<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 4676
Rijpwetering, Pastoor van der
Plaatstraat naast 34
Gemeente Kaag en Braassem (ZH)
Archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend
Veldonderzoek (IVO), verkennende fase
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>transect: archeologie, erfgoed, ruimte

</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                    Overijsselhaven 127                T: 030-7620705
                                                    3433 PH Nieuwegein                 E: informatie@transect.nl
Auteur                                               I. Korver, J.P.M. de Wit
Versie                                               Definitief
Projectcode                                          23020112
Datum                                                14-06-2023
Opdrachtgever                                        Buro SRO
Uitvoerder                                           Transect b.v.
                                                     Overijsselhaven 127
                                                     3433 PH Nieuwegein
Veldonderzoek                                        T. Nales (Senior KNA Prospector)
                                                     J.G.E. Melman
                                                     J. de Wit
Uitvoerperiode                                       Mei 2023
Onderzoeksmelding                                    5426485100
Bevoegde overheid                                    Gemeente Kaag en Braassem
Adviseur bevoegde overheid                           Dhr. P. Valentijn (ADC Archeoprojecten)
Status                                               Goedgekeurd (d.d. 12-06-2023)
Beheer documentatie                                  Transect, Nieuwegein
Voorblad                                             Foto van het plangebied ten tijde van het
                                                     veldonderzoek (03-05-2023)
  Autorisatie
  Naam                               Datum                             Paraaf
  Drs. T. Nales                      14-06-2023
  (Senior KNA Prospector)
ISSN: 2211-7067
© Transect, Nieuwegein
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.
Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting
In opdracht van Buro SRO heeft Transect b.v. in april en mei 2023 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Pastoor van der Plaatstraat naast 34 in Rijpwetering (gemeente
Kaag en Braassem). De aanleiding voor het onderzoek vormt de bestemmingsplanwijziging ten
behoeve van de realisatie van twee nieuwe woningen in het gebied (410 m2). Het archeologisch
vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend
veldonderzoek (IVO), verkennende fase (fase 1). De vraagstelling van deze onderzoeken richt zich op
het vaststellen en toetsen van de archeologische verwachting en de bepaling in hoeverre de
voorgenomen ingrepen in het kader van de planvorming effect hebben op eventuele archeologische
resten in het gebied.
Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat het plangebied zich in de historische kern van
Rijpwetering bevindt dat zich als een ontginningsas in de 14e eeuw heeft ontwikkeld. Het plangebied
heeft tot circa 3950 v. Chr. in een getijdegebied gelegen, waarin getijdegeulen aanwezig waren.
Archeologische resten uit het Neolithicum zouden zich kunnen bevinden zich in de top van
oeverafzettingen van getijafzettingen. Deze afzettingen worden verwacht op 4,3-4,5 m -NAP (3-4,5 m -
Mv). Op basis van het AHN worden in het plangebied geen getijgeulen verwacht, waardoor voor deze
periode een lage verwachting is vastgesteld. Voor de periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum
geldt een onbekende verwachting. Het archeologische niveau waarin resten uit deze periodes
aangetroffen kunnen worden bevindt zich dermate diep (dieper dan 8,0 m -NAP; vanaf 6,5 m -Mv) dat,
in combinatie met de geringe grootte van het plangebied, het niveau buiten beschouwing wordt
gelaten. Eventuele verstoringen aan dit niveau zullen bovendien een zeer klein oppervlak beslaan
(oppervlakte heipalen), waardoor eventuele archeologische resten beter ‘in situ’ bewaard kunnen
blijven (indien aanwezig). In de periode ná 3950 v. Chr. kwam het plangebied achter strandwallen in
een lagune te liggen en begon het gebied te vervenen. In de periode van deze vervening (Bronstijd-
Vroege Middeleeuwen) kon langs ontwaterende veenrivieren sporadisch bewoning plaatsvinden,
doordat het veen lokaal ontwaterd werd. Op basis van paleogeografische kaarten (Vos et al., 2018) en
het AHN worden dergelijke ontwaterende veenrivieren niet in het plangebied verwacht. Zodoende
geldt voor deze periode een lage archeologische verwachting. Voor wat betreft resten uit de Late
Middeleeuwen – Nieuwe tijd is de verwachting hoog. De reden hiervoor is de ligging van het
plangebied in een weiland ten noorden van een (verhoogde) woonplaats, die is ingetekend op de
historische kaarten. In het plangebied zelf ontbreekt de bebouwing, waardoor er geen aanleiding is
om bewoningsresten uit deze tijd in het plangebied te verwachten.
Aan de hand van het veldonderzoek is vastgesteld dat de ondergrond in het plangebied uit
getijdeafzettingen van het Wormer Laagpakket onder een laag kleiig rietveen en een toemaakdek of
moderne ophoging bestaat. In de top van de getijdeafzettingen op een diepte vanaf 300-370 cm -Mv
(4,4-4,7 m -NAP) zijn geen sporen van bodemvorming en/of rijping is aangetroffen. Ook is de klei (zeer)
slap van consistentie en bevat deze verspoelde rietresten, waardoor aangenomen kan worden dat de
klei in een zeer nat milieu afgezet is. Doordat in de top van de getijdeafzettingen geen
oeverafzettingen zijn aangetroffen is de lage verwachting voor resten uit de periode Neolithicum
bevestigd. In het bovenliggende veen zijn geen veraarde veenniveaus aangetroffen, vanwaar de lage
archeologische verwachting op de periodes Bronstijd-Vroege Middeleeuwen tevens bevestigd is. De
top van het veen ligt op een diepte van 55-70 cm -Mv (1,6-2,1 m -Mv) en is veelal vermengd met
bovenliggende kleilaag. In boring 6 is het veen tot een diepte van 140 cm -Mv (2,4 m -NAP) vergraven
en aangevuld met zand waarin veenbrokken vermengd zijn. In boring 1 is de bovenste 20 cm van het
veen (60-80 cm -Mv) wel gedeeltelijk verteerd, maar verwacht wordt dat deze veraarding door de
huidige (verlaagde) grondwaterstand veroorzaakt wordt. Het toemaakdek dat bovenop het veen ligt is
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>niet meer intact in het plangebied aanwezig. Ter plaatse van de oprit en in het oosten van het
plangebied is het dek verstoord en langs de restveendijk aangevuld met zand. In de dijk en langs de
inrit bevinden zich meerdere kabels en leidingen, waardoor aangenomen wordt dat ter plaatste van de
restveendijk zelf, de ondergrond tevens verstoord is. Ook duidt de aanwezigheid van modern puin in
het toemaakdek dat deze (grotendeels) niet meer intact aanwezig is. Aangezien op basis van
historische kaarten uit de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd slechts grondsporen verwacht
werden, kan worden aangenomen dat deze niet meer in het plangebied aanwezig zijn. De hoge
verwachting op de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd kan daarom naar laag worden bijgesteld.
Advies
In het plangebied is op basis van het onderzoek een lage archeologische verwachting voor de periodes
Neolithicum-Nieuwe Tijd vastgesteld. Voor de periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum geldt een
onbekende verwachting, aangezien deze vanwege de diepteligging van het niveau en de lage trefkans
op het aantreffen van vindplaatsen, in het onderzoek niet getoetst is.
In het kader van het wijzigen van het bestemmingsplan om de realisatie van twee woningen in het
plangebied mogelijk te maken, adviseren wij in het te wijzigen bestemmingsplan de
dubbelbestemming voor archeologie niet op te nemen. Eventueel kan een lage verwachting voor de
periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum voor de top van pleistocene afzettingen wel
gehandhaafd worden. Dit niveau bevindt zich echter dermate diep dat ook bij toekomstige
bodemwerkzaamheden in het plangebied (bijvoorbeeld het slaan van heipalen), het niveau niet
onevenredig verstoord zal worden.
Voor wat betreft de realisatie van twee woningen in het plangebied adviseren wij geen aanvullende
maatregelen te nemen. Op het moment dat onverhoopt toch archeologische zaken worden
aangetroffen, geldt een wettelijke meldingsplicht conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 en 5.11,
deze vondsten te melden bij de bevoegde overheid (gemeente Kaag en Braassem).
Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de
bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem) een besluit nemen over de daadwerkelijke
omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.
