<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> telefoon     088 - 308 30 30
       fax
    datum     15 april 2019
 onze ref     Dir/HvD/171
    betreft   Jaarstukken 2018 RDOG Hollands Midden
bijlage(n)    -
    e-mail    hvandinther@rdoghm.nl




              Per e-mail
              Aan de gemeenteraden van de gemeenten in de regio Hollands Midden.




              Geachte Raad,

              Hierbij bericht ik u dat de Jaarstukken 2018 RDOG Hollands Midden op 27 maart 2019 zijn
              vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de RDOG Hollands Midden. De Jaarstukken
              2018 zijn verkrijgbaar via de website http://www.rdoghm.nl/Begroting-en-jaarverslag.

              Met vriendelijke groet,
              Namens het Dagelijks Bestuur van de RDOG Hollands Midden,




              J.M.M. de Gouw
              Secretaris
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>       Gemeenschappelijke regeling
Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg
             Hollands Midden

            Jaarstukken 2018



              Jaarverslag 2018
             Jaarrekening 2018




                 27 maart 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                         Inhoudsopgave



Inhoudsopgave

1     Inleiding .......................................................................................................................................................4
1.1   Doel ...............................................................................................................................................................4
1.2   Organisatie ....................................................................................................................................................4
      1.2.1 Organisatieschema                                                                                                                                             4
      1.2.2 Bestuur                                                                                                                                                       5
      1.2.3 Soorten taken                                                                                                                                                 5
      1.2.4 Bezetting                                                                                                                                                     6
      1.2.5 Financiering en kosten per programma                                                                                                                          7
1.3   Leeswijzer .....................................................................................................................................................8
2     Jaarverslag ..................................................................................................................................................9
2.1   Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) ...............................................................................10
      2.1.1 Wettelijke taken GGD                                                                                                     10
      2.1.2 Publieke Zorg voor de Jeugd (PZJ)                                                                                        14
      2.1.3 Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis (MZVT)                                                                             17
      2.1.4 Financiën                                                                                                                21
2.2   Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR) ...................................................................................22
      2.2.1 Doel                                                                                                                      22
      2.2.2 Ontwikkelingen                                                                                                            22
      2.2.3 Financiën                                                                                                                 24
2.3   Programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV).................................................................................25
      2.3.1 Doel                                                                                                                     25
      2.3.2 Ontwikkelingen                                                                                                           25
      2.3.3 Prestaties                                                                                                               25
      2.3.4 Financiën                                                                                                                26
2.4   Verplichte paragrafen ..................................................................................................................................27
      2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing                                                                                                            27
      2.4.2 Kengetallen                                                                                                                                       31
      2.4.3 Financiering                                                                                                                                      32
      2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen                                                                                                                        33
      2.4.5 Bedrijfsvoering                                                                                                                                   33
      2.4.6 Rechtmatigheid                                                                                                                                    34
3     Jaarrekening ..............................................................................................................................................36
3.1   Balans .........................................................................................................................................................36
3.2   Overzicht van baten en lasten .....................................................................................................................38
3.3   Grondslagen voor balanswaardering en resultaatbepaling ..........................................................................39
      3.3.1 Inleiding                                                                                                                                                 39
      3.3.2 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening                                                                                               39
      3.3.3 Grondslagen voor de waardering van de balans                                                                                                              39
      3.3.4 Nieuwe BBV-regelgeving                                                                                                                                    41
3.4   Toelichting op de balans .............................................................................................................................42
      3.4.1 Materiële vaste activa                                                                                                                          42
      3.4.2 Financiële vaste activa                                                                                                                         42
      3.4.3 Voorraden                                                                                                                                       42
      3.4.4 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar                                                                                 43
      3.4.5 Liquide middelen                                                                                                                                43
      3.4.6 Overlopende activa                                                                                                                              43
      3.4.7 Eigen vermogen                                                                                                                                  44
      3.4.8 Voorzieningen                                                                                                                                   46
      3.4.9 Schulden met een looptijd van één jaar of langer                                                                                                46
      3.4.10 Schulden met een looptijd korter dan één jaar                                                                                                  47
      3.4.11 Overlopende passiva                                                                                                                            47
      3.4.12 Niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen                                                                                         48



                                                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                       Inhoudsopgave


3.5   Toelichting op het overzicht van baten en lasten ........................................................................................49
      3.5.1 Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)                                                                                    50
      3.5.2 Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR)                                                                                       54
      3.5.3 Programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV)                                                                                     56
      3.5.4 Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg (RDOG) Hollands Midden                                                                   58
      3.5.5 Structureel en incidenteel resultaat                                                                                               60
      3.5.6 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector                                                       61
3.6   Financieel overzicht per programma inclusief overhead (integrale kosten) .................................................63
4     Bijlagen ......................................................................................................................................................68
4.1   Controleverklaring .......................................................................................................................................68
4.2   Vaststelling door het Algemeen Bestuur .....................................................................................................72
4.3   Resultaatbestemming..................................................................................................................................72




                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                     Inleiding



1       Inleiding

1.1     Doel
De Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg
(RDOG) Hollands Midden is een gemeenschappelijke
regeling van 19 gemeenten in de regio Hollands
Midden.
De RDOG Hollands Midden bewaakt, beschermt en
bevordert de gezondheid en het welbevinden van de
burgers in de regio Hollands Midden in zowel reguliere
als crisisomstandigheden.
De uitvoerende eenheden van de RDOG Hollands
Midden zijn de Gemeentelijke Gezondheidsdienst
Hollands Midden (GGD), bureau GHOR Hollands
Midden en de Regionale Ambulancevoorziening
Hollands Midden (RAV).
De RDOG Hollands Midden heeft het doel de
belangen te behartigen van de aan de
gemeenschappelijke regeling deelnemende
gemeenten op het terrein van de openbare
gezondheidszorg, de volksgezondheid, de
ambulancezorg en de organisatie van de
geneeskundige hulpverlening.


1.2     Organisatie

1.2.1   Organisatieschema
De taken zijn ingedeeld in drie programma’s: GGD, GHOR en RAV. De organisatiestructuur volgt de programma-
indeling van de RDOG Hollands Midden.
Onderstaande illustratie geeft de organisatie van de RDOG Hollands Midden schematisch weer.




                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                     Inleiding



1.2.2    Bestuur
De RDOG Hollands Midden kent een Dagelijks Bestuur en een Algemeen Bestuur. Alle taken die gemeenten aan
de GGD hebben opgedragen, zijn taken waarvoor de colleges van Burgemeester en Wethouders
verantwoordelijk zijn. Het Algemeen Bestuur van de RDOG Hollands Midden bestaat uit de portefeuillehouders
Volksgezondheid van de 19 gemeenten.
Alle taken die gemeenten aan de RDOG Hollands Midden hebben opgedragen, zijn taken waarvoor de colleges
van B&W in hun gemeente verantwoordelijk zijn op basis van diverse wetten.
Gemeenten hebben verschillende rollen ten opzichte van de RDOG Hollands Midden. Omwille van transparantie
is er een onderscheid gemaakt tussen de eigenaarsrol die is belegd bij het Algemeen Bestuur, en de
opdrachtgeversrol die belegd is bij het Portefeuillehoudersoverleg Publieke Gezondheid Hollands Midden (PPG).
De RDOG Hollands Midden werkt voor de gemeenten en in opdracht van de gemeenten. De wijze waarop de
gemeenschappelijke regeling is georganiseerd heeft veel overeenkomsten met een gemeentelijke organisatie. De
parallel is als volgt te trekken.

                                        Gemeente                       Gemeenschappelijke regeling

Hoogste orgaan                          Raad                           Algemeen Bestuur (eigenaarsrol)
                                                                       Portefeuillehoudersoverleg (opdrachtgeversrol)
Bestuursorgaan                          College                        Dagelijks Bestuur
Voorzitter van het bestuursorgaan       Burgemeester                   Voorzitter van het Dagelijks Bestuur
Ambtelijk leidinggevende                Gemeentesecretaris             Algemeen directeur
Uitvoerend orgaan                       Ambtelijk apparaat             RDOG Hollands Midden

Die parallel komt ook terug in de tekst van de gemeenschappelijke regeling, waarin is bepaald dat bevoegdheden
die in de gemeentewet bij het college liggen in de gemeenschappelijke regeling bij het dagelijks bestuur liggen en
bevoegdheden die in de gemeentewet bij de Raad liggen, in de gemeenschappelijke regeling bij het Algemeen
Bestuur liggen.
Daarom wordt de programmabegroting vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Gemeenteraden worden
uitgenodigd een zienswijze te geven op de concept programmabegroting. Om gemeenten eerder te betrekken bij
de voornemens van de RDOG Hollands Midden stelt de RDOG Hollands Midden deze kadernota op en stuurt
deze naar de colleges met de suggestie om deze kadernota aan de gemeenteraad voor te leggen.


1.2.3    Soorten taken
Typische eigenschappen van de RDOG Hollands Midden als gemeenschappelijke regeling
De RDOG Hollands Midden is een gemeenschappelijke regeling van de 19 gemeenten in de regio Hollands
Midden. Dit betekent dat de gemeenten eigenaar zijn van de RDOG Hollands Midden. De medewerkers van de
RDOG Hollands Midden zijn dan ook gemeenteambtenaar.
De RDOG Hollands Midden werkt op het snijvlak van zorg, veiligheid en openbaar bestuur, zowel in reguliere als
in opgeschaalde omstandigheden. Vanwege het ambtelijke karakter heeft de RDOG Hollands Midden formele
bevoegdheden om als overheid op te treden. De organisatie heeft goede contacten met politie en het openbaar
ministerie. Door de aard van haar activiteiten heeft de RDOG Hollands Midden een goede samenwerking met en
makkelijk toegang tot de veiligheidsregio.
Er is veel samenhang tussen de taken die de RDOG Hollands Midden uitvoert. Hierdoor kan de RDOG Hollands
Midden een integrale benadering van de zorg- en veiligheidstaken hanteren. Medewerkers zetten zich in op
verwante taken en delen informatie onderling met elkaar.
De RDOG Hollands Midden is onafhankelijk omdat de organisatie het algemeen maatschappelijk belang dient. De
organisatie heeft een groot regionaal netwerk, met partners als verslavingszorg, maatschappelijke opvang en
reclassering, die allen de rol van de RDOG Hollands Midden erkennen.
De RDOG Hollands Midden is een 7 x 24 uur organisatie. De organisatie is altijd bereikbaar en beschikbaar en in
staat om groot op te schalen bij calamiteiten in gemeenten.
Indeling in ‘schillen’
In 2014 heeft bureau Andersson, Elffers Felix, in opdracht van het bestuur van de RDOG Hollands Midden, de
gewenste toekomstige ontwikkeling van de RDOG Hollands Midden onderzocht. Het eindrapport maakt een
helder onderscheid tussen de verschillende taken, dat daarna bekend is komen te staan als ‘het schillenmodel’.


                                                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                      Inleiding


Het ‘schillenmodel van de GGD’ ordent het takenpakket van de GGD naar de basis: is deze wettelijk opgelegd of
hebben gemeenten beleidsruimte? De schillen zijn als volgt ingedeeld:
 Schil 1 bevat de taken die de gemeenten wettelijk bij een GGD moeten onderbrengen.
 Schil 2 bevat wettelijke gemeentetaken, die de gemeenten ook bij andere organisaties dan een GGD kunnen
     onderbrengen, maar waarbij de gemeenten in de regio Hollands Midden besloten hebben die bij de GGD
     onder te brengen, hetzij als collectief van alle 19 gemeenten (schil 2a), hetzij als deelcollectief (schil 2b).
 Schil 3 bevat niet-wettelijke taken die gemeenten hebben ondergebracht bij de RDOG Hollands Midden.
     Schil 4 bevat taken die andere organisaties dan gemeenten bij de RDOG Hollands Midden hebben
     ondergebracht of van de RDOG afnemen.

Voor de programma’s Geneeskundige Hulpverlening (GHOR) en de Regionale Ambulancevoorziening (RAV)
verandert er niets naar aanleiding van het traject RDOG2020.




Bestuurlijke vraagstukken
De meeste beleidsruimte en bestuurlijke vraagstukken hebben betrekking op de GGD. Dat de discussie zich
meestal hiertoe beperkt komt omdat enerzijds het beleid van de GHOR vooral in het bestuur van de
Veiligheidsregio wordt besproken en anderzijds omdat de ambulancezorg haar eigen wetgeving kent en wordt
gefinancierd door de zorgverzekeraars, waarin de gemeenten nauwelijks een rol hebben.
Voor de aanvullende diensten is het bestuur formeel verantwoordelijk, maar het bestuur toetst het uitsluitend of
deze aanvullende diensten passen bij de kerntaken en of deze kostendekkend worden uitgevoerd. De afspraken
over tarieven en omvang van deze taken worden met andere organisaties of afzonderlijke gemeenten gemaakt.


1.2.4   Bezetting
In totaal werken er bij de RDOG Hollands
Midden meer dan 1.000 medewerkers
vanuit 64 locaties. De organisatie heeft
hoofdvestigingen in Gouda en Leiden. De
andere locaties van waaruit wordt gewerkt
zijn de centra voor Jeugd en gezin in de
regio (CJG’s) en ambulanceposten.
De bezetting bedraagt 787 fte. De
cirkeldiagram geeft de omvang van de
organisatieonderdelen weer naar fte. De
centrale ondersteuning betreft directie en
bedrijfsvoering en de centrale staftaken. De
omvang van de centrale ondersteuning is
8% van het totaal aantal medewerkers.




                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                      Inleiding



1.2.5   Financiering en kosten per programma
Hieronder is voor 2018 de wijze van financiering en de verdeling van de kosten over de programma’s
weergegeven. De financiering in 2018 is totaal €80,5m, de kosten tellen op tot €77,8m. Het verschil is het
gerealiseerde saldo van baten en lasten (voor mutatie reserves) van €2,7m voordelig. Dit wordt verder toegelicht
in paragraaf 3.5.




Financiële positie
De balans geeft de financiële positie weer van de organisatie. Aan de ene kant zijn er bezittingen, die zijn onder
te verdelen in enerzijds vaste bezittingen, zoals gebouwen en automatisering, en anderzijds zijn er vlottende
bezittingen, dat zijn voornamelijk de vorderingen. Aan de andere kant heeft de organisatie schulden. Vaste
schulden zijn voorzieningen en langlopende leningen. Kortlopende schulden zijn bijvoorbeeld nog te betalen
posten uit 2018 die in 2019 zijn betaald. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen.




De solvabiliteit van de RDOG Hollands Midden stijgt in 2018 ten opzichte van het voorgaande jaar. De
solvabiliteit, uitgedrukt in eigen vermogen / vreemd vermogen is €3.627k / €27.207k = 13,3%. Dit is aan te
merken als enigszins kwetsbaar.
Vaste bedrijfsmiddelen (€18,3m) zijn voor een aanzienlijk deel door vlottende schulden gefinancierd (€9,5m).
Omdat dit voor een groot deel bijdragen van gemeenten betreft, is het liquiditeitsrisico beperkt.




                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                       Inleiding



1.3     Leeswijzer
Structuur en opzet van de jaarstukken
De jaarstukken bestaan uit verschillende onderdelen, die door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
door het Rijk zijn vastgesteld. Het gaat om het jaarverslag en de jaarrekening.
Het jaarverslag bestaat uit tenminste:
 de programmaverantwoording
 de paragrafen
De jaarrekening bestaat uit tenminste
 de balans en de toelichting
 het overzicht van baten en lasten en de toelichting
Voorts vindt u in de jaarstukken enkele bijlagen, waaronder de bijlage met de controleverklaring van de
accountant.
Bedragen in deze jaarstukken luiden in €1.000 (= €k).
Het jaarverslag (de uitgevoerde taken)
Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen. Hierin wordt
verantwoording afgelegd over de realisatie van het voorgenomen beleid in het jaar 2018.
De programmaverantwoording van de RDOG Hollands Midden bestaat uit drie programma’s: Gemeentelijke
Gezondheidsdienst, Geneeskundige Hulpverlening en de Regionale Ambulancevoorziening. Voor ieder
programma is een toelichting opgenomen met de stand van zaken en ontwikkelingen.
De verplichte paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken met betrekking tot programma-
overstijgende onderwerpen.
De jaarrekening (de cijfers)
Dit gedeelte is het gedeelte waar de accountant zijn controleverklaring bij afgeeft.
De jaarstukken bevatten het overzicht van de baten en lasten en is voorzien van een toelichting op de
belangrijkste afwijkingen. Tevens wordt inzicht gegeven in de incidentele baten en lasten en de toevoegingen en
onttrekkingen aan de reserves.
De balans geeft het overzicht van bezittingen, schulden en eigen vermogen weer. Ook hier wordt een toelichting
op de financiële posten gegeven.
Het vernieuwde BBV schrijft voor om de baten en lasten van de overhead in een apart overzicht op te nemen. In
de programma's zelf worden alleen de baten en lasten opgenomen die direct betrekking hebben op het primaire
proces, dus zonder overhead. De overhead wordt in een apart overzicht is opgenomen. Om de integrale kosten
per programma te kunnen zien, worden ook de cijfers per programma inclusief overhead getoond.
Bijlagen
In de bijlagen is de controleverklaring opgenomen. In de controleverklaring geeft de accountant zijn oordeel over
de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening. Verder is de vaststelling van de jaarstukken door het
Algemeen Bestuur en het voorstel voor resultaatbestemming opgenomen als bijlage.




                                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                          Jaarverslag: Verslag van de directie



2       Jaarverslag

Inleiding
Het jaarverslag bevat de programmaverantwoording van de programma’s GGD, GHOR en RAV.
Het programma GGD is onderverdeeld in de subprogramma’s Wettelijke taken GGD, Publieke Zorg voor de
Jeugd (PZJ) en Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis (MZVT).
De programma’s GHOR en RAV zijn niet verder onderverdeeld.
Iedere programmaverantwoording sluit af met een beknopt financieel overzicht. Een uitgebreid financieel
overzicht met een toelichting is opgenomen in de jaarrekening.
Na de programmaverantwoordingen volgen de verplichte paragrafen. Hierin staat met name informatie over het
weerstandsvermogen, de kengetallen, risicobeheersing en financiering van de organisatie. De paragraaf
risicobeheersing bevat de risicoanalyse in tabelvorm. De verplichte paragrafen sluiten af met een toelichting op
de bedrijfsvoering en rechtmatigheid.




                                                           9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2.1     Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)
Het programma GGD is onderverdeeld in drie deelprogramma’s, welke indeling ook in dit jaarverslag is gevolgd.
 Wettelijke taken GGD
 Publieke Zorg voor de Jeugd
 Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis
De beoogde maatschappelijke effecten van de werkzaamheden van de RDOG Hollands Midden zijn in de Wet
Publieke Gezondheid en in de missie van de RDOG Hollands Midden verwoord: het bewaken, beschermen en
bevorderen van de gezondheid van de burgers in de regio Hollands Midden. Hieronder wordt de gang van zaken
in 2017 verder toegelicht.
De inhoudelijke prestaties per product binnen het programma GGD worden jaarlijks uitgebreid verwoord in een
jaarverslag voor de GGD Hollands Midden. Dit verslag verschijnt na het eerste kwartaal 2018 en is beschikbaar
via www.ggdhm.nl.


2.1.1   Wettelijke taken GGD
Onderzoek en advisering lokaal gezondheidsbeleid
De activiteiten uit het werkplan 2018 voor de taken Groepsgerichte monitoring en Advisering gezondheidsbeleid
en gezondheidsbevordering zijn grotendeels uitgevoerd. Zo hebben de onderzoekers o.a. diverse presentaties
gegeven aan gemeenten met de cijfers van de gezondheidspeiling en zijn zij betrokken geweest bij extra
onderzoeken zoals een meerjarig onderzoek naar het signaleren van psychosociale problemen bij kinderen en
                                  e
het onderzoek ‘Seks onder je 25 ’. De inzet binnen Advisering gezondheidsbeleid en gezondheidsbevordering
was met name gericht op de beantwoording van adviesvragen die werden ontvangen via de accountteams en
inzet voor de thema’s ‘verkleinen gezondheidsverschillen’ en ‘gezonde omgeving’ en advisering bij diverse
projecten zoals ‘Depressiepreventie in de wijk’ en ‘Signaleren Niet Pluis bij ouderen’.
In 2018 heeft de GGD ook ingezet op innovatie door kansen te verkennen én te pakken. Zo zijn diverse
subsidieaanvragen ingediend en tevens gehonoreerd, zoals het project ‘Positieve gezondheidsgesprek in de
gemeentepolis’ bij Stichting Zorg en Zekerheid en ‘Wijzer in de Wijk’ bij ZonMw. Daarnaast is een begin gemaakt
aan de inrichting van het interactieve dashboard, waarin cijfers uit de gezondheidsatlas en de monitor
maatschappelijke zorg met een beschrijving van trends en mogelijkheden voor beleid op een overzichtelijke
manier gepresenteerd kunnen worden. Deze innovaties hebben veel tijd en aandacht gevraagd. Duidelijk is dat er
kansen liggen voor de regio om de beschikbare gegevens van GGD en gemeenten slim te combineren en zo de
beleidsvragen rond het sociaal domein systematischer te kunnen beantwoorden.
Daarnaast zijn adviseurs van de GGD betrokken geweest bij de informatievoorziening aan (de werkgroepen van)
het PPG ten behoeve van de opdracht voor 2020. Daarin is veel tijd geïnvesteerd, net als in het gesprek over de
veranderingen in subsidies centrumgemeente per 2020.
Signaal vanuit de GGD is dat basale activiteiten op het gebied van preventie op scholen in de regio onder druk
staan nu de subsidie vanuit centrumgemeenten voor preventieve activiteiten gericht op alcohol en drugs per 2021
is opgezegd. Advies aan de gemeenten is om de activiteiten op scholen ook na 2020 te continueren. Dergelijke
preventieve activiteiten gericht op een gezonde jeugd zijn essentieel gezien de doelen in het recent
gepresenteerde nationale preventieakkoord.
Algemene Infectieziektebestrijding (AIB)
In 2018 is 371 keer een meldingsplichtige infectieziekte bij de GGD gemeld (2017: 334). Ook in 2018 bleef het
aantal meldingen van kinkhoest de boventoon voeren, ten opzichte van vorig jaar is er hierin een stijging te zien.
In 2018 overleed in de regio Hollands Midden 1 persoon aan de gevolgen van een meldingsplichtige infectieziekte
(pneumokokkenziekte). Daarnaast was er een toename van het aantal reisgerelateerde infectieziekten te zien
(zoals malaria en shigella- en –e-coli-infecties).
De GGD ontving 106 meldingen van instellingen in het kader van artikel 26 van de wet PG: 60 meldingen vanuit
de kinderopvang, 24 meldingen vanuit verpleeghuizen of woon-zorgcentra en 20 meldingen van scholen. De
verdeling onder de ziektebeelden was: 60 maal huidinfecties, 37 maal maagdarminfecties en 9 maal
luchtweginfecties.



                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                               Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Bij de GGD komen ook meldingen van infectieziekten binnen die niet voldoen aan de criteria van de WPG (tabel
3) maar waarbij van de GGD wel actie wordt vereist. In 2018 zet de stijging zich door van het aantal mensen die
in het buitenland door een dier zijn gebeten of gekrabd en waarbij de GGD een behandeling ter voorkoming van
rabiës (hondsdolheid) is gestart.
Daarnaast blijft schurft zich in de studentenpopulatie verspreiden, de GGD is daarom een onderzoek gestart
waarvan de resultaten in 2019 bekend zullen worden.
In 2018 heeft de GGD 1088 telefoontjes afgehandeld met vragen en signalen van burgers, instellingen en
professionals in de zorg betreffende infectieziekten. Dit waren er 25% meer dan in 2017. Een deel hiervan is te
verklaren door de toename van meningokokkenziekte en de invoering van het nieuwe meningokokkenvaccin bij
kinderen.
Antibioticaresistentie (ABR)
Het Zorgnetwerk Holland West heeft de opdracht om regionaal de aanpak van antibioticaresistentie te versterken.
VWS stelt hiervoor aan 10 regio’s een subsidie beschikbaar voor de financiering van een coördinator en een team
van inhoudsdeskundigen. Het is hun taak om samenwerking in de regio te bevorderen en netwerkpartners
(zorginstellingen en zorgprofessionals) te stimuleren tot activiteiten die bijdragen aan de beheersing van
antibioticaresistentie. Het Zorgnetwerk Holland West werkt samen aan een regionale aanpak van
antibioticaresistentie. Een stuurgroep, een regionaal coördinatieteam (RCT) en een kwartiermaker bereiden een
groot aantal landelijk vastgestelde taken voor. Voor de eerste keer is een landelijk onderzoek, onder leiding van
het RIVM, uitgevoerd naar het vóórkomen van resistente bacteriën bij verpleeghuiscliënten. Ons RCT heeft het
onderzoek in regio Holland West gecoördineerd. Er hebben 29 huizen meegedaan.
Voor de aanpak van ABR is inzicht nodig in de risico’s. Uitbraken en onjuist antibioticagebruik zijn voorbeelden
van risico’s voor het ontstaan en vóórkomen van ABR. Organisatorische en bestuurlijke risico’s zijn bijvoorbeeld
een gebrek aan risicobewustzijn en onvoldoende informatie. Ons RCT rondt binnenkort een document af dat
inzicht geeft in de regionale risico’s en een advies geeft voor te nemen passende maatregelen.
Project Mijd de Mijt
Ook in 2018 was het onderwerp schurft onder Leidse studenten actueel. Het project mijd de mijt Heeft in april
2018 de Jim van Steenbergen posterprijs gewonnen op de Transmissiedag van het RIVM. De film ‘Mijd de mijt’
werd positief ontvangen.
Het aantal studenten(huizen) dat behandeld werd door de GGD bleef stabiel ten opzichte van 2017:19
studentenhuizen kwamen in beeld bij de GGD.
Ook zijn we gestart met onderzoek. Een eerste (klein) onderzoek liet inderdaad een hogere incidentie zien van
schurft onder Leidse studenten ten opzichte van de Nederlandse bevolking. Een groot onderzoek naar
risicofactoren onder studenten voor het oplopen van schurft wordt in 2019 uitgevoerd.
Technische hygiënezorg
De GGD houdt toezicht op en bevordert de veiligheid, hygiëne en gezondheid in situaties waarin veel mensen
van een collectieve voorziening (bron) gebruik maken en waarbij de overdracht van micro-organismen mogelijk is.
Mede door de toenemende antibioticaresistentie wordt preventie steeds belangrijker en zien we een verschuiving
naar preventieve taken.
Het aantal vragen en meldingen van burgers, gemeenten en instellingen is ten opzichte van 2017 verdubbeld van
58 naar 113. Er zijn 47 vergunningen verleend voor tatoeëren, piercen en/of aanbrengen permanente make-up
(2016: 26, 2017:45). De stijgende trend omtrent het aantal afgegeven verguninningen heeft zich daarmee ook in
2018 voortgezet.
Tuberculosebestrijding
In 2018 werden 26 nieuwe tuberculosepatiënten gemeld in de regio Hollands Midden. Dit is een daling van 2
patiënten ten opzichte van 2017. In de rest van Zuid-Holland was een stijging waarneembaar. Landelijk daalde
het aantal patiënten van 1800 in 1994 naar het laagste aantal ooit van 823 in 2014 gevolgd door een lichte
stijging in 2015 en 2016 en opnieuw een daling in 2017 naar 787 TBC patiënten. Het landelijke cijfer voor 2018 is
nog niet bekend. De toename in het aantal patiënten heeft te maken gehad met de grotere aantallen asielzoekers
en dan met name de asielzoekers afkomstig uit Eritrea die sinds 2016 naar Nederland kwamen. Van de huidige
instroom aan AMVers (alleenstaande minderjarige vreemdelingen) uit Eritrea/Ethiopië krijgt jaarlijks 5% een TBC
behandeling, vaak naar aanleiding van de longfoto’s die bij aankomst in Ter Apel gemaakt worden.
Van de 26 patiënten waren 21 personen (80%) niet in Nederland geboren. Vijf patiënten (19%) werden gevonden
door actieve opsporing door de GGD: 3 patiënten via screening van gedetineerden en 2 door contactonderzoek.


