<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Begroting 2024
Concept voor gemeenten 5 april 2023




  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ............................................................................................................ 2
Inleiding........................................................................................................................ 4
1      Algemene financiële beschouwingen .................................................................. 7
    1.1        Inwonersbijdrage.......................................................................................... 7
    1.2        Begrotingswijzigingen .................................................................................. 8
2      Programma Strategie en Beleid......................................................................... 11
    2.1        Regionale Investeringsagenda .................................................................. 11
    2.2        Toekomstverkenningen ............................................................................. 13
    2.2.1          Openbaar Vervoersvisie ........................................................................ 13
    2.2.2          Economische visie ................................................................................. 14
    2.2.3          Energie................................................................................................... 15
    2.2.4          Groenprogramma 2.0 ............................................................................ 16
    2.3        Projecten .................................................................................................... 17
    2.3.1          Doorfietsroutes....................................................................................... 17
    2.3.2          Regiodeal Greenports ............................................................................ 17
    2.3.3          Kantoren- en bedrijventerreinenstrategie .............................................. 18
    2.4        Fondsen en subsidies ................................................................................ 19
    2.4.1          Regionaal Investeringsfonds ................................................................. 19
    2.4.2          Cofinancieringsfonds ............................................................................. 21
    2.4.3          LEADER................................................................................................. 21
    2.4.4          Provinciale subsidieregeling mobiliteit ................................................... 22
    2.5        Regionaal beleid en monitoring ................................................................. 22
    2.5.1          Wonen.................................................................................................... 22
    2.5.2          OV-concessies ....................................................................................... 24
    2.5.3          Schiphol ................................................................................................. 24
    2.5.4          Kantorenmonitor .................................................................................... 24
    2.5.5          Arbeidsmarktparticipatie ........................................................................ 25
    2.5.6          Huisvesting asielzoekers ....................................................................... 25
    2.6        Wat mag het kosten? ................................................................................. 26
3      Regionale Uitvoering ......................................................................................... 28
    3.1        Regionaal Bureau Leerrecht ...................................................................... 28
    3.2        Team woonurgenties ................................................................................. 29
    3.3        Team Regiotaxi .......................................................................................... 29
                                                                                                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    3.4        Wat mag het kosten? ................................................................................. 30
4      Bedrijfsvoering ................................................................................................... 31
    4.1        Overhead ................................................................................................... 31
    4.2        Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................... 32
5      Begroting Paragrafen......................................................................................... 33
    5.1        Lokale heffingen......................................................................................... 33
    5.2        Risicoparagraaf .......................................................................................... 33
    5.3        Financiële kengetallen ............................................................................... 35
    5.4        Financiering ............................................................................................... 36
    5.5        Bedrijfsvoering ........................................................................................... 37
    5.6        Wet open overheid ..................................................................................... 39
    5.7        Wet gemeenschappelijke regelingen ......................................................... 39
6      Financiële Begroting .......................................................................................... 41
    6.1        Meerjarenbegroting 2023 – 2027............................................................... 41
    6.2        Incidentele lasten en baten ........................................................................ 41
    6.3        Geprognosticeerde balans......................................................................... 42
    6.4        Staat van reserves ..................................................................................... 43
    6.5        Taakvelden ................................................................................................ 43
Besluit ........................................................................................................................ 44
Bijlagen ...................................................................................................................... 45
    Bijlage I          Btw-compensatiefonds ...................................................................... 45




                                                                                                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
Samen zijn wij Hollland Rijnland
Holland Rijnland is een aantrekkelijke regio om te wonen, te werken en te recreëren.
En dat is niet voor niets: de dertien gemeenten in de regio hebben veel te bieden. Zo
geven Leiden, Noordwijk en Katwijk onderdak aan topsectoren als health sciences,
sensorgerelateerde technologieën en ruimtevaart op het Leiden Bio Science Park,
Unmanned Valley en de NL Space Campus. In de regio bevinden zich mondiaal
opererende bedrijven, waaronder AkzoNobel in Teylingen, Zeeman in Alphen aan
den Rijn en Heineken in Zoeterwoude. De regio is dan ook een aantrekkelijke
vestigingsplaats voor uiteenlopende sectoren. De combinatie van groen en de
Hollandse Plassen in de sterk verstedelijkte Randstad is uniek. Waardevolle natuur
en cultuurhistorische locaties, zoals het landgoed Duivenvoorde in Voorschoten en
het plassengebied in onder meer Nieuwkoop en Kaag en Braassem, liggen naast
agrarische gebieden en de kust. Economisch sterke steden gaan hier samen met
attractieve dorpen zoals Hillegom en Leiderdorp. Toeristische trekpleisters kent de
regio ook. Zo trekken de Keukenhof in Lisse en Corpus in Oegstgeest jaarlijks 2,5
miljoen bezoekers. De strategische ligging ten opzichte van luchthaven Schiphol en
steden als Amsterdam, Den Haag en Rotterdam dragen verder bij aan de
aantrekkingskracht van de regio. Samenwerken aan regionale opgaven vraagt inzet
vanuit de organisatie Holland Rijnland én vanuit de dertien gemeenten. Het werk dat
wij doen is van, voor en door de gemeenten. Samen geven we invulling aan onze
ambities en zorgen we dat Holland Rijnland een bloeiende regio blijft waar het fijn is
om te wonen, te werken en te recreëren.

Hierbij bieden wij, het Dagelijks Bestuur van Holland Rijnland, u de begroting aan voor
het jaar 2024. Deze begroting volgt op de Kaderbrief 2024, die is besproken en
vastgesteld tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur van 21 december 2022.
In deze begroting zetten wij uiteen welke activiteiten we in 2024 uitvoeren om de
ambities te realiseren die we in de regio met elkaar hebben vastgesteld.

Waar komen we vandaan?
In de zomer van 2021 kwamen we met de dertien gemeenten tot een eerste,
strategische richting. In de Regionale Omgevingsagenda (ROA), de Regionale
Strategie Mobiliteit (RSM) en de Regionale Energiestrategie (RES) zetten we een stip
op de horizon waar we als regio naartoe willen. Stap voor stap worden we steeds
concreter in wat er nodig is om deze ambities te kunnen realiseren.
We kiezen voor grootschalige verstedelijking in de regio op de as van Katwijk via
Leiden naar Alphen aan den Rijn, de zogenoemde ‘Stedelijke As’. Zo sparen we het
omliggende landschap zoveel mogelijk. Voor de kleine kernen in de regio moet
beperkte groei mogelijk blijven om de leefbaarheid te kunnen waarborgen. Voor
mobiliteit kijken we naar slimmere, snellere en andere mobiliteit. Voor wat betreft
energievoorzieningen willen we in 2050 een energie-neutrale regio zijn. Vanuit deze
ambities, vond verdere uitwerking en concretisering plaats in het werkprogramma
‘Holland Rijnland 2022-2026’. Op 21 december 2022 werd dit werkprogramma
vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland. Deze vaststelling volgde
op een uitgebreide zienswijzeperiode en vele gesprekken met raadsleden,

                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>bestuurders, ambtenaren en andere belanghebbenden. In deze eerste vertaalslag van
‘strategie’ richting ‘uitvoering’ lukte het ons om concreter te worden over het ‘hoe’.

Voor het eerst onderschreven we het gebiedsgericht werken. De redenatie hierachter
is dat verschillende gebieden in onze regio verschillende uitdagingen kennen, die
vragen om een integrale benadering. Vraagstukken in het Groene Hart verschillen van
vraagstukken in de Duin- en Bollenstreek. In de Stedelijke As hebben vraagstukken
weer een ander karakter. Wat de opgaven gemeen hebben, is dat ze vragen om
bovengemeentelijke samenwerking.

Waar staan we nu?
We krijgen in de regio steeds scherper voor ogen waarvoor we ons gezamenlijk gaan
inzetten. Op het moment van het opstellen van deze begroting (begin 2023) werken
we toe naar de invulling van de - in het werkprogramma genoemde - gebiedsgerichte
programma’s: de Stedelijke As, het Groene Hart en de Duin- en Bollenstreek. Die
gebiedsprogramma’s bevatten een overtuigend verhaal over de opgaven. Voor elk
programma identificeren we vervolgens de noodzakelijke projecten om de geschetste
ontwikkelrichting te realiseren langs de lijnen van de ROA, de RES en de RSM. Zo is
voor de verdere ontwikkeling van de Stedelijke As het creëren van werkgelegenheid
cruciaal. In de Duin- en Bollenstreek speelt de doorontwikkeling van de Greenport.
Het Groene Hart kampt met vraagstukken rondom de transitie van de agrarische
sector.

We bundelen de investeringsprojecten in onze Regionale Investeringsagenda (RIA)
Holland Rijnland. Hiermee creëren we schaalgrootte en zetten we ons verhaal op de
kaart. Welke projecten uiteindelijk onderdeel worden van de RIA, werken we in de
eerste helft van 2023 samen uit. Samen vormen we immers Holland Rijnland en
bepalen we de prioriteiten voor de komende jaren.

De RIA Holland Rijnland vormt een belangrijk middel om onze regio te positioneren
richting het Rijk en de provincie. Met de RIA vergroten we de kansen voor
cofinanciering vanuit andere bestuurslagen en organiseren we een multiplier op onze
eigen middelen. Die middelen zijn nodig voor de aanpak van uitdagingen rondom
bijvoorbeeld volkshuisvesting, de transitie van het landelijk gebied en de opwek van
duurzame energie. Hoe gerichter wij aangeven wat er nodig is, hoe toegankelijker het
wordt voor andere overheden om hier in mee te gaan. Zo pakken we regie op
ontwikkelingen in onze regio.

Aangezien we nog aan het begin staan van de totstandkoming van de RIA, is het in
deze begroting nog niet mogelijk om specifieke projecten te duiden en hier middelen
aan te koppelen. Met een verdere uitwerking kan dit concreter worden. Waar nodig,
verwerken wij dit in onze planning- en controlcyclus .

Hoewel een groot deel van de toekomstige inzet van Holland Rijnland zich
concentreert rondom de gebiedsgerichte programma’s en investeringsprojecten
daarin, doen we nu en zullen we dus in de toekomst meer doen dan dat. Ook die
activiteiten hebben een plek in deze begroting.


                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Zo gaan we aan de slag met toekomstverkenningen op thema’s die in de hele regio
spelen, maar waarop nog geen of onvoldoende strategie is bepaald. Zo beramen we
ons op een toekomstvisie voor het openbaar vervoer, op verdere invulling aan de
ambities in de RES en op welke activiteiten de ontwikkeling van de regionale economie
nodig heeft. Daarnaast kijken we naar de ontwikkeling van een Groenprogramma 2.0.
Ook starten we een aantal heel concrete projecten. Eén daarvan is de aanleg van een
doorfietsroutenetwerk, waarover inwoners met zo min mogelijk obstakels snel van A
naar B kunnen fietsen, over gemeentegrenzen heen. Hetzelfde geldt voor de
Regiodeal rondom de drie Greenports (Duin- en Bollenstreek, Aalsmeer en Boskoop)
en de kantoren- en bedrijventerreinenstrategie.

Als organisatie beheert Holland Rijnland ook een aantal fondsen en subsidies,
waarvan de dertien gemeenten al veelvuldig gebruik hebben gemaakt. Gezien de
positieve ervaringen, blijven we een aantal van die fondsen en subsidies beheren.
Wel beraden we ons op een efficiëntere en toekomstbestendige invulling van de
fondsen en de capaciteit die het beheer hiervan vraagt.

Daarnaast blijven we in 2024 ook regionaal beleid voeren en monitoren we gemaakte
afspraken en ontwikkelingen. Zo zullen we de afspraken monitoren die gemeenten
met elkaar maakten in de Regionale Woonagenda over kwalitatieve en kwantitatieve
woningbouw. We zorgen voor goede afspraken met de provincie over het openbaar
vervoerspakket (de OV-concessie) en stellen een kantorenmonitor op. Ook de
ontwikkelingen rondom het Schipholdossier volgen we op de voet en – indien nodig
– acteren we daarop. Daarnaast faciliteren we waar nodig een goede en efficiënte
uitvoering van het brede takenpakket van gemeenten in het sociaal domein, door
integraal te adviseren over vraagstukken, kennis te delen en regionale
beleidsafstemming te ondersteunen.

Holland Rijnland voert ook in 2024 een aantal sociaal-maatschappelijke taken uit: het
Regionaal Bureau Leerrecht, de Regiotaxi en de Urgentiecommissie
Woonruimteverdeling. Het Regionaal Bureau Leerrecht geeft uitvoering aan het
beleidsplan 2022-2025 en waarborgt het recht op onderwijs van kinderen en jongeren.
Het team woonurgenties draagt zorg voor de rechtvaardige toepassing van de
huisvestingsverordening daar waar het gaat om urgentieverklaringen voor de meest
kwetsbaren. En we voeren sterk en professioneel contractbeheer voor de regiotaxi,
met tevreden reizigers als doelstelling.