Selectieadvies (Dhr. Valentijn, 12-06-2023)
Het advies kan worden overgenomen. Terecht wordt in het rapport echter opgemerkt dat de
archeologische verwachting voor resten uit de periode Paleolithicum-Mesolithicum in het top van het
dekzand op basis van het uitgevoerde onderzoek niet vastgesteld kan worden. Dit niveau kan echter
wel bereikt worden bij heiwerkzaamheden. Daarom dient de dubbelbestemming voor dit niveau
behouden blijven, waarbij een onderzoeksplicht geldt voor heiwerken met een paalzettingen dichter
dan 4x4 m.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoud
1.    Aanleiding                                                         1
2.    Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                   2
3.    Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                       3
4.    Planvorming en consequenties toekomstig gebruik                    5
5.    Beleidskader                                                       6
6.    Landschap, geomorfologie en bodem                                  7
7.    Beschrijving bekende archeologische kenmerken                     10
8.    Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen         15
9.    Gespecificeerde archeologische verwachting                        21
10. Resultaten veldonderzoek                                            25
11. Beantwoording onderzoeksvragen                                      28
12. Conclusie en Advies                                                 29
13. Geraadpleegde bronnen                                               31
Bijlage 1: Archeologische beleidskaart van de gemeente Kaag en Braassem 34
Bijlage 2: Geomorfologie                                                36
Bijlage 3: Hoogtekaart                                                  37
Bijlage 4: Bodemkaart                                                   39
Bijlage 5: Archeologische informatie                                    40
Bijlage 7: Boorpuntenkaart                                              41
Bijlage 8: Foto’s van boringen                                          42
Bijlage 9: Boorbeschrijvingen                                           44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding
In opdracht van Buro SRO heeft Transect b.v.1 in april 2023 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Pastoor van der Plaatstraat naast 34 in Rijpwetering (gemeente
Kaag en Braassem). De aanleiding voor het onderzoek vormt de bestemmingsplanwijziging ten
behoeve van de realisatie van twee nieuwe woningen in het gebied (410 m2).
In het plangebied geldt in het bestemmingsplan Buitengebied West (2013) een Waarde – Archeologie
2. Vanwege deze aanduiding is een archeologisch onderzoek verplicht bij bodemingrepen, die groter
zijn dan 150 m2 en dieper dan 30 cm -Mv reiken. In het geval van een bestemmingsplanwijziging dient
echter altijd een archeologisch rapport overhandig te worden, waarin de archeologisch waarde van
het plangebied vastgesteld is. Aangezien het onderzoekskader een bestemmingsplanwijziging betreft,
is een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk.
Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 4.1 en het Plan van Aanpak (Korver, 2023).
1 Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                               1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek
Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende
(cultuur)historische informatie is verkregen uit historische kaarten. Om inzicht te krijgen in de opbouw
en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart en beschikbare geologische en
geomorfologische kaarten geraadpleegd. Ook is er navraag gedaan bij de Stichting Oud Alkemade voor
aanvullende informatie (via invulformulier website; d.d. 02-05-2023). Deze informatie is in deze
rapportage verwerkt.
Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat inzicht in de
landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan
een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt
was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een
booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij de beschrijving
van de veldresultaten (Hoofdstuk 10).
Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de
volgende vragen:
•     Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
•     Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en
      hoe diep liggen deze?
•     In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie,
      afdekkend substraat)?
•     Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te differentiëren
      in laag, middelhoog en hoog?
Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegde overheid een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1). Het inventariserend veldonderzoek
is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA
4.1).
                                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied
  Gemeente                                          Kaag en Braassem
  Plaats                                            Rijpwetering
  Toponiem                                          Pastoor van der Plaatstraat naast 34
  Kaartblad                                         31A
  Centrumcoördinaat                                 100.215 / 466.934
Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied.
Het plangebied ligt aan de Pastoor van der Plaatstraat naast 34 in Rijpwetering (gemeente Kaag en
Braassem). De ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Kadastraal gezien omvat het
plangebied perceel AKM01 Sectie F nummer 1076 en een deel van het perceel AKM01 Sectie F
nummer 1080. De begrenzing van het plangebied wordt gevormd door de begrenzing van de
planvorming. Het plangebied is circa 1030 m2 groot.
                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven,
bron: www.pdok.nl).
                                                                  4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik
  Kader                                             Bestemmingsplanwijziging
  Oppervlakte plangebied                            1030 m2
  Planvorming                                       Nieuwbouw woningen
  Omvang verstoringen                               410 m2 woningen met tuin
                                                    Amoveren schuur (300 m2)
  Bodemverstorende werkzaamheden                    Graafwerkzaamheden, heiwerkzaamheden
  Diepte verstoring                                 Onbekend (>30 cm)
Het voornemen bestaat om in het plangebied twee nieuwe particuliere woningen te realiseren. De
toekomstige bebouwing is gepland op een grotendeels braak gelegen deel van het terrein. Voor de
plannen zal alleen een schuur op het terrein voor de toekomstige plannen moeten wijken. Om de
herontwikkeling mogelijk te maken, is een bestemmingsplanwijziging nodig. De bodemingrepen zullen
naar verwachting het bodemarchief en daarmee eventueel aanwezige archeologische waarden
aantasten. De precieze omvang van de toekomstige bebouwing is nog onbekend. Waarschijnlijk zullen
onder de toekomstige bebouwing ook heipalen nodig zijn. Hoe diep de ingrepen zullen reiken is echter
nog niet bekend, aangezien de technische tekeningen voor de bebouwing nog worden opgesteld.
Er zijn geen effecten op het grondwaterpeil voorzien.
                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader
  Onderzoekskader                               Bestemmingsplanwijziging
  Beleidskader                                  Archeologische beleidskaart gemeente Kaag en
                                                Braassem
  Onderzoeksgrens                               150 m2 en dieper dan 30 cm –Mv
In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 (Erfgoedwet) is het
behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang
met archeologie in de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die in
2024 in werking zal treden.
Op de gemeentelijke beleidskaart (Huizer, e.a., 2011; bijlage 1) heeft het plangebied een hoge
archeologische verwachting. Bij bouwwerken en/of bodemingrepen die groter zijn dan 150 m2 én
dieper reiken dan 30 cm -Mv is daarom archeologisch (voor)onderzoek noodzakelijk. In het geval van
een bestemmingsplanwijziging dient echter altijd een archeologisch rapport overhandig te worden,
waarin de archeologisch waarde van het plangebied vastgesteld is. Aangezien het onderzoekskader
een bestemmingsplanwijziging betreft, is een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk.
In het kader van een bestemmingsplanwijziging dient de aanvrager een rapport aan de gemeente te
overleggen, waarin de archeologische waarde van het plangebied naar het oordeel van Burgemeester
en Wethouders in voldoende mate is vastgesteld. Afhankelijk van de uitkomsten van het archeologisch
(voor-)onderzoek dat hiervoor nodig is, kunnen aan de ontwikkeling regels worden verbonden ter
behoud van belangrijke archeologische waarden. Deze kunnen bestaan uit technische aanpassingen of
een veiligstellende opgraving. Het archeologisch vooronderzoek kan hiertoe worden uitgebreid met
een al dan niet gecombineerd karterend en waarderend onderzoek, zodat op basis van de KNA-
waarderingssystematiek een waardestelling kan worden opgemaakt.
                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem
   Archeoregio                                         Hollands veengebied
   Geomorfologie                                       Bebouwd
                                                       West: ontgonnen veenvlakte
   Maaiveld                                            0,0 - 1,4 m -NAP
   Bodem                                               Koopveengronden op bosveen of klei
   Grondwater                                          GWT-II
Landschapsgenese
Oud Ade –en daarmee het plangebied -maakt deel uit van het Hollands veengebied (Berendsen, 2005).
Het ontstaan van dit landschap voert terug tot het einde van de laatste IJstijd, circa 10000 jaar
geleden. Het landschap bestond toen uit een reliëfrijk dekzandlandschap van zandruggen,-koppen en -
vlaktes. Dit reliëf is ontstaan als gevolg van grootschalige zandverstuivingen gedurende de laatste
ijstijd, met name tussen 55000 tot 15000 jaar geleden. Door de verstuivingen werd over grote
gebieden dekzand afgezet, dat geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Boxtel (De
Mulder e.a., 2003). Aan het begin van het huidige geologische tijdvak, het Holoceen (10000 jaar
geleden tot heden) trad een sterke verbetering in het klimaat op, waardoor de gemiddelde
jaartemperaturen begonnen te stijgen. Dit leidde tot een grootschalige afsmelting van het landijs,
waarbij de vrijgekomen hoeveelheid smeltwater wereldwijd zorgde voor een sterke zeespiegelstijging.
Met de stijging van de zeespiegel steeg in Nederland ook het grondwater, dat als het ware
landinwaarts werd “opgestuwd”. Hierdoor kon het dekzandlandschap geleidelijk verdrinken. Er
ontstonden zoetwatermeren en moerassen, waarin op grote schaal veenvorming optrad (Formatie van
Nieuwkoop; Basisveen Laagpakket, De Mulder e.a., 2003). Gedurende het Atlanticum en het Vroeg
Subboreaal (grofweg het Laat-Mesolithicum tot en met het Midden-Neolithicum), steeg de zee steeds
verder en drong daarbij het achterland binnen. Er ontstond daardoor een soort lagune die in uiterlijk
vergelijkbaar is met de huidige Waddenzee. Onder deze omstandigheden vormde een pakket zand en
klei (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer). Na het Subboreaal (grofweg vanaf het
Midden-Neolithicum) zwakte de stijging van de zeespiegel af, waardoor zich voor de kust strandwallen
vormden. Deze strandwallen beschermden het achterland tegen overstromingen vanuit zee, waardoor
een relatief rustig en vochtig milieu kon ontstaan. De aanhoudende stijging van het grondwater zorgde
daarbij opnieuw voor uitgebreide vorming van veen, dat geologisch gezien tot de Formatie van
Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket wordt gerekend (De Mulder e.a., 2003). Het veengebied werd
daarbij doorsneden door kleine veenstroompjes die hoofdzakelijk afwaterden op de Oude Rijn (ten
zuiden van Rijpwetering) en ondervond tot aan de Middeleeuwen toe weinig landschappelijke
verandering.
