<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>170            Luchtkwaliteit


nen wordt op een aantal locaties in betekenende mate bijgedragen. Dit wordt veroorzaakt
door de volledige inrichting van de klavers of door het veranderen van de bestemmingen
binnen de klavers ten opzichte van de autonome ontwikkeling.
Op een tweetal punten wordt in de robuustheidsanalyse ten opzichte van de autonome ont-
wikkeling in betekenende mate bijgedragen, waar dit niet het geval is, is bij het basisalter-
natief ten opzichte van de autonome ontwikkeling. Deze punten liggen ten noordwesten van
de Greenportlane en dit wordt veroorzaakt doordat de bestemming van Klaver 5 tussen au-
tonome ontwikkeling en basisvariant niet wijzigt (landbouw) en in de robuustheidsanalyse als
bedrijventerrein is ingericht.
Naarmate men verder van de nieuwe Greenportlane kijkt, zwakt de toename in concentra-
ties af en wordt er niet meer in betekenende mate bijgedragen.




Figuur 8.3 Immissiepunten waar in betekenende mate wordt bijgedragen (robuustheid-
analyse ten opzichte van de autonome ontwikkeling berekend voor 2015)

Milieugebruiksruimte
Uit de rekenresultaten blijkt dat in zowel het basisalternatief als de robuustheidsanalyse de
hoogste concentraties NO2 en PM10 op punt 81 plaatsvinden. Dit punt ligt langs de Marco
Poloweg, op toetsafstand van de weg. Het punt ligt echter op het industrieterrein, waar ei-
genlijk niet getoetst hoeft te worden. Omdat het punt erg dichtbij de industriële bronnen
ligt, kan het hanteren van dit punt als een conservatieve benadering worden gezien.

De jaargemiddelde concentraties PM10 en NO2 bedragen in het basisalternatief op w-punt
81 respectievelijk 31,3 en 37,6 μg/m³. Hiermee bedraagt de 'ruimte' tot aan de jaargemid-
delde normen 8,7 en 2,4 μg/m³. Omdat de 24-uursgemiddelde norm bij PM10 kritischer ligt
dan de jaargemiddelde norm1), is de 'ruimte' voor PM10 eigenlijk 1,3 μg/m³.



1) 35 overschrijdingsdagen van de 24-uursgemiddelde norm worden bereikt bij een jaargemiddelde norm
   van ongeveer 32,6 μg/m3.



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                             21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                   Luchtkwaliteit                    171


De jaargemiddelde concentraties PM10 en NO2 bedragen in het robuustheidsalternatief op
w-punt 81 respectievelijk 31,3 en 37,7 μg/m³. Hiermee bedraagt de 'ruimte' tot aan de jaar-
gemiddelde normen 8,7 en 2,3 μg/m³. Daar de 24-uursgemiddelde norm bij PM10 kritischer
ligt dan de jaargemiddelde norm 1, is de 'ruimte' voor PM10 eigenlijk 1,3 μg/m³.

Op alle overige punten liggen de concentraties PM10 en NO2 lager en is de 'ruimte' tot aan
de normen derhalve groter.

Tabel 8.4 Effectbeoordeling basisalternatief en robuustheidsanalyse ten opzichte van de
referentiesituatie (AO)
 beoordelingscriterium                        basisalternatief t.o.v. A0      robuustheidsanalyse t.o.v. AO
 verandering concentraties fijn stof (PM10)              0/-                              0/-
 verandering concentraties stikstofdioxide               0/-                              0/-
 (NO2)
 realiseerbaar binnen wet- en regelgeving                 +                                        +

Verandering concentraties fijn stof (PM10)
De verandering van concentraties fijn stof (PM10) ten opzichte van de autonome ontwikke-
ling zijn voor zowel het basisalternatief als robuustheidsvariant als licht negatief beoordeeld.
Op een aantal punten wordt in betekenende mate bijgedragen en de concentraties nemen
overal (voornamelijk beperkt) toe. Het robuustheidsalternatief heeft iets hogere bijdragen
aan de concentraties ten opzichte van het basisalternatief, maar niet voldoende om het ef-
fect hiervan anders te beoordelen.

Verandering concentraties stikstofdioxide (NO2)
De verandering van concentraties stikstofdioxide (NO2) ten opzichte van de autonome ont-
wikkeling zijn voor zowel het basisalternatief als robuustheidsvariant als licht negatief be-
oordeeld. De toenames van de concentraties NO2 zijn licht hoger dan de toenames van
PM10, maar niet groot genoeg om het effect anders te beoordelen.
Op een aantal punten wordt in betekenende mate bijgedragen en de concentraties nemen
overal (voornamelijk beperkt) toe. Het robuustheidsalternatief heeft iets hogere bijdragen
aan de concentraties ten opzichte van het basisalternatief, maar niet voldoende om het ef-
fect hiervan anders te beoordelen.

Realiseerbaar binnen wet- en regelgeving
Hoewel er op een aantal plaatsen in zowel het basisalternatief als het robuustheidsalterna-
tief in betekenende mate wordt bijgedragen, wordt wel overal aan de uur- en jaargemid-
delde norm voor NO2 en aan de jaargemiddelde en 24-uursgemiddelde normen voor PM10
voldaan. Alle varianten zijn derhalve realiseerbaar binnen de wet- en regelgeving en als po-
sitief beoordeeld.
Omdat is aangetoond dat aan de grenswaarden voor NO2 en PM10 is voldaan, kan worden
gesteld dat ook de voor de overige stoffen uit de Wet milieubeheer aan de grenswaarden
kan worden voldaan.

8.3.2.          Mitigerende en compenserende maatregelen
Omdat alle varianten realiseerbaar zijn binnen de wet- en regelgeving, zijn op het gebied
van luchtkwaliteit mitigerende of compenserende maatregelen wettelijk niet verplicht. Om-
dat een hogere concentratie wel gevolgen kan hebben voor de gezondheid, zijn dergelijke



21 maart 2012                                                  PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>172            Luchtkwaliteit


maatregelen wel aan te bevelen. Naast maatregelen die op nationaal en provinciaal niveau
(kunnen) worden genomen, zoals het stellen van grenswaarden aan emissies (verkeer, indus-
trie), gaat het op gebiedsniveau om maatregelen om de toename van (vracht)verkeer zoveel
mogelijk te beperken (mobiliteitsmaatregelen en de blootstelling te verminderen door vol-
doende afstand te houden c.q. te creëren tussen bronnen van emissies en plekken waar
mensen wonen of regelmatig verblijven).
Daarnaast kunnen ook de in hoofdstuk 6 beschreven verkeersmaatregelen een positieve in-
vloed hebben op de luchtkwaliteit.

8.3.3.         Effecten voorkeursalternatief
Het voorkeursalternatief wijkt voor dit thema op een beperkt aantal punten af van het basis-
alternatief. In het VKA is ten opzichte van het basisalternatief geen ontwikkeling van agro-
logistiek in klaver 8, geen ontwikkeling van glas/bedrijven in klaver 13 en geen nieuwvesti-
ging van intensieve veehouderijen in klaver 7 voorzien. De concentraties zullen op een aan-
tal punten minder toenemen dan bij het basisalternatief. Dat verschil is onvoldoende om het
effect hiervan anders te beoordelen.

In de passende beoordeling zijn de resultaten opgenomen van de berekening van de depo-
sitie van stikstof op natuurgebieden die worden beschermd in het kader van de Natuurbe-
schermingswet (Natura 2000-gebieden en beschermde Natuurmonumenten).
Hieronder zijn de resultaten daarvan samengevat.

De stikstofdepositie voor de totale ontwikkeling (verkeer, industrie en veehouderij) neemt in
de toekomstige situatie per saldo af ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de ver-
wachting is dat de emissies uit verkeer in de toekomst zullen dalen en dat deze afname gro-
ter is dan de toename door de vestiging van bedrijven met emissies en de toename van het
verkeer. Ten opzichte van de autonome ontwikkeling wordt er een toename van de depositie
van stikstof verwacht.

Verkeer
De toename van intensiteiten heeft tot op grote afstand invloed op de stikstofdepositie. Het
effect van de toename door extra verkeer is echter aanzienlijk kleiner dan de verwachte af-
name door verandering van de bestaande emissies. Ten opzichte van de huidige situatie
wordt er daarom per saldo een afname van de stikstofdepositie verwacht. Ten opzichte van
de autonome ontwikkeling is er wel sprake van een toename van de stikstofdepositie door
het extra verkeer.

Bedrijven
De toename van de depositie op Natura 2000-gebieden neemt beperkt toe. Omdat er bin-
nen de gebiedsontwikkeling sprake is van de realisatie van nieuwe werklandschappen, geldt
dit zowel ten opzichte van de huidige situatie als ten opzichte van de autonome ontwikke-
ling.

Veehouderijen
Er wordt ten opzichte van de huidige situatie per saldo geen toename van de stikstofdeposi-
tie verwacht als gevolg van de ontwikkeling van veehouderijen in dit gebied. Verwacht wordt
dat de depositie uit veehouderijen per saldo daalt, mede het gevolg van maatregelen die
bestaande bedrijven moeten treffen op grond van het besluit Huisvesting en het beëindigen



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                       21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                           Luchtkwaliteit                    173


of verkleinen van veehouderijen waar andere functies (werklandschappen, natuur) zijn voor-
zien. Deze verwachte afname is groter dan de verwachte toename als gevolg van uitbreidin-
gen en nieuwvestiging van veehouderijen binnen Klavertje 4.

8.3.4.          Effecten deelontwikkelingen
Het onderzoek voor het thema luchtkwaliteit is gericht op het in beeld brengen van de
effecten van de totale ontwikkeling. Uitspraken over de effecten van deelontwikkelingen
zijn op grond daarvan niet mogelijk. Voor dit thema is dit echter ook weinig zinvol. Van
belang is de constatering dat met alle ontwikkelingenkan worden voldaan aan de wettelijke
grenswaarden. Deze conclusie geldt daardoor ook voor de ontwikkelingen afzonderlijk.

8.3.5. Evaluatie en monitoring
Leemten in kennis en informatie
Binnen het luchtkwaliteitsonderzoek zijn geen leemten in kennis geconstateerd die conse-
quenties hebben voor de besluitvorming op het abstractieniveau van de intergemeentelijke
structuurvisie Klavertje 4.

Evaluatie en monitoring
De luchtkwaliteit wordt jaarlijks bijgehouden in de monitoringstool. Nieuwe ontwikkelingen
worden er in doorgevoerd en actueel gehouden. Een specifieke evaluatie of monitoring
luchtkwaliteit is dan ook niet aan de orde.




21 maart 2012                                          PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>174            Luchtkwaliteit



8.4. Bijlagen: kaarten rekenpunten




Figuur 8.4 Weergave immissiepunten westelijk deel plangebied (Sevenum e.o.)




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                 21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                         Luchtkwaliteit                    175




Figuur 8.5 Weergave immissiepunten, centraal deel plangebied (Venlo-Horst)




21 maart 2012                                        PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>176            Luchtkwaliteit




Figuur 8.6 Weergave immissiepunten oostelijk deel plangebied (Grubbenvorst e.o.)




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                          Luchtkwaliteit                    177




Figuur 8.7 Weergave immissiepunten, noordelijk deel plangebied (Horst)




21 maart 2012                                         PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>178            Luchtkwaliteit




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)   21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>9. Geur en ammoniak veehouderij



9.1. Samenvatting
9.1.1. Conclusies onderzoek
Kenmerken referentiesituatie
Zowel in het plangebied als in de directe omgeving zijn in de huidige situatie diverse vee-
houderijbedrijven gevestigd. In de autonome ontwikkeling zullen er een tweetal typen ont-
wikkelingen optreden:
-    lokale afnamen van de geurbelasting en de ammoniakemissies en -deposities, vanwege
     het stoppen en krimpen van vooral kleinere veehouderijen en de modernisering van
     stallen;
-    lokale toename van de geurbelasting en de ammoniakemissies en -deposities, vanwege
     de groei van veehouderijen (meer dieren en hogere emissies).
Verwacht wordt dat gemiddeld genomen de emissies van geur en ammoniak licht zullen da-
len bij een veestapel die (absoluut) niet sterk groeit of daalt. Lokaal kunnen er belangrijke
verschillen ontstaan met deze gemiddelde landelijke trend.

