<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 4125

Roelofarendsveen, Noordeinde 89
Gemeente Kaag en Braassem (ZH)
Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend
veldonderzoek, verkennende fase




                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Auteur                                             Drs. T. Nales
Versie                                             Versie 1.1
Projectcode                                        22040082
Datum                                              10-06-2022
Opdrachtgever                                      Buro SRO
                                                   ’t Goylaan 11
                                                   3523 AA Utrecht
Uitvoerder                                         Transect
                                                   Overijsselhaven 127
                                                   3433 PH Nieuwegein
Onderzoeksmelding                                  5269848100
Bevoegde overheid                                  Gemeente Kaag en Braassem
Adviseur namens Bevoegde overheid                  n.n.t.b.
Status                                             Nog te beoordelen
Beheer documentatie                                Transect, Nieuwegein
Foto voorblad                                      Foto van het plangebied ten tijde van het
                                                   veldonderzoek (30-05-2022)




 Autorisatie
 Naam                              Datum                           Paraaf
 Drs. A.A. Kerkhoven               10-06-2022
 Senior prospector




ISSN: 2211-7067



© Transect, Nieuwegein

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.

Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

                                                                                                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                               Overijsselhaven 127                T: 030-7620705
                                               3433 PH Nieuwegein                 E: informatie@transect.nl




Samenvatting

In opdracht van Buro SRO heeft Transect in mei 2022 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in
een plangebied aan het Noordeinde 89 in Roelofarendsveen (gemeente Kaag en Braassem). Het
archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een
Inventariserend veldonderzoek (IVO). De vraagstelling van deze onderzoeken is het specificeren van de
archeologische verwachting van het plangebied en het toetsen en aanvullen van deze verwachting
door middel van waarnemingen in het veld.

Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is in het plangebied sprake van een lage
archeologische verwachting op resten uit de periode Neolithicum – Nieuwe tijd.

•    Op basis van de resultaten geldt voor wat betreft het Neolithicum een lage archeologische
     verwachting, aangezien in die tijd het plangebied in een waddenzee gelegen heeft. Deze
     omstandigheden waren dermate nat, dat ze geen bewoningsmogelijkheden bodem. Er zijn
     immers ook geen aanwijzingen of sporen van bodemvorming of rijping in de top ervan
     waargenomen. De kans dat zich daarom een intacte vindplaats uit het Neolithicum in het
     plangebied bevindt is hierdoor klein.
•    De top van het veen is niet meer intact en zichtbaar veraarde trajecten ontbreken. Ook binnen
     het veen zijn geen aanwijzingen voor relevante bodemniveaus waargenomen. Zodoende is de
     archeologische verwachting op resten uit de periode Bronstijd-Vroege Middeleeuwen laag.
•    De verwachting voor wat betreft de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd is ook naar laag bij te
     stellen. Er zijn geen aanwijzingen voor antropogene ophooglagen in de top van het veen met
     uitzondering van een toemaakdek. Ook vondsten ontbreken. Het plangebied is waarschijnlijk
     altijd te nat geweest voor bewoning. Tevens is de top van het veen verstoord geraakt,
     vermoedelijk als gevolg van de aanleg van het erf en de bebouwing en tuindersactiviteiten
     (hetgeen blijkt uit de zandbrokken in de bovenste top van het veen). Resten uit de Late
     Middeleeuwen zullen zich meer ten oosten van het plangebied (waar dikkere ophooglagen zijn
     gevonden) direct aan het Noordeinde bevinden en/of in de omgeving van bebouwing op
     historische kaarten.

Advies
In het plangebied is sprake van een lage archeologische verwachting. Er worden daarom in het kader
van de bouw van de woningen in het plangebied geen aanvullende maatregelen geadviseerd inzake
het behoud van archeologische waarden. Wel geldt als er tijdens de graafwerkzaamheden toch zaken
aan het licht komen, deze op grond van de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de gemeente dienen te
worden gemeld.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Kaag en Braassem) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang
met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud

1.     Aanleiding                                                              1

2.     Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                        2

3.     Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                            3

4.     Planvorming en consequenties toekomstig gebruik                         5

5.     Beleidskader                                                            6

6.     Landschap, geomorfologie en bodem                                       7

7.     Archeologische verwachting en bekende waarden                           10

8.     Historische situatie en bodemverstoringen                               12

9.     Gespecificeerde archeologische verwachting                              18

10.    Resultaten veldonderzoek                                                19

11.    Beantwoording onderzoeksvragen                                          21

12.    Conclusie en Advies                                                     22

13.    Geraadpleegde bronnen                                                   23



Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Kaag en Braassem   24

Bijlage 2: Geomorfologische kaart                                              25

Bijlage 3: Hoogtekaart                                                         26

Bijlage 4: Bodemkaart                                                          27

Bijlage 5: Archeologische waardenkaart                                         28

Bijlage 6: Boorpuntenkaart                                                     29

Bijlage 7: Foto’s van de boringen                                              30

Bijlage 8: Boorbeschrijvingen                                                  31




                                                                                1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding

In opdracht van Buro SRO heeft Transect1 in juni 2022 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in
een plangebied aan het Noordeinde 89 in Roelofarendsveen (gemeente Kaag en Braassem). De
aanleiding voor het onderzoek is een bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van een
omgevingsvergunning die de realisatie van twee woningen en de demping van een sloot mogelijk
moeten maken. De bestaande bebouwing in het plangebied zal behouden blijven en een nieuwe
bestemming krijgen. Bij de voorgenomen werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de
oorspronkelijke bodem en daarmee eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied kunnen
worden verstoord.

In het plangebied geldt in het bestemmingsplan Braassemerland 2019 een dubbelbestemming Waarde
Archeologie 1. Een archeologisch onderzoek is verplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte
groter dan 150 m2 en dieper dan 30 cm -Mv. Dit betekent dat gezien de omvang van de voorgenomen
bodemingrepen archeologisch vooronderzoek nodig is.

Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 4.1 en het Plan van Aanpak (Nales, 2022).




1Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende
(cultuur)historische informatie is verkregen uit divers voorhanden historisch kaartmateriaal. Om
inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart
en beschikbaar geologisch-geomorfologisch kaartmateriaal geraadpleegd. Deze gegevens zijn
aangevuld met relevante informatie uit achtergrondliteratuur en van lokale amateurs of verenigingen.

Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat inzicht in de
landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan
een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt
was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een
booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij de beschrijving
van de veldresultaten (Hoofdstuk 10).

Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de
volgende vragen:

•       Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?

•       Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en
        hoe diep liggen deze?

•       In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie,
        afdekkend substraat)?

•       Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
        differentiëren in laag, middelhoog en hoog?

Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de - verwachte - aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.0 (KNA 4.0). Het inventariserend veldonderzoek
is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.0 (KNA
4.0)




                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied

Gemeente                                          Kaag en Braassem
Plaats                                            Roelofarendsveen
Toponiem                                          Noordeinde 89
Kaartblad                                         31A
Centrumcoördinaat                                 103.320 / 468.142



Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van ca. 500 meter rond het plangebied.

Het plangebied omvat het perceel met de bijbehorende bebouwing aan het Noordeinde 89 in
Roelofarendsveen (gemeente Kaag en Braassem). Het plangebied omvat een braakliggend terrein en
een bedrijfswoning met daaromheen nog wat oppervlakteverharding. Kadastraal gezien betreft het
kavel AKM01-K-1005. De exacte ligging van het plangebied is weergegeven in figuur 1. De
begrenzingen van het plangebied bestaan volledig uit de grenzen van de aanliggende kavels. In totaal
heeft het plangebied een oppervlak van 2175 m2.




                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied (bron: www.pdok.nl).




                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik

Kader                                                Bestemmingsplanwijziging/omgevingsvergunning
Planvorming                                          Nieuwbouw
Bodemverstorende werkzaamheden                       Graaf- en heiwerkzaamheden



In het plangebied bestaat het voornemen het in het plangebied twee nieuwe particuliere woningen te
bouwen. Deze woningen zullen in het oosten van het plangebied worden gerealiseerd. Het bestaande
bedrijfsgebouw, dat in het plangebied aanwezig is, zal worden herbestemd. De toekomstige situatie is
weergegeven in figuur 2. De planvorming bevindt zich echter nog in een zeer vroeg stadium, vanwaar
exacte plantekeningen van de toekomstige situatie ontbreken. Tevens zal een
bestemmingsplanwijziging moeten worden doorgevoerd. Hierdoor is nog niet bekend in hoeverre
daadwerkelijk bodemingrepen in het plangebied zullen plaatsvinden. Wel is bekend dat onder de
woningen heipalen zullen worden aangebracht. Hierom is onderhavig archeologisch onderzoek
uitgevoerd om een uitspraak te kunnen doen over de aanwezigheid en zo mogelijk de aard en omvang
van eventueel aanwezige waardevolle archeologische resten in het plangebied en het effect van de
herontwikkeling hierop.




           Figuur 2: Inrichtingstekening van de toekomstige situatie (bron: Buro SRO).

                                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader

Onderzoekskader                              Bestemmingsplanwijziging
Beleidskader                                 Bestemmingsplan
Onderzoeksgrens                              150 m2 en dieper dan 30 cm –Mv



In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 (Erfgoedwet) is het
behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang
met archeologie in de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die in
2023 in werking zal treden.

Het archeologiebeleid van de gemeente Kaag en Braassem inzake het plangebied staat verwoord in
het bestemmingsplan ‘Braassemerland 2019’ en is gebaseerd op de archeologische verwachtingen en -
beleidskaart van de gemeente. Op de archeologische verwachtingskaart is per zone vastgelegd welke
archeologische verwachting een gebied heeft. Het plangebied is grotendeels aangeduid als een terrein
van hoge archeologische waarde. Dit komt omdat het plangebied deel uitmaakt van de historische
kern van Roelofarendsveen en omdat het plangebied op een ontginningslint ligt. Voor dit gebied zijn in
het bestemmingsplan aanvullend vrijstellingscriteria geformuleerd. Wanneer in het gebied
bouwwerkzaamheden plaats gaan vinden, zijn deze vrijgesteld van archeologisch onderzoek tot een
oppervlak van 150 m2 en een diepte van 30 cm. Aangezien de planvorming naar verwachting deze
planregels zal overschrijden, geldt op basis van het bestemmingsplan een archeologische
onderzoeksplicht (2175 m2).




                                                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem

Archeoregio                                         Hollands veengebied
Geomorfologie                                       Deels onbekend, deels ontgonnen veenvlakte)
Maaiveld                                            -1,0 m NAP
Bodem                                               Aarveengronden
Grondwater                                          II


Landschap
Roelofarendsveen –en daarmee het plangebied -maakt deel uit van het Hollands veengebied
(Berendsen, 2005). Het ontstaan van dit landschap voert terug tot het einde van de laatste IJstijd, circa
10.000 jaar geleden. Het landschap bestond toen uit een reliëfrijk dekzandlandschap van zandruggen,-
koppen en -vlaktes. Dit reliëf is ontstaan als gevolg van grootschalige zandverstuivingen gedurende de
laatste ijstijd, met name tussen 55.000 tot 15.000 jaar geleden. Door de verstuivingen werd over grote
gebieden dekzand afgezet, dat geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Boxtel (De
Mulder e.a., 2003). Aan het begin van het huidige geologische tijdvak, het Holoceen (10.000 jaar
geleden tot heden) trad een sterke verbetering in het klimaat op, waardoor de gemiddelde
jaartemperaturen begonnen te stijgen. Dit leidde tot een grootschalige afsmelting van het landijs,
waarbij de vrijgekomen hoeveelheid smeltwater wereldwijd zorgde voor een sterke zeespiegelstijging.
Met de stijging van de zeespiegel steeg in Nederland ook het grondwater, dat als het ware
landinwaarts werd “opgestuwd”. Hierdoor kon het dekzandlandschap geleidelijk verdrinken. Er
ontstonden zoetwatermeren en moerassen, waarin op grote schaal veenvorming optrad (Basisveen
Laagpakket, De Mulder e.a., 2003). Gedurende het Atlanticum en het Vroeg Subboreaal (grofweg het
Laat-Mesolithicum tot en met het Midden-Neolithicum), steeg de zee steeds verder en drong daarbij
het achterland binnen. Er ontstond daardoor een soort lagune die in uiterlijk vergelijkbaar is aan de
huidige Waddenzee (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer). Na het Subboreaal (grofweg
vanaf het Midden-Neolithicum) zwakte de stijging van de zeespiegel af, waardoor zich voor de kust
strandwallen vormden. Deze strandwallen beschermden het achterland tegen overstromingen vanuit
zee, waardoor een relatief rustig en vochtig milieu kon ontstaan. De aanhoudende stijging van het
grondwater zorgde daarbij opnieuw voor uitgebreide vorming van veen, dat geologisch gezien tot het
Hollandveen Laagpakket wordt gerekend (De Mulder e.a., 2003). Het veengebied werd daarbij
doorsneden door kleine veenstroompjes die hoofdzakelijk afwaterden op de Oude Rijn (ten zuiden van
Roelofarendsveen) en ondervond tot aan de Middeleeuwen toe weinig landschappelijke verandering.