Geologie
Volgens de geologische kaart van de Geologische Dienst Nederland (GeoTOP 2021, TNO) is er in het
plangebied kustveen aanwezig, dat zich heeft gevormd op oudere getijafzettingen of komafzettingen.
10 m ten noorden van het plangebied zijn twee geologische boringen geplaatst. Volgens boring
B31A1303 uit het Dinoloket van TNO kan in het oosten van het plangebied de volgende
bodemopbouw verwacht worden: zand (de bouwvoor; tot 30 cm -Mv) op sterk siltige klei (dijk; tot 2,1
meter -Mv) op veen (Formatie van Nieuwkoop; tot 4,5 m -Mv) op sterk siltige klei (Laagpakket van
Wormer; tot 8,0 m -Mv). In het westen van het plangebied kan volgens boring B31A1302 eenzelfde
bodemopbouw verwacht worden, alleen ontbreekt de bovenste laag klei (zie ook figuur 2).
                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                        Figuur 2: Boorstaten uit
                                                                        Dinoloket. De linkerkolom is de
                                                                        boring iets ten noorden van het
                                                                        westen van het plangebied en
                                                                        de rechterkolom is de boring
                                                                        iets ten noorden van het oosten
                                                                        van het plangebied. Beide zijn in
                                                                        NAP-waarden en tonen een
                                                                        sterk verloop.
Geomorfologie
Volgens de geomorfologische kaart ligt het westen van het plangebied in een ontgonnen veenvlakte
(code 1M81, bijlage 2, Maas e.a., 2019). De rest van het plangebied is echter niet gekarteerd vanwege
de ligging in de bebouwde kom. Er zijn geen stroomgordels in de buurt van het plangebied (Cohen e.a.,
2012).
Op basis van het AHN zijn er echter meerdere geulen te herkennen ten oosten van de Rijpwetering in
het lager gelegen landschap. Mogelijk betreffen dit kreekgeulen in de top van de afzettingen van het
Laagpakket van Wormer.
Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)
Op basis van het AHN valt af te leiden dat het maaiveld in het plangebied een sterke helling bevat. In
het oosten ligt het maaiveld op 0,0 m NAP en in het westen op 1,4 m -NAP ligt (bron: www.ahn.nl;
versie 4; bijlage 4). Het oosten van het plangebied ligt aan de Rijpwetering die is voorzien van een dijk.
Hierom is dit verschil waarschijnlijk kunstmatig ontstaan door ophoging en/of afgraving van het
plangebied.
                                                                                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bodem en grondwatertrap
Volgens de bodemkaart zijn in het plangebied koopveengronden te verwachten (kaartcode hVk en
hVb, bijlage 5, Alterra, 2019). Deze gronden Deze komen vooral voor in het Utrechts-Hollandse veen
landschap. Zij zijn in de middeleeuwen ter ontginning uitgegeven tegen een bepaalde wijze van vaste
betalingen, die destijds 'copen' genoemd werd; vandaar de vele koop en kopnamen in dit gebied (De
Bakker, 1966).
De grondwatertrap in het plangebied is II (op de bodemkaart). Dit houdt in dat de gemiddeld hoogste
grondwaterstand (GHG) binnen 40 cm -Mv voor kan komen. De gemiddeld laagste grondwaterstand
(GLG) bevindt zich tussen de 50 – 80 cm -Mv. De wisselingen in grondwaterstanden leiden ertoe dat
organische resten, zoals bot- of plantenmateriaal, binnen 80 cm -Mv kan worden aangetast als gevolg
van oxidatie. Binnen 80 cm -Mv kunnen wel anorganische resten, zoals vuursteen en aardewerk, of
verbrande organische resten worden aangetroffen. Beneden 80 cm -Mv kunnen daarnaast theoretisch
gezien ook onverbrande organische resten worden aangetroffen.
                                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>7. Beschrijving bekende archeologische kenmerken
  Wettelijk beschermd monument                       Nee
  AMK terrein                                        Nee
  Verwachting gemeentelijke kaart                    Historische kern; ontginningsas (hoog)
  Archeologische waarden en/of informatie            Nee
Wettelijk beschermde status
Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst
voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status.
Archeologische Monumentenkaart (AMK)
Het plangebied is niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK).
Archeologische verwachting
Op de gemeentelijke beleidskaart kent het plangebied een hoge archeologische verwachting. Deze
verwachting is gebaseerd op de ligging van het plangebied binnen een historische kern, die is gevormd
langs een ontginningsas (Huizer e.a., 2011).
Bekende archeologische waarden
In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen archeologische waarnemingen gedaan
en heeft in het verleden niet eerder onderzoek plaatsgevonden.
In de omgeving van het plangebied is wel informatie bekend (bijlage 7). In tabel 1 is een overzicht
gegeven van de verschillende onderzoeken in de omgeving van het plangebied. Er is één
vondstmelding bekend in het onderzoeksgebied (vondstmelding 3199106100). Dit betreft een
ophogingslaag uit de Late Middeleeuwen en is onderdeel van een voormalig monument (woonterp).
Informatie uit overige bronnen
Er is geen aanvullende informatie uit overige bronnen verkregen.
Archeologisch gezien valt uit de resultaten van de reeds uitgevoerde onderzoeken in de omgeving af te
leiden dat er allereerst weinig vindplaatsen gevonden zijn. De onderzoeken betreffen allemaal
booronderzoeken op grond waarvan geconcludeerd is dat er geen resten of aanwijzingen aanwezig
zijn. Er is met name gezocht naar vindplaatsen op de top van het veen, waarin/op resten uit de Late
Middeleeuwen-Nieuwe tijd aanwezig zouden zijn, de periode waarin het veengebied ontgonnen is. De
resten zouden zich volgens de onderzoeken kunnen kenmerken door een cultuurlaag. Ook worden
veraarde veenniveaus en oevers van getijdegeulen opgevoerd als indicatoren/aanwijzingen voor de
aanwezigheid van bewoning. Over andere en oudere vindplaatsen worden in de onderzoeken geen
uitspraken gedaan.
                                                                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Tabel 1: Overzicht van de archeologische onderzoeken rondom het plangebied (<500 m).
 Zaak-ID                Toponiem              Afstand-windrichting     Type onderzoek Bevindingen                                        Bron
 5275833100/            Pastoor van der       47 m ten zuiden          Booronderzoek  In beide onderzoeken geldt op basis van het        E. van der Laan
 4646747100             Plaatstraat 36 en                                             bureauonderzoek een middelhoge verwachting op      2023; Van
                        Pastoor van der                                               archeologische resten uit de Bronstijd – Vroege    Puijenbroek en
                                                                                                                                         Satijn, 2019
                        Plaatstraat 36a                                               Middeleeuwen in het veen, indien goed
                                                                                      ontwaterd, en een hoge verwachting voor de
                                                                                      periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd
                                                                                      vanwege de ligging van het plangebied aan een
                                                                                      ontginningsas (ontstaan in de 10e eeuw). Op basis
                                                                                      van de boringen blijkt dat de top van het veen
                                                                                      verstoord is, er geen veraarde lagen aanwezig zijn
                                                                                      en er bovendien geen cultuurlaag is aangetroffen.
                                                                                      Toevalsvondsten worden niet uitgesloten, maar de
                                                                                      kans daarop wordt klein geacht. De gebieden zijn
                                                                                      vrij gegeven.
 2104163100             Pastoor van de        95 m ten zuidoosten      Booronderzoek  Tijdens het booronderzoek is een onverstoorde      Van der Zee, 2005
                        Plaatstraat 127                                               top van het veen aangetroffen op 1,49-2,33 m -
                                                                                      NAP. Het veen is afgedekt door een dunne kleilaag
                                                                                      (mogelijk afgezet in de Romeinse Tijd – Vroege
                                                                                      Middeleeuwen), die direct onder een zandige
                                                                                      bouwvoor aanwezig is. Sporen, cultuurlagen of
                                                                                      vondsten zijn niet aangetroffen. Het gebied is
                                                                                      vrijgegeven vanwege het gebrek aan
                                                                                      archeologische indicatoren.
 2308810100             Rijpwetering,         92 m ten zuiden          Booronderzoek  Op basis van het bureauonderzoek werden op of in   De Jonge en
                        Pastoor vd                                                    de top van het veen archeologische resten          Huizer, 2011
                        Plaatstraat 40                                                verwacht uit de Bronstijd tot en met de Nieuwe
                                                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                       tijd. Vanaf het maaiveld werden resten verwacht,
                                                       die verband houden met de ontginning van het
                                                       gebied, op of in de top van het toemaakdek uit de
                                                       Late Middeleeuwen tot de Nieuwe Tijd. Tijdens het
                                                       booronderzoek is een toemaakdek aangetroffen
                                                       variërend in dikte van 40 tot 200 cm. Hieronder is
                                                       het verwachte veenpakket aangetroffen. Een
                                                       geoxideerde (veraarde) top van het veen, het
                                                       potentiële vondstniveau, is echter niet
                                                       aangetroffen. Ook zijn geen aanwijzingen
                                                       gevonden voor de aanwezigheid van
                                                       archeologische resten die verband houden met de
                                                       laatmiddeleeuwse ontginning van het gebied. Het
                                                       gebied is vrijgegeven.
