<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>  Beantwoording chat-vragen Roadshow Energietransitie en warmtevisie
Warmte
  1. Vraag: Hoe wordt propaangas eigenlijk meegenomen?
      Antwoord: Propaangas is een fossiele brandstof en zal dus uiteindelijk verdwijnen
      omdat we overgaan naar niet-fossiele, duurzame alternatieven. Mensen/bedrijven die
      nu hun eigen propaangasvoorziening op het erf hebben, dienen uiteindelijk (voor
      2050) ook over te gaan op een duurzaam en schoon alternatief. Dat kan nu al
      overigens en zal in de toekomst, vanwege een betere techniek, nog beter kunnen.
      Omdat mensen met een eigen propaangasvoorziening vaak afgelegen wonen is de
      verwachting dat zij voor een eigen, individuele warmtesysteem als alternatief moeten
      kiezen. Je moet dan denken aan een eigen warmtepomp die warmte/energie haalt uit
      de bodem, oppervlaktewater of bijvoorbeeld de lucht. Er zijn voorbeelden in onze
      gemeente waarin die stap al is gezet door mensen en ondernemers.
  2. Vraag: Hoe zit het met aardwarmte, aquathermie en biogas als alternatieven voor
      aardgas?
      Antwoord: Wat betreft aardwarmte wordt momenteel onderzoek gedaan naar de
      potentie in onder andere onze gemeente. Hoeveel aardwarmte er in deze gemeente
      mogelijk in de toekomst gebruikt kan worden, is nog onbekend. De verwachting is
      dat er bepaalde delen zijn in onze gemeente waar het in de toekomst interessant is
      om aardwarmte te benutten.
      Aquathermie (zeker het winnen van energie uit oppervlaktewater, maar ook het
      winnen van energie uit het rioolwater en het drinkwater) heeft eveneens potentie in
      onze gemeente. De uitdaging is op dit moment dat het dat het nogal duur is om
      deze alternatieven grootschalig (op dorp-, wijk- of straatniveau) met behulp van een
      warmtenet collectief toe te passen. Individueel wordt het wel toegepast en kan het
      interessant zijn onder bepaalde omstandigheden. Biogas is ook een alternatief en
      wordt al veel toegepast in Nederland maar nog niet of zeer beperkt in Kaag en
      Braassem voor zover bekend bij de gemeente. In onze agrarische gemeente liggen
      hier mogelijk wel kansen.
Ambitie
  3. Vraag: Kom je met kleinschalige opwek aan je einddoel 95% CO2 reductie?
      Antwoord: Als onder kleinschalige opwek wordt verstaan zonnepanelen op woningen
      en/of zonnepanelen op grote daken, dan wordt de CO2-reductie voor 2050 niet
      gehaald. Als alle daken in onze gemeente worden vol gelegd met zonnepanelen,
      behalen we circa 3% van de totaal benodigde energieopgave. We hebben alles
      nodig: zowel inzetten op besparen van elektriciteit (circa 6% van de totaal benodigde
      energieopgave), isoleren (circa 16% van de totaal benodigde energieopgave), als het
      realiseren van zoveel mogelijk zonnepanelen op daken en daarnaast alternatieve
      opwek van duurzame elektriciteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>4. Vraag: Is de doelstelling voor Holland Rijnland niet te ambitieus in relatie tot de
   beschikbare ruimte?
   Antwoord: Binnen Holland Rijnland werken partijen al geruime tijd intensief samen
   aan de opgave van de energietransitie. In 2017 is het Energieakkoord Holland
   Rijnland ondertekend. De 13 regiogemeenten, de Provincie, het
   Hoogheemraadschap Rijnland en de Omgevingsdienst hebben daarin aangegeven in
   2050 energieneutraal te willen zijn: dat wil zeggen dat de energie die wij gebruiken
   lokaal, in onze regio, wordt opgewekt. Voor 2030 is een tussendoel opgesteld
   uitgaande dat we dan een kwart van onze opgave hebben bereikt. Het
   Energieakkoord Holland Rijnland vormt de basis voor het concept Regionale
   Energiestrategie, waar de volgende ambities voor 2030 in zijn opgenomen:
        • Energiebesparing: 1,11 Terawattuur (TWh) ten opzichte van 2014.
        • Opwek duurzame Elektriciteit: 1,03 TWh ten opzichte van 2014.
        • Duurzame Mobiliteit: inzetten op schonere, slimmere en andere mobiliteit voor
           2030.