Waar werken we naartoe?
In de volgende hoofdstukken van deze begroting geven we aan waar we naartoe
werken. Dat doen we aan de hand van twee inhoudelijke programma’s en een
ondersteunend programma. Dit zijn:
  1. Strategie en Beleid
  2. Regionale uitvoering
  3. Bedrijfsvoering

Per programma worden de doelstellingen weergegeven, wat de organisatie Holland
Rijnland doet om deze doelstellingen te bereiken en wat dit kost. Het totaaloverzicht is
opgenomen in de financiële begroting.
                                                                                      6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1       Algemene financiële beschouwingen
De begroting 2024 is opgesteld overeenkomstig de uitgangspunten uit de Kaderbrief
2024. Deze kaderbrief is vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van
21 december 2022. Voor de indexatie is het advies gevolgd van de werkgroep
Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen van gemeenten in de regio
Hollands-Midden. De indexatie voor 2024 bedraagt 6,40% voor loonkosten en 9,00%
voor materiële kosten. Het gebruikte gewogen indexcijfer voor 2024 is 7,28%. Op
grond hiervan is de maximale reguliere bijdrage van gemeenten vastgesteld op
€6.635.845, zijnde de reguliere bijdrage van het voorgaande jaar vermeerderd met de
indexatie.


1.1     Inwonersbijdrage
De dertien gemeenten in de regio Holland Rijnland bekostigen de organisatie Holland
Rijnland. De gemeentelijke bijdrage wordt berekend aan de hand van het aantal
inwoners van de gemeente en de taken die Holland Rijnland uitvoert voor deze
gemeente. Het aantal leerlingen is het criterium voor de bijdrage voor de handhaving
van de leerplicht. Voor het vaststellen van de bijdrage 2024 is 1 januari 2022 de
peildatum voor het inwonertal (bron: CBS) en het aantal leerlingen (bron: landelijke
leerlingenbasis­administratie). Door het verschil in taken kan de gemiddelde bijdrage
per gemeente verschillen.

Enkele gemeenten hebben de taken die Holland Rijnland uitvoert op een andere wijze
georganiseerd. Zo zijn de gemeenten Alphen aan den Rijn en Nieuwkoop niet
aangesloten bij het Regionaal Bureau Leerrecht Holland Rijnland.

In 2024 is de gemiddelde reguliere bijdrage per inwoner €11,51. In 2023 was dat
€10,72. Tabel 1.1 toont hoe de totale gemeentelijke bijdrage voor 2024 is opgebouwd.
Tabel 2.2 geeft de totale bijdrage per gemeente weer. In de vergadering van 21
december 2022 besloot het Algemeen Bestuur om de bijdrage éénmalig te corrigeren
voor de groei van het aantal inwoners. De compensatie leidt tot een extra bijdrage van
ruim €39.000.




Tabel 1.1: Totale bijdrage van gemeenten aan Holland Rijnland 2024




                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Tabel 1.2: Bijdrage gemeenten 2024 per gemeente en deelname



1.2     Begrotingswijzigingen
Bij de vaststelling van de Kaderbrief 2024 is de gemeentelijke bijdrage aan Holland
Rijnland vastgesteld, maar daarmee ook de omvang van de lasten en de baten.
Voorheen was de begroting een technische uitwerking van de kaderbrief en werden
begrotingswijzigingen voor het eerst in de tussentijdse rapportage verwerkt. De
organisatie moest gezien de vaststelling van de rapportage in oktober van het lopende
jaar, de eerste 10 maanden van het jaar altijd met een verouderde begroting werken.
In deze begroting zijn de budgetten binnen de gestelde kaders van het Algemeen
Bestuur realistisch begroot. Dit houdt voornamelijk in dat de subsidies zoveel mogelijk
zijn geactualiseerd. De bijdrage van gemeenten aan Holland Rijnland blijft daarmee
onveranderd en gelijk aan de bijdrage zoals vastgesteld ten tijde van de Kaderbrief
2024. De lasten en baten van derden nemen echter met €1,1 mln. toe in omvang. De
wijzigingen zijn in onderstaande tabel opgenomen en worden na de tabel toegelicht.




                                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Stand                    Omschrijving                                                           Lasten           Baten            Saldo


Kadernota 2024           Programma 1 Strategie en Beleid                                    €    3.010.602   €     -652.987   €   2.357.615
Wijzigingen               1 Regionale Energie Strategie: Lasten en Rijksinkomsten           €      417.000   €     -417.000   €         -
                          2 Cofinancieringsfonds: onttrekking reserve                                        €     -264.889   €    -264.889
                          3 Bijdrage Economic Board Zuid-Holland                            €      55.000    €      -10.000   €      45.000
                          4 Leader: actualisatie begroting                                                   €       20.033   €      20.033
                          5 Regionale subsidieregeling mobiliteit: acutalisatie begroting                    €       42.754   €      42.754
                          6 Actualisatie kosten Projecten                                   €     135.154                     €     135.154

Begroting 2024           Programma 1 Strategie en Beleid                                    €    3.617.756   €   -1.282.089   €   2.335.667


Kadernota 2024           Programma 2 Regionale Uitvoering                                   €    2.978.198   €   -1.396.035   €   1.582.163
Wijzigingen               7 Leerplichtinghandhaving/RMC: actualisatie begroting             €       74.036   €      -73.783   €         253
                          8 Gemeentelijke VSV subsidie                                      €      200.000   €     -200.000   €         -
                          9 Leidse VSV subsidie                                             €       42.307   €      -42.560   €        -253
                         10 Woonurgenties: actualisatie begroting                           €      -18.038   €       18.038   €         -
                         11 Regiotaxi: actualisatie begroting                               €       74.391   €      -52.442   €      21.949

Begroting 2024           Programma 2 Regionale Uitvoering                                   €    3.350.894   €   -1.746.783   €   1.604.112


Kadernota 2024           Programma 3 Bedrijfsvoering                                        €    2.696.067   €   -6.635.845   €   -3.939.778
Wijzigingen              12 Bijdrage SOZ/Kosten bedrijfsvoering                             €      150.000   €     -150.000   €          -

Begroting 2024           Programma 3 Bedrijfsvoering                                        €    2.846.067   €   -6.785.845   €   -3.939.778



Kadernota 2024                                                                              €    8.684.867   €   -8.684.867   €           -0
Totaal aan wijzigingen                                                                      €    1.129.850   €   -1.129.850   €           -0

Begroting 2024                                                                              €   9.814.717    €   -9.814.717   €           0

Tabel 1.3: Begrotingswijzingen per programma


Toelichting begrotingswijzigingen

1 Regionale Energie Strategie
Voor de uitvoering van de Regionale Energie Strategie worden Rijksinkomsten
ontvangen. Met de begrotingswijziging worden de baten en de bijbehorende lasten
opgevoerd.


2 Cofinancieringsfonds
In het verleden werden beschikte bedragen direct in de lasten genomen. Door
aanpassing van de BBV regels (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en
gemeenten) worden de genomen lasten gematcht aan de voortgang van projecten.
De onttrekking aan de reserve is ter dekking van de lasten van de projecten die reeds
zijn beschikt. De opsomming van de projectkosten is terug te zien in tabel 2.3: Lasten
Cofinancieringsfonds 2016-2024. Naast de kosten van de projecten wordt ook de inzet
van personeel uit de reserve gedekt.


3 Economic Board Zuid-Holland
Holland Rijnland is aangesloten bij de Economic Board Zuid Holland. Deze aansluiting
geeft toegang tot het provinciale netwerk en biedt de opening voor samenwerking en
cofinanciering van projecten in de regio. Holland Rijnland betaalt €55.000 aan de
Economic Board Zuid Holland, waarvan de gemeente Alphen aan den Rijn jaarlijks
€10.000 bijdraagt.


4 Leader
5 Regionale subsidieregeling mobiliteit


                                                                                                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De baten die in het kader van Leader en het Regionaal Platform Verkeersveiligheid
vanuit de provincie worden ontvangen, zijn conform de laatste beschikkingen
geactualiseerd.


6 Actualisatie kosten projecten
Op basis van realisatiecijfers van eerdere jaren zijn de lasten en baten voor de
verschillende activiteiten geactualiseerd.


7 Leerplichthandhaving
8 Gemeentelijke VSV subsidie
9 Leidse VSV subsidie
Voor de RMC-functie (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig
schoolverlaten) en taken voor het VSV-programma (voortijdig school verlaten),
ontvangt Holland Rijnland diverse subsidies. Op basis van de ontvangen
beschikkingen zijn de baten en lasten geactualiseerd dan wel nieuw opgevoerd.


10 Woonurgenties
11 Regiotaxi
Op basis van realisatiecijfers van eerdere jaren zijn de lasten en baten voor de
verschillende activiteiten geactualiseerd.


12 Bijdrage SOZ/Kosten bedrijfsvoering
Voorheen was Service Organisatie Zorg een onderdeel van de Holland Rijnland
organisatie. Per 1 januari 2023 is er een aparte Gemeenschappelijke Regeling
operationeel. De dekking die voorheen onderdeel was van de begroting van Holland
Rijnland, dient nu apart gefactureerd te worden. De baten worden gebruikt ter dekking
van de bedrijfsvoeringskosten waar nu geen dekking voor is.




                                                                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2       Programma Strategie en Beleid
Er spelen vele opgaven in de regio, meer dan ooit moeten we ons bewust zijn van
onze gezamenlijke kracht, de wereld om ons heen én moeten we samen blijven
optrekken waar dat meerwaarde biedt. Zo blijven we ons ontwikkelen als een sterke
en toekomstgerichte regio.

Om de samenwerking goed vorm te geven, hebben alle dertien gemeenten naast het
Algemeen Bestuur zitting in de volgende regionale commissies:
    1. Maatschappij
    2. Wonen
    3. Economie
    4. Ruimte
    5. Duurzaamheid, Energie & Groen
    6. Mobiliteit
    7. Bestuur & Middelen

Iedere bestuurlijke commissie van advies wordt voorgezeten door een lid van het
Dagelijks Bestuur. In elke commissie neemt per gemeente ook één portefeuillehouder
deel. Door verschillende thema’s in de commissies te verbinden, waarborgen we de
integraliteit tussen verschillende portefeuilles. We streven er daarbij naar ruimte te
creëren en mogelijkheden te bieden voor beeldvorming en oordeelsvorming, alvorens
besluitvorming plaatsvindt.

In de inleiding benoemden we al in het kort de verschillende werkzaamheden die we
uitvoeren binnen het programma Strategie en Beleid van Holland Rijnland. Dit zijn:
    • Het opbouwen van de gebiedsgerichte Regionale Investeringsagenda (RIA)
         Holland Rijnland;
    • Het uitvoeren van toekomstverkenningen op het gebied van OV, regionale
         economie en energievoorziening;
    • Het uitvoeren van projecten op het gebied van doorfietsroutes, de Regio Deal
         Greenports en de bedrijventerreinen- en kantorenstrategie;
    • Het beheren van fondsen en subsidies;
    • Het ontwikkelen van regionaal beleid en het monitoren van gemaakte
         afspraken.

Aan de hand van de vragen “Wat willen we bereiken” en “Wat gaan we daarvoor
doen?” geven we aan waar naartoe we werken én welke activiteiten we ondernemen
om dat gewenste resultaat te bereiken.


2.1     Regionale Investeringsagenda
Wat willen we bereiken?
Holland Rijnland is gesitueerd in een van de dichtstbevolkte delen van het land en ook
in de regio is de nog beschikbare ruimte schaars. Tegelijkertijd zien we veel opgaven
waarvoor we plekken zoeken en hebben we grote ambities. De belangrijkste zijn:
• Tot 2030 bouwen we 30.000 woningen, waarvan 5.600 in de nieuwe Katwijkse
    woonwijk Valkenhorst. Ook na 2030 verwachten we een forse bouwopgave.
                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>•   We creëren 20.000 nieuwe banen in zowel de kennis- als maakindustrie. Hiervoor
    zijn arbeidskrachten nodig met opleidingen die aansluiten bij de behoeften van
    deze sectoren.
•   We werken aan duurzame bereikbaarheid, waarin openbaar vervoer een
    prominente rol speelt.
•   Onze energie wekken we duurzaam op, zowel voor bestaande woningen en
    bedrijven als voor nieuwe locaties. Voldoende netcapaciteit is van groot belang.
•   We maken de regio gereed voor de impact van klimaatverandering en zorgen
    ervoor dat we door een transformatie van de land- en tuinbouw vitale sectoren
    behouden, terwijl we tegelijkertijd onze bodem- en waterkwaliteit verbeteren.
•   We waken over onze waardevolle landschappen en vergroten de biodiversiteit in
    de regio.

Het regeerakkoord en de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) bevestigen deze ambities
en doelen. Het Rijk maakt de komende jaren veel geld vrij om deze opgaven op te
pakken. Dit vraagt ook wat van ons. We sluiten aan bij de nationale kaders, maar
lokaal moet eveneens de spade de grond in.

De kaders beschreven in de ROA, RES en RSM hebben we geconcretiseerd in het
werkprogramma ‘Holland Rijnland 2022-2026’. Daarmee werken we toe naar een
overtuigend verhaal over de opgaven en een aantal concrete investeringsprojecten,
gebundeld in de Regionale Investeringsagenda (RIA) Holland Rijnland. Deze
investeringsagenda zal bestaan uit een drietal gebiedsgerichte programma’s:
    • de Stedelijke As,
    • het Groene Hart,
    • de Duin- en Bollenstreek.