                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


De overige patiënten hadden klachten en werden gediagnosticeerd in het ziekenhuis. Deze cijfers zijn ongeveer
vergelijkbaar met de landelijke cijfers.
In 2018 zijn wederom contacten van tuberculosepatiënten onderzocht, onder meer deden we onderzoek op 2
scholen in Leiden. Sinds 1 april 2017 worden de daarvoor benodigde bloedafnames door de afdeling TBC zelf
gedaan, na eerdere opleiding in het LUMC. Bij 34 personen is een tuberculose-infectie vastgesteld. Hierbij is dus
geen sprake van tuberculose als ziekte maar wel van dragerschap. Wij geven meestal een preventieve
behandeling van 3 maanden. Daardoor wordt meestal later TBC als ziekte voorkomen.
Seksuele Gezondheid
Doel van dit product is preventie, bestrijding, voorkomen van Soa en HIV en het verbeteren van de seksuele
gezondheid van burgers in het verzorgingsgebied van GGD Hollands Midden en in het bijzonder van hen die deel
uit maken van de door het RIVM gedefinieerde risicogroepen.
De GGD Hollands Midden werkt op regionaal niveau samen met, Dienst Gezondheid en Jeugd (voormalig GGD
Zuid-Holland Zuid) en GGD Rotterdam-Rijnmond in een Regionaal Centrum Seksuele Gezondheid (RCSG)
waarbij de laatste verantwoordelijk is voor de regio-coördinatie. Er zijn gemiddeld zeven spreekuren per week, op
vier vaste locaties in Leiden en Gouda.
Er zijn 2.981 Soa- consulten uitgevoerd. In 2017 waren dat er 2.775 en in 2016 3.082. Het vindpercentage (aantal
                                                                                e  e    e
consulten waarbij één of meer soa’s werden gevonden) van respectievelijk het 1 , 2 en 3 kwartaal bedroegen
(voor zover bekend) respectievelijk 19% en 20% en 23%. Het vindpercentage over heel 2018 is nog niet bekend,
maar zal rond de 20% liggen, mede als gevolg van scherpere triagering en strengere toelatingseisen.
Concluderend en in afwachting van de uiteindelijke analyse, kunnen we voorzichtig zeggen dat we er nog steeds
in slagen om de juiste doelgroep op de poli te krijgen.
Sense
Het Regionaal Centrum Seksuele Gezondheid (RCSG) vraagt jaarlijks via het RIVM extra subsidie aan voor de
ondersteuning en promotie van Sense. Het betreft een gezamenlijke subsidieaanvraag voor de hele RCSG regio.
Hieruit worden diverse activiteiten ontwikkeld en gefinancierd. De GGD voert een aantal van deze activiteiten uit.
Voor 2018 is subsidie aangevraagd en toegekend voor:
 Sense op het MBO (gastlessen en testen) (100 uur);
 training van peer-educators in combinatie met een inloopspreekuur (40 uur);
 Week van de Liefde (32 uur);
 samenwerking met PZJ (jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen) (48 uur);
 ontwikkelen bijscholing seksualiteit en religie (Reformatorische jeugd) (6 uur).
Medische Milieukunde
Het voornaamste doel van de taak Medische Milieukunde (MMK) is ‘Een gezonde en veilige leefomgeving voor
iedereen’. Het werkveld van MMK is zeer divers: van schadelijke stoffen in lucht, water of bodem, geluid- en
geurhinder, het binnenmilieu in woningen en scholen tot onrust over elektromagnetische velden en positieve
effecten van groen op gezondheid. De GGD behandelt signalen, vragen en klachten (meldingen) van burgers en
gemeenten. Daarnaast is het informeren, adviseren en geven van voorlichting, uitvoeren van risico-inschattingen
en onderzoek onderdeel van de werkzaamheden van MMK.
In 2018 zijn iets meer dan 300 vragen en meldingen binnengekomen. Ze komen voornamelijk van inwoners.
Beleidsadviesvragen van gemeenten of omgevingsdiensten zijn apart geregistreerd (53 in het jaar 2018).
Bij de helft van de vragen/meldingen gaat het over het binnenmilieu. Qua onderwerp blijft vocht/schimmel de
meest voorkomende klacht van burgers. Het gaat hierbij vooral om huurwoningen. Dit jaar steeg het aantal
meldingen over ongedierte, waarbij vooral bedwantsen een oprukkend probleem lijken te zijn. Daarnaast zijn
asbest en ongedierte onderwerpen waarover relatief veel vragen binnenkomen. Andere onderwerpen die aan bod
komen, zijn geluid (ook laag frequent), verbrandingsgassen/houtrook, stank en kwik.
Gezonde omgeving
De GGD adviseert gemeenten niet alleen op medisch-milieukundige thema’s (zoals geluid en fijnstof) maar ook
op mogelijkheden om de omgeving aantrekkelijk te maken voor gezond gedrag, zoals veilige fiets- en
wandelroutes, een rookvrije omgeving voor kinderen en groen in de buurt. Hierin zoeken we intern de
samenwerking met de adviseurs publieke gezondheid. Extern is er, onder meer in vervolg op ondertekening van
een samenwerkingsconvenant (medio 2017), steeds de samenwerking op met Omgevingsdiensten en de
Veiligheidsregio.




                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Forensische geneeskunde en lijkschouw
Het artsenteam forensische geneeskunde verricht 24 uur per dag specifiek forensische taken en medische
advisering ten behoeve van politie/justitie en gemeenten. Deze taken betreffen lijkschouwingen, medische
zorgverlening aan ingesloten personen op politiebureaus en Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) in Alphen aan den
Rijn, Forensisch Centrum Teijlingereind te Sassenheim, letselonderzoek van slachtoffers van geweld en afname
van lichaamseigen stoffen, zoals bloedafname en DNA afname.
Er is een forse toename (in 2017; 391 en in 2018; 961) in het aantal afnames lichaamseigen stoffen. Dat heeft te
maken met nieuwe wetgeving, waaronder afname van de nieuwe speekseltest op verschillende drugs in het
verkeer of bij ernstige geweldsdelicten. Hierdoor worden veel bloedafnames aangevraagd door de politie.
Lijkschouw en euthanasie
In 2018 is het aantal lijkschouw en euthanasie ongeveer gelijk gebleven in vergelijking met 2017.
Toekomstontwikkelingen. Eind 2017 bracht de commissie Hoes advies uit over de toekomst van de medische
zorg voor arrestanten en forensisch medisch onderzoek, zoals bloedafnames, letselbeschrijvingen en
zedenonderzoek. De commissie heeft als standpunt dat medische zorg voor arrestanten niet voorbehouden is
aan forensisch artsen en vrij kan worden aanbesteed. Dit in tegenstelling tot forensisch medisch onderzoek. Dit
advies kan grote gevolgen hebben voor de toekomst van de forensische geneeskunde, die de GGD in
ongedeelde vorm uitvoert.
Tegelijk is er een hiaat in opleidingsmogelijkheden voor nieuwe artsen. De nieuwe opleiding tot Forensisch
Geneeskundige is verlengd naar de duur van 2 jaar (uiteindelijk 4 jaar) en is begin 2019 van start gegaan. Door
de onzekere toekomst van de ongedeelde forensische geneeskunde en het opleidingshiaat is de druk op de
huidige opgeleide forensisch artsen groot en is het moeilijk om nieuwe forensisch artsen te werven voor de
diensten.
Beide ontwikkelingen maken het noodzakelijk om verschillende toekomstscenario’s voor de invulling van de
forensische geneeskunde uit te werken vooruitlopend op nieuwe aanbestedingstrajecten.
GGD Hollands Midden levert per 2019 een bijdrage aan de opleiding van nieuwe artsen in samenwerking met
GGD Amsterdam. Intern is er door de forensisch artsen een verbeterplan opgesteld om de toekomst van de
forensische geneeskunde binnen onze GGD beter te waarborgen.
Sociaal Medische Advisering
SMA werd in 2018 opnieuw geconfronteerd met een toename van de vraag (2018: 2.582; 2017: 2.397) voor
sociaal medische beoordelingen. Er was hoofdzakelijk sprake van een stijging van het aantal adviezen in het
kader van de Participatiewet (2018: 980; 2017: 793). Verder werden veel huisbezoeken afgelegd door de artsen
teneinde maatwerk te kunnen leveren.
Een stijging van het aantal bezwaarschriften wordt o.a. geweten aan het feit dat de burger door het gebruik van
internet meer op de hoogte is van de voorziening waarop men recht denkt te hebben.
De opbouw van de (sociaal) medische adviezen volgens het ICF model is een voortdurend punt van aandacht
voor het leveren van kwaliteit. De hieraan gekoppelde doorlooptijden (advies binnen 6 weken) werden in 90% van
de gevallen behaald.
Er werden in 2018 vijf klachten ontvangen. Deze werden door de klachtenfunctionaris in samenspraak met
sectormanager en artsen naar tevredenheid van cliënt afgehandeld.
Reizigerszorg
2018 is een topjaar geweest. Meer reizigers dan ooit tevoren hebben onze spreekuren bezocht. Opvallend is dat
de drukte zich het hele jaar door heeft gemanifesteerd. In 2018 zijn er in totaal 10.650 consulten uitgevoerd door
de verpleegkundigen en doktersassistente. In 2017 in totaal 9.249.
In 2018 hebben wij op verzoek van Ipse de Bruggen op diverse locaties van Ipse de Bruggen medewerkers en
vrijwilligers gevaccineerd tegen hepatitis B. Omdat er een tekort was aan het hepatitis B vaccin zijn medewerkers
gevaccineerd met een gecombineerd vaccin hepatitis A en B. Bijzonder aan dit project was dat het vaccineren
gebeurde door zowel medewerkers van de GGD als medewerkers van Ipse de Bruggen.




                                                         13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)



2.1.2   Publieke Zorg voor de Jeugd (PZJ)
Inleiding
De kerntaak in dit deelprogramma is het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid en de
lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen. Medewerkers hebben regelmatig contact met praktisch
alle jeugdigen. Samen met de ouders zorgen de medewerkers ervoor dat kinderen zich zo gezond mogelijk
ontwikkelen in een veilig opvoedingsklimaat.
De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Gezondheidsbevordering, de Inspectie Kinderopvang en teams in de Centra
voor Jeugd en Gezin (CJG’s) werken op het gebied van preventie proactief samen in de afzonderlijke gemeenten
met onderwijsinstellingen, kinderopvangvoorzieningen, vrijwilligers, welzijns- en zorgorganisaties.
Het werkveld heeft te maken met veranderende verwachtingen van burgers en gemeenten. Het is een uitdaging
om aan te sluiten op de maatschappelijke opgaven en de snelle technologische veranderingen. Er is een
conferentie georganiseerd met alle medewerkers om invulling te geven aan de veranderingen waar we als PZJ
voor staan. De professionals werken met veel elan aan de noodzakelijke vernieuwingen. Digitalisering van de
GIZ-schema’s, E-health, een nieuwe gezondheidscheck en kleinschalig vaccineren zijn er voorbeelden van.
De kerntaak in dit programma is het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid en de lichamelijke
en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen. Medewerkers hebben regelmatig contact met praktisch alle jeugdigen.
Samen met de ouders zorgen de medewerkers ervoor dat kinderen zich zo gezond mogelijk ontwikkelen in een
veilig opvoedklimaat.
Personeel
Er is sprake van een krappe arbeidsmarkt als het gaat om gekwalificeerd, flexibel beschikbaar personeel in
diverse functies: allereerst jeugdartsen, maar ook verpleegkundigen. De sector onderzoekt welke mogelijkheden
er zijn om aantrekkelijk te blijven op de arbeidsmarkt en de huidige medewerkers duurzaam in te zetten. Het
ziekteverzuim was hoger dan de begrote 5%. Om achterstanden te voorkomen, is extra personeel ingezet.
Prenatale voorlichting en zorg
We zien sinds de introductie van Stevig Ouderschap (SO) prenataal, een forse stijging van de vraag. Vaak is de
SO prenatale zorg, buiten de verloskundige zorg, de eerste zorg die gezinnen geboden wordt. Met SO prenataal
wordt een groep ouders bereikt waarover zorgen bestaan op meerdere leefgebieden. Samen met de
verloskundigen werken we zo aan het zo groot mogelijk maken van de kansen van kinderen op een gezonde
ontwikkeling en toekomst.
In 2018 is het aantal ouders uit Hollands Midden dat een vorm van prenatale voorlichting heeft bijgewoond, zoals
de workshop ‘Ouderschap en Hechting met je baby’, licht gestegen ten opzichte van 2017.
JGZ programma 0-19 jaar
Het JGZ programma is volgens planning uitgevoerd. Maar niet alles verloopt even soepel. Dit komt onder meer
doordat met de komst van de Algemene verordening gegevensbescherming leerlinglijsten op een groot aantal
VO-scholen niet meer aangeleverd worden en de samenwerking met jeugdhulporganisaties niet overal optimaal
verloopt.
Rijksvaccinatie programma
De vaccinatiegraad van de basisimmuniteit heeft zich dit jaar gestabiliseerd voor de meeste vaccinatiemomenten.
De vaccinatiegraad bij negenjarige schoolkinderen (geboortejaar 2007) is voor D(K)TP en BMR voor het eerst
sinds twee jaar gestegen, terwijl de vaccinatiegraad in Nederland in verslagjaar 2018 voor de derde keer in rij is
gedaald. Voor zowel D(K)TP als BMR is het gemiddelde percentage in Hollands Midden 93% (Nederland 90%).
Dit percentage wisselt per gemeente. In 2018 hadden drie gemeenten voor beide vaccins een vaccinatiegraad
onder de als kritisch gedefinieerde grens van 90% en bij twee gemeenten gold dit voor één vaccin.
Begin mei werd gestart met het vaccineren met een nieuw vaccin Men ACWY bij baby´s van 14 maanden en is
begonnen met het deels oproepen van 14 jarigen. De opkomst voor deze vaccinatie is in onze regio 80%. Een
percentage in de buurt van het landelijk gemiddelde. De publieke opinie over vaccinatie lijkt positiever te worden.
Implementatie DD JGZ
De inrichting van het nieuwe DD JGZ, Kidos, is verbeterd en er is gewerkt aan de voorbereiding van het
klantportaal. In het portaal kunnen ouders van kinderen 0-12 jaar straks zelf afspraken maken en wijzigen. Ook
kunnen ze bijvoorbeeld de groeicurve en conclusies van contactmomenten zien. Resultaat van de implementatie
van het DD JGZ is dat inmiddels vrijwel al het berichtenverkeer met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) rondom vaccinaties digitaal plaatsvindt.


                                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Collectieve Gezondheidsbevordering
De afdeling Gezondheidsbevordering jeugd haalde ruimschoots de planning en bereikte een groot aantal
leerlingen, ouders en leerkrachten. De afdeling ondersteunde een vele scholen zowel uit het primair als het
voortgezet onderwijs en voerde interventies uit met als thema verslavingspreventie, gezond bewegen en voeding,
sociale en seksuele vorming en weerbaarheid. In een uniek project op het Da Vinci College Lammenschans,
waarin leerlingen, school en professionals samenwerkten aan gezondheidsonderwerpen die jongeren
aanspreken, is een soapserie ontwikkeld. De soap ‘Booka’ (‘respect’ in straattaal) is via YouTube te bekijken.
Begin 2019 wordt er lesmateriaal ontwikkeld. Ondersteuning gezinnen met Stevig Ouderschap of
Gezinsverpleegkundige
De vraag naar Stevig Ouderschap groeit en de grens van onze mogelijkheden om in te spelen op de groeiende
vraag binnen de mogelijkheden van financiering en formatie is inmiddels bereikt. Samen met gemeenten zoeken
we naar optimalisering van de afstemming tussen vraag en aanbod.
De gezinsverpleegkundigen vormden ook dit jaar een waardevolle verbinding op de grens tussen jeugdhulp en
JGZ.
Adviesteam calamiteiten- en zedenteam
Politie, hulpverlenende instellingen en gemeenten in Hollands Midden werken met elkaar samen om
gecoördineerde psychosociale opvang, hulp en voorlichting te leveren bij ingrijpende incidenten. Het doel van het
adviesteam calamiteiten- en zedenzaken is het voorkomen en beperken van gezondheidsproblemen en
maatschappelijke onrust bij ingrijpende gebeurtenissen. Het team wordt per zaak op maat samengesteld. De
adviseurs calamiteiten van de GGD zijn aanspreekpunt en voorzitter van het team.
In totaal zijn er 24 calamiteiten/zedenzaken bij de adviseurs binnen gekomen. Het ging hierbij om 13 meldingen
van calamiteiten en 11 meldingen van zedenzaken. In alle gevallen is advies gegeven of verdere actie
ondernomen door de adviseurs, collega’s JGZ en/of enkele leden van het team.
Inspectie Kinderopvang
De Inspectie Kinderopvang (IKO) houdt toezicht op en bevordert de veiligheid en gezondheid in kindercentra en
gastouderopvang. Jaarlijks bezoeken en controleren wij kindercentra, gastouderbureaus en steekproefsgewijs
gastouders op naleving van de Wet kinderopvang en de hieruit voortkomende regelingen. In 2018 zijn 1056
inspecties van kindercentra en gastouderbureaus uitgevoerd. Daarnaast zijn 550 gastouders geïnspecteerd.
Belangrijke ontwikkelingen in 2018 waren de overgang van peuterspeelzalen naar kinderdagverblijven, de
doorontwikkeling en verdieping van het inspectieproces en implementatie van de wet IKK en het hieruit
voortvloeiende nieuwe toezicht.
Door de positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt kwamen er meer nieuwe kinderopvang locaties. Dit zorgde
voor een toename van inspecties bij IKO en daarmee extra inkomsten en extra personeelskosten.
Samenwerken in Centra voor Jeugd en Gezin, JeugdMATCH en Buurbook
De Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) in Hollands Midden hebben, vanuit hun rol als preventieve voorziening,
ouders en jongeren voorzien van informatie, advies en ondersteuning. Dit gebeurt digitaal, telefonisch en face-to-
face, en zowel via individuele als collectieve dienstverlening.
Er blijft veel belangstelling voor aansluiting op de verwijsindex JeugdMATCH. Er zijn 19 nieuwe organisaties
aangesloten.
Het aantal deelnemers dat is bereikt met de cursussen van het facilitair bureau is wederom groot en gegroeid. De
interesse in webinars is groot.
Voor Holland Rijnland is vervolg gegeven aan Buurbook. Buurbook en de CJG websites voor ouders/opvoeders
zijn met elkaar verbonden en vullen elkaar aan. Cursussen en activiteiten op de website van het Centrum voor
Jeugd en Gezin synchroniseren we met Buurbook.
De CJG-websites voor ouders/opvoeders zijn in 2018 over het geheel genomen goed bezocht. Geïnvesteerd is in
herziening van de vormgeving van deze websites. Tijdens het ontwerpproces is de klant betrokken via enquêtes
en diepte-interviews.
Het aantal bezoekers van de CJG-website voor professionals steeg in 2018 gestaag. Het doel van deze website
is het bundelen van relevante informatie om de samenwerking tussen professionals die in hun werk veel contact
hebben met jongeren en gezinnen te bevorderen. De website kreeg in 2018 een mobiele versie.
Opnieuw sloten meer gemeenten aan bij de CJG-jongerenwebsite Hoezitdat.info. Hoezitdat.info werd goed
bezocht. Veel jongeren bezoeken het forum op de website. In 2018 is een online promotiecampagne via Google
advertenties en snapchat gestart.


                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Bijzondere aandacht ging in 2018 uit naar de nieuwe wetgeving omtrent de toegankelijkheid van websites en
privacy. Ook is de samenwerking met lokale partijen geïntensiveerd en neemt een nieuwe groep jongeren deel
aan de redactieraad.
De Centra voor Jeugd en Gezin zijn ook in 2018 ondersteund bij de inzet van hun Facebookpagina’s om te
komen tot laagdrempelige interactie met de doelgroep. Regionaal wordt een twitteraccount beheerd om
professionals te bereiken.
Subsidies
PZJ heeft diverse subsidies ontvangen van onder andere ZonMw, die niet in de begroting waren opgenomen.
Hierdoor zijn extra inkomsten gegenereerd. Voor het uitvoeren van gesubsidieerde onderzoeken en projecten is
extra personeel ingezet.




                                                        16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                            Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)



2.1.3   Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis (MZVT)
Vanaf 1 januari 2015 is Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis (MZVT) onderdeel van de GGD Hollands Midden.
MZVT bewaakt, beschermt en bevordert de lichamelijke en psychosociale gezondheid en veiligheid van alle
kwetsbare inwoners in Hollands Midden.

De medewerkers van MZVT voerden de werkzaamheden uit in het kader van:
 Meldpunt Zorg en Overlast (MZO)
 Procesregisseur Complexe Gezinnen (voorheen BKK)
 Jeugdpreventieteam (JPT)
 Crisisinterventieteam (CIT)
 Veilig Thuis (VT)
 Preventie en Beleid
MZVT vervult een aantal functies voor de gemeenten. Ook in het boekjaar is gebleken dat het voordelen biedt de
genoemde werkzaamheden binnen MZVT te bundelen:
 Totaaloverzicht over die burgers met zorgmijdend of risicovol gedrag. Monitoring als input voor
    beleidswijzigingen;
 Eén regionale centrale plek waar burgers, professionals en gemeenten terecht kunnen voor consultatie,
    advies of meldingen over risico gezinnen en zorgmijdende burgers;
 Ingrijpen wanneer mensen in een onveilige of instabiele situatie (dreigen te) raken;
 Voorkomen en de-escaleren van maatschappelijke onrust (calamiteiten-coördinator).
Meldpunt Zorg en Overlast
Het MZO richt zich op mensen die de zorg mijden maar wel in zorgelijke situaties verkeren of (woon)overlast
veroorzaken. Het meldpunt geeft advies aan professionals en andere betrokkenen bij ingewikkelde casuïstiek. Als
vrijwillige inzet van zorg niet lukt, kan men bij het MZO een melding doen. Na ontvangst van een melding volgt
een onderzoek van de situatie om in te schatten wat er nodig is. Dit vindt plaats door middel van huisbezoek en
onderzoek bij ketenpartners en zo nodig betrokkenen uit het sociale netwerk. Verder zorgt het Meldpunt voor het
opstellen van een (gezins)plan en toeleiding naar passende zorg en ondersteuning. Hiervoor werkt het Meldpunt
intensief samen met sociale teams, zorginstellingen en overige ketenpartners. Het doel is dus altijd om mensen
zo snel mogelijk toe te leiden naar passende zorg. Tot slot biedt het meldpunt onafhankelijke procesregie in
casussen waar wel hulpverlening betrokken is, maar waar de hulp vastloopt of niet goed van de grond komt.
De meeste van de meldingen komen van woningcorporaties en de politie. Het MZO fungeert daarin als vangnet:
als ander aanbod en voorzieningen geen succes hebben, wordt het uiteindelijk een melding. Hoe preventiever het
lokale veld, des te minder de problemen escaleren. De ontwikkelingen bij de jeugd- en gezinsteams en sociale
wijkteams, spelen hierin een grote rol. De bedoeling was dat na de transitie, het Meldpunt zich meer kon gaan
toeleggen op de advisering aan sociale teams, procesregie en de inzet bij complexe (woon) overlast van
personen met verward gedrag. De verwachte grote afname van het aantal meldingen is ook in 2018 niet
gekomen. Er is wel opnieuw een toename van het aantal adviezen. Gezien het hoge aantal meldingen heeft het
MZO in het sociaal domein nog altijd een belangrijke en zichtbare functie als vangnet voor mensen en gezinnen
die tussen wal en schip vallen of dreigen te vallen.
Procesregie Complexe Gezinnen (voorheen Basiszorg Kwetsbare Kinderen)
Professionals krijgen door interventies van Procesregie Complexe Gezinnen (PCG) de mogelijkheid om verdere
problematiek voor de kinderen in kwetsbare gezinnen te voorkomen. PCG levert een basiszorgcoördinator in die
gezinnen. Het gaat om gezinnen waarbij sprake is van ouders met psychiatrische, verstandelijk beperkte en/of
verslavingsproblematiek. Kenmerk van deze gezinnen is dat de eigen hulpvraag en kracht op dat moment
ontbreekt en het inzicht in eigen problematiek of op de eigen rol van de opvoeding in mindere mate aanwezig is.
Vaak staat men ambivalent tegenover de acceptatie van hulp op het snijvlak van vrijwillige zorg en drang.
Ook nu de organisatie van de zorg in teams op wijkniveau is georganiseerd, blijven sommige gezinnen behoefte
hebben aan de specialistische inzet van BKK. Dit zijn gezinnen waarin de risico’s op kindermishandeling groot
zijn. Het gaat om een klein percentage van de burgers en gezinnen, waar, vanwege de weerbarstige
problematiek van ouders, specialistische inzet noodzakelijk is om te voorkomen dat de kinderen in de knel komen
en uiteindelijk dure maatwerkhulp nodig hebben.
Jeugdpreventieteam
Het JPT begeleidt jongeren tot 18 jaar, die in aanraking zijn gekomen met de politie. De redenen daartoe zijn
uiteenlopend. De begeleiding is bestemd voor jongeren waar zorgen over bestaan, die zorgelijk gedrag vertonen,
of die lichte strafbare feiten plegen. Jongeren aanmelden is voorbehouden aan de politie en de instanties Veilig



