<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 3866

Oude Wetering, Kerkstraat 1-2
Gemeente Kaag en Braassem (ZH)
Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend
veldonderzoek, verkennende fase




                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                     Overijsselhaven 127                  T: 030-7620705
                                                     3433 PH Nieuwegein                   E: informatie@transect.nl




Colofon


Auteur                                             I. Korver MA
Versie                                             Definitief
Projectcode                                        21120054
Datum                                              08-02-2022
Opdrachtgever                                      NU Projectontwikkeling
                                                   Waldorpstraat 1390
                                                   2521 CZ Den Haag
Uitvoerder                                         Transect
                                                   Overijsselhaven 127
                                                   3433 PH Nieuwegein
Onderzoeksmelding                                  5159233100
Bevoegde overheid                                  Gemeente Kaag en Braassem
Status rapportage                                  Getoetst
Beheer documentatie                                Transect, Nieuwegein
Voorblad                                           Foto vanuit het plangebied ten tijde van het
                                                   veldonderzoek (14-02-2022)



 Autorisatie
 Naam                              Datum                           Paraaf
 Drs. T. Nales                     01-03-2022
 Senior prospector




ISSN: 2211-7067



© Transect, Nieuwegein

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.

Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.




                                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting

In opdracht van Nu Projectontwikkeling heeft Transect in februari 2022 een archeologisch
vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied aan de Kerkstraat 1-2 in Oude Wetering (gemeente Kaag
en Braassem). De aanleiding voor het onderzoek is een bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van
een omgevingsvergunning die de realisatie van 11 woningen (980 m2), bestaande uit twee-onder-een-
kapwoningen en tussenwoningen, in het plangebied mogelijk moet maken. Bij de voorgenomen
werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de oorspronkelijke bodem en daarmee
eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied kunnen worden verstoord.

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk
bijstellen van de gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie
over de feitelijke bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. In totaal zijn
hiervoor vijf verkennende boringen geplaatst in de onbebouwde delen van het plangebied. De
boringen zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm.
Beneden het grondwater is gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De
boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard
Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008).

Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek is in het plangebied sprake van een hoge
archeologische verwachting op de aanwezigheid van nederzettingsresten en sporen van landgebruik
uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Deze resten hangen samen met de historisch bewoningslint
van Oude Wetering. Daarnaast is op basis van omliggende onderzoeken een historisch ophoogpakket
te verwachten, mogelijk al vanaf een diepte van circa 30-40 cm –Mv, dat samenhangt met bewoning in
die tijd. Tevens is er sprake van een theoretisch middelhoge verwachting voor resten uit het
Neolithicum, aangezien er bewoonbare oevers van een getijdegeul binnen het plangebied aanwezig
kunnen zijn. Er zijn echter in de omgeving van het plangebied geen aanwijzingen dat deze oevers
aanwezig waren en/of daadwerkelijk bewoond werden. Voor wat betreft de overige perioden is de
archeologische verwachting laag vanwege de doorgaans natte en ongeschikte omstandigheden voor
bewoning in die tijd.

Aan de hand van de resultaten van het veldonderzoek kan worden vastgesteld dat het plangebied een
middelhoge – hoge archeologische verwachting op de aanwezigheid van nederzettingsresten en
sporen van erfinrichting uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd heeft. Uit de boringen blijkt dat deze
zich waarschijnlijk bevinden vanaf een diepte van circa 70 cm -Mv, diepte van het ophogingspakket, en
samenhangen met de historische bebouwing van Oude Wetering. Deze verwachting geldt alleen voor
de onverstoorde delen van het plangebied (advieskaart, bijlage 7). Er geldt een lage verwachting voor
de eerder bebouwde delen van het plangebied. Door de diepte van de vastgestelde verstoring is de
kans dat er archeologische bebouwingsresten aanwezig zijn in dit gedeelte van het plangebied laag,
aangezien eerdere resten waarschijnlijk verstoord zijn door de bouw van de boerderij en eventuele
funderingsresten door de sloop. Ondanks dat is het niet geheel uit te sluiten dat er geen
funderingsresten of resten van eerdere bebouwing meer aanwezig zijn. Voor wat betreft de overige
perioden is de archeologische verwachting laag, zij het vanwege de erosie van de top van het


                                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>         oorspronkelijke veen, zij het vanwege de doorgaans natte en ongeschikte omstandigheden voor
         bewoning.

         Advies
         In het plangebied bestaat het voornemen een bestemmingsplanwijziging te laten plaatsvinden om de
         realisatie van nieuwe woningen en garageboxen mogelijk te maken. De realisatie hiervan zal
         bodemingrepen met zich meebrengen. Aangezien behoud in situ de voorkeur heeft, adviseren wij om
         de vergunning te verlenen wanneer de plannen voldoen aan de eisen van archeologievriendelijk
         bouwen.1 In dit geval houdt dat onder andere in dat men rekening houdt met een 30-cm bufferzone
         tussen de aanbevolen diepte van de bodemingrepen en de verwachte archeologische vindplaats
         (behoud vanaf 30 cm -Mv (huidig), circa 0,5 m -NAP in het oosten en 1,3 m -NAP in het westen)2 en dat
         de heipalen minstens 4 meter van elkaar af worden geplaatst. Een dergelijk bouwplan zal eveneens
         goedgekeurd moeten worden door de bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem).

         Indien toekomstige plannen deze diepte overschrijden, wordt aanbevolen om in het kader van een
         toekomstige vergunningverlening een proefsleuvenonderzoek uit te voeren (IVO-P). Op basis van dit
         onderzoek kan worden vastgesteld of en in hoeverre er behoudenswaardige resten aanwezig zijn. Op
         basis hiervan vindt een beslissing plaats of er naar een opgraving van de te verstoren resten moet
         worden doorgestart. Op voorhand van dit onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden
         opgesteld, dat alvorens de werkzaamheden dient te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid
         (de gemeente Kaag en Braassem).

         Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
         bevoegd gezag (de gemeente Kaag en Braassem) een selectiebesluit nemen over de daadwerkelijke
         omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




1
 https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2016/01/01/handreiking-archeologievriendelijk-bouwen
2
 Gebaseerd op de resultaten van het veldonderzoek waarbij het ophogingspakket op 70 cm -Mv is aangetroffen en een 30
cm bufferzone.
                                                                                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoud

1. Aanleiding                                                                  1

2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                            2

3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                                3

4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik                             5

5. Beleidskader                                                                6

6. Landschap, geomorfologie en bodem                                           7

7. Archeologische verwachting en bekende waarden                               9

8. Historische situatie en bodemverstoringen                                   12

9. Gespecificeerde archeologische verwachting                                  19

10.     Resultaten veldonderzoek                                               22

11.     Beantwoording onderzoeksvragen                                         25

12.     Conclusie en Advies                                                    26

13.     Geraadpleegde bronnen                                                  28



Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Kaag en Braassem   30

Bijlage 2: Geomorfologische kaart                                              31

Bijlage 3: Hoogtekaart                                                         32

Bijlage 4: Bodemkaart                                                          34

Bijlage 5: Archeologische waardenkaart                                         35

Bijlage 6: Boorpuntenkaart                                                     36

Bijlage 7: Advieskaart                                                         37

Bijlage 8: Foto’s van de boringen                                              38

Bijlage 9: Boorbeschrijvingen                                                  39




                                                                                1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding

In opdracht van Nu Projectontwikkeling heeft Transect3 in februari 2022 een archeologisch
vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied aan de Kerkstraat 1-2 in Oude Wetering (gemeente Kaag
en Braassem). De aanleiding voor het onderzoek is een bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van
een omgevingsvergunning die de realisatie van 11 woningen (980 m2), bestaande uit twee-onder-een-
kapwoningen en tussenwoningen, in het plangebied mogelijk moet maken. Bij de voorgenomen
werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de oorspronkelijke bodem en daarmee
eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied kunnen worden verstoord.

In het plangebied geldt in het vigerende bestemmingsplan Oude Wetering (2017) een
dubbelbestemming Waarde Archeologie 1. Een archeologisch onderzoek is verplicht bij
bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 150 m2 en dieper dan 30 cm -Mv. Dit betekent dat
gezien de omvang van de voorgenomen bodemingrepen archeologisch vooronderzoek nodig is.

Het archeologisch vooronderzoek is uitgevoerd conform protocollen 4002 (Bureauonderzoek) en 4003
(Inventariserend Veldonderzoek, overig) van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1
(KNA 4.1) en het voor het onderzoek opgestelde Plan van Aanpak (Korver, 2022).




3Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende
(cultuur)historische informatie is verkregen uit divers voorhanden historisch kaartmateriaal. Om
inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart
en beschikbaar geologisch-geomorfologisch kaartmateriaal geraadpleegd. Deze gegevens zijn
aangevuld met relevante informatie uit achtergrondliteratuur.

Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat inzicht in de
landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan
een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt
was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een
booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij de beschrijving
van de veldresultaten (Hoofdstuk 10).

Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de
volgende vragen:

•       Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
•       Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en
        hoe diep liggen deze?
•       In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie,
        afdekkend substraat)?
•       Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
        differentiëren in laag, middelhoog en hoog?

Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de - verwachte - aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1). Het inventariserend veldonderzoek
is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA
4.1)




                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied

 Plaats                                            Oude Wetering
 Toponiem                                          Kerkstraat 1-2
 Gemeente                                          Kaag en Braassem
 Provincie                                         Zuid-Holland
 Kaartblad                                         31A
 Perceelnummer                                     AKM01 – B – 5608
 Centrumcoördinaat                                 104.347 / 469514
 Oppervlakte                                       Circa 2625 m2



Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied.

Het plangebied omvat een braakliggend gebied, waar een oude boerderij stond. Deze is inmiddels
gesloopt, evenals eventuele bijgebouwen. Kadastraal gezien betreft het volledige kavel AKM01 Sectie
B nummers 5608. De exacte ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. In het oosten grenst
het plangebied aan de Kerkstraat, de overige begrenzingen bestaan uit de grenzen van de aanliggende
kavels. In totaal heeft het plangebied een oppervlak van 2625 m2.




                                                                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven). Bron: PDOK




                                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik

 Kader                                             Bestemmingsplanwijziging/omgevingsvergunning
 Planvorming                                       Nieuwbouw woningen; aanleggen huisaansluitingen
                                                   Verharding gebied
 Aard bodemverstoringen                            Graaf- en heiwerkzaamheden
 Verstoringsoppervlakte                            Woningen: Circa 980 m2
                                                   Verharding en huisaansluitingen: 700 m2
 Verstoringsdiepte                                 Nog niet bekend



In het plangebied bestaat het voornemen om 11 nieuwe woningen, bestaande uit twee-onder-een-
kapwoningen en tussenwoningen te realiseren. Voor de realisatie van de woningen zal een
bestemmingsplanwijziging moeten worden doorgevoerd. Het is nog niet bekend in hoeverre
bodemingrepen in het plangebied zullen plaatsvinden. Wel is bekend dat het plangebied opgehoogd
zal worden tot 0,10 – 0,15 m +NAP en zullen er onder de woningen heipalen worden aangebracht.
Hierom is onderhavig archeologisch onderzoek uitgevoerd om een uitspraak te kunnen doen over de
aanwezigheid en zo mogelijk de aard en omvang van eventueel aanwezige waardevolle archeologische
resten in het plangebied en het effect van de herontwikkeling hierop.




          Figuur 2: Toekomstige situatie in het plangebied (Bron: Nu
          Projectontwikkeling).



                                                                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader

 Onderzoekskader                             Bestemmingsplanwijziging en omgevingsvergunning
 Beleidskader                                Bestemmingsplan ‘Oude Wetering 2017’
 Onderzoeksgrens                             150 m2 en dieper dan 30 cm –Mv



In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 (Erfgoedwet) is het
behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang
met archeologie in de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die naar
verwachting in 2022 of 2023 in werking zal treden.

Het archeologiebeleid van de gemeente Kaag en Braassem inzake het plangebied staat verwoord in
het bestemmingsplan ‘Oude Wetering 2017’ en is gebaseerd op de archeologische verwachtingen en -
beleidskaart van de gemeente Kaag en Braassem (Huizer, e.a., 2011; bijlage 1). Op de archeologische
verwachtingskaart is per zone vastgelegd welke archeologische verwachting een gebied heeft. Het
plangebied is aangeduid als een terrein van hoge archeologische waarde. Dit komt omdat het
plangebied deel uitmaakt van de historische kern van Oude Wetering en omdat het plangebied op een
ontginningslint ligt. Voor dit gebied zijn in het bestemmingsplan aanvullend vrijstellingscriteria
geformuleerd. Wanneer in het gebied bouwwerkzaamheden plaats gaan vinden, zijn deze vrijgesteld
van archeologisch onderzoek tot een oppervlak van 150 m2 en een diepte van 30 cm. Aangezien de
planvorming naar verwachting deze planregels zal overschrijden, geldt op basis van het
bestemmingsplan een archeologische onderzoeksplicht.




                                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem

 Archeoregio                                        Hollands veen- en kleigebied
 Geomorfologie                                      Bebouwd gebied; mogelijk vlakte van getij-
                                                    afzettingen
 Maaiveld                                           0 - -1,2 m NAP
 Bodem                                              Bebouwd gebied
 Grondwater                                         Onbekend



Landschap
Oude Wetering –en daarmee het plangebied -maakt deel uit van het Hollands veengebied (Berendsen,
2005). Het ontstaan van dit landschap voert terug tot het einde van de laatste IJstijd, circa 10000 jaar
geleden. Het landschap bestond toen uit een reliëfrijk dekzandlandschap van zandruggen,-koppen en -
vlaktes. Dit reliëf is ontstaan als gevolg van grootschalige zandverstuivingen gedurende de laatste
ijstijd, met name tussen 55000 tot 15000 jaar geleden. Door de verstuivingen werd over grote
gebieden dekzand afgezet, dat geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Boxtel (De
Mulder e.a., 2003). Aan het begin van het huidige geologische tijdvak, het Holoceen (10000 jaar
geleden tot heden) trad een sterke verbetering in het klimaat op, waardoor de gemiddelde
jaartemperaturen begonnen te stijgen. Dit leidde tot een grootschalige afsmelting van het landijs,
waarbij de vrijgekomen hoeveelheid smeltwater wereldwijd zorgde voor een sterke zeespiegelstijging.
Met de stijging van de zeespiegel steeg in Nederland ook het grondwater, dat als het ware
landinwaarts werd “opgestuwd”. Hierdoor kon het dekzandlandschap geleidelijk verdrinken. Er
ontstonden zoetwatermeren en moerassen, waarin op grote schaal veenvorming optrad (Formatie van
Nieuwkoop, Basisveen Laagpakket, De Mulder e.a., 2003). Gedurende het Atlanticum en het Vroeg
Subboreaal (grofweg het Laat-Mesolithicum tot en met het Midden-Neolithicum), steeg de zee steeds
verder en drong daarbij het achterland binnen. Er ontstond daardoor een soort lagune die in uiterlijk
vergelijkbaar is met de huidige Waddenzee. Na het Subboreaal (grofweg vanaf het Midden-
Neolithicum) zwakte de stijging van de zeespiegel af, waardoor zich voor de kust strandwallen
vormden. Deze strandwallen beschermden het achterland tegen overstromingen vanuit zee, waardoor
een relatief rustig en vochtig milieu kon ontstaan. De aanhoudende stijging van het grondwater zorgde
daarbij opnieuw voor uitgebreide vorming van veen, dat geologisch gezien tot de Formatie van
Nieuwkoop, het Hollandveen Laagpakket wordt gerekend (De Mulder e.a., 2003). Het veengebied
werd daarbij doorsneden door kleine veenstroompjes die hoofdzakelijk afwaterden op de Oude Rijn
(ten zuiden van Roelofarendsveen) en ondervond tot aan de Middeleeuwen toe weinig
landschappelijke verandering.

Geomorfologie en maaiveldhoogte
Op de geomorfologische kaart is het plangebied gekarteerd als bebouwd gebied (bijlage 2). Rondom
de bebouwde kom van Oude Wetering is een vlakte van getij-afzettingen gekarteerd (kaartcode 2M46;
bijlage 2). Gezien de verwachting op de beleidskaart, dat het plangebied op een veenrestdijk c.q.
ontginningslint ligt, zal naar verwachting in de ondergrond van het plangebied veen aanwezig zijn. Er
zullen ter plaatse van de dijk nog oorspronkelijke afzettingen en veen aanwezig kunnen zijn, die juist
ten westen en oosten van het plangebied zijn verdwenen als gevolg van ontginning en afgraving.

Er is sprake van een behoorlijk hoogteverschil tussen de dijk en het achterliggende land. Op de dijk
bevindt het maaiveld zich op een hoogte van 0 m NAP, terwijl het achterliggende land op een hoogte
van -4 m NAP gelegen is. Het hoogteverschil is waarschijnlijk ontstaan door enerzijds afgravingen van


                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>veen in het achterland en anderzijds door ophogingen van de dijk. Ook binnen het plangebied is
sprake van een hoogteverschil. In het oosten is het plangebied gelegen op een hoogte van circa 0 m
NAP en in het westen op circa 1,2 m -NAP. Mogelijk hangt dit hoogteverschil samen met verschillen in
ophoging van het terrein.