Geomorfologie
Op de geomorfologische kaart is het plangebied grotendeels niet gekarteerd vanwege de ligging in
bebouwd gebied (bijlage 2). Alleen het uiterste oosten van het plangebied is gekarteerd als een
ontgonnen veenvlakte (kaartcode M81). Gezien de verwachting op de beleidskaart, dat het plangebied
op een veenrestdijk c.q. ontginningslint ligt, zal naar verwachting in de ondergrond van het plangebied
veen aanwezig zijn. Er zullen ter plaatse van de dijk nog oorspronkelijke afzettingen en veen aanwezig
kunnen zijn, die juist ten oosten van het plangebied zijn verdwenen als gevolg van ontginning en
afgraving. Tussen de dijk en het omliggende land is daarbij echter sprake van weinig hoogteverschil.
Mogelijk is dit het gevolg van ophoging ten behoeve van bebouwing en tuinbouw in het gebied (bijlage
3).




                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Lithologie en ondergrondgegevens
Volgens dinoloket.nl zijn in de omgeving van het plangebied in het verleden zeer beperkt boringen
verricht. De meest nabij gelegen informatie zijn enkele boringen op een afstand van circa 200 m ten
noorden van het plangebied (boring B31A0185, B31A0186 en B31A0187 (zie hieronder, figuur 3). Deze
boringen geven echter geringe informatie over de diepere ondergrond, aangezien ze tot een diepte
van 2,0 m -Mv reiken. Tot 2,0 m -Mv is hier uitsluitend veen aangetroffen. Boring B31A0469 reikt
echter wel dieper. Deze bevindt zich op een afstand van circa 300 m ten noordoosten van het
plangebied. Hieruit valt af te leiden dat de ondergrond in het plangebied tot in ieder geval een diepte
van 10 m bestaat uit een afwisseling van veen en klei. Veen als onderdeel van het Basisveen
Laagpakket (code: NIBA) bevindt zich op een diepte vanaf 9,7 m –Mv, kleiafzettingen als onderdeel van
het Laagpakket van Wormer vanaf 3,2 m –Mv (code: NAWO). Het Hollandveen Laagpakket, als
onderdeel van het zoetwatermoeras bevindt zich vanaf het maaiveld, in navolging van de overige
boringen (code NIHO). Antropogene ophoogpakketten zijn niet geregistreerd.

Bodem
Op de bodemkaart is het plangebied gekarteerd als aarveengrond (De Bakker, 1966). Aarveengronden
zijn veengronden met een meer dan 50 cm dikke goed veraarde bovengrond van opgebaggerd
materiaal. Dit opgebrachte materiaal bestaat vaak uit kleiig veen tot venige klei en is meestal wat
zandig. Het voorkomen van deze gronden is typerend voor de tuinbouwgronden van Aalsmeer,
Roelofarendsveen en Langeraar.

Grondwatertrap
De grondwatertrap in het plangebied is II. Dit betekent over het algemeen dat er sprake is van
gronden met hoge grondwaterstanden. De gemiddeld hoogste grondwaterstand bij deze gronden
wordt namelijk binnen 40 cm –Mv aangetroffen en de gemiddeld laagste grondwaterstand binnen 50
tot 80 cm –Mv. Vanuit archeologisch oogpunt betekenen dergelijke grondwaterstanden dat naar
verwachting zowel organische als anorganische archeologische resten in de bodem geconserveerd
kunnen zijn gebleven (o.a. aardewerk, natuursteen, bewerkt vuursteen). Onverbrand organisch
vondstmateriaal (zoals leer, textiel en hout) kan binnen een diepte van 80 cm –Mv nog aanwezig zijn,
maar zal naar verwachting als gevolg van de sterke schommelingen van het grondwater door oxidatie
zijn aangetast.




                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Overzicht van de (relevante) informatie uit het Dinoloket met betrekking tot
het plangebied (bron: Dinoloket.nl).

                                                                                         9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>7. Archeologische verwachting en bekende waarden

Wettelijk beschermd monument                       Nee
AMK terrein                                        Nee
Verwachting gemeentelijke kaart                    Hoog
Archeologische waarden en/of informatie            Nee


Archeologische verwachting
Het plangebied staat op de archeologische beleidskaart van de gemeente Kaag en Braassem als een
zone met een hoge archeologische verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de ligging van het
plangebied op een historisch ontginningslint en de kern van het dorp Roelofarendsveen. Dit gebied is
echter niet op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) als terrein van waarde aangeduid.

Bekende waarden
In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen vondsten gedaan en heeft niet eerder
archeologisch onderzoek plaatsgevonden. In de directe omgeving van het plangebied (binnen een
straal van 500 m) ontbreken eveneens vondstmeldingen. Wel is in de directe omgeving van het
plangebied veel onderzoek uitgevoerd.