We kiezen voor deze gebiedsgerichte aanpak vanuit de gedachte dat in elk gebied
verschillende opgaven zich op een verschillende manier manifesteren en daarom om
een andere aanpak vragen. Door een gezamenlijk verhaal op te stellen en
investeringsprojecten te definiëren, organiseren we schaalgrootte. Met een
gezamenlijke inzet kunnen we onszelf als regio positioneren bij andere overheden en
gericht aankloppen voor cofinanciering van de benodigde projecten. Per
gebiedsprogramma komen we tot een aantal concrete projecten, die bijdragen aan de
duurzame ontwikkeling van onze regio.

Wat gaan we daarvoor doen?
Samen met raadsleden, bestuurders, de ambtelijke organisaties van de dertien
gemeenten én een aantal belangrijke stakeholders, zoals de provincie, de
waterschappen en het Rijk, komen we tot een overtuigend verhaal over de opgaven
in de verschillende deelgebieden. Dit doen we middels een aantal werksessies in de
eerste twee kwartalen van 2023. In de sessies zullen we ook komen tot een prioritering
van de investeringsprojecten die een plekje zullen krijgen in de RIA Holland Rijnland.
Door hierin zoveel mogelijk samen op te trekken, wordt de RIA een breed gedragen
product van de regio. Het eindproduct van deze fase is een brochure, waarin we een
zo compleet mogelijk overzicht geven van de projecten, de bijbehorende
doelstellingen en een eerste kostenraming. Dat is nodig om investeringen aan te
kunnen trekken van andere overheden.
                                                                                   12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>We beginnen hierbij niet vanaf nul. De afgelopen jaren zijn uitdagingen steeds
concreter benoemd. Ook mogelijke investeringsprojecten kwamen al naar voren in
gesprekken, analyses en onderzoeken. Het is nu vooral zaak met elkaar te prioriteren
welke benodigde maatregelen het regionale schaalniveau nodig heeft om van de
grond te komen. De verwachting is dat prioritering, nader onderzoek nodig is voor de
exacte onderbouwing van de noodzaak tot investeringen en de hoogte daarvan. Deze
pakken we op vanaf het derde kwartaal 2023. We streven ernaar om in 2024 naar
buiten te kunnen treden richting andere overheden met een definitieve RIA Holland
Rijnland.

Het huidige Regionaal Investeringsfonds loopt eind 2024 af. Om in 2025 te starten met
eventuele nieuwe investeringen, is het van belang dat we voor medio 2024 de
investeringsagenda op inhoud voltooien en dat in 2024 deze agenda in de begrotingen
voor 2025 wordt vastgesteld. Het inhoudelijk verder uitwerken van de RIA, vraagt
mogelijk extra capaciteit en daarmee extra middelen. In deze begroting is daar nog
niet in voorzien, omdat de benodigde inzet pas later in het proces duidelijk wordt.


2.2     Toekomstverkenningen
Voor een aantal belangrijke thema’s is verder denkwerk nodig om als regio onze
positie hierin te bepalen. Dat het belangrijke thema’s zijn voor de toekomstige
ontwikkeling van het gebied, stelden we met elkaar vast. Maar hoe we ons als regio
verhouden ten opzicht van deze thema’s, is nog niet gedefinieerd. Voor een groot
gedeelte zal dit denkwerk samen met de gemeenten plaatsvinden in 2023. Vanaf 2024
zullen we vooral overgaan tot uitvoering.


2.2.1   Openbaar Vervoersvisie
Wat willen we bereiken?
Door de coronacrisis en de steeds meer zichtbaar wordende gevolgen van
klimaatverandering, verschoof het denken over hoe we leven, werken en recreëren.
Dat geldt ook voor hoe we onszelf van A naar B verplaatsen. Het Rijk denkt eveneens
na over de toekomstige mobiliteit in ons land. Hierin zet zij vooral in op het
toekomstbestendig en aantrekkelijk maken van het Openbaar Vervoer, zoals
bijvoorbeeld te zien is in haar ‘Toekomstbeeld OV 2040’.

Ook in de Regionale Strategie Mobiliteit is het OV benoemd als een belangrijke
schakel: “Het waarborgen van robuuste netwerken en het realiseren van
hoogwaardige openbaarvervoerverbindingen vormen belangrijke voorwaarden voor
een bereikbare, leefbare en verkeersveilige regio. Holland Rijnland zet daarnaast in
op ketenverplaatsingen om de volledige potentie voor het verduurzamen van het
mobiliteitssysteem te benutten.”

Het OV-netwerk in Holland Rijnland vraagt om optimalisering. Zo is de bereikbaarheid
van kleine kernen in verschillende gemeenten onvoldoende geborgd. Dit speelt vooral
in de Groene Hart-gemeenten en de gemeenten in de Duin- en Bollenstreek. In de
Stedelijke As is het netwerk op sommige trajecten overbelast, terwijl OV wel

                                                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>noodzakelijk is bij de geplande grootschalige woningbouw. Ook maatschappelijke en
ruimtelijke ontwikkelingen die plaatsvinden buiten de regio, zijn van invloed op het OV-
netwerk in de regio.

Daarom wil Holland Rijnland samen met de gemeenten inzetten op een gedragen visie
en strategie voor het openbaar vervoersysteem 2050 in Holland Rijnland. Deze visie
schetst hoe het OV-netwerk bijdraagt aan het accommoderen van
verstedelijkingsopgaven, het versterken van economische potentie, het invulling
geven aan milieu- en klimaatopgaven en het verbeteren van gezondheid, veiligheid
en leefomgeving. Bij het opstellen hanteren we als specifieke aandachtspunten: de
instandhouding van de bereikbaarheid van het platteland, de veranderende wensen
en eisen van klimaat- en milieuwetgeving, de ondersteunende functie van het OV-
netwerk voor de verdere ontwikkeling van de Stedelijke As en de ruimtelijke en
maatschappelijke ontwikkelingen in de regio’s en gemeenten om Holland Rijnland
heen.

Wat gaan we daarvoor doen?
In 2023 stellen we de OV-visie Holland Rijnland op. De Regionale Strategie Mobiliteit
kwam tot stand in samenwerking met een kernteam van specialisten mobiliteit van de
gemeenten. Het ligt voor de hand deze kerngroep wederom in te zetten voor het
opstellen van de OV-visie. Net als bij de RSM, focussen zij zich op het begeleiden van
het proces en het hierbij inhoudelijk betrekken van de alle regiogemeenten. Ook
worden bij de start en afronding van het proces bijeenkomsten georganiseerd waar
maatschappelijke partijen hun inbreng kunnen geven. Denk hierbij aan andere
overheden      (MRDH,      MRA,        Midden-Holland,    gemeenten,       provincies),
belangenverenigingen (ROVER, fietsersbond, etc.) en bedrijven of vervoerders
werkzaam in de sector.

Naar verwachting leveren we eind 2023 een concept op waarmee we in het eerste
kwartaal van 2024 langs de verschillende gemeenteraden gaan om verdere input op
te halen. Op basis van die input, denken we in juni 2024 een definitief concept te laten
vaststellen door het Algemeen Bestuur van Holland Rijnland.


2.2.2   Economische visie
Wat willen we bereiken?
Holland Rijnland is een aantrekkelijke vestigingslocatie, centraal gelegen tussen de
metropoolregio’s Amsterdam en Rotterdam-Den Haag. Dat het een aantrekkelijke
vestigingslocatie is, blijkt ook uit de aanwezigheid van grote kennisclusters, zoals het
Leiden Bio Science Park, de NL Space Campus en Unmanned Valley. Ook liggen er
drie Greenports (deels) in Holland Rijnland, huisvest de regio toonaangevende
bedrijven en instanties zoals ESA-ESTEC, Janssen, Heineken, AkzoNobel en Airbus
en is er een sterk en divers segment van mkb’ers aanwezig. Alle ingrediënten zijn in
huis om meer economische groei en banen te realiseren. Dat onderschrijft ook het
onderzoek ‘Betere verbindingen in Haaglanden’. We hebben de ambitie om in de
periode tot 2030 20.000 nieuwe banen te creëren. Echter, door gebrek aan verbinding
en branding blijft de ontwikkeling op dit moment achter.


                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Daarom willen we inzetten op het ontwikkelen van een scherp economisch profiel voor
de regio, voornamelijk geënt op verbinding van economische activiteiten op het gebied
van gezondheid, circulariteit en maakindustrie. We versterken de banden tussen de
kennisclusters en het mkb in de regio. Brede welvaart staat hierbij centraal. Dat
betekent dat economische groei in balans is met zaken als gezondheid, onderwijs,
milieu, leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en veiligheid.

Bij het opstellen van dit profiel omschrijven we ook nadrukkelijk de verhouding met de
omliggende regio’s Midden-Holland, Utrecht, Metropoolregio Amsterdam en
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Tot slot betrekken we hierin de toekomst van
onze campussen (het Leiden Bioscience Park, de NL Space Campus in Noordwijk,
Unmanned Valley in Katwijk en de toekomstige groenblauwe campus in Alphen aan
den Rijn). Dit zijn de groei- en innovatiecentra van de regio. Belangrijk hierin is een
goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

Wat gaan we daarvoor doen?
Bij het opstellen van een economisch profiel voor de regio, trekken we samen op met
de gemeenten. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht voor de economische
kracht van de regio, de potentiële bedreigingen en de focus voor toekomstige
bedrijvigheid. Hierbij is het van belang om informatie bijeen te brengen uit bestaande
studies van de gemeenten in Holland Rijnland en uit de begin 2023 opgeleverde
economische foto’s van de gemeenten . Ook kijken we naar de verhoudingen met de
omliggende regio’s Midden Holland, Utrecht, Metropoolregio Amsterdam en
Metropoolregio Rotterdam-Den Haag. We verwachten dit traject af te ronden in 2023,
zodat in 2024 de verdere uitrol kan plaatsvinden.


2.2.3   Energie
Wat willen we bereiken?
In de Regionale Energiestrategie (RES) spreken we als regio de ambitie uit om in 2050
een energieneutrale regio te zijn. Na besluitvorming in de gemeenteraden, bij het
waterschap en de provincie zijn naar aanleiding van amendementen en moties de
ambities uit de RES naar beneden bijgesteld. Van de 1.04 TWh (terawattuur) aan
elektriciteit middels opwek via zon en wind, zitten we nu op 0,1 TWh. Dit terwijl de
landelijke en regionale doelstellingen gelijk zijn gebleven. Tegelijkertijd ondervinden
we, net als in de rest van het land, dat de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk tegen
haar grenzen aanloopt. Hierdoor is aansluiting op het net voor zowel nieuwe woningen
als bedrijven geen vanzelfsprekendheid meer.

Met onze grote regionale ambities op het gebied van verstedelijking, wonen, economie
en mobiliteit, is voldoende (duurzame) energie een randvoorwaarde. Er is meer opwek
nodig, maar zeker ook een opwaardering van de onderliggende energie-infrastructuur.
De aanpak van de onderwerpen energie en energietransitie loopt momenteel vooral
via de lijnen van de RES. De regio heeft in dit spoor geen formele en besluitvormende
rol: die ligt bij de gemeenten, de provincie en de waterschappen. Op niet structurele
basis pakt Holland Rijnland extra taken op rondom de energietransitie, maar hiervoor
is geen opdracht gegeven door de gemeenten.


                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Daarom willen we tot een helderer beeld komen over de positie van Holland Rijnland
in de energietransitie, de RES en de opgaven die hierbij horen. Keuzes zijn nodig voor
wat betreft de inhoud. Welke onderwerpen pakt de regio op? Wie pakt de
coördinerende en monitorende rol op? Blijft dit de regio of zou een andere RES-
partner dit kunnen oppakken en welke governance hoort hierbij? Want als die regio
een rol krijgt, hoort daarbij ook een besluitvormende en sturende rol.

Wat gaan we daarvoor doen?
We gebruiken 2023 om samen met gemeenten en stakeholders als Provincie Zuid-
Holland en hoogheemraadschap van Rijnland, te werken aan positiebepaling. Hoe
willen we het dossier ‘energie’ verder in de regio en als regio gaan invullen? Dat vraagt
om beslissingen op inhoud (warmte, elektriciteitsinfrastructuur, opwek duurzame
elektriciteit, regionale projecten), proces én governance (welke rol hoort bij de
verschillende thema’s). Met de gemeenten bereiden we dit voor om uiteindelijk tot
bestuurlijke uitspraken te komen. Dit vraagstuk komt daarom aan de orde tijdens de
verschillende commissievergaderingen in 2023. In 2024 focussen we dan op de
uitvoering conform de nieuwe afspraken.


2.2.4   Groenprogramma 2.0
Wat willen we bereiken?
Eén van de projecten uit het huidige Regionaal Investeringsfonds is het
Groenprogramma. Gemeenten hebben binnen dit programma een gezamenlijk fonds
gevuld, waaruit projecten op het gebied van natuur, biodiversiteit en recreatie zijn
gefinancierd. Het fonds is een succes: elke euro uit het fonds resulteerde in een totale
investering van ongeveer drie euro. Daarnaast neemt Holland Rijnland deel aan het
Europese programma voor versterking van Natuur en Platteland: LEADER. Ook dit
programma financierde een aantal regionale projecten.