Lithologie
In Dinoloket zijn in de omgeving van het plangebied enkele boringen beschikbaar aan de hand waarvan
de lithologische bodemopbouw in de omgeving van het plangebied valt af te leiden (bron:
www.dinoloket.nl). Eén van deze boringen, gezet in de Veerstraat 100 m ten zuiden van het
plangebied, geeft aan dat tot 1,0 m -Mv (0,82 m -NAP) sprake is van zand (boring B31A1428;
104.417,469.401 (RD)). Het zand betreft een antropogeen ophoogpakket dat ter versteviging van de
dijk is opgebracht. De boring is niet beneden 1,0 m -Mv verdiept, waardoor niet bekend is hoe de
diepere ondergrond van het gebied eruit ziet. 20 m ten westen van het plangebied is ook een
boorbeschrijving beschikbaar, ditmaal tot een diepte van 8,0 m -Mv (boring B31A1177; 104.301,
469.518 (RD)). In deze boring is geen pakket ophoogzand aanwezig. In plaats daarvan bevindt zich aan
het oppervlak veen tot een diepte van 3,80 m -Mv (4,57 m -NAP), waarin zich een 10 cm-dikke
zandlaag bevindt (1,90 – 2,00 -Mv/2,67 – 2,77 m -NAP). Daaronder bevindt zich klei tot het einde van
de boring. Het klei behoort vermoedelijk tot het Laagpakket van Wormer. Het dekzand is in deze
boring niet bereikt. In een boring 400 m ten zuiden van het plangebied is deze wel bereikt op een
diepte van 10,3 m -Mv (11,36 m -NAP; boring B31A0082; Formatie van Boxtel, De Mulder e.a., 2003),
met daaronder de Formatie van Kreftenheye op 13,7 m -Mv (14,76 m -NAP). Dit beeld geldt
vermoedelijk voor de gehele omgeving van het plangebied.

Bodem
Op de bodemkaart is het plangebied gekarteerd als bebouwd gebied en zodoende is de natuurlijke
bodem niet gekarteerd. Ten westen en oosten van het plangebied zijn tochteerdgronden gekarteerd
(kaartcode pMo50; bijlage 4). Dit zijn bodems die aanwezig zijn in droogmakerijen waarbij geen of
weinig restveen is achtergelaten (De Bakker, 1966). Het is echter niet te verwachten dat een dergelijke
bodem ook aanwezig is binnen het plangebied. Het plangebied bevindt zich op een veenrestdijk en is
geen onderdeel van de droogmakerij. Het vormt juist de dijk rondom de droogmakerij. Gezien de
aanwezigheid van veen zal de natuurlijke grond in het plangebied oorspronkelijk een veengrond zijn
geweest, waar ten behoeve van de bebouwing een antropogeen ophoogpakket is opgebracht.

Grondwatertrap
De grondwatertrap in het plangebied is onbekend, vanwege de ligging binnen de bebouwde kom van
Oude Wetering. In de gebieden rondom het plangebied zijn relatief natte gronden, namelijk
grondwatertrap III gekarteerd. Het is echter onwaarschijnlijk dat dit representatief is voor de
grondwaterstand binnen het plangebied. Het plangebied bevindt zich namelijk op een hoger gelegen
gebied met een andere bodemopbouw. Derhalve kan er geen uitspraak worden gedaan over de
grondwaterstand binnen het plangebied en daarmee de mogelijke conservering van onverbrand
organisch materiaal.




                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>7. Archeologische verwachting en bekende waarden

 Wettelijk beschermd monument                      Nee
 AMK terrein                                       Nee
 Verwachting gemeentelijke kaart                   Hoog
 Archeologische waarden en/of informatie           Nee



Archeologische verwachting
Het plangebied staat op de archeologische beleidskaart van de gemeente Kaag en Braassem als een
zone met een hoge archeologische verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de ligging van het
plangebied op een historisch ontginningslint en binnen de kern van het dorp Oude Wetering. Dit
gebied is echter niet op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) als terrein van waarde
aangeduid.

Bekende waarden
In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen vondsten gedaan. Wel heeft hier eerder
een bureauonderzoek plaatsgevonden in het kader van de sloop van de huidige/voormalige
bebouwing uit 1640. In het onderzoek was toen een hoge verwachting uitgesproken voor
bewoningsresten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd in ophogingslagen. Daarnaast werden
water-gerelateerde archeologische resten verwacht in de vorm van resten van een schutsluis en een
gedempte insteekhaven. De resten werden vanaf het maaiveld verwacht (De Vries, 2016;
onderzoeksmelding 4005103100).

In de directe omgeving van het plangebied (binnen een straal van 500 m) ontbreken eveneens
vondstmeldingen. Wel heeft in de historische kern van Oude Wetering in het onderzoeksgebied eerder
onderzoek plaatsgevonden.
• 300 meter ten zuiden van het plangebied is een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd.
    Tijdens dit onderzoek is een huisplattegrond uit de 17de eeuw gevonden. Er is onder andere een
    bakstenen fundering aangetroffen, met een plavuizen vloer. Er is ook een moderne put
    aangetroffen op het achter terrein van het plangebied. Er zijn voornamelijk keramische vondsten
    gedaan die dateren uit de 17de eeuw en later. Dit vondstmateriaal komt echter wel allemaal uit
    verstoorde context (Corver en Ouweneel, 2010; onderzoeksmelding 2278882100).
• 120 m ten zuiden van het plangebied is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. Tijdens dit
    onderzoek is een ophogingspakket (30-190 cm -Mv) aangetroffen onder de moderne bouwvoor.
    Tevens is er een hoge archeologische verwachting op de aanwezigheid van nederzettingsresten en
    sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Deze resten hangen samen met
    de historisch bewoningslint van Oude Wetering, die aanwezig kunnen zijn in het ophogingspakket.
    Er werd een proefsleuvenonderzoek geadviseerd (Melman, 2018; onderzoeksmelding 4633162100)
• 35 meter ten zuiden van het plangebied is ook een archeologisch proefsleuvenonderzoek
    uitgevoerd. Het rapport van dit onderzoek is niet openbaar raadpleegbaar, maar enkele
    bevindingen van dit onderzoek zijn wel bekend gemaakt. Tijdens dit onderzoek zijn 17 de-eeuwse
    bebouwingsresten aangetroffen in de vorm van muurresten, kelders en een haardplaats. De
    sporen waren echter al verstoord en slechts fragmentarisch bewaard gebleven. Het plangebied is
    derhalve vrijgegeven voor de beoogde ontwikkelingen (onderzoeksmelding 2192608100).
• Op 110 meter ten noorden van het plangebied is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. Uit
    het bureauonderzoek kwam naar voren dat het plangebied een hoge archeologische verwachting
    heeft voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en/of Nieuwe


                                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    tijd, vanwege de ligging in de historische kern van Oude Wetering. Indien er oeverwalafzettingen
    van het pakket van Calais aanwezig zijn, is er mogelijk sprake van archeologische resten uit het
    Neolithicum. Het opvolgende booronderzoek heeft uitgewezen dat er een ophooglaag van circa 0.5
    m dikte onder het maaiveld aanwezig is. In de meeste boringen ligt onder dit pakket een eveneens
    opgebracht kleipakket. Er is tot een diepte van 1,4 m -Mv puin aangetroffen in de boringen. Onder
    deze laag is een pakket veraarde veen aanwezig, wat mogelijk een bewoonbaar niveau betreft. Op
    een diepte van 1,15 en 1,55 m -Mv gaat het veen over in mineraalarm bosveen, die vervolgens op
    een diepte van circa 2,55 m -Mv over gaat in rietveen. Vanaf 3,80 m -Mv zijn afzettingen van
    Wormer aangetroffen in de vorm van lichtblauwgrijze, met riet doorgroeide, sterk siltige klei. Er is
    geen bewoningsniveau aangetroffen in deze klei. Er zijn geen archeologische indicatoren
    aangetroffen en daarom is het plangebied vrijgegeven (Briels en Schamp, 2006;
    onderzoeksmelding 2123555100).
•   140 meter ten noorden van het plangebied is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. Tijdens
    het booronderzoek is een woonlaag van circa 2,0 m dik aangetroffen die vermoedelijk is ontstaan
    door het eeuwenlang slopen en herbouwen van huizen. Vermoed wordt dat er zich sporen van
    historische bebouwing aanwezig zijn in deze laag. De top van het veen is in één boring
    aangetroffen binnen de 2 m -Mv. Geadviseerd is om vervolgonderzoek uit te laten voeren indien
    graafwerkzaamheden dieper reiken dan 30 cm -Mv (Berkhout, 2008; onderzoeksmelding
    2187627100).
•   450 m ten noorden van het plangebied is een archeologische vooronderzoek uitgevoerd. In het
    bureauonderzoek was een middelhoge verwachting uitgesproken voor de Bronstijd – Nieuwe Tijd.
    Tijdens het veldonderzoek bleek het gebied echter verstoord te zijn en zijn er tevens geen
    archeologische indicatoren aangetroffen. Het gebied werd vrijgegeven, alhoewel het nog mogelijk
    was om sporen van landgebruik, zoals erfscheidingen aan te treffen (De Kruif, 2012;
    onderzoeksmelding 2365543100).
•   Ten behoeve van de oeververvanging van de Oude Wetering heeft een bureauonderzoek
    plaatsgevonden langs de gehele Kerkstraat en Veerstraat aan de westzijde en de Westerdijk aan de
    oostzijde. In dit onderzoek werd een middelhoge verwachting vastgesteld voor de perioden Laat
    Paleolithicum – Vroege Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de periode Late
    Middeleeuwen – Nieuwe Tijd. Resten uit het Paleolithicum – Mesolithicum liggen diep, circa 8-10
    m -Mv, maar zijn waarschijnlijk goed geconserveerd doordat deze zijn afgedekt met basisveen.
    Verstoringen in dit niveau bestaan uit diepe ontgravingen zoals heipalen. Resten uit het Vroeg –
    Midden Neolithicum liggen eveneens diep en kunnen aangetroffen worden vanaf circa 4 m -Mv
    (Laagpakket van Wormer) en zijn waarschijnlijk goed geconserveerd door de ligging onder het
    waterpeil. De resten kunnen wel verstoord zijn door gebouwfunderingen of veenafgravingen.
    Resten uit het Laat Neolithicum – Vroege Middeleeuwen worden verwacht vanaf de bouwvoor in
    het Hollandveen, terwijl resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd vanaf het maaiveld
    aanwezig kunnen zijn. Intactheid is afhankelijk van funderingen en veenafgravingen
    (Vanderhoeven, e.a., 2022; onderzoeksmelding 5079887100).
•   Aan de Westerdijk 27 te Leimuiden, ongeveer 240 m ten noorden van het plangebied, zijn een
    bureauonderzoek en een karterend booronderzoek uitgevoerd (onderzoeksmelding 2271931100,
    2289274100; Borsboom, 2010a; Borsboom, 2010b). Uit Borsboom (2010a) blijkt dat het
    onderzochte gebied vanaf minimaal de 17e eeuw bebouwd is geweest, waardoor een karterend
    booronderzoek is aanbevolen. Uit het karterende booronderzoek blijkt dat de bodem tot 2,1 m -
    Mv verstoord, waardoor het oorspronkelijke middeleeuwse oppervlak (top van het veen) niet meer
    aanwezig is. Deze verstoringen zijn waarschijnlijk veroorzaakt door afgravingen ten behoeve van de
    huidige terreininrichting. Ook zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Nader onderzoek
    is niet noodzakelijk geacht (Borsboom, 2010b).