                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                              Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Thuis, Bureau Halt en Bureau Leerplicht. Het doel is om eventuele zorgen af te wenden ofwel herhaling van
crimineel gedrag te voorkomen. De begeleiding door het JPT bestond uit het geven van advies en informatie, het
bieden van intensieve begeleiding van maximaal 3 maanden of indien nodig verwijzen naar andere hulpverlening.
De begeleiding is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Bij ernstige zorgen zal het JPT in overleg treden met andere
hulpverleners om te bezien of vrijwillige hulpverlening toereikend is of dat verplichte hulpverlening noodzakelijk is.
Na het eerste kwartaal 2018 was er sprake van afname van aanmeldingen voor trajectbegeleiding bij het JPT. In
het laatste kwartaal 2018 herstelde dit. In totaal waren er in 2018 minder aanmeldingen dan in 2017.
De politie is via Veilig Thuis hoofdleverancier van aanmeldingen bij het JPT. De JPT-medewerkers werken op het
politiebureau. Het JPT constateert dat de personele bezetting en prioriteiten van de politie debet zijn aan
preventieve aandacht voor jeugd. Derhalve neemt het aantal meldingen bij Veilig Thuis, waaronder ook de
gezinnen met kinderen, toe. Meldingen zijn meer incident gerelateerd. Doordat de politie steeds beter het
zorgkader uitvraagt en JeugdMATCH wordt ingevuld, is een plausibele verklaringen dat meer zaken worden
overgedragen aan de hulpverlening die betrokken is. Dit conform wat met gemeenten is afgesproken. Het JPT
geeft voorlichting aan de lokale teams, omdat deze niet altijd de weg naar het JPT lijken te vinden.
Dat neemt niet weg dat de expertise van het JPT meerwaarde biedt. De kracht van het JPT is de werkwijze:
volhardend, outreachend en middels motiverende gespreksvoering. Dit maakt dat zij, een uitzondering
daargelaten, altijd in gesprek komen met de jongere en ouders.
In 2018 zijn, net als in 2017, de meldingen het meest veroorzaakt door alcohol-, drugs- en gokproblemen, diefstal
en gedragsproblemen in de buurt. Met betrekking tot de doorlooptijd blijkt dat de meerderheid van zaken (69%)
binnen twaalf weken wordt afgehandeld.
Crisisinterventieteam
Er is sprake van een crisis als een gezin in een (acute) situatie terecht komt waarbij de veiligheid of het welzijn
van een kind in gevaar komt. Het crisisinterventieteam biedt:
 Adviseren van professionals in de hulpverlening bij een crisis;
 24-uurs bereikbaarheid;
 Crisisinterventie, zoals aandragen van praktische oplossingen, adviseren en vervolghulpverlening;
 Ondersteuning aan reguliere hulpverlening bij complexe problematiek, zoals eer-gerelateerd geweld en
     kinderontvoering.
De aantallen in 2018 door CIT geregistreerde aanmeldingen zijn licht gedaald ten opzichte van 2017. De
adviezen zijn echter fors gestegen. Huiselijk geweld en kindermishandeling was (net als in 2017) de meest
voorkomende problematiek in 2018. Het ging om 92 aanmeldingen waarbij huiselijk geweld speelde en 69 waarbij
kindermishandeling speelde.
CIT droeg 81% van de aanmeldingen na afloop over aan hulpverlening in het vrijwillig kader. Voor 19% werd een
Verzoek tot onderzoek en bespreking (VOTS) ingediend bij de jeugdbeschermingstafel. Aldaar wordt beslist of er
een drang dan wel dwangmaatregel gevraagd gaat worden. Een onderdeel van die 19% zijn ook de
spoedmaatregelen via een VOTS, die rechtstreeks bij de Raad voor de Kinderbescherming gevraagd werden.
52% van de afgeronde meldingen had een doorlooptijd van minder dan vier weken. Dit betekent een verbetering
ten opzichte van 4% ten opzichte van 2017. Dat betekent dat nog steeds in 48% van de casussen het CIT langer
actief bleef dan van een crisisdienst kan worden verwacht. Dit komt door diverse factoren zoals wachttijden van
lokale teams, procedure voor overdracht aan de jeugdbeschermingstafel die minimaal twee weken extra
doorlooptijd vraag. Ook het gebrek aan afzetmogelijkheden in de tweedelijnszorg en het tekort aan pleegouders
voor 4-12 jarigen was in 2018 een knelpunt.
Veilig Thuis
Het fungeren als meld- en adviespunt voor situaties of vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling.
Het naar aanleiding van een melding onderzoeken of daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of
kindermishandeling. De invulling van de werkzaamheden is daarbij vanuit de wetgever sterk geprotocolleerd.
Het aantal meldingen is in 2018 ten opzichte van 2017 gestegen met 26%. Het aantal adviezen is met 6%
gestegen. Het grootste deel van de meldingen is afkomstig van de politie.
Veilig Thuis voert op alle meldingen triage uit om te bepalen of en welke vervolgstappen er moeten worden
genomen. Een kwart van de meldingen wordt door Veilig Thuis in onderzoek genomen. Zo’n driekwart van de
meldingen worden na bemoeienis van Veilig Thuis als vervolgtraject overgedragen aan ketenpartners zoals
specialistische hulpverlening of lokale teams.
In 2018 is hard gewerkt aan werving en selectie van medewerkers om de teams op formatie te krijgen. Naast het


                                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                              Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


aannemen van medewerkers in dienstverband, is gebruik gemaakt van detacheringsbureaus om op formatie te
komen.
De groei van het aantal meldingen is sneller gegaan dan het aantrekken en inwerken van nieuwe medewerkers.
Ook heeft Veilig Thuis daarbij te maken met krapte op de arbeidsmarkt en wachtlijsten bij samenwerkingspartners
zoals de Raad voor de Kinderbescherming. Consequentie is dat de druk op de medewerkers Veilig Thuis om alle
werkzaamheden binnen de beschikbare tijd af te handelen groot is. In 2018 was een stijging zichtbaar van het
                                                                                                       e
percentage meldingen dat niet binnen de wettelijke termijn is getrieerd ten opzichte van 2017. In het 4 kwartaal
was dat percentage 15%. Dat is een verbetering ten opzichte van het derde kwartaal, maar is ook reden tot zorg.
Per 2019 veranderen de taken voor Veilig Thuis. Kort samengevat houden deze taken en veranderingen in:
 Toepassen nieuw, doorontwikkeld, triage-instrument voor de beoordeling van veiligheid.
 Het in behandeling nemen van adviezen en meldingen in het kader van de verbeterde meldcode voor
    professionals.
 Nieuwe diensten, zoals langer en intensiever monitoren op veiligheidsvoorwaarden om tot stabiele veiligheid
    te komen (Handelingsprotocol 2019).
In de loop van 2018 is door onderzoeksbureau Q-Consult een nieuwe analyse gemaakt van de capaciteit dit in
2019 nodig is gezien de nieuwe taken en de ontwikkeling van het aantal meldingen. De analyse schetst een
verdere groei van het aantal meldingen.
Veilig Thuis heeft zich voorbereid op de nieuwe taken in 2019 door:
 het organiseren van 4 grote regiobijeenkomsten voor professionals.
 Het organiseren van een bijeenkomst over de samenwerkingsafspraken Veilig Thuis en de lokale teams.
 Het trainen van alle medewerkers in de nieuwe werkwijze (9 dagdelen).
 Implementatie nieuwe inrichting cliëntregistratiesysteem.
 Werving en selectie medewerkers voor de uitvoering van de (nieuwe) taken in 2019.
Preventie en Beleid
Preventie en beleid wordt onderscheiden in:
 Voorlichting, Preventie en training
 Regionaal Beleidsadvies
 Regionale onderzoeksrapporten
 Ondersteuning Ketensamenwerking
Het accent van de inzet van de beleidsadviseurs ten behoeve van de gehele regio Hollands Midden lag bij de
thema’s aanpak van personen met verward gedrag, advisering over de inrichting van wijkteams en de
winterregeling daklozen. De GGD denkt mee in de landelijke aanpak van personen met verward gedrag via een
contactpersonen werkgroep GGD GHOR, en heeft meegewerkt aan de landelijke handreiking onverzekerden van
de VNG en GGD. Daarnaast is de GGD sparringpartner en adviseur van de projectleider voor de regionale
projectgroep ‘Aanpak personen met verward gedrag’. In diverse gemeenten is geadviseerd over de inrichting van
wijkteams, met name waar het de aansluiting en samenwerking betrof met de bemoeizorg: de functies van het
MZO en de Zorgnetwerken.
Jaarlijkse worden voor de winterregeling daklozen de draaiboeken en ketensamenwerkingsafspraken
geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Er is interne afstemming binnen de GGD over start- en stopsignalen en er
wordt geadviseerd over voorkomende knelpunten en ten aanzien van mensen die niet naar binnen willen.
Voorlichting, preventie en training
Doorlopend wordt geïnvesteerd in kwaliteitsverbetering van het professioneel handelen van beroepskrachten in
de regio middels voorlichting en training. Ook studenten van diverse onderwijsinstellingen hebben gastlessen
over Veilig Thuis en geweld in afhankelijkheidsrelaties ontvangen. Door deelname van Veilig Thuis aan enkele
Lokale Allianties tegen financieel misbruik van ouderen zijn ook ouderen en hun mantelzorgers als ook
marktpartijen als banken, notariaat en bewindvoerders bereikt.
Ook dit jaar is geïnvesteerd in de samenwerking van Veilig Thuis met het lokale veld, o.a. middels een
uitgebreide training en samenwerkingsgesprekken. Daarnaast zijn regiobijeenkomsten georganiseerd waarin
beroepskrachten geïnformeerd zijn over de nieuwe werkwijze van Veilig Thuis, de radarfunctie en de verbeterde
Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling per 2019. Deze activiteiten hadden een bereik van zo’n
1.500 beroepskrachten, studenten en het algemeen publiek.
Leerlingen en docenten van het voortgezet onderwijs hebben het lesprogramma Wensen en Grenzen ontvangen
waarbij gezonde relatievorming, seksueel grensoverschrijdend gedrag, de invloed van social media en diversiteit
aan de orde komen. Honderden leerlingen en docenten zijn hiermee bereikt.


                                                          19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


Regionaal Beleidsadvies
De GGD voerde de secretarisrol uit bij het platform Maatschappelijke Zorg (Midden-Holland) (niet geheel 2018),
en de projectgroep Uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg & Beschermd Wonen (Holland Rijnland), als
ook van het Regionaal Beleidsoverleg huiselijk geweld en kindermishandeling. Voor het ketenpartnersoverleg
huiselijk geweld en kindermishandeling levert de GGD zowel de voorzitter als secretaris. Met ambtenaren uit
gemeenten is besproken is om de secretarisrol voor MZ om te (gaan) zetten in een rol als inhoudelijk adviseur.
Er is deelgenomen aan diverse werkgroepen op onderwerpen zoals vroegsignalering schulden (in verschillende
gemeenten), preventie en aanpak complexe scheidingen, MDA++, regionale werkgroep implementatie
1Gezin1Plan 0-100 jr. (met als resultaat dat nagenoeg alle gemeenten in de regio ook voor 2019 middelen ter
beschikking stellen om verdere implementatie te realiseren.) Ook is gewerkt aan de totstandkoming van de
Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling 2019-2023, dat aansluit bij het landelijke VWS-programma
Geweld hoort nergens thuis.
In 2018 is opnieuw sterk gefocust op de rol van bemoeizorg in het sociale domein. Op diverse plekken is actief
meegedacht en geschreven over de mogelijke invulling van bemoeizorg en de rol van verschillende partijen
daarin. Vanuit de GGD is het document “bemoeizorg zo lokaal als mogelijk“ aangeboden aan gemeenten om
deze ontwikkeling te ondersteunen. Vanuit de GGD zien we dat iedere gemeente een eigen invulling geeft aan de
uitvoering binnen het sociaal domein (zoals de Wmo ook beoogt). Voor taken als het regionale vangnet geldt dat
dit een extra inspanning vraagt om de werkwijzen goed op elkaar af te stemmen met 19 gemeenten.
Met de gemeenten in Hollands Midden is in 2018 uitgebreid gesproken over de rol en taken van het Meldpunt
Zorg en Overlast. Ook de bijdrage aan allerlei gemeentelijke pilots vraagt een forse tijdsinvestering.
De Algemene Verordening Gegevensbescherming was voor een aantal gemeenten de aanleiding om de
afspraken over samenwerking binnen de zorgnetwerken (Holland Rijnland) na te gaan in het kader van een Data
Protection Impact Assessment. De GGD heeft waar gewenst informatie aangeleverd en deelgenomen aan
gesprekken.
Vanuit het regionale programma Zorg & Ondersteuning voor Mensen met Verward Gedrag in Hollands Midden is
in 2018 door de GGD in samenwerking met gemeenten subsidie aangevraagd bij ZonMW voor het project
Versterking Meldfunctie Niet-Acute Zorg voor Mensen met Verward Gedrag. Deze subsidie is toegekend en zal
lopen tot het derde kwartaal van 2019. De GGD levert de projectleider en deze inzet in uren is tevens de vereiste
eigen investering van de regio in het project.
Regionale onderzoeksrapporten en rapportages

   Veilig Thuis is in 2018 gestart met outcome monitoren. Hoger doel is om middels outcome-dialoog met
    directbetrokkenen de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling, en specifiek complexe scheiding, te
    verbeteren. Er wordt hierin samengewerkt met Vrouwenopvang Rosa Manus en de gemeente Leiden.
   Respondent onderzoeksrapport Instroom Dakloosheid (onderzoek Gemeente Leiden)
   Ontwikkeling Monitor OGGZ Holland Rijnland (GGD)
   Beleidsadvisering Daklozentelling Gemeente Leiden (GGD)
   Beleidsmedewerkers zorgen voor de kwartaalrapportages (CIT, JPT, VT) voor de gemeenten en voeren
    mede de kwartaalgesprekken met de gemeenten daarover.
   Jaarverslagen van de cliënt gebonden producten (Veilig Thuis, Meldpunt, BKK, CIT, JPT)
Ondersteuning Ketensamenwerking
Jaarlijks wordt de winteropvang, bestaande uit de winter- en kouderegeling, van dak- en thuislozen geëvalueerd
en voorbereid. Afgelopen jaar zijn de draaiboeken voor Midden-Holland en Holland Rijnland herschreven.
Afspraken in de ketenwerking zijn bijgesteld. Er zijn afspraken gemaakt met nieuwe partners, zoals de PEH. De
contactpersonen van de kern- en schilpartners zijn geactualiseerd. Extern is er afstemming met de andere GGD-
en uit de G4. Intern zijn er afspraken tussen Team Preventie en Beleid en Medische Milieukunde over het aan- en
uitzetten van de Kouderegeling. Tevens wordt er geadviseerd bij knelpunten in het opvangen van dak- en
thuislozen, zoals buitenslapers die weigeren gebruik te maken van de opvang.
Een aantal bestaande convenanten Voorkomen Huisuitzettingen is geëvalueerd en er zijn een aantal nieuwe
convenanten gesloten. Ook is aansluiting gezocht in een paar gemeenten die projecten vroegsignalering van
schulden zijn gestart om de verbinding te leggen en samenwerkingsafspraken te maken met deze
vroegsignalering en het meldpunt.
Sinds 1 juli 2017 is de Wet aanpak woonoverlast in werking getreden. Team Preventie en Beleid adviseert en
denkt mee met gemeenten en netwerkpartners hoe hier wettelijk uitvoer aan te verlenen. Team preventie en
Beleid heeft deelgenomen aan een onderzoek van de Universiteit Utrecht over het thema woonoverlast. Middels



                                                         20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                             Jaarverslag: Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)


semi-open-data, waaronder cijfers van de GGD, zijn causale verbanden onderzocht.
De GGD was in 2018 betrokken bij het project Meedoen met de stad in Leiden, dat loopt tot eind 2019. Doel
hierbij is een goede sociale basisstructuur in de wijk te realiseren met als referentiekader de burger met
psychische of psychosociale problematiek. Het doel van het project is enerzijds samenwerking van organisaties
en ervaringsdeskundigen om kwetsbare burgers in de wijk eerder te signaleren en anderzijds zo nodig te
ondersteunen voor hulp en participatie. De bedoeling van het vroegsignalering is om eerder op signalen af te
gaan en hiervoor ook met informele contacten en ervaringsdeskundigen op te trekken. De doelgroep bestaat uit
kwetsbare personen die nog niet in zorg zijn of nog niet goed in beeld, iemand wordt ingebracht omdat het
wenselijk is dat iemand contact met deze persoon legt. De signaleringsoverleggen hebben anderzijds de functie
om in gezamenlijkheid te leren wat onder vroegsignalering van kwetsbare personen moet worden verstaan. De
signaleringsoverleggen worden door zowel hulpverleners in de wijk als ervaringsdeskundigen bijgewoond.
Vanwege grote veranderingen in de werkwijze van Veilig Thuis en de Wet meldcode zijn in het kader van huiselijk
geweld en kindermishandeling diverse samenwerkingsverbanden tegen het licht gehouden en waar nodig worden
deze bijgesteld. De voorbereidingen voor het actualiseren van de samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis
en de lokale teams zijn getroffen. Verder is begonnen met trainingen aan de kinderopvang omdat uit onderzoek
blijkt dat er behoefte is de aanpak van signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling in deze sector te
verbeteren. Veilig Thuis is betrokken bij de nieuw opgerichte Lokale Alliantie financieel misbruik van ouderen in
Teylingen en levert een bijdrage aan openbare bijeenkomsten. Met diverse vestigingen van de Rabobank zijn
samenwerkingsafspraken gemaakt. Per 2019 zullen er landelijk dekkende afspraken komen. Een interventie-
instrument is ontwikkeld dat kan worden ingezet bij sexting-incidenten. Dit instrument is bewezen effectief en is
regionaal in het voortgezet onderwijs worden uitgezet. De verbeterde werkwijze bij de uitvoering van de Wet
tijdelijk huisverbod is positief geëvalueerd met de ketenpartners. Dit heeft betrekking op de rollen van de
ketenpartners en het meewegen van de bereikbaarheidsdiensten van Kwadraad en CIT met de HOvJ in de
opleggingsfase. De implementatiegroep 1Gezin/1Plan/0-100 jaar heeft diverse bijeenkomsten georganiseerd voor
managers, voor aandachtsfunctionarissen en gesprekken gevoerd met organisaties om verder draagvlak te
creëren en implementatie gestalte te geven.


2.1.4      Financiën
De realisatie van het programma GGD kan als volgt worden samengevat.

(€1.000)                                                      Realisatie     Realisatie     Begroting         Verschil
                                                                   2017           2018          2018

Lasten                                                           46.458          48.252        48.023            -229
Baten                                                            45.666          50.636        48.453           2.183
Gerealiseerde saldo van baten en lasten                            -792           2.384           430           1.954

Mutatie reserves                                                    797          -2.148          -430           -1.718
Gerealiseerde resultaat                                               5            236             0              236


Het gerealiseerde resultaat is €236k voordelig. Het structurele resultaat is €584k voordelig. De financiële
resultaten van dit programma zijn verder gespecificeerd in de jaarrekening in paragraaf 3.5.1.




                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.2     Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR)
Het programma Geneeskundige Hulpverlening wordt uitgevoerd door de sector GHOR. De GHOR is belast met
coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening en de advisering van andere overheden en
organisaties op dat gebied.
GHOR Hollands Midden bereidt schriftelijke afspraken voor en onderhoudt deze tussen het bestuur van de
Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) en in de regio werkzame zorginstellingen, zorgaanbieders, RAV en
GGD over hun taak bij rampen en crises en de voorbereiding daarop. Als netwerkorganisatie heeft GHOR
Hollands Midden een spilfunctie tussen zorg, veiligheid en openbaar bestuur. Deze functie komt tot uiting in haar
wettelijke taak processen in de acute zorg en de publieke zorg tussen verschillende organisaties goed op elkaar
te laten aansluiten tot een soepele keten. Publieke zorg betreft: Infectieziektebestrijding, Medisch Milieukunde,
Psychosociale Hulpverlening en Gezondheidsonderzoek.
Als netwerkorganisatie heeft de GHOR een spilfunctie tussen zorg, veiligheid en openbaar bestuur. Deze functie
komt tot uiting in haar wettelijke taak processen in de acute zorg en de publieke zorg tussen verschillende
organisaties goed op elkaar te laten aansluiten tot een soepele keten. Publieke zorg betreft:
Infectieziektebestrijding, Medisch Milieukunde, Psychosociale Hulpverlening en Gezondheidsonderzoek.
De meerwaarde van het programma GHOR voor zorgpartners is de verbinding in het zorgnetwerk van
organisaties en personen, met als doel: een goede voorbereiding op crisisbeheersing en aansluiting ervan op de
veiligheidsregio. Voor de veiligheidsregio zit de meerwaarde vooral in de relatie van het programma met
zorgpartners en de kennis van hun processen.


2.2.1   Doel

Doelen en speerpunten
Het programma GHOR kent de volgende speerpunten:
 Organiseren van themasessies met en voor zorgpartners (zoals over gevolgen van regionale risico’s en de te
    nemen maatregelen door de zorgpartners).
 Concretisering met zorgpartners van het concept van systeemdenken voor de voorbereiding op
    geneeskundige hulpverlening en zorgcontinuïteit.
 Deelnemen aan relevante werkgroepen en projecten van de veiligheidsregio gericht op voorbereiding en
    uitvoering van het regionaal beleid en werkplannen van de veiligheidsregio.
 In kaart brengen van informatiebehoeften bij partners zowel in de koude, lauwe als in de warme fase gericht
    op een verbetering van de informatieketen.
Het werkplan GHOR 2018 is binnen de begroting 2018 gerealiseerd.


2.2.2   Ontwikkelingen
Ontwikkelingen en resultaten zorgnetwerk
ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen)
In 2006 zijn ziekenhuizen met erkenning traumacentra aangewezen om het regionaal overleg acute zorgketen
(ROAZ) te organiseren. De afgelopen jaren wordt het ROAZ meer gebruikt als platform in de regio om (de
samenwerking in) de acute zorg te verbeteren, acties te ondernemen en afspraken te maken.
Netwerk Acute Zorg regio West
Het overleg over de wettelijke ROAZ-taak in de regio West is geherstructureerd om in te spelen op de urgente
knelpunten in de acute zorg. Het bestuurlijk overleg is structureel uitgebreid met een tactisch overleg dat diverse
expertise- en themagroepen aanstuurt. Nu zijn zowel bestuurders als managers van zorgaanbieders bij het
overleg over acute zorg in regio West betrokken, waaronder DPG en manager GHOR. GHOR is (samen met
GHOR Haaglanden) trekker van de themagroep Crisisbeheersing.



                                                         22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                              Jaarverslag: Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR)


Griepperiode 2018 en regionaal griepplan
In maart 2018 heeft VWS aan het ROAZ opdracht gegeven beter voorbereid te zijn op toekomstige
griepepidemieën. Op verzoek van het Netwerk Acute Zorg regio West heeft GHOR in maart 2018 gedurende
twee weken dagelijks uitvraag gedaan naar de drukte op de Spoedeisende Hulp van de ziekenhuizen en RAV in
de regio Hollands Midden.
Convenant ziekenhuizen
De convenanten uit 2013 met de drie ziekenhuizen in de regio zijn geactualiseerd op regels in de Algemene
Verordening Gegevensbescherming (AVG), Slachtoffer Informatie Systematiek (SIS) en Terrorisme Gevolg
Bestrijding (TGB). Het is nu één convenant voor de drie ziekenhuizen in de regio Hollands Midden.
Samen oefenen met zorgpartners
Evenals in 2018 heeft GHOR aan zorgpartners aangeboden om met GHOR en / of met VRHM te oefenen. Het
doel is zorgpartners te stimuleren om hun crisisteams op strategisch en tactisch niveau te oefenen.
Ontwikkelingen en resultaten Veiligheidsnetwerk
Adviezen vergunningverlening risicovolle evenementen
Voorbeelden waarbij GHOR heeft geadviseerd over de te nemen maatregelen bij risicovolle evenementen zijn
diverse schaatstochten, festiviteiten rond Koningsdag, marathon Leiden en diverse najaar feesten in de regio.
GHOR heeft hierbij het advies betrokken van RAV en GGD. Alle adviezen zijn op tijd verstrekt.
Omgevingswet
GHOR heeft bijgedragen aan de landelijke visie van GGD GHOR Nederland op de rol van GHOR in het kader
van ruimtelijke ordening. In het ruimtelijk planproces werkt GHOR nauw samen met haar partners. GHOR
ambieert een integrale benadering van veiligheids- en gezondheidsaspecten bij ruimtelijke ontwikkelingen in
nauwe samenwerking met Omgevingsdiensten, VRHM, gemeenten en GGD.
Risicobeheersing en planvorming
GHOR heeft samengewerkt met de veiligheidsregio en advies gevraagd aan zorgpartners met betrekking tot het
gezamenlijk adviseren over bestemmingsplannen en dossiers op het gebied van ruimtelijke ordening, zoals de
Rijnlandroute. GHOR heeft inbreng geleverd aan alle multidisciplinaire werkgroepen van de veiligheidsregio.
Nieuw Regionaal Risico Profiel van de veiligheidsregio
Voor het Regionaal Risicoprofiel heeft Veiligheidsregio Hollands Midden themasessies gehouden om een
gezamenlijke inventarisatie en analyse van de aanwezige risico´s te maken. Vooraf heeft GHOR partners van de
acute zorg, publieke zorg en verpleeghuizen benaderd om mee te denken over de thema’s en hen uitgenodigd
deel te nemen aan de themasessies. GHOR heeft als coördinator in het zorgnetwerk meegedacht over mogelijke
oorzaken, gevolgen en impact op de geneeskundige hulpverlening. Thema’s van de werksessies waren: Natuur
en klimaat, Gebouwde omgeving, Milieu, Mobiliteit en infrastructuur, Continuïteit vitale voorzieningen en
Gezondheid en veiligheid.
Ontwikkelingen en resultaten Crisisorganisatie GHOR
Wijziging in het Besluit personeel veiligheidsregio’s in verband met aanpassing van enkele functies van de GHOR
De Wijziging in het Besluit van 21 november 2017 heeft geleid tot twee nieuwe GHOR-functies: Hoofd Acute
Gezondheidszorg (HAG) en Hoofd Publieke Gezondheidszorg (HPG). HAG en HPG geven invulling aan de
verantwoordelijkheid die de veiligheidsregio heeft voor aansturing van de geneeskundige hulpverlening. Beide
functies vallen onder verantwoordelijkheid van de Algemeen Commandant Geneeskundige Zorg (ACGZ) en
bevinden zich in de multidisciplinaire context binnen de witte kolom.
Ontwikkeling personeelsbestand parate crisisorganisatie GHOR
In de periode 2014-2018 zijn 8 van de 14 Officieren van Dienst Geneeskundig (OvDG) uit dienst getreden,
waarvoor nieuw OvDG’en zijn geworven.
Uit de personeelsopbouw van alle crisisfunctionarissen GHOR blijkt dat ook de komende jaren een substantiële
vervanging van deze functionarissen plaatsvindt. De Wijziging in het Besluit personeel leidt daarnaast tot nieuw
op te leiden crisisfunctionarissen GHOR, namelijk HAG en HPG. Op basis hiervan verwacht GHOR in de
komende jaren extra kosten voor werving, selectie en initiële landelijk vereiste opleidingen, die een hoge druk
leggen op de begroting GHOR.




                                                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                               Jaarverslag: Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR)


Opleiden, trainen, oefenen
Voor alle GHOR-crisisfuncties zijn ook dit jaar veel trainingen zowel monodisciplinair (zorgpartners) als
multidisciplinair (veiligheidsregio) opgezet en uitgevoerd. Een oefening waar zowel functionarissen van
zorgpartners als ook van veiligheidsregio tegelijk zijn beoefend was op 7 november 2018 met een scenario
terrorismegevolgbestrijding op terrein van het LUMC.
Het opleiden trainen oefenen van crisisfunctionarissen GHOR is volgens planning uitgevoerd. Afgesproken
evaluaties zijn gehouden. Deelnemers zijn tevreden over de aanpak. De trend van groeiende vak volwassenheid
van crisisfunctionarissen GHOR is doorgezet.
Operationaliseerde inzetcriteria
De inzetcriteria voor GRIP-opschaling heeft GHOR Hollands Midden in samenwerking met Meldkamer
Ambulancezorg en GHOR Haaglanden geoperationaliseerd en in de technische infrastructuur van de meldkamer
laten opnemen. Deze samenwerking heeft bekendheid met elkaars processen verbeterd. Uit de pilot is gebleken
dat het aantal inzetten van OvDG sterk toeneemt en daarmee hun enthousiasme voor incidentbestrijding en het
behoud van hun vakbekwaamheid. Op 1 september 2018 zijn deze geoperationaliseerde inzetcriteria van kracht
gegaan. Het aantal inzetten in 2018 was 245, waarvan 6 inzetten met GRIP 1 of hoger (2017: 58 inzetten).
Aangepaste inzetcriteria Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke stoffen (GAGs)
Vanaf 1 december 2018 zijn aangepaste inzet- en alarmeringscriteria van toepassing voor de GAGs. Deze
operationele functie kan worden ingezet tijdens incidenten waarbij (vermoedelijk) gevaarlijke (Chemisch
Biologisch Radioactief en Nucleair) stoffen betrokken zijn. De gewijzigde inzetcriteria leiden tot een uniforme
werkwijze binnen Zuid-Holland.