Gezien het succes van het Groenprogramma en LEADER willen we deze voortzetten.
Wel heroriënteren we ons of de huidige vormen nog aansluiten op de actuele opgaven
én onderzoeken we met welke criteria de scope van de fondsen kunnen uitbreiden.
Door bijvoorbeeld gezondheid als criterium toe te voegen, kunnen ook projecten voor
energieke en gezonde netwerken voor wandelen, fietsen en varen aanspraak maken
op de middelen. Met het Groenprogramma 2.0 streven we ernaar om gemeente-
overstijgende projecten in de regio mogelijk te maken, die bijdragen aan biodiversiteit,
klimaatadaptatie en gezondheid.

Wat gaan we ervoor doen?
Het Groenprogramma 2.0 kan mogelijk een samenvoeging worden van verschillende
fondsen. Om daartoe te komen, doorlopen we in 2023 een aantal stappen. Deze zullen
in ieder geval gaan over het vaststellen van te hanteren criteria voor projecten, de
organisatie van de financiering, de aansturing van het nieuwe fonds en het
overeenkomen van projecten. We verwachten in 2024 concreter te zijn over hoe
kansrijk het Groenprogramma 2.0 is.




                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>2.3     Projecten
Binnen het programma Strategie en Beleid zetten we ons ook in voor het realiseren
van concrete doelstellingen aan de hand van een programma, project of proces.
Hierbij is sprake van een duidelijk begin en eind, met een concreet resultaat.

2.3.1   Doorfietsroutes
Wat willen we bereiken?
Bij Holland Rijnland staan gezondheid en een energieke leefomgeving hoog in het
vaandel. Daarom willen we, waar mogelijk, ruimte bieden voor gezond en energiek
bewegen. Dit betreft niet alleen recreatie en recreatieve routes, maar ook fietsroutes
die de mogelijkheid bieden om snel en comfortabel van A naar B te fietsen binnen de
regio. Bijvoorbeeld van en naar het woon- en werkadres of de studielocatie. Daarom
willen we als Holland Rijnland inzetten op het organiseren, optimaliseren en realiseren
van een sluitend gezond en energiek doorfietsnetwerk tussen de kernen en
werkgebieden in de regio. Dit betreft 150 à 200 kilometer nog te realiseren
doorfietspaden. Hiermee benutten we het toenemend gebruik van de elektrische fiets
en dringen we het autogebruik terug. Ook levert het netwerk een aanvulling op het
openbaar vervoer en verbetert het de gezondheid en beperkt het wegcongestie en
CO2-uitstoot.

Wat gaan we daarvoor doen?
Op het moment van schrijven van deze begroting (begin 2023) werken we aan een
plan van aanpak. De verwachting is dat dit plan van aanpak in het derde kwartaal van
2023 wordt afgerond. Tijdens het opstellen van dit plan, inventariseren we wat de
huidige status is van de doorfietsroutes in de verschillende gemeenten van Holland
Rijnland en waar extra inzet vanuit het regiobureau gewenst en nodig is. Basis
hiervoor vormen het Uitvoeringsprogramma Fiets en het Nationaal Toekomstbeeld
Fiets, waarin al enkele fietsroutes zijn opgenomen. Sommige hiervan zijn in realisatie,
andere in verkenning en weer andere in planvorming. De status daarvan moeten we
goed in kaart brengen. Ook denken we met elkaar na over de kwaliteitseisen die we
willen hanteren op de regionale fietsinfrastructuur en welke financiële
dekkingsmogelijkheden er zijn. Tot slot maken we een verdere prioritering van alle
plannen. Na dit voorwerk is het naar verwachting haalbaar om in 2024 één concrete
fietsroute richting uitvoering te brengen en één concrete route richting ontwikkeling.


2.3.2   Regiodeal Greenports
Wat willen we bereiken?
Binnen Holland Rijnland zijn drie Greenports actief: Greenport Duin- en Bollenstreek,
Greenport Boskoop en (deels) Greenport Aalsmeer. Alle Greenports lopen tegen
dezelfde uitdagingen aan wat betreft innovatie, arbeidsmarktbeleid en verduurzaming.
De toekomst van de brede welvaart van de greenportregio’s staat onder druk en vraagt
om een impuls om de transitie te maken naar toekomstbestendige en circulaire
greenports. We streven naar de realisatie van een regiodeal voor de drie Greenports,
gericht op de versterking van de brede welvaart met de dimensies ‘hier en nu’, ‘later’
en mogelijk ‘elders’. De speerpunten van de regiodeal zullen zijn: arbeidsinzet,
duurzaamheid en circulariteit. We beogen een transitie waarin people, planet, profit

                                                                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>(PPP) hand in hand gaan. Dit doen we gebiedsbreed; we beperken ons niet tot de
bedrijven en mensen die in de greenport zelf actief zijn.

Wat gaan we daarvoor doen?
De Regiodeal Greenports is een samenwerking tussen de drie greenportgebieden, het
hoogheemraadschap van Rijnland, de provincies Zuid-Holland en Noord-Holland en
de drie Greenportorganisaties. Holland Rijnland faciliteert de samenwerking door deze
te coördineren en toe te werken naar gezamenlijke bestuurlijke besluitvorming. Ook
stelt Holland Rijnland een lobby-aanpak op. Daarnaast is Holland Rijnland penvoerder
van de verschillende stukken. We verwachten dat het Rijk, na indiening van de
definitieve teksten, begin 2024 beslist over de toekenning van middelen.
Indien de Greenport regiodeal wordt geselecteerd, staat begin 2024 in het teken van
uitwerking door het Rijk en de regio. In de zomer van 2024 wordt de deal ondertekend.
Mocht het indienen van de regiodeal-aanvraag in november 2023 niet haalbaar blijken,
hebben we nog de optie om de aanvraag een jaar later in te dienen (november 2024).
Dit is echter een terugvalscenario en de inzet is om november 2023 te halen.


2.3.3   Kantoren- en bedrijventerreinenstrategie
Wat willen we bereiken?
In ons werkprogramma ‘Holland Rijnland 2022-2026’ spreken we met elkaar de
ambitie uit om naast 30.000 woningen ook 20.000 banen toe te voegen in Holland.
Dat vraagt in de meeste gevallen ook om fysieke ruimte, in de vorm van
bedrijventerreinen of kantoren. We zien van beide nu al een tekort, maar vooral
bedrijventerreinen in de hogere milieucategorieën zijn schaars. Er is echter weinig
ruimte in de regio en we zien dat veel van de nog wel beschikbare ruimte wordt
ingezet voor woningbouw. Om de juiste afwegingen te maken, is het essentieel voor
gemeenten om eerst goed inzicht te krijgen in de behoefte naar bedrijventerreinen
en kantoorruimten. Op basis van dit inzicht kunnen we een gezamenlijke strategie
opstellen voor soort bedrijvigheid we waar in de regio willen faciliteren. Voor
bedrijventerreinen gebeurt dit in de regionale bedrijventerreinenstrategie.

In 2021 is niet ingegaan op het verzoek van de provincie om de
bedrijventerreinenstrategie te actualiseren. Destijds was deze immers net
opgeleverd en aanvullende afspraken op basis van de strategie waren net afgerond.
Begin 2023 besloot Holland Rijnland, samen met de gemeenten, toch in te gaan op
de hernieuwde vraag van de provincie om een jaar eerder te actualiseren, zodat
gemeenten kunnen rekenen op planologische medewerking van de provincie.
Voor kantoorruimte worden kaders geschetst in de regionale kantorenstrategie. De
verwachting is dat de provincie in het derde kwartaal van 2023 haar behoefteraming
naar kantoorruimte afrondt. Deze nemen wij vervolgens mee in onze actualisatie van
de kantorenstrategie, waarmee we in het derde kwartaal van 2023 starten. Naar
verwachting ronden we deze nog voor het zomerreces in 2024 af.

Wat gaan we daarvoor doen?
In 2024 stellen we de kantorenmonitor Holland Rijnland vast om de balans tussen
vraag en aanbod van werklocaties in beeld te brengen en te houden. Op basis van die
monitor stellen we vervolgens een nieuwe kantorenstrategie Holland Rijnland op voor

                                                                                  18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2024-2030. In 2023 is de bedrijventerreinenstrategie geactualiseerd. In afstemming
met provincie en gemeenten bepaalden we welke aandachtspunten voor de toekomst
zijn en welke daarvan in de nieuwe bedrijvenstrategie zijn geland. Het is mogelijk dat
de definitieve vaststelling begin 2024 plaatsvindt. De specifieke rol van Holland
Rijnland bij de totstandkoming bestaat uit het faciliteren van de onderlinge afstemming
tussen gemeenten. Daarbij fungeert Holland Rijnland ook als aanspreekpunt voor de
provincie bij de actualisaties.


2.4     Fondsen en subsidies
Vanuit het programma Strategie & Beleid beheert Holland Rijnland een aantal fondsen
en subsidies die bijdragen aan de realisatie van de ambities van de regiogemeenten.
Dit zijn: het Regionaal Investeringsfonds, het co-financieringsfonds, LEADER en de
provinciale subsidieregeling mobiliteit. Met bijdragen uit deze fondsen en subsidies, is
het mogelijk om een groot aantal concrete projecten in alle gemeenten te realiseren.


2.4.1   Regionaal Investeringsfonds
Wat willen we bereiken?
Het Regionaal Investeringsfonds (RIF) is door het Algemeen Bestuur ingesteld om
concrete stappen te zetten om de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de regio te
verbeteren. Het RIF werd vanaf 1 januari 2008 via een separate geldstroom gevoed
met bijdragen van de deelnemende gemeenten. (Dit waren gemeenten in de Leidse
regio, inclusief de toenmalige gemeente Alkemade, en de Duin- en Bollenstreek). Het
fonds werkt als katalysator en is een belangrijke motor voor cofinanciering van
specifieke regionale projecten. De gemeenten brachten in twee tranches €180 miljoen
bijeen. Deze middelen zijn belegd voor een vijftal projecten/programma’s:

    1. RijnlandRoute
In november 2013 sloten Holland Rijnland en Provincie Zuid-Holland een
financieringsovereenkomst af. Holland Rijnland heeft op 1 april 2022 volledig aan de
betalingsverplichting voldaan. De overeenkomst eindigt wanneer alle partijen van
mening zijn dat wederzijds aan alle verplichtingen uit de overeenkomst is voldaan.

    2. Hoogwaardig OV-netwerk Zuid Holland Noord
Hier is een bestuursovereenkomst voor vastgesteld in mei 2013 en een addendum in
januari 2023 voor de Spoorcorridor Leiden-Utrecht. Een deel van de maatregelen is
gerealiseerd, een ander deel is nog in voorbereiding. Holland Rijnland is hierbij nauw
betrokken. Er vallen drie grote HOV-projecten onder dit programma:
    - HOV-corridor Leiden-Katwijk-Noordwijk (HOV-bus)
    - Spoorcorridor Leiden-Utrecht (trein)
    - Alphen aan den Rijn – Gouda (trein)




     3. Programma Ontsluiting Greenport,
Eind november 2010 stemde het AB in met de indicatieve verdeling van de gelden
uit het Regionaal Investeringsfonds voor het pakket aan maatregelen voor de
‘Noordelijke Ontsluiting Greenport’ als inzet voor de financieringsstrategie die in
                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>overleg met de andere partijen was opgesteld. Op basis daarvan werd vervolgens
het Programma Ontsluiting Greenport (POG) opgesteld. Het POG werd vastgesteld
door het Algemeen Bestuur op 29 juni 2011. De middelen zijn tot en met 31
december 2027 gereserveerd. Het POG betreft de volgende maatregelen:
    - Mobiliteitsaanpak Noordelijke Duin- en Bollenstreek
    - Maatregelen Middengebied Duin- en Bollenstreek
    - HOV-corridor Noordwijk-Schiphol

     4. Vitalisering Greenport Duin- en Bollenstreek
Het Algemeen Bestuur stelde op 17 februari 2010 het programma vast (artikel 8 lid 1
van de RIF-verordening). Het AB mandateerde tevens het Dagelijks Bestuur om een
projectovereenkomst met de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) af te
sluiten. In juni 2010 tekenden deze partijen de bijdrageovereenkomst. Die liep eind
2022 af.

    5. Regionaal Groenprogramma.
In juli 2019 is het Regionaal Groenprogramma verlengd tot en met 2024. Het
programma is de basis voor het afsluiten van uitvoeringsovereenkomsten (UO) tussen
Holland Rijnland en de Landschapstafels/clusters van gemeenten (Leidse
Ommelanden, Duin- en Bollenstreek en Duin, Horst & Weide) voor de realisatie van
projecten op het gebied van landschap, recreatie en natuur. In een
Uitvoeringsovereenkomst zijn projecten opgenomen met een regionaal belang, die
gereed zijn voor uitvoering. Het fonds is een succes: elke euro uit het fonds heeft
geresulteerd in een totale investering van ongeveer drie euro.

Het Regionaal Investeringsfonds had initieel een looptijd tot 2023. De middelen zijn
grotendeels uitgegeven of verplicht en de projecten zijn vergevorderd. Voor een aantal
maatregelen uit het POG zijn echter nog geen uitvoeringsovereenkomsten afgesloten
en is ruimte voor herprioritering. In het Groenprogramma zijn ook nog middelen
beschikbaar. De looptijd van het project Rijnland Route en van het Groenprogramma
is verlengd tot 2025. Het POG loopt tot eind 2022. De looptijd van het HOV-netwerk
Zuid-Holland Noord en Vitalisering Greenport Duin- en Bollenstreek is naar aanleiding
van de tussenevaluatie uit 2020 verlengd tot 2027.