                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>• Ongeveer 50 m ten noorden van het plangebied, aan de Westerdijk 34 te Leimuiden, is een
  booronderzoek uitgevoerd (onderzoeksmelding 2042855100). De resultaten hiervan zijn niet
  gepubliceerd in Archis3 en DansEasy (https://easy.dans.knaw.nl/).
• 120 m ten zuiden aan de Westerdijk 39-41 heeft een archeologisch vooronderzoek
  plaatsgevonden. In het bureauonderzoek was sprake van een middelhoge verwachting voor
  archeologische resten uit het Neolithicum, aangezien er theoretisch gezien een kans is op
  getijdegeulen in het gebied, die aantrekkelijk waren voor bewoning in deze periode. Door de
  vernatting in het gebied is de verwachting op resten uit de Bronstijd – Vroege Middeleeuwen laag.
  Door de locatie van het plangebied in een ontginningsas c.q. historische kern Oude Wetering geldt
  er een hoge verwachting voor de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd (Verboom-Jansen, 2021;
  onderzoeksmelding 5103497100)
• Aan de Westerdijk 9 en 10, ongeveer 590 m ten noorden van het plangebied, is een vooronderzoek
  uitgevoerd (onderzoeksmelding 4584466100; Groenhuijzen, 2018). Uit het booronderzoek blijkt
  dat de top van het veen niet bewaard is gebleven en thans tussen 1,0 en 2,6 m –Mv ligt (-1,4 à -2,9
  m NAP). Hierboven is een ophogingspakket aanwezig (bestaande uit sterk humeuze klei en grindig
  zand) met ondateerbare puinfragmenten, spijkers, aardewerk en fragmenten kleipijpen. De
  dateerbare pijpenkop uit de 19e of 20e eeuw die is aangetroffen op 1,25 m –Mv suggereert dat de
  bodem relatief recent tot op deze diepte is verstoord. De ophoging dateert vermoedelijk dus uit de
  Late Nieuwe Tijd, waardoor geen vervolgonderzoek is aanbevolen (Groenhuijzen, 2018).

Op basis van bovenstaande kan worden geconcludeerd dat in de omgeving van het plangebied geen
vondsten bekend zijn ouder dan de 17e eeuw. De aangetroffen sporen en structuren maken deel uit
van de historische bebouwing van Oude Wetering. De resten zijn aangetroffen in ophogingspakketten.
De aangetroffen ophogingspakketten in de omgeving van het plangebied zijn gedateerd als stammend
uit de Nieuwe Tijd, maar dit zegt niet dat plaatselijk geen oudere ophogingspakketten aanwezig
kunnen zijn. De aangetroffen ophogingspakketten in Oude Wetering zijn 0,8 tot 1,9 m dik.

Ter plaatse van de veenrestdijk is geen veraard veen aangetroffen. In principe is veen te nat om
aantrekkelijk voor bewoning te zijn. Veenrivieren kunnen echter het veen direct ernaast lokaal
ontwateren, waardoor de top van het veen lokaal kan veraarden. In dat geval zou het veen lokaal
bewoonbaar kunnen zijn geweest, maar in de omgeving zijn vooralsnog geen archeologische resten uit
de Bronstijd op veraard veen aangetroffen.

Onder het veen is het Wormer Laagpakket aanwezig. Uit bovenstaande blijkt dat deze uit een vlakte
van getijdeafzettingen bestaat, die niet aantrekkelijk voor bewoning was. De top daarvan is tussen 3,6
– 3,9 m -NAP aangetroffen in de omgeving.




                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>8. Historische situatie en bodemverstoringen

 Landschapstype                               Veenontginningslandschap
 Historische bebouwing                        Ja
 Historisch gebruik                           Bebouwing, erf, weiland
 Huidig gebruik                               Woning en bedrijfshal
 Bodemverstoringen                            Verstoringen als gevolg van aanleg huidige bebouwing



Historische situatie
Het oorspronkelijke landschap rondom Oude Wetering bestond lange tijd uit een omvangrijk
veenmoeras, dat werd doorsneden door kleine veenstroompjes als de Drecht, de Meije en de Aar. In
het zuiden grensde het veenmoeras aan de Oude Rijn, die tot circa 1122 na Chr. voor de afvoer van
Rijnwater zorgde (Dekker, 1980). Langs de Oude Rijn lagen hoge oeverwallen, die van oudsher al
werden bewoond, maar ook langs de oevers van de veenstroompjes was bewoning mogelijk. Vanaf de
rivierlopen is in de loop van de 10e tot en met 14e eeuw het grootste deel van het Hollands veengebied
ontgonnen en in cultuur gebracht. Dit gebeurde onder leiding van de Graaf van Holland, die de woeste
gronden uitgaf ter ontginning aan gegadigden. Daar stonden bepaalde voorwaarden tegenover, zoals
een vaste koopsom of periodieke betaling, maar ook politieke voorwaarden. Deze handel werd in de
Middeleeuwen ‘copen’ genoemd. De uitgang “-koop” of “-kop” is hierom vaak in toponiemen in het
gebied terug te vinden. De ontginning was rationeel ingepland en vond plaats vanaf een vastgesteld
ontginningslint, van waaruit percelen met een lengte van circa 1250 m en een breedte van 115 m
werden aangelegd. De oudste ontginningen hebben in ieder geval bij Rijnsaterwoude en Leimuiden
gelegen, beide gelegen op een hoger gelegen stuk veen (bovenland) bij het Braassemermeer. Het
Braassemermeer is een natuurlijk meer, dat reeds vóór de ontginningen in het veenlandschap
aanwezig was (Markus en van Wallenburg, 1969). Vanuit de eerst genoemde dorpen werd het
veengebied geleidelijk gekoloniseerd. Op deze manier ontstonden Kaag (voor het eerst genoemd in
1308), Oude Wetering, Nieuwe Wetering en Rijpwetering (alle benoemd in 1342).

Kaag en Oude Wetering vormden in eerste instantie de grootste nederzettingen in het gebied, maar
deze rol is later door Roelofarendsveen overgenomen. Oude Wetering is als dorp ontstaan langs een
afwateringskanaal (wetering) tussen het Haarlemmermeer in het noorden en het Braassemermeer in
het zuiden. Ten westen van de Oude Wetering ontstaat de Googerpolder en ten oosten van de
Wetering de Heilige-Geestpolder. In de 17e eeuw wordt in de polders op grote schaal veen gewonnen,
waardoor veenplassen ontstaan en aan het begin van de 18 e eeuw worden de polders uiteindelijk
bedijkt en drooggemalen. De Heilige-Geest polder wordt in 1708 droog gemalen, de Googerpolder in
1715. De ontginningsas langs de Oude Wetering blijft als veenrestdijk achter tussen beide polders
(stichtingoudalkemade.nl).

Op een historische kaart uit 1615 is de ligging van Oude Wetering als lintdorp langs een ontginningsas
reeds goed zichtbaar. Ook is hierop te zien dat ter plaatse van het plangebied een erf met bebouwing
aanwezig is (figuur 3). Tevens is op de kaart van Dou uit 1647 te zien hoe op zeer regelmatige afstand
van elkaar boerderijen aan twee kanten van de wetering staan ingetekend. Op de kadastrale minuut
uit 1811-1832 is bebouwing zichtbaar in het oostelijke deel van het plangebied (figuur 5). De rest van
het plangebied heeft deel uitgemaakt van het erf van deze bebouwing. Ook op de kadastrale minuut is
verder te zien dat pal ten zuiden van de boerderij een schutsluis ligt, die de Oude Wetering met de
ringvaart van de Googerpolder verbindt. Op het erf ligt ook een hooimijt en aan de ringvaart ligt ook



                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>een insteekhaventje met een boothuisje. Deze doorgang verdwijnt of wordt gedempt tussen 1950-
1980.

