeenschappelijke
regeling. Ook wanneer het instrument van zienswijzen níet wordt gebruikt, moet
dit in de gemeenschappelijke regeling geregeld worden.
50
   Zie artikel 25 lid 2 Wgr, respectievelijk artikel 31a Wgr.
Pagina              19/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Besluiten waarvoor zienswijzen vaak gebruikt worden
In de praktijk zijn al wel voorbeelden te vinden van besluiten die aan zienswijzen
worden onderworpen. Dit geldt vaak bij de kadernota in het kader van de planning-
en control-cyclus (zie hoofdstuk 2) of bij de vaststelling van de jaarrekening. Ook
strategische plannen of meerjarenplannen worden vaak onderworpen aan
zienswijzen, net als door een algemeen bestuur vast te stellen verordeningen die
algemeen verbindende voorschriften inhouden. Het gaat dus met name om
bevoegdheden die direct aan de kaderstellende rol van de gemeenteraad raken. Het
lijkt dan ook logisch om de raad zienswijzen te laten geven om een verbeterde
democratische invloed te creëren. Het past in die procedure overigens niet het
college de zienswijze te laten geven: artikel 10 Wgr schrijft niet voor niets voor dat
het om zienswijzen van de gemeenteraden gaat.
Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam, het bestuur van de
bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk orgaan moet reageren op de
zienswijzen, zodat raden ook weten wat ermee gebeurd is.
Zienswijzen vroegtijdig in de beleidscyclus?
Gemeenteraden proberen in de praktijk
nog weleens vooral te sturen op de
financiële of bedrijfsmatige kant. Sturing
op de beleidscyclus is echter veel
belangrijker. Daar raakt de samenwerking
aan raadsverantwoordelijkheden. Veel
gemeenschappelijke regelingen mogen
dan wel uitvoerend van aard zijn, dat
betekent niet dat het pakket zich louter
beperkt tot bedrijfsvoerings- of
uitvoeringstaken. Het
samenwerkingsverband bereidt immers
vaak verschillende beleidsafwegingen voor
en die moeten inzichtelijk worden
gemaakt voor college én gemeenteraad.
Deze beleidscyclus leidt uiteindelijk vaak tot een formeel raadsbesluit (zeker bij
uitvoeringsregelingen of gemeenschappelijke regelingen die met mandaat werken),
te weten het vaststellen of wijzigen van een verordening, de gemeentelijke
begroting of een kaderstellend plan (zoals bijvoorbeeld het bestemmingsplan/
omgevingsplan).
Het is in deze beleidscyclus dan ook van groot belang dat de gemeenteraden
vroegtijdig betrokken zijn om zo hun kaderstellende rol te kunnen pakken (en
daarbij eventueel ook ruimte te laten voor burgerparticipatie). Het zijn immers de
gemeenteraden die de politieke beleidskeuzes zouden moeten maken, en vanuit
het oogpunt van democratische controleerbaarheid dit ook in openbare
vergaderingen moeten bediscussiëren. Zo kunnen goede inhoudelijke, maar ook
Pagina          20/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>politieke afwegingen worden gemaakt. 51 De samenwerking is immers vaak niet
bedoeld om de gemeentelijke beleidsvrijheid in te perken. De gemeenteraden
moeten niet gehinderd worden bij het verwezenlijken van hun eigen lokale
doelen. Vroegtijdige sturing moet vooral in de fase van planvorming en in de
overloop naar besluitvorming plaatsvinden, daarna staat het beleid immers vast. In
de fase van planvorming liggen alle opties nog open en zodoende kan er dan nog
flink gestuurd worden, terwijl bij de formele besluitvorming veel inhoudelijke
keuzes feitelijk al gemaakt zijn. De raad kan in de fase van uitvoering en
monitoring zich juist wat meer op afstand en vooral controlerend opstellen. Pas
wanneer uit de uitvoering en monitoring blijkt dat bijsturing (bijv.
beleidsveranderingen) nodig of wenselijk is, dan begint de beleidscyclus opnieuw en
is de raad weer actiever betrokken.
Wijzen om de vroegtijdige betrokkenheid van de raad te bereiken
De vroegtijdige betrokkenheid kan op meerdere manieren bereikt worden. Zo kan
het instrument van de zienswijze worden ingezet. Daarbij wordt de gemeenteraden
gevraagd wensen en bedenkingen te geven bij conceptvoorstellen voor bijvoorbeeld
nieuwe verordeningen of kaderstellende plannen of wijzigingen in die besluiten die
worden voorbereid. De gemeenteraden worden dan in staat gesteld om over de
voorstellen te beraadslagen en hun inzichten mee te geven voordat er een definitief
voorstel komt waarin de colleges alles al hebben afgewogen. Daarmee wordt ook
inzichtelijk waar lokale wensen zitten, zodat de uitvoerbaarheid daarvan ook
getoetst kan worden door het samenwerkingsverband.
De zienswijze speelt vooral bij oordeelsvorming binnen de gemeenteraad, en moet
nog niet als besluitvorming van de gemeenteraad worden gezien. Bij de
vergadering waarin over de zienswijzen wordt gesproken, kan ook inspraak worden
geregeld. Dit zodat ook burgerparticipatie mogelijk blijft en het democratische
gehalte van beleidskeuzes kan worden vergroot. De zienswijzeprocedure is dus het
best geschikt ten tijde van de fase van planvorming, nog voordat tot besluitvorming
wordt overgegaan.
3.2.2 Evaluatie
Een ander instrument dat geïntroduceerd is, is dat van de evaluatie.
Artikel 11a Wgr
Een regeling houdt bepalingen in omtrent de evaluatie van de regeling.
51
   Politisering van besluiten is belangrijk in een volksvertegenwoordiging. Wij verstaan onder politisering
het streven om in het bestuur duidelijker het politieke aspect naar voren te doen komen. De
politiseringsgedachte legt de nadruk op het feit dat bij de besluitvorming niet alleen overwegingen van
zakelijkheid en doelmatigheid een rol spelen, maar ook bewust politieke keuzen moeten worden
gemaakt.
Pagina             21/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Artikel 11a schrijft voor dat er afspraken gemaakt moeten worden over de evaluatie
van de regeling. Die afspraak kan overigens ook zijn dat er niet geëvalueerd wordt,
maar dat moet dan wel expliciet opgeschreven worden.
Een periodieke evaluatie van de gemeenschappelijke regeling ligt echter voor de
hand. Dat kan dan een beperkte evaluatie van de regeling zelf zijn, maar natuurlijk
ook een meer omvattende evaluatie naar het functioneren van de samenwerking en
het samenwerkingsverband. Zijn doelstellingen wel bereikt, en waar zitten nog
verbeterpunten? Een mooi moment van zo’n evaluatie is in het laatste jaar van een
raadsperiode. De evaluatie kan dan nog worden uitgevoerd met de colleges en
raden die kennis over de gang van zaken bezitten, terwijl het uiteindelijke rapport
en advies dan direct aan het begin van de nieuwe raads- en collegeperiode
betrokken kunnen worden bij eventuele nieuwe beleidskeuzes. Dat maakt sturing
makkelijker. Risico is wel dat wanneer alle gemeenschappelijke regelingen dit doen,
dat de gemeenteraad in zijn eerste jaar overspoeld wordt met evaluatierapporten
en daardoor door de bomen het bos niet meer ziet. Het is dan ook verstandig de
periodes voor evaluatie van de verschillende gemeenschappelijke regelingen
enigszins op elkaar af te stemmen.
3.2.3 Burgerparticipatie
Participatie bij beleid wordt steeds belangrijker gevonden in bestuurlijk en politiek
Nederland. Om die reden is bij de wijziging van de Wgr ook bepaald dat voorzien
moet worden in afspraken omtrent de wijze waarop ingezetenen én
belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie
van beleid. De Wgr loopt daarmee feitelijk vooruit op de aanstaande wijzigingen
van de Gemeentewet.52
   Artikel 10 lid 7 en 8 Wgr
   7. Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop
      ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding,
      uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden.
   8. De in het zevende lid bedoelde inspraak wordt verleend door de toepassing van afdeling 3.4 van de
      Algemene wet bestuursrecht voor zover in de regeling niet anders is bepaald.
In de gemeenschappelijke regeling kunnen dus afspraken worden gemaakt, waarbij
uitgangspunt is dat afdeling 3.4 van de Awb gevolgd wordt, tenzij de
gemeenschappelijke regeling iets anders regelt.
De vraag blijft dan natuurlijk wel voor welke besluiten dit geldt. Dat zal in de
gemeenschappelijke regeling omschreven moeten worden. Daarnaast kan het
wenselijk zijn de inspraak niet via het bestuur van het samenwerkingsverband te
laten lopen, maar juist via de gemeenteraden. Zeker bij meer uitvoeringsgerichte
52
   Zie Kamerstukken II 2022/23, 36210, nr. 2 (Wet versterking participatie op decentraal niveau).
Pagina             22/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>gemeenschappelijke regelingen ligt dat voor de hand, omdat de uiteindelijke
beleidskeuzes daar immers bij de colleges en raden liggen. Dat zou ook goed
aansluiten bij het concept van verlengd lokaal bestuur, in welk concept de
volksvertegenwoordigende rol nog altijd bij de gemeenteraden ligt. Die rol zou
deels kunnen worden uitgehold als inspraak of participatie rechtstreeks, dus buiten
de raad om, bij de gemeenschappelijke regeling wordt geregeld.
Wanneer bijvoorbeeld echter verordenende bevoegdheid is overgedragen aan het
algemeen bestuur van een openbaar lichaam, dan ligt inspraak rechtstreeks bij de
gemeenschappelijke regeling natuurlijk voor de hand. De raad is dan immers niet
langer beslissingsbevoegd, maar kan nog slechts controleren of via politieke
instrumenten sturen. De eigen verantwoordelijkheid van het algemeen bestuur om
te besluiten, maakt dat het algemeen bestuur ook vragen zou moeten kunnen
stellen aan de betreffende ingezetenen of belanghebbenden.
3.2.4 Actieve informatieplicht
Tot slot nog enkele woorden over de informatievoorziening. Er geldt al sinds 2002
een actieve informatieplicht voor het college jegens de gemeenteraad. 53 Het college
moet via die bepaling de raad ook actief informeren over alles wat in het algemeen
bestuur van een openbaar lichaam, het bestuur van een bedrijfsvoeringsorganisatie
of een gemeenschappelijk orgaan gebeurt voor zover het college dit van belang
acht voor de gemeenteraad én voor zover het een collegeregeling betreft. 54
In de praktijk komt het echter nog weleens voor dat het ene college zijn raad wat
actiever informeert (lees eerder en/of meer informatie verschaft) dan het andere
college. Om dit onderscheid voor de toekomst te voorkomen, is daarom in de Wgr
een actieve informatieplicht voor het bestuur van een gemeenschappelijk openbaar
lichaam, van een bedrijfsvoeringsorganisatie of voor het gemeenschappelijk orgaan
geïntroduceerd.