   De ambitie om 1,03 TWh op te wekken binnen de regio, wordt bereikt door vòòr 2030
   in te zetten op zonne- en windenergie. De ambitie, maar ook de energievraag, is
   stevig gezien de hoge bevolkingsdichtheid in de regio. Uit verkenningen en
   consultaties binnen de regio met diverse betrokkenen en experts blijkt dit haalbaar
   maar de daadwerkelijke ruimtelijke inpassing is wel een complexe puzzel. De
   bijbehorende ruimtelijke claims worden qua belangen afgewogen met andere thema’s
   die ook ruimte vragen in de regio zoals wonen, werken, recreëren en mobiliteit.
   Energie is dus één van de puzzelstukjes die een plek krijgt in de regio. Met de
   Kansenkaart wordt alleen gekeken naar het thema Energie.
5. Vraag: Hoe wordt omgegaan met de CO2 uitstoot van de agrarische bedrijven in
   onze regio?
   Antwoord: Een deel van de agrariërs is hier vanuit de eigen branche mee bezig. Zo
   maken kwekers en tuinders zelf afspraken en doelstellingen over hoe ze hun
   energievraag kunnen verduurzamen. Ook veehouders en akkerbouwers zijn druk
   bezig hier in Kaag en Braassem en willen graag meedenken, meehelpen en
   meedoen om de energietransitie vorm te geven. Sterker nog: sommigen doen het al,
   zoals genoemd tijdens de presentatie. Ze doen dit onderling, maar ook samen met de
   gemeente (kijk bijvoorbeeld op: https://www.ltonoord.nl/afdeling/kaag-
   braassem/informatiebijeenkomst-zonne-energie-kaag-en-braassem). Al deze
   afspraken richten zich op het doel om 95% minder CO2-uitstoot te realiseren.
6. Vraag: Heb hier ook nog een paar staldaken, waar panelen op liggen voor het eigen
   gebruik. Maar financieel is het niet aantrekkelijk om ze helemaal vol te leggen. Gaat
   de gemeente subsidie verstrekken zodat het wel interessant wordt?
   Antwoord: Zoals aangegeven in de presentatie heeft de gemeente een
   ontzorgingsaanpak georganiseerd met LTO Noord, Liander en de Rabobank. De
   gemeente gaat geen individuele subsidies verstrekken voor dit soort aanvragen. Dit
   loopt namelijk via het Rijk door middel van de SDE++-regeling (zie
   https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/stimulering-duurzame-
   energieproductie-en-klimaattransitie-sde/aanvragen-sde). Overigens is het dak
   beschikbaar stellen voor een energiecoöperatie ook een mogelijkheid om ervoor te
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>      zorgen dat het beschikbare dak helemaal vol komt te liggen. We kunnen je in contact
      brengen met een aantal geïnteresseerden.
Proces
   7. Vraag: Kan er een referendum gehouden onder de bewoners of ze wel of niet
      windmolens willen?
      Antwoord: Dat is een keuze van de politiek. De gehouden bijeenkomsten zijn
      georganiseerd om met elkaar in gesprek te gaan over wat de inwoners willen, welke
      meningen en ideeën er leven. Hiervoor gebruiken we ook het inwonerspanel
      (enquête).
   8. Vraag: Hoe verloopt de participatie na januari? Wanneer hebben burgers dan
      inspraak?
      Antwoord: De opbrengst uit de participatie wordt in januari gedeeld met de
      gemeenteraad en aansluitend met Holland Rijnland. In mei/juni wordt de eerste
      versie van de Regionale Energiestrategie verwacht. Deze wordt in de raad besproken
      en er wordt een besluit over genomen. Als het document wordt aangenomen, zal het
      lokaal worden uitgewerkt in de omgevingsvisie van de gemeente. In de periode van
      de uitwerking willen wij graag met de betrokkenen in gesprek. Wat, wanneer en hoe
      is nog niet bepaald.
Berekeningen-energievraag
   9. Vraag: Kun je iets meer zeggen over de berekening aan besparing? Volgens mijn
      berekening hebben de 5 gemeenten in totaal rond de 3500 huishoudens. Die
      verbruiken per jaar (9,5 Mio kWh) een grote molen kan tot 15 Mio opbrengen.
      Antwoord: Uw berekening kan wellicht kloppen (de onderliggende aannames over de
      opbrengst of de hoogte van de molen zijn ons onbekend). Onze berekeningen wat
      betreft besparing zijn gebaseerd op onze totale energievraag. Dus niet alleen
      elektriciteit maar ook het aardgas- en brandstofgebruik is meegenomen in onze
      berekening. Omdat onder andere de genoemde maatregelen (zonnepanelen,
      sluipverbruik en isolatie) zich niet beperken tot alleen het elektriciteitsverbruik maar
      ook het verbruik van gas meenemen.