Op de kaart van 1880 zijn meerdere gebouwen ingetekend, ook in het midden van het plangebied
(figuur 6). Op jongere kaarten verdwijnt de westelijke bebouwing even (figuur 7), waarna nieuwe
bebouwing aanwezig is vanaf 1950 (figuur 8 – 9). Op een recente luchtfoto is zichtbaar dat de meest
recente bebouwing reeds gesloopt is in het oosten van het plangebied (figuur 10). Waarschijnlijk zijn
er dus meerdere fases van bebouwing geweest in het plangebied. Deze heeft zich voornamelijk aan de
kant van de weg, in het oosten, gesitueerd. Er zijn echter ook aanwijzingen voor bebouwing in het
midden van het plangebied. Volgens het kadaster dateert de (inmiddels gesloopte) boerderij, of in
ieder geval het oudste deel uit 1640 (www.bagviewer.kadaster.nl). Mogelijk zijn er resten van deze
historische bebouwing nog aanwezig in de ondergrond. De aanleg en sloop van deze bebouwing kan
echter ook voor bodemverstoringen hebben geleid.

Huidig gebruik en bodemverstoringen
Het plangebied ligt momenteel braak, nadat de meest recente bebouwing gesloopt is. De
bedrijfshallen zijn gerealiseerd in 1990 en de meest recente plannen van de woning stamden uit 1944
(www.bagviewer.kadaster.nl). Er zijn geen gegevens of aanlegtekeningen van deze bebouwing
aanwezig op grond waarvan de mate van grondverzet tijdens de realisatie van de bebouwing en/of
sloop kan worden afgeleid. Tijdens de sloop is wel opgemerkt dat de boerderij gebouwd was op
houten palen van ongeveer 1,00 – 1,50 meter lang met trechtlijnschotten. Deze zijn geheel verwijderd
(bron: Nu Projectontwikkeling). Ondanks het ontbreken van deze gegevens is het wel de verwachting
dat de aanleg en sloop van bouwwerken binnen het plangebied delen van de ondergrond (alsmede het
archeologisch bodemarchief) heeft aangetast.

Een deel van het plangebied is milieutechnisch onderzocht volgens gegevens in het BodemloketTM. Er
was mogelijk sprake van vervuiling, waarvan de oorzaak niet bekend is. Er zijn geen gegevens bekend
over een uitgevoerde sanering en de status is ‘voldoende onderzocht’ (www.bodemloket.nl). Het is
dus onbekend of er verstoringen of vervuilingen binnen het plangebied te verwachten zijn. Daarnaast
zijn er twee kabels te verwachten in het oosten van het plangebied (zie bijlage 6;
www.mijn.kadaster.nl). Om inzicht in de bodemintactheid te krijgen, is veldonderzoek in de vorm van
boringen noodzakelijk.




                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Indicatieve ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de kaart
van het Hoogheemraadschap van Rijnland (Braassem) uit 1615. Bron:
www.archieven.nl.




Figuur 4: Indicatieve ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de kaart
van Rijnland van J. Jz. Dou en S. van Brouckhuysen uit 1647. Bron:
www.archieven.nl.


                                                                              14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Figuur 5: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit
1811-1832. Boven: het plangebied met omgeving. Onder: detail uitsnede
van het minuutplan. Bron: www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl.




                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl




Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl




                                                                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1950. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl




Figuur 9: Uitsnede van een topografische kaart uit 1995. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl

                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Figuur 10: Het plangebied (rood omlijnd) op een recente luchtfoto (2022) .
Bron: www.pdok.nl




                                                                             18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>9. Gespecificeerde archeologische verwachting

 Kans op archeologische waarden        Hoog                 Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd
                                       Middelhoog           Neolithicum
 Complextypen                          Veenrestdijk/ontginningsas
                                       Kampementen, nederzettingen, graven, sporen van landgebruik
 Stratigrafische positie               Ophoogpakket, tot de top van het veen
                                       Top getijdeafzettingen
 Diepteligging                         Vanaf het maaiveld
                                       Top veen: vanaf 0,8 à 1,9 m -Mv
                                       Top getijdeafzettingen: vanaf ongeveer -3,6 m NAP (3,2 m –Mv)



Aanwezigheid en dichtheid
Vanwege de grote diepteligging van de top van het pleistocene zand (10,3 m -NAP) is de
archeologische verwachting op resten en/of sporen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum buiten
beschouwing gelaten. In de omgeving van het plangebied is hier ook geen onderzoek naar gedaan
waardoor er over de top van het dekzand geen gegevens bekend zijn.

De archeologische verwachting op archeologische resten en/of sporen uit het Laat-Neolithicum is
gekoppeld aan het voorkomen van oevers van getijdegeulen in de ondergrond. De oevers langs de
dichtgeslibde geulen lagen relatief hoog in het landschap, waarmee ze mogelijk een aantrekkelijke
bewoningslocatie vormden. Op het AHN is de aanwezigheid hiervan niet zichtbaar in het plangebied,
aangezien er nog sprake is van een pakket restveen in het plangebied. In de Groote Heilige-
Geestpolder ten oosten van het plangebied zijn ze wel te zien. Theoretisch gezien zouden dus
bewoonbare oevers van een getijdegeul binnen het plangebied aanwezig kunnen zijn. Er zijn echter in
de omgeving van het plangebied geen aanwijzingen dat deze oevers aanwezig waren en/of
daadwerkelijk bewoond werden. De archeologische verwachting op resten en/of sporen uit het
Neolithicum is daarom middelhoog.

Vanaf het Neolithicum vernatte het gebied en vond er veenvorming plaats ter hoogte van het
plangebied. Dit zijn over het algemeen zeer natte gronden die ongunstig waren voor bewoning. Er
kunnen echter in theorie tijdelijk en plaatselijk bewoningmogelijkheden geweest op ontwaterd veen.
In de omgeving van het plangebied zijn geen archeologische resten bekend op dergelijke afzettingen.
De verwachting op resten uit de Bronstijd tot en met de Vroege-Middeleeuwen op het veen is daarom
laag.

Gedurende de Late-Middeleeuwen is de omgeving van het plangebied ontgonnen. Het plangebied ligt
in de ontginningsas c.q. historische kern Oude Wetering. Hier geldt een hoge archeologische
verwachting op archeologische resten en/of sporen vanaf de Late Middeleeuwen. Ter plaatse van de
ontginningslinten is het veen namelijk niet of beperkt afgegraven, waardoor nog archeologische resten
aanwezig zouden kunnen zijn. Ook kunnen de ophogingspakketten eventuele resten in het veen
hebben afgedekt. In de omgeving van het plangebied zijn nog geen archeologische vondsten uit de
Late Middeleeuwen in de historische kern bekend, wel resten van bewoning vanaf de 17e eeuw.




                                                                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Stratigrafische positie
Archeologische resten en/of sporen uit de Late-Middeleeuwen en Nieuwe Tijd worden verwacht in de
top van het veen en/of in antropogene ophooglagen. Op basis van onderzoek in de omgeving is het
ophogingspakket bij Oude Wetering 0,8 tot 1,9 m dik. Hieronder wordt de top van het veen verwacht.
Archeologische resten uit de Middeleeuwen worden verwacht aan de basis van de ophoogpakketten
en in de top van het veen.

De top van de getijdeafzettingen van het Wormer Laagpakket kunnen vanaf -3,6 m NAP à -3,9 m NAP
aanwezig zijn op basis van onderzoek uit de omgeving (ongeveer 3,2 m –Mv).

Complextype
In het plangebied worden voor het Laat-Neolithicum nederzettingsterreinen of extractiekampen
verwacht. Kampementen waren seizoensgebonden plekken waar jagers/verzamelaars gedurende een
korte tijd verbleven. Dergelijke plekken kenmerken zich door een concentratie van bekapte stukken
vuursteen en (eventueel) haardkuilen. Nederzettingsterreinen kunnen zowel grondsporen (paalkuilen,
afvalkuilen, greppels) als vondstmateriaal (vuursteen, aardewerk, metaal, bot) bevatten. Ook zou een
donkere cultuurlaag in de top van een gerijpte oeverwal aanwezig kunnen zijn. De omvang van een
eventuele vindplaats is niet bekend.