Effecten geur tot 2022
De beoogde nieuwvestiging van enkele veehouderijbedrijven zal in de directe omgeving ook
invloed hebben op de geurbelasting. Uit een analyse naar de mogelijkheden en effecten van
nieuwvestiging van 4 grotere intensieve veehouderijen (beleidsmatige wens), blijkt dat dit
qua milieuruimte (geur) in principe mogelijk is. Doordat de beoogde locaties op aanzienlijke
afstand van woningen zijn gelegen en de nieuwe bedrijven moderne technieken zullen
toepassen, zijn de effecten bij geurgevoelige functies echter beperkt. In het
voorkeursalternatief wordt er daarbij vanuit gegaan dat bedrijven en glastuinbouwgebieden
in het gemeentelijke beleid als weinig geurgevoelig worden aangemerkt.

Effecten ammoniak/ stikstofdepositie
Verwacht wordt dat de depositie van ammoniak op alle Natura 2000-gebieden en ook op
nagenoeg alle overige voor verzuring gevoelige bos- en natuurgebieden per saldo daalt.
Nabij de nieuwvestiging van de intensieve veehouderijen is er een toename van de depositie
op gebieden van de robuuste groenstructuur. Deze gebieden hebben geen beschermde
status in het kader van de Natuurbeschermingswet of de Wet ammoniak en veehouderij.

Vanwege de strikte regels uit de Natuurbeschermingswet, de aankondigde provinciale ver-
ordening stikstof, Natura 2000 en de landelijke milieueisen (Besluit Huisvesting), wordt ver-
wacht dat de verdere ontwikkelingen in de veehouderij gepaard zullen moeten gaan met de
toepassing van technieken die de emissie van ammoniak beperken. Lokale groei van emissies
is alleen mogelijk indien er voldoende milieuruimte beschikbaar is van stoppers of krimpers.




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>180            Geur en ammoniak veehouderij


Effecten ontwikkelingen na 2022
Voor de in de structuurvisie aangeduide ontwikkelingen na 2022 (periode tot 2030/40)
gelden in beginsel dezelfde conclusies als hiervoor beschreven.

9.1.2.         Effectbeoordeling

Tabel 9.1              Samenvattende effectbeoordeling autonome ontwikkeling en voorkeursalter-
                       natief ten opzichte van de huidige situatie
 beoordelingscriterium                                          autonome ontwikkeling   Voorkeursalternatief
 kans op geurhinder                                                         0/+                      0/+
 depositie van ammoniak op bos- en na-                                      0/+                      0/+
 tuurgebieden

De verschillen tussen de alternatieven op het gebied van geurbelasting zijn klein. De kans op
geurhinder daalt in het VKA en de autonome ontwikkeling licht ten opzichte van de huidige
situatie. Ook het verschil tussen VKA en AO is klein. Daar waar nu nog geen voor geurhinder
gevoelige objecten zijn, maar wel later gerealiseerd kan of zal worden, kunnen bij een toe-
name van de geurbelasting knelpunten ontstaan (contouren die overlappen of een te hoge
achtergrondbelasting). Dergelijke knelpunten kunnen vooral optreden in de klavers 7, 11 en
de uitbreiding van het glastuinbouwgebied Siberië (klaver 13).

Er wordt ten opzichte van de huidige situatie per saldo geen toename verwacht van de stik-
stofdepositie als gevolg van de ontwikkeling van veehouderijen in dit gebied. Verwacht
wordt dat de depositie uit veehouderijen per saldo daalt, mede het gevolg van maatregelen
die bestaande bedrijven moeten treffen op grond van het besluit Huisvesting en het beëin-
digen of verkleinen van veehouderijen waar andere functies (zoals de ontwikkeling van
werklandschappen) zijn voorzien. Deze verwachte afname is groter dan de verwachte toe-
name als gevolg van uitbreidingen en nieuwvestiging van veehouderijen binnen Klavertje 4.


9.2. Methode
9.2.1. Toetsingscriteria en onderzoeksmethodiek
Geurhinder uit stallen
De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) stelt eisen aan de maximale geurbelasting die de
veehouderij mag veroorzaken op een voor geurhinder gevoelig object zoals een woning. De
geuremissie en -belasting wordt uitgedrukt in zogenaamde Odour Units (OU's). De in de wet
opgenomen maximale geurbelastingsnormen voor de concentratiegebieden (waaronder de
gemeenten Horst aan de Maas, Peel en Maas en Venlo) zijn maximaal 14 OU/m³ voor geur-
gevoelige objecten buiten de bebouwde kom en maximaal 3 OU/m³ voor geurgevoelige
objecten binnen de bebouwde kom. Voor bepaalde veehouderijbedrijven (geen intensieve
veehouderij, zoals rundveebedrijven) geldt een vaste afstand die in acht genomen dient te
worden. Die vaste afstand is voor de bebouwde kom 100 m en voor het buitengebied 50 m.

De gemeenten hebben (situatie medio 2011) geen eigen geurnormen vastgesteld. Ge-
meenten kunnen, binnen de wettelijk vastgestelde bandbreedte, eigen normen vaststellen
die afwijken van de landelijke normen (maximale geurbelasting en vaste afstanden). Derge-




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                            21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                   Geur en ammoniak veehouderij                               181


lijke afwijkende waarden dienen te worden onderbouwd en vastgesteld door de gemeente-
raad.
Voor de ontwikkelingen in het plangebied is vooral de norm voor woningen in het buitenge-
bied (lintbebouwing of individuele woningen) en de nabijgelegen woonkernen en de norm
voor de werklandschappen (bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden) van belang. Bij
een versoepeling van de normen (hogere waarden via gemeentelijk geurbeleid) is er meer
ruimte voor de ontwikkeling van veehouderij, maar kan ook de kans op geurhinder toene-
men. Bij strengere normen worden de ontwikkelingsmogelijkheden van bestaande en
nieuwe veehouderijen kleiner, maar is er ook minder kans op geuroverlast. De normstelling
heeft ook zijn uitwerking op de mogelijkheden voor de ontwikkeling van geurgevoelige ob-
jecten, zoals de nieuwbouw van bedrijfsgebouwen waar mensen gedurende langere tijd ver-
blijven. Bij soepelere normen zijn er meer mogelijkheden voor de realisatie van nieuwe, voor
geurhinder gevoelige, gebouwen. Met andere woorden: de gemeenten kunnen, mede op
basis van een eigen normstelling, de gewenste ontwikkeling van veehouderij en andere
functies ondersteunen of ongewenste ontwikkelingen beperken.

Nieuwvestiging van een intensieve veehouderij (of omschakeling van niet-intensief naar in-
tensief) gaat altijd gepaard met een uitbreiding van de geuremissie. Uitbreiding van be-
staande intensieve veehouderijen (meer dierplaatsen) kan gepaard gaan met de uitbreiding
van de vergunde geuremissie, maar dat is niet noodzakelijkerwijs het geval.

Door toepassing van moderne stalsystemen of luchtwassers is het ook mogelijk om, binnen
het vergunde emissieniveau, uit te breiden. Het voldoen aan de minimale afstanden voor
bedrijven met vaste afstanden is, vooral in het buitengebied, meestal oplosbaar op inrich-
tingsniveau. Daar waar knelpunten zijn, zijn deze vaak een gevolg van functieveranderingen
(voormalige agrarische bedrijfswoningen zijn in gebruik als burgerwoning).

De geurbelasting is afhankelijk van de afstand tot veehouderijbedrijven en de emissie van
geureenheden. Onderstaande afbeelding (die in groter formaat ook in de bijlagen is opge-
nomen) laat de indicatieve ruimte voor geuremissie zien. Deze afbeelding geeft indicatief
aan hoeveel OU veehouderijbedrijven (met dieren waarvoor een emissiefactor geldt, zoals
varkens, pluimvee en vleeskalveren) mogen uitstoten, voordat zij tegen de 3 OU-norm 'aan-
lopen' van de bebouwde kom en tegen de 14 OU-norm voor het buitengebied.
Hierbij zijn de bestaande bedrijventerreinen/werklandschappen als onderdeel van de be-
bouwde kom beschouwd.




21 maart 2012                                           PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>182            Geur en ammoniak veehouderij




Figuur 9.1 Indicatie milieuruimte ten aanzien van geur
Huidige situatie en vaste wettelijke normen
Oranje = weinig/geen milieuruimte en groen = veel milieuruimte

Naast de milieuruimte die uitgaat van de maximale geurbelasting van 1 veehouderij (de zo-
genaamde voorgrondbelasting, een norm die geldt in het kader van de verlening van een
milieuvergunning), moet in het kader van de besluiten op het gebied van de Wet op de
Ruimtelijke Ordening ook worden getoetst aan de vraag of er bij een bepaalde ontwikkeling
sprake is van een aanvaardbaar woon-, leef- en werkklimaat. Dit is bijvoorbeeld aan de orde
bij de ontwikkeling van nieuwe woningen, maar ook bij agrarische ontwikkelingen. Hierbij is
relevant de totale geurbelasting, de zogenaamde achtergrondbelasting.

In de bijlage (paragraaf 9.4) zijn kaarten opgenomen met de huidige achtergrondbelasting
en de achtergrondbelasting uitgaande van alternatieven c.q. scenario's met betrekking tot
de ontwikkeling van de veehouderij.

Uitgangspunt voor deze berekeningen zijn de vergunningen van de veehouderijen in het
plangebied (provinciaal bestand aangevuld c.q. geactualiseerd met gemeentelijke gegevens,
situatie begin 2011) en de aanwezigheid van voor geurhinder gevoelige objecten (afgeleid
uit beschikbare topografische gegevens en adressenbestanden).

Op basis van het vergunningenbestand is voor de alternatieven met een door ARCADIS ont-
wikkelde GIS-applicatie (gecombineerd met het programma V-stacks-gebied) berekend en
in kaart gebracht welke achtergrondbelasting aan geur optreedt ten gevolge van de stal-
emissies. Deze achtergrondbelasting geeft, samen met onderstaande milieukwaliteitscrite-
ria, een beeld van het woon- en leefklimaat in het plangebied.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                     21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                         Geur en ammoniak veehouderij                                183


Tabel 9.2 Milieukwaliteitscriteria voor geurhinder
(Bron: GGD-Richtlijn geurhinder: oktober 2002; Toelichting Wet geurhinder en veehouderij)
 achtergrondbelasting              kans op geurhinder       beoordeling leefklimaat
 (OU/m³)
 0-3.0                                   <5%                zeer goed
 3.1-7.4                                5-10%               goed
 7.5-13.1                               10-15%              redelijk goed
 13.2-20.0                              15-20%              matig
 20.1-28.3                              20-25%              tamelijk slecht
 28.4-38.5                              25-30%              slecht
 38.6-50.7                              30-35%              zeer slecht
 >50.7                                   >35%               extreem slecht

Voor het aspect geur is er bij de beoordeling van de achtergrondbelasting gekeken naar de
ontwikkelingen van de intensieve veehouderij. Deze levert namelijk een bijdrage aan geur-
hinder door middel van stalemissies en daarmee ook een bijdrage aan de achtergrondbelas-
ting.

De bedrijven met de vaste afstanden (zoals melkveebedrijven) zijn wel meegenomen in het
onderzoek. In de bijlage is een kaart opgenomen met de geurcontouren van de veehoude-
rijen, inclusief de bedrijven met een vaste afstand. Deze bedrijven zijn niet meegenomen in
de berekende achtergrondbelasting, omdat hun bijdrage daaraan zeer beperkt is en het
wettelijk voorgeschreven rekenmodel (V-stacks gebied) die bijdrage ook niet meeneemt.
Andere mogelijke bronnen van geurhinder (niet-agrarische bedrijven, installaties voor het
bewerken van mest, geur door de aanwending van mest en dergelijke) zijn niet meegeno-
men.

De afbeeldingen in de bijlage van het MER geven de achtergrondbelasting weer in de hui-
dige situatie en bij een ontwikkeling op basis van de verschillende alternatieven en op basis
van de modelmatige uitgangspunten. Ook een beschrijving van deze modelmatige uitgangs-
punten is in de bijlagen opgenomen. De kaarten geven een beeld van een mogelijke ontwik-
keling van de achtergrondbelasting. Daarbij is het nodig om de achtergrondbelasting te re-
lateren aan milieukwaliteitscriteria (zie hierboven) en het aantal geurgehinderden (de
blootstelling aan de geurbelasting).