2.2.3      Financiën
De realisatie van het programma GHOR kan als volgt worden samengevat.

(€1.000)                                                       Realisatie    Realisatie    Begroting        Verschil
                                                                    2017          2018         2018

Lasten                                                             1.973          1.986         2.024              38
Baten                                                              1.960          2.006         2.024             -18
Gerealiseerde saldo van baten en lasten                              -13             20             0              20

Mutatie reserves                                                      29             16             0                16
Gerealiseerde resultaat                                               16             36             0                36


Het gerealiseerde resultaat is €36k voordelig. Het structurele resultaat is €23k nadelig. De financiële resultaten
van dit programma zijn verder gespecificeerd in de jaarrekening in paragraaf 3.5.2.




                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                RAVHOLLANDSMIDDEN




2.3     Programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV)

2.3.1   Doel
De Regionale Ambulancevoorziening Hollands Midden (RAV) biedt verantwoorde ambulancezorg. De RAV
kenmerkt zich als een professionele, innovatieve en transparante organisatie. De patiënt heeft hier recht op!
De Tijdelijke wet Ambulancezorg (TwAZ) is sinds 1 januari 2013 het wettelijk kader voor ambulancediensten. Op
basis van deze wet heeft het ministerie van VWS een vergunning afgegeven aan de RAV om ambulancezorg te
verlenen in de veiligheidsregio. In 2017 heeft de Minister van VWS besloten de werkingsduur van de tijdelijke wet
te verlengen tot 2021. Ambulancezorg Nederland heeft namens alle RAV’s haar standpunt kenbaar gemaakt aan
VWS over de ordening van de ambulancezorg vanaf 2021. Uitgangspunt hierbij is o.a. voortzetting van de huidige
wijze van vergunningsverlening.
Het programma RAV omvat de ambulancezorg en de meldkameractiviteiten (intake en uitgifte). De activiteiten zijn
beschreven in de Tijdelijke wet Ambulancezorg (TwAZ), die sinds 1 januari 2013 de ambulancezorg reguleert.
Deze wet is tot 2020 verlengd. De verwachting is dat in 2019 door de Minister meer duidelijkheid wordt geboden
over nieuwe wetgeving.


2.3.2   Ontwikkelingen
Visie op zorgaanbod
De balans tussen de behoefte aan ambulancezorg en de beschikbare capaciteit is al langer verstoord. Een van
de invalshoeken om de balans te herstellen is een betere regie op de geboden zorg.
Door de samenwerking te zoeken met de huisartsenposten, thuiszorg en GGZ bij de aanname en verwerking van
meldingen wil de RAV de melder zorg op maat bieden. Oriënterende gesprekken over de inrichting van een
zorgmeldkamer worden in 2019 gevoerd.
De RAV houdt in 2019 een 112-campagne, gezamenlijk met de zorgketenpartners. Het doel hiervan is om de
burger zo snel mogelijk in de richting te helpen van de juiste zorgverlener.
Tekort aan verpleegkundigen
In de afgelopen jaren heeft de RAV tientallen nieuwe verpleegkundigen aangenomen. Tot nog toe heeft de RAV
in haar behoefte kunnen voorzien en worden nog regelmatig nieuwe mensen aangenomen, maar het potentieel
aan beschikbare verpleegkundigen, onder wie ook centralisten, neemt nog steeds af. De RAV blijft inzetten op de
werving van nieuwe verpleegkundigen en op behoud van personeel, maar verwacht in de komende jaren
desondanks problemen te zullen ondervinden bij het op peil houden van de formatie.
Telemedicine
De verdieping van de kwaliteitszorg is met name beoogd door de introductie van Telemedicine. Sinds de
invoering van de Tempus ALS wil de RAV onderdelen van het Telemedicine-concept gefaseerd implementeren in
de dienst. De infrastructurele voorwaarden die hiervoor nodig zijn, hebben vertraging opgelopen. In 2018 is de
basis gelegd om op verder te bouwen in 2019.


2.3.3   Prestaties
Het jaar 2018 heeft vooral in het teken gestaan van het ontwikkelen van plannen voor het herstellen van de
balans tussen de vraag om ambulancezorg en het aanbod dat door de RAV kan worden geleverd. De balans is
verstoord geraakt als gevolg van diverse in- en externe ontwikkelingen. Intern speelt met name de krapte op de
arbeidsmarkt voor verpleegkundigen een rol, extern de veranderende zorgvraag en het veranderende
zorgaanbod van ketenpartners. Gevolg van de verstoorde balans is dat niet kan worden voldaan aan de norm
(95% A1 binnen 15 minuten onder normale omstandigheden). Er is veel in gang gezet waarvan de effecten naar
verwachting pas in 2019 zichtbaar zullen zijn.
Voor een uitgebreide toelichting op het meerjarenbeleid van de RAV wordt verwezen naar http://rap.ravhm.nl.


                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                              Jaarverslag: Programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV)


Zorgambulance
De zorgambulance wordt sinds april 2017 ingezet. Laag complexe ambulancezorg wordt in speciaal hiervoor
ingerichte ambulances uitgevoerd door zorgambulancebegeleiders. De druk op de spoedcapaciteit is hierdoor
verminderd. Het aantal zorgambulances is per september 2018 tot 4 uitgebreid. De spreiding over de regio is
geoptimaliseerd. In de avonduren is inmiddels ook capaciteit beschikbaar
Zorgtaxi
Een deel van de ambulancecapaciteit wordt ingezet terwijl er strikt genomen geen (acute) zorgbehoefte aanwezig
is. In dergelijke gevallen biedt de RAV in samenwerking met een taxivervoerder bij wijze van pilot de mogelijkheid
aan bij de huisarts om te kiezen voor een zorgtaxi i.p.v. een ambulance. Hiermee probeert de RAV de alsmaar
stijgende ritaantallen enigszins te beperken. De pilot heeft laten zien dat er duidelijk behoefte is aan deze vorm
van patiëntenvervoer. Vanwege beperkte financiële middelen is de zorgtaxi tot nog toe beperkt ingezet.
Prestaties (% A1 < 15 minuten)
Het aantal spoedritten dat binnen 15 minuten ter plaatse is (A1) blijft met 91,2% op regioniveau gemiddeld achter
op de norm. Hiervoor zijn diverse oorzaken aan te geven:
 De personeelsproblemen zijn nog niet geheel opgelost. De formatie benadert het gewenste niveau, maar nog
    niet alle nieuwe medewerkers zijn inzetbaar doordat zij in het opleidingstraject zitten.
 De RAV heeft een nieuw ritdatamanagementsysteem dat aan het digitale ritformulier gekoppeld is. Dit
    systeem is sinds november 2017 in gebruik en is gedurende 2018 verder ontwikkeld. Vanaf de
    ingebruikname zijn de prestatiecijfers met ruim 2% afgenomen en daarna gestabiliseerd. De
    prestatiebepaling is nu direct conform de richtlijnen van het RIVM en worden er geen uitzonderingen
    gemaakt voor bijzondere omstandigheden.
 De ritaantallen zijn gestegen.
 De RAV heeft te maken met een toenemend aantal tijdelijke sluitingen van ziekenhuisafdelingen. Het gevolg
    hiervan is een stijging van de gemiddelde ritduur en daarmee samenhangend een vermindering van
    beschikbare spoedparaatheid.
 Gebieden aan de randen van onze veiligheidsregio die normaliter door andere RAV’s worden aangereden,
    worden nog steeds door onszelf bediend. Hierdoor staan in deze gebieden de prestaties extra onder druk.
 Waar (mogelijk) sprake is van een reanimatie wordt een beroep gedaan op de brandweer first responder en
    de burgerhulpverlener. Uit een onderzoek in 2017 blijkt dat hierdoor meer dan 75% van de reanimaties
    binnen 6 minuten kan worden gestart.


2.3.4      Financiën
De realisatie van het programma RAV kan als volgt worden samengevat.

(€1.000)                                                       Realisatie    Realisatie     Begroting       Verschil
                                                                    2017          2018          2018

Lasten                                                            26.463         27.604        27.874           270
Baten                                                             26.078         27.904        27.874            30
Gerealiseerde saldo van baten en lasten                             -385            300             0           300

Mutatie reserves                                                     213            133             0           133
Gerealiseerde resultaat                                             -172            433            0            433


De financiering van de ambulance activiteiten vindt plaats op basis van voorgeschreven tarieven door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
Het gerealiseerde resultaat is €433k voordelig. Het structurele resultaat is 428k voordelig. De financiële resultaten
van dit programma zijn verder gespecificeerd in de jaarrekening in paragraaf 3.5.3.




                                                          26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>2.4        Verplichte paragrafen
Hieronder zijn de verplichte paragrafen opgenomen die van toepassing zijn voor de RDOG Hollands Midden. Wij
hebben een onverplichte paragraaf rechtmatigheid toegevoegd.


2.4.1      Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandscapaciteit
Het weerstandsvermogen van de RDOG Hollands Midden wordt bepaald door de omvang van de reserves.
Hierdoor kunnen niet begrote uitgaven worden opgevangen. De deelnemende gemeenten zijn op grond van
artikel 27, lid 7 van de Gemeenschappelijke regeling RDOG Hollands Midden verplicht ervoor te zorgen dat de
RDOG Hollands Midden beschikt over voldoende middelen om aan al zijn verplichtingen te kunnen voldoen.
De uitganspunten voor de reserves zijn opgenomen in de Nota Reserves en Voorzieningen RDOG Hollands
Midden, die door het Algemeen Bestuur op 28 maart 2018 is vastgesteld.
De omvang van de reserves bedraagt €3.627k. Het weerstandsvermogen is €2.794. Dit is bepaald door de
reserves waarvoor het Algemeen Bestuur al een doel heeft vastgesteld niet mee te tellen als vrij besteedbaar
vermogen. Wat resteert, is het weerstandsvermogen. Dit is hieronder weergegeven. Een nadere toelichting op het
eigen vermogen is opgenomen in paragraaf 3.4.7 van de jaarrekening en in paragraaf 4.3 in de bijlagen.
De weerstandsratio is de beschikbare weerstandscapaciteit ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit.
De benodigde weerstandscapaciteit, die is gebaseerd op het risicomanagementsysteem, is voor 2018 bepaald op
€5.500k. De weerstandsratio is €2.794k / €5.500k = 51%.

(€1.000)                                                01-01-2018   31-12-2018        Niet vrij    Weerstand

Algemene reserve GGD                                           21         1.910              0           1.910
Bestemmingsreserve verplichtingen voormalig personeel           0           358            358               0
Bestemmingsreserve markttaken GGD                             382           283            283               0
Reserves GGD                                                  403         2.551            641           1.910

Algemene reserve GHOR                                         126           110               0           110
Bestemmingsreserve project OvDG                                77            77              77             0
Reserves GHOR                                                 203           187              77           110

Reserve aanvaardbare kosten RAV                                69            69              0                69
Bestemmingsreserve huisvesting RAV                            248           115            115                 0
Reserves RAV                                                  317           184            115                69

Onverdeeld gerealiseerde resultaat                              0           705               0               705
Eigen vermogen                                                923         3.627            833           2.794




                                                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                               Jaarverslag: Verplichte paragrafen


Risicomanagementsysteem
Bodems en plafonds van de reserves zijn gebaseerd op het risicomanagementsysteem en vastgesteld door het
Algemeen Bestuur RDOG Hollands Midden, mede op advies van het Algemeen Bestuur VRHM.
Eind 2018 heeft een actualisatie van de risico-inventarisatie plaatsgevonden. De opbouw van deze analyse is
gebaseerd op de risico-analyse die in voorgaande jaren is uitgevoerd, maar is uitgebreid met stakeholders van de
organisatie en heeft naast de risico’s ook kansen benoemd, die eveneens voor de organisatie van belang kunnen
zijn. De GHOR en RAV hebben in dit proces ook hun bijdrage geleverd
Vooruitlopend op de besluitvorming in het bestuur worden hieronder de nieuwe bedragen van de plafonds van de
reserves al vermeld. De bedragen zijn gebaseerd op een inventarisatie van de processen binnen de GGD, GHOR
en RAV waarbij de kans en impact als wegingsfactor zijn meegenomen en een koppeling is gelegd met een
risico-bedrag wanneer het risico zich zou voordoen. Als plafond in het weerstandvermogen wordt het totaalbedrag
aangehouden van de risico’s die vallen in de berekening van de drie hoogst waarderingen, hetgeen uitkomt op
een bedrag van €5.500k.

Belangrijkste risico’s

Risico's                              Toelichting                                                  Maatregelen

Bestuurlijk

Uitkomsten RDOG 2020 biedt            Het gekozen model stelt hoge eisen aan invulling             Consequent teruggrijpen naar de
kansen, maar ook risico’s: hoe gaat   opdrachtgeverschap van gemeenten. De capaciteit om           oorspronkelijke uitgangspunten
het nieuwe PPG functioneren           structuur goed in te richten en te ondersteunen is zowel     RDOG 2020. Helder
                                      binnen RDOG Hollands Midden als binnen gemeenten             verwachtingen management.
                                      krap.

Een wijzigende visie van gemeenten    Een wijzigende visie van gemeenten kan leiden tot             Uitgangspunten toepassen en
op bepaalde taakgebieden, bv CJG,     verlies van opdrachten in schil 3 m.b.t. CJG diensten        met elkaar in gesprek blijven.
jeugdhulp of maatschappelijke zorg.   (coördinatoren, cursusbureau etc) of complexe                Helderheid aanbrengen over de
                                      wijzigingen in de invulling van de taken in schil 2, zoals   gewenste te bereiken
                                      minder taken voor alle gemeenten samen.                      maatschappelijke effecten en de
                                      Spanningspunt is vooral dat personele wijzigingen            rol van de GGD hierin.
                                      realiseren niet altijd een korte doorlooptijd heeft.

Primaire taken

Veranderende wetgeving kan leiden    De regelgeving voor de GGD taken is in beweging.        Goede meerjaren begroting en
tot uitbreiding van werkzaamheden en Veranderende wet- en regelgeving kan leiden tot         inzicht in ontwikkelingen
formatie-uitbreiding.                uitbreiding of krimp van werkzaamheden. Risico is dat   formatie.
                                     dit sneller gaat dan veranderingen in het
                                     personeelsbestand. Er kan ook sprake zijn van krimp bij
                                     taken die elders worden ondergebracht.

Verlies contract arrestantenzorg in   De aanbesteding van arrestantenzorg bij de politie komt Samenwerking met GGD
2020.                                 naderbij. Afhankelijk van de scherpte van de offerte zal Haaglanden, volgen
                                      het contract wel/niet worden voortgezet.                 ontwikkelingen, inzet bij werving
                                                                                               en opleiding forensisch artsen.

DD JGZ: De ontwikkeling en            De aanschaf en implementatie van het nieuwe DD JGZ           Ouderportaal wordt voorbereid.
implementatie van een klantportaal    is gerealiseerd, maar nog niet alle functionaliteiten        Continu proces van verbetering
stagneert. Medewerkers leren niet     worden zo gebruikt als vooraf was bedacht.                   inrichting en instructie, gericht op
snel genoeg correct te registreren.   Dat kan van invloed zijn op de juiste vastlegging en de      standaard gebruik van Kidos.
                                      betrouwbaarheid van de gegevens in het systeem.              Versterking applicatiebeheer.

Niet leveren optimale zorg            Samenwerking JGZ met ketenpartners is onontbeerlijk          Dit risico onder de aandacht van
JGZ/jeugdhulp door ontbreken          om tot efficiënte en effectieve uitvoering te komen. Door    de gemeenten als regisseur
integrale werkprocessen in            het ontbreken van deze samenwerkingsprocessen gaat           brengen. De gemeenten
samenwerking JGZ-SJT/JGT/ST           een ieder op eigen integrale wijze met de casuïstiek om      ondersteunen bij hun systeem-
                                      en kunnen bij overdracht registraties niet voldoen. Het      verantwoordelijkheid voor alle
                                      risico bestaat dat extra personeel nodig is om het           jeugdigen en hun ouders.
                                      aanbod tijdig te kunnen verwerken.




                                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                   Jaarverslag: Verplichte paragrafen



Risico's                                  Toelichting                                                Maatregelen

Niet voldoen aan verplichte               Specifiek voor Veilig Thuis is sprake van wettelijke       Monitoren aantal meldingen en
doorlooptijden Veilig Thuis waardoor      termijnen die worden gemonitord door de Inspectie.         uitbreiding formatie VT wanneer
cliënten minder effectief geholpen        Daarbij zijn er beperkt mogelijkheden om af te wijken      nodig
kunnen worden.                            van het verplichte handelingsprotocol. Als het aantal      Verbeteren samenwerking in de
                                          meldingen sneller toeneemt dat geraamd, is het al snel     keten waardoor overdracht
                                          noodzakelijk om extra personeel in te zetten.              werkzaamheden soepel verloopt.

Ondersteunende taken

De jarenlange bezuinigingen hebben        De beperkte overhead en de doorgevoerde                    De overhead niet verder
de organisatie kwetsbaar gemaakt. Er      bezuinigingen hebben tot gevolg dat de uitvoering van      inkrimpen maar (kwalitatief)
zijn nauwelijks voldoende middelen        overhead zeer operationeel is (activiteitgericht en ad     versterken. Tevens versterken
beschikbaar om medewerkers goed           hoc). Met beperkte formatie wordt de ondersteuning         van de professionele autonomie
te ondersteunen in hun                    draaiende gehouden. Ondersteunende taken op het            van medewerkers en van het
taakuitvoering. De centrale               gebied strategische ontwikkelingen, toekomstige wet-       procesgericht werken. Om dit
ondersteuning heeft net voldoende         en regelgeving, technische ontwikkelingen, afstemming      mogelijk te maken en te zorgen
armslag om aan de belangrijkste           opleiding op toekomstig beleid en personeelsplanning       dat de organisatie kan inspelen
zaken aandacht te besteden, maar          (kwalitatief en kwantitatief) worden beperkt ingevuld en   op toekomstige ontwikkelingen
onvoldoende capaciteit en vormkracht      uitgevoerd. De competenties van een gedeelte van de        zullen we ook de HR-functie
om de benodigde ondersteuning aan         overhead-medewerkers loopt niet in de pas met de           kwalitatief versterken en
de primaire activiteiten te verbeteren.   gevraagde competenties.                                    ontwikkelen.

HRM

Strategisch personeelsbeleid is nog       Het strategisch personeelsbeleid is nog niet uitgewerkt    Inschakelen externe
onvoldoende uitgewerkt.                   en geïmplementeerd. Hierin dienen de noodzakelijke         ondersteuning t.b.v.
                                          ontwikkelingen te worden opgenomen zoals; Hoe gaan         personeelsbeleidsontwikkeling.
                                          we om met "schaars" personeel? Hoe kunnen we               HR-functie in al haar aspecten,
                                          nieuw personeel aan de RDOG binden? Hoe krijgen we         centraal en decentraal,
                                          de juiste competenties en talenten op de juiste plaats?    kwalitatief versterken en
                                          Hoe gaan we om met de vergrijzing van het Personeel        ontwikkelen.
                                          en de digitale vooruitgang? Hoe gaan we om met de
                                          personele capaciteit op korte en lange termijn?
                                          Momenteel bestaan er verschillen tussen de
                                          afzonderlijke sectoren. Risico is dat de RDOG Hollands
                                          Midden bij mogelijke afname van taken langlopende
                                          verplichtingen, dat personeel niet de juiste
                                          competenties heeft, of juist dat het benodigde
                                          personeel niet beschikbaar is.

Verzuimcijfer stijgt boven                De organisatie RDOG is in ontwikkeling. Enerzijds          Verzuim is deels
concernbrede norm van 5% (RDOG            wordt de sturing gewijzigd in een zelfsturende             werkgerelateerd. Niet alles is te
2e kwartaal 5,5%). Door vervanging        organisatie en anderzijds worden de                        voorkomen.
van zieke collega's neemt werkdruk        automatiseringssystemen en te volgen processen             Programma is gericht op
toe. Achterstand in werkzaamheden.        aangepast aan de eisen van de tijd. Dit vraagt veel        preventie en aandacht.
                                          (extra) inzet en flexibiliteit van de medewerkers. Mede
                                          daardoor kan het verzuimcijfer van de RDOG (in aug)
                                          0,2% boven de RDOG norm van 5% uitkomen. Dit is
                                          een financieel risico.

Informatiemanagement

Een deel van de medewerkers is op         Voortdurende ontwikkeling van de zittende                  Versterken mogelijkheden voor
dit moment onvoldoende toegerust          medewerkers is essentieel t.b.v een                        scholing en doorontwikkeling
om mee te groeien en in te spelen op      toekomstbestendige organisatie. zeker ook in het licht     medewerkers, ook voor 55-
de snelle digitalisering om ons heen.     van een opschuivende AOW gerechtigde leeftijd.             plussers.

Stagnatie implementatie IM-beleid         De digitale wereld verandert snel. Bij de ontwikkeling     Financiering €300k uit reserve in
                                          van de organisatie wordt de nadruk gelegd op primaire      2019. Voorbereiden business
                                          taken. Zonder voldoende en juiste (digitale)               cases per project t.b.v. vervolg.
                                          ondersteuning stagneert de levering van diensten. Een
                                          inhaalslag is van belang om te kunnen voldoen aan de
                                          wensen van de klanten, opdrachtgevers en
                                          medewerkers. Business cases zijn noodzakelijk om de
                                          risico's en kosten helder in beeld te krijgen.




                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                  Jaarverslag: Verplichte paragrafen



Risico's                                Toelichting                                                    Maatregelen

Financiën

De begrotingsaannames kloppen           De begroting is een raming van de te verwachten                Rapportages op orde en goed
onvoldoende.                            kosten en opbrengsten. De realisatie is vaak                   zicht op instroom en activiteiten
                                        weerbarstiger waardoor negatieve resultaten kunnen             om resultaten te bereiken.
                                        ontstaan. Gezien de ontwikkelingen van risico's is het         Strakke begrotingsdiscipline.
                                        niet altijd gewenst tekorten uit de reserves te dekken.

Stijging personeelskosten hoger dan     De index 2019 is 2,3%. De pensioenpremies stijgen              Voeren goed gesprek in AB en
de index 2019 in de begroting 2019.     1,3%. Daarom ontstaat een knelpunt bij CAO afspraak            PPG en ook met werkgroep
                                        met salarisstijging groter dan 1% voor 2019.                   financieel kader GR’en over
                                        De verwachting is dat de CAO 2019 zal leiden tot een           oplossing van verwachte tekort.
                                        structureel tekort in de RDOG begroting 2019.
                                        Vastgesteld uitgangspunt van het AB is dat de
                                        gemeenten dergelijke autonome ontwikkelingen
                                        compenseren.

Projecten

Project planning en uitvoering          Door het systematisch in kaart brengen van de                  Scherpe prioritering en
ondermaats.                             projecten die lopen is zichtbaar geworden wat er goed          projectuitvoering onder
                                        en wat minder goed loopt. Gepleegde inzet levert niet          verantwoordelijkheid van de
                                        het gewenste resultaat t.b.v. organisatie, onder andere        opdrachtgever.
                                        door onvoldoende inkoopkracht. Gevolg extra kosten
                                        en minder vertrouwen. Beter in beeld is dat de
                                        optelsom van (IM) projecten niet past in de huidige
                                        begroting. Dat leidt tot herprioritering, maar ook tot inzet
                                        van externen t.b.v essentiële projecten.

Beperkingen in de huisvesting van       Het contract van huisvesting voor onderdeel MZVT      Plannen worden ontwikkeld en
MZVT (te weinig en werkplekken van      loopt af in 2020. Daarnaast is de huisvesting te krap keuzes worden voorbereid.
matige kwaliteit)                       geworden i.v.m. groei VT. Wegens taakuitbreidingen,
                                        zullen nog meer werkplekken met bijbehorende devices
                                        nodig zijn. Het is aannemelijk dat het bestaande
                                        huisvestingsbudget voor MZVT onvoldoende zal zijn.

Inkoop

Toename inkooprisico’s.                 Toename complexe inkooptrajecten. De RDOG                      Naar eer en geweten zo goed
                                        Hollands Midden volgt wetgeving en jurisprudentie en           mogelijk, volgens de wet en
                                        past haar beleid en de uitvoering daarvan hier zo goed         inkoopbeleid, uitvoeren van
                                        mogelijk op aan zonder dat dit ten koste gaat van een          aanbestedingen.
                                        effectieve en efficiënte manier van inkopen. Echter de
                                        aanbestedingswetgeving en jurisprudentie blijft in
                                        ontwikkeling en soms zo complex dat nooit met
                                        zekerheid te stellen is dat alles goed is gegaan en wat
                                        de uitkomst is van een eventuele rechtszaak.

Tekortschietende leveranciers. geen     Bij het sluiten van overeenkomsten met leveranciers            Goede selectie leveranciers.
levering(ICT) diensten, faillissement   wordt zoveel mogelijk onderzocht welke onderwerpen             Risico's worden deels geborgd
leverancier etc.                        in de overeenkomsten moeten worden opgenomen om                binnen overeenkomsten met
Bijvoorbeeld bepaalde vaccins zijn      risico's te vermijden. De negatieve ontwikkelingen bij de      leveranciers.
niet meer beschikbaar, of door een      leveranciers zelf zijn echter niet altijd in beeld en te
ICT storing kan personeel niet verder   voorkomen.
werken.




                                                                  30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                  Jaarverslag: Verplichte paragrafen



2.4.2     Kengetallen
De kengetallen geven een indicatie van de financiële gezondheid van de organisatie. In onderstaande tabel zijn
de voorgeschreven kengetallen gepresenteerd en vervolgens verder toegelicht.