2249535100 Pastoor v/d 232 m ten noorden Booronderzoek Uit de boringen blijkt dat in de ondergrond        Jacobs, 2009
           Plaatstraat                                 mariene afzettingen (Laagpakket van Wormer)
                                                       aanwezig zijn. Er zijn hierin geen aanwijzingen
                                                       aangetroffen voor de aanwezigheid van
                                                       archeologische waarden. Hierop bevindt zich een
                                                       circa 50 cm dik pakket omgezet veen. Het veen
                                                       betreft een restant van het oorspronkelijk
                                                       metersdikke pakket wat hier aanwezig moet zijn
                                                       geweest. Hierom zijn er geen archeologische
                                                       resten meer te verwachten. Deze zijn vergraven.
                                                       Het plangebied is vrijgegeven.
4649355100 Zuidweg 12  320 m ten zuiden  Booronderzoek Uit de boringen blijkt dat er geen archeologische  Van der Kuijl en
                                                       niveaus meer aanwezig zijn. De top van het         Woolschot, 2018
                                                       Laagpakket van Wormer en de top van het veen
                                                       zijn in principe intact, maar vertonen geen sporen
                                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                              van rijping of oxidatie, waardoor deze onder natte
                                                              omstandigheden zijn gevormd.
2407477100 Zuidweg 11       338 m ten zuiden  Bureauonderzoek Het plangebied heeft een lage verwachting voor     Spanjaard en
                                                              archeologische resten uit de periode Laat-         Schutte, 2014
                                                              Paleolithicum - Bronstijd, een middelhoge
                                                              verwachting voor de periode IJzertijd - Vroege
                                                              Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de
                                                              Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd.
                                                              Aangezien er gebruik wordt gemaakt van
                                                              funderingspalen en er vrijwel niet zal worden
                                                              gegraven is het gebied vrijgegeven voor de
                                                              toekomstige ontwikkeling.
5297169100 Kadeverbetering  292 m ten noorden Bureauonderzoek Het plangebied heeft een lage verwachting voor     Bulambo en
           DAHB-polder                                        archeologische resten uit de periode Laat-         Leuvering, 2022
                                                              Paleolithicum – Mesolithicum en de Bronstijd –
                                                              Vroege Middeleeuwn, een middelhoge
                                                              verwachting voor de periode Neolithicum en een
                                                              hoge verwachting voor de Late Middeleeuwen en
                                                              de Nieuwe tijd.
                                                              Er is geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht
                                                              vanwege de kleine verstoringsoppervlakte en de
                                                              mogelijkheid tot het inbouwen van een buffer.
3974585100                  158 m ten zuiden  Bureauonderzoek Geen rapportage beschikbaar in Archis of Dans      Van Dasselaar,
                                                              easy                                               2015
2071220100 Pastoor van der  88 m ten oosten   Booronderzoek   Geen rapportage beschikbaar in Archis of Dans      Van der Zee en
           Plaatstraat 119A                                   easy                                               Stiller, 2005
                                                                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2025075100  Pastoor van der 50 m ten noordoosten Booronderzoek         Geen rapportage beschikbaar in Archis of Dans
            Plaatstraat 105                                            easy
2028129100/                 80 m ten noorden     Verwervingswijze niet Geen rapportage beschikbaar in Archis of Dans  Besuijen en De
2036715100                                       te bepalen;           easy                                           Koning, 2003
                                                 Booronderzoek
2189166100  Pastoor van de  18 m ten noorden     Booronderzoek         Geen rapportage beschikbaar in Archis3 of Dans Berkhout, M.
            Plaatstraat 32a                                            easy                                           2008
5258978100                  44 m ten zuiden      Bureauonderzoek       Geen rapportage beschikbaar in Archis of Dans
                                                                       easy
                                                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>8. Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen
  Cultuurhistorische elementen                       Nee
  Aard historisch landgebruik                        Water, bouwland
  Historische bebouwing aanwezig                     Nee
  Bebouwing van cultuurhistorische waarde            Nee
Het grondgebruik, dat over de jaren heen in het plangebied heeft plaatsgevonden, kan zijn sporen in
de ondergrond hebben achtergelaten. Enerzijds herbergen oude kaarten informatie omtrent
voormalig landgebruik die inzicht kan geven in de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen
(bijvoorbeeld historische boerenplaatsen en wegen), maar anderzijds ook in de negatieve effecten, die
landgebruik op de oorspronkelijke bodem heeft gehad (en daarmee op eventueel aanwezige
archeologische resten). Met dit laatste wordt niet alleen gedoeld op omwerking van de bodem door
omwoeling, egalisatie, ontgraving en sanering, maar ook ophoging en ontwatering die kunnen hebben
geleid tot verkleuring, verdroging en verstikking van de bodem.
Historische achtergronden van het cultuurlandschap en -situatie
Het oorspronkelijke landschap rondom Rijpwetering bestond lange tijd uit een omvangrijk
veenmoeras, dat werd doorsneden door kleine veenstroompjes als de Oud Ade, de Meije, de Aar en
de Does. In het zuiden grensde het veenmoeras aan de Oude Rijn, die tot circa 1122 na Chr. voor de
afvoer van Rijnwater zorgde (Dekker, 1980). Langs de Oude Rijn lagen hoge oeverwallen, die van
oudsher al werden bewoond, maar ook langs de oevers van de veenstroompjes was bewoning
mogelijk. Vanaf de rivierlopen is in de loop van de 10e tot en met 14e eeuw het grootste deel van het
Hollands veengebied ontgonnen en in cultuur gebracht. Dit gebeurde onder leiding van de Graaf van
Holland, die de woeste gronden uitgaf ter ontginning aan gegadigden. Daar stonden bepaalde
voorwaarden tegenover, zoals een vaste koopsom of periodieke betaling, maar ook politieke
voorwaarden. Deze handel werd in de Middeleeuwen ‘copen’ genoemd. De uitgang “-koop” of “-kop”
is hierom vaak in toponiemen in het gebied terug te vinden. De ontginning was rationeel ingepland en
vond plaats vanaf een vastgesteld ontginningslint, van waaruit percelen met een lengte van circa 1250
m en een breedte van 113 m werden aangelegd (een hoevemaat). De oudste ontginningen hebben in
ieder geval bij Rijnsaterwoude en Leimuiden gelegen, beide gelegen op een hoger gelegen stuk veen
(bovenland) bij het Braassemermeer. Het Braassemermeer is een natuurlijk meer, dat reeds vóór de
ontginningen in het veenlandschap aanwezig was (Markus en van Wallenburg, 1969). Vanuit de eerst
genoemde dorpen werd het veengebied geleidelijk gekoloniseerd. Vervolgens ontstonden Kaag
(1308), Oude Wetering, Nieuwe Wetering en Rijpwetering (1342). In die tijd vond in de omgeving ook
veenwinning plaats ten behoeve van de winning van turf. Hierbij werd veen afgestoken om het te
drogen, af te voeren en te gebruiken als brandstof. In de loop van de 17e eeuw werd beneden het
grondwaterspiegel veen opgebaggerd. Dit vond met name ten noorden van het plangebied plaats.
Zodoende ontstonden hier verschillende uitgeveende gebieden, waarbij sommige zelfs als waterplas in
het landschap achterbleven. Vanwege de afkalving van de oevers konden deze plassen zich uitbreiden
en vormden ze een bedreiging voor de in het gebied aanwezig bebouwing. Dit leidde er toe dat de
meeste van deze plassen in de 19e eeuw zijn drooggemaakt.
De ligging van het plangebied aan een ontginningsas valt af te leiden uit de historische kaarten. Op de
oudst geraadpleegde kaart, een kaart van de hand van Dou en Brouckhuysen uit 1647, is dit goed te
zien. Het plangebied zelf is echter onbebouwd (figuur 3). Op de kadastrale Minuut uit 1811-1832 blijft
het plangebied onbebouwd, in het midden bevindt zich een greppel (figuur 4). Dit beeld verandert in
de loop van de 19e eeuw niet (figuur 5 en 6). Vanaf het begin van de 20e eeuw verschijnt er bebouwing
                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>in het plangebied, hoogstwaarschijnlijk bijgebouwen (figuur 6 en 7). In 1988 wordt een deel van de
huidige schuur gebouwd en in 1995 bereikt deze zijn huidige vorm (figuur 8 en 9). Volgens gegevens
van het basisregister is deze schuur oorspronkelijk gebouw in 1970 (bron: bagviewer.kadaster.nl).
Voor de bouw van de schuur is de greppel gedempt.