Voor wat betreft de periode Late Middeleeuwen –Nieuwe Tijd worden nederzettingsterreinen
(huisplaatsen op een ontginningslint) en sporen van landgebruik verwacht:
• Nederzettingsterreinen in het veengebied kenmerken zich door de aanwezigheid van een
     ophooglaag of cultuurlaag. De ophooglaag kan van aanzienlijke dikte zijn en is mede afhankelijk
     van de langdurigheid en/of intensiteit van eventuele bewoning op die plek. In de ophooglaag kan
     archeologisch vondstmateriaal aangetroffen worden, dat een indicatie geeft van de ouderdom
     van een laag. Het al dan niet aanwezig zijn van vondstmateriaal is hier echter niet bepalend of er
     sprake is van de aan-of afwezigheid van archeologische waarden. De opbouw en de mate van
     intactheid van de ondergrond (i.e. ophooglagen) is hiervoor meer van belang. Verder zal
     bewoning uit de Late Middeleeuwen zal naar verwachting sporen van houtbouw in de bodem
     hebben achtergelaten, terwijl bebouwing uit de Nieuwe Tijd stenen funderingen/ muurresten in
     de ondergrond kan hebben achtergelaten. In Oude Wetering kunnen ook scheepswerven en
     zeilmakerijen aanwezig zijn. Ook kunnen erfgerelateerde sporen aanwezig zijn, zoals afvalkuilen,
     beerputten en waterputten. De omvang van een eventuele huisplaats is niet bekend. Op basis van
     het Kadastrale Minuutplan beslaat één erf ongeveer 1500 à 3000 m2 en daarmee het gehele
     plangebied.
• Daarnaast is er de aanwezigheid van een schutsluis die in het zuiden van het plangebied aanwezig
     is en die de Oude Wetering met de ringvaart van de Googerpolder verbindt. Op het erf ligt ook
     een hooimijt en aan de ringvaart ligt ook een insteekhaventje met een boothuisje. Deze doorgang
     verdwijnt of wordt gedempt tussen 1950-1980.
• Sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zullen zich juist kenmerken
     door de aanwezigheid van een opgebracht pakket toemaak of de aanwezigheid van slootvullingen
     (gedempte greppels). Deze zijn archeologisch minder interessant dan nederzettingssporen.

Over de aanwezigheid van alle complextype kunnen slechts uitspraken worden gedaan op basis van de
opbouw en mate van intactheid van de ondergrond in het plangebied. Op basis van het AHN zijn er
geen aanwijzingen voor afgravingen binnen het plangebied. Ter plaatse van bestaande kabels en
leidingen is het bodemarchief al aangetast, maar tot op welke diepte is niet bekend. De huidige en
voormalige bebouwing heeft de ondergrond in grote delen van het plangebied aangetast, maar de
diepte en exacte omvang hiervan zijn niet bekend. Het is dus niet bekend of daardoor de


                                                                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>archeologische niveaus geheel zijn aangetast of niet. Daarom is een verkennend booronderzoek
uitgevoerd, om de ondergrond en mate van intactheid van de ondergrond in kaart te brengen..




                                                                                               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>10. Resultaten veldonderzoek

Onderzoeksmethodiek
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in
het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een verkennend
booronderzoek uitgevoerd op 14 februari 2022. De boringen zijn namelijk gebruikt om de mate van
intactheid van de bodem te bepalen, om inzicht te krijgen in de bodemopbouw en de exacte
landschappelijke ligging van het plangebied. In totaal zijn hierom in het plangebied 5 boringen gezet
(boring 1 tot en met 5).

De boringen zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm.
Beneden het grondwater is gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De
boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard
Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Deze beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 9.

De boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk verdeeld in het plangebied. De (uiteindelijke) ligging van de
boringen is opgenomen in bijlage 6. De locatie van de boringen is bepaald met behulp van een
meetlint aan de hand van de lokale topografische situatie. De hoogteligging ten opzichte van NAP van
de boorpunten is afgeleid van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, www.ahn.nl).

Veldwaarnemingen
Ten tijde van het veldonderzoek lag het plangebied braak. Het maaiveld is vlak en ligt lager dan de weg
in het oosten. Dit is mogelijk het gevolg van de sloopwerkzaamheden. Aan het maaiveld is veel
bouwpuin aangetroffen, onder andere geel en rood bouwpuin. Een van de vondsten betrof een scherf
blauwgrijs aardewerk (daterend tot de 15e - 16e eeuw). Andere waarnemingen met betrekking tot de
paleogeografische of archeologische ondergrond in het plangebied zijn niet gedaan. Foto’s van het
plangebied zijn weergegeven in figuur 11.




Figuur 11: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (14-02-2022).




                                                                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie
Onder in de boringen 1-3, op een diepte van 340 – 450 cm -Mv, is matig siltig, matig fijn zand aanwezig
(circa 4,40 – 5,10 m -NAP). Het zand is kalkrijk en lichtblauwgrijs van kleur. Bovenop het zand, op een
diepte van 300 – 450 cm -Mv, is matig tot zwak zandige, slappe grijze klei aanwezig (circa 4,00 – 5,10
m -NAP; dikte 40 cm). De klei is kalkhoudend en erin zijn resten riet en zwarte vlekken waar te nemen.
Vermoedelijk betreft deze klei wadafzettingen als onderdeel van het Laagpakket van Wormer. Op de
wadafzettingen bevindt zich een pakket veen, dat donkerbruin van kleur is en hoofdzakelijk uit
rietresten bestaat. Soms zijn resten hout aanwezig. Aan de basis is het pakket weinig amorf en zijn
veel plantenresten nog te herkennen. In de richting van het maaiveld is er toch enige sprake van
vertering (degradatie). Dit veen is vanaf een diepte van 90 – 120 cm -Mv aangetroffen (1,50 – 1,90 m -
NAP). De vertering heeft hierbij waarschijnlijk te maken met verdrukking. Opvallend is dat het veen
relatief het diepst ligt langs de Kerkstraat, in het oostelijk deel van het plangebied.

De top van het bodemprofiel in boring 2 en 3 bestaat uit een verstoord pakket, bestaande uit sterk
siltig, zwak humeus zand dat tevens gele zandbrokken bevat. Daarnaast is het matige grof,
donkerbruin tot lichtgrijs van kleur en bevat het veel fragmenten bouwpuin. Dit pakket varieert in
dikte tussen 90 en 120 cm. Het pakket hangt zeer waarschijnlijk samen met de werkzaamheden in het
plangebied, de sloop van de (historische) bebouwing in het gebied. In het pakket zijn tevens
verschillende resten ouder bouwpuin aanwezig (geel baksteen, bijvoorbeeld). Een duidelijke fasering
en dateerbare vondsten die op een graduele, dateerbare opbouw van het pakket wijzen, zijn niet
gevonden. Deze boringen zijn waarschijnlijk gezet in het oude bouwoppervlak van de voormalige
bebouwing, die deze verstoring veroorzaakt heeft.

In boring 1 bestaat de top van het bodemprofiel echter uit zwak humeus, sterk siltig zand met een
donkerbruine kleur. Het is bijna kleiig van nature en het zand is matig fijn. De top is hier
geïnterpreteerd als de bouwvoor met mogelijk een rest ophogingslaag (70 – 90 cm -Mv / 1,70 – 1,90 m
-NAP). Deze laag is ook aanwezig in boring 4. Deze boring is echter gestaakt op 200 cm -Mv (3,00 m -
NAP), omdat de guts leeg liep.

Boring 5 is gestaakt op 290 cm (3,10 m -NAP). Gezien de resultaten van het bureauonderzoek is het
zeer waarschijnlijk deze resultaten samenhangen met de aanwezigheid van resten van de voormalige
waterschutsluis die ter plaatse van boring 5 verwacht werd. De opbouw van boring 5 geeft verder een
zeer rommelige indruk en betreft tussen de 180 – 290 mogelijk de oude demping van de sluis, waarna
zich veen heeft gevormd. Hierop ligt dezelfde verstoorde laag, die in boringen 2 en 3 te zien is. Boring
4 is mogelijk in de oude opvulling (zand) van de watergang gezet.

Foto’s van de boringen zijn terug te vinden in bijlage 8.

Archeologische indicatoren
Er zijn tijdens het doorzoeken van de grondmonsters geen dateerbare of determineerbare
archeologische indicatoren gevonden in de boringen. Aan het maaiveld zijn echter meerdere vondsten
gedaan van archeologische bouwpuin, bestaande uit rood en geel baksteen, en een kleine scherf
blauwgrijs aardewerk. Deze scherf kan gedateerd worden tot de 15e – 16e eeuw. In dit geval is de
informatiewaarde van deze vondsten is laag wanneer deze worden aangetroffen aan het maaiveld of
in de bouwvoor. Aangezien bekend is dat er een boerderij uit de 16e eeuw heeft gestaan op basis van
eerder onderzoek, kunnen vondsten uit een open context niet meer informatie gegeven dan wat reeds
bekend is. Daarnaast zijn deze waarschijnlijk aan het oppervlak beland door de sloopwerkzaamheden.




                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Archeologische interpretatie
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is in het plangebied sprake van een middelhoge –
hoge archeologische verwachting op resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd. In boring 1 en 4
bevindt zich op een diepte van circa 70 cm –Mv een mogelijk antropogeen ophogingspakket dat in
deze periode tot stand is gekomen. Daarnaast is in boring 5 waarschijnlijk de oude waterschutsluis
aangetroffen, of in ieder geval de demping daarvan. Boring 4 is mogelijk in de oude opvulling (zand)
van de watergang gezet.