Artikel 17 lid 2 en 3 Wgr
   2. Het bestuur van het openbaar lichaam, de bedrijfsvoeringsorganisatie of het gemeenschappelijk
       orgaan geeft de raden van de deelnemende gemeenten alle inlichtingen die de raden nodig hebben
       voor de uitoefening van hun taken.
   3. De regeling, bedoeld in artikel 8, eerste, tweede of derde lid, houdt bepalingen in omtrent de
       wijze waarop de inlichtingen, bedoeld in het tweede lid, worden verstrekt.
De afweging om actief informatie te delen ligt bij het orgaan dat een besluit neemt.
Dat kan dus zowel het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur als de voorzitter
zijn bij een openbaar lichaam. In de gemeenschappelijke regeling kunnen natuurlijk
53
   Zie artikel 169 lid 2 Gemeentewet.
54
   Bij een burgemeestersregeling rust deze verplichting op de burgemeester (zie artikel 180 lid 2
Gemeentewet).
Pagina              23/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>wel kaders worden gegeven omtrent welke informatie in elk geval actief moet
worden gedeeld. Zo kan bijvoorbeeld bepaald worden dat vergaderstukken en
verslagen van algemene besturen, besturen van bedrijfsvoeringsorganisaties en
gemeenschappelijke organen actief aan raden worden gezonden. Deze moeten
binnenkort hoe dan ook actief openbaar gemaakt worden op grond van de Wet
open overheid.55 Datzelfde geldt voor agenda’s en besluitenlijsten van het dagelijks
bestuur van een openbaar lichaam.56
In de fase van uitvoering en monitoring (zie hiervoor over de beleidscyclus) staat
de gemeenteraad meer op afstand en controleert hij vooral. Daarvoor is wel goede
en structurele informatie nodig. Het is daarom van belang dat er goede afspraken
worden gemaakt tussen de gezamenlijke gemeenteraden enerzijds en de colleges
en het samenwerkingsverband anderzijds, over:
1.       Het moment van informatievoorziening;
2.       De wijze van informatievoorziening;
3.       Het onderwerp van informatievoorziening.
Onder alle drie de thema’s schuilt een belangrijke keuze tussen informatie op
hoofdlijnen en meer gedetailleerde informatie. Het is wenselijk dat vaker kort en
krachtig op hoofdlijnen wordt geïnformeerd en dat slechts eens per jaar
(bijvoorbeeld bij het jaarverslag) op meer gedetailleerde wijze wordt geïnformeerd.
Daarmee wordt de werklast voor het samenwerkingsverband, maar ook voor de
raadsleden verminderd. De hoofdlijnen moeten zich vooral beperken tot:
 a) Welke beleidswijzigingen worden voorbereid en wat zijn de politieke keuzes
      daarbij;
 b) Hoe zijn beleidskeuzes die het afgelopen jaar zijn gemaakt uitgevoerd, en ligt
      dit op schema;
 c) Bij afwijkingen van de afgesproken beleidslijnen moet direct en actief
      geïnformeerd worden waarom er een afwijking plaatsvindt en wat hieraan
      gedaan kan worden om bij te sturen.
Het is cruciaal dat deze informatie kort en bondig, maar met inzicht in de te maken
keuzes, wordt gepresenteerd. Zo hebben de raden meer mogelijkheden om
tussentijds te sturen. Per beleidsveld worden aparte afspraken gemaakt over de
frequentie van deze terugkoppelingen. Deze moet zodanig vaak zijn dat de raden
niet achteraf met onvoorziene tekorten worden geconfronteerd, maar ook weer niet
zo vaak dat de raden én het samenwerkingsverband er overbelast door raken. Het
idee is immers dat de raden ook actief iets met de informatie doen die zij
ontvangen (en daarbij eventueel de in dit memo geschetste instrumenten inzetten).
Maatwerk is daarom van belang. Zaken die meer going concern zijn (zoals
55
   Zie het nog niet in werking getreden artikel 3.3 lid 2 aanhef en onder c van de Wet open overheid.
56
   Zie het nog niet in werking getreden artikel 3.3. lid 2 aan hef en onder d van de Wet open overheid.
Pagina             24/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>uitvoering van langlopende beleidsafspraken) kunnen jaarlijks terugkomen in de
jaarrekening en het jaarverslag.
Naast de structurele informatievoorziening vindt ook incidentele
informatievoorziening plaats. Dit kan zijn aan de hand van een onverwacht voorval,
waarbij het samenwerkingsverband of het college de raad actief informeert. De
raadsleden kunnen ook zelf om inlichtingen vragen, dat recht hebben zij
wettelijk.57 De gevraagde inlichtingen moeten, voor zover die natuurlijk gericht zijn
op informatie waarover het samenwerkingsverband kan beschikken, aan alle raden
verstrekt worden (eventueel onder geheimhouding als één van de
uitzonderingsgronden van de Wet open overheid zich voordoet). Anders kunnen de
raden hun controlerende taak niet oppakken. In de gemeenschappelijke regeling
zouden afspraken kunnen worden opgenomen over hoe snel en op welke wijze de
informatie wordt verstrekt.
3.3       Afsluiting onderdeel "wijzigingen"
Zowel de gemeenschappelijke regelingen als de raden en colleges van de
deelnemende gemeenten staan voor een aantal belangrijke keuzes. Daarbij moet
steeds gekeken worden naar de intentie om de positie van de gemeenteraad te
versterken, maar wel op een manier dat het samenwerkingsverband zijn taken ook
doelmatig en doeltreffend, of efficiënt en effectief kan (blijven) oppakken. De inzet
van extra instrumenten moet de kaderstellende of controlerende rol van de raad
anderzijds versterken, zonder de raad verder te overbelasten.
De gewenste invloed kan ook per gemeenschappelijke regeling verschillen. In de
ene gemeenschappelijke regeling gaat immers meer geld om, worden meer
beleidskeuzes gemaakt of raakt die sneller aan de belangen van inwoners. Dan is
actievere sturing mogelijk gewenst. Hoe beleidsneutraler de uitvoering van de
samenwerking wordt, hoe minder interessant het voor de raad zou moeten zijn. De
raad moet zich blijven concentreren op zijn kaderstellende en controlerende rollen,
en proberen te voorkomen dat hij louter op de bedrijfsvoering (lees: organisatie) en
financiën gaat sturen. Een gemeenschappelijke regeling is immers een hulpmiddel
om bepaalde beleidsdoelstellingen te bereiken.
Om die reden is hiervoor al op enkele plekken ook aangegeven om meer
strategisch te kijken naar de inzet van instrumenten, bijvoorbeeld ad hoc in de
beleidscyclus. Daarmee worden zinloze vergaderingen voorkomen en daarmee de
overbelasting van de regeling en de gemeenteraad. Hierna wordt per categorie
gemeenschappelijke regeling een voorstel gedaan voor een passende
implementatie van de wijzigingen.
57
   Zie artikel 17 lid 1 Wgr.
Pagina              25/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>IV.       CATEGORIEËN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN
In de tabel op de volgende pagina hebben wij alle deelnemende
gemeenschappelijke regelingen onderverdeeld in de volgende categorieën:
Categorie 1: beleidsrijke gemeenschappelijke regelingen
Hieronder vallen de gemeenschappelijke regelingen die beleid zowel voorbereiden
als vaststellen.
Categorie 2: beleidsarme gemeenschappelijke regelingen
Hieronder vallen de gemeenschappelijke regelingen waarbij de deelnemers het
beleid niet of enkel voorbereiden, maar uitdrukkelijk niet bij de beleidsvaststelling
betrokken zijn. Deze regelingen zijn eerst en vooral uitvoerend van aard.
  GEMEENSCHAPPELIJKE                             CATEGORIE 1                 CATEGORIE 2
  REGELING                                       BELEIDSRIJK                 BELEIDSARM
  Veiligheidsregio Zuid-Limburg                             X58
  BsGW                                                                                 X59
  Omnibuzz                                                                             X60
  GGD Zuid-Limburg                                                                     X61
  Westrom                                                                              X62
  Geul en Maas                                                                         X63
  Rd4                                                                                  X64
  Reinigingsdienst Maasland                                                            X65
  Historisch Centrum Limburg                                                           X66
  Het Gegevenshuis                                                                     X67
  WOZL                                                                                 X68
  WSP Parkstad                                                                         X69
  WAA Venlo                                                                            X70
58
   Zie artikel 3.2 en 3.3 van de GR van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg.
59
   Zie de overwegingen en de artikelen 4 en 5 van de GR van de BsGW.
60
   Zie artikel 4 lid 1 sub e van de GR van Omnibuzz.
61
   Zie artikel 3 van de GR van de GGD Zuid-Limburg.
62
   Voor zover het de uitvoering van de Pw betreft (zie artikel 3 lid 1 sub b van de GR van Westrom).
63
   Zie artikel 5 lid 1 en 2 en artikel 6 lid 2 sub b van de GR Geul en Maas.
64
   Zie artikel 3, 4 en 18 van de GR van Rd4.
65
   Zie artikel 4 en 5 van de GR van RD Maasland.
66
   Zie artikel 2b van de GR Historisch Centrum Limburg 2020.
67
   Zie artikel 2 van de GR van Het Gegevenshuis.
68
   Zie artikel 2 van de GR WOZL.
69
   Zie artikel 2a van de GR WSP Parkstad.
70
   Zie artikel 3 lid 1 van de GR van WAA Venlo.
Pagina               26/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>  RUD Zuid-Limburg                                                       X71
  Veiligheidsregio en GGD                               X 72
                                                                         X73
  Limburg-Noord
  Sociaal domein Limburg-Noord                                           X74
  ISD BOL                                                                X75
  ISD Kompas                                                             X76
  RUD Limburg-Noord                                                      X77
  Grenspark Maas-Swalm-Nette                                             X78
Uit het voorgaande overzicht volgt dus dat de meerderheid van de deelnemende
gemeenschappelijke regelingen in categorie 2, beleidsarm, valt. Dat is ook logisch,
omdat vrijwel alle regelingen in meerdere of mindere mate enkel een taak hebben
op het gebied van beleidsvoorlichting en/of -voorbereiding, maar de deelnemende
gemeenten zelf het eigen beleid blijven vaststellen.
In de hierna volgende wijzigingsvoorstellen zullen wij het onderscheid tussen
beleidsarme en beleidsrijke regelingen nader uitdiepen.
V.        WIJZIGINGSVOORSTELLEN
Hierna doen wij een voorstel tot wijziging van de deelnemende gemeenschappelijke
regelingen. Wij maken daarbij een onderscheid tussen:
 a) Uniforme wijzigingsvoorstellen: een aantal wijzigingen kunnen (vrijwel)
      uniform voor iedere gemeenschappelijke regeling worden doorgevoerd. Voor
      deze wijzigingen stellen wij daarom uniforme wijzigingsvoorstellen voor.
 b) Wijzigingsvoorstellen per categorie: voor de wijzigingen die afhankelijk zijn
      van de vraag of een regeling beleidsrijk of beleidsarm is, doen wij hierna per
      categorie concrete wijzigingsvoorstellen.
71
   Zie de artikelen 3 tot en met 6 van de GR RUD Zuid-Limburg.