Militair Erfgoed
Op de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) is het plangebied niet aangeduid als aandachtsgebied.
Ook zijn er geen verwachtingen op militaire objecten, raketinslagen of aan de Wereldoorlogen
gerelateerde verschijnselen (bronnen: www.ikme.nl; www.vergeltungswaffen.nl, www.bunkerinfo.nl;
www.tracesofwar.com, www.explosievenopsporing.nl). Volgens de Kaart van Verdedigingswerken 2 zijn
hier ook geen verwachtingen op militaire objecten uit eerdere perioden.
Huidig gebruik en bodemverstoringen
Het plangebied is ten tijde van het onderzoek deels bebouwd (300 m2) en verder begroeid met gras.
Van de schuur zijn geen bouwtekeningen online te raadplegen (www.erfgoedleiden.nl) of aangeleverd
door de opdrachtgever. Er heeft in het plangebied in het verleden geen milieukundig onderzoek
plaatsgevonden (bron: www.bodemloket.nl). Naast de schuur en de greppel op de topografische
kaarten zijn er geen andere aanwijzingen voor bodemverstoringen binnen het terrein.
2
  https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=militaire%5Flandschapskaart
                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Het plangebied (rood omlijnd) op een uitsnede van de historische
kaart van J.Jz Dou en S. van Brouckhoysen uit 1647 (bron:
www.archieven.nl).
Figuur 4: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit
1811-1832 (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl).
                                                                           17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
                                                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1955 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1988 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.
                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Figuur 9: Uitsnede van een luchtfoto uit 2022. Het plangebied is met rode
lijnen weergegeven (bron: www.pdok.nl).
                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>9.       Gespecificeerde archeologische verwachting
Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat het plangebied zich in de historische kern van
Rijpwetering bevindt dat zich als een ontginningsas in de 14e eeuw heeft ontwikkeld. Het plangebied
heeft tot circa 3950 v. Chr. in een getijdegebied gelegen, waarin getijdegeulen aanwezig waren.
Archeologische resten uit het Neolithicum zouden zich kunnen bevinden zich in de top van
oeverafzettingen van getijafzettingen. Deze afzettingen worden verwacht op 4,3-4,5 m -NAP (3-4,5 m -
Mv). Op basis van het AHN worden in het plangebied geen getijgeulen verwacht, waardoor voor deze
periode een lage verwachting is vastgesteld. Voor de periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum
geldt een onbekende verwachting. Het archeologische niveau waarin resten uit deze periodes
aangetroffen kunnen worden bevindt zich dermate diep (dieper dan 8,0 m -NAP; vanaf 6,5 m -Mv) dat,
in combinatie met de geringe grootte van het plangebied, het niveau buiten beschouwing wordt
gelaten. Eventuele verstoringen aan dit niveau zullen bovendien een zeer klein oppervlak beslaan
(oppervlakte heipalen), waardoor eventuele archeologische resten beter ‘in situ’ bewaard kunnen
blijven (indien aanwezig).
In de periode ná 3950 v. Chr. kwam het plangebied achter strandwallen in een lagune te liggen en
begon het gebied te vervenen. In de periode van deze vervening (Bronstijd-Vroege Middeleeuwen)
kon langs ontwaterende veenrivieren sporadisch bewoning plaatsvinden, doordat het veen lokaal
ontwaterd werd. Op basis van paleogeografische kaarten (Vos et al., 2018) en het AHN worden
dergelijke ontwaterende veenrivieren niet in het plangebied verwacht. Zodoende geldt voor deze
periode een lage archeologische verwachting.
Voor wat betreft resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd is de verwachting hoog. De reden
hiervoor is de ligging van het plangebied in een weiland ten noorden van een (verhoogde) woonplaats,
die is ingetekend op de historische kaarten. In het plangebied zelf ontbreekt de bebouwing, waardoor
er geen aanleiding is om bewoningsresten uit deze tijd in het plangebied te verwachten.
Stratigrafische positie
Archeologische resten uit de periode Neolithicum bevinden zich in de top van het Laagpakket van
Wormer, indien er gerijpte oeverafzettingen langs een getijdegeul aanwezig zijn. De oeverafzettingen
worden op een diepte vanaf 4,3-4,5 m -NAP (3-4,5 m -Mv) verwacht.
Archeologische resten uit de periode Bronstijd-IJzertijd kunnen in veraarde veenlagen in het veen
aanwezig zijn. Dergelijke veraarde veenlagen wordt vanaf de moderne bouwvoor in het plangebied
verwacht.
Archeologische resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd bevinden zich vanaf de moderne
bouwvoor in een toemaakdek of in de top van het veen. Dit niveau wordt vanaf een diepte van 30 cm -
Mv in het plangebied verwacht.
Complextypen
In het plangebied kunnen archeologische resten uit het Neolithicum bestaan uit
nederzettingsterreinen, grafvelden of extractiekampen. Dit waren seizoensgebonden plekken waar
jagers/verzamelaars gedurende een korte tijd verbleven. Dergelijke plekken kenmerken zich door een
concentratie van bekapte stukken vuursteen en (eventueel) haardkuilen. Vanaf het Midden-
Neolithicum kunnen ook sporen van nederzettingen in de vorm van huisplaatsen en erfgerelateerde
resten verwacht worden. Deze kunnen gepaard gaan met sporen van landgebruik (greppels, sloten).
                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Voor wat betreft de periode Bronstijd - Vroege Middeleeuwen worden nederzettingscomplexen en
sporen van landgebruik verwacht. Deze zouden zich kunnen kenmerken door een vondstlaag of dichte
vondstconcentratie van onder andere fragmenten aardewerk en bewerkt vuursteen, hetgeen met
name afhankelijk is van de langdurigheid en/of intensiteit van eventuele bewoning op die plek. Deze
vondstconcentraties zullen gepaard gaan met veraarde niveaus in het veen, hetgeen duidt op een
langdurige periode waarin het veen niet onder water stond.
Voor wat betreft de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd worden sporen van landgebruik
verwacht. Sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd zullen zich kenmerken
door de aanwezigheid van een opgebracht toemaakdek of de aanwezigheid van slootvullingen
(gedempte greppels). In een toemaakdek zal naar verwachting vondstmateriaal aanwezig zijn, zoals
aardewerk, restanten van bouwmateriaal en dierlijk botmateriaal.
De gespecificeerde archeologische verwachting is nader weergegeven in onderstaande tabel 2.
Prospectiekenmerken, zoekstrategie en advies
Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verworven resultaten is het in eerste instantie de vraag
in hoeverre in het plangebied nog archeologisch relevante niveaus aanwezig zijn. De niveaus, de top
van het veen en eventuele veraarde lagen, kunnen namelijk geërodeerd zijn of geheel afwezig zijn. Dit
is bepalend voor het vaststellen van de archeologische verwachting. Om dit te kunnen toetsen, dient
de lithologische opbouw van de ondergrond en de mate van intactheid van de bodem te worden
vastgelegd. Dit kan plaatsvinden door middel van een verkennend booronderzoek (voor methodologie,
zie hoofdstuk 10). Op grond van dit onderzoek kan dan een uitspraak worden gedaan of en in hoeverre
archeologische resten te verwachten zijn.
                                                                                                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Tabel 2: Gespecificeerde archeologische verwachtingstabel
       Archeologische verwachting                                                                                 Reden
 1     Datering                                           Onbekend            Laat-Paleolithicum-Mesolithicum Diepte van de relevante afzettingen onbekend
                                                                                                                  ter plaatse van het plangebied. Waarschijnlijk
                                                                                                                  liggen deze op grote diepte (> 6 m -Mv). Trefkans
                                                                                                                  is laag.
                                                          Laag                Neolithicum                         Resten zouden zich kunnen bevinden zich in de
                                                                                                                  top van eventuele getij-afzettingen. Er is een
                                                                                                                  kleine kans dat zich hier een kreekrug bevindt
                                                                                                                  vanwege de aanwezigheid van geulen op het
                                                                                                                  AHN. Er zijn in het Zuid-Hollands waddengebied
                                                                                                                  echter geen archeologische waarden bekend uit
                                                                                                                  deze periode in een straal van 5 km.
                                                          Laag                Bronstijd-Vroege Middeleeuwen Het plangebied lag in een nat veengebied. Er zijn
                                                                                                                  uit archeologisch onderzoek geen vindplaatsen
                                                                                                                  bekend die wijzen op het bestaan van mogelijk
                                                                                                                  lokale bewoonbare omstandigheden. Tevens is er
                                                                                                                  een kans op erosie.
                                                          Hoog                Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd       Het plangebied ligt in een weiland en is
                                                                                                                  onbebouwd vanaf de 17e eeuw. Vanwege de
                                                                                                                  nabijheid van bebouwing is er wel een
                                                                                                                  mogelijkheid tot erf-gerelateerde resten.