                                                 2018            2018            2018            2017             2017            2017

                                         GGD/GHOR                RAV           RDOG      GGD/GHOR                 RAV           RDOG

Solvabiliteitsratio 1                           16,1%            5,1%           11,8%            4,3%            2,1%            3,1%
Netto schuldquote 2                              5,5%           39,7%           17,4%           10,9%           47,8%           24,0%
Structurele exploitatieruimte 3                  1,1%            1,5%            1,2%           -0,8%           -1,4%           -1,0%


Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te
voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Als
signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt een percentage van 20%.
De solvabiliteitsratio is gestegen van 3,1% naar 11,8%. Een belangrijke oorzaak is de bijstorting in de reserves en
het positief exploitatiesaldo in 2018 waardoor het eigen vermogen is versterkt. Dit is verder toegelicht in paragraaf
3.4.7. Met dit percentage kan de financiële positie van de RDOG Hollands Midden als enigszins kwetsbaar
worden aangemerkt. De solvabiliteitsratio van de programma’s GGD en GHOR is 16,1% (2017: 4,3%) en die van
de RAV is 5,1% (2017: 2,1%).
Netto schuldquote
Investeringen worden niet betaald met reserves maar met geld. Als dat niet op de bank staat, dan moet dat
worden geleend. Daarmee stijgt de schuld. Als signaalwaarde voor de netto schuldquote geldt: als de netto
schuld groter is dan 130% van de inkomsten, is er sprake van een erg hoge schuld. Het licht staat dan op rood.
Maar al bij een netto schuld die 100% van de inkomsten te boven gaat, springt het licht op oranje.
De netto schuldquote van de RDOG is gedaald van 24,0% naar 17,4%. Dat is ruim toereikend om aan de
schuldverplichtingen te voldoen. De netto schuldquote van GGD en GHOR is met 5,5% laag (2017: 10,9%), de
netto schuld is €2,9m bij €52,6m baten. De netto schuldquote van de RAV is 39,7% (2017: 47,8%), de netto
schuld is €11,1m op een totaal van €27,9m aan baten.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen geeft aan in hoeverre sprake is van doorlenen.
Zo wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de
schuldenlast. Omdat de RDOG Hollands Midden geen leningen verstrekt heeft, is de uitkomst gelijk aan de netto
schuldquote.
Structurele exploitatieruimte
De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de jaarrekening is, afgezet
tegen de inkomsten. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer
flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn.
De structurele baten van de RDOG Hollands Midden zijn groter dan de structurele lasten. De structurele
exploitatieruimte is gestegen van -1,0% naar +1,2%. Hiervan is 1,1% (2017: -0,8%) toe te wijzen aan een
structureel exploitatieoverschot bij de programma’s GGD en GHOR en 1,5% (2017: -1,4%) structureel
exploitatieoverschot bij de RAV. De organisatie van de drie programma’s is hiermee enigszins in staat flexibel te
reageren op onverwachte gebeurtenissen.
Het structurele resultaat is verder toegelicht in paragraaf 3.5.5.




1
     Eigen vermogen / balanstotaal
2
     [(Materiële vaste activa + voorraden) – (eigen vermogen + voorzieningen)] / (totale baten) =
     [(Langlopende schulden + vlottende passiva) – (financiële vaste activa + vlottende activa – voorraden)] / (totale baten)
3
     [(Totale structurele baten – totale structurele lasten) + (totale structurele toevoegingen aan de reserves – totale structurele
     onttrekkingen aan de reserves)] / (totale baten)


                                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                           Jaarverslag: Verplichte paragrafen



2.4.3      Financiering
Algemeen
In 2018 heeft het Algemeen Bestuur van de RDOG Hollands Midden een geactualiseerd Treasurystatuut
vastgesteld. Dit treasurystatuut regelt de verantwoordelijkheden en randvoorwaarden voor het aangaan van,
garanderen en verstrekken van geldleningen. Het treasurystatuut verbiedt het gebruik van financiële derivaten.
De RDOG Hollands Midden beschikt over reserves om schommelingen in de exploitatie en markttaken te kunnen
opvangen.
Financiering
Het programma GGD wordt voor het basispakket gefinancierd door de deelnemende gemeenten naar rato van
hun inwonertal. De aanvullende diensten zijn gefinancierd op basis van door het Algemeen Bestuur vastgestelde
tarieven of op basis van met deze afnemers gesloten overeenkomsten. Geplande investeringen worden
gefinancierd uit de beschikbare liquide middelen.
De financiering van het programma GHOR geschiedt sinds 1 januari 2014 door de deelnemende gemeenten in
de RDOG Hollands Midden. Geplande investeringen worden gefinancierd uit de beschikbare liquide middelen.
De zorgverzekeraars financieren het grootste deel van het programma RAV op basis van contractafspraken.
De financiering van de geplande investeringen voor de nieuwe huisvesting in Leiden en Gouda van de RAV is
geschied door het aantrekken van drie 50-jarige leningen. Overige geplande investeringen zijn gefinancierd door
een kredietfaciliteit bij de huisbankier van de RAV.

Saldo financieringsfunctie
De specificatie van het saldo van de financieringsfunctie is opgenomen in onderstaande tabel.

(€1.000)                                                                                      2018           2017

Afschrijvingen                                                                                2.455          2.559
Rente langlopende schulden                                                                      382            403
Rente kortlopende schulden                                                                        4              1
Totaal lasten                                                                                 2.841          2.963

Doorberekende afschrijvingen                                                                  2.455          2.559
Doorberekende rente                                                                             385            403
Ontvangen rente                                                                                   1              1
Totaal baten                                                                                  2.841          2.963
Saldo financieringsfunctie                                                                        0              0


Kasgeldlimiet
Artikel 4 van de Wet financiering decentrale overheden bepaalt dat gelijktijdig met het jaarverslag gerapporteerd
te worden over de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. De toegestane kasgeldlimiet is 8,2% van de grondslag, te
weten het totaal van de lasten van de laatste begrotingswijziging, zijnde €77.940k x 8,2% = €6.390k.

(€1.000)                                         1e kwartaal          2e kwartaal        3e kwartaal   4e kwartaal

Omvang vlottende korte schuld                          -3.204                   -3.477          -726             0
Vlottende middelen                                        257                      351         1.406         3.011
Totaal netto vlottende schuld                          -2.947                   -3.126           680         3.011

Toegestane kasgeldlimiet                                6.390                   6.390         6.390          6.390
Ruimte                                                  3.443                   3.263         7.070          9.400


Renterisico
De renterisiconorm wordt niet overschreden. Het renterisico is nihil. Er zijn geen gelden uitgezet voor langer dan
een jaar.
Het pand aan de Parmentierweg te Leiden is in 2003 gefinancierd met een 20-jarige lineaire lening van de
BNG Bank. De rentevaste periode voor de financiering is gelijk aan aflossingsperiode.




                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                          Jaarverslag: Verplichte paragrafen


In 2011 zijn twee 50-jarige leningen afgesloten voor de financiering van de nieuwbouw van de RAV in Leiden en
Gouda. De rentevaste periode voor beide geldleningen bedraagt 25 jaar, met een rentewijziging in 2037. De
eerste aflossing van beide leningen was in januari 2013. Medio 2012 is een aanvullende 49,5-jarige lening van
afgesloten voor de RAV. De aflossingen en rentevaste periode daarvan lopen synchroon met de beide 50-jarige
leningen. De rente van deze drie leningen wordt volledig vergoed door de zorgverzekeraars.


2.4.4   Onderhoud kapitaalgoederen
Huisvesting
In 2003 is het pand aan de Parmentierweg 49 te Leiden door de GGD Zuid-Holland Noord gekocht. Bij de fusie
met de GGD is dit pand aan de RDOG Hollands Midden overgedragen. Het meerjaren onderhoudsplan (MJOP)
wordt stelselmatig geactualiseerd. De laatste actualisering van het MJOP heeft in 2016 plaatsgevonden. Op basis
hiervan is er geen aanleiding geweest om de dotatie aan de aan de onderhoudsvoorziening aan te passen.
In Leiden is aan het Schuttersveld ruimte voor MZVT gehuurd. In 2018 zijn hierop geen aanpassingen geweest.
Wagenpark
De RAV beschikt over een wagenpark van ambulancevoertuigen en piketvoertuigen. Materieel wordt centraal
ingekocht. Ten behoeve van het onderhouden van de ambulances is een meerjarige overeenkomst met een
leverancier afgesloten waar al het onderhoud is ondergebracht. De GHOR beschikt over vier piketvoertuigen voor
de operationele GHOR-functionarissen met opkomstplicht en over een logistiek voertuig.


2.4.5   Bedrijfsvoering
Investeringsbeleid
De RDOG Hollands Midden is terughoudend geweest met investeringen.
Informatisering en automatisering
De RDOG Hollands Midden heeft een strategische visie op informatiemanagement 2016-2020 opgesteld, en
vormt nog steeds het vertrekpunt voor het informatiserings- en automatiseringsbeleid in de komende jaren. Deze
is verder geconcretiseerd in het beleidsplan IM/ICT 2019-2022. Daar komen ook onderwerpen naar voren als
business intelligence, privacybescherming en informatiebeveiliging en applicatiemanagement. Op deze
onderwerpen zal de komende jaren een verbeterslag gerealiseerd worden.
Gegevensbescherming
In 2018 is er ruim tijd en aandacht besteed aan het invoeren van de vereisten vanuit de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG). Er is een register waarin de verwerkingen van persoonsgegevens en een
privacyreglement en publieksfolder opgeleverd. Verder is de procedure rond de afhandeling van datalekken
aangescherpt. Er is een toetsingsformulier waarmee proces- en projecteigenaren zelf een risico analyse op
nieuwe of aangepaste processen kunnen doen en de verwerkersovereenkomst (verplichte afspraken tussen de
organisatie en opdrachtnemers) aangepast aan de AVG.
Alle medewerkers van RDOG zijn in staat gesteld om via een e-learning geïnformeerd te worden over de
wijzigingen die de AVG heeft meegebracht.
Medewerkers die constateren dat er mogelijk iets mis is gegaan met persoonsgegevens dienen dit te melden in
Topdesk onder de noemer Datalekken. In 2018 is er hier 22 keer sprake van geweest. In slechts 1 geval heeft
een datalek geleid tot melding aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het betrof hier een verkeerd verzonden
e-mail met daarin een verwijzing naar Specialistische Geestelijke Gezondheidszorg. De inhoud van de mail was
dermate vertrouwelijk van aard dat melding aan zowel AP als betrokkene van toepassing was.
In augustus 2018 is er ingebroken in de Parmentierweg 49. De materiële schade is beperkt gebleven. Wel zijn
drie laptops ontvreemd, waarvan twee laptops veel cliëntgegevens bevatten. De laptops hebben Bitlock-
versleuteling waardoor de kans op openen van de harde schijf nihil is. Zonder deze ‘last line of defence’ hadden
we een zeer groot datalek gehad, waarbij we zowel de Autoriteit Persoonsgegevens als de betrokkenen (circa
300.000 cliënten) hadden moeten informeren.
Administratieve organisatie
De RDOG Hollands Midden heeft ervoor gekozen meer procesmatig te gaan werken. Hiertoe zijn onder meer
ruim 30 administratieve processen opnieuw beoordeeld en beschreven vanuit een intern klantperspectief, waarbij
met de organisatie aandacht is geschonken aan onder andere efficiëntie en kennisoverdracht.



                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                            Jaarverslag: Verplichte paragrafen


Personeelsbeleid
De grote druk op de gemeentefinanciën heeft geleid tot een opdracht aan de RDOG Hollands Midden om taken
sober en doelmatig uit te voeren. Dit heeft geleid tot bezuinigingen, vooral in de vorm van personele
bezuinigingen. Deze bezuinigingen zijn consequent doorgevoerd en hebben daadwerkelijk geleid tot besparingen.
De jarenlange bezuinigingen hebben de organisatie wel kwetsbaar gemaakt. Er zijn amper voldoende middelen
beschikbaar om medewerkers goed te ondersteunen in hun taakuitvoering. De centrale ondersteuning heeft net
voldoende armslag om aan de belangrijkste zaken aandacht te besteden, maar onvoldoende capaciteit en
vormkracht om de benodigde ondersteuning aan de primaire activiteiten te verbeteren.
Vennootschapsbelasting
De RDOG Hollands Midden heeft haar vennootschapsbelasting (vpb) positie fiscaal getoetst. Op grond van deze
toetsing door een fiscalist concludeert de RDOG Hollands Midden dat de activiteiten niet leiden tot vpb-plicht
respectievelijk tot heffing van vpb.
De Belastingdienst is op basis van de fiscale toetsing en de beoordeling van vpb-plicht gevraagd te bevestigen
dat de RDOG Hollands Midden bij ongewijzigde omstandigheden vanaf 2016 niet zal zijn onderworpen aan de
heffing van vpb. Hierop heeft de Belastingdienst in haar schriftelijke reactie aangegeven dat zij niet kan
bevestigen dat de RDOG met ingang van 1 januari 2016 niet vennootschapsbelastingplichtig is. De reactie van de
Belastingdienst geeft geen aanleiding om de analyse en conclusie van de fiscale toetsing bij te stellen waar het
de handelwijze met betrekking tot de beoordeling van vpb-plicht betreft.
Indien de RDOG Hollands Midden wel onderworpen zou zijn aan vpb-heffing, dan ontstaat overigens een
aanzienlijke post te verrekenen verliezen, waardoor van feitelijke betaling van vpb in de komende jaren naar
verwachting geen sprake zal zijn. Het financiële risico wordt voor de komende jaren op nihil geschat.


2.4.6      Rechtmatigheid
Relevante wet- en regelgeving
De jaarstukken van de RDOG Hollands Midden zijn opgesteld onder het regime van verschillende door het
Algemeen Bestuur vastgestelde verordeningen, waaronder de controleverordening, het bijbehorende programma
van eisen accountantscontrole en het normenkader rechtmatigheid. In het normenkader is de relevante wet- en
regelgeving in het kader van de rechtmatigheid opgenomen, alsmede de goedkeurings- en rapportagetoleranties.
In de Financiële verordening RDOG Hollands Midden wordt een adequate administratieve organisatie en
verbijzonderde interne controle voorgeschreven.
Analyse van de begrotingsrechtmatigheid
In de jaarverantwoording zijn de volgende niet begrote lasten opgenomen. Voor een specificatie, zie paragraaf
3.5.1, 3.5.2 en 3.5.3. De overschrijding is het verschil tussen de realisatie en de begroting na wijziging. In de tabel
is een onderschrijding aangegeven met een positief bedrag, een overschrijding met een negatief bedrag.

(€1.000)                                                                         2018 incl.   2018 excl.         2017
                                                                                 overhead      overhead

Lasten programma GGD                                                                  -229          399           -119
Lasten programma GHOR                                                                   38           66            -33
Lasten programma RAV                                                                   270          267            -55
Lasten overhead                                                                          -         -653              -
Totaal                                                                                  79           79          -207

Onder- en overschrijdingen zijn stelselmatig gemeld in de viermaandelijkse rapportages aan het Algemeen
                 e                                 e
Bestuur. Bij de 2 bestuursrapportage 2018 is een 2 begrotingswijziging 2018 ingediend. Het Algemeen Bestuur
heeft met deze rapportage en begrotingswijziging ingestemd met de onder- en overschrijdingen van de drie
programma’s.
De overschrijdingen na de begrotingswijziging zijn vermeld in de jaarstukken in paragrafen 2.1, 2.2 en 2.3, en
toegelicht in paragrafen 3.5.1, 3.5.2 en 3.5.3.
Omdat de overschrijdingen en de daar tegenover staande onderschrijdingen passen binnen het vastgestelde
beleid, zal het Algemeen Bestuur worden voorgesteld alle onder- en overschrijdingen bij de vaststelling van de
jaarstukken van de RDOG Hollands Midden te autoriseren.




                                                           34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                          Jaarverslag: Verplichte paragrafen


Bevindingen van de interne en externe controle
De RDOG Hollands Midden hanteert een intern controleplan voor de verbijzonderde interne controle (VIC). De
onderwerpen in de voorgenomen planning 2018 zijn allemaal uitgevoerd.
Op basis van de verantwoordelijkheden ten aanzien van de Belastingdienst inzake horizontaal toezicht en de
wens om de aanpak van de VIC te wijzigen is de aandacht verschoven van een gegevensgerichte controle naar
een controle op de processen die operationeel zijn binnen de RDOG Hollands Midden. Ook zijn eerdere VIC’s
bestempeld als onderdeel van de jaarrekening waarvoor gedetailleerde onderbouwingen en aansluitingen
noodzakelijk zijn. Denk hierbij aan de volledigheid van de baten en de aansluiting van subadministraties met de
financiële administratie.
In de resultaten op de uitgevoerde VIC in 2018 is per proces aangegeven welke bevindingen er zijn
geconstateerd, welk belang eraan wordt toebedeeld en welke acties worden voorgesteld. Deze acties zijn indien
noodzakelijk in een voortgangssysteem ingebracht, waarmee de afwikkeling kan worden bewaakt. Deze
afwikkeling verdient in 2019 meer aandacht.
Ingaande 2016 is een nieuw ERP-systeem operationeel geworden. Het systeem bevat digitale financiële en
personele processen die door middel van overzichtelijke workflows zijn ingericht. De belangrijke administratieve
processen zijn in 2018 verder onder de loep genomen en herontworpen vanuit een intern klantperspectief, waarbij
rekening is gehouden met efficiëntie, duidelijke controlestappen, functiescheiding en verantwoordelijkheden. In
2018 zijn de verbeterpunten stapsgewijs in de systemen geïmplementeerd. In 2019 zullen deze werkzaamheden
worden voortgezet.
In 2018 zijn 16 gegevensgerichte controles uitgevoerd en 10 procescontroles. De opmerkingen en aanbevelingen
van de accountant bespreken wij intern en gebruiken wij om de kwaliteit van de VIC’s te verbeteren. De
accountant mag op basis van de richtlijnen op basis van COS610 in zekere mate op de VIC steunen. De rol van
de VIC, ten behoeve van de accountantscontrole, wordt dan ook steeds meer voorbereidend.
De accountant geeft aan mee te willen denken met het doorvoeren van verbeteringen, zodat niet alleen
detailgegevens worden gecontroleerd maar ook het bestaan van het proces zelf aan de orde komt. Dit is
overigens al onderdeel van de interne kwaliteitsaudits. Door hier aandacht aan te geven kan de detailcontrole in
het kader van de VIC verminderen. Dit zal zijn beslag krijgen in 2019.
Medio 2019 zal ook een gesprek plaatsvinden met de Belastingdienst over de controleaanpak van de RDOG
Hollands Midden en de resultaten daarvan. De Belastingdienst heeft eerder aangegeven aan tevreden te zijn met
de controleaspecten en de gehanteerde werkwijze.




                                                         35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                    Jaarrekening: Balans



3       Jaarrekening
Hierna wordt de financiële verantwoording afgelegd over het in het jaar 2018 gerealiseerde beleid via de balans
met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting.


3.1     Balans


ACTIVA (€1.000)                                                                     31-12-2018            31-12-2017

Vaste activa
Investeringen met een economisch nut                                       18.313                19.355
Materiële vaste activa                                        3.4.1        18.313                19.355

Overige langlopende leningen                                                  28                    23
Financiële vaste activa                                       3.4.2           28                    23

Totaal vaste activa                                                                     18.341                19.378

Vlottende activa
Gereed product en handelsgoederen                                             40                    42
Voorraden                                                     3.4.3           40                    42

Debiteuren                                                                  3.725                 5.170
Vorderingen op openbare lichamen                                            1.033                 3.375
Uitzettingen in ’s Rijks schatkist                                          4.121                    48
Overige vorderingen                                                            12                     2
Uitzettingen met een looptijd korter dan één jaar             3.4.4         8.891                 8.595

Banksaldi                                                                    436                     0
Kassaldi                                                                       3                     3
Liquide middelen                                              3.4.5          439                     3

Te ontvangen subsidies                                                      1.097                     0
Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen                        2.026                 1.389
Overlopende activa                                            3.4.6         3.123                 1.389

Totaal vlottende activa                                                                 12.493                10.029

Totaal activa                                                                           30.834                29.407




                                                            36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                      Jaarrekening: Balans




Balans419.



PASSIVA (€1.000)                                                                      31-12-2018            31-12-2017

Vaste passiva
Algemene reserve                                                              2.089                   366
Bestemmingsreserves                                                             833                   708
Gerealiseerde resultaat                                                         705                  -151
Eigen vermogen                                                  3.4.7         3.627                   923

Egalisatievoorzieningen                                                        733                   779
Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's                         0                    43
Voorzieningen                                                   3.4.8          733                   822

Onderhandse leningen van binnenlandse banken                                  8.112                 8.580
Schulden met een looptijd van één jaar of langer                3.4.9         8.112                 8.580
Totaal vaste passiva                                                                      12.472                10.325

Vlottende passiva
Banksaldi                                                                         0                 3.427
Overige schulden                                                              2.625                 2.803
Schulden met een looptijd korter dan één jaar                   3.4.10        2.625                 6.230

In het begrotingsjaar opgebouwde verplichtingen                               8.931                10.864
Van overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen                             6.806                 1.988
Overlopende passiva                                             3.4.11       15.737                12.852

Totaal vlottende passiva                                                                  18.362                19.082

Totaal passiva                                                                            30.834                29.407




                                                              37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                              Jaarrekening: Staat van baten en lasten




3.2        Overzicht van baten en lasten
Onderstaande cijferoverzicht is opgesteld op basis van de huidige BBV-regels, die van toepassing zijn met ingang
van 2018. De baten en lasten per programma (GGD, GHOR en RAV) vallen niet samen met de indeling in
programma’s omdat de overhead uit de programmaverantwoordingen er uitgehaald zijn en apart weergegeven.
In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in hoofdstuk 3.5 staan ook cijferoverzichten op basis van de
oude BBV-regels. De baten en lasten per programma (GGD, GHOR en RAV) vallen dan samen met de indeling in
programma’s omdat de overhead er niet is uitgehaald. Hierdoor is een vergelijking met voorgaande jaren mogelijk
en zijn de integrale kosten per programma zichtbaar.


(€1.000)                                            Realisatie    Overhead       Realisatie   Begroting    Verschil   Begroting
                                                     2018 incl                   2018 excl      2018 na               2018 voor
                                                    overhead                     overhead     wijziging4              wijziging5


Lasten
Programma GGD                                         48.252          12.051       36.201       36.600         399       33.640
Programma GHOR                                         1.986             506        1.480        1.546          66        1.538
Programma RAV                                         27.604           4.007       23.597       23.864         267       22.648
Overhead                                                   0               0       16.564       15.911        -653       12.744
Gerealiseerde lasten                                  77.842          16.564       77.842       77.921          79       70.570

Toevoegingen aan reserves GGD                          2.320                0       2.320          430      -1.890           89
Toevoegingen aan reserves GHOR                             0                0           0            0           0            0
Toevoegingen aan reserves RAV                              0                0           0          100         100            0
Subtotaal toevoegingen aan reserves                    2.320                0       2.320          530      -1.790           89
Totaal lasten                                         80.162          16.564       80.162       78.451      -1.711       70.659

Baten
Programma GGD                                         50.636              797      49.839       48.047       1.792       42.662
Programma GHOR                                         2.006               13       1.993        2.014         -21        1.947
Programma RAV                                         27.904                0      27.904       27.874          30       25.802
Overhead                                                   0                0         810          416         394           28
Gerealiseerde baten                                   80.546              810      80.546       78.351       2.195       70.439

Onttrekkingen uit reserves GGD                           172                0           172          0         172            0
Onttrekkingen uit reserves GHOR                           16                0            16          0          16            0
Onttrekkingen uit reserves RAV                           133                0           133        100          33          220
Subtotaal onttrekkingen uit reserves                     321                0           321        100         221          220
Totaal baten                                          80.867              810      80.867       78.451       2.416       70.659

Saldo
Programma GGD                                          2.384          -11.254      13.638       11.447       2.191        9.022
Programma GHOR                                            20              -493        513          468          45          409
Programma RAV                                            300            -4.007      4.307        4.010         297        3.154
Overhead                                                   0                 0    -15.754      -15.495        -259      -12.716
Gerealiseerde saldo van baten en lasten                2.704          -15.754       2.704          430       2.274         -131

Onttrekkingen en toevoegingen reserves GGD             -2.148               0      -2.148         -430      -1.718          -89
Onttrekkingen en toevoegingen reserves GHOR                16               0          16            0          16            0
Onttrekkingen en toevoegingen reserves RAV                133               0         133            0         133          220
Subtotaal mutaties reserves                            -1.999               0      -1.999         -430      -1.569          131

Gerealiseerde resultaat                                  705          -15.754           705          0         705             0


Toelichting
De toelichting van de baten en lasten per programma is opgenomen in paragraaf 3.5. De toelichting op de
overschrijding van de lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid is opgenomen in paragraaf 2.4.6.


4
      De begroting 2018 na wijziging is de 2e begrotingswijziging 2018, vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 31 oktober 2018.
5
      De begroting 2018 voor wijziging is de Programmabegroting 2018, vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 5 juli 2017.


                                                                 38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                         Jaarrekening: Waarderingsgrondslagen




3.3     Grondslagen voor balanswaardering en resultaatbepaling

3.3.1   Inleiding
De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft.


3.3.2   Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening
De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische
kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen
tegen nominale waarden.
De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden
slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden
voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening
bekend zijn geworden.
Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van
het formele verbod op het opnemen van voorzieningen en schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende aan
arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden sommige personele lasten echter
toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals
ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden en overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken.
Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening
getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van de
meerjarenraming, te weten vier jaar. Indien er sprake is van (eenmalige) schokeffecten, bijvoorbeeld door
reorganisaties, dient wel een verplichting opgenomen te worden.


3.3.3   Grondslagen voor de waardering van de balans
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Slijtende investeringen
worden vanaf het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven in de verwachte gebruiksduur, waarbij
rekening wordt gehouden met een eventuele restwaarde.
Bij de waardering wordt in voorkomende gevallen rekening gehouden met een bijzondere vermindering van de
waarde als deze naar verwachting duurzaam is. In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering overigens
niet plaatsgevonden. Dergelijke afwaarderingen worden teruggenomen als ze niet langer noodzakelijk blijken.
De waardering en afschrijving van materiële vaste activa behorend tot het programma RAV die vallen onder de
voorschriften van de NZa kunnen te eniger tijd worden gewijzigd door de NZa. In die gevallen prevaleren de
voorschriften ter zake van NZa.
Gronden en terreinen altijd geactiveerd, maar niet afgeschreven. Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan
€5.000 (GGD en GHOR) of €2.500 (RAV) en investeringen in en onderhoud van kunstwerken worden niet
geactiveerd.




                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                           Jaarrekening: Waarderingsgrondslagen


De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn in de volgende tabel vermeld.

Omschrijving                                                                                      Afschrijvingstermijn

Bedrijfsgebouwen
Bedrijfsgebouwen RAV                                                                                           50 jaar
Bedrijfsgebouwen                                                                                               40 jaar
Renovatie en restauratie                                                                                       25 jaar
Kantineopbouw Parmentierweg te Leiden                                                                          20 jaar
Verbouwingen                                                                                                   15 jaar
Verbouwingen RAV                                                                                               10 jaar

Vervoermiddelen
Ambulances RAV; overige vervoermiddelen RAV; overige vervoermiddelen                                            5 jaar
Machines, apparaten en installaties
Nieuwe technische installaties in bedrijfsgebouwen                                                             15 jaar
Veiligheidsvoorzieningen bedrijfsgebouwen; veiligheidsvoorzieningen RAV; noodstroomvoorziening;                10 jaar
röntgenapparatuur; audiometers; hogedrukreiniger RAV
Overige kantoorapparatuur                                                                                       5 jaar
Overige materiële vaste activa
Verrijdbaar archief en documentatiecentrum                                                                     15 jaar
Meubilair; nagelvaste voorzieningen bedrijfsgebouwen; kantoorinventaris en overige
                                                                                                               10 jaar
bedrijfsmiddelen RAV
Telefooninstallaties; verbindingsapparatuur/-netwerk RAV                                                        5 jaar
Kantoorautomatisering, automatiseringsapparatuur, -infrastructuur en software                                   5 jaar
Overige kantoorinventaris; medische inventaris RAV en (overige) voorzieningen (in gebouwen)                     5 jaar


Financiële vaste activa
De financiële vaste activa worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor
verwachte oninbaarheid in mindering gebracht.
Voorraden
De voorraden gereed product en handelsgoederen zijn gewaardeerd tegen historische kostprijs.
Uitzettingen met een looptijd korter dan één jaar
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in
mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen.
Liquide middelen en overlopende posten
Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.
Overlopende activa
De overlopende activa worden gewaardeerd tegen nominale waarde.
Voorzieningen
Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting of het voorzienbare
verlies. De onderhoudsvoorziening gebouw volgt een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan
het pand aan de Parmentierweg te Leiden. De door derden beklemde middelen met een beperkte aanwending
zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. De overige voorzieningen zijn gebaseerd op (jaarlijkse) schattingen
van de te verwachten kosten.
Schulden met een looptijd van één jaar of langer
Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met gedane aflossingen. De vaste
schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer.
Vlottende passiva
De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.