72
   Zie artikel 5 van de GR van de Veiligheidsregio en GGD Limburg-Noord.
73
   Voor zover het de taken van de GGD betreft.
74
   Zie de modules 1 en 2 bij de MGR Sociaal Domein Limburg-Noord.
75
   Zie artikel 6 lid 3 ISD BOL.
76
   Zie artikel 5 lid 1 sub d ISD Kompas.
77
   Zie artikel 3 RUD Limburg-Noord.
78
   Zie artikel 6 lid 1 Grenspark MSN.
Pagina               27/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>5.1       Uniforme wijzigingsvoorstellen voor alle regelingen
Wij zijn hieronder steeds uitgegaan van een collegeregeling met openbaar lichaam,
waaraan uitsluitend colleges van burgemeester en wethouders deelnemen. In de
bijlage vindt u, waar nodig, afwijkende bepalingen voor de regelingen waaraan ook
provincie- of waterschapsbesturen deelnemen, die een andere rechtsvorm kennen
of die verplicht zijn (met betrekking tot de uittredingsregeling).
5.1.1 Actieve informatieplicht
Ten aanzien van de actieve informatieverplichting dient aan de regelingen het
volgende te worden toegevoegd:
 a) het algemeen en dagelijks bestuur c.q. het gemeenschappelijk orgaan geven
      de raden alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van
      hun taken, en;
 b) de regeling omschrijft de wijze waarop deze inlichtingen worden verstrekt.
In dat kader stellen wij het volgende tekstvoorstel voor:
      "Het bestuur geeft de raden van de deelnemende gemeenten schriftelijk alle inlichtingen
      die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun taken."
Indien de informatie- en verantwoordingsplicht in de betreffende
gemeenschappelijke regeling is geregeld per bestuursorgaan, dan luidt het
tekstvoorstel als volgt:
      "Het dagelijks bestuur | algemeen bestuur | de voorzitter geeft de raden van de
      deelnemende gemeenten schriftelijk alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de
      uitoefening van hun taken."
Met deze tekstvoorstellen wordt zo dicht mogelijk aangesloten bij de tekst van de
wetswijziging. Tegelijkertijd wordt door het enkele woord "schriftelijk" zoveel
mogelijk flexibiliteit geboden ten aanzien van de wijze van actieve
informatieverstrekking, zodat eventueel toekomstige maatwerkafspraken daar altijd
onder vallen. Een termijn voor toezending is hier niet in opgenomen omdat het
expliciet niet gaat om informatievoorziening op verzoek. Dat is geregeld in artikel
17 lid 1 Wgr.
Mogelijk ten overvloede merken wij op deze plek nog op dat uit de nog in werking
te treden artikel 3.3 van de Wet open overheid ook een actieve
openbaarmakingsplicht voortvloeit voor de vergaderstukken en verslagen van een
algemeen bestuur van een openbaar lichaam, van het bestuur van een
bedrijfsvoeringsorganisatie en van een gemeenschappelijk orgaan. Het dagelijks
bestuur van een openbaar lichaam moet voortaan zijn agenda’s en besluitenlijsten
Pagina           28/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>actief openbaar maken. Nu deze verplichting al rechtstreeks uit de wet voortvloeit,
is ervoor gekozen om daartoe geen aparte bepaling op te nemen.
Mogelijkheid voor maatwerk in werkafspraken
Bij het voorgaande merken wij nog op dat er ten aanzien van de concrete wijze van
informatieverschaffing maatwerk gewenst kan zijn. Mocht dit aan de orde zijn, dan
adviseren wij om daarover te zijner tijd werkafspraken te maken met de
betreffende raden. Let daarbij wel op: de werkafspraak dient wel uniform te zijn
voor alle raden van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende
gemeenten.
5.1.2 Begroting
Ook de wijzigingen ten aanzien van het onderdeel "begroting" kunnen uniform
geschieden nu de termijnen voor het toezenden van de ontwerpbegroting voor alle
regelingen op gelijke wijze wijzigen. Om de wijzigingsvoorstellen overzichtelijk te
houden, hebben wij de wijzigingsvoorstellen hieronder verwerkt in de
gemeenschappelijke regeling van Omnibuzz (zie de geel gearceerde gedeelten).
      "Artikel (…) Begroting
      1. Het dagelijks bestuur zendt de ontwerpbegroting en bijbehorende stukken ten minste
           twaalf weken voordat deze aan het algemeen bestuur worden aangeboden toe aan de
           colleges en raden.
      2.   De ontwerpbegroting wordt door de colleges voor eenieder ter inzage gelegd en, tegen
           betaling van de kosten, ook algemeen verkrijgbaar gesteld.
      3.   De raden kunnen bij het dagelijks bestuur hun zienswijze over de ontwerpbegroting
           naar voren brengen. Het dagelijks bestuur voegt de commentaren waarin deze
           zienswijze is vervat bij de ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen bestuur ter
           vaststelling wordt aangeboden.
      4.   Het dagelijks bestuur stelt de raden van de gemeenten voorafgaande aan het vaststellen
           van de begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de
           zienswijze, bedoeld in het derde lid, alsmede van de eventuele conclusies die het
           daaraan verbindt.
      5.   Het algemeen bestuur stelt jaarlijks de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat
           waarvoor zij dient.
      6.   Binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 september zendt het
           dagelijks bestuur de begroting aan gedeputeerde staten.
      7.   Nadat de begroting is vastgesteld zendt het algemeen bestuur de begroting aan de raden
           van de gemeenten, die ter zake bij gedeputeerde staten hun zienswijze naar voren
           kunnen brengen.
Pagina            29/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>      8.  Het bepaalde in het eerste, derde, vierde, zesde en zevende lid van dit artikel is, met
          uitzondering van de in het zesde lid genoemde termijn, van overeenkomstige toepassing
          op besluiten tot wijziging van de begroting.
      Optioneel:
      9. Het achtste lid is niet van toepassing op wijzigingen van de begroting, die niet leiden tot
          een overschrijding van de jaarlijkse bijdragen van de deelnemers.
      Artikel (…) Jaarrekening en jaarverslag
      1. Van de baten en lasten van het openbaar lichaam wordt door het dagelijks bestuur over
          elk begrotingsjaar verantwoording afgelegd aan het algemeen bestuur, onder
          overlegging van de conceptjaarrekening, het jaarverslag met daarbij behorende
          bescheiden, zoals vermeld in artikel 213 van de Gemeentewet. Na de eigen
          oordeelsvorming zendt het dagelijks bestuur de voorlopige jaarrekening jaarlijks vóór
          30 april toe aan de raden.
      2.  Het dagelijks bestuur zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch
          in ieder geval vóór 15 juli van het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening
          betrekking heeft aan gedeputeerde staten en voorts aan de raden.
      Optioneel:
      3. Behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden, ontlast de vaststelling van de
          jaarrekening de leden van het dagelijks bestuur ten aanzien van het daarin
          verantwoorde financieel beheer."
Bij het voorgaande merken wij op dat het ook mogelijk is om – anders dan het
hiervoor opgenomen voorstel -, in de wijzigingsvoorstellen te volstaan met
verwijzingen naar de termijnen zoals die zijn opgenomen in de Wet
gemeenschappelijke regelingen. De voor de begroting en de jaarrekening geldende
termijnen volgen namelijk rechtstreeks uit artikel 34, 34b en 35 van de Wet
gemeenschappelijke regelingen.
Beide opties zijn in ieder geval in lijn met de wet(swijziging).
Nog te verwerken aanvulling
Tijdens het overleg met de gemeentesecretarissen is verzocht om in de
gemeenschappelijke regelingen een aanvullende bepaling op te nemen die ertoe
strekt dat de gemeenschappelijke regelingen de ontwerpbegroting uiterlijk 30 april
van ieder jaar aan de raden dienen te verzenden.
Deze aanvullende bepaling zal na afloop van de zienswijzeprocedure aan de
regelingen worden toegevoegd.
Bij het voorgaande wordt opgemerkt dat deze aanvullende bepaling alleen niet zal
worden verwerkt voor de gemeenschappelijke regeling Geul en Maas. De redenen
daartoe zijn uiteengezet in de oplegbrief voor Geul en Maas.
Pagina           30/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>5.1.3 Uittredingsregeling
Als gevolg van de wetswijziging van de Wgr zijn gemeenschappelijke regelingen
aldus verplicht om de uittredingsregeling aan te scherpen. De uittredingsregeling
moet nu bepalingen bevatten over de gevolgen van de uittreding, waaronder
bepalingen over het vermogen van de gemeenschappelijke regeling. Daaronder
vallen niet alleen de financiële, maar ook de personele en organisatorische
gevolgen. Met de hierna volgende uniforme tekstvoorstellen wordt de
uittredingsregeling op de vorenbedoelde wijze aangescherpt. Beoogd wordt
daarmee tevens om het uittredingsproces zelf helder te schetsen, zodat eventuele
discussies over de hoogte van de uittreedsom en/of de keuze van de onafhankelijke
adviseur worden voorkomen.
        "Artikel (…)     Uittreding
        1.  Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
            gemeenten kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
            bepaalde in artikel 1 van de wet.
        2.  Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het algemeen
            bestuur. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van
            het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem
            een andere opzegtermijn overeenkomen.
        3.  Het dagelijks bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze
            waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden
            voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het algemeen
            bestuur vast te stellen uittredingsplan.
        4.  Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het algemeen bestuur
            het uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
            financiële verplichtingen zijn bindend.
        5.  Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
            om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
            financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
        Artikel (…)      Procedure en inhoud van het uittredingsplan
        1.  Het in artikel (…), derde lid, bedoelde uittredingsplan bevat de financiële,
            juridische, personele en organisatorische consequenties die gedurende een
            periode van vijf jaar het directe gevolg zijn van de uittreding. Tevens bevat het
            uittredingsplan de uittreedsom die betaald moet worden door de uittredende
            deelnemer.
        2.  Voor het opstellen van het uittredingsplan wijst het algemeen bestuur een
            onafhankelijke adviseur aan die in opdracht van het algemeen bestuur het
            concept-uittredingsplan voorbereidt. De kosten voor het uittredingsplan komen
            voor rekening van de uittredende deelnemer.
Pagina          31/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>       3.   Het algemeen bestuur wijst de onafhankelijke adviseur aan op basis van een
            gezamenlijke voordracht van de uittredende deelnemer en de
            directeur/voorzitter. Indien geen overeenstemming kan worden bereikt over een
            gezamenlijke voordracht, wijst het algemeen bestuur de onafhankelijke adviseur
            aan op basis van een bindende voordracht van een selectiecommissie bestaande
            uit drie leden van het algemeen bestuur, waaronder in ieder geval een
            vertegenwoordiger in het algemeen bestuur van de uittredende deelnemer.