•   Onderzoeksmelding 4626489100: Roelofarendsveen; Noordeinde 91-95. In het kader van
    herontwikkeling heeft direct ten westen vavn het plangebied in 2018 een archeologisch
    vooronderzoek plaatsgevonden. Hieruit is gebleken dat binnen het gebied een onderscheid te
    maken was in een oostelijk en een westelijk deel. Aan het oostelijk deel is een lage archeologische
    verwachting toegekend vanwege de mate van aantasting van de bodem, de verwachte natheid
    van het landschap en het ontbreken van archeologische lagen. In het westelijk deel is een hoge
    archeologische verwachting aangezien de vondst van baksteenpuin in een ophooglaag in
    combinatie met oude bebouwing op oude kaarten hier aanleiding toe vormen.
•   Onderzoeksmelding 4604691100: Roelofarendsveen, Noordeinde 81 en 83. Direct ten noorden van
    het plangebied is in 2018 een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in het kader van de
    realisatie van enkele nieuwbouwwoningen. Tijdens dit onderzoek is aangetoond dat in dit gebied
    geen archeologische resten te verwachten zijn. Hiervoor lag het op basis van de boorgegevens en
    het historisch kaartmateriaal te ver van het bebouwingslint van Roelofarendsveen. Ter plaatse van
    het bebouwingslint, ten westen van het onderzochte gebied, bestaat wel de verwachting op
    resten, specifiek uit de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Op basis van historisch kaartmateriaal
    staat daar namelijk in de 17e eeuw reeds bebouwing ingetekend.
•   Onderzoeksmelding 4868614100: Roelofarendsveen; Noordeinde 133. Uit onderzoek op deze
    bedrijfshallenlocatie is gebleken dat het plangebied niet geschikt is geweest voor bewoning
    (Scheeringa, 2020).
•   Onderzoeksmelding 5059182100: Roelofarendsveen, Noordeinde 96. Er heeft onderzoek
    plaatsgevonden in het kader van herontwikkeling, maar dit heeft niet geleid tot aanvullende
    maatregelen. De bodem is te nat bevonden en aanwijzingen voor bewoningsmogelijkheden
    ontbreken (Roodenburg, 2021).
•   Onderzoeksmelding 2479892100: Roelofarendsveen; Noordeinde 110a. In het kader van
    nieuwbouw heeft hier in 2015 een archeologisch vooronderzoek plaatsgevonden. Op voorhand
    bestond een hoge archeologische verwachting op de aanwezigheid van ophooglagen die met
    historische bebouwing konden samenhangen, maar tijdens het veldonderzoek werd dit ontkracht.
    De bovenlaag in het plangebied bestond uitsluitend uit een meer dan 50 cm dik pakket bagger



                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    (toemaak), dat in relatief recente tijd uitgereden is in het gebied. Er waren zodoende geen
    archeologische resten in het gebied te verwachten (Moerman, 2015)
•   Onderzoeksmelding 2430067100: Roelofarendsveen; Noordeinde (ongedefinieerd). Het onderzoek
    omvat een bureaustudie uit 2014 naar de aanwezigheid van archeologische waarden in het
    gebied. Er is echter in Archis3 en Dans Easy geen rapportage van dit onderzoek te raadplegen.
•   Onderzoeksmelding 4570825100: Roelofarendsveen; Noordeinde 62a en 66. Tijdens archeologisch
    vooronderzoek aan het Noordeinde 62a en 66 zijn veraarde veenpakketten en natte
    landschappelijke omstandigheden vastgesteld die niet geschikt waren voor bewoning.
    Ophoogpakketten, die samenhangen met een laatmiddeleeuws ontginningslint (langs het
    Noordeinde) zijn niet aangetroffen. Er zijn zodoende geen archeologische resten te verwachten
    (Van der Kuijl, 2017).
•   Onderzoeksmelding 2325707100: Roelofarendsveen, Noordeinde (ongedefinieerd). Het onderzoek
    omvat een bureaustudie uit 2011 naar de aanwezigheid van archeologische waarden in het
    gebied. Er is echter in Archis3 en Dans Easy geen rapportage van dit onderzoek te raadplegen.
•   Onderzoeksmelding 2454813100: Roelofarendsveen, Noordeinde 61. Het onderzoek omvat een
    vooronderzoek ten behoeve van de nieuwbouw van een 44-tal appartementen evenals een
    parkeergarage. Vanwege de aanwezigheid van historische ophoogpakketten en de hoge mate van
    intactheid van het veen direct aan het Noordeinde is hier een archeologische begeleiding
    geadviseerd voor de locatie van de bouwput (in het noordoostelijk deel van het plangebied,
    Wullink, 2014).
•   Onderzoeksmelding 2160264100: Roelofarendsveen, Noordeinde 65c. In 2007 heeft hier een
    archeologisch vooronderzoek plaatsgevonden in het kader van de nieuwbouw van een woning. De
    rapportage van dit onderzoek is niet openbaar te raadplegen.
•   Onderzoeksmeldingen 2372817100 en 2378585100: Roelofarendsveen, Noordeinde 53. Het
    onderzoek volgt op een bureauonderzoek, dat in 2012 voor de locatie is uitgevoerd en betreft een
    booronderzoek op dit adres. Op basis van het booronderzoek is aan een deel van het terrein een
    hoge archeologische verwachting toegekend op grond van de intactheid van de bodemopbouw en
    de aanwezigheid van mogelijke historische bebouwing. Of verder onderzoek in dit gebied in het
    kader van de herontwikkeling van het terrein heeft plaatsgevonden, is niet bekend. De rest van
    het terrein kon op grond van het onderzoek worden vrijgegeven, aangezien hier archeologisch
    relevante bodemniveaus ontbraken (Hornix, 2012 en Berkhout, 2012).