                                                            40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                         Jaarrekening: Waarderingsgrondslagen


Vennootschapsbelasting (vpb)
Met ingang van 1 januari 2016 is het wetsvoorstel Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen in
werking getreden. In verband daarmee heeft de RDOG Hollands Midden de vpb-positie fiscaal getoetst, in de zin
dat de RDOG Hollands Midden aan de hand van de per 1 januari 2016 geldende wetgeving heeft beoordeeld of
en in hoeverre zij in beginsel vpb-plichtig is en zo ja of en in hoeverre zij een beroep kan doen op een subjectieve
of objectieve vrijstelling. Op grond van de fiscale toetsing concludeert de RDOG Hollands Midden dat de
activiteiten niet leiden tot vpb-plicht respectievelijk tot heffing van vpb. Derhalve is in de jaarrekening geen
rekening gehouden met vpb.
Borg- en garantstellingen
Voor zover leningen door de RDOG Hollands Midden gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de
geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen.


3.3.4   Nieuwe BBV-regelgeving
Op 17 maart 2016 is het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gewijzigd. Voor
gemeenschappelijke regelingen gelden de wijzigingen vanaf het begrotingsjaar 2018. De aanleiding van de
wijziging was de wens om de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraden en de horizontale
sturing door de gemeenteraden te versterken.
De belangrijkste wijzigingen in de begroting en verantwoording 2018 van de RDOG Hollands Midden zijn het
inzicht in overheadkosten en de financiële kengetallen.
 Inzicht in overheadkosten
 Uniforme indeling in taakvelden
 Uniforme basisset van financiële kengetallen en beleidsindicatoren
De wijzigingen zijn grotendeels technisch van aard. Hieronder volgt een korte toelichting per wijziging
Inzicht in overheadkosten
Het vernieuwde BBV schrijft voor om de baten en lasten van de overhead in een apart overzicht in het
programmaplan op te nemen. In de programma's zelf worden alleen de baten en lasten opgenomen die direct
betrekking hebben op het primaire proces, dus zonder toegerekende overhead. Dit heeft tot doel om op
eenvoudige wijze inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie.
De definitie van overhead luidt 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers
in het primaire proces'. Door opname van de overhead in een apart overzicht in het programmaplan vervalt de
toerekening van overheadkosten aan programma's.
De consequentie is dat de programma’s GGD, GHOR en RAV voortaan worden gepresenteerd zonder overhead,
en dat de overhead in een apart overzicht is opgenomen. Om de vergelijkbaarheid met voorgaande jaren te
bewaren, is de begroting 2017 weergegeven volgens de oude indeling en volgens de nieuwe regelgeving. Zo is
de begroting 2018 vergelijkbaar met de begroting 2017.
De totale RDOG-begroting in de oude indeling is uiteraard hetzelfde als die volgens de nieuwe regelgeving. Om
de gelegenheid te bieden om ook de integrale kosten per programma te zien, dus inclusief overhead, zijn ook de
cijfers volgens de oude BBV-indeling opgenomen.
Uniforme indeling in taakvelden
Om tot betrouwbare informatie voor interne sturing en externe vergelijkbaarheid te komen, schrijft het BBV een
uniforme indeling in taakvelden voor. De bijbehorende baten en lasten worden aan die taakvelden toegerekend.
De taakveldindeling vervangt de functionele indeling die nu voor rapportagedoeleinden aan bijvoorbeeld het CBS
(Iv3) wordt gebruikt. Bij deze begroting is voor ieder programma ook de taakveldindeling opgenomen, zowel
zonder als met toerekening van de overhead aan de taakvelden.
Uniforme basisset van financiële kengetallen en beleidsindicatoren
Het BBV schrijft een uniforme lijst van indicatoren voor om beter te kunnen sturen op effecten van beleid en om
gemeenten onderling te kunnen vergelijken.




                                                         41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                           Jaarrekening: Toelichting op de balans




3.4        Toelichting op de balans

3.4.1      Materiële vaste activa
Het hierna opgenomen overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met een
economisch nut weer.

(€1.000)                          Gebouwen        Vervoer-         Machines         Overige     Overige        Totaal
                                                  middelen        apparaten           (ICT)
                                                                 installaties

Aanschafwaarde                        20.197           5.478           2.582          3.304        1.850       33.411
Cumulatieve afschrijvingen             -5.782         -4.631            -961         -1.665       -1.017      -14.056
Boekwaarde per 1 januari              14.415             847           1.621          1.639          833       19.355

Investeringen                            305             325              52            625          107        1.414
Afschrijvingen                          -788            -550            -354           -527         -236       -2.455
Desinvesteringen                           0               0              -1              0            0           -1
Mutaties                                -483            -225            -303             98         -129       -1.042

Aanschafwaarde                        20.502           5.803            2.633         3.929        1.957       34.824
Cumulatieve afschrijvingen             -6.570         -5.181           -1.315        -2.192       -1.253      -16.511
Boekwaarde per 31 december            13.932             622            1.318         1.737          704       18.313



3.4.2      Financiële vaste activa
Het verloop van de financiële vaste activa gedurende het boekjaar is in het volgende overzicht weergegeven.

(€1.000)                                                         31-12-2017     Toevoeging    Ontvangst    31-12-2018

Lening aan personeelsstichting RDOG Hollands Midden                       23             6            1           28
Totaal                                                                    23             6            1           28

In 2008 is een 20-jarige lening uitgegeven aan de personeelsstichting RDOG Holland Midden voor de aankoop van
een sloep. Deze sloep dient als onderpand van de lening. In verband met onvoorziene onderhoudskosten is in
2018 een aanvullende lening verstrekt. Op het leningbedrag wordt met ingang van 2019 €2k per jaar afgelost.


3.4.3      Voorraden
De in de balans opgenomen voorraden kunnen als volgt worden gespecificeerd.

(€1.000)                                                                                      31-12-2018   31-12-2017

Vaccins                                                                                              40           42

Totaal                                                                                               40           42




                                                            42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                 Jaarrekening: Toelichting op de balans



3.4.4       Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar zijn als volgt gespecificeerd.

(€1.000)                                                                                             31-12-2018   31-12-2017

Debiteuren                                                                                                3.912           5.285
Vorderingen op openbare lichamen                                                                          1.033           3.375
Uitzettingen in Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar                        4.121              48
Overige vorderingen                                                                                          12               2
Voorziening dubieuze debiteuren                                                                            -187            -115

Totaal                                                                                                    8.891           8.595


Schatkistbankieren
Onderstaand overzicht toont het gemiddelde saldo van de liquide middelen die buiten de schatkist zijn gebleven.

(€1.000)                                                                1e kwartaal   2e kwartaal   3e kwartaal   4e kwartaal

Gemiddeld saldo per kwartaal                                                 -2.928        -1.809           62             235
Limiet                                                                          528           528          528             528
Ruimte ten opzichte van de limiet                                             3.456         2.337          466             293

Het maximale gemiddelde saldo per kwartaal van buiten de schatkist gebleven middelen is gelijk aan 0,75% van
het begrotingstotaal van de primitieve begroting. Dat is een bedrag van €70.439k x 0,75% = €528k.
Het gemiddelde saldo van buiten de schatkist gebleven middelen bedraagt €74k (2017: 2k). Negatieve saldi zijn als
nihil verantwoord. De gemiddelde liquiditeit van de RDOG Hollands Midden is €331k (2017: €1.381k). De
organisatie heeft een gemiddeld bedrag van €8.165k uitstaan als opgenomen kredietfaciliteit.


3.4.5       Liquide middelen
Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten.

(€1.000)                                                                                             31-12-2018   31-12-2017

Banksaldi                                                                                                   436              0
Kassaldi                                                                                                      3              3
Totaal                                                                                                      439              3

Het rekening-courant bij de huisbankiers is niet rentedragend.


3.4.6       Overlopende activa
De post overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden.

(€1.000)                                                                                             31-12-2018   31-12-2017

Nog te ontvangen subsidies6                                                                               1.097              0

Nog te ontvangen bedragen                                                                                   705             989
Vooruitbetaalde bedragen                                                                                  1.321             400
Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen7                                                     2.026           1.389

Totaal                                                                                                    3.123           1.389




6
     De post ‘nog te ontvangen subsidies’ betreft ‘de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen
     voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel’.
7
     De post ‘overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen’ betreft ‘overige nog te ontvangen bedragen, en de
     vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen’.


                                                                   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                         Jaarrekening: Toelichting op de balans


Nog te ontvangen subsidies
De volgende tabel bevat een specificatie van de nog te ontvangen subsidies.

(€1.000)                                                31-12-2017     Toevoegingen       Afboeking    31-12-2018

CJG Dienstverlening Hillegom                                       0                 3            0             3
CJG Dienstverlening Noordwijkerhout                                0                 1            0             1
CJG Dienstverlening Waddinxveen                                    0                 2            0             2
Veilig Thuis Zoeterwoude                                           0                31            0            31
Veilig Thuis Oegstgeest                                            0                88            0            88
Veilig Thuis Leiderdorp                                            0               103            0           103
Veilig Thuis Kaag en Braassem                                      0                99            0            99
Veilig Thuis Leiden                                                0               331            0           331
Veilig Thuis Katwijk                                               0               245            0           245
Jeugd Preventie Team Nieuwkoop                                     0                 2            0             2
PZJ CJG Dienstverlening                                            0               192            0           192
Totaal                                                             0              1.097          0          1.097



3.4.7      Eigen vermogen
Algemene reserve
De RDOG Hollands Midden heeft een algemene reserve GGD voor het opvangen van eventuele tegenvallers in de
bedrijfsvoering van de GGD-sectoren.
De RDOG Hollands Midden heeft een algemene reserve GHOR voor het opvangen van eventuele tegenvallers in
de bedrijfsvoering van de GHOR.
De RDOG Hollands Midden heeft een Reserve Aanvaardbare Kosten (RAK) voor het opvangen van fluctuaties in
de exploitatie van de RAV. Het resultaat dient volledig ten goede te komen aan de RAV. Indien de gelden van de
RAK niet worden besteed aan de RAV, dan wordt dat bedrag door de zorgverzekeraars in mindering gebracht op
het initiële budget van het daarop volgende boekjaar.
Bestemmingsreserves
De RDOG Hollands Midden heeft per einde boekjaar de volgende bestemmingsreserves:
 reserve verplichtingen voormalig personeel GGD
 reserve markttaken GGD
 reserve project OvDG
 reserve huisvesting RAV
De reserve verplichtingen voormalig personeel wordt voor het programma GGD ingesteld om de kosten van WW-
uitkeringen en het risico op ontslagvergoedingen te kunnen dragen. De dotatie is 1,0% van de bruto lonen van
                                          e
medewerkers als compensatie voor het 3 WW-jaar conform de cao CAR-UWO en 0,9% over de loonkosten GGD.
De reserve markttaken GGD is ingesteld om de risico’s op markttaken op te vangen, zoals wachtgeldrisico. De
toevoeging aan de reserve markttaken bestaat uit 8% van de loonkosten van de markttaken. Deze toevoeging is
structureel in de begroting opgenomen. Bij de opstelling van het jaarverslag wordt de feitelijke toevoeging bepaald
op basis van het jaarresultaat en de werkelijke loonkosten in dat jaar van de betreffende markttaak.
De sector GHOR heeft een reserve project Officieren van Dienst Geneeskundig (OvDG) om de kosten van de
opleiding van toekomstige OvDG’en tot en met 2018 te bekostigen.
De RAV heeft een reserve huisvesting RAV. Onttrekkingen hieraan geschieden op basis van de werkelijke
onderhoudskosten, waaraan een meerjaren onderhoudsplan voor groot onderhoud aan de RAV-gebouwen ten
grondslag ligt.

Toelichting op het eigen vermogen
Hieronder staat het eigen vermogen na de bestemming van het resultaat over het boekjaar 2017.
De saldi per 31 december 2017 zijn overgenomen uit de jaarrekening 2017. Na de verdeling van het resultaat over
2017 resteert het saldo per 1 januari 2018. Dit staat in de derde cijferkolom.




                                                          44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                         Jaarrekening: Toelichting op de balans



(€1.000)                                                                          31-12-2017     Resultaat   01-01-2018

Algemene reserve GGD                                                                       16            5          21
Algemene reserve GHOR                                                                     110           16         126
Reserve aanvaardbare kosten RAV                                                           240         -171          69
Algemene reserve                                                                          366         -150         216

Reserve verpl voormalig personeel                                                           0            0           0
Reserve markttaken GGD                                                                    382            0         382
Reserve project OvDG                                                                       77            0          77
Reserve huisvesting RAV                                                                   249           -1         248
Bestemmingsreserves                                                                       708           -1         707

Subtotaal                                                                                1.074        -151         923

Onverdeeld gerealiseerd resultaat                                                         -151        151             0
Eigen vermogen                                                                            923           0          923


GGD                                                                                                                403
GHOR                                                                                                               203
RAV                                                                                                                317
Eigen vermogen                                                                                                     923


De volgende tabel geeft de vermogensmutaties in het boekjaar weer. Van ieder programma zijn de
vermogensmutaties over het jaar 2018 weergegeven en in de laatste kolom staat de stand per eind 2018. Het
eigen vermogen is gestegen met €2.704k door een bijstorting in de reserves door gemeenten van €1.701k, de
storting in de reserve verplichtingen voormalig personeel (€358k) en de reserve markttaken GGD (€73), de
onttrekking uit de reserve huisvesting RAV (€-133k) en het voordelig gerealiseerde saldo van baten en lasten (voor
mutatie reserves) van de programma’s GGD (€236k), GHOR (€36k) en RAV (€433k).
                                                                                     e
Het Algemeen Bestuur heeft op 12 december 2018 bij het vaststellen van de 2 begrotingswijziging 2018 dotaties
aan de reserve verplichtingen voormalig personeel (€357k), reserve markttaken GGD (€73k) en de reserve
aanvaardbare kosten RAV (€100k) goedgekeurd, alsmede de onttrekking aan de reserve huisvesting RAV (€100k).
Na de mutaties van de reserves sluit elk programma af met een positief saldo. Het resterende nog te bestemmen
resultaat is €705k.

(€1.000)                                      01-01-2018            GGD             GHOR           RAV    31-12-2018

Algemene reserve GGD                                  21            1.889                    0          0        1.910
Algemene reserve GHOR                                126                0                  -16          0          110
Reserve aanvaardbare kosten RAV                       69                0                    0          0           69
Algemene reserve                                     216            1.889                  -16          0        2.089

Reserve verpl voormalig personeel                      0              358                   0           0          358
Reserve markttaken GGD                               382              -99                   0           0          283
Reserve project OvDG                                  77                0                   0           0           77
Reserve huisvesting RAV                              248                0                   0        -133          115
Bestemmingsreserves                                  707              259                   0        -133          833

Subtotaal                                            923            2.148                  -16       -133        2.922

Onverdeeld gerealiseerd resultaat                       0             236                  36         433          705
Eigen vermogen                                       923            2.384                  20         300        3.627


GGD                                                  403            2.384                                         2.787
GHOR                                                 203                                   20                       223
RAV                                                  317                                              300           617
Eigen vermogen                                       923            2.384                  20         300        3.627


De reserve markttaken GGD en de reserve huisvesting RAV worden als structurele reserves aangemerkt. De
overige reserves zijn incidentele reserves.




                                                            45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                            Jaarrekening: Toelichting op de balans



3.4.8      Voorzieningen
Het verloop van de voorzieningen wordt in het hierna opgenomen overzicht weergegeven.

(€1.000)                                         31-12-2017          Storting              Vrijval   Onttrekking         31-12-2018

Meerjaren onderhoud Parmentierweg Leiden                779                  80                 0           -126               733
Kostenegalisatie                                        779                  80                 0           -126               733

Frictiekosten reorganisatie                               43                 0                  0              -43               0
Verplichtingen, verliezen en risico's                     43                 0                  0              -43               0

Totaal                                                  822                  80                 0           -169               733


Meerjaren onderhoud Parmentierweg Leiden
Eind 2016 is het meerjarenonderhoudsplan van het hoofdkantoor aan de Parmentierweg 49 te Leiden
geactualiseerd en opgesteld voor de periode 2017-2026. Het begrote onderhoud over deze periode is €1.435k.
De voorziening was €699k en jaarlijks wordt €80k toegevoegd aan de voorziening, waardoor over de gehele
periode €1.499k beschikbaar is voor het meerjaren onderhoud. In 2018 heeft voor €126k onderhoud
plaatsgevonden.

Frictiekosten reorganisatie
Een deel van de invulling van de bezuinigingen door de RDOG Hollands Midden bestaat uit een besparing op
personeelskosten (€1.211k). Via uitstroom of herplaatsing zorgt de RDOG Hollands Midden dat de besparing wordt
gerealiseerd. De uitstroom of herplaatsing verloopt geleidelijk. Eind 2018 is de operatie afgerond.
Om de besparing al vanaf 2015 te kunnen realiseren, zijn de verwachte kosten over 2015-2018 van het niet in één
keer uitstromen of herplaatsen van de betreffende medewerkers in één keer als kosten genomen in 2014. Dit is
gedaan door het vormen van een voorziening van €1.642k. De meerkosten van het nog in dienst hebben van de
betreffende medewerkers zijn dan geen lasten in 2015-2018, omdat deze in mindering worden gebracht op de
voorziening. De kosten zijn immers al in 2014 genomen.
In 2018 is rekening gehouden met een begrote uitstroom van €43k. Dit is gerealiseerd. Per 31 december 2018
bedraagt de voorziening €0k.

€1.000, cumulatief                                                   2015          2016       2017      2018          2019    Totaal

Begroting
Begrote uitstroom en herplaatsing (cum)                               -399          -756      -965    -1.082         -1.211
Saldo te dekken uit voorziening frictiekosten reorganisatie           -812          -455      -246      -129              0   1.642
Besparing door uitstroom en herplaatsing (cum)                      -1.211        -1.211    -1.211    -1.211         -1.211
Begrote uitstroom en herplaatsing (cum) (boventallig + AOW)           33%           62%       80%       89%           100%

Voorziening na actualisatie per 31 december 2017
Werkelijke en begrote uitstroom en herplaatsing (cum)                 -542          -746      -988    -1.168         -1.211
Saldo te dekken uit voorziening frictiekosten reorganisatie          -669           -465      -223       -43              0
Besparing door uitstroom en herplaatsing (cum)                      -1211         -1.211    -1.211    -1.211         -1.211
Begrote uitstroom en herplaatsing (cum) (boventallig + AOW)          45%            62%       82%       96%           100%

Voorziening na actualisatie per 31 december 2018
Werkelijke en begrote uitstroom en herplaatsing (cum)                 -542          -746      -988    -1.168         -1.211
Saldo te dekken uit voorziening frictiekosten reorganisatie          -669           -465      -223       -43              0
Besparing door uitstroom en herplaatsing (cum)                      -1211         -1.211    -1.211    -1.211         -1.211
Begrote uitstroom en herplaatsing (cum) (boventallig + AOW)          45%            62%       82%       96%           100%



3.4.9      Schulden met een looptijd van één jaar of langer
Deze balanspost betreft vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer en bevat
onderhandse leningen van binnenlandse banken en financiële instellingen.
De RDOG Hollands Midden heeft de volgende vier langlopende leningen opgenomen bij de BNG Bank. Het
rentepercentage van de lening voor het gebouw aan de Parmentierweg 49 te Leiden staat gedurende de gehele
looptijd vast. De rentepercentages van de drie leningen voor de RAV staan tot 2 januari 2037 vast.



                                                               46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                               Jaarrekening: Toelichting op de balans



(€1.000)                                              Nummer         Hoofdsom                Start      Looptijd           Rente

Lening Parmentierweg, Leiden                          4096855              6.400             2003          20 jaar         4,35%
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                 40106139             4.000             2011          50 jaar         4,95%
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                 40106499             2.000             2011          50 jaar         5,25%
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                 40107567             1.400             2012        49½ jaar          3,52%

Hieronder staat de onderverdeling en het verloop van de vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar. Na
de kolom met de stand per 31 december van het boekjaar is weergegeven wat het aandeel in leningbedrag is
waarvan de resterende looptijd nog meer dan 5 jaar. In de laatste kolom staat het rentebedrag over de lening. De
aflossingen op de langlopende leningen vinden jaarlijks plaats per 1 januari voor de leningen van de RAV en per
1 maart voor de Lening Parmentierweg, Leiden.

(€1.000)                                             31-12-2017       Aflossing         31-12-2018        >5 jaar     Rente 2018

Lening Parmentierweg, Leiden                               1.920            -320             1.600              0              72
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                      3.600             -80             3.520          3.120             174
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                      1.800             -40             1.760          1.560              93
Lening nieuwbouw Leiden en Gouda, RAV                      1.260             -28             1.232          1.092              43
Totaal                                                     8.580            -468             8.112          5.772             382



3.4.10 Schulden met een looptijd korter dan één jaar
Deze post omvat de volgende netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar.

(€1.000)                                                                                              31-12-2018      31-12-2017

Banksaldi                                                                                                       0           3.427
Overige schulden                                                                                            2.625           2.803
Totaal                                                                                                      2.625           6.230

De banksaldi zijn niet rentedragend. Overige schulden worden ook wel aangeduid als ‘Crediteuren’.


3.4.11 Overlopende passiva
De specificatie van de post overlopende passiva is als volgt:

(€1.000)                                                                                              31-12-2018      31-12-2017

Te verrekenen met zorgverzekeraars                                                                          3.786           5.787
Loonheffing en pensioenpremies                                                                              3.900           3.694
Omzetbelasting                                                                                                117             137
Overige nog te betalen lasten                                                                               1.128           1.246
In het begrotingsjaar opgebouwde verplichtingen8                                                            8.931          10.864

Vooruitontvangen gemeentelijke bijdragen per inwoner                                                        6.279           1.547
Voorschotten en vooruit ontvangen                                                                             113             296
Voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel                                                            414             145
Van overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen9                                                          6.806           1.988

Totaal                                                                                                     15.737          12.852

De te ontvangen omzetbelasting is in de jaarrekening gesaldeerd met de nog te betalen omzetbelasting.




8
    De post ‘in het begrotingsjaar opgebouwde verplichtingen’ betreft ‘verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die
    in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidsgerelateerde
    verplichtingen van vergelijkbaar volume’.
9
    De post ‘van overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen’ betreft de ‘van de Europese en Nederlandse
    overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van
    lasten van volgende begrotingsjaren’.


                                                                47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                           Jaarrekening: Toelichting op de balans


Voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel
De volgende tabel bevat een specificatie van de voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel.

(€1.000)                                                   31-12-2017     Toevoegingen    Onttrekkingen   31-12-2018

Regionaal zorgnetwerk ABR Holland West                               0              458            -259          199
VWS Antibiotica Resistentie                                          0               42               0           42
ZonMw Wijzer in de wijk                                              0               74               0           74
ZonMw niet acute zorg personen met verward gedrag                    0               81             -14           67
ZonMw Soc makelaar mjb AGZ algemeen                                  4                0               0            4
ZonMw inschatten zorgbehoeften                                     100                0            -100            0
Hara Leiden                                                         17               16             -17           16
vCJG                                                                 7                0               0            7
Monitor OGGZ Leiden                                                 17                0             -12            5
Totaal                                                             145              671            -402          414



3.4.12 Niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen
De RDOG Hollands Midden is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende, niet uit de balans
blijkende, financiële verplichtingen. Hierna volgt een opsomming van de belangrijkste van deze verplichtingen.
Huurverplichtingen
De looptijd van de huurverplichtingen inzake onroerend goed verschilt per gehuurd object. De totale jaarlijkse
verplichting bedraagt voor het programma GGD €491k. De grootste post betreft huurverplichtingen rond de
vestiging in Gouda (€362k) met een looptijd tot aan 2024. De overige verplichtingen lopen door tot in 2019.
Daarnaast bedragen de huur- en serviceverplichtingen voor JGZ-locaties €794k. De meeste verplichtingen (€612k)
lopen af ultimo 2022. Enkele verplichtingen kennen een langere looptijd en lopen door tot aan 2027. Deze huren en
overige huisvestingskosten worden jaarlijks door de betrokken gemeenten vergoed.
De RAV heeft huurverplichtingen inzake onroerend goed. De totale jaarlast bedraagt €389k. De looptijd van de
huurverplichtingen verschilt per standplaats. Naast de huurverplichting Vondellaan Leiden met een looptijd van
25 jaar, heeft geen van de verplichtingen een looptijd langer dan 5 jaar.
Verplichtingen uit hoofde van meerjarige overeenkomsten
Deze verplichtingen betreffen overeenkomsten ter zake van softwarelicenties, mobiele telefonie en dergelijke met
een inkoopwaarde van circa €2,5m per jaar en verplichtingen uit hoofde van investeringen en
onderhoudscontracten van de RAV van €0,3m per jaar. De overeenkomsten hebben verschillende looptijden.
Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
Dit betreft de in de volgende tabel vermelde saldi. Het saldo van de opgebouwde vakantiegelden betreft alleen de
RAV. Bij de programma’s GGD en GHOR zijn de opgebouwde vakantiegelden door de invoering van het
individueel keuzebudget de in de exploitatie verantwoord. Het bedrag aan niet opgenomen vakantie-uren bestaat
uit €2.334k (2017: €1.994k) voor de programma’s GGD en GHOR en €647k (2017: €648) voor de RAV.

(€1.000)                                                                                     31-12-2018   31-12-2017

Opgebouwde vakantiegelden                                                                           472          451
Niet opgenomen vakantie-uren                                                                      2.981        2.642
Overwerk, onregelmatigheidstoeslagen en PLB-uren RAV                                                710          659
Totaal                                                                                            4.163        3.752


Verplichtingen RAV inzake functioneel leeftijdsontslag
Op 31 december 2018 zijn er geen medewerkers die onder de oude regeling inzake het functioneel leeftijdsontslag
(FLO) vallen.
Per 1 januari 2006 is het Flexibel Pensioen en Uittreden (FPU) afgeschaft. Partijen zijn overeengekomen dat de
overbrugging van personeel in de leeftijd van 62 tot 62 jaar en 9 maanden onder andere gedekt zal worden door de
inkoop van extra pensioen door de werkgever. Deze inkoop zal voor een deel van de werknemers plaatsvinden
door een directe afstorting bij het ABP en voor het overige deel op het moment dat de werknemer 53 jaar wordt.



                                                            48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                       Jaarrekening: Toelichting op de balans



3.5     Toelichting op het overzicht van baten en lasten
Hierna volgen de toelichtingen van de baten en lasten per programma. De financiële overzichten zijn
onderverdeeld naar economische categorieën en worden gevolgd door een beknopte tekstuele toelichting.