       4.   De onafhankelijke adviseur neemt bij het bepalen van de uittreedsom het
            bepaalde in dit artikel en in artikel [voorgaande artikel] in acht en baseert zich
            daarbij op de jaarrekening van het begrotingsjaar direct voorafgaand aan het
            moment van uittreding. Tevens past de onafhankelijke adviseur bij de
            berekening van de uittreedsom een risico-opslag van 5-10% op de uittreedsom
            toe om eventueel onvoorziene toekomstige kosten gerelateerd aan de uittreding
            te ondervangen. Deze opslag vrijwaart de uittredende deelnemer van alle
            toekomstige onvoorzienbare kosten.
       5.   Het algemeen bestuur is gehouden redelijkerwijs al het mogelijke te doen om de
            uittreedsom zo laag mogelijk te houden. Het algemeen bestuur onderzoekt in
            dat kader met de uittredende deelnemer de mogelijkheid tot overname van
            personeel, activa en contracten. Het voorgaande behoeft echter niet te leiden tot
            wijziging van overeenkomsten met en verplichtingen jegens derden die zijn
            aangegaan respectievelijk bepaald voorafgaand aan het tijdstip van ontvangst
            door het algemeen bestuur van het besluit tot uittreding van de deelnemer."
Mogelijkheid tot maatwerk
Uiteraard is het mogelijk om ten aanzien van deze voorgestelde bepaling in
meerdere of mindere mate maatwerk toe te passen. Denkbaar is bijvoorbeeld dat
nog wordt toegevoegd dat uittreding gedurende een bepaalde periode niet mogelijk
is.
Wij merken daarbij wel op dat over de thans voorgestelde standaardregeling
uitvoerig is nagedacht en dat daarmee in zo kort mogelijke bewoordingen iedere
discussie op het moment van uittreding is getracht te voorkomen.
Voor wat betreft de in lid 4 van dit artikel opgenomen risico-opslag van 5-10%
merken wij op, dat wij adviseren om een risico-opslag van 10% te hanteren indien
er onder de gemeenschappelijke regeling nog werkmaatschappijen of B.V.'s
hangen. In die situatie is de hoogte van de onvoorziene kosten namelijk moeilijker
te bepalen. In alle andere gevallen stellen wij een risico-opslag van 5% voor.
In afwijking van het voorgaande geldt dat uittreding uit de RUD Zuid-Limburg, de
GGD Zuid-Limburg en de Veiligheidsregio's niet zonder meer mogelijk is. Dit
betreffen namelijk verplichte samenwerkingen. In overleg met deze regelingen
wordt daarom de volgende aparte uittredingsregeling opgesteld die recht doet aan
de wettelijke taken. Zie daarvoor de bijlage.
Pagina          32/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>5.1.4 Evaluatie
Ook de evaluatiebepaling kan naar onze mening uniform worden vormgegeven.
Daartoe doen wij het volgende tekstvoorstel:
          "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het algemeen bestuur
          daartoe besluit. Het dagelijks bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de
          deelnemers voorleggen."
Op deze wijze wordt enerzijds geborgd dat er een evaluatie wordt gehouden indien
de meerderheid van de deelnemers daartoe verzoekt – het Algemeen Bestuur richt
zich immers naar het belang van de deelnemers, maar wordt anderzijds voorkomen
dat er een verplichting ontstaat om (bijvoorbeeld) iedere vier jaar te evalueren.
Evalueren is kostbaar, waardoor er vanuit efficiency overwegingen niet vaker dan
noodzakelijk van dit middel gebruik zou moeten worden gemaakt. worden gemaakt.
Gezien deze overwegingen is in de wijzigingsvoorstellen geen vaste termijn voor de
evaluatie vastgelegd.
Bij het voorgaande merken wij nog op dat de mogelijkheid van evaluatie ziet op
een besluit dat door de meerderheid van het algemeen bestuur (dus de
gezamenlijke deelnemers) moet worden genomen. Wenst een raad echter
individueel een evaluatie te houden, dan blijft die mogelijkheid hoe dan ook
bestaan. Daartoe zou de raad de gemeentelijke rekenkamer opdracht kunnen
verlenen.79
5.2       Wijzigingsvoorstellen per categorie – beleidsarm en beleidsrijk
De wijzigingen die zien op de mogelijkheid tot participatie en de mogelijkheid tot
het indienen van zienswijzen, lenen zich voor een categoriale indeling. De
mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen dient onzes inziens nadrukkelijker te
worden geboden bij beleidsrijke regelingen. Hetzelfde geldt voor de mogelijkheid
tot participatie.
5.2.1 Wijzigingsvoorstellen voor beleidsarme regelingen
Voor beleidsarme regelingen stellen wij de volgende regeling voor het indienen van
zienswijzen voor. Wij merken daarbij op dat deze voorstellen niet gelden voor ISD
Kompas en ISD BOL. Zij zijn namelijk zogenaamde gemengde regelingen – te
weten regelingen waarin ook raadsleden zitting hebben in het algemeen bestuur.
Bij deze regelingen is de raadsbetrokkenheid daarom hoe dan ook al gewaarborgd.
79
   Zie artikel 184 Gemeentewet.
Pagina             33/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Zienswijzemogelijkheid bij opheffing van de regeling
Voor zover dit nog niet in de regeling is opgenomen, stellen wij voor om de
zienswijzeprocedure van artikel 1 van de Wgr bij de opheffing van een
gemeenschappelijke regeling van overeenkomstige toepassing te verklaren.
Opheffing van een regeling kan namelijk ingrijpende gevolgen hebben voor de
deelnemers, waardoor wij ons kunnen voorstellen dat het vragen van een
voorafgaande zienswijze van de raden gewenst wordt geacht. Deze bepaling zou
dan als volgt kunnen gaan luiden:
        "De gemeenschappelijke regeling kan worden opgeheven met instemming van alle
        deelnemers minus één. Het besluit tot opheffing wordt niet genomen voordat de
        raden van de deelnemers gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om
        schriftelijk op de voorgestelde opheffing hun zienswijze bij het college naar voren te
        brengen."
Zienswijzemogelijkheid voorafgaand aan het vaststellen van strategische
meerjarenplannen
Daarnaast stellen wij voor om in de regeling een zienswijzemogelijkheid te bieden
bij de voorbereiding van strategische meerjarenplannen. Zoals in hoofdstuk 3 van
dit memo al is opgemerkt, zijn dergelijke plannen namelijk richtinggevend voor de
toekomstige koers van gemeenschappelijke regelingen en kan de kaderstellende rol
van raden juist worden versterkt door de raden al in een vroegtijdig stadium te
betrekken bij de toekomstige strategische koers. Een dergelijke
zienswijzemogelijkheid zou als volgt kunnen worden vormgegeven:
        "Het algemeen bestuur onderscheidenlijk het dagelijks bestuur besluit niet tot het
        vaststellen van meerjarige strategische plannen dan nadat de raden van de
        deelnemende gemeenten gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om
        schriftelijk hun zienswijzen op het concept bij het dagelijks bestuur naar voren te
        brengen."
Uiteraard is ook bij deze bepaling maatwerk mogelijk. Dat laatste is hoe dan ook
aan de orde als de strategische plannen een bepaalde naam dragen. Indien uw
gemeenschappelijke regeling maatwerk wenst, dan verzoeken wij om dit uiterlijk
voor 1 maart a.s. aan ons kenbaar te maken, zodat wij de tekstvoorstellen daarop
kunnen laten aansluiten.
Participatierecht raden
Tijdens de raadssessie in Zuid-Limburg werd geopperd om een bepaling te maken
waarbij raadsleden permanent een soort participatierecht bij de
gemeenschappelijke regeling krijgen. Dat is echter moeilijk vorm te geven. Wij
geven daarom dit alternatief mee:
Pagina           34/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>        Artikel (…) Zienswijze raden
        1.       Het algemeen bestuur beslist bij een voorstel dat voor de gemeenten
                 ingrijpende gevolgen kan hebben niet alvorens de raden door het dagelijks
                 bestuur om zienswijzen zijn gevraagd. In spoedeisende gevallen kan het
                 dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks
                 bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.
        2.       Het algemeen bestuur beslist niet over een voorstel alvorens de raden om
                 zienswijzen zijn gevraagd, wanneer ten minste twee gemeenteraden het
                 dagelijks bestuur hierom verzoeken. In spoedeisende gevallen kan het
                 dagelijks bestuur afzien van het vragen van zienswijzen. Het dagelijks
                 bestuur stelt de raden hiervan schriftelijk en gemotiveerd op de hoogte.
        3.       Indien het eerste of tweede lid wordt toegepast, dan hebben de raden twaalf
                 weken de tijd hun zienswijzen bij het dagelijks bestuur bekend te maken.
                 Voorafgaande aan het nemen van het besluit waarover de zienswijzen
                 gegeven is stelt het dagelijks bestuur de raden en het algemeen bestuur
                 schriftelijk en gemotiveerd in kennis van het oordeel over de zienswijzen,
                 alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
Bij besluiten van het bestuur van het openbaar lichaam die voor de
gemeentebesturen ingrijpende gevolgen kunnen hebben moet het dagelijks bestuur
de raden om zienswijzen te vragen. Het dagelijks bestuur beslist wanneer het vindt
dat de besluiten ingrijpende gevolgen (kunnen) hebben.
Het dagelijks bestuur moet in elk geval zienswijzen vragen wanneer ten minste
twee gemeenteraden hierom verzoeken.
In beide gevallen mag het algemeen bestuur niet beslissen dan voordat de
gemeenteraden in de gelegenheid zijn gesteld om hun zienswijzen naar voren te
brengen bij het dagelijks bestuur. De raden hebben daar 12 weken de tijd voor.
Slechts in spoedeisende gevallen kan het dagelijks bestuur afzien van de
zienswijzeprocedure. Het dagelijks bestuur moet dit besluit dan expliciet motiveren
aan de gemeenteraden.
Het dagelijks bestuur is verplicht schriftelijk en gemotiveerd op de zienswijzen van
de raden te reageren en daarbij aan te geven welke conclusie aan de zienswijze
wordt verbonden. Het dagelijks bestuur moet deze reactie aan de raden zenden
vóórdat het algemeen bestuur tot besluitvorming overgaat. Op die manier kunnen
de raden, indien gewenst, hun opvattingen nog meegeven aan hun leden in het
algemeen bestuur.
Burgerparticipatie
Ten aanzien van de mogelijkheid van burgerparticipatie merken wij op dat de
categorie beleidsarme regelingen juist wordt gekenmerkt door het feit dat zij geen
beleid vaststellen. Dat doen de deelnemers zelf. Om die reden achten wij het ook
Pagina           35/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>passend om de mogelijkheid van participatie bij de betrokken deelnemers te laten.
Participatie is en blijft daarmee mogelijk via de reguliere procedures bij de
deelnemers. Het tekstvoorstel luidt in dat kader als volgt:
        "Ingezetenen van de gemeenten en belanghebbenden kunnen via de reguliere
        procedures bij de colleges en de raden van de deelnemers betrokken worden bij de
        voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid."
Bij het voorgaande merken wij op dat dit een algemene bepaling is en dat deze niet
afdoet aan het gegeven dat de gemeenschappelijke regeling Omnibuzz al werkt met
cliëntenraden, waarmee ook al participatie wordt geborgd. Voor Omnibuzz wordt
daarom een afwijkend participatievoorstel voorgesteld.