De sloop van de voormalige bebouwing zal het bodemarchief verstoord hebben. Zodoende is de
verwachting ter plaatse van de voormalige bebouwing laag. Tijdens de sloop was opgemerkt dat de
17e-eeuwse boerderij gefundeerd was op houten palen van ongeveer 1,00 – 1,50 meter lang met
trechtlijnschotten. Deze vormden de diepste resten van de boerderij en zijn geheel verwijderd (bron:
NU Ontwikkeling). Door de diepte van de vastgestelde verstoring is de kans dat er archeologische
bebouwingsresten aanwezig zijn in dit gedeelte van het plangebied laag, aangezien deze of verstoord
zijn door de bouw van de boerderij of door de sloop. Tevens lag het maaiveld hoger ten tijde van de
sloop, circa 0,30 m -NAP ten opzichte van 0,50 m -NAP. Hierdoor zal het uiteinde van de fundering tot
ongeveer aan de diepte van de verstoring reiken. Ondanks dat is het niet geheel uit te sluiten dat er
geen funderingsresten of resten van eerdere bebouwing meer aanwezig zijn.

Aan de andere kant wijzen de boringen die niet in het bouwoppervlak zijn gezet erop dat er sporen
van landgebruik en inrichting aanwezig zijn die tot een bebouwd erf als onderdeel van het historisch
Oude Wetering behoren (met name resten van infrastructuur). Op historisch kaartmateriaal zijn
immers reeds aanwijzingen voor de aanwezigheid van deze structuren in het plangebied. Dit geldt met
name voor het westelijk en zuidelijk deel van het plangebied. Hier zullen sporen te verwachten zijn van
de watersluis en sporen als onderdeel van een erfinrichting (bijgebouwen en afvalkuilen).

Voor de overige perioden is de archeologische verwachting op resten laag. De top van het veen is niet
veraard, verdrukt en er zijn geen aanwijzingen dat zich er intacte archeologische resten in kunnen
bevinden. Voor wat betreft de afzettingen als onderdeel van het Laagpakket van Wormer zijn deze
onder wadachtige omstandigheden tot stand gekomen. Deze omstandigheden waren dermate nat, dat
ze geen bewoningsmogelijkheden boden. Er zijn immers ook geen aanwijzingen voor sporen van
bodemvorming of rijping in de top ervan. De verwachting dat zich daarom een intacte vindplaats uit
het Neolithicum in het plangebied bevindt is hierdoor klein.




                                                                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>11. Beantwoording onderzoeksvragen

1.   Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
     Het plangebied bevindt zich op een veenrestdijk als onderdeel van het historische
     bewoningslint van Oude Wetering. Het dorp is in de loop van de 10 e-12e eeuw tot stand
     gekomen na een grootschalige ontginning van het ervoor aanwezige veenmoeras.

2.   Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en
     hoe diep liggen deze?
     Het archeologisch niveau bevindt zich onder een circa 70 cm dikke bouwvoor (met mogelijk
     zeer recente ophoging), waar zich in de ondergrond resten van een antropogene ophooglaag
     bevinden. Deze laag betreft het ophoogpakket, dat mogelijk sinds de herinrichting van het erf
     tot stand is gekomen (in de 17e – begin 19e eeuw).

3.   In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie,
     afdekkend substraat)?
     De top van het archeologisch relevante ophoogpakket is aangetast door recente
     grondwerkzaamheden ten behoeve van de sloop van de bebouwing die sinds de jaren ’40-‘90
     van de 20e eeuw in het plangebied staat. Getuige de gestaakte boringen zijn er in ieder geval
     nog archeologische resten in de ondergrond van het plangebied te vinden ter plaatse van de
     watersluis en onbebouwde delen (met name in het westelijk en zuidelijk deel van het
     plangebied). Dit betekent dat eventuele archeologische resten uit de Nieuwe tijd nog intact in
     de bodem aanwezig kunnen zijn.

4.   Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
     differentiëren in laag, middelhoog en hoog?
     Het plangebied heeft een middelhoge – hoge archeologische verwachting op de aanwezigheid
     van nederzettingsresten en sporen van erfinrichting uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd.
     Uit de boringen blijkt dat deze zich waarschijnlijk bevinden vanaf een diepte van circa 70 cm -
     Mv en samenhangen met de historische bebouwing van Oude Wetering. Voor wat betreft de
     overige perioden is de archeologische verwachting laag, zij het vanwege de erosie van de top
     van het oorspronkelijke veen, zij het vanwege de doorgaans natte en ongeschikte
     omstandigheden voor bewoning.




                                                                                                   25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>         12. Conclusie en Advies

         Conclusie
         Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek is in het plangebied sprake van een hoge
         archeologische verwachting op de aanwezigheid van nederzettingsresten en sporen van landgebruik
         uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Deze resten hangen samen met de historisch bewoningslint
         van Oude Wetering. Mogelijk is vanaf een diepte van circa 30-40 cm –Mv een historisch ophoogpakket
         aanwezig, dat samenhangt met bewoning in die tijd. Tevens is er sprake van een theoretisch
         middelhoge verwachting voor resten uit het Neolithicum, aangezien er bewoonbare oevers van een
         getijdegeul binnen het plangebied aanwezig kunnen zijn. Er zijn echter in de omgeving van het
         plangebied geen aanwijzingen dat deze oevers aanwezig waren en/of daadwerkelijk bewoond werden.
         Voor wat betreft de overige perioden is de archeologische verwachting laag vanwege de doorgaans
         natte en ongeschikte omstandigheden voor bewoning in die tijd.

         Aan de hand van de resultaten van het veldonderzoek kan worden vastgesteld dat het plangebied een
         middelhoge – hoge archeologische verwachting op de aanwezigheid van nederzettingsresten en
         sporen van erfinrichting uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd heeft. Uit de boringen blijkt dat deze
         zich waarschijnlijk bevinden vanaf een diepte van circa 70 cm -Mv, diepte van het ophogingspakket, en
         samenhangen met de historische bebouwing van Oude Wetering. Deze verwachting geldt alleen voor
         de onverstoorde delen van het plangebied (advieskaart, bijlage 7). Er geldt een lage verwachting voor
         de eerder bebouwde delen van het plangebied. Door de diepte van de vastgestelde verstoring is de
         kans dat er archeologische bebouwingsresten aanwezig zijn in dit gedeelte van het plangebied laag,
         aangezien eerdere resten waarschijnlijk verstoord zijn door de bouw van de boerderij en eventuele
         funderingsresten door de sloop. Ondanks dat is het niet geheel uit te sluiten dat er geen
         funderingsresten of resten van eerdere bebouwing meer aanwezig zijn. Voor wat betreft de overige
         perioden is de archeologische verwachting laag, zij het vanwege de erosie van de top van het
         oorspronkelijke veen, zij het vanwege de doorgaans natte en ongeschikte omstandigheden voor
         bewoning.

         Advies
         In het plangebied bestaat het voornemen een bestemmingsplanwijziging te laten plaatsvinden om de
         realisatie van nieuwe woningen en garageboxen mogelijk te maken. De realisatie hiervan zal
         bodemingrepen met zich meebrengen. Aangezien behoud in situ de voorkeur heeft, adviseren wij om
         de vergunning te verlenen wanneer de plannen voldoen aan de eisen van archeologievriendelijk
         bouwen.4 In dit geval houdt dat onder andere in dat men rekening houdt met een 30-cm bufferzone
         tussen de aanbevolen diepte van de bodemingrepen en de verwachte archeologische vindplaats
         (behoud vanaf 30 cm -Mv (huidig), circa 0,5 m -NAP in het oosten en 1,3 m -NAP in het westen)5 en dat
         de heipalen minstens 4 meter van elkaar af worden geplaatst. Een dergelijk bouwplan zal eveneens
         goedgekeurd moeten worden door de bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem).

         Indien toekomstige plannen deze diepte overschrijden, wordt aanbevolen om in het kader van een
         toekomstige vergunningverlening een proefsleuvenonderzoek uit te voeren (IVO-P). Op basis van dit
         onderzoek kan worden vastgesteld of en in hoeverre er behoudenswaardige resten aanwezig zijn. Op
         basis hiervan vindt een beslissing plaats of er naar een opgraving van de te verstoren resten moet
         worden doorgestart. Op voorhand van dit onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden



4
 https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2016/01/01/handreiking-archeologievriendelijk-bouwen
5
 Gebaseerd op de resultaten van het veldonderzoek waarbij het ophogingspakket op circa 70 cm -Mv is aangetroffen en
een 30 cm bufferzone.

                                                                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>opgesteld, dat alvorens de werkzaamheden dient te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid
(de gemeente Kaag en Braassem).