Depositie van ammoniak uit stallen
Natuurbeschermingswet 1998 (Natura 2000)
In het kader van de Natuurbeschermingswet of de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn wor-
den diverse natuurgebieden beschermd. In Nederland hebben verschillende natuurgebieden
een beschermde status onder de Natuurbeschermingswet 1998 gekregen.
In en rondom het plangebied enkele beschermde natuurgebieden die zijn aangewezen als
Natura 2000-gebied. In de Passende Beoordeling, die onderdeel is van de ontwerpstructuur-
visie, zijn deze gebieden nader beschreven. Hierin is ook nader ingegaan op de stikstofge-
voeligheid van de Natura 2000-gebieden in de omgeving van het plangebied.




21 maart 2012                                                  PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>184            Geur en ammoniak veehouderij




Figuur 9.2 Ligging Klavertje 4 ten opzichte van de Natura 2000-gebieden
(bron: Passende Beoordeling Greenport Venlo/K4)

Vestiging of uitbreiding van veehouderijbedrijven kan, vooral vanwege de uitstoot van am-
moniak (NH3), leiden tot een toename van stikstof (N) op deze Europees beschermde na-
tuurgebieden. Indien de natuurwaarden negatief beïnvloed worden door de belasting van
stikstof en deze gebieden nu al een te hoge belasting van stikstof hebben, kan die toename
leiden tot een achteruitgang van die natuurwaarden of doelen om die natuurwaarden te
verbeteren moeilijker realiseerbaar maken. In de huidige situatie is er sprake van een over-
schrijding van de kritische depositiewaarden (toetswaarden gerelateerd aan de natuurdoe-
len) in de beschermde natuurgebieden in en rondom het plangebied, zoals de Deurnsche
Peel & Mariapeel, de Grote Peel en de Maasduinen. Ook in de toekomst (2020) wordt, bij
ongewijzigd beleid, nog steeds een overschrijding van de kritische depositiewaarden voor-
zien.

Omdat een toename van de depositie van stikstof (bijvoorbeeld ten gevolge van een toe-
name van de emissie van ammoniak uit stallen) de instandhoudingdoelstellingen van de na-
tuurwaarden van die gebieden bedreigt, zijn er beperkingen voor vestiging of uitbreidings-
mogelijkheden van veehouderijen die een invloed hebben op deze gebieden. Dergelijke be-
perkingen of randvoorwaarden gelden voor alle veehouderijen in de regio, dus ook voor de
veehouderijen die gelegen zijn binnen Klavertje 4.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                          Geur en ammoniak veehouderij                               185


Programmatische Aanpak Stikstof (PAS)
Uitbreidingen van veehouderijen die gepaard gaan met een toename van de emissie van
ammoniak of nieuwvestiging van veehouderijen zijn daarom niet of moeilijk vergunbaar.
Compensatie, zoals het intrekken van rechten van andere veehouderijen, is namelijk niet al-
tijd mogelijk. Om uit deze impasse te komen, wordt een programmatische aanpak van deze
problematiek voorbereid. Op nationaal en provinciaal niveau wordt gewerkt aan een zoge-
naamde Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) waarmee een extra daling van de stikstof-
belasting van Natura 2000-gebieden gepaard moet gaan met ontwikkelingsmogelijkheden
voor nieuwe economische initiatieven. Hoofdlijnen van de aanpak is reductie van emissies in
alle sectoren (landbouw, verkeer, industrie) te verminderen van de kwetsbaarheid van na-
tuurgebieden met hydrologische maatregelen en beheermaatregelen en het benutten van
een langere periode tot 2028 om de doelstellingen met betrekking tot het verminderen van
de depositie te bereiken.
De aanvullende maatregelen uit de PAS moeten leiden tot een extra daling van stikstof en
een deel van die daling wordt benut om incidentele toenames te kunnen salderen, zodat er
op gebiedsniveau voldoende zekerheid is dat er per saldo sprake is van een afname van de
totale depositie.

Verordening Stikstof en Natura 2000 (in voorbereiding)
Op provinciaal niveau en specifiek voor de veehouderijen bereidt de provincie Limburg de
verordening Stikstof en Natura 2000 voor. Dit als uitwerking van het convenant dat is geslo-
ten.

Hoofdlijnen van een provinciale Beleidsregel Stikstof en Natura 2000
Samenwerkende partijen, betrokken bij het Bestuurlijk Overleg Stikstof en Natura 2000, hebben in het
najaar van 2009 de hoofdlijnen van een provinciale beleidsregel Stikstof en Natura 2000 opgesteld. De
Limburgs/Brabantse beleidsregel heeft als doelstelling om de ammoniakbelasting op Natura 2000-gebie-
den substantieel te verminderen en tevens de vergunningverlening voor veehouderijbedrijven weer vlot
te trekken. De beleidsregel heeft betrekking op het totale Limburgse en Brabantse grondgebied en heeft
(voorlopig) alleen betrekking op de stalemissie van ammoniak uit veehouderijbedrijven in relatie tot de
stikstofbelasting op Natura 2000-gebieden.

Onderdelen van deze beleidsregel zijn:
-   Extra emissiereductie: voor alle nieuwe intensieve veehouderijstallen een emissiereductie- % op ba-
    sis van Best Beschikbare Technieken ++ afgeleid uit de handreiking IPPC. Voor de varkenshouderij
    betekent dat 85% reductie. Voor pluimveehouderij is dat een meer gedifferentieerd percentage.
-   Opheffen piekbelastingen: depositiepieken van bedrijven die een hoge depositie veroorzaken zullen
    worden gesaneerd
-   Depositiesaldering door middel van een depositiebank: bedrijven mogen ten opzichte van hun hui-
    dige depositieniveau groeien, mits de groei gecompenseerd wordt door uitruil van depositierechten
    met andere gestopte/stoppende veehouderijbedrijven.
-   Monitoringssysteem: er zal een monitoring van de voortgang van de depositievermindering per Na-
    tura 2000-gebied opgezet worden. Onderdeel van de monitoring is een systematiek van 'hand-aan-
    de-kraan', waarbij bestuurlijk zal worden ingegrepen, dat, indien ongewenste ontwikkelingen op-
    treden, die een te geringe afname of zelfs een toename van de depositie zouden betekenen.

De provincie Noord-Brabant heeft bovenstaand convenant inmiddels vertaald in een provin-
ciale verordening die in juli 2010 is vastgesteld door Provinciale Staten. De provincie Lim-
burg heeft in dezelfde periode een aankondiging van de verordening gepubliceerd, waarin is
aangegeven dat nieuwe aanvragen, vooruitlopend op de vaststelling van de verordening,
moeten voldoen aan de eisen met betrekking tot de maximale emissiewaarden.



21 maart 2012                                                  PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>186            Geur en ammoniak veehouderij


De verwachting is dat Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg eind 2011 of in 2012
een soortgelijke verordening als in Noord-Brabant ter vaststelling zal aanbieden aan Provin-
ciale Staten. Mogelijk zal deze op punten afwijken van de Brabantse verordening, vanwege
de relatie met de PAS. De maatregelen in de PAS worden naar verwachting eind 2011 of be-
gin 2012 op nationaal niveau vastgesteld, met daarin opgenomen maatregelen en ontwik-
kelruimte in Limburg.

Uitgaande van het convenant en de vertaling daarvan in een provinciale verordening zoals
dat in Noord-Brabant is gedaan, is voor de meeste veehouderijen de emissie op basis van de
in december 2004 vergunde en gerealiseerde bedrijfssituatie, na correctie voor de eisen uit
de AMvB Huisvesting, de referentiewaarde gecorrigeerd (emissieplafond). Indien de emissie
van ammoniak in een nieuwe aanvraag voor een omgevingsvergunning onder die waarde
ligt, is er geen saldering nodig.

Voor alle bedrijven samen is er geen ruimte voor groei van de emissie van ammoniak. Het
totale plafond (som van de gecorrigeerde emissieplafonds van de nu actieve bedrijven) is la-
ger dan de nu vergunde ammoniakemissie. Dat plafond zal, uitgaande van de Brabantse ver-
ordening, ook nog naar beneden worden bijgesteld voor dat deel van de vergunningen (uit
december 2004) die niet waren/zijn gerealiseerd.

Vanwege de strikte regels uit de Natuurbeschermingswet, de aankondigde Provinciale Ver-
ordening Stikstof, Natura 2000 en de landelijke milieueisen (Besluit Huisvesting), wordt ver-
wacht dat de verdere ontwikkelingen in de veehouderij gepaard zullen moeten gaan met de
toepassing van technieken die de emissie van ammoniak beperken. Lokale groei van emissies
is alleen mogelijk indien er voldoende milieuruimte beschikbaar is van stoppers of krimpers.
In gebieden elders, relatief nabij de Natura 2000-gebieden (dus buiten het plangebied Kla-
vertje 4) zal een dergelijke saldering moeilijker zijn (meer beslag op de beperkte milieu-
ruimte) dan op grotere afstand (zoals in het plangebied Klavertje 4).

Wet ammoniak en veehouderij (Wav)
Ook het beschermingsregime voor Wav-gebieden (gebieden die op grond van de Wet am-
moniak en veehouderij zijn aangewezen als zeer kwetsbare natuur) is van belang voor de mi-
lieugebruiksruimte ten aanzien van het aspect ammoniak. In de Wav-gebieden en in een
zone van 250 m, hebben bedrijven te maken met een gecorrigeerd emissieplafond (ver-
gunde emissie gecorrigeerd voor de AMvB Huisvesting). In de kaarten in de bijlagen is de
ligging van de overige Wav-gebieden (Wav-gebied zonder status als Natura 2000-gebied)
en andere voor verzuring gevoelige gebieden (zonder beschermde status) weergegeven.

De Wav-gebieden overlappen grotendeels met de extensiveringsgebieden uit het Recon-
structieplan Noord- en Midden-Limburg. De ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van de
intensieve veehouderijen (of een tak intensieve veehouderij) in die extensiveringsgebieden
zijn ingeperkt tot het vigerende bouwvlak.
Voor de huidige situatie, het voorkeursalternatief en voor verschillende varianten met be-
trekking de inplaatsing van nieuwe intensieve veehouderijen, is een inschatting gegeven van
de verwachte emissies van ammoniak uit de stallen (toename/afname), op basis waarvan de
ammoniakdepositie uit stallen van veehouderijen gelegen in het plangebied is bepaald en
onderling vergeleken.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                       21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                  Geur en ammoniak veehouderij                               187


De kaarten voor de verschillende alternatieven zijn opgenomen in de bijlagen. Op die kaar-
ten is de status van die natuurgebieden aangegeven: wel of geen kwetsbaar gebied in het
kader van de Wet ammoniak en veehouderij. Ook is specifiek ingegaan op de ammoniakbe-
lasting op Natura 2000-gebieden. Deze gebieden zijn op relatief grote afstand van het plan-
gebied gelegen, maar gezien de status van die gebieden is hier wel specifiek op ingegaan.
De berekeningen zijn uitgevoerd met het rekenmodel OPS-Pro.

Ook in de Passende Beoordeling is een analyse opgenomen van de verwachte effecten met
betrekking tot de depositie van ammoniak op de Natura 2000-gebieden.

Ruimtelijke beleidskaders intensieve veehouderij
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van de
intensieve veehouderij, is vastgelegd in het Reconstructieplan Noord- en Midden-Limburg
uit 2004 en in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL). Het beleid is erop gericht om
de intensieve veehouderij zich dusdanig te laten ontwikkelen, dat steeds meer bedrijven op
goede locaties en steeds minder bedrijven dicht bij natuurgebieden en woonkernen liggen.
De intensieve veehouderij beweegt zich 'afwaarts' van kwetsbare functies als natuur en wo-
nen.

Om deze afwaartse beweging vorm te geven, zijn in het reconstructieplan de volgende zones
opgenomen die onderdeel uitmaken van de integrale zonering intensieve veehouderij.
-   landbouwontwikkelingsgebieden (LOG's);
-   verwevingsgebieden;
-   extensiveringsgebieden.