Samengevat valt uit de onderzoeken in de omgeving van het plangebied af te leiden dat wat betreft de
omgeving van Roelofarendsveen weinig informatie voorhanden is. Resten uit de Late Middeleeuwen
en Nieuwe tijd zijn in de omgeving van het plangebied tijdens archeologisch onderzoek nog nooit
gevonden. Uitgesloten is de aanwezigheid van resten echter niet. Langs het Noordeinde op basis van
archeologische onderzoeken wel historische bebouwing aanwezig is in de 17e eeuw, zoals ook uit het
onderzoek ten westen van het plangebied is gebleken. Ook zijn in Rijnsaterwoude, aan de Herenweg
119 (aan de overzijde van het Braassemermeer) zijn bij zowel archeologisch booronderzoek als
proefsleuvenonderzoek veenzoden gevonden met aan de basis ervan aardewerk. Het oudst
aangetroffen aardewerk bevond zich op een diepte van circa 170 tot 200 cm –Mv en betrof
kogelpotaardewerk, dat vermoedelijk dateert in de Vroege Middeleeuwen, vermoedelijk de 8 e tot 10e
eeuw na Chr.. Erboven is op diverse plekken bouwpuin aangetroffen, waardoor naar verwachting
sprake zou zijn van meerdere bewoningsniveaus op die plek (Moerman, 2006). De vondst op deze plek
is contextueel gelijk aan die van het plangebied, waarmee een soortgelijke situatie in het plangebied
niet uit te sluiten is.




                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>8. Historische situatie en bodemverstoringen

Landschapstype                                 Veenontginningslandschap
Historische bebouwing                          Nee
Historisch gebruik                             Weiland
Huidig gebruik                                 Bedrijfsterrein, braakliggend
Bodemverstoringen                              Verstoringen als gevolg van aanleg huidige bebouwing


Historische situatie
Het oorspronkelijke landschap rondom Roelofarendsveen bestond lange tijd uit een omvangrijk
veenmoeras, dat werd doorsneden door kleine veenstroompjes als de Drecht, de Meije en de Aar. In
het zuiden grensde het veenmoeras aan de Oude Rijn, die tot circa 1122 na Chr. voor de afvoer van
Rijnwater zorgde (Dekker, 1980). Langs de Oude Rijn lagen hoge oeverwallen, die van oudsher al
werden bewoond, maar ook langs de oevers van de veenstroompjes was bewoning mogelijk. Vanaf de
rivierlopen is in de loop van de 10e tot en met 14e eeuw het grootste deel van het Hollands veengebied
ontgonnen en in cultuur gebracht. Dit gebeurde onder leiding van de Graaf van Holland, die de woeste
gronden uitgaf ter ontginning aan gegadigden. Daar stonden bepaalde voorwaarden tegenover, zoals
een vaste koopsom of periodieke betaling, maar ook politieke voorwaarden. Deze handel werd in de
Middeleeuwen ‘copen’ genoemd. De uitgang “-koop” of “-kop” is hierom vaak in toponiemen in het
gebied terug te vinden. De ontginning was rationeel ingepland en vond plaats vanaf een vastgesteld
ontginningslint, van waaruit percelen met een lengte van circa 1250 m en een breedte van 115 m
werden aangelegd. De oudste ontginningen hebben in ieder geval bij Rijnsaterwoude en Leimuiden
gelegen, beide gelegen op een hoger gelegen stuk veen (bovenland) bij het Braassemermeer. Het
Braassemermeer is een natuurlijk meer, dat reeds vóór de ontginningen in het veenlandschap
aanwezig was (Markus en van Wallenburg, 1969). Vanuit de eerst genoemde dorpen werd het
veengebied geleidelijk gekoloniseerd. Op deze manier ontstonden Kaag (voor het eerst genoemd in
1308), Oude Wetering, Nieuwe Wetering en Rijpwetering (alle benoemd in 1342). Kaag en Oude
Wetering vormden in eerste instantie de grootste nederzettingen in het gebied, maar deze rol is later
door Roelofarendsveen overgenomen. De historie van dit laatste dorp gaat in ieder geval terug tot in
de 16e eeuw. Roelofarendsveen is vanaf de stichting van het dorp specifiek gericht op tuinbouw,
hetgeen met name ten westen van de ontginningsas plaatsvindt.

Op een historische kaart uit 1615 is de ligging van Roelofarendsveen als lintdorp langs een
ontginningsas reeds goed zichtbaar. Op deze kaart is te zien hoe op enige afstand van elkaar
boerderijen staan ingetekend. Eén van deze boerderijen bevindt zich even ten noordoosten van het
plangebied. In het plangebied zelf is geen bebouwing aanwezig. Op de kadastrale Minuut uit 1811-
1832 is dit eveneens het geval. Deze situatie blijft zo tot de jaren ’20 van de 20e eeuw. Dan verschijnt
ter hoogte van de huidige bebouwing een gebouw. Vanaf de jaren ’50 van de 20e eeuw breidt de
bebouwing zich uit, waarbij er in het westen en oosten van het plangebied bebouwing aanwezig is.
Het gebouw in het oosten is inmiddels gesloopt (bron: bagviewer.kadaster.nl).




                                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Huidig gebruik en bodemverstoringen
Het plangebied is in gebruik als bedrijfsterrein en is gedeeltelijk bebouwd. Er zijn geen gegevens of
aanlegtekeningen van deze bebouwing aanwezig op grond waarvan de mate van grondverzet tijdens
de bouw van de bebouwing kan worden afgeleid. Dit geldt eveneens voor de reeds verdwenen
bebouwing in het plangebied. Ondanks het ontbreken van deze gegevens is het wel de verwachting
dat de aanleg en sloop van bouwwerken binnen het plangebied delen van de ondergrond (alsmede het
archeologisch bodemarchief) heeft aangetast. Andere gegevens over eventuele bodemverstoringen in
het plangebied ontbreken eveneens. Er is ten aanzien van milieuverontreinigingen of saneringen, die
geleid hebben tot bodemverstoringen geen informatie aanwezig (bron:
https://odwh.omgevingsrapportage.nl/). Wel heeft er onderzoek naar plaatsgevonden, maar hieruit
vallen geen verontreinigingen of saneringen af te leiden. Om inzicht in de bodemintactheid te krijgen,
is veldonderzoek in de vorm van boringen noodzakelijk.




                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Uitsnede van een kaart uit 1615. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven.




Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1811-1832. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900. Het plangebied is
weergegeven met rode lijnen.




Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven.

                                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1950. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven.




Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1975. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven.

                                                                             16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Figuur 9: Uitsnede van een topografische kaart uit 1995. Het plangebied is
met rode lijnen weergegeven.




Figuur 10: Uitsnede van een luchtfoto van het plangebied (bron:
www.pdok.nl).

                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>9. Gespecificeerde archeologische verwachting

Kans op archeologische waarden         Hoog
Periode                                Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd
Complextypen                           Veenrestdijk/ontginningsas
Stratigrafische positie                Ophoogpakket, tot de top van het veen
Diepteligging                          Vanaf circa 30 cm -Mv


Aanwezigheid en dichtheid
Het plangebied ligt in het historisch ontginningslint van Roelofarendsveen. Het ontstaan van dit lint is
reeds terug te voeren in de Late Middeleeuwen, mogelijk al in de 10e eeuw. Pas vanaf toen werd het
gebied bewoonbaar, aangezien het plangebied in de perioden daarvòòr een veenmoeras was. Terwijl
in de omgeving van Roelofarendsveen vermoedelijk vervening en later tuinbouw plaatsvond, is het
ontginningslint langs het Noordeinde nooit afgegraven. Archeologisch gezien betekent dit dat in het
plangebied met name voor de Late Middeleeuwen een hoge archeologische verwachting geldt. In de
omgeving van het plangebied zijn niet eerder resten uit deze periode gevonden (met uitzondering van
niet-gedateerde staken), maar de kern van het nabijgelegen Rijnsaterwoude wel. Theoretisch gezien
kunnen resten uit die tijd ook in het plangebied begraven liggen. Wel is vastgesteld aan de hand van
historische kaarten dat in het plangebied waarschijnlijk geen nederzettingsresten uit de Nieuwe tijd te
verwachten zijn. Sporen van landgebruik zijn daarentegen niet uit te sluiten (greppels en gedempte
sloten).

Stratigrafische positie
Het archeologisch relevante niveau wordt gevormd door een pakket opgebracht materiaal (veenzoden
en toemaak), dat vanaf het huidige maaiveld aangetroffen kan worden. Ook de basis van het
ophoogpakket kan archeologisch interessant zijn. Daar en in het ophoogpakket kunnen archeologische
resten uit de Middeleeuwen worden aangetroffen. Aan de hand van het bureauonderzoek is het de
verwachting dat dergelijke resten intact vanaf een diepte van circa 30 cm –Mv nog aanwezig kunnen
zijn.

Complextype
Voor wat betreft de periode Late Middeleeuwen –Nieuwe Tijd worden nederzettingsterreinen
(huisplaatsen op een ontginningslint) en sporen van landgebruik verwacht. Nederzettingsterreinen in
het veengebied kenmerken zich door de aanwezigheid van een ophooglaag of cultuurlaag. De
ophooglaag kan van aanzienlijke dikte zijn en is mede afhankelijk van de langdurigheid en/of
intensiteit van eventuele bewoning op die plek. Bewoning uit de Late Middeleeuwen zal naar
verwachting sporen van houtbouw in de bodem hebben achtergelaten, waardoor naar verwachting
weinig baksteenresten in de bodem aanwezig zullen zijn. In de ophooglaag kan archeologisch
vondstmateriaal aangetroffen worden, dat een indicatie geeft van de ouderdom van een laag. Het al
dan niet aanwezig zijn van vondstmateriaal is hier echter niet bepalend of er sprake is van de aan-of
afwezigheid van archeologische waarden. De opbouw en de mate van intactheid van de bodem (i.e.
ophooglagen)is hiervoor meer van belang. Sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en
Nieuwe Tijd zullen zich juist kenmerken door de aanwezigheid van een opgebracht pakket toemaak of
de aanwezigheid van slootvullingen (gedempte greppels). Ook over de aanwezigheid van dit
complextype kunnen slechts uitspraken worden gedaan op basis van de opbouw en mate van
intactheid van de ondergrond in het plangebied.




                                                                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>10. Resultaten veldonderzoek

Onderzoeksmethodiek
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in
het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een karterend
booronderzoek uitgevoerd. De boringen zijn namelijk gebruikt om de mate van intactheid van de
bodem te bepalen, om inzicht te krijgen in de bodemopbouw en de exacte landschappelijke ligging van
het plangebied In totaal zijn hierom in het plangebied 4 boringen gezet (boring 1 tot en met 4).

De boringen zijn handmatig gezet met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm.
Beneden het grondwater is gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De
boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard
Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Deze beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 8.

De boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk verdeeld in het plangebied. De (uiteindelijke) ligging van de
boringen is opgenomen in bijlage 6. De locatie van de boringen is bepaald met behulp van een
meetlint aan de hand van de lokale topografische situatie. De hoogteligging ten opzichte van NAP van
de boorpunten is afgeleid van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, www.ahn.nl).

Veldwaarnemingen
In het plangebied staat ten tijde van het veldonderzoek een bedrijfswoning. Daaromheen ligt
asfaltverharding. Langs de zuidrand van de bebouwing en in het oostelijk deel van het plangebied is de
verharding echter verwijderd en is sprake van een braakliggende zandvlakte. Ten noorden en zuiden
van het plangebied liggen sloten. Reliëf is binnen het plangebied niet aanwezig. Foto’s van het
plangebied ten tijde van het veldonderzoek zijn weergegeven in figuur 11.




Figuur 11: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (30-05-2022).