Wat gaan we daarvoor doen?
Ook in 2024 zullen we zorgdragen voor het beheer van de verschillende projecten
opgenomen in het RIF. Voor het Groenprogramma betreft dit naast het beheren ook
het regisseren van het proces. Gezien het succes van het Groenprogramma
onderzoeken we in hoeverre we dit kunnen voortzetten in vernieuwde vorm. Doel
daarvan is het mogelijk maken van gemeente-overstijgende projecten die bijdragen
aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid in de regio. In de loop van 2024
wordt besloten of het Groenprogramma wordt verlengd. Verder volgt er in 2024 een
voorstel over het continueren van het RIF. Daarbij maken we de koppeling met de
investeringsprojecten uit de Regionale Investeringsagenda.




                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>2.4.2   Cofinancieringsfonds
Wat willen we bereiken?
Het Cofinancieringsfonds Holland Rijnland is ingesteld in 2016. Het fonds is bedoeld
voor regionale, bovengemeentelijke initiatieven die een innovatief karakter hebben en
bijdragen aan het realiseren van de opgaven van Holland Rijnland. Om op een
financiële bijdrage te kunnen rekenen, moet een initiatief actueel, kansrijk, op te
schalen en duurzaam van aard zijn. Het deel dat Holland Rijnland financiert, is bedoeld
als multiplier om externe gelden aan te trekken. Een belangrijke voorwaarde is dan
ook dat externe partijen (kennisinstellingen, ondernemingen of andere overheden) het
grootste deel van de investering financieren. Vanaf de instelling van het fonds
verstrekte het Dagelijks Bestuur van Holland Rijnland, met advies van verschillende
commissies, een financiële bijdrage aan veel verschillende initiatieven. Bijvoorbeeld
recent nog aan een project waarbij door middel van drones en satellietdata ziekten en
aantasting van gewassen worden gesignaleerd. Zo kan de inzet van
bestrijdingsmiddelen worden teruggedrongen. De financiële bijdrage van Holland
Rijnland kan binnen één jaar worden uitgekeerd, maar loopt soms ook over meerdere
jaren. Per initiatief wordt jaarlijks gerapporteerd over de voortgang. Ook het co-
financieringsfonds bewijst zijn succes: er is een gemiddelde multiplier van 10
gerealiseerd.

Wat gaan we daarvoor doen?
We beheren het co-financieringsfonds en stimuleren met dit fonds regionale,
bovengemeentelijke innovatieve initiatieven. In 2019 is het fonds geëvalueerd. Naar
aanleiding van deze evaluatie is besloten om het fonds ook na 2020 voort te zetten en
in 2023 opnieuw te evalueren. Op het moment van het opstellen van deze begroting,
moet deze evaluatie nog plaatsvinden. Momenteel werken we samen met gemeenten
aan    een     Regionale     Investeringsagenda     en    de    eerder    genoemde
toekomstverkenningen en projecten. In dat kader verkennen we hoe de middelen uit
het co-financieringsfonds slim kunnen inzetten voor benodigde investeringen in de
regio.


2.4.3   LEADER
Wat willen we bereiken?
LEADER is een Europees Plattelandsontwikkelingsprogramma, dat initiatieven
tondersteunt die bijdragen aan de versterking van de economie van het platteland.
Projecten die van deze middelen gebruikmaakten, zijn bijvoorbeeld het Voedselbos
en Stadstuinderij de Kieviet in Katwijk en de drijvende verblijfsaccommodatie
Greenfloat in Alphen aan den Rijn. Holland Rijnland neemt deel aan het programma
2016-2022, waarvan enkele projecten doorlopen tot en met 2024.

In de nieuwe periode, 2023-2027, is LEADER weer onderdeel van het Europese
landbouw- en plattelandsbeleid. Dit keer valt het binnen het Nationaal Strategisch Plan
(NSP), wat grofweg bestaat uit:
    • Pijler 1: directe subsidies voor agrariërs,
    • Pijler 2: voor plattelandsontwikkeling.

                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Het kan daarbij gaan om zaken als agrarisch natuurbeheer, verbetering waterkwaliteit,
innovatie en samenwerking.

Wat gaan we daarvoor doen?
Voor de LEADER-periode 2016-2022 fungeert Holland Rijnland als kassier,
rechtspersoon en inhoudelijk adviseur. Over deelname van Holland Rijnland aan de
nieuwe periode 2023-2027 wordt in 2023 besloten.


2.4.4   Provinciale subsidieregeling mobiliteit
Wat willen we bereiken?
Het aantal verkeersslachtoffers in Holland Rijnland is de afgelopen vijf jaar flink
gestegen. Dat willen we reduceren. We zetten in op een permanente verbetering van
de verkeersveiligheid. Dat doen we middels educatie en voorlichting aan
verkeersdeelnemers in alle leeftijdsgroepen. De basis hiervoor is het Regionaal Plan
Verkeersveiligheid, met behulp van subsidie van de provincie.

De Provincie Zuid-Holland stelt Holland Rijnland ook jaarlijks in de gelegenheid om, in
het kader van de Subsidieregeling Mobiliteit (SRM), infrastructurele projecten aan te
dragen voor subsidie. Deze zogenaamde regiovoordracht is nodig om provinciale
subsidie te verkrijgen voor gemeentelijke projecten, zoals het realiseren van
doorfietsroutes.

Wat gaan we daarvoor doen?
Net als in alle andere jaren, ondersteunen we in 2024 de verschillende gemeenten bij
het verkrijgen van subsidies en fondsen voor infrastructurele projecten en
gedragsbeïnvloeding verkeersveiligheid in het kader van de provinciale
subsidieregeling mobiliteit. Ook vervullen we een coördinerende en aanjagende rol bij
de aanpak van gedragsbeïnvloeding van verkeersdeelnemers in alle leeftijdsgroepen.
Deze maatregelen zijn vervat in het Actieprogramma Verkeersveiligheid 2022-2024.
In 2024 stellen we een nieuw Actieprogramma op.



2.5     Regionaal beleid en monitoring
Ook in 2024 voeren we vanuit het programma Strategie en Beleid regionaal beleid en
monitoren we gemaakte afspraken en ontwikkelingen.


2.5.1   Wonen
Wat willen we bereiken?
De krapte op de woningmarkt is schrijnend. Starters hebben moeite met het vinden
van een geschikte woning, er zijn jarenlange wachtlijsten voor sociale huurwoningen
en ook huisvesting voor arbeidsmigranten, asielzoekers en statushouders is een
uitdaging. De Nationale Woon- en Bouwagenda stelt dat van de 900.000 woningen
die er tot en met 2030 moeten worden gebouwd, 30% in de sociale huursector moet
worden gerealiseerd en nog eens 35% in het betaalbare segment (betaalbare koop
en middeldure huur).

                                                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>In onze regio moeten circa 30.000 nieuwe woningen worden gebouwd voor 2030. In
de Regionale Woonagenda maken we in regionaal verband afspraken hoe we dit
kunnen bereiken. Met deze agenda stemmen we de regionale woningbouwopgave af
met andere regionale ruimteclaims en anticiperen we op de gevolgen voor onder
andere de mobiliteit en de elektriciteitsvoorziening. We besteden aandacht aan
kwantiteit en kwaliteit: de juiste woning op de juiste plek. Net als op alle andere
vlakken, is samenwerking met de provincie, het Rijk en andere partners cruciaal,
aangezien dit procedures aanzienlijk kan versnellen. In de regionale woondeal Holland
Rijnland zijn afspraken gemaakt met het Rijk, de provincie, het hoogheemraadschap,
de gemeenten en de woningcorporaties over wat ieders rol en verantwoordelijkheid
daarin is.

Tot slot streven we middels onze regionale Huisvestingsverordening naar een
rechtvaardige en doelmatige verdeling van de schaarse woningen in de sociale sector.

Wat gaan we daarvoor doen?
• Jaarlijks actualiseren we op grond van de huisvestingsverordening het contingent
   dat door de woningcorporaties beschikbaar wordt gesteld voor de huisvesting van
   bijzondere doelgroepen, met name voor de uitstroom uit de maatschappelijke
   zorg.
• We zorgen voor procesregie, monitoring en terugkoppeling over waar we staan bij
   de realisatie van de afspraken uit de Regionale Woonagenda, onder andere ten
   aanzien van het aandeel sociale huur, middeldure huur, goedkope koop en het
   bouwen binnen of buiten bestaand stads- en dorpsgebied. Daarbij werken we
   nauw samen met gemeenten, provincie Zuid-Holland en woningcorporaties
   verenigd in Holland Rijnland Wonen.
• We dragen zorg voor een actuele Regionale Woonagenda, waarin we afspraken
   maken over woningbouw in de regio (hoeveel, waar, voor wie?). En we dragen
   zorg voor een toekomstbestendige regionale Huisvestingsverordening, waarin we
   afspraken maken over de verdeling van woningen in de regio.
• We regisseren het proces van de jaarlijkse actualisatie van de planlijst
   woningbouw, waarin alle woningbouwplannen in de regiogemeenten opgenomen
   zijn. Deze bieden we ter aanvaarding aan bij de provincie.
• We regisseren het proces van de jaarlijkse actualisatie van de planlijst
   woningbouw, waarin alle woningbouwplannen in de regiogemeenten zijn
   opgenomen. Deze bieden we ter aanvaarding aan bij de provincie.
• We signaleren kansen en knelpunten bij de realisatie van onze woonopgave in
   relatie tot andere maatschappelijke en ruimtevragende activiteiten (mobiliteit,
   landschap, energie en bedrijventerreinen en klimaatadaptatie) in onze regio.
• We voeren het secretariaat voor de Beleidscommissie woonruimteverdeling.
• Een van de afspraken gemaakt in de regionale woondeal is dat er een
   Versnellingstafel Woningbouw Holland Rijnland wordt ingericht. Hierin maken
   waterschappen, provincie, Rijk, woningcorporaties en gemeenten afspraken over
   hoe we woningbouw in de regio versneld kunnen realiseren. Holland Rijnland is
   aangewezen als de trekker van deze tafel. Dit brengt extra werkzaamheden met
   zich mee, waarvoor nog geen dekking is.

                                                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>2.5.2   OV-concessies
Wat willen we bereiken?
Een belangrijke schakel in het openbaar vervoersnetwerk van Holland Rijnland
vormen de lijnbussen. Deze verbinden woonwijken, kleine kernen en stedelijke centra
met elkaar. Elke acht jaar besteedt provincie Zuid-Holland de zogenoemde
busconcessie (het pakket van lijndiensten dat de komende periode zal gaan rijden)
aan bij busaanbieders. Samen met de regio Midden-Holland vormt Holland Rijnland
concessiegebied Zuid-Holland Noord. We streven naar een pakket dat voldoet aan de
bereikbaarheidswensen van alle kernen in de regio. Andere schakels in het OV-
netwerk zijn de spoorcorridors (trein). Samen met provincie Zuid-Holland, NS en
ProRail streven we naar een frequentieverhoging gedurende de hele dag op de
corridor Leiden-Utrecht.

Wat gaan we daarvoor doen?
Jaarlijks stellen provincie Zuid-Holland en de vervoerder een vervoersplan vast dat
met de start van de dienstregeling medio december ingaat. In het vervoersplan staan
de routes en frequenties van het busvervoer. Hiervoor halen we jaarlijks de wensen
op bij gemeenten en brengen dit in bij de busvervoerder en provincie Zuid-Holland.
Waar nodig volgen we ook de ontwikkelingen op het spoor.


2.5.3   Schiphol
Wat willen we bereiken?
De nabijheid van luchthaven Schiphol zorgt voor werkgelegenheid in en goede
internationale bereikbaarheid van de regio. Echter ervaart de regio ook luchtvaart-
gerelateerde geluids- en luchtkwaliteitsoverlast. Recente ontwikkelingen maken inzet
nodig van de organisatie Holland Rijnland op dit dossier. De belangrijkste
ontwikkelingen zijn de herziening van het luchtruim, waardoor meer vluchten over
Holland Rijnland zullen vliegen, en de cumulatieregeling geluid als beoogd onderdeel
van de Omgevingswet, waardoor luchtvaartgeluid zwaarder meetelt in de stapeling
van omgevingsgeluid. Dit belemmert woningbouw en bedrijfsvestiging op meer
locaties in de regio. We hebben daarnaast geconstateerd dat het huidige debat wordt
gedomineerd door Noord-Hollandse partijen.

Wat gaan we daarvoor doen?
Holland Rijnland helpt de gemeenten op een pragmatische wijze in het strategische
luchtvaartdossier, waarbij de ondersteuning met name ligt op de regionale belangen
die spelen rondom Schiphol en het luchtvaartdossier. De communicatie- en
samenwerkingslijnen lopen al via de bestaande overlegstructuren van de Bestuurlijke
Regie Schiphol (zowel Zuidwest als Groene Hart). Hiervan maken de betrokken
gemeenten reeds onderdeel uit.


2.5.4   Kantorenmonitor
Wat willen we bereiken?
Jaarlijks maken we een kantorenmonitor om inzichtelijk te hebben hoe vraag en
aanbod van kantoren zich ontwikkelt, waarbij we speciaal aandacht besteden aan de
leegstand. Op basis van deze monitor kunnen we bijsturen. Anders werken leidt tot
                                                                                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>een andere behoefte, die we met de kantorenmonitor inzichtelijk maken. Meer
thuiswerken zal een blijvende erfenis zijn van de coronacrisis, dat zal terug te zien zijn
in de kantorenmonitor.