In onderstaand figuur is de indeling van het buitengebied in deze drie zones weergegeven
voor het plangebied Klavertje 4 en de directe omgeving daarvan.

Extensiveringsgebieden
In extensiveringsgebieden wordt gestimuleerd dat de intensieve veehouderij op termijn
wordt afgebouwd. Deze gebieden liggen vooral rond de bos- en natuurgebieden.
In extensiveringsgebieden zijn de ontwikkelingsmogelijkheden voor bestaande bedrijven
beperkt.




21 maart 2012                                          PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>188            Geur en ammoniak veehouderij




Figuur 9.3 Integrale zonering intensieve veehouderij
(Reconstructieplan 2004, POL 2006)

Verwevingsgebieden
Verwevingsgebieden kennen een sterke vermenging van functies (onder andere landbouw,
toerisme en recreatie) met diverse waarden in het buitengebied (zoals water, landschap en
natuur). Doel voor deze gebieden is dat deze functies en waarden zich naast elkaar ontwik-
kelen en elkaar onderling versterken. Nieuwvestiging is binnen verwevingsgebieden niet
toegestaan. Groei van bestaande bedrijven is wel toegestaan. In delen van het verwevings-
gebied is bij overschrijding van een bovengrens van het bouwblok van 1,5 ha een extra te-
genprestatie (zoals extra landschappelijke inpassing) verplicht.

Landbouwontwikkelingsgebieden (LOG's)
In de LOG's kunnen bestaande intensieve veebedrijven groeien en is – in nader aan te wijzen
gebieden binnen de LOG's  ruimte voor nieuwe (of verplaatsende) bedrijven. Ruimtelijke
concentratie van de intensieve veehouderij in gebieden die zowel bedrijfseconomisch als
wat betreft omgevingskwaliteit duurzaam zijn, is hierbij het uitgangspunt. Volgens het re-
constructieplan moet waar mogelijk worden gestreefd naar projectvestigingen en verder-
gaande samenwerking tussen de bedrijven.

Landbouwontwikkelingsgebieden uit het reconstructieplan zijn zo begrensd, dat er vanuit
het provinciaal ruimtelijk- en milieubeleid ook daadwerkelijk ruimte is voor bedrijfsontwik-
keling én voor concentratie van bedrijven. In de praktijk zijn desondanks niet alle locaties in
een landbouwontwikkelingsgebied ook geschikt om nieuwe bedrijven te vestigen. Vandaar
dat er ook voor gekozen is om deze gebieden aan te wijzen als zoekgebieden.



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                         21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                       Geur en ammoniak veehouderij                               189


Beleidsruimte gemeenten
De gemeente kan de zoekgebieden nader begrenzen en daarmee besluiten om in delen van de zoekge-
bieden nieuwvestiging wel of niet toe te staan. De gemeente mag geen LOG’s buiten de zoekgebieden
aanwijzen. De gemeente kan randvoorwaarden stellen aan omvang (aantal, grootte), milieubelasting en
landschappelijke inpassing van nieuwvestigingen en uitbreidingen. Zoekgebieden die door de gemeente
(nog) niet als landbouwontwikkelingsgebied zijn aangewezen, hebben de status als verwevingsgebied
(zonder oppervlakteplafond).

Gemeentelijk beleid
In de beleidslijn IV van de voormalige gemeente Sevenum uit 2008, is een gebied ten westen
van Trade Port West en ten oosten van de Zeesweg aangeduid als zoekgebied voor maxi-
maal 4 nieuwe intensieve veehouderijen met een bouwblok van maximaal 4 ha, waarvan 25%
van dat bouwblok benut dient te worden voor de landschappelijke inpassing. Dit nader be-
grensd gebied, LOG Tradeport, valt grofweg samen met de op de structuurvisiekaart aange-
geven klaverbladen 5a, 5d, 7a en 7d.

In de voormalige gemeente Horst aan de Maas is één landbouwontwikkelingsgebied aange-
wezen voor daadwerkelijke ontwikkeling. Het betreft het LOG Witveldweg, gelegen ten
noordoosten van het plangebied Klavertje 4. Inmiddels zijn er drie nieuwe intensieve vee-
houderijen in dit gebied gerealiseerd en loopt er een procedure voor het Nieuw Gemengd
Bedrijf: nieuwvestiging van een pluimveehouderij in verband met de uitbreiding van een var-
kensbedrijf en een inrichting voor de verwerking van biomassa (waaronder mest).

De huidige gemeente Horst aan de Maas heeft een ruimtelijke visie opgesteld (status con-
cept) over de intensieve veehouderij en glastuinbouw in de gemeente. Hierin is aangegeven
dat nieuwvestiging alleen plaats kan vinden in het Klavertje 4-gebied (LOG Tradeport) en
het LOG Witveldweg voor zover daar nog ruimte is. De vestigingseisen voor het LOG Wit-
veldweg zijn beschreven in de gebiedsvisie (uit 2008) voor dat LOG. Voor de vestigingseisen
van nieuwe intensieve veehouderijen in het LOG Tradeport wordt verwezen naar het geza-
menlijk op te stellen beleid in het kader van Klavertje 4, dat het moet gaan om toekomstbe-
stendige bedrijven en er sprake moet zijn van synergie met andere ondernemingen. In de vi-
sie is ook ingegaan op de mogelijkheden voor hervestiging (verplaatsing naar een bestaande
locatie IV buiten de LOG's), groei op basis van het huidige bestemmingsplan (inclusief vrij-
stellings- en wijzigingsbevoegdheden) en mogelijkheden voor groei van bestaande inten-
sieve veehouderijen in gebieden waar de conceptruimtelijke visie uit 2011 aangeeft dat
groei van IV-bedrijven (tot een bouwblok van maximaal 6 ha) is toegestaan. Deze laatste ge-
bieden overlappen niet met het Klavertje 4 gebied.

De gemeente Peel en Maas heeft in september 2011 een ontwerpstructuurvisie en MER in-
tensieve veehouderij en glastuinbouw ter inzage gelegd. Op basis van deze ontwerpstruc-
tuurvisie is nieuwvestiging alleen mogelijk in het LOG Egchelse Heide (ten zuiden van Eg-
chel) en Snepheide (tussen Meijel en Beringe). Indien deze LOG's zijn uit ontwikkeld, zijn er
mogelijkheden in een nog nader te begrenzen LOG Laagheide (ten noorden van Helden).
Uitbreiding van bouwblokken van bestaande intensieve veehouderijen is niet of beperkt
mogelijk in zones rondom natuurgebieden en de kernen en rivier- en beekdalen. In het ove-
rige buitengebied is uitbreiding van bouwblokken onder voorwaarden mogelijk tot 1,5 ha of
2,5 ha.




21 maart 2012                                               PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>190            Geur en ammoniak veehouderij


Het plangebied van deze ontwerpstructuurvisie omvat het gehele grondgebied van de ge-
meente Peel en Maas exclusief het gedeelte wat deel uitmaakt van de gebiedsontwikkeling
Klavertje 4. Het projectvestigingsgebied glastuinbouw Siberië en het gebied ten zuiden en
westen van Siberië is onderdeel van het gebied Klavertje 4.

Daarnaast maakt het landbouwontwikkelingsgebied Krabbenborg onderdeel uit van Klaver-
tje 4-gebied. Het betreft een strook langs de A67, noordelijk van het projectvestigingsge-
bied Siberië. Vanuit de kern Baarlo is een intensieve veehouderij naar dit gebied verplaatst
met de zogenaamde VIV-regeling van de provincie.

9.2.2. Onderzoeksvarianten basisalternatief en robuustheidsanalyse,
Accent onderzoek milieuverkenning
Voor dit thema zijn niet zozeer de ontwikkelingen conform basisalternatief en robuustheids-
analyse van belang; voor dit onderzoek naar geur en ammoniak van veehouderij zijn de ves-
tigingslocaties voor nieuwe veehouderij bepalend. In het kader van de milieuverkenning van
basisalternatief en robuustheidsanalyse zijn verschillende varianten voor de locatie van
nieuwe veehouderijbedrijven onderzocht.

Mogelijke locaties voor nieuwvestiging van intensieve veehouderij
Op basis van de beleidslijn van de voormalige gemeente Sevenum, de conceptruimtelijke vi-
sie van de gemeente Horst aan de Maas (LOG Tradeport), de eerder in gang gezette ontwik-
keling in het LOG Krabbenborg (gemeente Peel en Maas) en de kaart met de indicatieve mi-
lieuruimte voor wat betreft geurhinder uit stallen (figuur 9.1), zijn de mogelijkheden en ef-
fecten (geur en ammoniak) onderzocht van nieuwvestiging van 4 'fictieve' bedrijven in het
Klavertje 4-gebied.

Daarbij zijn verschillende locaties onderzocht:
-   LOG Tradeport, Klaver 7;
-   westzijde Klaver 12 (nabij glastuinbouwgebied Californië, tevens provinciaal zoekge-
    bied LOG);
-   zuidwestzijde Klaver 13 (nabij glastuinbouwgebied Siberië, tevens provinciaal zoekge-
    bied LOG).

Bij de nieuwvestiging van deze 'fictieve bedrijven' is uitgegaan van een bouwblok van 4 ha
(inclusief 25% ruimte voor landschappelijke inpassing), een gesloten varkensbedrijf en de
toepassing van luchtwassers1).

9.2.3. Voorkeursalternatief
Bij de effectbepaling voor het voorkeursalternatief voor dit thema (geur en ammoniak) is
uitgegaan van de conceptontwerpstructuurvisie (versie juni 2011), waarin de volgende be-
leidsuitgangspunten zijn verwoord.
-   Nieuwvestiging is alleen mogelijk ten westen van Traffic Port (LOG Krabbenborg) en in
    klaver 13 (Siberië).

1) Uitgegaan is van 1.000 zeugen gesloten, dus inclusief vleesvarkens, biggen en beren. Economische
   omvang circa 600 Nge. Luchtwasser BWL 2009.12. Emissie van ammoniak ruim 4.000 kg/Nh3/jaar;
   geuremissie ruim 27.000 OU. Nge = Nederlandse grootte eenheid, een maat om de economische
   omvang te bepalen. 70 Nge komt overeen met 1 volwaardige arbeidskracht.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                             21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                      Geur en ammoniak veehouderij                               191


-     Bestaande bedrijven blijven – voor zover deze liggen buiten de geprojecteerde
      werklandschappen – gehandhaafd.
-     Bestaande rechten worden gerespecteerd, met inachtneming van de geldende wet- en
      regelgeving en voldoende landschappelijke inpassing.
-     Uitbreiding en hervestiging kan alleen plaatsvinden op locaties waar bestaande en
      toekomstige functies geen hinder ondervinden van de ontwikkeling. Vanuit dit per-
      spectief is uitbreiding buiten het vigerende bouwblok niet mogelijk in gebieden die zijn
      aangeduid als beekdallandschap, mozaïeklandschap, werklandschappen en nabij
      bestaande gevoelige functies, zoals woningen en recreatie.

Hierbij is ook uitgegaan van een situatie waarin de vaste wettelijke geurnormen worden
aangepast om de gewenste ruimtelijke ontwikkeling mede te sturen:
-   bestaande bebouwde kom, inclusief bestaande bedrijventerreinen: geurnorm 3 OU;
-   nieuwe bedrijventerreinen geurnorm: 14 OU;
-   glastuinbouw, bestaand en nieuw; geurnorm: 14 OU met uitzondering van klaver 13
    (geurnorm 24 OU);
-   overig buitengebied: geurnorm 14 OU.

In de bijlage (paragraaf 9.4) zijn kaarten opgenomen waarin milieuruimte met betrekking tot
geur uit stallen is weergegeven op basis van de vaste wettelijke waarden (zie ook figuur 9.1)
en op basis van bovenstaande aangepaste normering.