                                                        49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>3.5.1      Programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)

Financieel overzicht GGD (volgens BBV, zonder overhead)
Hieronder is het overzicht van de baten en lasten opgenomen, onderverdeeld naar economische categorieën.
In het overzicht is, conform de nieuwe BBV-regels, de overhead geëlimineerd en in een apart overzicht vermeld.
De nieuwe regels zijn van toepassing vanaf het boekjaar 2018.
Het opnemen van de realisatie van het voorgaande boekjaar in het overzicht van baten en lasten in de
jaarrekening is op grond van het BBV niet verplicht. Voor het inzicht in en de analyse van de realisatie, is deze
informatie wel opgenomen in het financieel overzicht op basis van integrale kosten, dus zonder dat de overhead
uit de baten en lasten van het programma zijn geëlimineerd. Dit overzicht staat in paragraaf 3.6, waarin ook de
toelichting op de baten en lasten is opgenomen.

(€1.000)                                     Realisatie        Overhead    Realisatie    Begroting        Verschil
                                              2018 incl                    2018 excl       2018 na
                                             overhead                      overhead       wijziging

Salarissen en sociale lasten                    35.524            6.536       28.988         29.176           188
Tijdelijk personeel                              3.070              628        2.442          2.390           -52
Overige personeelslasten                         1.597              782          815            906            91
Subtotaal personeelslasten                      40.191            7.946       32.245         32.472           227

Kapitaallasten                                     835              732          103             75            -28
Huisvesting                                      1.831              902          929          1.024             95
Organisatiekosten                                4.098            2.312        1.786          2.049            263
Materialen                                         782               13          769            850             81
Voorzieningen                                       80               80            0              0              0
Kosten meldkamer                                     0                0            0              0              0
Onvoorzien                                           0                0            0              0              0
Lasten vorig boekjaar                              435               66          369            130           -239
Subtotaal overige lasten                         8.061            4.105        3.956          4.128            172
Lasten                                          48.252           12.051       36.201         36.600           399

Gemeenten BPI/BPK                               26.051                0       26.051         26.051              0
Gemeenten overig                                14.514                3       14.511         15.609         -1.098
Derden                                           6.894              608        6.286          3.465          2.821
Zorgverzekeraars                                     0                0            0              0              0
Rijk                                             2.901                0        2.901          2.873             28
Baten vorig boekjaar                               276              186           90             49             41
Baten                                           50.636              797       49.839         48.047          1.792
Gerealiseerde saldo van baten en lasten          2.384           -11.254      13.638         11.447          2.191

Storting reserves                                -2.320               0        -2.320          -430         -1.890
Onttrekking reserves                                172               0           172             0            172
Gerealiseerde resultaat                            236           -11.254      11.490         11.017           473




                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>               Jaarrekening: Toelichting op de baten en lasten van het programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst


Baten en lasten per taakveld
In de volgende tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen.

(€1.000)                                             Baten         Lasten   Realisatie       Baten       Lasten    Begroting
                                                                                 2018                                  2018

0.1    Bestuur                                           0             61         -61            0            26         -26
0.5    Treasury                                          0             72         -72            0            87         -87
0.7    Algemene en overige uitkeringen              26.051              0      26.051       26.051             0      26.051
1.2    Openbare orde en veiligheid                       3            314        -311            4           209        -205
7.1    Volksgezondheid                              23.785         35.754     -11.969       21.992        36.278     -14.286
       Subtotaal voor mutatie reserves              49.839         36.201      13.638       48.047        36.600      11.447

0.10   Mutaties reserves                               172          2.320       -2.148           0           430       -430
       Programma GGD                                50.011         38.521      11.490       48.047        37.030     11.017

0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)            797         12.051     -11.254           406       11.423     -11.017
       Programma GGD plus overhead                  50.808         50.572         236       48.453        48.453          0


Baten en lasten na verdeling van overhead over taakvelden
Om de transparantie te bevorderen moet volgens de nieuwe BBV-regelgeving de overhead volgens vastgestelde
criteria over de taakvelden worden verdeeld. Bij de RDOG Hollands Midden is dat gedaan naar rato van het
aantal fte per activiteit behorende bij een taakveld. Vanuit de direct toe te rekenen lasten en baten aan een
taakveld alsmede de toe te rekenen overhead ontstaat een saldo per taakveld.
Het saldo van taakveld 0.7 ‘Algemene en overige uitkeringen’ is de BPI/BPK. Taakveld 1.2 betreft de activiteiten
voor lijkschouw.
Hieronder staan de saldi per taakveld na verdeling van de overhead. Het subtotaal voor mutatie reserves sluit aan
bij het overzicht waarbij overhead niet is geëlimineerd. Deze staat in paragraaf 3.6.

(€1.000)                                             Baten         Lasten   Realisatie       Baten       Lasten    Begroting
                                                                                 2018                                  2018

0.7    Algemene en overige uitkeringen              26.051              0      26.051       26.051             0      26.051
1.2    Openbare orde en veiligheid                       9            410        -401            4           298        -294
7.1    Volksgezondheid                              24.576         47.842     -23.266       22.398        47.725     -25.327
       Subtotaal voor mutatie reserves              50.636         48.252       2.384       48.453        48.023         430

0.10   Mutaties reserves                               172          2.320       -2.148            0          430       -430
0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)              0              0            0            0            0          0
       Programma GGD plus overhead                  50.808         50.572         236       48.453        48.453          0




                                                              51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>               Jaarrekening: Toelichting op de baten en lasten van het programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst


Subsidieprojecten
Onderstaande tabel bevat een overzicht van de subsidieprojecten met een omvang van meer dan €100k. Het
saldo van de ontvangen en bestede bedragen wordt in overleg met de betreffende gemeente afgewikkeld. In
onderstaande tabel is de laatste kolom gelijk aan de subsidie minus de besteding van de subsidiegelden. De nog
te ontvangen bedragen zijn in de jaarrekening verantwoord in de post ‘vorderingen op openbare lichamen’.

Gemeente                Beschikking           Onderwerp                      Subsidie     Ontvangen      Besteed    Saldo

Alphen aan den Rijn     Z/17/464768           Veilig Thuis                         413            413         413      0
Alphen aan den Rijn     Zaaknummer
                        137414                CJG Dienstverlening                  239            239         239      0
Bodegraven-Reeuwijk     Z/17/047947/
                        DOC-17045626          CJG Dienstverlening                  190            190         190      0
Gouda                   1079325               CJG Dienstverlening                  169            169         169      0
Gouda                   1079325               Lokale diensten Gouda                198            198         198      0
Gouda                   1079325               Preventieve Logopedische
                                              Zorg                                 141            141         141      0
Gouda                   1080435/1104615/
                        1105762               Crisis interventie team              456            456         456      0
Gouda                   1080435/1104615/
                        1105762               Jeugd Preventie team                 299            299         299      0
Gouda                   1104615/1105762       Overige taken MZVT
                                              Bemoeizorg                           114            114         114      0
Gouda                   1104615/1105762       Veilig Thuis                       1.935          1.935       1.935      0
Holland Rijnland        C100004475            Crisis interventie team              492            492         492      0
Holland Rijnland        C100004475            Jeugd Preventie team                 394            394         394      0
Holland Rijnland        Z/17/464768           Veilig Thuis Adv/Meldpunt
                                              huish.geweld.&kind.mishand         1.731          1.731       1.731      0
Katwijk                 Z/17/464768           Veilig Thuis                         244              0         244      0
Leiden                  Z/17/464768           Veilig Thuis                       1.161            831       1.161      0
Leiden                  Z/17/1203274 -        Verslavingspreventie
                        4662032               regionaal                            242            242         242      0
Leiden                  Z/17/1200381 -        Meldpunt Zorg en Overlast
                        4662020               en bemoeizorg                        169            169         169      0
Leiden                  Z/17/436120 -
                        4661413               CJG Dienstverlening                  201            201         201      0
Leiden                  Z/17/452366 -
                        4661643               Hara                                 202            202         186      16
Leiden                  Z/17/455353 -
                        4661672               Jeugd Preventie team                 127            127         127      0
Leiderdorp              Z/17/464768           Veilig Thuis                         103              0         103      0
Nieuwkoop               Z/17/464768           Veilig Thuis                         104            104         104      0
Teylingen               Z/17/464768           Veilig Thuis                         137            137         137      0
Voorschoten             Z-17-011339/UIT-
                        60990                 Veilig Thuis                         166            166         166       0
Zuidplas                U18.000671            CJG Dienstverlening                  136            136         124      12




                                                              52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>               Jaarrekening: Toelichting op de baten en lasten van het programma Gemeentelijke Gezondheidsdienst


Samenwerking Jeugdhulp Holland Rijnland
Omwille van specifieke verantwoordingsafspraken ten aanzien van de Samenwerkingsovereenkomst Jeugdhulp
tussen de samenwerkende gemeenten in Holland Rijnland en de RDOG Hollands Midden betreffende de inzet
van JPT’s en het CIT staat hieronder een specificatie van de kosten per gemeente. De inzet bedroeg 11,95 fte
voor het JPT en 8,56 fte voor het CIT.

(€1.000)                                                                           Beschikt        Realisatie      Saldo

Alphen aan den Rijn                                                                      82                82          0
Bodegraven-Reeuwijk                                                                       0                 0          0
Gouda                                                                                   756               756          0
Hillegom                                                                                 12                12          0
Kaag en Braassem                                                                         15                15          0
Katwijk                                                                                  64                64          0
Krimpenerwaard                                                                            0                 0          0
Leiden                                                                                  127               127          0
Leiderdorp                                                                               15                15          0
Lisse                                                                                    14                14          0

Nieuwkoop                                                                                 16               16          0
Noordwijk                                                                                 15               15          0
Noordwijkerhout                                                                            8                8          0
Oegstgeest                                                                                14               14          0
Teylingen                                                                                 22               22          0

Voorschoten                                                                              21                21          0
Waddinxveen                                                                               0                 0          0
Zoeterwoude                                                                               4                 4          0
Zuidplas                                                                                  0                 0          0
Holland Rijnland                                                                        886               886          0
Totaal                                                                                2.071             2.071         0

In 2018 bedroeg het aantal aanmeldingen voor het Crisisinterventieteam 241 en er waren 183 advies- en
ondersteuningsaanvragen. Het aantal aanmeldingen bij de Jeugdpreventieteams in 2018 bedroeg 589, er zijn
54 adviezen afgegeven.




                                                              53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>3.5.2      Programma Geneeskundige Hulpverlening (GHOR)

Financieel overzicht GHOR (volgens BBV, zonder overhead)
Hieronder is het overzicht van de baten en lasten opgenomen, onderverdeeld naar economische categorieën.
In het overzicht is, conform de nieuwe BBV-regels, de overhead geëlimineerd en in een apart overzicht vermeld.
De nieuwe regels zijn van toepassing vanaf het boekjaar 2018.
Het opnemen van de realisatie van het voorgaande boekjaar in het overzicht van baten en lasten in de
jaarrekening is op grond van het BBV niet verplicht. Voor het inzicht in en de analyse van de realisatie, is deze
informatie wel opgenomen in het financieel overzicht op basis van integrale kosten, dus zonder dat de overhead
uit de baten en lasten van het programma zijn geëlimineerd. Dit overzicht staat in paragraaf 3.6, waarin ook de
toelichting op de baten en lasten is opgenomen.

(€1.000)                                     Realisatie        Overhead    Realisatie    Begroting        Verschil
                                              2018 incl                    2018 excl       2018 na
                                             overhead                      overhead       wijziging

Salarissen en sociale lasten                     1.243              486          757            754            -3
Tijdelijk personeel                                272                0          272            270            -2
Overige personeelslasten                            30                5           25             43            18
Subtotaal personeelslasten                       1.545              491        1.054          1.067            13

Kapitaallasten                                      69               12           57             57             0
Huisvesting                                         46                3           43             45             2
Organisatiekosten                                  323                0          323            363            40
Materialen                                           2                0            2              3             1
Voorzieningen                                        0                0            0              0             0
Kosten meldkamer                                     0                0            0              0             0
Onvoorzien                                           0                0            0             10            10
Lasten vorig boekjaar                                1                0            1              1             0
Subtotaal overige lasten                           441               15          426            479            53

Lasten                                           1.986              506        1.480          1.546            66

Gemeenten BPI/BPK                                1.934                0        1.934          1.934              0
Gemeenten overig                                   -16                0          -16              0            -16
Derden                                              28                7           21             26             -5
Zorgverzekeraars                                     0                0            0              0              0
Rijk                                                 0                0            0              0              0
Baten vorig boekjaar                                60                6           54             54              0
Baten                                            2.006               13        1.993          2.014            -21

Gerealiseerde saldo van baten en lasten             20             -493          513            468            45

Storting reserves                                    0                0            0              0              0
Onttrekking reserves                                16                0           16              0             16
Gerealiseerde resultaat                             36             -493          529            468            61




                                                          54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                Jaarrekening: Toelichting op de baten en lasten van het programma Geneeskundige Hulpverlening


Baten en lasten per taakveld
In de volgende tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen.

(€1.000)                                           Baten          Lasten   Realisatie       Baten       Lasten      Begroting
                                                                                2018                                    2018

0.7    Algemene en overige uitkeringen              1.934              0       1.934        1.934             0         1.934
0.8    Overige baten en lasten                          0              0           0            0            11           -11
1.1    Crisisbeheersing en brandweer                   59          1.480      -1.421           80         1.535        -1.455
       Subtotaal voor mutatie reserves              1.993          1.480         513        2.014         1.546           468

0.10   Mutaties reserves                               16              0          16            0             0            0
       Programma GHOR                               2.009          1.480         529        2.014         1.546          468

0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)            13           506         -493            10          478          -468
       Programma GHOR plus overhead                 2.022          1.986          36        2.024         2.024            0


Baten en lasten na verdeling van overhead over taakvelden
De toerekening van de overhead vindt plaats aan taakveld 1.1 ‘Crisisbeheersing’. Het saldo bij het taakveld 0.7
‘Algemene en overige uitkeringen’ is de BPI/BPK.
Hieronder staan de saldi per taakveld na verdeling van de overhead. Het subtotaal voor mutatie reserves sluit aan
bij het overzicht waarbij overhead niet is geëlimineerd. Deze staat in paragraaf 3.6.

(€1.000)                                           Baten          Lasten   Realisatie       Baten       Lasten      Begroting
                                                                                2018                                    2018

0.7    Algemene en overige uitkeringen              1.934                      1.934        1.934                       1.934
0.8    Overige baten en lasten                          0              0           0            0             0             0
1.1    Crisisbeheersing en brandweer                   72          1.986      -1.914           90         2.024        -1.934
       Subtotaal voor mutatie reserves              2.006          1.986          20        2.024         2.024             0

0.10   Mutaties reserves                               16             0           16             0              0          0
0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)             0             0            0             0              0          0
       Programma GHOR plus overhead                 2.022          1.986          36        2.024         2.024            0




                                                             55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                RAVHOLLANDSMIDDEN




3.5.3      Programma Regionale Ambulancevoorziening (RAV)

Financieel overzicht RAV (volgens BBV, zonder overhead)
Hieronder is het overzicht van de baten en lasten opgenomen, onderverdeeld naar economische categorieën.
In het overzicht is, conform de nieuwe BBV-regels, de overhead geëlimineerd en in een apart overzicht vermeld.
De nieuwe regels zijn van toepassing vanaf het boekjaar 2018.
Het opnemen van de realisatie van het voorgaande boekjaar in het overzicht van baten en lasten in de
jaarrekening is op grond van het BBV niet verplicht. Voor het inzicht in en de analyse van de realisatie, is deze
informatie wel opgenomen in het financieel overzicht op basis van integrale kosten, dus zonder dat de overhead
uit de baten en lasten van het programma zijn geëlimineerd. Dit overzicht staat in paragraaf 3.6, waarin ook de
toelichting op de baten en lasten is opgenomen.

(€1.000)                                     Realisatie        Overhead    Realisatie    Begroting        Verschil
                                              2018 incl                    2018 excl       2018 na
                                             overhead                      overhead       wijziging

Salarissen en sociale lasten                    18.447            2.212       16.235         16.363           128
Tijdelijk personeel                                419               81          338            383            45
Overige personeelslasten                         1.303              283        1.020            986           -34
Subtotaal personeelslasten                      20.169            2.576       17.593         17.732           139

Kapitaallasten                                   1.937              177        1.760          1.810            50
Huisvesting                                        856                0          856            849            -7
Organisatiekosten                                2.812            1.254        1.558          1.614            56
Materialen                                       1.087                0        1.087          1.119            32
Voorzieningen                                        0                0            0              0             0
Kosten meldkamer                                   735                0          735            740             5
Onvoorzien                                           0                0            0              0             0
Lasten vorig boekjaar                                8                0            8              0            -8
Subtotaal overige lasten                         7.435            1.431        6.004          6.132           128
Lasten                                          27.604            4.007       23.597         23.864           267

Gemeenten BPI/BPK                                    0                0            0              0              0
Gemeenten overig                                     0                0            0              0              0
Derden                                             247                0          247            401           -154
Zorgverzekeraars                                25.566                0       25.566         25.566              0
Rijk                                             2.077                0        2.077          1.907            170
Baten vorig boekjaar                                14                0           14              0             14
Baten                                           27.904                0       27.904         27.874             30

Gerealiseerde saldo van baten en lasten            300            -4.007       4.307          4.010           297

Storting reserves                                    0                0            0           -100           100
Onttrekking reserves                               133                0          133            100            33

Gerealiseerde resultaat                            433            -4.007       4.440          4.010           430




                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>               Jaarrekening: Toelichting op de baten en lasten van het programma Regionale Ambulancevoorziening


Baten en lasten per taakveld
In de volgende tabel zijn de lasten en baten per taakveld opgenomen. De financiering van de RAV vindt plaats
door de zorgverzekeraars, niet door gemeenten.

(€1.000)                                            Baten         Lasten   Realisatie       Baten        Lasten   Begroting
                                                                                2018                                  2018

0.1    Bestuur                                          0             18         -18             0           18        -18
5.4    Musea                                            0              2          -2             0            2         -2
7.1    Volksgezondheid                             27.904         23.577       4.327        27.874       23.844      4.030
       Subtotaal voor mutatie reserves             27.904         23.597       4.307        27.874       23.864      4.010

0.10   Mutaties reserves                              133              0         133           100          100          0
       Programma RAV                               28.037         23.597       4.440        27.974       23.964      4.010

0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)              0         4.007       -4.007            0        4.010      -4.010
       Programma RAV plus overhead                 28.037         27.604         433        27.974       27.974          0


Baten en lasten na verdeling van overhead over taakvelden
Hieronder staan de saldi per taakveld na verdeling van de overhead. De toerekening van de overhead vindt
plaats aan 7.1 ‘Volksgezondheid’. Taakveld 5.4 betreft het Nationaal Ambulance- en Eerste Hulpmuseum op de
Vondellaan in Leiden.
Hieronder staan de saldi per taakveld na verdeling van de overhead. Het subtotaal voor mutatie reserves sluit aan
bij het overzicht waarbij overhead niet is geëlimineerd. Deze staat in paragraaf 3.6.

(€1.000)                                            Baten         Lasten   Realisatie       Baten        Lasten   Begroting
                                                                                2018                                  2018

0.1    Bestuur                                          0             18         -18             0           18         -18
5.4    Musea                                            0              2          -2             0            2          -2
7.1    Volksgezondheid                             27.904         27.584         320        27.874       27.854          20
       Subtotaal voor mutatie reserves             27.904         27.604         300        27.874       27.874           0

0.10   Mutaties reserves                               133            0          133           100          100          0
0.4    Ondersteuning organisatie (overhead)              0            0            0             0            0          0
       Programma RAV plus overhead                 28.037         27.604         433        27.974       27.974          0




                                                             57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>3.5.4      Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg (RDOG) Hollands Midden

Financieel overzicht RDOG Hollands Midden (volgens BBV, overhead apart weergegeven)
Hieronder is het overzicht van de baten en lasten opgenomen, onderverdeeld naar economische categorieën. Het
resultaat van de RDOG Hollands Midden is gelijk aan het totaal van de programma’s GGD, GHOR en RAV.
In het overzicht is, conform de nieuwe BBV-regels, de overhead geëlimineerd en in een apart overzicht vermeld.
De nieuwe regels zijn van toepassing vanaf het boekjaar 2018.
Het opnemen van de realisatie van het voorgaande boekjaar in het overzicht van baten en lasten in de
jaarrekening is op grond van het BBV niet verplicht. Voor het inzicht in en de analyse van de realisatie, is deze
informatie wel opgenomen in het financieel overzicht op basis van integrale kosten, dus zonder dat de overhead
uit de baten en lasten van het programma zijn geëlimineerd. Dit overzicht staat in paragraaf 3.6.
De toelichting op de overschrijding van de lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid is opgenomen in
paragraaf 2.4.6.

(€1.000)                                      GGD      GHOR        RAV Overhead        RDOG Begroting     Verschil
                                              2018      2018       2018    2018         2018    2018

Salarissen en sociale lasten                28.988        757     16.235     9.234    55.214     55.452        238
Tijdelijk personeel                          2.442        272        338       709     3.761      3.529       -232
Overige personeelslasten                       815         25      1.020     1.070     2.930      2.866        -64
Subtotaal personeelslasten                  32.245      1.054     17.593    11.013    61.905     61.847        -58

Kapitaallasten                                 103        57       1.760       921     2.841      2.847          6
Huisvesting                                    929        43         856       905     2.733      2.843        110
Organisatiekosten                            1.786       323       1.558     3.566     7.233      7.420        187
Materialen                                     769         2       1.087        13     1.871      1.974        103
Voorzieningen                                    0         0           0        80        80         80          0
Kosten meldkamer                                 0         0         735         0       735        740          5
Onvoorzien                                       0         0           0         0         0         10         10
Lasten vorig boekjaar                          369         1           8        66       444        160       -284
Subtotaal overige lasten                     3.956       426       6.004     5.551    15.937     16.074        137

Lasten                                      36.201      1.480     23.597    16.564    77.842     77.921        79

Gemeenten BPI/BPK                           26.051      1.934          0         0    27.985     27.985          0
Gemeenten overig                            14.511        -16          0         3    14.498     15.609     -1.111
Derden                                       6.286         21        247       615     7.169      4.249      2.920
Zorgverzekeraars                                 0          0     25.566         0    25.566     25.566          0
Rijk                                         2.901          0      2.077         0     4.978      4.780        198
Baten vorig boekjaar                            90         54         14       192       350        162        188
Baten                                       49.839      1.993     27.904       810    80.546     78.351      2.195

Gerealiseerde saldo van baten en lasten     13.638       513       4.307   -15.754     2.704        430      2.274

Storting reserves                            -2.320           0       0          0     -2.320      -530     -1.790
Onttrekking reserves                            172          16     133          0        321       100        221
Gerealiseerde resultaat                     11.490       529       4.440   -15.754       705          0       705


Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
De mutaties in de reserves van de RDOG Hollands Midden is toegelicht in de toelichting op het eigen vermogen
in paragraaf 3.4.7.




                                                        58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



Apparaatskosten
Apparaatskosten, ofwel organisatiekosten, zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van
personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de
organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het
functioneren van de organisatie. Hieronder zijn de apparaatskosten gespecificeerd.

Apparaatskosten Begroting 2018

(€1.000)                                           GGD             GHOR               RAV       Overhead   RDOG
                                                   2018             2018              2018          2018    2018

Salarissen en sociale lasten                           -                 -                  -      9.159    9.159
Tijdelijk personeel                                    -                 -                  -        486      486
Overige personeelslasten                               -                 -                  -        931      931
Subtotaal personeelslasten                             0                 0                  0     10.576   10.576

Kapitaallasten                                        75               57             1.810          905    2.847
Huisvesting                                        1.024               45               849          925    2.843
Organisatiekosten                                  2.049              363             1.614        3.394    7.420
Materialen                                             -                -                 -            2        2
Voorzieningen                                          -                -                 -           80       80
Kosten meldkamer                                       0                0               740            0      740
Onvoorzien                                             -                -                 -            0        0
Lasten vorig boekjaar                                  -                -                 -           29       29
Subtotaal overige lasten                           3.148              465             5.013        5.335   13.961

Lasten                                             3.148              465             5.013       15.911   24.537


Apparaatskosten Realisatie 2018

(€1.000)                                           GGD             GHOR               RAV       Overhead   RDOG
                                                   2018             2018              2018          2018    2018

Salarissen en sociale lasten                           -                 -                  -      9.234    9.234
Tijdelijk personeel                                    -                 -                  -        709      709
Overige personeelslasten                               -                 -                  -      1.070    1.070
Subtotaal personeelslasten                             0                 0                  0     11.013   11.013

Kapitaallasten                                       103               57             1.760          921    2.841
Huisvesting                                          929               43               856          905    2.733
Organisatiekosten                                  1.786              323             1.558        3.566    7.233
Materialen                                             -                -                 -           13       13
Voorzieningen                                          -                -                 -           80       80
Kosten meldkamer                                       0                0               735            0      735
Onvoorzien                                             -                -                 -            0        0
Lasten vorig boekjaar                                  -                -                 -           66       66
Subtotaal overige lasten                           2.818              423             4.909        5.551   13.701

Lasten                                             2.818              423             4.909       16.564   24.714


Apparaatskosten, verschil realisatie en begroting 2018

(€1.000)                                           GGD             GHOR               RAV       Overhead   RDOG
                                                   2018             2018              2018          2018    2018

Salarissen en sociale lasten                            -                -                  -        -75      -75
Tijdelijk personeel                                     -                -                  -       -223     -223
Overige personeelslasten                                -                -                  -       -139     -139
Subtotaal personeelslasten                             0                 0                  0       -437     -437
Subtotaal overige lasten                             330                42              104         -216     260
Lasten                                               330                42              104         -653     -177




                                                            59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                      Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



Beleidsindicatoren
In onderstaande tabel zijn de beleidsindicatoren vermeld, die worden voorgeschreven in de nieuwe BBV-
regelgeving. De indicatoren betreffen die van de RDOG Hollands Midden. Het onderscheid GGD-GHOR en RAV
is gemaakt, opdat te zien is hoe de door de gemeenten gefinancierde activiteiten zich verhouden tot het totaal
van de RDOG Hollands Midden.

Omschrijving                                   Eenheid     GGD-GHOR          RAV    Realisatie GGD-GHOR                RAV   Begroting
                                                                                         2018                                    2018


Inwoners                                      aantal                                  779.718                                779.718

Apparaatskosten                               €1.000            22.138      2.576        24.714         21.931     2.606      24.537
Apparaatskosten per inwoner                   €                  28,39       3,30         31,70          28,13      3,34       31,47

Bezetting (inclusief inhuur)                  fte                  535        240           775            526       239          765
Bezetting per 1.000 inwoners                  fte                 0,69       0,31          0,99           0,67      0,31         0,98

Kosten tijdelijk personeel                    €1.000             3.342       419          3.761          3.079       450       3.529
Loonsom (excl. overige personeelslasten)      €1.000            40.109    18.866         58.975         39.955    19.026      58.981
Externe inhuur in % van loonsom               %                  8,3%      2,2%           6,4%           7,7%      2,4%        6,0%

Overhead                                      €1.000            12.557     4.007         16.564         11.901     4.010      15.911
Totale lasten                                 €1.000            50.238    27.604         77.842         50.047    27.874      77.921
Overhead in % van totale lasten               %                 25,0%     14,5%          21,3%          23,8%     14,4%       20,4%



3.5.5      Structureel en incidenteel resultaat

Incidentele baten en lasten
De volgende tabel geeft een samenvattend overzicht van de incidentele baten en lasten.