Nog te verwerken aanvulling
Tijdens het overleg met de gemeentesecretarissen is verzocht om in de
gemeenschappelijke regelingen een bepaling op te nemen die ertoe strekt dat het
algemeen bestuur zelfstandig kan besluiten tot het inrichten van een
inspraakprocedure. Deze aanvulling wordt overgenomen. Na afloop van de
zienswijzeprocedure zal daarom na de bovengenoemde tekst de volgende tekst
worden ingevoegd:
     2. In afwijking van het eerste lid kan het dagelijks bestuur besluiten dat bij de
        voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid met ingrijpende gevolgen een apart
        participatietraject wordt doorlopen.
     3. Het algemeen bestuur informeert de deelnemers zo spoedig mogelijk omtrent zijn
        voornemen tot het mogelijk maken van inspraak als bedoeld in het tweede lid en de
        wijze waarop deze inspraak voor ingezetenen van de gemeenten en
        belanghebbenden zal worden vormgegeven.
5.2.2 Wijzigingsvoorstellen voor beleidsrijke regelingen
Voor de tweede categorie, de beleidsrijke regelingen, hebben wij bezien in hoeverre
het gewenst is om in de regeling een aanvullende regeling omtrent het indienen
van zienswijzen voor te stellen. Concreet geldt dit enkel voor de Veiligheidsregio's.
Met de Veiligheidsregio's is echter besproken dat uit de artikelen 14 tot en met 17
van de Wet veiligheidsregio's al volgt dat zienswijzen moeten worden gevraagd
voorafgaand aan het vaststellen van risicoprofielen, beleidsplannen, crisisplannen
en rampenbestrijdingsplannen.
Nu de wet zelf al voorziet in ruime zienswijzenmogelijkheden bij het vaststellen van
beleidsplannen door de Veiligheidsregio's zelf en de Veiligheidsregio's hebben
aangegeven dat zij – buiten de strategische meerjarenplannen – verder geen
andere (beleids)plannen vaststellen, stellen wij voor om ook voor de beleidsrijke
regelingen geen aanvullende regeling omtrent het indienen van zienswijzen voor te
Pagina           36/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>stellen. Alle Limburgse gemeenschappelijke regelingen die meedoen aan het
gezamenlijke traject, krijgen zo uniforme voorstellen.
5.2.3 Overige werkafspraken
Los van de hiervoor besproken wijzigingen die nodig zijn aan de tekst van de
gemeenschappelijke regelingen, geldt daarnaast dat enkele – uniforme –
werkafspraken onzes inziens nuttig zijn. Die werkafspraken zien dan concreet op
werkwijzen die tot doel hebben om de effectiviteit en efficiëntie van de
bedrijfsvoering binnen de regeling en om de samenwerking met de deelnemers te
vergroten. Het gaat dan concreet om de bevoegdheid tot het instellen van regionale
raadsadviescommissies en afspraken omtrent het indienen van de
ontwerpbegroting.
Regionale raadsadviescommissies
Zoals wij in hoofdstuk 2 van dit advies ook al opmerkten, is er voor de instelling
van een regionale raadsadviescommissie geen aparte wettelijke regeling nodig; de
gemeenteraden kunnen daar gezamenlijk toe besluiten.
Nu een raadsadviescommissie een zwaar instrument betreft omdat alle raden
daartoe moeten besluiten en het algemeen bestuur de commissie vervolgens dient
in te stellen, verwachten wij dat in de praktijk weinig van dit instrument gebruik zal
worden gemaakt. Nu het desondanks nuttig kan zijn om raadsleden op gezette
tijden te betrekken bij de bedrijfsvoering, stellen wij voor om aan de raden voor te
stellen om regionale agendacommissies samen te stellen. Deze agendacommissies
werken dan voor alle samenwerkingsverbanden in de regio en bestaan uit één of
twee raadsleden per gemeenteraad. De agendacommissies kunnen zodoende gaan
opereren als een vooruitgeschoven post van de gemeenteraden, waardoor besluiten
en strategische visies zachter kunnen "landen". In de Noord-Limburgse gemeenten
wordt sinds enkele maanden gewerkt met een dergelijke agendacommissie en wij
begrepen dat de eerste ervaringen positief zijn. Voorgesteld zou kunnen worden om
dit initiatief ook door te trekken naar de Midden- en Zuid-Limburgse gemeenten.
Bij het voorgaande merken wij op dat het instellen van een raadscommissie niet
mogelijk is voor Geul en Maas. Bij ISD Bol ligt het niet voor de hand wanneer er
ook raadsleden zitting nemen in het algemeen bestuur. Dan zouden raadsleden
immers gaan adviseren aan andere raadsleden.
Begroting
In hoofdstuk 3 van dit memo hebben wij de verplichte wijzigingen voor wat betreft
de begroting uiteengezet. Feit is echter wel dat door deze wijzigingen de raden in
een lastig parket worden gebracht. Door de nieuwe termijnen voor het aanbieden
van de ontwerpbegroting aan de raden valt de zienswijzeprocedure bij de raden
namelijk volledig in het zomerreces. Tijdens de bijeenkomst van 29 september jl. is
daarom voorgesteld om de werkafspraak te maken dat de ontwerpbegroting net als
nu rond 30 april van ieder jaar zal worden aangeboden. De zienswijzetermijn loopt
Pagina           37/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>dan begin juli van ieder jaar, dus net voor het zomerreces, af. De raden worden
daarmee gefaciliteerd.
Dit voorgestelde werkproces is ook besproken met de griffiers van de gemeenten in
Limburg. Ook zij hebben aangegeven dat zij dit voorgestelde werkproces omarmen.
Voorgesteld wordt daarom om dit werkproces over te nemen.
Ondanks dat de voornoemde werkafspraak reeds was gemaakt, hebben de
gemeentesecretarissen tijdens het overleg van 1 juni 2023 verzocht om de
voornoemde werkafspraak in de gemeenschappelijke regelingen zelf op te nemen.
Zoals ook volgt uit pagina 30 van dit memo, zullen de regelingen daarop na afloop
van de zienswijzeprocedure worden aangepast.
Zienswijze op de kadernota
Tijdens het traject is tevens onderzocht in hoeverre een aanvullende
zienswijzemogelijkheid op de kadernota eraan kan bijdragen dat gemeenteraden
daadwerkelijk meer grip krijgen en houden op het in een gemeenschappelijke
regeling gevoerde bestuur.
Formeel hoeft de gemeenteraad namelijk niets met de kadernota te doen, anders
dan deze voor kennisgeving aan te nemen. Wenst de raad hierover te debatteren
en erop te reageren, dan dient de raad dit tijdig te doen. Als de ontwerpbegroting
immers al is toegezonden, dan heeft het reageren op de kadernota namelijk weinig
zin meer.
Nu de praktijk bij de deelnemende gemeenschappelijke regelingen is, dat de
kadernota gelijktijdig met de ontwerpbegroting wordt toegezonden, is zowel door
de gemeenschappelijke regelingen als door de aanwezige raads- en collegeleden
tijdens de informatiesessies geconcludeerd dat het creëren van een aanvullende
zienswijzemogelijkheid op de kadernota niet leidt tot meer grip. Wel wordt in
overweging meegegeven om de ontwerpbegroting te vergezellen van een korte
oplegnotitie waarin de hoofdpunten van de financiële en beleidsmatige kaders voor
het komende jaar zijn opgenomen. Over de band van de zienswijze op de
ontwerpbegroting kan de visie van de raden dan worden opgehaald over de
hoofdlijnen van de kadernota.
Zienswijze op jaarrekening
Onderzocht is tevens of een aanvullende zienswijzemogelijkheid op het concept van
de jaarrekening bijdraagt aan het creëren van meer grip op het in een
gemeenschappelijke regeling gevoerde bestuur.
Ook hier is geconcludeerd dat in het gezamenlijke traject geen uniforme
zienswijzebepaling wordt voorgesteld. De jaarrekening ziet namelijk op al gedane
uitgaven voor al gemaakte keuzes. Een extra zienswijzemogelijkheid op de
jaarrekening, draagt zodoende in de basis niet direct bij aan de mogelijkheid van de
Pagina         38/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>raden om hun kaderstellende rol te kunnen pakken. Sturing aan de voorkant van de
beleidscyclus kan met een zienswijzemogelijkheid op de jaarrekening dus niet
worden gecreëerd.
Bij het voorgaande merken wij nog op dat een zienswijzemogelijkheid op de
jaarrekening in de basis uiteraard wel mogelijk is. Wij geven echter mee dat de
door ons voorgestelde wijzigingen zijn gedaan vanuit de gedachte dat de
wijzigingen daadwerkelijk en effectief zouden moeten bijdragen aan het vergroten
van de betrokkenheid van de raden bij het in een gemeenschappelijke regeling
gevoerde bestuur. De democratische invloed wordt naar onze mening niet
doelmatig (efficiënt) vergroot met het creëren van een zienswijzemogelijkheid op
de concept jaarrekening. Deze visie werd gedeeld tijdens de informatiesessies met
de colleges, raden, griffiers en coördinerend juristen.
                         Democratische
                             invloed          Doelmatigheid
                                              (efficiency)
Ad hoc zienswijze
Thans wordt aldus voorgesteld om de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen
op besluiten alleen toe te passen op het vaststellen van strategische
meerjarenplannen en de opheffing van de regeling. Dit laat echter onverlet dat het
hoe dan ook mogelijk is dat raden af hoc om een zienswijze wordt gevraagd.
Daarvoor is geen aparte regeling in uw gemeenschappelijke regelingen zelf nodig,
omdat een dergelijke optie tot het indienen van een zienswijze onvoldoende
concreet kan worden vormgegeven. Wij kunnen ons voorstellen dat ad hoc om
zienswijzen wordt gevraagd als er tussentijds sprake is van een belangrijke
beleidswijziging die buiten de afgesproken kaders valt.
Burgerparticipatie
De mogelijkheid van burgerparticipatie wordt in de nu voorliggende voorstellen
belegd bij de reguliere procedures van de colleges en raden zelf. Om te waarborgen
dat de inhoud van een inspraakreactie ook daadwerkelijk bij de
gemeenschappelijke regeling landt, bevelen wij aan om de werkafspraak te maken
dat – indien er gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid van inspraak – de
raden en/of colleges dan wel verplicht zijn om het bestuur van de
gemeenschappelijke regeling onverwijld op de hoogte te stellen van de uitkomsten
van de inspraakprocedures.
Wij merken op deze plek op dat wij het niet passend achten om deze werkafspraak
in de tekst van de gemeenschappelijke regelingen zelf vast te leggen, omdat een
gemeenschappelijke regeling strikt genomen geen verplichtingen voor de raden en
colleges kan vastleggen.