Bij de effectbepaling is uitgegaan van de consequenties van het Besluit Huisvesting (maxi-
male emissiewaarden), is rekening gehouden met de bestaande economische omvang van de
veehouderijen (op basis van vergunde rechten) en is ook rekening gehouden met de ontwik-
keling van melkveebedrijven. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
-    veehouderijen gelegen binnen de werklandschappen stoppen binnen de planperiode;
-    vier nieuwvestigingen van intensieve veehouderijen;
-    veehouderijen met een omvang kleiner dan 40 Nge (ongeveer ½ fte) stoppen binnen de
     planperiode;
-    intensieve veehouderijen en melkveebedrijven tussen 40 en 140 Nge (ongeveer 2 fte)
     kunnen groeien, mits voldoende milieuruimte. Die groei vindt plaats binnen de be-
     staande emissies, door het opvullen van de ruimte die ontstaat door de inzet van emis-
     siearme technieken), maar die groei gaat niet gepaard met een toename van emissies;
-    intensieve veehouderijen, gelegen buiten het extensiveringsgebied, beekdallandschap
     of mozaïklandschap, nu al groter dan 140 Nge, groeien, ook met emissies (en het sal-
     deren met rechten van stoppers); deze bedrijven groeien uit tot een omvang van 2,5 ha
     met een omvang van circa 750 zeugen 'gesloten', een omvang van circa 450 Nge1);
-    melkveebedrijven tussen 40 en 140 Nge groeien uit tot een omvang van ongeveer
     140 Nge: 100 melkkoeien en bijbehorend jongvee;
-    melkveebedrijven nu al groter dan 140 Ne groeien tot een omvang van 220 melkkoeien
     en bijbehorend jongvee;
-    ontwikkeling van het LOG Witveldweg, conform het MER van het Nieuw Gemengd Be-
     drijf uit 2011 (dus inclusief bestaande initiatieven en inclusief NGB);


1) Nge = Nederlandse grootte eenheid, een maat om de economische omvang te bepalen. 70 Nge komt
   overeen met 1 volwaardige arbeidskracht. Emissie ammoniak ruim 3.000 kg/Nh3/jaar, emissie geur
   ruim 20.000 OU.



21 maart 2012                                              PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>192            Geur en ammoniak veehouderij


-   ontwikkeling veehouderij in LOG Krabbenborg (Gortz) conform vergunningaanvraag
    (aanzienlijke uitbreiding bestaand bedrijf).
De verdeling over de veehouderijen gelegen in het plangebied is, uitgaande van boven-
staande scenario, als volgt: 4 nieuwvestigingen intensieve veehouderij, 19 stoppende vee-
houderijen, 16 groeiende veehouderijen en 13 blijvende veehouderijen (waarvan 7 paarden-
bedrijven).

VKA versus autonome ontwikkeling
Het is moeilijk een onderscheid te maken tussen de ontwikkelingen van veehouderijen in de
autonome ontwikkeling en op basis van het VKA, omdat de ontwikkelingen van veehoude-
rijen al beïnvloedt wordt door bestaand beleid dat ook opgenomen is in de conceptont-
werpstructuurvisie en door maatregelen die onderdeel zijn van de lopende gebiedsontwik-
keling Klavertje 4.

In de analyse is het verschil tussen autonome ontwikkeling en voorkeursalternatief ingeschat
als het verschil tussen:
-    geen nieuwvestiging (AO) of wel nieuwvestiging (VKA);
-    geen stringenter beleid in beekdallandschap, mozaïklandschap en toekomstige werk-
     landschappen (AO) versus wel stringenter beleid in die deelgebieden (VKA).


9.3. Effecten
9.3.1.         Huidige situatie en autonome ontwikkeling
In onderstaand figuur is de ligging van veehouderijen in en rond het plangebied weergege-
ven. Dit op basis van een provinciaal bestand met gegevens van de vergunde rechten van
veehouderijen, aangevuld met correcties c.q. gegevens van de gemeenten (inventarisatie
eind 2010). Deze kaart is op groter formaat ook in de bijlage (bijlage 9.4) opgenomen.




Figuur 9.4 Veehouderijen in en rondom het plangebied



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                           Geur en ammoniak veehouderij                                193


Op basis van deze gegevens is de huidige geurbelasting door geuremissies uit stallen van
veehouderijen in beeld gebracht (de zogenaamde achtergrondbelasting) en zijn de geur-
contouren van de veehouderijen bepaald. Zie hiervoor de kaarten in de bijlagen.

Beide kaarten zijn van belang bij het beoordelen van de realiseerbaarheid van nieuwe ruim-
telijke ontwikkelingen, voor zover het de realisatie van nieuwe gebouwen betreft die volgens
de Wet geurhinder en veehouderij als voor geurhindergevoelig dienen te worden aange-
merkt. Bij de ontwikkeling van nieuwe werklandschappen kan er sprake zijn van dergelijke
belemmeringen. Een mogelijke overlap tussen de geurcontouren (3 OU, bebouwde kom) en
toekomstige werklandschappen is er vooral in de klavers 7, 8 en 11.


De normen, die voortvloeien uit wetgeving op het gebied van geurhinder van veehouderijen, dienen in de
eerste plaats voor de vaststelling van de vraag of voor een veehouderij een vergunning kan worden ver-
leend. Deze eisen ten aanzien van de maximale geurbelasting of minimaal aan te houden afstanden zijn
ook van belang bij de beoordeling van de vraag of een bepaalde geurgevoelige bestemming kan worden
gerealiseerd nabij een veehouderij. Deze zogenaamde 'omgekeerde werking' heeft dus betrekking op
ruimtelijke ordeningsbesluiten, zoals bestemmingsplannen. Vaste rechtspraak bij dit soort besluiten is dat
er geen sprake mag zijn van een aantasting van de bestaande rechten van de (blijvende) veehouderijen en
er sprake moet zijn van aanvaardbaar woon- en leefklimaat. In het algemeen is de huidige achtergrond-
belasting in het plangebied niet zo hoog dat er problemen zijn te verwachten omdat er geen sprake is van
een goed woon- en leefklimaat voor werknemers en bezoekers in de toekomstige werklandschappen. Lo-
kaal zijn er wel hogere waarden in de directe nabijheid van grotere intensieve veehouderijen, zoals in kla-
ver 7 en klaver 11. Daarnaast zijn er lokaal situaties waar intensieve veehouderijen op korte afstand van
woningen zijn gelegen en waar de geurbelasting relatief hoog.

In de autonome ontwikkeling zullen er een tweetal type ontwikkelingen optreden:
-    lokale afnamen van de geurbelasting en de ammoniakemissies en -deposities, vanwege
     het stoppen en krimpen van vooral kleinere veehouderijen en de modernisering van
     stallen (Besluit Huisvesting, IPPC, Verordening stikstof en Natura 2000);
-    lokale toenamen van de geurbelasting en de ammoniakemissies en -deposities, van-
     wege de groei van veehouderijen (meer dieren en hogere emissies). Groei van geure-
     missies is mogelijk binnen de vastgestelde geurnormen. Lokale toenamen van de emissie
     van ammoniak is alleen mogelijk als dat gepaard met saldering via de Provinciale Veror-
     dening Stikstof en Natura 2000 of (voorlopig) projectsaldering.

Verwacht wordt dat gemiddeld genomen de emissies van geur en ammoniak licht zullen da-
len bij een veestapel die niet sterk groeit of daalt. Lokaal kunnen er belangrijke verschillen
ontstaan met deze gemiddelde landelijke trend. Binnen het plangebied van Klavertje 4 en
ook in de directe omgeving daarvan zullen naar verwachting ook dergelijke verschillen op-
treden.

9.3.2.          Effecten onderzoeksvarianten basisalternatief en robuustheidsanalyse
In onderstaande figuur zijn is voor de drie onderzochte 'mogelijke' inplaatsingslocaties de
geurhinder in de huidige situatie vergeleken met de geurhinder na nieuwvestiging van 4 ge-
sloten varkensbedrijven (emissie van geur ruim 27.000 OU, economische omvang circa
600 Nge).




21 maart 2012                                                    PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>194            Geur en ammoniak veehouderij




Figuur 9.5 Effecten locatievarianten vestigingslocaties iv-bedrijven

Uit deze vergelijkende analyse blijkt dat inplaatsing van 4 grotere intensieve veehouderijen
qua milieuruimte (geur) in principe mogelijk is op alle drie de onderzochte plekken, en ook
op andere plekken binnen het plangebied, bijvoorbeeld in Klaver 4. Mogelijk is daarvoor wel
een aanpassing van de geurnormen nodig, bijvoorbeeld om vestiging van dergelijke bedrij-
ven op korte afstand van glastuinbouwbedrijven mogelijk te maken.

Verder blijkt dat ook er sprake is van een toename van de achtergrondbelasting in de directe
omgeving van deze locaties, maar dat die invloed niet ver reikt en leidt tot knelpunten in de
achtergrondbelasting, bijvoorbeeld in de kernen of de linten met woonbebouwing.

Knelpunten zijn vooral te verwachten door strijdigheid tussen andere functies (geurcontou-
ren versus nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen) en andere milieuthema's, zoals landschap,
verkeer (veiligheid) en mogelijk ook gezondheid (vanwege de concentratie van dieren op
korte onderlinge afstanden).

9.3.3.         Mitigerende en compenserende maatregelen
Stimuleren of voorschrijven van verdergaande emissiebeperkende maatregelen, zoals lucht-
wassers, dan wettelijk vereist volgens de AMvB-huisvesting en de IPPC-richtlijn voor grote
bedrijven, is een mogelijk mitigerende maatregel. Dit kan door het maken van afspraken met
bedrijven bij verplaatsingen, omschakelingen of grote uitbreidingen (bij de beoordeling van
de planologische aanvaardbaarheid) of het subsidiëren van de toepassing van dergelijke
technieken.
De ontwikkeling van vooral de intensieve veehouderij en de melkveehouderij (stoppers,
groeiers) is een belangrijke factor voor de ontwikkeling van de ammoniakemissie en -depo-
sitie. Voor geur is vooral de ontwikkeling van de intensieve veehouderij relevant.
Beperking van die groei of stimuleren van krimp (beëindigingsregeling) is een belangrijke
mitigerende maatregel.

Mestbewerking en -verwerking en vooral het uitrijden van mest op het land zijn ook bronnen
van geurhinder. Voor het uitrijden van mest geldt dat er geen directe relatie is tot de locatie
van een intensieve veehouderij en de plek waar de mest wordt uitgereden. Wel is er een re-
latie tussen de omvang van de veestapel en het totale aanbod aan mest.
De bijdrage van geur uit installaties voor mestbewerking en -verwerking is, gemiddeld ge-
nomen, gering ten opzichte van de geurhinder uit stallen en het uitrijden van mest. Meer
verwerking van mest gekoppeld aan het minder uitrijden van mest, beperkt gemiddeld ge-



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                         21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                     Geur en ammoniak veehouderij                               195


nomen de kans op geurhinder, maar kan wel leiden tot lokale toenames nabij dergelijke in-
stallaties. Combinatie van dergelijke installaties met iv-bedrijven blijkt echter wel kansrijk.

Installaties voor mestbewerking en -verwerking die gebruikmaken van een warmtekracht-
koppeling (WKK) of andere technieken, kunnen emissies (Nox, Nh3) hebben die kunnen lei-
den tot verzuring van bos- en natuurgebieden. De bijdrage van deze bronnen is ten opzichte
van de emissie van ammoniak uit stallen beperkt (gemiddeld genomen niet hoger dan 5%
van de emissies uit stallen) en niet van belang voor de oordeel- en besluitvorming.

9.3.4.          Effecten voorkeursalternatief
Geur
In de onderstaande afbeelding is de verwachte geurbelasting opgenomen, uitgaande van de
ontwikkeling van de veehouderij in het plangebied volgens het scenario zoals beschreven in
paragraaf 9.2.4 (VKA conform conceptontwerpstructuurvisie). Deze kaart is ook op groter
formaat opgenomen in de bijlage-CD.




Figuur 9.6 Voorkeursalternatief, achtergrondbelasting geur

In onderstaande tabel is de belasting van bestaande voor geurhinder gevoelige objecten (in-
ventarisatie eind 2010) weergegeven voor drie uitgangspunten: de huidige situatie, auto-
nome ontwikkeling en het VKA.