Wat gaan we daarvoor doen?
We monitoren jaarlijks de balans tussen vraag en aanbod van werklocaties.


2.5.5   Arbeidsmarktparticipatie
Wat willen we bereiken?
Iedereen moet de kans krijgen mee te doen in de maatschappij en zichzelf te
ontwikkelen. Een passende baan is hierin een belangrijke factor. Voor sommige
mensen is dit echter geen vanzelfsprekendheid, bijvoorbeeld omdat de opleiding niet
meer aansluit bij de huidige arbeidsmarkt. Binnen de arbeidsmarktregio Holland
Rijnland werken gemeenten, UWV en sociale partners samen om de dienstverlening
aan werkgevers en werkzoekenden vorm te geven. Het doel hiervan is om mensen
met (grote) afstand tot de arbeidsmarkt weer aan werk te helpen.

Wat gaan we daarvoor doen?
De arbeidsmarktregio maakt geen onderdeel uit van de organisatie Holland Rijnland.
Wel biedt Holland Rijnland, waar nodig, advies en ondersteuning. Op deze manier
kunnen we beter de verbinding leggen tussen de regionale economie en de
‘menskant’, zoals het terugdringen van laaggeletterdheid en Human Capital. Zo
werken we integraal aan de opgaven op het gebeid van economie en arbeidsmarkt.


2.5.6   Huisvesting asielzoekers
Wat willen we bereiken?
De capaciteit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is niet toereikend
om de huidige hoeveelheid asielzoekers op te vangen. De consequenties hiervan
zagen we de afgelopen zomer. Eind augustus 2022 sloten het Rijk, de VNG, het IPO
en het Veiligheidsberaad een akkoord om te komen tot een duurzame oplossing voor
de opvangcrisis. De ‘spreidingswet’ stelt het kabinet in positie om, naast een
taakstelling voor gemeenten om statushouders op te vangen, ook een taakstelling op
te leggen voor het opvangen van asielzoekers. Holland Rijnland zorgt voor de
regionale afstemming en coördinatie tussen de gemeenten ter realisatie van de
opgave.

Wat gaan we daarvoor doen?
De primaire verantwoordelijkheid voor het huisvesten van asielzoekers ligt bij de
gemeenten. Om hen echter zoveel mogelijk te ontlasten bij het vervullen van de
taakstelling, voert Holland Rijnland een aantal coördinerende, monitorende en
faciliterende taken uit. Hieronder vallen: het opzetten en uitvoeren van monitoring op
de realisatie van de taakstelling door individuele gemeenten en op regioniveau; het
opzetten en onderhouden van de bestuurlijke en ambtelijke regionale governance; het
duiden van (nieuw) provinciaal en Rijksbeleid; het onderhouden van contacten met
belangrijke stakeholders als het COA, de provincie en de Provinciale Regietafel (PRT).


                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>             Op het moment van schrijven van deze begroting wordt in de colleges en
             gemeenteraden gesproken over het beleggen van deze extra taak bij Holland Rijnland.
             Wij verwachten dat voor de zomer van 2023 de besluitvorming hierover is afgerond.
             Tot de zomer 2023 is er vanuit het COA capaciteit beschikbaar gesteld om,
             vooruitlopend op deze nieuw taak, alvast kwartier te maken. Mocht de taak bij Holland
             Rijnland worden belegd, dan zal hier ook dekking voor moeten komen. Indien er geen
             extra budget bij komt, is het voor de organisatie Holland Rijnland niet mogelijk om
             deze taak uit te voeren.


             2.6         Wat mag het kosten?
             De begroting 2024 is geïndexeerd conform de percentages zoals opgenomen in de
             Kaderbrief 2024. Tevens zijn de baten en lasten geactualiseerd conform de
             onderdelen opgenomen in tabel 1.3 van paragraaf 1.2 Begrotingswijzigingen.


Programma 1 Strategie en Beleid                 Rekening 2022   Begroting     Begroting     Begroting     Begroting      Begroting
                                                                  2023          2024          2025          2026           2027
                       Programmakosten              3.652.009     1.603.259     2.213.659     1.948.770     1.948.770      1.948.770
                       Kosten Werkorganisatie       1.107.414     1.003.718     1.404.096     1.404.096     1.404.096      1.404.096
                       Subtotaal lasten             4.759.423     2.606.977     3.617.755     3.352.866     3.352.866      3.352.866
                       Bijdragen van derden        -2.679.618      -608.649    -1.017.200    -1.017.200    -1.017.200     -1.017.200
Saldo voor mutatie reserves                        2.079.805     1.998.328     2.600.555     2.335.666     2.335.666      2.335.666
Storting in reserves                                  195.667
Onttrekking uit reserves                                  -                      -264.889
Saldo reserveringen                                  195.667           -        -264.889           -             -              -
Saldo baten en lasten                              2.275.472     1.998.328     2.335.666     2.335.666     2.335.666      2.335.666

             Rekening 2022 cf Concept Jaarrekening d.d. 5 april 2023
             Tabel 2.1: Ontwikkeling begroting Programma Strategie en Beleid


             Het Regionaal Investeringsfonds (RIF) loopt tot en met 2024. Alleen de gemeenten
             die in 2008 deel uitmaakten van Holland Rijnland, betalen mee aan het RIF. Voor de
             gemeente Kaag en Braassem geldt daarom dat zij alleen meebetaalt voor het gebied
             van de voormalige gemeente Alkemade. De gemeenten Nieuwkoop en Alphen aan
             den Rijn nemen niet deel aan het RIF. Noordwijk en Noordwijkerhout zijn 1 januari
             2019 gefuseerd. In de periode van 2008 tot 2024 storten de gemeenten een bijdrage
             op basis van een afgesproken verdeelsleutel. De gemeente Leiderdorp voldeed reeds
             in 2015 volledig aan haar verplichting voor de tweede tranche . Over het jaar 2023
             gaat het om een bedrag van € 377.487. Inclusief de bijdrage van de gemeente
             Leiderdorp zou de totale bijdrage 2023 uitkomen op een bedrag van € 6.250.000. Dit
             geldt ook voor het jaar 2024.




                                                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Tabel 2.2: Bijdrage Regionaal Investeringsfonds per gemeente tot en met 2024


In onderstaande tabel zijn met betrekking tot het cofinancieringsfonds de beschikte
bedragen en de lasten per jaar opgenomen. In het verleden werden verstrekte
voorschotten direct in de lasten opgenomen. Door aanpassing van de BBV-regels
(Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) worden de
genomen lasten gematcht aan de voortgang van projecten. Dit gebeurt in overleg
met de uitvoerende partijen.




Tabel 2.3: Lasten Cofinancieringsfonds 2016-2024



                                                                                  27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3       Regionale Uitvoering
Gemeenten in Holland Rijnland hebben een aantal uitvoeringstaken belegd bij Holland
Rijnland. Het Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) is verreweg het grootste team binnen
deze afdeling. Het RBL is belast met de taken rondom leerplicht en voortijdig
schoolverlaten. Daarnaast verstrekt Holland Rijnland namens de gemeenten
urgentieverklaringen voor sociale huurwoningen en voert Holland Rijnland het beheer
over het contract met de vervoerder van de Regiotaxi. Gemene deler van deze drie
verschillende taken: Holland Rijnland is voortdurend gericht op een hoge kwaliteit van
dienstverlening tegen zo laag mogelijke kosten.


3.1     Regionaal Bureau Leerrecht
Wat willen we bereiken?
Elf van de dertien gemeenten in Holland Rijnland organiseren samen de uitvoerende
taken rondom leerplicht en het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. De missie van
het Regionaal Bureau Leerrecht (RBL) Holland Rijnland, is vastgesteld in het
beleidsplan RBL Holland Rijnland 2022-2025. Deze luidt:
"Iedereen verdient kansen op onderwijs en ontwikkeling. Sommige kinderen en
jongeren hebben steun nodig bij het grijpen van die kansen. Wij bieden die steun."
Deze missie vertaalt zich in vier operationele doelstellingen:
     • Steeds meer kinderen en jongeren volgen onderwijs. Als onderwijs niet
        passend is, werken ze en/of krijgen ze (jeugd)hulp.
     • Thuiszitters en voortijdig schoolverlaters worden vaker toegeleid naar
        onderwijs of, als onderwijs niet passend is, naar werk en/of hulpverlening.
     • Verzuimende leerlingen volgen na onze interventies vaker de lessen.
     • Jongeren, ouders, scholen en partners waarderen onze dienstverlening
        steeds beter.


Schooluitval is niet alleen maatschappelijk, maar ook economisch ongewenst. Net als
een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp, is een goede aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt van belang om talenten optimaal te kunnen benutten.
Hiertoe werkt het RBL intensief samen met onderwijs, zorg, opdracht-gevende
gemeenten en andere ketenpartners.

Wat gaan we daarvoor doen?
Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Door het volgen van onderwijs
kunnen jeugdigen zich ontplooien en ontwikkelen. Door het behalen van een
startkwalificatie voldoen zij aan het minimale niveau dat nodig is om een goede kans
te maken op de arbeidsmarkt en mee te doen in de samenleving. Als
uitvoeringsorganisatie heeft het RBL de structurele taak om de leerplichtfunctie (5- tot
16-jarigen), de kwalificatieplicht (16- en 17-jarigen) en de RMC-functie (Regionale
Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten, voor 18- tot 23-jarigen) uit te
voeren. De kern van het werk bestaat uit het (aan)spreken en begeleiden van kinderen
en jongeren (en hun ouders) die kort- of langdurig niet naar school gaan, dreigen uit
te vallen of uitgevallen zijn. Het RBL werkt hierbij nauw samen met scholen,
hulpverlening, gemeenten en andere ketenpartners.
                                                                                     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Het RBL heeft daarbij ook een belangrijke signalerende rol, bijvoorbeeld als het gaat
om de samenwerking tussen onderwijs en (jeugd)hulpverlening en het tot stand
brengen van een dekkend onderwijs-zorgcontinuüm in de regio.

Daarnaast speelt het RBL een coördinerende rol bij het regionale VSV-programma
(voortijdig school verlaten). Hierin werken scholen, gemeenten en RBL samen om
gericht en effectief acties te ondernemen om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan.
Het RBL voert bovendien het fondsenbeheer over de gemeentelijke VSV-projecten.
In recente jaarverslagen en het beleidsplan 2022-2025 vindt u meer gedetailleerde
informatie over de aanpak van het RBL en de hiermee geboekte resultaten.

De formatie van het RBL (1-1-2023): 24 FTE.


3.2    Team woonurgenties
Wat willen we bereiken?
We zorgen voor een effectieve en efficiënte uitvoering van de taken rondom
urgentieaanvragen voor sociale huurwoningen:

Wat gaan we daarvoor doen?
   • We faciliteren een onafhankelijke regionale urgentiecommissie met kennis
       van zaken
   • We voeren het secretariaat van deze regionale urgentiecommissie en
       bereiden besluitvorming voor.
   • We voeren het verweer in bezwaar- en beroepsprocedures bij de rechtbank
       en de Raad van State.
   • Ook zorgen we voor de regionale behandeling van bezwaren omtrent
       woonruimteverdeling door de verschillende bezwaarschriftencommissies.

In recente jaarverslagen vindt u meer gedetailleerde informatie over de aanpak van
het team woonurgenties en de hiermee geboekte resultaten.

De formatie van het team woonurgenties (1-1-2023): 2,6 FTE


3.3    Team Regiotaxi
Wat willen we bereiken?
We zorgen ervoor dat alle inwoners van onze regio veilig en plezierig van A naar B
kunnen reizen als de auto of het OV voor hen geen optie of wens is. Hiertoe dragen
we middels stevig contractbeheer met vervoerder(s) zorg voor een kwalitatief
hoogstaand systeem van Collectief Vraagafhankelijk Vervoerssysteem (Regiotaxi).

Wat gaan we daarvoor doen?
Wij zijn verantwoordelijk voor de aanbesteding en het contractbeheer met de
vervoerder van de Regiotaxi. Wij zien erop toe dat de uitvoering conform het bestek
geschiedt. Zo monitoren we de tijdigheid van het vervoer, de klantbeleving (middels
een continu klanttevredenheidsonderzoek), het aantal klachten en de afhandeling
hiervan, het vervoersvolume, et cetera. We staan voortdurend in contact met

                                                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>             individuele gemeenten, vervoerder, belangenorganisaties en reizigers en dragen zorg
             voor een zorgvuldige en tijdige communicatie met al deze partijen.

             De formatie van het team regiotaxi (1-1-2023): 0,8 FTE


             3.4       Wat mag het kosten?
             De begroting 2024 is geïndexeerd conform de percentages zoals opgenomen in de
             Kaderbrief 2024. Tevens zijn de baten en lasten geactualiseerd conform de
             onderdelen opgenomen in tabel 1.3 van paragraaf 1.2 Begrotingswijzigingen.