Pagina         39/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>VI.      WIJZIGINGEN WEGENS DE WET ELEKTRONISCHE PUBLICATIES
Voorts leidt ook de inwerkingtreding van de Wet elektronische publicaties (hierna:
"WEP") ertoe dat de tekst van de gemeenschappelijke regelingen moet worden
aangepast. Deze wet verplicht de gemeenschappelijke regelingen sinds 1 juli 2021
om alle officiële publicaties online te zetten via de website
officielebekendmakingen.nl. Meer concreet is met de inwerkingtreding van de WEP
het volgende gewijzigd:
 -    Vervallen toezending Gedeputeerde Staten: Als gevolg van de
      inwerkingtreding van de WEP hoeft de (wijziging van de) regeling niet meer te
      worden toegezonden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg.
 -    Gemeente van de plaats van vestiging moet wijzigingen bekendmaken
      in eigen Gemeenteblad: daarnaast moet de gemeente van de plaats van
      vestiging de gemeenschappelijke regeling bekendmaken in het eigen
      Gemeenteblad, en;
 -    Centraal elektronisch register van gemeenschappelijke regelingen: Ten
      derde is het gemeentelijke register voor gemeenschappelijke regelingen komen
      te vervallen. Dit register is vervangen door een landelijk door de Minister van
      Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij te houden register.
De voornoemde wijzigingen zijn bij vrijwel alle regelingen nog niet doorgevoerd in
de teksten, waardoor wij bij wijze van extra dienstverlening voorstellen om die in
het huidige wijzigingsvoorstel mee te nemen. Concreet betekent dit dat wij de oude
bekendmakingsregelingen zullen schrappen en daarvoor in de plaats het volgende
tekstvoorstel voorstellen:
      Tekstvoorstel:
      1.  "Het college van de gemeente (…) maakt een volledig ondertekend exemplaar van
          deze regeling alsmede van besluiten tot wijziging, tot uittreding van, van toetreding
          tot en tot opheffing van deze regeling tijdig in alle deelnemende gemeenten bekend
          in het door (….) uitgegeven Gemeenteblad.
      2.  Het dagelijks bestuur is belast met de registratie van de regeling overeenkomstig
          artikel 26, tweede lid, van de wet."
VII.     ARCHIEFBEPALINGEN
Tot slot doen wij op deze plek voorstel voor een wijziging van de archiefbepalingen
van uw gemeenschappelijke regelingen. Wij begrepen namelijk dat de provincie
Limburg er bij een groot aantal regelingen op heeft aangedrongen om de
archiefbepalingen aan te scherpen. Wij stellen daarvoor de volgende
standaardregeling voor.
Pagina           40/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Ten aanzien van deze standaardbepaling merken wij op dat deze is afgestemd met
deskundigen op het gebied van archivering, waaronder de heren Geert Luijkx en
Ingmar Koch, gemeentearchivaris, waterschapsarchivaris en Rijksarchivaris. De
instemmingsbrief is als bijlage 7 bij dit memo gehecht:
1.       Het dagelijks bestuur draagt zorg voor de archiefbescheiden van de organen van het
         openbaar lichaam.
2.       De directeur/secretaris is belast met het beheer van de archiefbescheiden van de
         organen van het openbaar lichaam, voor zover deze niet zijn overgebracht naar de
         archiefbewaarplaats.
3.       Het dagelijks bestuur stelt voorschriften vast voor het beheer van de
         archiefbescheiden van de organen van het openbaar lichaam, die niet naar de
         archiefbewaarplaats zijn overgebracht.
4.       Voor de bewaring van de over te brengen archiefbescheiden van de organen van het
         openbaar lichaam wordt aangewezen de archiefbewaarplaats van (…).
5.       Met het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de organen van het
         openbaar lichaam, voor zover deze niet zijn overgebracht naar de
         archiefbewaarplaats, is belast de archivaris van (…).
6.       De archivaris brengt tweejaarlijks aan het dagelijks bestuur verslag uit over het
         toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de bestuursorganen van het
         openbaar lichaam, die nog niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats.
7.     Het dagelijks bestuur brengt tweejaarlijks verslag uit aan het algemeen bestuur over
       de uitoefening van de aan hen opgedragen zorg voor de archiefbescheiden en de
       uitvoering van het archiefbeheer van de bestuursorganen van het openbaar lichaam.
VIII. VOORSTEL VOOR IMPLEMENTATIEPROCES
In dit memo hebben wij een voorstel gedaan voor de wijziging van uw
gemeenschappelijke regelingen. Het proces om te komen tot de daadwerkelijke
implementatie van de wetswijziging is daarmee begonnen. In de onderstaande
tabel is het volledige implementatieproces weergegeven.
Met inachtneming van het voorgaande ziet het implementatieproces er als volgt uit
(zie volgende pagina). De reeds doorlopen stappen zijn daarbij in groen
aangegeven.
Pagina           41/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Schema implementatieproces
 Processtap                    Wat?
 27 september 2022             Startbijeenkomst
 15 oktober 2022               indien gewenst: leveren input
 3 november 2022               Sessie griffiers
 November-december 2022        Opstellen memo met
                               wijzigingsmogelijkheden en voorstel
                               voor implementatie
 17 januari 2023               Sessie 2: GR'en in Venlo
 30 januari en 1 februari 2023 Informatiesessies raden, colleges, PS,
                               GS, AB en DB in Maasbracht en Sittard-
                               Geleen
 28 februari 2023              Informatiesessie gemeentejuristen
 15 februari 2023              Uiterlijke datum aanleveren Word-
                               bestanden GR'en en leveren input voor
                               maatwerk t.a.v. voorgestelde
                               wijzigingen
 6 maart 2023                  Sessie 2 griffiers
 Februari-maart 2023           Opstellen concrete tekstvoorstellen per
                               categorie GR
 18 april 2023                 Sessie 3: GR'en in Venlo – individuele
                               15 minuten gesprekken via MS Teams
 April/mei 2023                - Afstemming raadsgriffiers en
                               gemeentesecretarissen i.v.m. planning
                               zienswijze- en
                               toestemmingsprocedures
                               - voorbereiding oplegnotities voor
                               besluitvorming
 Mei – juli 2023               Start van het formele wijzigingsproces:
                               Instemming dagelijkse en algemene
                               besturen
 September-oktober 2023        Zienswijzeprocedure: het advies is om
                               de zienswijzetermijn in ieder geval
                               deels buiten het zomerreces te laten
                               vallen
 18 en 20 september 2023       Extra digitale raadssessies tijdens de
                               zienswijzeprocedure voor het stellen
                               van technische vragen
 Januari – mei 2024            Toestemming raden
 1 juli 2024                   Inwerkingtreding gewijzigde
                               gemeenschappelijke regelingen
Pagina         42/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>1. Bijlage 1: Afwijkende bepalingen veiligheidsregio’s
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
       "Artikel (…)      Uittreding
       1.   Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
            gemeenten kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
            bepaalde in artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de artikelen
            8 en 9 van de Wet veiligheidsregio’s.
       2.   Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het algemeen
            bestuur. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van
            het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem
            een andere opzegtermijn overeenkomen of de wet tot een andere datum dwingt.
       3.   Het dagelijks bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze
            waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden
            voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het algemeen
            bestuur vast te stellen uittredingsplan.
       4.   Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het algemeen bestuur
            het uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
            financiële verplichtingen zijn bindend.
       5.   Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
            om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
            financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
NB.1 De overige artikelen rond uittreding blijven onverkort van kracht.
NB. 2 In het tweede lid is de zinsnede " of de wet tot een andere datum dwingt"
opgenomen. Een dergelijke situatie kan zich bijvoorbeeld voordoen bij een
gemeentelijke herindeling.
Zienswijzemogelijkheid bij opheffing van de regeling
       "De gemeenschappelijke regeling kan worden opgeheven met instemming van alle
       deelnemers minus één, onverminderd het bepaalde in artikel 8 en 9 van de Wet
       veiligheidsregio’s. Het besluit tot opheffing wordt niet genomen voordat de raden van
       de deelnemers gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk
       op de voorgestelde opheffing hun zienswijze bij het college naar voren te brengen."
Pagina          43/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>2. Bijlage 2: Afwijkende bepalingen GGD
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
       "Artikel (…)     Uittreding
       1.  Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
           gemeenten kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
           bepaalde in artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en artikel 14
           van de Wet publieke gezondheid.
       2.  Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het algemeen
           bestuur. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van
           het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem
           een andere opzegtermijn overeenkomen of de wet tot een andere datum dwingt.
       3.  Het dagelijks bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze
           waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden
           voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het algemeen
           bestuur vast te stellen uittredingsplan.
       4.  Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het algemeen bestuur
           het uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
           financiële verplichtingen zijn bindend.
       5.  Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
           om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
           financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
NB. De overige artikelen rond uittreding blijven onverkort van kracht.
Zienswijzemogelijkheid bij opheffing van de regeling
       "De gemeenschappelijke regeling kan worden opgeheven met instemming van alle
       deelnemers minus één, onverminderd het bepaalde in artikel 14 van de Wet publieke
       gezondheid. Het besluit tot opheffing wordt niet genomen voordat de raden van de
       deelnemers gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk op
       de voorgestelde opheffing hun zienswijze bij het college naar voren te brengen."
Pagina         44/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>3. Bijlage 3: Afwijkende bepalingen Omgevingsdiensten
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
Actieve informatieplicht
      "Het dagelijks bestuur | algemeen bestuur | de voorzitter geeft de raden van de
      deelnemende gemeenten en provinciale staten van Limburg schriftelijk alle inlichtingen
      die de raden onderscheidenlijk provinciale staten nodig hebben voor de uitoefening van
      hun taken."
Zienswijzemogelijkheid voorafgaand aan het vaststellen van strategische
meerjarenplannen
         "Het algemeen bestuur onderscheidenlijk het dagelijks bestuur besluit niet tot het
         vaststellen van meerjarige strategische plannen dan nadat de raden van de
         deelnemende gemeenten onderscheidenlijk provinciale staten van Limburg
         gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk hun
         zienswijzen op het concept bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen."
Begroting
      "Artikel (…) Begroting
     1. Het dagelijks bestuur zendt de ontwerpbegroting en bijbehorende stukken ten minste
         twaalf weken voordat deze aan het algemeen bestuur worden aangeboden toe aan de
         colleges en raden onderscheidenlijk aan gedeputeerde staten en provinciale staten.
      2.   De ontwerpbegroting wordt door de colleges voor eenieder ter inzage gelegd en, tegen
           betaling van de kosten, ook algemeen verkrijgbaar gesteld.
      3.   De raden en provinciale staten kunnen bij het dagelijks bestuur hun zienswijze over de
           ontwerpbegroting naar voren brengen. Het dagelijks bestuur voegt de commentaren
           waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen
           bestuur ter vaststelling wordt aangeboden.
      4.   Het dagelijks bestuur stelt de raden van de gemeenten en provinciale staten
           voorafgaande aan het vaststellen van de begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis
           van zijn oordeel over de zienswijze, bedoeld in het derde lid, alsmede van de eventuele
           conclusies die het daaraan verbindt.
      5.   Het algemeen bestuur stelt jaarlijks de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat
           waarvoor zij dient.