21 maart 2012                                             PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>196            Geur en ammoniak veehouderij


Tabel 9.3            Achtergrondbelasting effecten VKA versus huidige situatie en autonome ont-
                     wikkeling. Belasting op bestaande voor geurhinder gevoelige objecten
 kans op geurhinder                beoordeling leefklimaat      huidige situatie autonome ontwikkeling        VKA
 <5%                               zeer goed                         553                550                   550
 5-10%                             goed                              213                210                   214
 10-15%                            redelijk goed                      64                  79                   72
 15-20%                            matig                              21                  13                   16
 20-25%                            tamelijk slecht                      5                  5                    5
 25-30%                            slecht                               2                  4                    4
 30-35%                            zeer slecht                          3                  0                    0
 >35%                              extreem slecht                       0                  0                    0

De verschillen zijn klein. De kans op geurhinder daalt in het VKA licht ten opzichte van de
huidige situatie. Het aantal adressen/gebouwen waar sprake is van een matig of slechter
woon- en leefklimaat neemt af van 31 (huidige situatie) naar 25 (VKA). Ook het verschil tus-
sen VKA en AO is klein.

In de bijlage (paragraaf 9.4) is een kaart opgenomen waarin het verschil is weergegeven
tussen de achtergrondbelasting in de huidige situatie en het voorkeursalternatief (inclusief
autonome ontwikkelingen, zoals nieuwvestigingen in het LOG Witveldweg en uitbreiding
van de veehouderij in het LOG Krabbenborg (Gortz). Het effect van deze toe- en afname op
de geurbelasting van bestaande voor geurhinder gevoelige objecten is beperkt. Dit wordt
mede verklaard door de werking van de normstelling van de Wet geurhinder en veehouderij,
de toepassing van moderne technieken (Besluit Huisvesting, IPPC, Verordening Stikstof en
Veehouderij) en de veronderstelde groei, maar ook krimp van veehouderijen.

Daar waar er nu nog geen voor geurhinder gevoelige objecten zijn, maar wel later gereali-
seerd kan of zal worden, kunnen bij een toename van de geurbelasting knelpunten ontstaan
(contouren die overlappen of een te hoge achtergrondbelasting). Dergelijke knelpunten
kunnen, uitgaande van het VKA zoals beschreven in paragraaf 9.2.4, vooral optreden in de
klavers 7 en 11 en de uitbreiding van het glastuinbouwgebied Siberië.

Ammoniak
In onderstaande kaart is de depositie van ammoniak ten gevolge van de emissie uit stallen
uit het plangebied van Klavertje 4 op basis van het VKA vergeleken met de depositie op basis
van de huidige situatie. Op alle Natura 2000-gebieden en ook de nagenoeg alle overige
voor verzuring gevoelige bos- en natuurgebieden, is er volgens de uitgangspunten zoals in
paragraaf 9.2 beschreven, sprake van een afname van de depositie. Nabij de nieuwvestiging
van de intensieve veehouderijen is er een toename van de depositie op natuurgebieden.
Deze gebieden hebben geen beschermde status in het kader van de Natuurbeschermings-
wet of de Wet ammoniak en veehouderij.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                            21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                          Geur en ammoniak veehouderij                               197




Figuur 9.7 Depositie van ammoniak
(VKA versus huidige situatie)

In onderstaande tabel zijn voor de Natura 2000-gebieden de effecten van het VKA ten op-
zichte van de huidige situatie (HS) weergegeven voor de emissies van de veehouderij. Uit de
tabel valt af te leiden dat als gevolg van de ontwikkelingen er overal een afname is van de
stikstofdepositie. Deze afname is het gevolg van het verdwijnen van bedrijven uit het gebied.
Een deel van de afname is echter te verklaren uit een afname van de emissies als gevolg van
de maatregelen die bestaande bedrijven moeten treffen op grond van het besluit Huisves-
ting en de Verordening Stikstof en Natura 2000. Ook ten opzichte van de autonome ontwik-
keling wordt er in alle gebieden een lichte afname van de stikstofdepositie verwacht.

Tabel 9.4 Verandering in depositie als gevolg van veehouderijen
( in vergelijking met de huidige situatie (2012); groen: afname)
                                          verandering depositie VKA veehouderijen ten opzichte van hui-
                                          dige situatie (2012) (mol N/ha/ja)
  code       Habitattype                  Maasduinen       Boschhuizer- Deurnsche Peel & Groote Peel
                                                           bergen          Mariapeel
  H2310 zandverstuivingen met                 <-4 - 0           -2 - 0             -               -
             struikheide
  H2330 zandverstuivingen                      -3 - 0           -2 - 0             -               -
  H3130 zwakgebufferde vennen                <-4 - -1          -2 - -1             -               -
  H3160 zure vennen                          <-4 - -1             -                -               -
  H4010A vochtige heiden (hogere             <-4 - -1             -                -               -
             zandgronden)
  H4030 droge heide                              -                -              -3 - 0          -2 - 0
  H5130 jeneverbesstruwelen                      -              -2 - 0             -               -
  H6120 stroomdalgraslanden                  <-4 - -1             -                -               -
  H7110A actieve hoogvenen                       -                -              -3 - 0            -
             (hoogveenlandschap)
  H7110B actieve hoogvenen (hei-          niet aanwezig           -                -               -
             deveentjes)
  H7120 herstellende hoogvenen                   -                -              -3 - 0          -2 - 0




21 maart 2012                                                  PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>198            Geur en ammoniak veehouderij


 H7150  pioniervegetatie met                                    <-4 - 0    -    -                -
        snavelbiezen
 H91D0 hoogveenbossen                                           <-4 - -1   -    -                -
 H91E0C vochtige alluviale bossen                               -4 - -2    -    -                -
        (beekbegeleidende bos-
        sen)

 In de passende beoordeling zijn de resultaten opgenomen van de berekening van de depositie van stik-
 stof op natuurgebieden die worden beschermd in het kader van de Natuurbeschermingswet (Na-
 tura 2000-gebieden en beschermde Natuurmonumenten).
 Hieronder zijn de resultaten daarvan samengevat.

 De stikstofdepositie voor de totale ontwikkeling (verkeer, industrie en veehouderij) neemt in de toe-
 komstige situatie per saldo af ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de verwachting is dat de
 emissies uit verkeer in de toekomst zullen dalen en dat deze afname groter is dan de toename door de
 vestiging van bedrijven met emissies en de toename van het verkeer. Ten opzichte van de autonome
 ontwikkeling wordt er een toename van de depositie van stikstof verwacht.

 Er wordt ten opzichte van de huidige situatie per saldo geen toename van de stikstofdepositie als
 gevolg van de ontwikkeling van veehouderijen in dit gebied. Verwacht wordt dat de depositie uit
 veehouderijen per saldo daalt, mede het gevolg van maatregelen die bestaande bedrijven moeten
 treffen op grond van het besluit Huisvesting en het beëindigen of verkleinen van veehouderijen waar
 andere functies (zoals de ontwikkeling van werklandschappen) zijn voorzien. Deze verwachte afname is
 groter dan de verwachte toename als gevolg van uitbreidingen en nieuwvestiging van veehouderijen
 binnen Klavertje 4.

9.3.5.         Evaluatie en monitoring
Belangrijke aandachtspunten zijn:
-   de ontwikkeling van veehouderijen in en nabij de gebieden waar werklandschappen
    worden ontwikkeld, onder andere vanwege de mogelijke conflicten (direct ruimtege-
    bruik en milieucontouren);
-   de ontwikkeling van geurhinder nabij locaties waar groei van intensieve veehouderijen
    mogelijk is of mogelijk wordt gemaakt;
-   de totale ontwikkeling van de emissies van ammoniak uit veehouderijen in relatie tot de
    natuurdoelstellingen voor de voor verzuring gevoelige bos- en natuurgebieden en de
    doelen en toegewezen ontwikkelruimte in het kader van de Programmatische Aanpak
    Stikstof.


9.4. Bijlagekaarten
In de cd-rom die als bijlage bij dit onderzoeksrapport is toegevoegd zijn kaarten opgenomen
met nadere gegevens ten aanzien van:
 -   geurhinder uit stallen, huidige situatie;
 -   geurhinder uit stallen, voorkeursalternatief;
 -   depositie van ammoniak op natuurgebieden.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                  21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>10. Lichthinder en slagschaduw



10.1. Samenvatting
10.1.1. Conclusies onderzoek
Lichthinder: kenmerken huidige situatie en effecten tot 2022
Lichthinder kan in de eerste plaats optreden als gevolg van de realisering van nieuwe glas-
tuinbouwgebieden. Als gevolg van de sinds enkele jaren geldende eis dat kassen zowel aan
de zij- als bovenkant worden afgeschermd (bovenkant voor 95%) zijn de effecten van de
nieuwe glastuinbouwgebieden op de omgeving echter beperkt. Het uitgevoerde onderzoek
laat zien dat er wel enige invloed is op de verlichtingssterkte (0,1 lux-contour), maar dat de
geldende richtwaarden en normen – ook de richtwaarden voor natuurgebieden (1 lux in de
nachtperiode) – nergens worden overschreden. Alleen bij woningen in de directe omgeving
van kassen kan enige hinder ontstaan.

Naast assimilatiebelichting in de glastuinbouw, kunnen ook straatverlichting, reclamever-
lichting, terreinverlichting (railterminal, bedrijventerreinen, eventueel golfbaan) en verlich-
ting van gebouwen ook hinder veroorzaken. In het voorkeursalternatief wordt het optreden
van dergelijke hinder met gerichte maatregelen (beperking van terreinverlichting, toepas-
sing van hinderbeperkende armaturen, kleurkeuze verlichting) voorkomen.

Schaduwhinder: kenmerken huidige situatie en effecten tot 2022
Schaduwhinder is alleen relevant in verband met de realisering van windturbines. Uit het on-
derzoek blijkt dat bij enkele adressen in de omgeving in theorie schaduwhinder kan ont-
staan. De hinder vanwege de optredende slagschaduw zal worden voorkomen c.q. beperkt
door een automatische stilstandregeling, die de windturbine uitschakelt op de momenten
dat deze slagschaduw bij woningen kan veroorzaken (verplichte maatregel op grond van de
'Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer').

Effecten ontwikkelingen na 2022
Voor de in de structuurvisie aangeduide ontwikkelingen na 2022 (periode tot 2030/2040)
gelden in beginsel dezelfde conclusies als hiervoor beschreven.

10.1.2. Effectbeoordeling
Effectscore ten opzichte van de referentie (huidige situatie en autonome ontwikkeling).

Tabel 10.1 Beoordeling effecten licht- en schaduwhinder
 Criterium                        robuustheidsanalyse           voorkeursalternatief 2030/2040
 lichthinder voor natuur                  0/-                                 0/-
 schaduwhinder windturbines                0                                   0




21 maart 2012                                             PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>200            Lichthinder en slagschaduw



10.2. Methode
10.2.1. Toetsingscriteria en onderzoeksmethodiek
Lichthinder
Verantwoording effectcriterium
De ontwikkeling van glastuinbouw, bedrijventerreinen, golfbanen en dergelijke kunnen lei-
den tot lichthinder voor de omgeving. De oorzaken zijn de toegepaste assimilatiebelichting
in de glastuinbouw en de verlichting van wegen, gebouwen, terreinen en reclame-uitingen.
Met name door weerkaatsing via het wolkendek kan tot in de verre omtrek lichthinder op-
treden. Lichthinder kan zowel effecten hebben op mensen als op de natuur. Voor beide be-
staan geen formeel vastgelegde normen.

Hinder van assimilatiebelichting treedt vooral op door de 'lichtkoepel' boven glastuinbouw-
gebieden. Ongeveer 10% van de omwonenden vindt die gloed 'erg' tot 'heel erg' hinderlijk.
In het onderzoek (Vos et al, 1995) kon geen dosis-effectrelatief worden vastgesteld. Ook de
combinatie van veel reclame-uitingen, veel verlichting van gebouwen en/of terreinen kun-
nen tot een lichtkoepel leiden. Dit gebeurt in het geval er sprake is van naar boven uitge-
straald licht of indien er sprake is van grote verlichtingssterkte in combinatie met een re-
flecterend oppervlak.
Er bestaan wel normen voor de lichthinder die mensen ervaren en die wordt veroorzaakt
door sportveldverlichting (NSVV, 1999) en terreinverlichting (NSVV, 2003). Deze normen
zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Tabel 10.2 Normen lichthinder
 Periode         natuurgebied                           landelijk gebied stedelijk gebied stadscentrum/industriegebied
 07.00-21.00 uur      2 lux                                  5 lux            10 lux                 25 lux
 21.00-07.00 uur      1 lux                                  1 lux            2 lux                   4 lux

Licht kan verstorend werken voor de natuur. Voor Natura 2000-gebieden geldt dat er geen
sprake mag zijn van significante effecten door ontwikkeling van glastuinbouw. De 0,1 lux-
contour wordt algemeen geaccepteerd als een waarde waar beneden geen effecten op
planten- of diersoorten en dus geen significante effecten meer plaatsvinden. Deze algemeen
geaccepteerde norm die wordt gehanteerd bij de toepassing van de Natuurbeschermings-
wet, dus voor Natura 2000-gebieden, wijkt dus af van de normen voor hinder vanuit sport-
veldverlichting en terreinverlichting die door de Nederlandse Stichting Voor Verlichtings-
kunde (NSVV) zijn opgesteld.