(€1.000)                                                                        Baten                   Lasten                 Saldo

Groepsvaccinaties zorginstgellingen                                                120                       0                   120
Storting in de algemene reserve                                                  1.717                                         1.717
Baten en lasten vorig boekjaar                                                     336                     446                  -110
GGD                                                                              2.173                     446                 1.727

Onttrekking uit de algemene reserve                                                  0                      16                    -16
Baten en lasten vorig boekjaar                                                      60                       1                     59
GHOR                                                                                60                      17                     43

Buitengewone lasten                                                                  0                       1                     -1
Baten en lasten vorig boekjaar                                                      14                       8                      6
RAV                                                                                 14                       9                      5

Subtotaal incidentele baten en incidentele lasten exploitatie                    2.247                     472                 1.775

Storting Algemene reserve GGD                                                         0                  1.717                 -1.717
Storting Bestemmingsreserve verplichtingen voormalig personeel                        0                    358                   -358
Storting Algemene reserve GHOR                                                       16                      0                     16

Subtotaal incidentele onttrekkingen en stortingen reserves                          16                   2.075                 -2.059
Totaal incidentele baten en lasten                                               2.263                   2.547                  -284


Structurele resultaat
Op grond van voorgaand overzicht zijn het structurele resultaat en de structurele exploitatieruimte als volgt samen
te vatten. De bedragen van de verschillende programma’s zijn inclusief overhead.

(€1.000)                                                                    GGD             GHOR                 RAV          RDOG

Structurele resultaat                                                         584                 -23            428              989
Incidentele baten en lasten exploitatie                                     1.727                  43              5            1.775
Incidentele onttrekkingen en stortingen reserves                           -2.075                  16              0           -2.059
Gerealiseerde resultaat                                                      236                  36             433             705



                                                                 60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                       Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten


De reserve markttaken GGD en de reserve huisvesting RAV worden als structurele reserves aangemerkt. De
overige reserves zijn incidentele reserves. Toevoegingen en onttrekkingen aan de incidentele reserves worden
gekarakteriseerd als incidentele onttrekkingen en stortingen.
Het gerealiseerde structurele resultaat is €989k. Het programma GGD kent een structureel resultaat van €584k,
het programma GHOR -€23k en het programma RAV €428k. Het structurele resultaat is gedefinieerd als het
verschil tussen het gerealiseerde resultaat en het incidentele resultaat. Het structurele resultaat is geen indicatie
dat er structurele overschotten zijn. Het is het saldo van het gerealiseerde resultaat en het incidentele resultaat,
dat vooral is veroorzaakt door incidentele mutaties in de reserves.

(€1.000)                                                                                       Realisatie 2018
                                                                                  Baten                 Lasten                 Saldo

Structurele baten en lasten                                                      78.299                  77.370                   929
Incidentele baten en lasten                                                       2.247                     472                 1.775
Gerealiseerde saldo van baten en lasten                                          80.546                  77.842                 2.704

Structurele mutaties van de reserves                                                305                     245                    60
Incidentele mutaties van de reserves                                                 16                   2.075                -2.059
Subtotaal mutaties reserves                                                         321                   2.320                -1.999

Gerealiseerde structurele resultaat                                              78.604                  77.615                   989
Gerealiseerde incidentele resultaat                                               2.263                   2.547                  -284
Gerealiseerde resultaat                                                          80.867                  80.162                   705


Structurele exploitatieruimte
De structurele exploitatieruimte is gelijk aan het gerealiseerde structurele resultaat gedeeld door de totale baten.
Deze bedraagt €989k / €80.546k = 1,2%. De structurele baten zijn hoger dan de structurele lasten, waardoor de
exploitatie iets flexibeler is dan wanneer de structurele baten en lasten in evenwicht zouden zijn.

(€1.000)                                                                   Structurele             Baten 2018          Structurele
                                                                             resultaat                            exploitatieruimte

Programma GGD                                                                       584                 50.636                  1,2%
Programma GHOR                                                                      -23                  2.006                 -1,1%
Programma’s GGD en GHOR                                                             561                 52.642                  1,1%
Programma RAV                                                                       428                 27.904                  1,5%

RDOG Hollands Midden                                                                989                 80.546                  1,2%



3.5.6      Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
Uit hoofde van deze wet wordt de bezoldiging van alle topfunctionarissen verantwoord, ook als de norm niet is
overschreden. Van overige medewerkers vindt een vermelding plaats bij overschrijding van de norm.

(€)                                                                                                     2018                    2017

dr. J.M.M. de Gouw

Beloning                                                                                             145.974                 123.225
Belastbare vaste en variabele onkostenvergoeding                                                       4.846                  11.974
Voorzieningen van beloningen betaalbaar op termijn                                                    18.892                  17.298
Totaal                                                                                               169.712                 152.497
Algemeen bezoldigingsmaximum                                                                         189.000                 187.000
Functie                                                                                   Algemeen directeur      Algemeen directeur
Duur van het dienstverband                                                                   01-01 t/m 31-12         01-01 t/m 31-12
Omvang van het dienstverband                                                                           1.0 fte                 1.0 fte
Dienstbetrekking?                                                                                           ja                      ja
Beloning in het voorgaande jaar                                                                      152.497                 149.777
Motivering overschrijding maximale bezoldigingsnorm                                       Niet overschreden       Niet overschreden


De beloning van de directie is gebaseerd op schaal 17 van de gemeentelijke cao. De heer De Gouw bekleedt
vanaf 6 juli 2016 tevens de functie van Directeur Publieke Gezondheid (DPG).


                                                                  61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                    Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten


Bestuursleden
Leden van het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur ontvangen geen beloning voor hun bestuurslidmaatschap.
Hierna zijn de bestuursleden van de RDOG Hollands Midden genoemd. Het jaar betreft het jaar van aantreden
als bestuurslid. Daarnaast is aangegeven of de betreffende persoon lid is van het Algemeen Bestuur (AB),
Dagelijks Bestuur (DB) of de Auditcommissie (AC). De voorzitter van het AB en DB is mevrouw M.M. Damen.

Naam                                Functie                                      Jaar           Lid AB   Lid DB   Lid AC

Mw. E.G.E.M. Bloemen                Burgemeester Zoeterwoude                    2006              X        X

Mw. M.J. Fles                       Wethouder Noordwijk                         2014              X
Dhr. A. Gotink                      Wethouder Noordwijkerhout                   2014              X
Dhr. J.A. de Jager                  Wethouder Alphen aan den Rijn               2014              X        X

Mw. C. Dijkstra                     Wethouder Gouda                             2016              X        X
Dhr. D. de Haas                     Wethouder Zuidplas                          2016              X
Mw. L. Sleeuwenhoek                 Wethouder Krimpenerwaard                    2016              X        X        X
Dhr. F.Q.A. van Trigt               Wethouder Hillegom                          2016              X

Dhr. N. Mol                         Wethouder Voorschoten                       2017              X        X

Mw. A. Beekhuizen                   Wethouder Leiderdorp                        2018              X
Mw. C. Breuer                       Burgemeester Teylingen                      2018              X
Mw. M.M. Damen                      Wethouder Leiden                            2018              X        X
Mw. J. Langeveld                    Wethouder Lisse                             2018              X
Dhr. H.J.T. Nieuwenhuis             Wethouder Oegstgeest                        2018              X
Dhr. C. Oskam                       Wethouder Bodegraven-Reeuwijk               2018              X                 X
Mw. C. van Starkenburg              Wethouder Katwijk                           2018              X                 X
Mw. J.L. van der Wal - Hortensius   Wethouder Waddinxveen                       2018              X
Mw. P.C. van der Wereld - Verkerk   Wethouder Kaag en Braassem                  2018              X
Mw. B.M.J. Wolters                  Wethouder Nieuwkoop                         2018              X


De volgende tabel vermeldt de in 2018 afgetreden leden van het Algemeen Bestuur.

Naam                                Functie                                      Jaar           Lid AB   Lid DB   Lid AC

Mw. R. van Gelderen                 Wethouder Leiden                            2010              X        X
Dhr. I.G. Mostert                   Wethouder Katwijk                           2010              X
Dhr. A.L. van Kempen                Wethouder Teylingen                         2014              X                 X
Mw. J.M. Nieboer-Buitinga           Wethouder Waddinxveen                       2014              X
Mw. J.W.M. Pietersen                Wethouder Nieuwkoop                         2014              X
Dhr. A.D. de Roon                   Wethouder Lisse                             2014              X        X
Dhr. F.M. Schoonderwoerd            Wethouder Kaag en Braassem                  2014              X

Mw. L. Leijendekkers                Wethouder Bodegraven-Reeuwijk               2015              X        X

Dhr. J. Gardeniers                  Wethouder Leiderdorp                        2016              X                 X

Dhr. J.J.G.M. Roeffen               Wethouder Oegstgeest                        2017              X




                                                               62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                      Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



3.6        Financieel overzicht per programma inclusief overhead (integrale kosten)

Voor het inzicht in en de analyse van de realisatie per programma, is in deze paragraaf informatie opgenomen op
basis van integrale kosten, dus zonder de overhead uit de baten en lasten van het programma te elimineren.

Financieel overzicht GGD (inclusief overhead)
Onderstaand cijferoverzicht bevat de baten en lasten van het programma GGD inclusief overhead. Hierdoor is
een vergelijking met voorgaande jaren mogelijk en zijn de integrale kosten per programma zichtbaar gemaakt.




(€1.000)                                         Realisatie    Realisatie      Realisatie   Realisatie     Begroting   Verschil
                                                      2015          2016            2017         2018         201810

Salarissen en sociale lasten                         28.760        31.527         33.712          35.524      35.668          144
Tijdelijk personeel                                     827         2.078          3.004           3.070       2.809         -261
Overige personeelslasten                                812         1.601           1540           1.597       1.511          -86
Subtotaal personeelslasten                           30.399        35.206         38.256          40.191      39.988         -203

Kapitaallasten                                          891             725          744             835         787          -48
Huisvesting                                           1.754           1.891        1.893           1.831       1.945          114
Organisatiekosten                                     4.902           5.250        4.822           4.098       4.212          114
Materialen                                              495             640          427             782         852           70
Voorzieningen                                           146              80           57              80          80            0
Kosten meldkamer                                          0               0            0               0           0            0
Onvoorzien                                                0               0            0               0           0            0
Lasten vorig boekjaar                                   345             181          259             435         159         -276
Subtotaal overige lasten                              8.533           8.767        8.202           8.061       8.035          -26
Lasten                                               38.932        43.973         46.458          48.252      48.023         -229

Gemeenten BPI/BPK                                    23.681        23.351         24.939          26.051      26.051             0
Gemeenten overig                                     10.710        12.230         14.457          14.514      15.609        -1.095
Derden                                                5.078         5.816          5.390           6.894       3.818         3.076
Zorgverzekeraars                                          0             0              0               0           0             0
Rijk                                                    583           598            678           2.901       2.873            28
Baten vorig boekjaar                                    320           448            202             276         102           174
Baten                                                40.372        42.443         45.666          50.636      48.453         2.183

Gerealiseerde saldo van baten en lasten               1.440           -1.530        -792           2.384        430         1.954

Storting reserves                                      -405             -79          -87          -2.320        -430        -1.890
Onttrekking reserves                                    344           1.554          884             172           0           172
Gerealiseerde resultaat                               1.379             -55             5           236           0           236




10
      De begroting 2018 betreft de 2e begrotingswijziging 2018, vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 31 oktober 2018.


                                                                 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                     Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten


Toelichting
De toelichting begrotingswijzigingen en de oorzaak van het verschil met de uiteindelijke realisatie worden
hieronder toegelicht in samenhang met het hiervoor vermelde inzake de realisatie van de activiteiten.
Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is €1.954 hoger dan de laatste begrotingswijziging, wat vooral is
veroorzaakt door de bijstorting in de reserves door gemeenten van €1.717k.
In de vergelijkende cijfers van 2017 zijn de opbrengsten voor het Rijksvaccinatieprogramma (€1.320k)
verantwoord onder opbrengsten derden in plaats van opbrengsten Rijk. In 2018 zijn deze opbrengsten (€1.547k)
wel opgenomen in de opbrengsten Rijk.
In de volgende tabel is het verschil tussen de begroting 2018 en de jaarrekening 2018 nader toegelicht.

Omschrijving                                          Personeels-         Overige          Baten    Reserves    Verschil
                                                           lasten          lasten

Vacatures SMA- en forensische artsen extra inhuur              131                                                   131
Inhuur uitzendkrachten Veilig Thuis                           -261                                                  -261
Lagere scholingskosten/reiskosten                              -73                                                   -73
Huurkosten CJG locaties                                                        114                                   114
Lasten vorig boekjaar/overige posten                                          -140                                  -140
Extra inkomsten PZJ/ AGZ                                                                      264                    264
Lasten vorig boekjaar/overige posten                                                          202                    202
Bijstorting door gemeenten in de reserves                                                   1.717      -1.717          0
Storting reserve verplichtingen voormalig personeel                                                        -1         -1

Totaal                                                        -203             -26          2.183     -1.718        236


De GGD laat een onderbezetting zien in eigen personeel vanwege de moeite om vacatures binnen de Veilig
Thuis snel op te vullen. Om de groei in extra meldingen en adviezen op te vangen, de opgelopen doorlooptijd van
deze meldingen en adviezen te verlagen en de voorbereiding invoering verscherping meldcode huiselijk geweld
per 1 januari 2019 te accommoderen is er extra tijdelijk personeel ingehuurd. De salarissen en sociale lasten
komen €131k lager uit dan begroot. Dit is te wijten aan de genoemde onderbezetting. De kosten van tijdelijk
personeel zijn 261k hoger dan begroot, wat vooral wordt veroorzaakt door Maatschappelijke zorg en Veilig Thuis
(MZVT) en een voor deel door extra inhuur bij de Publieke Zorg voor de Jeugd (PZJ) en Algemene
GezondheidsZorg (AGZ) als gevolg van extra inkomsten in de laatste vier maanden.
De begrote overige personeelslasten bevat o.a. scholingskosten, reiskosten, werving en selectie en arbokosten.
Deze post is €73k hoger door een stijging van de kosten werving en selectie en de arbokosten.
De huisvestigingskosten zijn €114k lager dan begroot. Het verschil zit in de afrekening CJG met gemeenten
doordat er minder huurkosten doorbelast zijn vanuit de gemeenten.
De lasten voorgaande boekjaren en overige posten zijn €140k hoger dan begroot. In het 4e kwartaal zijn er met
verschillende partijen besluiten genomen over facturen uit voorgaande boekjaren. Daarnaast zijn er facturen
verwerkt voor bijdrage derden ABR Antibiotica resistentie (ABR). De saldo’s van de subsidie ABR worden
verwerkt bij beklemde projectgelden. De inkomsten zijn verwerkt bij de rubriek ‘Rijk’. De wijziging in de extra
personeelslasten door meer werkzaamheden markttaken en aanvullende diensten worden gecompenseerd door
het realiseren van extra inkomsten van €264k, waaronder extra inkomsten sociale medische advisering (SMA) en
extra aanvullende diensten van PZJ in schil 3. In het 4e kwartaal zijn besluiten genomen naar overleg met diverse
partijen om hun vorderingen vrij te laten vallen uit voorgaande boekjaren. Deze posten zijn verwerkt bij baten
vorig boekjaar.
De grootste wijziging van €2.812k in de economische categorieën ‘Gemeenten overig’ en ‘Derden’ wordt
veroorzaakt dat een gedeelte van de subsidie VT van gemeente Leiden loopt via Holland Rijnland. Dit was echter
begroot als opbrengsten ‘Gemeenten overig’. Dit speelt ook bij de inkomsten van PZJ voor het sociaal team
Gouda, verslavingspreventie Katwijk en JGT. Daarnaast heeft een bijstorting door de gemeenten in de reserves
plaatsgevonden van €1.717k. Daardoor resteert een verschil van €1.095k in de categorie ‘Gemeenten overig’.




                                                                64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                 Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



Financieel overzicht GHOR (inclusief overhead)
Onderstaand cijferoverzicht bevat de baten en lasten van het programma GHOR inclusief overhead. Hierdoor is
een vergelijking met voorgaande jaren mogelijk en zijn de integrale kosten per programma zichtbaar gemaakt.




(€1.000)                                    Realisatie    Realisatie     Realisatie    Realisatie    Begroting   Verschil
                                                 2015          2016           2017          2018         2018

Salarissen en sociale lasten                       927           1.148        1.188          1.243       1.208        -35
Tijdelijk personeel                                384             110           25            272         270         -2
Overige personeelslasten                            25              42           13             30          43         13
Subtotaal personeelslasten                       1.336           1.300        1.226          1.545       1.521        -24

Kapitaallasten                                      36             52            51            69          69          0
Huisvesting                                         48             49            54            46          49          3
Organisatiekosten                                  442            521           606           323         371         48
Materialen                                          24              2            14             2           3          1
Voorzieningen                                        0              0             0             0           0          0
Kosten meldkamer                                     0              0             0             0           0          0
Onvoorzien                                           0              0             0             0          10         10
Lasten vorig boekjaar                                9             32            22             1           1          0
Subtotaal overige lasten                           559            656           747           441         503         62
Lasten                                           1.895           1.956        1.973          1.986       2.024        38
                                                  1866           1.871        1.898          1.934       1.934
Gemeenten BPI/BPK                                                                                                       0
Gemeenten overig                                     0              0             0            -16           0        -16
Derden                                              30             17            22             28          30         -2
Zorgverzekeraars                                     0              0             0              0           0          0
Rijk                                                 0              0             0              0           0          0
Baten vorig boekjaar                                32             54            40             60          60          0
Baten                                            1.928           1.942        1.960          2.006       2.024        -18

Gerealiseerde saldo van baten en lasten             33             -14           -13           20           0         20

Storting reserves                                    0              0             0             0           0          0
Onttrekking reserves                                13             47            29            16           0         16
Gerealiseerde resultaat                             46             33            16            36           0         36


Toelichting
De toelichting begrotingswijzigingen en de oorzaak van het verschil met de uiteindelijke realisatie worden
hieronder toegelicht in samenhang met het hiervoor vermelde inzake de realisatie van de activiteiten.
Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is €20k hoger dan de laatste begrotingswijziging.
Salariskosten komen hoger uit dan begroot door uitbetaling uitstaand verlof van medewerkers. Extra begeleiding
voor informatiemanagement voor de overgang naar het werken in de Cloud is tevens doorbelast. Kosten voor
scholing zijn lager dan geraamd door de focus in 2018 op teamtrainingen gericht op organisatie-ontwikkeling.
Hierdoor zijn minder kosten gemaakt voor individuele opleidingen dan begroot.
Het voordeel op de organisatiekosten is met name veroorzaakt door lagere uitgaven voor het opleiden, trainen en
oefenen van crisisfunctionarissen GHOR. Dit is deels veroorzaakt door enkele langdurige zieke OvDG’en die
daardoor minder getraind hebben. In 2018 heeft Veiligheidsregio Hollands Midden in de multidisciplinaire OTO
jaarkalender onderwerpen beoefend die goed aansloten bij de OTO-behoefte van GHOR, waardoor GHOR
minder aanvullende trainingen hoefde te organiseren.
De onttrekking aan de reserves van €16k heeft plaatsgevonden conform het besluit van het Algemeen Bestuur op
28 maart 2018.




                                                            65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                  Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



Financieel overzicht RAV (inclusief overhead)
Onderstaand cijferoverzicht bevat de baten en lasten van het programma RAV inclusief overhead. Hierdoor is een
vergelijking met voorgaande jaren mogelijk en zijn de integrale kosten per programma zichtbaar gemaakt.




(€1.000)                                     Realisatie    Realisatie      Realisatie   Realisatie     Begroting   Verschil
                                                  2015          2016            2017         2018          2018

Salarissen en sociale lasten                     16.025        16.647         17.834          18.447      18.576       129
Tijdelijk personeel                                 931         1.050            330             419         450        31
Overige personeelslasten                            730         1.570          1.462           1.303       1.312         9
Subtotaal personeelslasten                       17.686        19.267         19.626          20.169      20.338       169

Kapitaallasten                                    1.899           1.862        1.764           1.937       1.991        54
Huisvesting                                         813             867          790             856         849        -7
Organisatiekosten                                 1.809           1.942        2.363           2.812       2.837        25
Materialen                                          923             962         1031           1.087       1.119        32
Voorzieningen                                         0               0            0               0           0         0
Kosten meldkamer                                  2.033             953          874             735         740         5
Onvoorzien                                          274               0            0               0           0         0
Lasten vorig boekjaar                                 0              57           15               8           0        -8
Subtotaal overige lasten                          7.751           6.643        6.837           7.435       7.536       101

Lasten                                           25.437        25.910         26.463          27.604      27.874       270

Gemeenten BPI/BPK                                     0             0              0               0           0         0
Gemeenten overig                                      0             0              0               0           0         0
Derden                                              468           220            194             247         401      -154
Zorgverzekeraars                                 21.817        22.123         23.458          25.566      25.566         0
Rijk                                              1.890         1.947          2.241           2.077       1.907       170
Baten vorig boekjaar                                 63           104            185              14           0        14
Baten                                            24.238        24.394         26.078          27.904      27.874        30

Gerealiseerde saldo van baten en lasten          -1.199           -1.516        -385            300           0        300

Storting reserves                                     0               0            0              0         -100       100
Onttrekking reserves                                 16           1.102          213            133          100        33
Gerealiseerde resultaat                          -1.183            -414         -172            433           0        433


Toelichting
De toelichting begrotingswijzigingen en de oorzaak van het verschil met de uiteindelijke realisatie worden
hieronder toegelicht in samenhang met het hiervoor vermelde inzake de realisatie van de activiteiten.
Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is €300k hoger dan de laatste begrotingswijziging.
De lasten van de RAV zijn €270k lager dan vermeld in de laatste begrotingswijziging. In de realisatie is de interne
facturatie à €200k geëlimineerd terwijl dit in de begrotingswijziging niet op deze wijze is verwerkt. Dit heeft met
name een positief effect op de salarissen en sociale lasten en organisatiekosten. Verder heeft met name een
                                                                                                                    e
latere levering van 2 zorgambulances gezorgd voor lagere kapitaallasten. De zorgambulances worden in het 2
kwartaal van 2019 verwacht.
De baten van de RAV zijn in lijn met de begroting na wijziging. Echter in de realisatie is een interne facturatie
geëlimineerd terwijl dit in de begrotingswijziging niet op deze wijze is verwerkt. Dit zorgt derhalve voor de €154k
lagere baten onder de categorie ‘Derden’. Met name de hoger dan verwachte vergoeding van VWS voor de
gemaakte kosten in het kader van de FLO-regeling zorgen voor het hogere resultaat bij het programma RAV.




                                                             66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                 Jaarrekening: Toelichting op de staat van baten en lasten



Financieel overzicht RDOG Hollands Midden (inclusief overhead)
Onderstaand cijferoverzicht bevat de baten en lasten van de RDOG Hollands Midden inclusief overhead.




(€1.000)                                    Realisatie    Realisatie      Realisatie   Realisatie     Begroting   Verschil
                                                 2015          2016            2017         2018          2018

Salarissen en sociale lasten                    45.712        49.322         52.734          55.214      55.452       238
Tijdelijk personeel                              2.142         3.238          3.359           3.761       3.529      -232
Overige personeelslasten                         1.567         3.213          3.015           2.930       2.866       -64
Subtotaal personeelslasten                      49.421        55.773         59.108          61.905      61.847       -58

Kapitaallasten                                   2.826         2.639          2.559           2.841       2.847         6
Huisvesting                                      2.615         2.807          2.737           2.733       2.843       110
Organisatiekosten                                7.153         7.713          7.791           7.233       7.420       187
Materialen                                       1.442         1.604          1.472           1.871       1.974       103
Voorzieningen                                      146            80             57              80          80         0
Kosten meldkamer                                 2.033           953            874             735         740         5
Onvoorzien                                         274             0              0               0          10        10
Lasten vorig boekjaar                              354           270            296             444         160      -284
Subtotaal overige lasten                        16.843        16.066         15.786          15.937      16.074       137

Lasten                                          66.264        71.839         74.894          77.842      77.921        79

Gemeenten BPI/BPK                               25.547        25.222         26.837          27.985      27.985          0
Gemeenten overig                                10.710        12.230         14.457          14.498      15.609     -1.111
Derden                                           5.576         6.053          5.606           7.169       4.249      2.920
Zorgverzekeraars                                21.817        22.123         23.458          25.566      25.566          0
Rijk                                             2.473         2.545          2.919           4.978       4.780        198
Baten vorig boekjaar                               415           606            427             350         162        188
Baten                                           66.538        68.779         73.704          80.546      78.351      2.195
Gerealiseerde saldo van baten en lasten            274           -3.060      -1.190           2.704        430      2.274

Storting reserves                                 -405             -79          -87          -2.320        -530     -1.790
Onttrekking reserves                               373           2.703        1.126             321         100        221
Gerealiseerde resultaat                            242            -436         -151            705           0        705


Toelichting
De toelichting begrotingswijzigingen en de oorzaak van het verschil met de uiteindelijke realisatie worden
hieronder toegelicht in samenhang met het hiervoor vermelde inzake de realisatie van de activiteiten.
Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is €2.274k hoger dan de laatste begrotingswijziging. Dit betreft de
GGD (€1.954), GHOR (€20k) en de RAV (€300k).
Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
De mutaties in de reserves van de RDOG Hollands Midden toegelicht in de toelichting op het eigen vermogen in
paragraaf 3.4.7.




                                                            67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                           Bijlagen



4     Bijlagen

4.1   Controleverklaring




                             68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Bijlagen




  69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Bijlagen




  70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Bijlagen




  71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                        Bijlagen



 4.2        Vaststelling door het Algemeen Bestuur


                                Het Algemeen Bestuur van de RDOG Hollands Midden,
                     gelet op het bepaalde in artikel 28, lid 2 van de gemeenschappelijke regeling,
                        gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur RDOG Hollands Midden
                                               besluit vast te stellen de:


                                       Jaarstukken 2018 RDOG Hollands Midden


 Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het Algemeen Bestuur, gehouden op woensdag 27 maart
 2019.


 Was getekend:                                              Was getekend:
 M.M. Damen                                                 J.M.M. de Gouw
 Voorzitter                                                 Secretaris


 4.3        Resultaatbestemming
 Het Algemeen Bestuur heeft op 27 maart 2019 besloten om de algemene reserve GHOR te verlagen met €16k
 ten gunste van de bestemmingsreserve OvDG, en over te gaan tot een bijstorting van het onverdeeld
 gerealiseerde resultaat in de reserves. Onderstaand overzicht specificeert de uitkomsten van deze besluiten.

(€1.000)                                                    31-12-2018       Mutaties      Resultaat      01-01-2019

Algemene reserve GGD                                               1.910            0            236           2.146
Algemene reserve GHOR                                                110          -16              0              94
Reserve aanvaardbare kosten RAV                                       69            0            433             502
Algemene reserve                                                   2.089          -16            669           2.742

Reserve verplichtingen voormalig personeel                          358             0              0            358
Reserve markttaken GGD                                              283             0              0            283
Reserve OvDG                                                         77            16             36            129
Reserve huisvesting RAV                                             115             0              0            115
Bestemmingsreserves                                                 833            16             36            885
Subtotaal                                                          2.922            0            705           3.627

Onverdeeld gerealiseerde resultaat                                  705             0           -705              0

Eigen vermogen                                                     3.627            0                 0        3.627


GGD                                                                                                            2.787
GHOR                                                                                                             223
RAV                                                                                                              617
Eigen vermogen                                                                                                 3.627


 Dit overzicht is een weergave van besluitvorming na het opstellen van de jaarrekening. Het is daarom geen
 onderdeel van de jaarrekening 2018 en op dit overzicht is geen accountantscontrole toegepast.




                                                           72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>