      6.   Binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór de in artikel 58, tweede lid,
           van de Wet gemeenschappelijke regelingen genoemde datum zendt het dagelijks
           bestuur de begroting aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Pagina            45/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>      7.  Nadat de begroting is vastgesteld zendt het algemeen bestuur de begroting aan de raden
          van de gemeenten en aan provinciale staten, die ter zake bij de Minister van
          Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties hun zienswijze naar voren kunnen brengen.
      8.  Het bepaalde in het eerste, derde, vierde, zesde en zevende lid van dit artikel is, met
          uitzondering van de in het derde en het zesde lid genoemde termijn, van
          overeenkomstige toepassing op besluiten tot wijziging van de begroting.
      Optioneel:
      9. Het achtste lid is niet van toepassing op wijzigingen van de begroting, die niet leiden tot
          een overschrijding van de jaarlijkse bijdragen van de deelnemers.
      Artikel (…) Jaarrekening en jaarverslag
     1. Van de baten en lasten van het openbaar lichaam wordt door het dagelijks bestuur over
         elk begrotingsjaar verantwoording afgelegd aan het algemeen bestuur, onder overlegging
         van de conceptjaarrekening, het jaarverslag met daarbij behorende bescheiden, zoals
         vermeld in artikel 217 van de Provinciewet. Na de eigen oordeelsvorming zendt het
         dagelijks bestuur de voorlopige jaarrekening jaarlijks vóór de in artikel 58b van de Wet
         gemeenschappelijke regelingen genoemde datum toe aan de raden en provinciale staten.
      2.  Het dagelijks bestuur zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch
          in ieder geval vóór de in artikel 58, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen
          genoemde datum het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft
          aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voorts aan de raden
          en provinciale staten.
      Optioneel:
      3. Behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden, ontlast de vaststelling van de
          jaarrekening de leden van het dagelijks bestuur ten aanzien van het daarin
          verantwoorde financieel beheer."
Uittreding
         "Artikel (…)     Uittreding
         1.   Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
              gemeenten of het college van gedeputeerde staten van een deelnemende
              provincie kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het bepaalde
              in artikel 51 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en bij of krachtens
              artikel 18.21 van de Omgevingswet.
         2.   Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het algemeen
              bestuur. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van
              het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem
              een andere opzegtermijn overeenkomen of de wet tot een andere datum dwingt.
         3.   Het dagelijks bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze
              waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden
Pagina            46/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>           voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het algemeen
           bestuur vast te stellen uittredingsplan.
       4.  Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het algemeen bestuur
           het uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
           financiële verplichtingen zijn bindend.
       5.  Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
           om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
           financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
NB. 1 De overige artikelen rond uittreding blijven onverkort van kracht.
NB. 2 We gaan er hierbij vanuit dat de Omgevingswet per 1 januari 2024 in
werking treedt.
Zienswijzemogelijkheid bij opheffing van de regeling
       "De gemeenschappelijke regeling kan worden opgeheven met instemming van alle
       deelnemers minus één, onverminderd het bepaalde bij of krachtens artikel 18.21 van
       de Omgevingswet. Het besluit tot opheffing wordt niet genomen voordat de raden
       onderscheidenlijk provinciale staten van de deelnemers gedurende twaalf weken in
       de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk op de voorgestelde opheffing hun
       zienswijze bij het college naar voren te brengen."
Pagina         47/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>4. Bijlage 4: Afwijkende bepalingen gemeenschappelijk
orgaan
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
Actieve informatieplicht
      "Het gemeenschappelijk orgaan geeft de raden van de deelnemende gemeenten
      schriftelijk alle inlichtingen die de raden nodig hebben voor de uitoefening van hun
      taken."
Zienswijzemogelijkheid voorafgaand aan het vaststellen van strategische
meerjarenplannen
         "Het gemeenschappelijk orgaan besluit niet tot het vaststellen van meerjarige
         strategische plannen dan nadat de raden van de deelnemende gemeenten gedurende
         twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk hun zienswijzen op het
         concept bij het gemeenschappelijk orgaan naar voren te brengen."
Begroting
      "Artikel (…) Begroting
     1. Het gemeenschappelijk orgaan zendt de ontwerpbegroting en bijbehorende stukken ten
         minste twaalf weken voordat deze door het gemeenschappelijk orgaan wordt vastgesteld
         toe aan de colleges en raden.
      2.   De ontwerpbegroting wordt door de colleges voor eenieder ter inzage gelegd en, tegen
           betaling van de kosten, ook algemeen verkrijgbaar gesteld.
      3.   De raden kunnen bij het gemeenschappelijk orgaan hun zienswijze over de
           ontwerpbegroting naar voren brengen.
      4.   Het gemeenschappelijk orgaan stelt de raden van de gemeenten voorafgaande aan het
           vaststellen van de begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over
           de zienswijze, bedoeld in het derde lid, alsmede van de eventuele conclusies die het
           daaraan verbindt.
      5.   Het gemeenschappelijk orgaan stelt jaarlijks de begroting vast in het jaar voorafgaande
           aan dat waarvoor zij dient.
      6.   Binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór de in artikel 34, tweede lid,
           van de Wet gemeenschappelijke regelingen genoemde datum zendt het
           gemeenschappelijk orgaan de begroting aan gedeputeerde staten.
      7.   Nadat de begroting is vastgesteld zendt het gemeenschappelijk orgaan de begroting aan
           de raden van de gemeenten, die ter zake bij gedeputeerde staten hun zienswijze naar
           voren kunnen brengen.
Pagina             48/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>      8.  Het bepaalde in het eerste, derde, vierde, zesde en zevende lid van dit artikel is, met
          uitzondering van de in het derde en het zesde lid genoemde termijnen, van
          overeenkomstige toepassing op besluiten tot wijziging van de begroting.
      Optioneel:
      9. Het achtste lid is niet van toepassing op wijzigingen van de begroting, die niet leiden tot
          een overschrijding van de jaarlijkse bijdragen van de deelnemers.
      Artikel (…) Jaarrekening en jaarverslag
     1. Van de baten en lasten van het orgaan wordt door het gemeenschappelijk orgaan over
         elk    begrotingsjaar     verantwoording     afgelegd     onder   overlegging    van    de
         conceptjaarrekening, het jaarverslag met daarbij behorende bescheiden, zoals vermeld in
         artikel 213 van de Gemeentewet. Na de eigen oordeelsvorming zendt het
         gemeenschappelijk orgaan de voorlopige jaarrekening jaarlijks vóór de in artikel 34b van
         de Wet gemeenschappelijke regelingen genoemde datum toe aan de raden.
      2.  Het gemeenschappelijk orgaan zendt de jaarrekening binnen twee weken na de
          vaststelling, doch in ieder geval vóór de in artikel 34, vierde lid, van de Wet
          gemeenschappelijke regelingen genoemde datum het jaar volgende op het jaar waarop
          de jaarrekening betrekking heeft aan gedeputeerde staten en voorts aan de raden.
      Optioneel:
      3. Behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden, ontlast de vaststelling van de
          jaarrekening de leden van het gemeenschappelijk orgaan ten aanzien van het daarin
          verantwoorde financieel beheer."
Uittreding
         "Artikel (…)      Uittreding
         1.   Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
              gemeenten kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
              bepaalde in artikel 1 van de wet.
         2.   Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het
              gemeenschappelijk orgaan. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar,
              ingaande op 1 januari van het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen,
              tenzij de colleges unaniem een andere opzegtermijn overeenkomen.
         3.   Het gemeenschappelijk orgaan inventariseert de gevolgen van de uittreding, de
              wijze waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de
              voorwaarden voor uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het
              gemeenschappelijk orgaan vast te stellen uittredingsplan.
         4.   Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het gemeenschappelijk
              orgaan het uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer
              omschreven financiële verplichtingen zijn bindend.
         5.   Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
              om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
              financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
Pagina            49/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>       Artikel (…)      Procedure en inhoud van het uittredingsplan
       1.  Het in artikel (…), derde lid, bedoelde uittredingsplan bevat de financiële,
           juridische, personele en organisatorische consequenties die gedurende een
           periode van vijf jaar het directe gevolg zijn van de uittreding. Tevens bevat het
           uittredingsplan de uittreedsom die betaald moet worden door de uittredende
           deelnemer.
       2.  Voor het opstellen van het uittredingsplan wijst het gemeenschappelijk orgaan
           een onafhankelijke adviseur aan die in opdracht van het gemeenschappelijk
           orgaan het concept-uittredingsplan voorbereidt. De kosten voor het
           uittredingsplan komen voor rekening van de uittredende deelnemer.
       3.  Het gemeenschappelijk orgaan wijst de onafhankelijke adviseur aan op basis van
           een gezamenlijke voordracht van de uittredende deelnemer en de voorzitter.
           Indien geen overeenstemming kan worden bereikt over een gezamenlijke
           voordracht, wijst het gemeenschappelijk orgaan de onafhankelijke adviseur aan
           op basis van een bindende voordracht van een selectiecommissie bestaande uit
           drie leden van het gemeenschappelijk orgaan, waaronder in ieder geval een
           vertegenwoordiger in het gemeenschappelijk orgaan van de uittredende
           deelnemer.
       4.  De onafhankelijke adviseur neemt bij het bepalen van de uittreedsom het
           bepaalde in dit artikel en in artikel [voorgaande artikel] in acht en baseert zich
           daarbij op de jaarrekening van het begrotingsjaar direct voorafgaand aan het
           moment van uittreding. Tevens past de onafhankelijke adviseur bij de
           berekening van de uittreedsom een risico-opslag van 5-10% op de uittreedsom
           toe om eventueel onvoorziene toekomstige kosten gerelateerd aan de uittreding
           te ondervangen. Deze opslag vrijwaart de uittredende deelnemer van alle
           toekomstige onvoorzienbare kosten.
       5.  Het gemeenschappelijk orgaan gehouden redelijkerwijs al het mogelijke te doen
           om de uittreedsom zo laag mogelijk te houden. Het gemeenschappelijk orgaan
           onderzoekt in dat kader met de uittredende deelnemer de mogelijkheid tot
           overname van personeel, activa en contracten. Het voorgaande behoeft echter
           niet te leiden tot wijziging van overeenkomsten met en verplichtingen jegens
           derden die zijn aangegaan respectievelijk bepaald voorafgaand aan het tijdstip
           van ontvangst door het gemeenschappelijk orgaan van het besluit tot uittreding
           van de deelnemer."
Evaluatie
       "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het gemeenschappelijk
       orgaan daartoe besluit. Het gemeenschappelijk orgaan zal dan een
       onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
Pagina         50/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>5. Bijlage 5: Afwijkende bepalingen BsGW
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
Actieve informatieplicht
      "Het dagelijks bestuur | algemeen bestuur | voorzitter geeft de raden van de
      deelnemende gemeenten en het algemeen bestuur van het Waterschap Limburg
      schriftelijk alle inlichtingen die de raden onderscheidenlijk het algemeen bestuur van het
      waterschap nodig hebben voor de uitoefening van hun taken."