Begrippen
-    donkerteperiode: periode van 1 november tot 1 april van 18.00 tot 24.00 uur en van 1 april tot 1 mei
     en van 1 september tot 1 november van 20.00 tot 02.00 uur;
-    nanacht: periode van 1 november tot 1 april van 24.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang en van 1
     april tot 1 mei en van 1 september tot 1 november van 02.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang;
-    assimilatiebelichting: licht dat in de glastuinbouw wordt toegepast om de groei en/of bloei van de
     gewassen te bevorderen;
-    lux: eenheid waarin de verlichtingssterkte wordt uitgedrukt;
-    verlichtingssterkte: mate waarin een object wordt verlicht;
-    kieren: het gedeeltelijk openen van de afscherming om temperatuur en vocht in de kas te reguleren.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                 21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                        Lichthinder en slagschaduw                             201


Toegepaste methode om effecten te voorspellen en te scoren
De verlichtingssterkte op de omgeving door licht vanuit de glastuinbouw is bepaald met een
model. Andere vormen van verlichting zijn niet modelmatig doorgerekend, omdat hier on-
voldoende informatie over bekend is. Ook is het niet realistisch om hier aannames voor te
doen. Zo kan terreinverlichting variëren van minder dan 20 tot meer dan 100 lux. Dit is een
factor 5 verschil. Naar boven stralend licht of licht dat naar beneden is gericht en wordt
weerkaatst, maakt een factor 5 tot 10 verschil, afhankelijk van het weerkaatsende oppervlak.
Reclameverlichting bestaat in allerlei vormen, maten en kleuren. Ook hiervoor is het doen
van aannames geen goede benadering van de werkelijkheid. In deze fase van een structuur-
visie is het geen probleem dat deze vormen van verlichting niet modelmatig zijn doorgere-
kend. Ten eerste zijn er ook zonder berekeningen veel aanbevelingen te maken voor het be-
perken van lichthinder uit deze bronnen. En ten tweede dragen reclame-, weg-, terrein- en
gebouwverlichting na mitigerende maatregelen relatief weinig bij aan lichthinder op grote
afstand ten opzichte van glastuinbouw na mitigerende maatregelen.

Met het model voor verlichting uit de glastuinbouw is de contour van 0,1 lux bepaald. Hierbij
is gekeken naar verticaal uittredend licht. Horizontaal uittredend licht is in het geval van
Klavertje 4/Greenport Venlo niet van belang, omdat met 100% zijafscherming wordt ge-
werkt (zie verderop in deze paragraaf) en omdat zijwaarts uitgestraald licht veel minder ver
reikt door de relatief geringe oppervlakte van de gevels ten opzichte van de daken in glas-
tuinbouw en door gebouwen, bomen en struiken die het licht tegenhouden.

Doordat de gebieden met glastuinbouw in de autonome ontwikkeling en in de alternatieven
verspreid liggen, is het noodzakelijk om per gebied de lichthinder te berekenen:
-   Siberië (klavers 9, 10, 13);
-   Californië (autonome ontwikkeling + klaver 12);
-   Klaver 5 (alleen in het studiealternatief als glastuinbouw opgenomen).

Uitgangspunten voor dit planMER
In de structuurvisie worden de netto en de bruto oppervlakte van glastuinbouw in de diverse
klavers vastgelegd. Ook worden in de structuurvisie uitgangspunten opgenomen voor de
lichtafscherming. Aangezien 100% zijafscherming technisch realiseerbaar is en ook als regel
geldt voor glastuinbouwgebieden in Greenport Venlo waar al bestemmingsplannen voor zijn
vastgesteld, is als uitgangspunt voor de MER van de intergemeentelijke structuurvisie Kla-
vertje 4 100% zijafscherming gehanteerd.

Wettelijk is vanaf 1 januari 2018 voor alle gevallen, dus ook voor overgangssituaties, 98%
bovenafscherming verplicht. Echter, hierbij is in de nanacht (periode van 1 november tot
1 april van 24.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang en van 1 april tot 1 mei en van
1 september tot 1 november van 02.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang) wel 25% kieren
toegestaan. Kieren is nodig om de temperatuur en vochtigheid in de kas te reguleren. Zo ge-
ven de lampen voor assimilatiebelichting veel warmte af. In de toekomst zal de noodzaak tot
kieren mogelijk afnemen, doordat LED-assimilatiebelichting een sterke ontwikkeling door-
maakt en nu al toepasbaar is.

De mate van bovenafscherming is door dit soort ontwikkelingen moeilijk op één waarde vast
te leggen. Wetende dat bij de uitwerking van de structuurvisie in bestemmingsplannen we-
derom een MER nodig zal zijn waarbij de uitgangspunten specifieker gemaakt worden, is er



21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>202            Lichthinder en slagschaduw


in dit MER op structuurvisieniveau voor gekozen om 95% bovenafscherming als uitgangspunt
te hanteren. Dit is dezelfde afscherming als voor de autonome ontwikkeling zoals die is vast-
gelegd in diverse bestemmingsplannen (zie paragraaf 10.3.1). Dit is een realistisch afscher-
mingspercentage dat enige rekening houdt met kieren en bovendien de lichtuitstraling van
de alternatieven van Greenport Venlo vergelijkbaar maakt met de autonome ontwikkeling.
In paragraaf 10.3.5 Leemten in kennis en informatie, wordt ingegaan op de gevoeligheid van
de resultaten met betrekking tot kieren.

Aannames ten aanzien van keuzes die tuinders gaan maken
De tuinders maken uiteindelijk de keuze voor de teelt, het wel of niet toepassen van assimi-
latiebelichting en de verlichtingssterkte. Voor alle reeds bestemde glastuinbouw zijn de ge-
gevens uit de bestemmingsplannen en de daarbij gemaakte MER-en gehanteerd.
Voor de teeltmix van alle nieuw te bestemmen glastuinbouw is de volgende aanname ge-
maakt.

Tabel 10.3 Uitgangspunten teelt glastuinbouw
 Teelt                             relatieve aandeel                   verlichtingssterkte (lux)     mate van verlichting
 Komkommer                                33%                              10.000 - 15.000                  10%
 Tomaat                                   32%                              10.000 - 16.000                  40%
 Paprika                                  15%                              10.000 - 15.000                  10%
 Opkweek                                  20%                                2.500 - 5.000                  60%
 Totaal                                  100%                               8.500 - 13.500                  30%

Sommige teelten worden door bijna alle glastuinbouwbedrijven belicht, andere teelten wor-
den nog nauwelijks belicht. Daarnaast varieert het belichtingsniveau en de belichtingsduur
van gewas tot gewas. Belichting van groenten wordt met name daglichtondersteunend toe-
gepast in de wintermaanden, 12 tot 16 uur per etmaal (TNO rapport, 2004). Plantbelichting
geeft een wisselend beeld. Bij opkweek van plantmateriaal en bij bloeiende planten wordt
relatief veel belicht, bij groene planten nog veel minder. Voor het areaal dat per teelt belicht
wordt, is uitgegaan van landelijke trends. De trend van toenemende assimilatiebelichting is
sterk voor tomaat. Voor paprika lijkt assimilatiebelichting niet door te zetten, terwijl voor
komkommer assimilatiebelichting sterker lijkt door te zetten dan enkele jaren geleden werd
verwacht. Al met al blijft het moeilijk om de mate van toepassing van assimilatiebelichting
voor het jaar 2020 te voorspellen.
Voor de onderzoeksituaties betekent dit dat de volgende getallen ten aanzien van verlich-
tingssterktes en arealen verlicht glas zijn gehanteerd.

Tabel 10.4 Uitgangspunten verlichting glastuinbouw
                                                                verlichtingssterkte                % verlichte kassen
 Siberië
 -   AO                                                           8.500 - 13.500                         30%
 - Nieuw                                                          8.500 - 13.500                         30%
 - Totaal                                                         8.500 - 13.500                         30%
 Californië
 -   AO                                                           8.300 - 12.500                         30%
 - Nieuw                                                          8.500 - 13.500                         30%
 - Totaal                                                         8.500 - 13.500                         30%
 Klaver 5                                                         8.500 - 13.500                         30%



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                      Lichthinder en slagschaduw                             203


Voor de lichtberekeningen is steeds de maximale verlichtingssterkte aangehouden (worst-
case), afgerond op 500 lux.

Aannames in het model
Voor het model is een wolkhoogte van 200 m gehanteerd. Hoe hoger de wolken hangen, des
te minder licht er wordt weerkaatst. 200 m is een worstcasebenadering.
Voor de reflectie van licht door het gewas en de ondergrond is 7% gehanteerd. Dit is een
gemiddelde. Afhankelijk van het gewas en de ondergrond kan dit hoger of lager zijn.
Het model beschouwt het glastuinbouwgebied als een perfecte cirkel met een homogene
verdeling van de glastuinbouw binnen deze cirkel. Dit betekent dat de werkelijkheid op
enige locatie altijd zal afwijken van de berekende situatie. De bandbreedte van deze onze-
kerheid wordt bij de effectbeschrijving toegelicht.

10.2.2 Schaduwhinder windturbines
Wettelijk kader
In Nederland is voor het voorkomen of beperken van slagschaduw in artikel 3.14, lid 4 van
het 'Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer', het zogenaamde Activiteiten-
besluit opgenomen, dat bij het in werking hebben van een windturbine de bij ministeriële
regeling te stellen maatregelen worden toegepast. Deze maatregelen zijn beschreven in ar-
tikel 3.12 van de 'Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer', vaak aangeduid
als de Activiteitenregeling. Dit artikel luidt als volgt:
Ten behoeve van het voorkomen of beperken van slagschaduw en lichtschittering, is de
windturbine voorzien van een automatische stilstandvoorziening die de windturbine afscha-
kelt indien slagschaduw optreedt ter plaatse van gevoelige objecten voor zover de afstand
tussen de windturbine en de gevoelige objecten minder dan 12 maal de rotordiameter be-
draagt en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer dan 20 minuten per dag
slagschaduw kan optreden en voor zover zich in de door de slagschaduw getroffen uitwen-
dige scheidingsconstructie van gevoelige gebouwen of woonwagens ramen bevinden. De
afstand geldt van een punt op ashoogte van de windturbine tot de gevel van het gevoelige
object.
Het bevoegd gezag kan met betrekking tot het in werking hebben van een windturbine aan-
vullend maatwerkvoorschriften stellen ten behoeve van het voorkomen of beperken van hin-
der door slagschaduw indien het eerste lid in een specifiek geval niet toereikend is.

Voornoemde regeling is geënt op het voorkomen en beperken van slagschaduwhinder tij-
dens de operationele fase en bevat in feite geen duidelijke normstelling voor prognoseon-
derzoeken. Voor het onderhavige onderzoek wordt er als 'worst case'-benadering van uitge-
gaan dat er geen stilstandvoorziening nodig is, als bij een gevoelig object de gemiddelde
slagschaduwduur per jaar niet meer bedraagt dan 5 uur en 40 minuten (17 x 20 minuten). Dit
is in feite een strengere beoordeling dan volgens voornoemde regeling, omdat volgens deze
regeling slagschaduw van minder dan 20 minuten per dag of van minder dan 17 dagen met
meer dan 20 minuten per dag aanvaardbaar wordt geacht. Voor een precieze beoordeling
moet voor alle woningen de slagschaduw per dag worden beoordeeld. Deze analyse zal
plaatsvinden voor het instellen van de stilstandregeling, maar voert te ver voor dit onder-
zoek.