Programma 2 Regionale Uitvoering            Rekening 2022   Begroting     Begroting     Begroting     Begroting     Begroting
                                                              2023          2024          2025          2026          2027
                   Programmakosten                856.674       876.315     1.087.883     1.036.371     1.036.371     1.036.371
                   Kosten Werkorganisatie       2.129.011     1.975.454     2.263.011     2.263.011     2.263.011     2.263.011
                   Subtotaal lasten             2.985.685     2.851.769     3.350.894     3.299.382     3.299.382     3.299.382
                   Bijdragen van derden        -1.684.373    -1.301.244    -1.746.783    -1.695.271    -1.695.271    -1.695.271
Saldo baten en lasten                          1.301.313     1.550.525     1.604.111     1.604.111     1.604.111     1.604.111

             Rekening 2022 cf Concept Jaarrekening d.d. 5 april 2023
             Tabel 3.1: Ontwikkeling begroting Programma Regionale Uitvoering


             De opbouw van de begroting 2024 naar de producten onder programma Regionale
             Uitvoering is terug te zien in tabel 3.2. Met betrekking tot de lasten gaat het enkel om
             de directe personeels- en programmalasten. De toerekening van de overhead is
             conform de BBV regels niet opgenomen en staan onder programma 3 Bedrijfsvoering.


                   Begroting 2024                               Lasten           Baten            Saldo
                            Regionaal Bureau Leerrecht          2.322.073       -1.281.783       1.040.290
                            Woonurgenties                         499.443          -20.000         479.443
                            Regiotaxi                             529.378         -445.000          84.378
                   Totaal                                      3.350.894       -1.746.783       1.604.111
                Tabel 3.2: Begroting 2024 naar producten Regionale Uitvoering




                                                                                                        30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>4       Bedrijfsvoering
4.1     Overhead
Alle werkzaamheden en kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning
van het primaire proces, behoren tot dit programma. Het zijn kosten die worden
gemaakt om bijvoorbeeld afstemming, communicatie en besluitvorming voor de
primair procesactiviteiten mogelijk te maken. Denk hierbij aan de organisatie van en
ondersteuning bij Themacafés, regiodagen, vergaderingen van het bestuur. In het
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn deze kosten als overhead
gedefinieerd. We streven naar een effectieve en efficiënte ondersteuning.

Waar het om personeel gaat, behoren binnen Holland Rijnland tot de overhead:
   • Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch);
   • Control, informatie- en beveiligingsbeleid;
   • Interne en externe communicatie;
   • Bestuurszaken en bestuursondersteuning;
   • Documentatie en informatieverstrekking (DIV) (hiertoe hoort ook
       expertiseontwikkeling en advies over de procesinrichting);
   • Managementondersteuning voor het primair proces;

Een manager of leidinggevende drukt volledig op het programma Organisatie en
Samenwerking, ongeacht of deze voor een deel van zijn tijd ook inhoudelijke taken
vervult. Voor de leidinggevenden van Holland Rijnland geldt dat zij voor een belangrijk
deel van hun tijd inhoudelijke taken vervullen. De overige overhead-taken, zoals HRM
en ICT, zijn ondergebracht bij de gemeente Leiden (voorheen: Servicepunt71). De
bijdrage voor het leveren van de bedrijfsvoering wordt eveneens weergegeven in dit
programma. Tot het programma behoren ook:
     • De kosten voor de huisvesting om de algemene taken van de eigen
         organisatie uit te voeren;
     • De verzekeringskosten en opleidingskosten voor personeel;


De begroting 2024 is geïndexeerd conform de percentages zoals opgenomen in de
Kaderbrief 2024. Tevens zijn de baten en lasten geactualiseerd conform de
onderdelen opgenomen in tabel 1.3 van paragraaf 1.2 Begrotingswijzigingen.




                                                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Product Overhead                                 Rekening 2022   Begroting     Begroting     Begroting     Begroting     Begroting
                                                                   2023          2024          2025          2026          2027
                     Programmakosten                 1.205.868     1.093.904     1.272.965     1.272.965     1.272.965     1.272.965
                     Kosten Werkorganisatie          1.553.746     1.505.792     1.573.102     1.573.102     1.573.102     1.573.102
                     Subtotaal lasten                2.759.614     2.599.696     2.846.067     2.846.067     2.846.067     2.846.067
                     Bijdragen van derden               96.521                    -150.000      -150.000      -150.000      -150.000

Saldo baten en lasten                               2.856.135     2.599.696     2.696.067     2.696.067     2.696.067     2.696.067
              Rekening 2022 cf Concept Jaarrekening d.d. 5 april 2023
              Tabel 4.1: Ontwikkeling begroting product Overhead



              4.2        Algemene dekkingsmiddelen
              De middelen die Holland Rijnland ontvangt van de deelnemende gemeenten, zijn
              opgenomen in het product Algemene Dekkingsmiddelen. Vanaf 2023 is de bijdrage
              voor de TWO Jeugdhulp (de huidige Service Organisatie Zorg) niet meer in de cijfers
              opgenomen. De verhoging van de bijdrage wordt bepaald door de bestuurlijke
              werkgroep Financiële Kaderstellingen Gemeenschappelijke Regelingen.

Product Algemene Dekkingsmiddelen                Rekening 2022   Begroting     Begroting     Begroting     Begroting     Begroting
                                                                   2023          2024          2025          2026          2027
                       Programmakosten
                       Bijdrage regiogemeenten      -6.082.406    -6.148.549    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845
Saldo baten en lasten                              -6.082.406    -6.148.549    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845
Storting in reserves                                       -             -             -             -             -             -
Onttrekking uit reserves                              -237.711
Saldo reserveringen                                  -237.711           -             -             -             -             -
Resultaat                                          -6.320.117    -6.148.549    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845    -6.635.845

              Rekening 2022 cf Concept Jaarrekening d.d. 5 april 2023
              Tabel 4.2: Ontwikkeling product Algemene Dekkingsmiddelen




                                                                                                                32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>5         Begroting Paragrafen

5.1       Lokale heffingen
Voor één van de uitvoerende taken worden leges geïnd, namelijk de uitvoering van de
woonruimteverdeling voor de toetsing van urgentieverzoeken. De onkosten voor het
programma 'Vernieuwing huisvestingsverordening en uitvoering urgentie' worden
vooral gedekt uit de reguliere bijdrage van alle deelnemende gemeenten.


5.2       Risicoparagraaf
De deelnemende gemeenten zijn, op grond van de gemeenschappelijke regeling,
gezamenlijk verantwoordelijk voor de financiële situatie bij het samenwerkingsorgaan
en voor mogelijke tekorten of financiële tegenvallers. Dit betekent dat Holland Rijnland
geen weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit hoeft te hebben (zie kader). Het
samenwerkingsorgaan Holland Rijnland heeft bij het opstellen van deze begroting
€11.000 ter beschikking als algemene reserve die eventueel kan worden ingezet bij
risico's die zich voordoen.

Holland Rijnland informeert de deelnemende gemeenten driemaal per jaar over het
verloop van de begroting door middel van de begroting, de Tussentijdse rapportage
(Turap) en de jaarrekening. Indien aan de orde, informeert het DB het AB over
tussentijdse wijzigingen. Eventuele risico’s worden zo spoedig mogelijk gemeld. Op
basis van deze informatie zijn gemeenten in staat om voldoende voorzieningen te
treffen in de eigen begroting. De eventuele risico’s kunnen worden betrokken in het
geheel van de door de gemeenten gelopen risico’s. Om die reden is er geen
afzonderlijke risicoreserve bij de gemeenschappelijke regeling aangehouden.



Weerstandsvermogen
Het vermogen van Holland Rijnland om onverwachte financiële tegenvallers op te
kunnen vangen.

Risico’s
Onder risico's verstaan we alle voorzienbare risico's waarvoor geen voorzieningen
zijn gevormd, of die niet tot afwaardering van activa leiden en die van materiële
betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of de financiële positie.

Elke organisatie kent risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering, zo ook Holland Rijnland.
Oorzaken hiervan kunnen gelegen zijn in onder meer:

      •   Automatisering/datalek
      •   Aanbestedingsprocedures en
      •   Financiering van activiteiten

Meer concreet zijn de volgende risico’s en beheersmaatregelen in beeld.


                                                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>     Risico                                                  Beheersmaatregel
1.   Inhoudelijke uitwerking van de regionale                Er wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van
     investeringsagenda      vraagt     mogelijk     extra   aanwezige kennis, expertise en capaciteit in de
     capaciteit en expertise. Hierin is nu niet voorzien.    regio. Mocht dit onvoldoende blijken, dan kan op
                                                             een later moment een voorstel volgen aan de
                                                             gemeenten om de bijdrage aan Holland Rijnland
                                                             voor dit onderdeel te verhogen. Op dit moment
                                                             kan hier nog geen financiële inschatting van
                                                             worden gegeven.
2.   Er is nog niet voorzien in financiële dekking voor      De gemeenten benaderen de provincie en het
     de taak rondom de coördinatie huisvesting               Rijk om financieel bij te dragen aan het
     asielzoekers, die mogelijk medio 2023 bij Holland       realiseren van de opgave om (extra)
                                                             asielzoekers te huisvesten. Mochten Rijk en/of
     Rijnland wordt belegd.
                                                             provincie onverhoopt geen of onvoldoende
                                                             financiële middelen ter beschikking stellen voor
                                                             de coördinatietaak van Holland Rijnland, dan
                                                             komen de kosten ten laste van de gemeenten.
                                                             Bij geen dekking kan Holland Rijnland deze
                                                             nieuwe taak niet uitvoeren. Een voorzichtige
                                                             schatting is dat de uitvoering van deze taak
                                                             €135.000 bedraagt. Dit bedrag is gebaseerd op
                                                             de maximale inschaling van 0,8 fte in schaal 12.
3.   Holland Rijnland is naar aanleiding van de              We inventariseren hoeveel capaciteit deze
     regionale woondeal aangewezen als trekker van           nieuwe taak van Holland Rijnland zal vragen.
     de Versnellingstafel Woningbouw. Dit brengt extra       Daar is nu nog onvoldoende over bekend. Zodra
     werkzaamheden met zich mee, waarvoor nog                hier zicht op is, volgt een onderbouwd voorstel
     geen dekking is.                                        aan de gemeenten om de uitvoering van deze
                                                             taak te dekken. Op dit moment kan hier nog geen
                                                             financiële inschatting van worden gegeven.
4.   Toegekende indexatie loopt achter op de stijging        In de huidige indexatiesystematiek is er minimaal
     van de kosten                                           een jaar vertraging tussen de exogene
                                                             kostenontwikkeling waarmee Holland Rijnland
                                                             wordt geconfronteerd en de toegekende
                                                             indexatie. De financiële impact wordt op basis
                                                             van de ontwikkeling van de afgelopen jaren
                                                             geschat op een bedrag van €300.000. Holland
                                                             Rijnland     zal    de    werkgroep    Financiële
                                                             Kaderstelling Gemeenschappelijke Regeling
                                                             verzoeken om de indexeringssystematiek te
                                                             actualiseren.
5.   Er is niet voorzien in financiële dekking teneinde te   Holland Rijnland tracht de extra kosten voor de
     voldoen aan zwaardere privacywetgeving (AVG en          benodigde inhuur van FG en privacy-officer van
     WPG).                                                   naar schatting €30.000 binnen de begroting op te
                                                             vangen. Mocht dit niet lukken, dan volgt later een
                                                             voorstel aan gemeenten om de bijdrage aan
                                                             Holland Rijnland te verhogen.
       Tabel 5.1: risico’s en beheersmaatregelen




                                                                                             34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>5.3     Financiële kengetallen
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat enkele kengetallen in
de jaarrekening worden opgenomen die helpen bij de beoordeling van de financiële
positie. Deze kengetallen staan in onderstaande tabel.




Tabel 5.2: Financiële kengetallen

Netto schuldquote: De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast
ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de
rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De quote is negatief. Dit betekent dat
de eigen middelen hoger zijn dan de schuldenlast.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen: Holland Rijnland
leent geen gelden uit. Derhalve is deze schuldquote gelijk aan de netto schuldquote.

Solvabiliteitsratio: Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de provincie of
gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het getal geeft de
verhouding tussen het eigen vermogen (reserves) en de schulden. Holland Rijnland
heeft slechts een beperkte algemene reserve en bestemmingsreserves. Vandaar dat
dit getal zeer laag is.

Structurele exploitatieruimte: Holland Rijnland wordt grotendeels gefinancierd door de
deelnemende gemeenten. In die zin is er geen sprake van structurele
exploitatieruimte. Daarnaast ontvangt Holland Rijnland subsidies van de provincie
Zuid-Holland en worden reserves ingezet voor incidentele lasten. Hierdoor ontstaat
een beperkt negatieve ratio exploitatieruimte.

Onderstaande tabel toont een normering waartegen de diverse ratio's kunnen worden
afgezet.




Tabel 5.3: Normering financiële indicatoren



                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>5.4     Financiering
De exploitatietekorten van het samenwerkingsorgaan worden gefinancierd door de
dertien deelnemende gemeenten. Op basis van de vastgestelde begroting wordt de
geraamde gemeentelijke bijdrage als voorschot in rekening gebracht. Bij de
vaststelling van de jaarrekening wordt tevens de definitieve bijdrage over het
betreffende jaar vastgesteld. Zo spoedig mogelijk daarna vindt er een verrekening
plaats met de gemeenten. Daarnaast zijn er geldstromen van ministeries en provincie
waarvan de bedragen worden doorgesluisd naar de betreffende instanties.