 2     Complextype                                        Nederzettingen (jachtkamp), huisplaatsen, sporen van landgebruik, water-gerelateerde resten
 3     Omvang                                             100-1000 m2 (omvang jachtkamp); 500-2000 m2 (omvang huisplaats, algemeen)
 4     Diepteligging                                      Top van het veen (30-220 cm -Mv), top van de getij-afzettingen (300 – 450 cm -Mv)
 5     Gaafheid en conservering                           -/+          De kans is groot dat afgraving van de relevante archeologische niveaus heeft
                                                                       plaatsgevonden. Bovendien zal de aanleg van de schuur tot verstoringen hebben geleid.
 6     Locatie                                            Onbekend, op dit moment het hele plangebied.
 7     Uiterlijke kenmerken (artefacten en type           Vindplaatsen kenmerken zich naar verwachting door vondsten of cultuurlagen.
       indicatoren)
                                                                                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>8 Mogelijke verstoringen De schuur en de greppel.
                                                  24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>10. Resultaten veldonderzoek
Onderzoeksmethodiek
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in
het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Om de bouw van een twee woningen in het
plangebied mogelijk te maken is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd
(conform het opgestelde Plan van Aanpak; Korver, 2023). De boringen zijn daarbij gebruikt om zowel
de mate van intactheid van de bodem als de bodemopbouw zelf te bepalen. In totaal zijn in het
plangebied acht boringen gezet (boring 1-8).
De boringen hebben een diepte tot maximaal 400 cm –Mv en zijn handmatig gezet met behulp van
een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. Beneden de grondwaterspiegel (circa 70 cm -Mv) is
gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn beschreven volgens
de NEN5104 en de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Deze
beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 9.
De boringen zijn gelijkmatig in het plangebied uitgezet, op de onverharde terreindelen binnen het
gebied. De ligging van de boringen is opgenomen in bijlage 7. De coördinaten van de boorpunten zijn
bepaald met een meetlint aan de hand van de bestaande topografie en de hoogte is aan de hand van
het AHN bepaald (bron: www.ahn.nl).
Veldwaarnemingen
Ten tijde van het veldonderzoek was het plangebied gedeeltelijk in gebruik als grasveld. In het westen
van het plangebied was een schuur aanwezig (circa 300 m 2). Langs de zuidrand van het plangebied en
direct ten westen van de schuur was half-verharding aanwezig. Het maaiveld helde van oost naar west
af. Direct ten oosten van het plangebied bevindt zich namelijk de Rijpweteringsevaart. Foto’s van het
plangebied ten tijde van het veldonderzoek zijn weergegeven in figuur 10.
 Figuur 10: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (03-05-2023).
                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie
De natuurlijke ondergrond in het plangebied bestaat in de basis van de boringen vanaf een diepte van
300-370 cm -Mv (4,4-4,7 m -NAP) uit matig siltig, lichtgrijze klei. De klei is zeer slap van consistentie,
bevat enkele verspoelde rietresten en vanaf circa 380 cm -Mv (5,2 m -NAP) enkele dunne zandlaagjes.
De klei is geïnterpreteerd als getijdeafzettingen van de Formatie van Wormer. Sporen van
bodemvorming en/of rijping zijn in de top van de afzettingen niet aanwezig. Via een abrupte grens ligt
bovenop de getijdeafzettingen veen. Dit veen is roodbruin tot bruin van kleur, bevat weinig tot matig
veel rietresten en is zwak kleiig tot mineraal arm. In het veen zijn geen veraarde veenlagen aanwezig.
Het veen is geïnterpreteerd als rietveen. De top van het veen is aangetroffen op een diepte vanaf 55-
70 cm -Mv (1,6-2,1 m -NAP). In boring 1 is de bovenste 20 cm van het veen als veraard
geïnterpreteerd. Het veen heeft echter een losse consistentie, waardoor dit mogelijk secundaire
veraarding van het veen betreft. De top van het veen is in boring 6 op een diepte van 140 cm -Mv (2,4
m -Mv) aangetroffen. De bovenste 20 cm van het veen is hier sterk zandig en bevat zandbrokken van
bovenliggende lagen. Bovenop het veen ligt een laag matig tot sterk zandige klei. Deze laag is matig tot
sterk humeus en bevat wortel- en plantenresten. Ook zijn in de laag zandbrokken en enkele
fragmenten bouwpuin (rood baksteen, grind en verroestte spijker) aanwezig. In boring 7 is in deze laag
tevens een fragment plastic aangetroffen. De laag klei is geïnterpreteerd als opgebracht toemaakdek,
dat door moderne bodemwerkzaamheden (in ieder geval gedeeltelijk) verstoord is. In het oosten van
het plangebied bestaat de top van de ondergrond uit zwak siltig, matig tot zwak humeus zand. Het
zand bevat zand- en veenbrokken en enkele brokjes baksteen. In boring 6 is in deze laag tevens een
stuk plastic zeil aanwezig. De zandlaag is derhalve geïnterpreteerd als een moderne ophooglaag. In
boring 1 en 6 betreft de laag mogelijk een verstevigingslaag van de restveendijk, terwijl de laag in
boring 5 een ophooglaag ten behoeve van het pad betreft.
Boring 4 is op een diepte van 50 cm -Mv gestaakt in een ondoordringbare puinlaag. Deze is
waarschijnlijk aanwezig ten behoeve van de fundering van de naastgelegen schuur. Boring 5 is op een
diepte van 20 cm -Mv gestaakt op een funderingslaag van het pad ten zuiden van het plangebied.
Archeologische indicatoren
In de boorkernen zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.
Interpretatie
Aan de hand van het veldonderzoek is vastgesteld dat de ondergrond in het plangebied uit
getijdeafzettingen van het Wormer Laagpakket onder een laag kleiig rietveen en een toemaakdek of
moderne ophoging bestaat. In de top van de getijdeafzettingen op een diepte vanaf 300-370 cm -Mv
(4,4-4,7 m -NAP) zijn geen sporen van bodemvorming en/of rijping is aangetroffen. Ook is de klei (zeer)
slap van consistentie en bevat deze verspoelde rietresten, waardoor aangenomen kan worden dat de
klei in een zeer nat milieu afgezet is. Doordat in de top van de getijdeafzettingen geen
oeverafzettingen zijn aangetroffen is de lage verwachting voor resten uit de periode Neolithicum
bevestigd. In het bovenliggende veen zijn geen veraarde veenniveaus aangetroffen, vanwaar de lage
archeologische verwachting op de periodes Bronstijd-Vroege Middeleeuwen tevens bevestigd is. De
top van het veen ligt op een diepte van 55-70 cm -Mv (1,6-2,1 m -Mv) en is veelal vermengd met
bovenliggende kleilaag. In boring 6 is het veen tot een diepte van 140 cm -Mv (2,4 m -NAP) vergraven
en aangevuld met zand waarin veenbrokken vermengd zijn. In boring 1 is de bovenste 20 cm van het
veen (60-80 cm -Mv) wel gedeeltelijk verteerd, maar verwacht wordt dat deze veraarding door de
huidige (verlaagde) grondwaterstand veroorzaakt wordt. Het toemaakdek dat bovenop het veen ligt is
niet meer intact in het plangebied aanwezig. Ter plaatse van de oprit en in het oosten van het
plangebied is het dek verstoord en langs de restveendijk aangevuld met zand. In de dijk en langs de
inrit bevinden zich meerdere kabels en leidingen, waardoor aangenomen wordt dat ter plaatste van de
restveendijk zelf, de ondergrond tevens verstoord is. Ook duidt de aanwezigheid van modern puin in
                                                                                                           26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>het toemaakdek dat deze (grotendeels) niet meer intact aanwezig is. Aangezien op basis van
historische kaarten uit de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd slechts grondsporen verwacht
werden, kan worden aangenomen dat deze niet meer in het plangebied aanwezig zijn. De hoge
verwachting op de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd kan daarom naar laag worden bijgesteld.
                                                                                                 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>11. Beantwoording onderzoeksvragen
1.   Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
     Het plangebied ligt in een voormalig zeer nat milieu. Hierin zijn kleiige getijdeafzettingen
     afgezet. Het gebied is begroeid geraakt met veen dat in de Late Middeleeuwen gedeeltelijk
     ontgonnen is. In het plangebied is sinds deze periode een toemaakdek opgebracht.
2.   Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante niveaus te onderscheiden en hoe
     diep liggen deze?
     Er zijn binnen de bodemopbouw geen archeologisch relevante niveaus aan te wijzen. De top
     van de getijdeafzettingen is ongeschikt als bewoningsniveau. Archeologisch relevante niveaus
     in het veen zijn niet aangetroffen.
3.   In hoeverre zijn de archeologisch relevante niveaus nog intact (verstoring, erosie, afdekkend
     substraat)?
     Zie antwoord vraag 2.
4.   Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
     differentiëren in laag, middelhoog en hoog?
     Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied sprake is
     van een lage archeologische verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit de
     periode Neolithicum-Vroege Middeleeuwen. Ook voor de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe
     tijd is op basis van het veldonderzoek een lage verwachting vastgesteld. Voor de periode Laat-
     Paleolithicum-Mesolithicum geldt een onbekende verwachting, aangezien dit niveau niet
     getoetst is.