      Voor geheel Kaag en Braassem kunnen we met zonnepanelen, sluipverbruik en
      isolatie de volgende besparing realiseren (gebaseerd op onderzoek Generation
      Energy uit 2015):
      -   Totale energievraag Kaag en Braassem >            2340 terajoule
      -   Potentiële besparing zonnepanelen >                 81 terajoule
      -   Potentiële besparing sluipverbruik >               155 terajoule
      -   Potentiële besparing isolatie >                    400 terajoule
      636 terajoule staat gelijk aan circa 180.000.000 kWh = 180 Mio kWh. Voor de gehele
      gemeente Kaag en Braassem is dat dus het besparingspotentieel. Kort gezegd
      kunnen we, als we alle daken benutten met zonnepanelen, in ca. 3% van onze totale
      energiebehoefte voorzien. Als we al het sluipverbruik beperken kunnen we ca. 6%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>       van onze totale energiebehoefte verminderen. En als we alle gebouwen isoleren,
       verminderen we onze totale energiebehoefte met 16%.
   10. Vraag: Wat is de energievraag voor de gemeente Kaag en Braassem? En wat is de
       energievraag voor de regio?
       Antwoord: Zie gedeeltelijk antwoord 9. De totale energievraag van de regio Holland
       Rijnland in 2017 was 35.950.000 gigajoule.
   11. Vraag: De energie behoefte neemt hard toe, auto’s etc. Hoe zien jullie dat. is het 95%
       vanaf nu? of 95% op 2050?
       Antwoord: Het is 95% minder CO2-uitstoot vergeleken met het jaar 1990. Het blijft
       belangrijk om zoveel mogelijk onnodig energieverbruik terug te dringen en zuinig om
       te gaan met toekomstige duurzame energie. De energetische waarde (hoeveel
       energie erin zit) van fossiele brandstoffen is enorm vergeleken met zon en wind. Aan
       de andere kant genereert alleen de zon in anderhalf uur net zoveel energie op aarde
       als dat er in een jaar benodigd is. Airco’s, datacenters, bitcoins en andere zaken die
       het energieverbruik laten toenemen maken het er niet makkelijker op en hebben
       invloed. Hoeveel, dat is afhankelijk hoe goed we isoleren, hoe goed we het
       sluipverbruik tegen gaan, welke keuzes we maken in wat we nodig hebben. Met
       andere woorden: het is afhankelijk van hoe zuinig we omgaan met energie ondanks
       alle nieuwe ontwikkelingen die extra energie vragen.
   12. Vraag: Kunnen wij het rapport ontvangen met de berekeningen voor de regio Holland
       Rijnland?
       Antwoord: Op de website van Holland Rijnland (www.wijzijnon.nl) vindt u alle
       informatie over de energiestrategie voor onze regio. Daar staat ook een rapport met
       de meest actuele getallen wat betreft energieverbruik voor de regio en elk
       deelnemende gemeente. Via onderstaande link, komt u direct bij dit rapport opgesteld
       door Quintel:
       https://wijzijnon.nl/media/uploads/blocks/20191219_Rapportage_Holland_Rijnland_A
       ctualisatie_energiedata_en_potenties.pdf
Inzet van welke technieken
   13. Vraag: Waarom hebben jullie het tot 2030 alleen over windmolens en zonnevelden?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>       Antwoord: De opgave om CO2 te reduceren is, zoals aangegeven in de presentatie,
       geknipt in een doelstelling die we voor 2030 moeten halen en een doelstelling voor
       2050. Om de doelstelling van 2030 te behalen, kunnen we alleen inzetten op
       technieken waarvan we weten dat deze realistisch en haalbaar zijn. Realistisch
       betekent dat het technieken zijn waarvan we weten dat ze werken en haalbaar dat ze
       uiterlijk in 2030 ook werkzaam/actief kunnen zijn. Duurzame opwek van elektriciteit
       door zon en/of wind voldoet hieraan. Vandaar dat zon en/of wind de enige twee
       technieken zijn waarop we nu in kunnen zetten om de doelstelling van 2030 te
       behalen. Na 2030 is de opgave groter maar is er ook meer tijd om andere technieken
       mee te nemen.
   14. Vraag: Hoe zit het met kernenergie en waterstof, wordt daar ook naar gekeken?
       Antwoord: Kernenergie kan niet toegepast worden voor 2030 (omdat de
       realisatietermijn langer is dan 10 jaar) maar is misschien een oplossing voor de
       opgave tot 2050. Kernenergie is daarnaast geen regionale oplossing maar een
       bevoegdheid van het Rijk. Momenteel zijn er in Nederland drie locaties aangewezen
       waar een kerncentrale mag worden gebouwd. Tot nu hebben zich geen partijen
       gemeld die interesse hiervoor hebben.