Kasgeld
Tijdelijke overschotten worden in verband met het Schatkistbankieren (zie kader)
uitgezet bij de Schatkist. Dit gebeurt in daggeld of in deposito’s. Tijdelijke tekorten
komen sporadisch voor en zijn slechts van korte duur. Hiervoor wordt dan gebruik
gemaakt van de kredietlimiet (rood staan) van de BNG-bank.

Leningenportefeuille
Het samenwerkingsverband beschikt niet over een leningenportefeuille.

In- en externe ontwikkelingen
Er zijn geen in- of externe ontwikkelingen die invloed hebben op de treasuryfunctie,
de treasury-organisatie, het risicoprofiel, de financiële posities, de vermogenswaarden
of de geldstromen. Deze worden ook niet verwacht.

Risicobeheer
Treasury dient uitsluitend de publieke taak en het beheer van de uitzettingen gebeurt
zorgvuldig. Er wordt ruim voldaan aan de kasgeldlimiet, er zijn geen geldleningen en
kasgeldoverschotten worden tijdelijk uitgezet bij de Schatkist.

Renterisico’s
Het renterisico is gering vanwege de zeer beperkte financieringsbehoeften en het
zorgvuldig wegzetten van overtollige kasgeldmiddelen in de Schatkist. Holland
Rijnland gaat geen vaste geldleningen aan. Het samenwerkingsorgaan voldoet dan
ook aan de rente-risiconorm.

Financieringsrisico’s
Er zijn geen financieringsrisico's omdat de gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk
zijn voor het financiële beleid van het samenwerkingsorgaan en zich hebben verplicht
tekorten in zijn geheel gezamenlijk te dragen.

Kasgeldlimiet
Het samenwerkingsorgaan bleef gedurende vele jaren steeds binnen de
kasgeldlimiet. Dit is voor gemeenschappelijke regelingen 8,2% van het
begrotingstotaal. De verwachting is, dat dit ook voor de komende jaren blijft gelden.
Voor 2024 bedraagt de kasgeldlimiet € 700.759.




                                                                                    36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Meerjarenprognose
Op basis van de meerjarenbegroting is de inschatting dat Holland Rijnland ook de
komende jaren geen geldleningen hoeft aan te gaan. Een renterisico vaste schuld is
dan ook niet aanwezig.


5.5       Bedrijfsvoering
Het bedrijfsonderdeel Interne dienstverlening en advisering (Ida) van de gemeente
Leiden voert de bedrijfsvoeringstaken voor Holland Rijnland uit, net zoals voor de
gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude. Voor Holland Rijnland
gaat het hierbij om de:

   • Financiële administratie;
   • ICT;
   • HRM;
   • Facilitaire zaken;
   • Juridische zaken;
   • Inkoop.
De gemeente Leiden biedt aan Holland Rijnland geen diensten aan op het gebied van
Documentaire Informatievoorziening (DIV). Deze activiteiten voert Holland Rijnland
nog zelf uit.

Organisatie Holland Rijnland
De organisatie bestaat uit de volgende organisatieonderdelen:

      •   Strategie en Beleid;
      •   Regionale Uitvoering
              o Regionaal Bureau Leerrecht (RBL),
              o Urgentiecommissie en
              o Regiotaxi;
      •   Bedrijfsvoering

De leiding van de organisatie ligt bij de secretaris-directeur.




                                                                               37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Beleidsindicatoren
Voor de bedrijfsvoering stelt Holland Rijnland, mede op instigatie van de nieuwe
BBV, een aantal indicatoren op. Hieronder een weergave voor 2024:




Tabel 5.4: Beleidsindicatoren


                                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Indexatie
Voor het jaar 2024 vindt een indexatie plaats van de gemeentelijke bijdrage. We gaan
uit van het voorstel van de Werkgroep Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke
Regelingen (WFGR) waarin de werkgroep voor 2024 een indexatie adviseert van
gemiddeld 6,40% voor loonkosten (inclusief de loonkosten van de
dienstverleningsovereenkomst met Servicepunt71), en 9,00% voor materiële kosten.
Het gebruikte gewogen indexcijfer voor 2024 is 7,28%.




Tabel 5.5: Index


5.6     Wet open overheid
Op 1 mei is de Wet open overheid (Woo) officieel ingegaan en (gedeeltelijk) in werking
getreden. De Woo is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en
regelt het recht van burgers op informatie van de overheid. Zo krijgt iedereen meer
inzicht in het handelen van de overheid.
Een belangrijk verschil met de Wob is dat de Woo naast informatieverstrekking op
verzoek (passief) overheidsorganisaties ook verplicht zelf informatie gefaseerd
openbaar te maken (actief). Mede hierdoor is de Woo een belangrijke stap naar een
open overheid. Uitgangspunt hierbij is dat iedereen recht heeft op toegang tot publieke
informatie en dat alle overheidsinformatie in beginsel openbaar is. Alleen in
uitzonderingsgevallen wordt hiervan afgeweken.

Naast deze actieve informatieverstrekking, veranderen er ook zaken rond
informatieverzoeken. Wob-verzoeken heten voortaan Woo-verzoeken. De termijn
voor afhandeling van een Woo-verzoek blijft vier weken, maar kan bij een omvangrijk
of complex verzoek met maximaal twee weken worden verlengd (in plaats van vier
weken onder de Wob).

Verder wijzen alle overheidsorganisaties een contactpersoon Woo aan. Deze helpt bij
de beantwoording van vragen over de beschikbaarheid van publieke informatie door
burgers en journalisten.


5.7     Wet gemeenschappelijke regelingen
In juni 2022 is het Algemeen Bestuur middels een beknopt memo geïnformeerd over
de effecten van de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR) per 1 juli
                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>2022. De gewijzigde WGR versterkt de democratische legitimatie van
gemeenschappelijke regelingen, door meer handen en voeten te geven aan de
kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden van de deelnemende
gemeenten.

Deze wetswijziging leidt tot een aanpassing van onze regeling. Hiervoor hebben
gemeenschappelijke regelingen tot uiterlijk 1 juli 2024 de tijd gekregen. De wijziging
zal voor Holland Rijnland grotendeels gaan om technische aanpassingen van onze
regeling en het formeel laten aansluiten van processen bij de dagelijkse realiteit. Zo is
een belangrijke wijziging bijvoorbeeld dat de gemeenteraden van de deelnemende
gemeenten de bevoegdheid krijgen om een zienswijze in te dienen voorafgaand aan
het nemen van bepaalde besluiten door het bestuur van de gemeenschappelijke
regeling. Werken met zienswijzen is iets wat binnen Holland Rijnland voorheen al
vaker is gedaan op de regionale producten, maar dit zal nu dus een ingebedde positie
krijgen in de regeling.

Onze regeling beschrijft ook de inhoudelijke thema’s van onze samenwerking. Door
verschuivingen door de jaren heen en met het nieuwe werkprogramma Holland
Rijnland 2022-2026 is de technische wijziging een handig moment om de regeling
meteen te evalueren op de inhoud. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van
december 2022 sprak het Dagelijks Bestuur het voornemen uit om een kleine
evaluatie van onze gemeenschappelijke regeling te doen met een werkgroep
bestaande uit een afvaardiging van AB-leden. Onder begeleiding van een bureau
wordt deze (zelf)evaluatie in 2023 uitgevoerd. De bevindingen die hieruit voortvloeien,
zullen dan, naast de wetstechnische aanpassingen, worden meegenomen in de
komende wijziging. Het uiteindelijke doel is een duurzame regeling, die in schrift niet
afhankelijk is van actualiteiten en die aansluit bij wat het samenwerkingsorgaan in
taken en bevoegdheden omvat.




                                                                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>         6         Financiële Begroting

         6.1       Meerjarenbegroting 2023 – 2027

                                              Rekening 2022    Begroting     Begroting     Begroting       Begroting       Begroting
                                                                 2023          2024          2025            2026            2027
Lasten             Strategie en Beleid            4.759.423      2.606.977     3.617.755     3.352.866       3.352.866       3.352.866
                   Regionale Uitvoering           2.985.685      2.851.769     3.350.894     3.299.382       3.299.382       3.299.382
                   Bedrijfsvoering                2.759.614      2.599.696     2.846.067     2.846.067       2.846.067       2.846.067
                   Service Organisatie Zorg       3.034.253
Subtotaal lasten                                13.538.975      8.058.442     9.814.716     9.498.315       9.498.315       9.498.315

Baten              Strategie en Beleid           -2.679.618       -608.649    -1.017.200    -1.017.200      -1.017.200      -1.017.200
                   Regionale Uitvoering          -1.684.373     -1.301.244    -1.746.783    -1.695.271      -1.695.271      -1.695.271
                   Bedrijfsvoering                   96.521            -        -150.000      -150.000        -150.000        -150.000
                   Service Organisatie Zorg        -221.735
Subtotaal Baten                                 -4.489.204     -1.909.893    -2.913.983    -2.862.471      -2.862.471      -2.862.471

Baten             Alg Dekkingsmiddelen HR        -6.082.406     -6.148.549    -6.635.845    -6.635.845      -6.635.845      -6.635.845
                  Alg Dekkingsmiddelen SOZ       -2.828.902
Subtotaal Algemene Dekkingsmiddelen             -8.911.308     -6.148.549    -6.635.845    -6.635.845      -6.635.845      -6.635.845

Saldo voor mutaties reserves                       138.463            -         264.889               -0              -0              -0

                   Onttrekkingen                    -237.711                    -264.889
                   Dotaties                          195.667
Mutatie Reserves                                   -42.044            -        -264.889           -               -               -

Saldo Baten en Lasten                               96.419            -              -0               -0              -0              -0
         Rekening 2022 cf Concept Jaarrekening d.d. 5 april 2023
         Tabel 6.1: Meerjarenbegroting 2023-2027.


         6.2       Incidentele lasten en baten
         In de begroting 2024 zijn incidentele baten opgenomen met betrekking tot de aanpak
         jeugdwerkloosheid van ongeveer €50.000 en voor de compensatie van de groei van
         het aantal inwoners (zie paragraaf 2.1 Inwonersbijdrage). Hier tegenover zijn ook
         incidentele lasten begroot. Na 2025 vervallen deze baten en lasten. Er is daarom
         sprake van een structureel evenwicht voor alle jaren.




         Tabel 6.2: Structureel evenwicht




                                                                                                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>6.3    Geprognosticeerde balans




Tabel 6.3: Geprognosticeerde balans



                                      42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>6.4      Staat van reserves




Tabel 6.4: Reserves


6.5      Taakvelden


Hoofdtaakvelden                 Taakveld                                   Lasten      Baten

                                           Overhead, Ondersteuning
Bestuur en ondersteuning                                                  2.846.068    -150.000
                                0.4        organisatie
                                Totaal                                    2.846.068    -150.000
Verkeer, vervoer en
                                           Verkeer en wegen                992.112    -1.194.501
waterstaat                      2.1
                                Totaal                                     992.112    -1.194.501
Economie                        3.1        Economische ontwikkeling        550.108     -685.782
                                Totaal                                     550.108     -685.782
                                           Onderwijsbeleid en leerling-
Onderwijs                                                                 2.410.158   -3.999.604
                                4.3        zaken
                                Totaal                                    2.410.158   -3.999.604
                                           Openbaar groen en (open
                                                                           331.016     -440.041
Sport, cultuur en recreatie     5.7        lucht) recreatie
                                Totaal                                     331.016     -440.041
                                           Samenkracht en
                                                                           694.739     -947.437
Sociaal domein                  6.1        burgerparticipatie
                                6.5        Arbeidsparticipatie             222.639     -337.203
                                Totaal                                     917.378    -1.284.640
Volkshuisvesting, ruimtelijke              Ruimtelijke ordening           1.028.967   -1.052.580
ordening en stedelijke          8.1
vernieuwing                     8.3        Wonen en bouwen                 738.910    -1.007.568
                                Totaal                                    1.767.877   -2.060.149
            Totaal                                                        9.814.717   -9.814.717
Tabel 6.5: Taakvelden

                                                                                               43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Besluit
Aldus vastgesteld door het Algemeen Bestuur van het Samenwerkingsorgaan
Holland Rijnland in de vergadering van 28 juni 2023.




                                                                          44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlagen


Bijlage I       Btw-compensatiefonds
Een gemeenschappelijke regeling in de vorm van dit samenwerkingsorgaan wordt niet
in de btw-heffing betrokken. De btw is hierdoor voor de gemeenschappelijke regeling
een kostenpost. Alleen een gemeenschappelijke regeling die op de prestaties een
winsttoeslag oplegt en daardoor doet aan vermogensvorming, heeft recht op aftrek
van btw. Dit laatste is niet van toepassing voor Holland Rijnland. Voor de begroting
van Holland Rijnland is er dan ook niets veranderd. Evenals voorgaande jaren zijn alle
lasten geraamd inclusief btw.

Met ingang van 1 januari 2003 hebben provincies en gemeenten te maken met het
Btw-compensatiefonds. Per individuele gemeente wordt een opgave verstrekt over
welke voorbelasting compensabel is en kan worden doorgeschoven naar de
betreffende gemeente. De deelnemende gemeente kan deze kosten dan meenemen
met de opgave voor het Btw-compensatiefonds.




                                                                                   45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>www.hollandrijnland.nl


 Samenwerkingsorgaan Holland Rijnland   46

  Schuttersveld 9, 2316 XG Leiden

    Postbus 558, 2300 AN Leiden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>