                                                                                                  28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>12. Conclusie en Advies
Conclusie
Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat het plangebied zich in de historische kern van
Rijpwetering bevindt dat zich als een ontginningsas in de 14e eeuw heeft ontwikkeld. Het plangebied
heeft tot circa 3950 v. Chr. in een getijdegebied gelegen, waarin getijdegeulen aanwezig waren.
Archeologische resten uit het Neolithicum zouden zich kunnen bevinden zich in de top van
oeverafzettingen van getijafzettingen. Deze afzettingen worden verwacht op 4,3-4,5 m -NAP (3-4,5 m -
Mv). Op basis van het AHN worden in het plangebied geen getijgeulen verwacht, waardoor voor deze
periode een lage verwachting is vastgesteld. Voor de periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum
geldt een onbekende verwachting. Het archeologische niveau waarin resten uit deze periodes
aangetroffen kunnen worden bevindt zich dermate diep (dieper dan 8,0 m -NAP; vanaf 6,5 m -Mv) dat,
in combinatie met de geringe grootte van het plangebied, het niveau buiten beschouwing wordt
gelaten. Eventuele verstoringen aan dit niveau zullen bovendien een zeer klein oppervlak beslaan
(oppervlakte heipalen), waardoor eventuele archeologische resten beter ‘in situ’ bewaard kunnen
blijven (indien aanwezig). In de periode ná 3950 v. Chr. kwam het plangebied achter strandwallen in
een lagune te liggen en begon het gebied te vervenen. In de periode van deze vervening (Bronstijd-
Vroege Middeleeuwen) kon langs ontwaterende veenrivieren sporadisch bewoning plaatsvinden,
doordat het veen lokaal ontwaterd werd. Op basis van paleogeografische kaarten (Vos et al., 2018) en
het AHN worden dergelijke ontwaterende veenrivieren niet in het plangebied verwacht. Zodoende
geldt voor deze periode een lage archeologische verwachting. Voor wat betreft resten uit de Late
Middeleeuwen – Nieuwe tijd is de verwachting hoog. De reden hiervoor is de ligging van het
plangebied in een weiland ten noorden van een (verhoogde) woonplaats, die is ingetekend op de
historische kaarten. In het plangebied zelf ontbreekt de bebouwing, waardoor er geen aanleiding is
om bewoningsresten uit deze tijd in het plangebied te verwachten.
Aan de hand van het veldonderzoek is vastgesteld dat de ondergrond in het plangebied uit
getijdeafzettingen van het Wormer Laagpakket onder een laag kleiig rietveen en een toemaakdek of
moderne ophoging bestaat. In de top van de getijdeafzettingen op een diepte vanaf 300-370 cm -Mv
(4,4-4,7 m -NAP) zijn geen sporen van bodemvorming en/of rijping is aangetroffen. Ook is de klei (zeer)
slap van consistentie en bevat deze verspoelde rietresten, waardoor aangenomen kan worden dat de
klei in een zeer nat milieu afgezet is. Doordat in de top van de getijdeafzettingen geen
oeverafzettingen zijn aangetroffen is de lage verwachting voor resten uit de periode Neolithicum
bevestigd. In het bovenliggende veen zijn geen veraarde veenniveaus aangetroffen, vanwaar de lage
archeologische verwachting op de periodes Bronstijd-Vroege Middeleeuwen tevens bevestigd is. De
top van het veen ligt op een diepte van 55-70 cm -Mv (1,6-2,1 m -Mv) en is veelal vermengd met
bovenliggende kleilaag. In boring 6 is het veen tot een diepte van 140 cm -Mv (2,4 m -NAP) vergraven
en aangevuld met zand waarin veenbrokken vermengd zijn. In boring 1 is de bovenste 20 cm van het
veen (60-80 cm -Mv) wel gedeeltelijk verteerd, maar verwacht wordt dat deze veraarding door de
huidige (verlaagde) grondwaterstand veroorzaakt wordt. Het toemaakdek dat bovenop het veen ligt is
niet meer intact in het plangebied aanwezig. Ter plaatse van de oprit en in het oosten van het
plangebied is het dek verstoord en langs de restveendijk aangevuld met zand. In de dijk en langs de
inrit bevinden zich meerdere kabels en leidingen, waardoor aangenomen wordt dat ter plaatste van de
restveendijk zelf, de ondergrond tevens verstoord is. Ook duidt de aanwezigheid van modern puin in
het toemaakdek dat deze (grotendeels) niet meer intact aanwezig is. Aangezien op basis van
historische kaarten uit de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd slechts grondsporen verwacht
werden, kan worden aangenomen dat deze niet meer in het plangebied aanwezig zijn. De hoge
verwachting op de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd kan daarom naar laag worden bijgesteld.
                                                                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Advies
In het plangebied is op basis van het onderzoek een lage archeologische verwachting voor de periodes
Neolithicum-Nieuwe Tijd vastgesteld. Voor de periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum geldt een
onbekende verwachting, aangezien deze vanwege de diepteligging van het niveau en de lage trefkans
op het aantreffen van vindplaatsen, in het onderzoek niet getoetst is.
In het kader van het wijzigen van het bestemmingsplan om de realisatie van twee woningen in het
plangebied mogelijk te maken, adviseren wij in het te wijzigen bestemmingsplan de
dubbelbestemming voor archeologie niet op te nemen. Eventueel kan een lage verwachting voor de
periodes Laat-Paleolithicum en Mesolithicum voor de top van pleistocene afzettingen wel
gehandhaafd worden. Dit niveau bevindt zich echter dermate diep dat ook bij toekomstige
bodemwerkzaamheden in het plangebied (bijvoorbeeld het slaan van heipalen), het niveau niet
onevenredig verstoord zal worden.
Voor wat betreft de realisatie van twee woningen in het plangebied adviseren wij geen aanvullende
maatregelen te nemen. Op het moment dat onverhoopt toch archeologische zaken worden
aangetroffen, geldt een wettelijke meldingsplicht conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 en 5.11,
deze vondsten te melden bij de bevoegde overheid (gemeente Kaag en Braassem).
Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de
bevoegde overheid (de gemeente Kaag en Braassem) een besluit nemen over de daadwerkelijke
omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.
Selectieadvies (Dhr. Valentijn, 12-06-2023)
Het advies kan worden overgenomen. Terecht wordt in het rapport echter opgemerkt dat de
archeologische verwachting voor resten uit de periode Paleolithicum-Mesolithicum in het top van het
dekzand op basis van het uitgevoerde onderzoek niet vastgesteld kan worden. Dit niveau kan echter
wel bereikt worden bij heiwerkzaamheden. Daarom dient de dubbelbestemming voor dit niveau
behouden blijven, waarbij een onderzoeksplicht geldt voor heiwerken met een paalzettingen dichter
dan 4x4 m.
                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>13. Geraadpleegde bronnen
Archeologische kaarten en databestanden:
• Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2007.
• Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE),
    Amersfoort, 2016.
• www.ruimtelijkeplannen.nl
• archis.cultureelerfgoed.nl
• www.kadastralekaart.com
• www.archieven.nl
• www.pdok.nl
• www.ahn.nl
• Bodemkaart van Nederland 1:50.000 (Stiboka)
• Geomorfologische kaart van Nederland
• www.bodemloket.nl
• bagviewer.kadaster.nl
• www.kadaster.nl
• www.dinoloket.nl
• beeldbank.cultureelerfgoed.nl
• www.topotijdreis.nl
• library.wur.nl/WebQuery/geoportal/raf
• noordbrabant.omgevingsrapportage.nl
• www.ikme.nl
• www.tracesofwar.com
• www.euroradar.nl/explosieven-opsporing/ruimingskaart/
Lijst met afbeeldingen
Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven, bron: www.pdok.nl). ...................... 4
Figuur 2: Boorstaten uit DINOloket. De linkerkolom is de boring iets ten noorden van het westen van
het plangebied en de rechterkolom is de boring iets ten noorden van het oosten van het plangebied.
Beide zijn in NAP-waarden en tonen een sterk verloop. .......................................................................... 8
Figuur 3: Het plangebied (rood omlijnd) op een uitsnede van de historische kaart van J.Jz Dou en S. van
Brouckhoysen uit 1647 (bron: www.archieven.nl). ................................................................................ 17
Figuur 4: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 (bron:
beeldbank.cultureelerfgoed.nl). ............................................................................................................. 17
Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 18
Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 18
Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1955 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 19
Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1988 (bron: www.topotijdreis.nl). Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven. ................................................................................................................ 19
Figuur 9: Uitsnede van een luchtfoto uit 2022. Het plangebied is met rode lijnen weergegeven (bron:
www.pdok.nl).......................................................................................................................................... 20
Figuur 10: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (03-05-2023). ........................... 25
                                                                                                                                                       31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Literatuur
Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In: Boor
en Spade.
Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere
niveaus. Wageningen.
Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische Geografie van Nederland). Derde,
geheel herziene druk.
Berendsen, H.J.A., 2004. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland). Vierde,
geheel herziene druk.
Berkhout, M., 2008. Pastoor van de Plaatstraat, Rijpwetering, gemeente alkemade.