       Waterstof ontstaat door energie toe te voegen aan water. Het is daarom geen
       energiebron maar een energiedrager. Het kan dienen als batterij. Om waterstof te
       maken is dus (zonne- en wind)energie nodig. Je kunt voor het maken van waterstof
       ook grijze energie (elektriciteit uit bijv. kolencentrales) gebruiken. Maar op die manier
       kom je niet van de fossiele energie af. Waterstof nemen we mee maar kan alleen een
       optie zijn met een aanbod van voldoende of een overcapaciteit van groene stroom.
   15. Vraag: Waarom zetten we niet alle windturbines op zee?
       Antwoord: Het Rijk heeft bepaald dat er zowel op land als op zee windparken moeten
       komen. De verwachting is dat de windturbines op zee nodig zijn voor het opwekken
       van voldoende stroom om te kunnen voldoen aan de vraag van de industrie.
Overlast/hinder/natuur
   16. Vraag: Wordt er rekening gehouden met de slagschaduw en de geluidoverlast van
       windmolens?
       Antwoord: In de kansenkaart wordt voor windturbines rekening gehouden met de
       milieu- en veiligheidseisen. Dan gaat het bijvoorbeeld om geluidscontouren maar ook
       om veilige afstanden tot wegen en woningen. De kansenkaart laat zoekgebieden
       zien, er zijn nog geen locaties vastgesteld. Slagschaduw van een turbine kan pas
       bepaald worden met een exacte locatie of plek van een turbine. Met andere woorden:
       wanneer het concreter wordt zal er inderdaad worden gekeken naar slagschaduw en
       geluidsoverlast.
   17. Vraag: Hoe denkt de gemeente over de grondstoffen nodig voor de productie van
       windturbines en/of zonneweides en hoe om te gaan met het afval?
       Antwoord: Er vindt veel onderzoek plaats bijv. om de grondstoffen uit bestaande
       zonnepanelen weer opnieuw te gebruiken en er wordt geëxperimenteerd met
       recycling van rotorbladen van afgedankte windturbines. We blijven dit in de gaten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>       houden ook met het oog op 2050 om dan de Nederlandse economie volledig te laten
       draaien op herbruikbare grondstoffen (circulaire economie).
   18. Vraag: Wat zijn de negatieve gevolgen van windmolens en zonnepanelen voor de
       natuur?
       Antwoord: Windturbines kunnen effect hebben op bijvoorbeeld vogels en
       vleermuizen. Voordat er een vergunning voor een windpark wordt afgegeven worden
       de nadelige effecten op beschermde leefgebieden en diersoorten onderzocht en
       beschreven. Dit vloeit voort uit de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en
       faunawet en de regels over de Ecologische Hoofdstructuur.
Netwerk
   19. Vraag: Ooit iemand wel eens nagedacht wat er gebeurt als we zonder spanning
       komen te zitten?
       Antwoord: Het is inderdaad heel belangrijk om in de gaten te houden wat de
       toekomstige elektriciteitsvraag betekent voor het netwerk, zowel bovengronds
       (hoogspanningsmasten) als voor de ondergrondse kabels en leidingen. En dus is het
       ook verstandig en goed om de impact van toekomstige grootschalige opwek van
       wind- en zonne-energie op het netwerk in de gaten te houden. Daarom is Liander, de
       netbeheerder in onze gemeente, een belangrijke gesprekspartner in de
       energietransitie. Zij brengen in beeld wat op korte en lange termijn mogelijk is en
       waar er aanpassingen nodig zijn om er voor te zorgen dat het netwerk betrouwbaar,
       stabiel, veilig en betaalbaar is en blijft.
   20. Vraag: De komende jaren zal de capaciteit van het stroomnet niet voldoende zijn. Is
       daar met de ambities rekening mee gehouden?
       Antwoord: Aanpassingen aan het energienetwerk zijn hoe dan ook nodig: niet alleen
       vanwege de ambitie om over te stappen naar duurzaam opgewekte elektriciteit maar
       ook vanwege een groeiende energievraag door bijvoorbeeld de toename van
       woningen en (elektrische) verkeersbewegingen. Het huidige netwerk loopt daarbij
       tegen zijn grenzen aan. Om knelpunten over vijf jaar te voorkomen wordt in de regio
       ruimte gezocht voor uitbreiding bijvoorbeeld voor nieuwe elektriciteitsstations. Liander
       kijkt met ons mee door in beeld te brengen wat dit betekent voor het netwerk, welke
       aanpassingen er dan nodig zijn en tegen welke kosten.