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Kaag en Braassem) een selectiebesluit nemen over de daadwerkelijke
omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                  27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre> 13. Geraadpleegde bronnen

 Archeologische kaarten en databestanden
 • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2007.
 • Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2017.
 • Kaart van Verdedigingswerken, Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2018.
 • www.ahn.nl
 • www.ruimtelijkeplannen.nl
 • www.topotijdreis.nl
 • www.bodemloket.nl
 • www.dinoloket.nl
 • www.bodemdata.nl
 • www.stichtingoudalkemade.nl
 • www.geschiedenisvanzuidholland.nl
 • Archeologische beleidskaart gemeente Kaag en Braassem
 • www.ikme.nl
 • www.explosievenopsporing.nl
 • www.vergeltungswaffen.nl
 • www.bunkerinfo.nl
 • www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl
 • www.tracesofwar.nl
 • www.archieven.nl
 • www.bagviewer.kadaster.nl
 • https://easy.dans.knaw.nl/

Literatuur
  • Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In:
      Boor en Spade.
  • Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere
      niveaus. Wageningen.
  • Berendsen, H.J.A., 2000. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische geografie van Nederland).
      Derde, geheel herziene druk.
  • Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland).
      Vierde, geheel herziene druk.
  • Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006. Nederlandse plaatsnamen en herkomst en historie.
      Utrecht: Het Spectrum.
  • Berkhout, M., 2008. Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek,
      verkennende fase, Kerkstraat, Oude Wetering, Gemeente Alkemade.
  • Briels, I.R.P.M. en C.R.C. Schamp, 2006. Plangebied Schoolhuysplein, gemeente Alkemade;
      archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 1750.
  • Borsboom, A., 2010a. Plangebied Westerdijk 27 te Leimuiden, gemeente Kaag en Braassem,
      Archeologisch bureauonderzoek. Hazenberg AMZ Publicaties 2010-01.
  • Borsboom, A., 2010b. Plangebied Westerdijk 27 te Leimuiden, gemeente Kaag en Braassem,
      Karterend Inventariserend Veldonderzoek. Hazenberg AMZ Publicaties 2010-13.
  • Corver, B.A. en A. Ouweneel, 2010. Veerstraat 35, Oude Wetering, Gemeente Kaag en Braassem.
      B&G rapport 912.


                                                                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>• Dekker, C, 1980, De dam bij Wijk. In: Nederlandsch Archievenblad, 84 (1980-3).
• Groenhuijzen, M. R., 2018. Inventariserend veldonderzoek door middel van boringen voor het
  plangebied Leimuiden-Westerdijk 9-10, gemeente Kaag en Braassem. Zuidnederlandse
  Archeologische Notities 557, VUhbs Archeologie.
• Huizer, J./ N. de Jonge/ S. van der A/ N.F. Mulder, 2011. Archeologische verwachtings- en
  beleidsadvieskaart gemeente Kaag en Braassem. ADC rapport H039.
• Hornikx, S. 2013. Aanpassing archeologische beleidsadvieskaart gemeente Kaag & Braassem. The
  Missing Link Notitie TML563, Woerden.
• Kruif, S. de, 2012. Plangebied Kerkstraat/Alkemadelaan in Oude Wetering, gemeente Kaag en
  Braassem, archeologisch vooronderzoek. RAAP-notitie 4271
• Markus, W.C. en C. van Wallenburg, 1969. Toelichting op de Bodemkaart van Nederland, Blad 31
  West Utrecht, STIBOKA, Wageningen.
• Melman, J.G.E., 2018. Oude Wetering, Veerstraat 16, Gemeente Kaag en Braassem (ZH).
  Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Transect-
  rapport 1827, Nieuwegein.
• Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van
  Nederland, Houten.
• Satijn, O.P.N. en E. van der Klooster, 2018. Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van
  nieuwbouw aan de Meerkreuk 2 te Oude Wetering, gemeente Kaag en Braassem. Vestigia rapport
  V1583.
• Vanderhoeven, T., K. Grothe, T. Bazuin-Zwart, M. Jobse en S. Rumping, 2022. Oeververvanging
  Oude Wetering, Woudwetering en Heimanswetering (T6), gemeenten Kaag en Braassem / Alphen
  aan den Rijn. EARTH Integrated Archaeology-rapport 184.
• Verboom-Jansen, M., 2021. Leimuiden, Westerdijk 39-41, Gemeente Kaag en Braassem (ZH). Een
  Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
  Transect-rapport 3570, Nieuwegein.
• Vos, P.C., 2015. Compilation of the Holocene paleogeographical maps of the Netherlands, In: P.C.
  Vos (ed.), The origin of the Dutch coastal landscape, Groningen, 50-81.
• Vos, P.C./S. de Vries, 2015. 2e generatie paleogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). sd,
  www.archeologieinnederland.nl (11-30-2015).
• Vries, de N., 2016. Oude Wetering, Kerkstraat 1 en 2, Gemeente Kaag en Braassem. Een
  archeologisch bureauonderzoek (BO). Transect-rapport 974, Nieuwegein.
• Wilbers, A.W.E., 2016. Archeologisch bureauonderzoek & inventariserend veldonderzoek,
  verkennende fase; Plantage 48 en 80, Oude wetering, Gemeente Kaag en Braassem. IDDS
  Archeologie rapport 1877.




                                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Kaag en Braassem




                                                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Geomorfologische kaart




                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Hoogtekaart




                         32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Bodemkaart




                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Archeologische waardenkaart




                                         35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Boorpuntenkaart




                             36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Advieskaart




                         37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Foto’s van de boringen
Hieronder volgen opnames van boring 2. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd, waarbij de
onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). Het diepste punt van de guts bevindt zich aan de rechterkant.




                                                                                                                               38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 9: Boorbeschrijvingen




                                39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>boring: 112054-1
beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.330, Y: 469.533, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik:
braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, sterk siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig fijn
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor

                             70 cm -Mv / 1,70 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, sterk siltig, donkerbruin, matig fijn

                             90 cm -Mv / 1,90 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, veen (niet gedifferentieerd)

                             170 cm -Mv / 2,70 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, rietveen

                             220 cm -Mv / 3,20 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, sterk kleiig, donkerbruin, bosveen

                             300 cm -Mv / 4,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, matig siltig, bruin, enkele veenlagen, slap, veel riet, kalkrijk
                             Bodemkundig: interpretatie: menglaag

                             310 cm -Mv / 4,10 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, matig siltig, lichtgrijsblauw, slap, kalkrijk

                             340 cm -Mv / 4,40 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, lichtgrijsblauw, matig fijn, kalkrijk
                             Bodemkundig: C-horizont

                              Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>boring: 112054-2
beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.378, Y: 469.525, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,60, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik:
braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 0,60 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, zandbrokken, matig grof
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             45 cm -Mv / 1,05 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, lichtgrijs, zandbrokken, matig grof
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             60 cm -Mv / 1,20 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkergrijs, zandbrokken, matig grof
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             120 cm -Mv / 1,80 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen

                             240 cm -Mv / 3,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, roodbruin, rietveen

                             290 cm -Mv / 3,50 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, sterk kleiig, donkerroodbruin, rietveen

                             330 cm -Mv / 3,90 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, bosveen

                             410 cm -Mv / 4,70 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, lichtblauwgrijs, slap, spoor plantenresten, interpretatie: getijden (geul)afzettingen
                             Archeologie: enkele spikkel houtskool

                             450 cm -Mv / 5,10 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, lichtblauwgrijs, matig fijn, interpretatie: getijden (geul)afzettingen

                              Einde boring op 500 cm -Mv / 5,60 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>boring: 112054-3
beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.352, Y: 469.511, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,60, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik:
braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 0,60 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig grof, weinig plantenresten
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: veel fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             50 cm -Mv / 1,10 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijsbruin, zandbrokken, matig grof, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             90 cm -Mv / 1,50 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, veen (niet gedifferentieerd)
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

                             220 cm -Mv / 2,80 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, sterk kleiig, roodbruin, rietveen

                             280 cm -Mv / 3,40 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, zwak kleiig, bruin, bosveen

                             400 cm -Mv / 4,60 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, matig siltig, lichtblauwgrijs, enkele veenlagen, slap, veel riet, kalkrijk
                             Bodemkundig: interpretatie: menglaag

                             410 cm -Mv / 4,70 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, matig siltig, lichtblauwgrijs, humusvlekken, slap, kalkrijk, interpretatie: wadafzettingen

                             440 cm -Mv / 5,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, lichtblauwgrijs, matig fijn, kalkrijk, interpretatie: wadafzettingen

                              Einde boring op 500 cm -Mv / 5,60 m -NAP




boring: 112054-4
beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.328, Y: 469.505, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik:
braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, donkerbruin, matig grof, spoor plantenresten
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             90 cm -Mv / 1,90 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, donkergrijsbruin, matig grof, spoor plantenresten

                              Einde boring op 200 cm -Mv / 3,00 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>boring: 112054-5
beschrijver: IK, datum: 23-2-2022, X: 104.383, Y: 469.506, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -0,20, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 en guts-3 cm, doel boring: archeologie - verkenning, landgebruik:
braak, vondstzichtbaarheid: matig, opdrachtgever: Nu Projectontwikkeling, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 0,20 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, matig grof, weinig hout
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: veel fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             50 cm -Mv / 0,70 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, donkerbruin, matig grof
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)

                             140 cm -Mv / 1,60 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, zwak kleiig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd)
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

                             180 cm -Mv / 2,00 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, lichtgrijs, matig grof
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)

                             285 cm -Mv / 3,05 m -NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: veen, sterk zandig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd)
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord

                              Einde boring op 290 cm -Mv / 3,10 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>