Rapport/projectnummer 07500108/27320
Besuijen, G.P.A. en M.W.A. de Koning, 2003. Archeologisch onderzoek Pastoor van der Plaatstraat 91
te Rijpwetering. Rapport A03-290-Q.
Bulambo, F.M., en J.H.F. Leuvering, 2022. Plangebied Kadeverbetering DAHB-polder te Rijpwetering,
gemeente Kaag en Braassem; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek. RAAP-rapport
6128
Dasselaar, M. van, 2015. Archeologisch onderzoek t.b.v. vervanging kunstwerk in de N445 te
Rijpwetering. Arnicon/Archeomedia-rapport A15-086-F.
Jacobs, E., 2009. Past van der Plaatstraat te Rijpwetering gemeente Kaag en Braassem. Rapport 246.
Jonge, N. de & J. Huizer, 2011. Pastoor Van der Plaatstraat 40 te Rijpwetering, gemeente Kaag en
Braassem. Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek. ADC-rapport 2568.
Kuijl, E.E.A. van der, en D. Woolschot, 2018. Bureauonderzoek en Booronderzoek Archeologie
Plangebied Zuidweg 12 te Rijpwetering, Gemeente Kaag en Braassem. Hamaland rapport 182105.
Laan, E. van der, 2023. Pastoor van der Plaatstraat 36, Rijpwetering. Een bureauonderzoek en
inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. ADC-rapport 5859.
Mulder, E.F.J de., M.C. Geluk, I. Ritsema, W.E. Westerhof & T.E. Wong 2003, De ondergrond van
Nederland, Groningen.
Satijn, O.P.N. en F.P.J. van Puijenbroek, 2019. Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de
realisatie van twee bouwkavels aan de Pastoor van de Plaatstraat 36 te Rijpwetering, gemeente Kaag
en Braassem. Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door
middel van boringen (verkennende en karterende fase). Vestigia-rapport V1727.
Schokker, J., 2003. Patterns and processes in a Pleistocene fluvio-aeolian environment (Roer Graben,
south-eastern Netherlands), Utrecht (Thesis, Nederlandse Geografische Studies 314).
Spanjaard, G.W.J. en A.H. Schutte, 2014. Archeologisch bureauonderzoek; Zuidweg 11 te Rijpwetering
in de gemeente Kaag en Braassem. Econsultancy-rapport 11126393.
Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans, 2018, Atlas van Nederland in het Holoceen.
Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus).
                                                                                                    32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Zee, R.M. van der en D.R. Stiller, 2005. Locatie 'Pastoor v/d Plaatstraat 119A' te Rijpwetering,
gemeente Alkemade. Een inventariserend veldonderzoek. Rapport STAR 67.
Zee, R.M. van der, 2005. Locatie 'Pastoor v/d Plaatstraat 127a' te Rijpwetering, gemeente Alkemade.
Een inventariserend veldonderzoek. Rapport STAR 89.
Zijverden, van, W.K. & J. de Moor, 2014. Het groot profielenboek. Fysische geografie voorarcheologen.
Leiden.
                                                                                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische beleidskaart van de gemeente Kaag en Braassem
                                                                        34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>35</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Geomorfologie
                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Hoogtekaart
                       37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>38</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Bodemkaart
                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Archeologische informatie
                                     40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Boorpuntenkaart
                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Foto’s van boringen
Hieronder volgen enkele foto’s van boring 1 en 3. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links (boven) naar rechts (beneden)
uitgelegd, waarbij de onderkanten van de boringen naar boven (rechts) wijzen (per 50 cm). De guts is naar links (het diepste punt)
uitgelegd.
Boring 3 (0-400 cm -Mv)
Boring 1 (0-400 cm -Mv)
                                                                                                                                    42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Boring 6 (0-350 cm -Mv)
Boring 7 (0-400 cm -Mv)
                        43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Bijlage 9: Boorbeschrijvingen
                              44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-1
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.220, Y: 466.938, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,04, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,04 m -NAP
                              Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig grof, weinig wortelresten
                              25 cm -Mv / 1,29 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, grijsbruin, zandbrokken, matig fijn
                              Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: bouwpuin laagje op 25 van mortel
                              60 cm -Mv / 1,64 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, zwart, veraard veen, los (alleen zand en veen)
                              80 cm -Mv / 1,84 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, donkerbruin, rietveen, normaal (alleen zand en veen), weinig riet
                              340 cm -Mv / 4,44 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, slap, weinig riet
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 5,04 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-2
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.206, Y: 466.938, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,48, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,48 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, matig stevig, weinig riet
                              Opmerking: venig
                              35 cm -Mv / 1,83 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, donkergrijsbruin, zandbrokken, matig stevig, weinig plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                              Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: oranjerood zacht baksteen, mortel
                              55 cm -Mv / 2,03 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, bruin, rietveen, weinig riet
                              300 cm -Mv / 4,48 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, spoor riet
                              380 cm -Mv / 5,28 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, enkele zandlagen, weinig riet
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 5,48 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-3
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.166, Y: 466.928, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,54, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,54 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, matig stevig, weinig riet
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              30 cm -Mv / 1,84 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, matig zandig, donkerbruingrijs, veen- en kleibrokken, matig slap, weinig plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: rood bs
                              55 cm -Mv / 2,09 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, sterk kleiig, zwart, rietveen, los (alleen zand en veen), weinig riet
                              300 cm -Mv / 4,54 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, slap, weinig riet
                              360 cm -Mv / 5,14 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, veel dunne zandlagen, weinig riet
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 5,54 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-4
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.191, Y: 466.922, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,21, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,21 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, donkerbruin, matig stevig, weinig wortelresten
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              15 cm -Mv / 1,36 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, matig humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken
                              Archeologie: ondoordringbaar bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: glas, bs gestaakt in puin op 50 cm mv
                               Einde boring op 50 cm -Mv / 1,71 m -NAP
boring: RIJP-5
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.219, Y: 466.929, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,04, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,04 m -NAP
                              Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, matig fijn
                              Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                              Archeologie: ondoordringbaar bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: gestaakt in fundering pad
                               Einde boring op 20 cm -Mv / 1,24 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-6
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.224, Y: 466.934, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -0,98, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 0,98 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruinzwart, normaal (alleen zand en veen), weinig wortelresten, kalkloos
                              Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                              10 cm -Mv / 1,08 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: zand, zwak siltig, lichtgrijs, veenbrokken, normaal (alleen zand en veen), matig fijn, spoor wortelresten, kalkloos
                              Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                              Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: slecht gesorteerd. bevat baksteen en stuk plastic
                              140 cm -Mv / 2,38 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: diffuus (3-10 cm)
                              Lithologie: veen, sterk zandig, donkerbruin, zandbrokken, amorf veen, los (alleen zand en veen), spoor plantenresten, kalkloos
                              160 cm -Mv / 2,58 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), aard ondergrens: diffuus (3-10 cm)
                              Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, normaal (alleen zand en veen), weinig riet, kalkloos
                              340 cm -Mv / 4,38 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, donkerbruingrijs, detritus, normaal (alleen zand en veen), weinig plantenresten, kalkloos
                              370 cm -Mv / 4,68 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, humusvlekken, slap, spoor plantenresten, kalkloos
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 4,98 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-7
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.215, Y: 466.933, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,37, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,37 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, matig stevig, weinig riet
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              30 cm -Mv / 1,67 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig zandig, donkerbruingrijs, veen- en kleibrokken, matig slap, weinig plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: rood bs
                              45 cm -Mv / 1,82 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak zandig, donkerbruingrijs, zand- en kleibrokken, amorf veen, los (alleen zand en veen), weinig plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                              Opmerking: plastic in veen
                              70 cm -Mv / 2,07 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, zwart, rietveen, los (alleen zand en veen), weinig riet
                              330 cm -Mv / 4,67 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, grijs, slap, weinig riet
                              340 cm -Mv / 4,77 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, slap, weinig riet
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 5,37 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>boring: RIJP-8
beschrijver: JM, datum: 3-5-2023, X: 100.204, Y: 466.932, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, hoogte: -1,36, precisie hoogte: 1 cm, referentievlak:
Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, opdrachtgever: ., uitvoerder: Transect
                              0 cm -Mv / 1,36 m -NAP
                              Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, sterk zandig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig stevig, spoor plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                              Archeologie: fragmenten bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: baksteenbrokjes en grind. stukje metaal.
                              50 cm -Mv / 1,86 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, sterk kleiig, donkerbruingrijs, zand- en kleibrokken, amorf veen, los (alleen zand en veen), weinig plantenresten
                              Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                              Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                              Opmerking: rood baksteenbrokje
                              65 cm -Mv / 2,01 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                              Lithologie: veen, zwak kleiig, zwart, rietveen, normaal (alleen zand en veen), weinig riet
                              310 cm -Mv / 4,46 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, zwak humeus, grijs, slap, weinig riet
                              335 cm -Mv / 4,71 m -NAP
                              Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                              Lithologie: klei, matig siltig, grijs, enkele zandlagen, slap, weinig riet
                               Einde boring op 400 cm -Mv / 5,36 m -NAP
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>