   21. Vraag: Hoe ligt de balans tussen opwekking en verbruik qua tijdstip (’s avonds en in
       de winter meer – minder wanneer het licht is)?
       Antwoord: Door het verschil tussen het waaien van de wind en het schijnen van de
       zon, slim te benutten, wordt piekbelasting (wanneer er zeer veel energie wordt
       opgewekt/geleverd) van het netwerk voorkomen. Als opwek voor zon en wind
       gecombineerd kan worden, zijn er minder dikke kabels nodig en scheelt dit enorm in
       de kosten. Vanuit dit oogpunt is het wenselijk om zoveel mogelijk balans aan te
       brengen in de opgewekte energie door zon en wind. Je moet dus, om het
       beheersbaar, stabiel en betaalbaar te houden, kijken naar zowel zonne-energie als
       windenergie.
Kansenkaart voor opwek van duurzame energie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>   22. Vraag: Hoe verhoudt de kansenkaart zicht tot de visie op het Groene Hart van onze
       provincie?
       Antwoord: Het huidige coalitieakkoord van de provincie ziet geen ruimte voor
       windturbines in het Groene Hart. De Provincie is een van de partners in het
       samenwerkingsverband Holland Rijnland en hebben de concept RES wel
       onderschreven. Ook de Provincie moet in mei/juni 2021 een besluit nemen over de
       RES 1.0. Het is nu nog niet te zeggen of hun standpunt over windturbines in het
       Groene Hart, tegen die tijd, is veranderd. Ondanks deze onduidelijkheid vindt de
       gemeente het belangrijk zelf na te denken over wat wij zouden willen. De gemeente
       ziet ruimte voor grootschalige opwek langs de infrastructuur in onze gemeente.
   23. Vraag: Wie heeft mogen meedenken met deze kaart? Kan die nog wijzigen?
       Antwoord: De kansenkaart is ontwikkeld in Holland Rijnland verband: alle 13
       regiogemeenten, de Provincie, het Hoogheemraadschap Rijnland, Liander, de
       Omgevingsdienst en maatschappelijke organisaties (bijv. Heineken, LTO,
       Woningbouwcorporaties en Regionale Energie coöperaties) hebben hier aan
       gewerkt. Het is een eerste kaart waarmee in alle gemeenten de participatie is gestart.
       De Kansenkaart is niet vastgesteld en kan nog veranderen. Met de Kansenkaart
       heeft de regio in beeld gebracht waar zij kansen zien voor grootschalige duurzame
       opwek. De vlekken zijn zoekgebieden en geen vaststaande locaties. Dit betekent dat
       de exacte locaties voor wind en/of zon nog niet vast liggen. Niet alle vlekken op de
       Kansenkaart hoeven ingezet te worden om het regionale doel van 1,03 TWh te halen.
       De zoekgebieden geven juist keuze ruimte: er kan gekozen worden tussen de
       zoekgebieden en ook tussen type opwek (wind en/of zon)
   24. Vraag: Waarom liggen de zoekgebieden langs de wegen?
       Antwoord: Voor de opwek langs infrastructuur bestaat al lange tijd draagvlak. In 2018
       zijn bijeenkomsten geweest met raadsleden uit de regio en regionale stakeholders
       (o.a. dorpsraden, natuur- en milieuorganisaties, energiecoöperaties) en hieruit is
       gebleken dat dit een zoekrichting was die op veel draagvlak kon rekenen. Ook in de
       periode erna bleek dit steeds weer een aantrekkelijk uitgangspunt. Door deze
       denkrichting wordt bovendien de opgave redelijk verdeeld over de hele regio, wat ook
       bijdraagt aan het draagvlak.
Tot slot
   •   Voor meer informatie over de energietransitie in het algemeen, wijzen wij u op de
       website van Nationaal Programma Regionale Energiestrategie:
       https://www.regionale-energiestrategie.nl
   •   Voor meer informatie, rapporten, Webinars, enz. over de Regionale Energiestrategie
       Holland Rijnland, wijzen wij u op de website van Holland Rijnland: www.wijzijnon.nl.
   •   Voor meer informatie over de energietransitie bij de gemeente Haarlemmermeer,
       wijzen wij u op de website van de gemeente Haarlemmermeer:
       https://haarlemmermeergemeente.nl/nieuwe-energie/grootschalige-opwek-van-
       nieuwe-energie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>