                                                                                                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie
Onder in de boringen is vanaf een diepte van circa 320-350 cm -Mv een blauwgrijze zeer slappe, sterk
siltige klei aanwezig, die naar beneden toe zandiger wordt (tot maximaal 400 cm -Mv, -4,2 tot -4,5 m
NAP). De klei is kalkhoudend en erin zijn resten riet waar te nemen. Ook bevindt zich in de top resten
riet, die in combinatie met de slapheid van het sediment op zeer natte landschappelijke
omstandigheden wijzen ten tijde van de vorming van dit pakket. Het verhoogde zandgehalte aan de
basis van het pakket wijst op wisselende stroomsnelheden toen de afzettingen zich vormde (boring 1).
Vermoedelijk betreft deze klei wadafzettingen als onderdeel van het Laagpakket van Wormer. Op de
wadafzettingen bevindt zich een pakket veen, dat donkerbruin van kleur is en hoofdzakelijk uit
rietresten bestaat. Het hele veenpakket is weinig amorf en zijn veel plantenresten nog te herkennen.
De top van het veen bevindt zich op een diepte van 60 cm -Mv (circa -1,6 m NAP). Hierin is geen
sprake van veraarding of vertering als gevolg van een natuurlijke verdroging van het veen. Wel is de
top van het veen in boringen 2, 3 en 4 geroerd, vermoedelijk als gevolg van een combinatie van
landbewerking en de aanleg en afbraak van het erf. Er zijn namelijk lokaal zandbrokken in de bovenste
top van het veen aangetroffen. De top van het bodemprofiel bestaat tot slot uit een verrommelde
sterk zandige, sterk humeuze kleilaag. Deze varieert in dikte tussen 50-60 cm en kenmerkt zich door
zandbrokken en enkele baksteenresten. Deze laag is geinterpreteerd als een toemaakdek. Dit dek
ontstaat als gevolg van ophoging en bemesting van het terrein met bijvoorbeeld gier, afval en
slootbagger, veelal om het gebied begaanbaar te houden.

Foto’s van de boringen zijn terug te vinden in bijlage 7.

Archeologische indicatoren
Er zijn tijdens het doorzoeken van de grondmonsters geen dateerbare of determineerbare
archeologische indicatoren gevonden in de boringen.

Archeologische interpretatie
• Op basis van de resultaten geldt voor wat betreft het Neolithicum een lage archeologische
    verwachting, aangezien in die tijd het plangebied in een waddenzee gelegen heeft. Deze
    omstandigheden waren dermate nat, dat ze geen bewoningsmogelijkheden bodem. Er zijn
    immers ook geen aanwijzingen of sporen van bodemvorming of rijping in de top ervan
    waargenomen. De kans dat zich daarom een intacte vindplaats uit het Neolithicum in het
    plangebied bevindt is hierdoor klein.
• De top van het veen is niet meer intact en zichtbaar veraarde trajecten ontbreken. Ook binnen het
    veen zijn geen aanwijzingen voor relevante bodemniveaus waargenomen. Zodoende is de
    archeologische verwachting op resten uit de periode Bronstijd-Vroege Middeleeuwen laag.
• De verwachting voor wat betreft de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd is ook naar laag bij te
    stellen. Er zijn geen aanwijzingen voor antropogene ophooglagen in de top van het veen met
    uitzondering van een toemaakdek. Ook vondsten ontbreken. Het plangebied is waarschijnlijk altijd
    te nat geweest voor bewoning. Tevens is de top van het veen verstoord geraakt, vermoedelijk als
    gevolg van de aanleg van het erf en de bebouwing en tuindersactiviteiten (hetgeen blijkt uit de
    zandbrokken in de bovenste top van het veen). Resten uit de Late Middeleeuwen zullen zich meer
    ten oosten van het plangebied (waar dikkere ophooglagen zijn gevonden) direct aan het
    Noordeinde bevinden en/of in de omgeving van bebouwing op historische kaarten.




                                                                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>11. Beantwoording onderzoeksvragen

1.   Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
     Op basis van de resultaten van het onderzoek ligt het plangebied vermoedelijk aan een
     (veen)ontginningslint waarvan de oorsprong in de Late Middeleeuwen ligt. Het lint zelf ligt
     buiten het plangebied.

2.   Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante bodemniveaus te onderscheiden en
     hoe diep liggen deze?
     Er zijn binnen de bodemopbouw binnen het plangebied geen archeologisch relevante niveaus
     onderscheiden.

3.   In hoeverre zijn de archeologisch relevante bodemniveaus nog intact (verstoring, erosie,
     afdekkend substraat)?
     Zie antwoord vraag 2.

4.   Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
     differentiëren in laag, middelhoog en hoog?
     De archeologische verwachting van het plangebied is naar laag bij te stellen.




                                                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>12. Conclusie en Advies

Conclusie
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is in het plangebied sprake van een lage
archeologische verwachting op resten uit de periode Neolithicum – Nieuwe tijd.
•    Op basis van de resultaten geldt voor wat betreft het Neolithicum een lage archeologische
     verwachting, aangezien in die tijd het plangebied in een waddenzee gelegen heeft. Deze
     omstandigheden waren dermate nat, dat ze geen bewoningsmogelijkheden bodem. Er zijn
     immers ook geen aanwijzingen of sporen van bodemvorming of rijping in de top ervan
     waargenomen. De kans dat zich daarom een intacte vindplaats uit het Neolithicum in het
     plangebied bevindt is hierdoor klein.
•    De top van het veen is niet meer intact en zichtbaar veraarde trajecten ontbreken. Ook binnen
     het veen zijn geen aanwijzingen voor relevante bodemniveaus waargenomen. Zodoende is de
     archeologische verwachting op resten uit de periode Bronstijd-Vroege Middeleeuwen laag.
•    De verwachting voor wat betreft de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd is ook naar laag bij te
     stellen. Er zijn geen aanwijzingen voor antropogene ophooglagen in de top van het veen met
     uitzondering van een toemaakdek. Ook vondsten ontbreken. Het plangebied is waarschijnlijk
     altijd te nat geweest voor bewoning. Tevens is de top van het veen verstoord geraakt,
     vermoedelijk als gevolg van de aanleg van het erf en de bebouwing en tuindersactiviteiten
     (hetgeen blijkt uit de zandbrokken in de bovenste top van het veen). Resten uit de Late
     Middeleeuwen zullen zich meer ten oosten van het plangebied (waar dikkere ophooglagen zijn
     gevonden) direct aan het Noordeinde bevinden en/of in de omgeving van bebouwing op
     historische kaarten.