Zienswijzemogelijkheid voorafgaand aan het vaststellen van strategische
plannen
         "Het algemeen bestuur onderscheidenlijk het dagelijks bestuur besluit niet tot het
         vaststellen van meerjarige strategische plannen dan nadat de raden van de
         deelnemende gemeenten onderscheidenlijk het algemeen bestuur van het
         waterschap gedurende twaalf weken in de gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk
         hun zienswijzen op het concept bij het dagelijks bestuur naar voren te brengen."
Burgerparticipatie
         "Ingezetenen van de provincie Limburg en belanghebbenden kunnen via de reguliere
         procedures bij de colleges en de raden van de deelnemers betrokken worden bij de
         voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid."
Begroting
      "Artikel (…) Begroting
     1. Het dagelijks bestuur zendt de ontwerpbegroting en bijbehorende stukken ten minste
         twaalf weken voordat deze aan het algemeen bestuur worden aangeboden toe aan de
         colleges en raden onderscheidenlijk aan het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur
         van het waterschap.
      2.   De ontwerpbegroting wordt door de colleges voor eenieder ter inzage gelegd en, tegen
           betaling van de kosten, ook algemeen verkrijgbaar gesteld.
      3.   De raden en het algemeen bestuur van het waterschap kunnen bij het dagelijks
           bestuur hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen. Het dagelijks
           bestuur voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de
           ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen bestuur ter vaststelling wordt
           aangeboden.
      4.   Het dagelijks bestuur stelt de raden van de gemeenten en het algemeen bestuur van
           het waterschap voorafgaande aan het vaststellen van de begroting schriftelijk en
Pagina             51/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>          gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de zienswijze, bedoeld in het derde lid,
          alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
      5.  Het algemeen bestuur stelt jaarlijks de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat
          waarvoor zij dient.
      6.  Binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór de in artikel 67, tweede lid,
          van de Wet gemeenschappelijke regelingen genoemde datum zendt het dagelijks
          bestuur de begroting aan gedeputeerde staten.
      7.  Nadat de begroting is vastgesteld zendt het algemeen bestuur de begroting aan de raden
          van de gemeenten en aan het algemeen bestuur van het waterschap, die ter zake bij
          gedeputeerde staten hun zienswijze naar voren kunnen brengen.
      8.  Het bepaalde in het eerste, derde, vierde, zesde en zevende lid van dit artikel is, met
          uitzondering van de in het derde en het zesde lid genoemde termijnen, van
          overeenkomstige toepassing op besluiten tot wijziging van de begroting.
      Optioneel:
      9. Het achtste lid is niet van toepassing op wijzigingen van de begroting, die niet leiden tot
          een overschrijding van de jaarlijkse bijdragen van de deelnemers.
      Artikel (…) Jaarrekening en jaarverslag
     1. Van de baten en lasten van het openbaar lichaam wordt door het dagelijks bestuur over
         elk begrotingsjaar verantwoording afgelegd aan het algemeen bestuur, onder overlegging
         van de conceptjaarrekening, het jaarverslag met daarbij behorende bescheiden, zoals
         vermeld in artikel 213 van de Gemeentewet. Na de eigen oordeelsvorming zendt het
         dagelijks bestuur de voorlopige jaarrekening jaarlijks vóór de in artikel 67a van de Wet
         gemeenschappelijke regelingen genoemde datum toe aan de raden en het algemeen
         bestuur van het waterschap.
      2.  Het dagelijks bestuur zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch
          in ieder geval vóór de in artikel 67, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen
          genoemde datum het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft
          aan gedeputeerde staten en voorts aan de raden en het algemeen bestuur van het
          waterschap.
      Optioneel:
      3. Behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden, ontlast de vaststelling van de
          jaarrekening de leden van het dagelijks bestuur ten aanzien van het daarin
          verantwoorde financieel beheer."
Uittreding
         "Artikel (…)     Uittreding
         1.   Een deelnemer kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
              bepaalde in artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen.
         2.   Een deelnemer zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het algemeen
              bestuur. Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van
Pagina           52/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>            het eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem
            een andere opzegtermijn overeenkomen of de wet tot een andere datum dwingt.
       (de rest is ongewijzigd)
Pagina         53/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>6. Bijlage 6: Afwijkende bepalingen
bedrijfsvoeringsorganisatie
Hieronder worden alleen bepalingen opgenomen die afwijken. Is hier niets
opgenomen dan gelden de standaardbepalingen uit het memo.
Zienswijzemogelijkheid voorafgaand aan het vaststellen van strategische
meerjarenplannen
         "Het bestuur besluit niet tot het vaststellen van meerjarige strategische plannen dan
         nadat de raden van de deelnemende gemeenten gedurende twaalf weken in de
         gelegenheid zijn gesteld om schriftelijk hun zienswijzen op het concept bij het
         bestuur naar voren te brengen."
Begroting
      "Artikel (…) Begroting
     1. Het bestuur zendt de ontwerpbegroting en bijbehorende stukken ten minste twaalf weken
         voordat deze door het bestuur wordt vastgesteld toe aan de colleges en raden.
      2.   De ontwerpbegroting wordt door de colleges voor eenieder ter inzage gelegd en, tegen
           betaling van de kosten, ook algemeen verkrijgbaar gesteld.
      3.   De raden kunnen bij het bestuur hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren
           brengen.
      4.   Het bestuur stelt de raden van de gemeenten voorafgaande aan het vaststellen van de
           begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis van zijn oordeel over de zienswijze,
           bedoeld in het derde lid, alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.
      5.   Het bestuur stelt jaarlijks de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor
           zij dient.
      6.   Binnen twee weken na vaststelling, doch in ieder geval vóór de in artikel 34, tweede lid,
           van de Wet gemeenschappelijke regelingen genoemde datum zendt het bestuur de
           begroting aan gedeputeerde staten.
      7.   Nadat de begroting is vastgesteld zendt het bestuur de begroting aan de raden van de
           gemeenten, die ter zake bij gedeputeerde staten hun zienswijze naar voren kunnen
           brengen.
      8.   Het bepaalde in het eerste, derde, vierde, zesde en zevende lid van dit artikel is, met
           uitzondering van de in het derde en het zesde lid genoemde termijnen, van
           overeenkomstige toepassing op besluiten tot wijziging van de begroting.
      Optioneel:
      9. Het achtste lid is niet van toepassing op wijzigingen van de begroting, die niet leiden tot
           een overschrijding van de jaarlijkse bijdragen van de deelnemers.
Pagina            54/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>      Artikel (…) Jaarrekening en jaarverslag
     1. Van de baten en lasten van de bedrijfsvoeringsorganisatie wordt door het bestuur over
         elk    begrotingsjaar     verantwoording     afgelegd     onder    overlegging    van  de
         conceptjaarrekening, het jaarverslag met daarbij behorende bescheiden, zoals vermeld in
         artikel 213 van de Gemeentewet. Na de eigen oordeelsvorming zendt het bestuur de
         voorlopige jaarrekening jaarlijks vóór de in artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke
         regelingen genoemde datum toe aan de raden.
      2.   Het bestuur zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder
           geval vóór de in artikel 34, vierde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen
           genoemde datum het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft
           aan gedeputeerde staten en voorts aan de raden.
      Optioneel:
      3. Behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden, ontlast de vaststelling van de
           jaarrekening de leden van het bestuur ten aanzien van het daarin verantwoorde
           financieel beheer."
Uittreding
         "Artikel (…)      Uittreding
         1.   Een college van burgemeester en wethouders van een van de deelnemende
              gemeenten kan besluiten tot uittreding uit de regeling, onverminderd het
              bepaalde in artikel 1 van de wet.
         2.   Een college zendt het besluit tot uittreding aangetekend aan het bestuur.
              Daarbij wordt een opzegtermijn van 2 jaar, ingaande op 1 januari van het
              eerstvolgende kalenderjaar, in acht genomen, tenzij de colleges unaniem een
              andere opzegtermijn overeenkomen.
         3.   Het bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze waarop met
              deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden voor
              uittreding, welke nadien worden vastgelegd in een door het bestuur vast te
              stellen uittredingsplan.
         4.   Uiterlijk zes maanden na het moment van uittreding stelt het bestuur het
              uittredingsplan vast. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
              financiële verplichtingen zijn bindend.
         5.   Nadat het uittredingsplan is vastgesteld, is de uittredende deelnemer gehouden
              om binnen zes maanden de daarin voor de uittredende deelnemer omschreven
              financiële verplichtingen aan de regeling te voldoen.
         Artikel (…)       Procedure en inhoud van het uittredingsplan
         1.   Het in artikel (…), derde lid, bedoelde uittredingsplan bevat de financiële,
              juridische, personele en organisatorische consequenties die gedurende een
              periode van vijf jaar het directe gevolg zijn van de uittreding. Tevens bevat het
              uittredingsplan de uittreedsom die betaald moet worden door de uittredende
              deelnemer.
Pagina            55/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>       2.  Voor het opstellen van het uittredingsplan wijst het bestuur een onafhankelijke
           adviseur aan die in opdracht van het bestuur het concept-uittredingsplan
           voorbereidt. De kosten voor het uittredingsplan komen voor rekening van de
           uittredende deelnemer.
       3.  Het bestuur wijst de onafhankelijke adviseur aan op basis van een gezamenlijke
           voordracht van de uittredende deelnemer en de directeur/voorzitter. Indien
           geen overeenstemming kan worden bereikt over een gezamenlijke voordracht,
           wijst het bestuur de onafhankelijke adviseur aan op basis van een bindende
           voordracht van een selectiecommissie bestaande uit drie leden van het bestuur,
           waaronder in ieder geval een vertegenwoordiger in het bestuur van de
           uittredende deelnemer.
       4.  De onafhankelijke adviseur neemt bij het bepalen van de uittreedsom het
           bepaalde in dit artikel en in artikel [voorgaande artikel] in acht en baseert zich
           daarbij op de jaarrekening van het begrotingsjaar direct voorafgaand aan het
           moment van uittreding. Tevens past de onafhankelijke adviseur bij de
           berekening van de uittreedsom een risico-opslag van 5-10% op de uittreedsom
           toe om eventueel onvoorziene toekomstige kosten gerelateerd aan de uittreding
           te ondervangen. Deze opslag vrijwaart de uittredende deelnemer van alle
           toekomstige onvoorzienbare kosten.
       5.  Het bestuur is gehouden redelijkerwijs al het mogelijke te doen om de
           uittreedsom zo laag mogelijk te houden. Het bestuur onderzoekt in dat kader
           met de uittredende deelnemer de mogelijkheid tot overname van personeel,
           activa en contracten. Het voorgaande behoeft echter niet te leiden tot wijziging
           van overeenkomsten met en verplichtingen jegens derden die zijn aangegaan
           respectievelijk bepaald voorafgaand aan het tijdstip van ontvangst door het
           bestuur van het besluit tot uittreding van de deelnemer."
Evaluatie
       "De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het bestuur daartoe
       besluit. Het bestuur zal dan een onderzoeksvoorstel aan de deelnemers voorleggen."
Pagina          56/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>7. Bijlage 7: Brief archivarissen
Pagina      57/58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Pagina 58/58</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>