Advies
In het plangebied is sprake van een lage archeologische verwachting. Er worden daarom in het kader
van de bouw van de woningen in het plangebied geen aanvullende maatregelen geadviseerd inzake
het behoud van archeologische waarden. Wel geldt als er tijdens de graafwerkzaamheden toch zaken
aan het licht komen, deze op grond van de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de gemeente dienen te
worden gemeld.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Kaag en Braassem) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang
met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> 13. Geraadpleegde bronnen

 Archeologische kaarten en databestanden
 • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2007.
 • Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2016.
 • Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, 3e generatie, IKAW, Rijksdienst voor
    Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB), Amersfoort, 2008.
 • www.ahn.nl
 • www.ruimtelijkeplannen.nl
 • www.topotijdreis.nl
 • www.bodemloket.nl
 • www.dinoloket.nl
 • www.bodemdata.nl
 • Archeologische beleidskaart gemeente Kaag en Braassem

Literatuur
  • Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In:
      Boor en Spade.
  • Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere
      niveaus. Wageningen.
  • Berendsen, H.J.A., 2000. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische geografie van Nederland).
      Derde, geheel herziene druk.
  • Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land. Assen (Fysische geografie van Nederland).
      Vierde, geheel herziene druk.
  • Dekker, C, 1980, De dam bij Wijk. In: Nederlandsch Archievenblad, 84 (1980-3).
  • Nales, T., 2018a. Roelofarendsveen, Noordeinde 81-83. Archeologisch bureauonderzoek en
      inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Transect-rapport. Nieuwegein
  • Nales, T., 2018b. Roelofarendsveen, Noordeinde 91-93. Archeologisch bureauonderzoek en
      inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Transect-rapport. Nieuwegein
  • Hornikx, S. 2013. Aanpassing archeologische beleidsadvieskaart gemeente Kaag & Braassem. The
      Missing Link Notitie TML563, Woerden.
  • Markus, W.C. en C. van Wallenburg, 1969. Toelichting op de Bodemkaart van Nederland, Blad 31
      West Utrecht, STIBOKA, Wageningen.
  • Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003. De ondergrond van
      Nederland, Houten.




                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Kaag en Braassem




                                                                               24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Geomorfologische kaart




                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Hoogtekaart




                         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Bodemkaart




                        27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Archeologische waardenkaart




                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Boorpuntenkaart




                             29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Foto’s van de boringen
Hieronder volgen opnames van boring 1. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd, waarbij de
onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). Het diepste punt van de guts bevindt zich aan de rechterkant




Boring 1




                                                                                                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Boorbeschrijvingen




                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>boring: 22482-1
beschrijver: TN, datum: 30-5-2022, X: 103.306, Y: 468.129, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid:
geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, plaatsnaam: Roelofarendsveen, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: opgebrachte grond
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                             Opmerking: moerig, zandige bijmenging, toemaak

                             60 cm -Mv / 1,60 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, spoor riet, kalkloos
                             Bodemkundig: C-horizont
                             Opmerking: matig amorf

                             100 cm -Mv / 2,00 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, spoor riet, kalkloos

                             320 cm -Mv / 4,20 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk siltig, zwak humeus, lichtbruingrijs, enkele detrituslagen, spoor riet, kalkloos, interpretatie: wadafzettingen

                             350 cm -Mv / 4,50 m -NAP
                             Lithologie: klei, zwak zandig, blauwgrijs, kalkloos, interpretatie: wadafzettingen

                              Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP




                                                                                       1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>boring: 22482-2
beschrijver: TN, datum: 30-5-2022, X: 103.343, Y: 468.136, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid:
geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, plaatsnaam: Roelofarendsveen, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                             Opmerking: moerig, zandige bijmenging, toemaak

                             60 cm -Mv / 1,60 m -NAP
                             Lithologie: veen, sterk zandig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd), kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Opmerking: amorf, geroerd

                             90 cm -Mv / 1,90 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, weinig riet, kalkloos
                             Bodemkundig: C-horizont

                             350 cm -Mv / 4,50 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk siltig, blauwgrijs, spoor riet, kalkloos, interpretatie: wadafzettingen

                              Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP




                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>boring: 22482-3
beschrijver: TN, datum: 30-5-2022, X: 103.328, Y: 468.145, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid:
geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, plaatsnaam: Roelofarendsveen, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, zandbrokken, kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Opmerking: moerig, zandige bijmenging, toemaak

                             60 cm -Mv / 1,60 m -NAP
                             Lithologie: veen, sterk zandig, donkerbruin, zandbrokken, veen (niet gedifferentieerd), kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Archeologie: enkel fragment bouwpuin (onbepaald)
                             Opmerking: amorf, geroerd

                             80 cm -Mv / 1,80 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, weinig riet, kalkloos
                             Bodemkundig: C-horizont

                             330 cm -Mv / 4,30 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk siltig, blauwgrijs, spoor riet, kalkloos, interpretatie: wadafzettingen

                              Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP




                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>boring: 22482-4
beschrijver: TN, datum: 30-5-2022, X: 103.355, Y: 468.151, precisie locatie: 1 m, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 31A, hoogte: -1,00, precisie hoogte: 1
dm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, boortype: Edelman-7 cm, doel boring: archeologie - verkenning, vondstzichtbaarheid:
geen, provincie: Zuid-Holland, gemeente: Kaag en Braassem, plaatsnaam: Roelofarendsveen, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect b.v.


                             0 cm -Mv / 1,00 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk zandig, sterk humeus, donkerbruingrijs, kalkloos
                             Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                             Opmerking: moerig, zandige bijmenging, toemaak

                             50 cm -Mv / 1,50 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, veen (niet gedifferentieerd), kalkloos
                             Bodemkundig: C-horizont
                             Opmerking: matig amorf

                             100 cm -Mv / 2,00 m -NAP
                             Lithologie: veen, mineraalarm, donkerbruin, rietveen, weinig riet, kalkloos

                             340 cm -Mv / 4,40 m -NAP
                             Lithologie: klei, sterk siltig, blauwgrijs, spoor riet, kalkloos, interpretatie: wadafzettingen

                              Einde boring op 400 cm -Mv / 5,00 m -NAP




                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>