21 maart 2012                                          PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>204            Lichthinder en slagschaduw


De regeling gaat niet in op eventuele cumulatieve effecten met nabijgelegen windturbines
of windparken van derden. Uitgaande van een maximum van 10 windturbines in het zoekge-
bied (en dus geen andere wondturbines in de omgeving), zal er geen sprake zijn van derge-
lijke cumulatieve effecten.

Onderzoeksmethode
De slagschaduwberekeningen zijn verricht met het softwarepakket WindPRO, versie 2.7.486
in combinatie met het softwarepakket WAsP, versie 10.00.0214. De potentiële slagschaduw-
effecten bij een specifieke ontvanger zijn berekend door de situatie te simuleren. De positie
van de zone in relatie tot het vlak waarin de rotor beweegt en de resulterende slagschaduw,
is voor een geheel jaar berekend in intervallen van 1 minuut. Als in een bepaalde minuut het
vlak waarin de rotor beweegt een schaduw op het raam kan werpen dat als ontvangerpunt is
gedefinieerd, dan wordt dit geregistreerd als 1 minuut potentiële slagschaduwduur. Hierbij
wordt het rotorvlak beschouwd als een gesloten vlak.

Voor de slagschaduwberekeningen wordt rekening gehouden met gegevens zoals de posi-
ties van de windturbines, de ashoogte, de rotordiameter, de bladbreedte, relevante hoogte-
verschillen in het landschap en de geografische positie op aarde (lengte- en breedtegraad),
de tijdzone en zomer- en wintertijd. De ontvangerpunten zijn gemodelleerd als een raam
met een breedte van 5 m en een hoogte van 2 m. Dit komt overeen met een groot raam van
een woonkamer. Voor het onderhavige onderzoek zijn de woningen gemodelleerd als glazen
gebouwen die uit alle richtingen slagschaduw kunnen ontvangen. Dit is een 'worst case'-
benadering. Het simulatiemodel bevat ook informatie over de baan en de rotatie van de
aarde ten opzichte van de zon.

Op basis van voornoemde gegevens wordt in eerste instantie de astronomisch maximaal mo-
gelijke slagschaduwduur berekend. Dit is de slagschaduwduur die optreedt als de zon altijd
schijnt, de hemel altijd helder is, de windturbines altijd draaien en de rotor altijd dwars op de
lijn van de zon naar de ontvanger staat. Dit is een maximale situatie die in werkelijkheid
nooit zal optreden. Daarom is de werkelijk te verwachten slagschaduwduur berekend door
een correctie toe te passen op basis van langjarige zonneschijnduur. Ook is op basis van
langjarige windstatistieken een correctie toegepast voor het aantal draaiuren van de wind-
turbines per windrichtingsector.

De beplanting en gebouwen in het gebied zijn in de berekeningen buiten beschouwing ge-
laten. Deze kunnen de slagschaduwduur lokaal wel verminderen, omdat ze het zicht op de
windturbines plaatselijk kunnen belemmeren. Er is wel rekening gehouden met hoogtever-
schillen in het onderzoeksgebied.

10.2.2. Basisalternatief en robuustheidsanalyse
Ontwikkeling glastuinbouw
Voor de berekening van lichthinder is er een worstcase gehanteerd die uitgaat van meer
glastuinbouw dan in het basisalternatief (robuustheidsanalyse). Het verschil zit in de ontwik-
keling van glastuinbouw in klaver 5 en in meer glastuinbouw in klaver 13. Om deze reden
wordt gesproken over het studiealternatief in plaats van het basisalternatief.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de uitgangspunten voor de autonome ontwik-
keling en de robuustheidsanalyse (een verkenning van de milieueffecten op basis van het
masterplan en een conceptversie van de structuurvisie) voor wat betreft de aspecten die re-



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                           21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                   Lichthinder en slagschaduw                             205


levant zijn voor lichthinder uit de glastuinbouw. Voor de berekeningen is gewerkt met groe-
pen van klavers die logische input vormen voor de modellen. Vandaar de rangschikking van
de informatie per groep van klavers.

Tabel 10.5 Uitgangspunten robuustheidsanalyse ontwikkeling glastuinbouw
                       bruto opper-       netto      zijafscher-        bovenaf-           verlichtings % verlichte
                       vlakte klaver   areaal glas      ming           scherming             sterkte      kassen
 Siberië
  -  AO
                          289 ha         184 ha        100%                95%                13.500                 30%
  -  VKA 2022
 - robuustheids-
                          387 ha         250 ha        100%                95%                13.500                 30%
     analyse
 - VKA2030/
                          387 ha         167 ha        100%                95%                13.500                 30%
     2040
 Californië
  -  AO                   228 ha         187 ha        100%                95%                12.500                 30%
  -  robuustheids-
     analyse
  - VKA 2022              392 ha         294 ha        100%                95%                13.500                 30%
  - VKA2030/
     2040
 Klaver 5
  -    robuustheids-
                          95 ha          71 ha         100%                95%                13.500                 30%
       analyse
  -    AO
  -    VKA 2022
                          95 ha           0 ha         n.v.t.              n.v.t.               n.v.t.               n.v.t.
  -    VKA2030/
       2040

In de robuustheidsanalyse is, ten behoeve van de verkenning van mogelijke effecten, uitge-
gaan van de ontwikkeling van glastuinbouw, extra ten opzichte van de autonome ontwikke-
ling, in de klavers 13, 12 en 5. Dit kan worden aangemerkt als een worstcasebenadering.
-     In klaver 5 is op basis van de recentere planvorming geen ontwikkeling van glastuin-
      bouw meer voorzien. Op de lange termijn is in dit klaver de ontwikkeling van een bedrij-
      venterrein mogelijk. De emissie van licht in dit klaver zal op basis van de recente plan-
      nen dus minder zijn dan in de robuustheidsanalyse.
-     de robuustheidsanalyse gaat uit van een groter areaal glas in klaver 13 (Siberië-West)
      dan in het voorkeursalternatief.

Windturbines
In alle alternatieven wordt uitgegaan van de plaatsing van tien windturbines van 3 MW langs
de spoorlijn. Daarbij wordt uitgegaan van turbines met een ashoogte van 130 m en een tip-
hoogte van 180 m.
Uitgegaan is van technische gegevens en locaties van vijf windmolens op basis van een
eerste verkenning van het bedrijf Imtech, initiatiefnemer voor de plaatsing van windturbines
in het kader van het DECL-initiatief. Voor de overige vijf zijn dezelfde technische gegevens
gehanteerd en is de locatie geëxtrapoleerd richting het noordwesten vanuit de eerste vijf
windturbines. Dit om mogelijke effecten op het gebied van slagschaduw in te kunnen




21 maart 2012                                                       PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>206            Lichthinder en slagschaduw


schatten. Inmiddels zijn er nadere onderzoeken uitgevoerd naar een mogelijke plaatsing van
windturbines die afwijkt van de plaatsing waar in dit onderzoek van is uitgegaan.

10.2.3. Voorkeursalternatief
Glastuinbouw
In het voorkeursalternatief is het areaal glas kleiner dan in de robuustheidsanalyse (zie tabel
10.5). In het VKA is verder als maatregel opgenomen dat verlichting van bedrijventerreinen
zoveel mogelijk wordt beperkt en dat hinderbeperkende armaturen (naar beneden gericht,
toepassing van licht met een specifieke golflengte bij terreinen met sterke verlichting in de
nachtperiode) worden toegepast; zie paragraaf 10.3.3).

Windturbines
De opstelling van windturbines is in het voorkeursalternatief niet gewijzigd ten opzichte van
het basisalternatief. Om hinder door slagschaduw te voorkomen wordt uitgegaan van een
automatische stilstandregeling.


10.3. Effecten lichthinder
10.3.1. Huidige situatie en autonome ontwikkeling
Huidige situatie
In het plangebied is glastuinbouw aanwezig in Siberië en in Californië. In klaver 10 liggen
twee glastuinbouwbedrijven die gebruikmaken van assimilatiebelichting. Deze bedrijven
hebben wel een zijafscherming, maar geen bovenafscherming (MER glastuinbouw Siberië,
2007). Geen van deze gebieden is momenteel volledig gerealiseerd. Ook elders in het plan-
gebied komt verspreid glastuinbouw voor.
Zowel de aanwezige glastuinbouw die assimilatie toepast, als de straat- en industrieverlich-
ting op de bedrijventerreinen, veroorzaken lichthinder in de omgeving. Er zijn echter onvol-
doende gegevens bekend om de huidige situatie met een model door te rekenen.

Autonome ontwikkeling
Ontwikkelingen in de klavers
In de autonome ontwikkeling worden de klavers 9 en 10 en het gebied Californië verder
ontwikkeld, conform hetgeen is vastgelegd in de bestemmingsplannen. Dit betekent een
toename van de glastuinbouw, waarbij ook een deel van de glastuinbouw assimilatiebelich-
ting zal gebruiken. In de bestemmingsplannen voor klaver 9 en voor Californië zijn regels
met betrekking tot de afscherming van assimilatiebelichting opgenomen. Voor klaver 9 en
voor Californië geldt een verplichting tot volledige zijafscherming en 95% bovenafscher-
ming (Bestemmingsplan projectvestiging glastuinbouw Siberië, 2009; Projectvestiging glas-
tuinbouw Californië - Voorschriften, gemeente Horst aan de Maas, vastgesteld 2007).

Convenant glastuinbouw
In het in 2004 gesloten convenant tussen Stichting Natuur en Milieu en LTO Nederland over
belichting en afscherming in de glastuinbouw, is opgenomen dat vanaf 1 januari 2008 alle
bestaande glastuinbouwbedrijven die een scherm kunnen installeren, 95% bovenafscher-
ming dienen te realiseren. Bedrijven die geen scherm kunnen installeren, mogen alleen nog
belichten na een vrijstelling door het bevoegd gezag. In het Besluit glastuinbouw zijn wette-
lijk regels vastgelegd.



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                         21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                        Lichthinder en slagschaduw                             207


Besluit glastuinbouw
Het Besluit glastuinbouw regelt dat bij toepassing van assimilatiebelichting met een verlich-
tingssterkte van meer dan 15.000 lux er tussen zonsondergang en zonsopgang 98% boven-
afscherming moet worden toegepast. Indien minder sterke assimilatiebelichting wordt toe-
gepast, wordt onderscheid gemaakt tussen de donkerteperiode en de nanacht. De donker-
teperiode is de periode van 1 november tot 1 april van 18.00 tot 24.00 uur en van 1 april tot
1 mei en van 1 september tot 1 november van 20.00 tot 02.00 uur. De nanacht is de periode
van 1 november tot 1 april van 24.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang en van 1 april tot 1
mei en van 1 september tot 1 november van 02.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang. Ge-
durende de donkerteperiode moet 98% afscherming van assimilatiebelichting plaatsvinden.
Gedurende de nanacht is 25% kieren toegestaan. Dit komt overeen met een afschermeffect
van 75% * 98% = 74,5%. Voor de gevels is tussen zonsondergang en zonsopgang 95% af-
scherming vereist. Tot 1 januari 2018 zijn uitzonderingen mogelijk.

Lichteffecten autonome situatie
Uitgaande van deze regelgeving geeft het navolgende inzicht in de lichteffecten in de refe-
rentiesituatie ('autonome ontwikkeling').




Figuur 10.1 Lichteffecten glastuinbouw referentiesituatie




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>208            Lichthinder en slagschaduw



10.3.2. Effecten robuustheidsanalyse
Licht uit de glastuinbouw
Onderstaande figuur toont de 0,1 lux-contour voor de verlichting uit de glastuinbouw van de
robuustheidsanalyse. De 0,1 lux-contour is modelmatig bepaald en er zijn enkele aannames
gemaakt. De invloed van deze aannames op de uitkomsten staat beschreven in paragraaf
10.3.5 Leemten in kennis en informatie. In de berekeningen is geen rekening gehouden met
eventueel 'kieren'.
Ter vergelijking: een volle maan bij heldere hemel is 0,25 lux, schemering is 10 lux, straatver-
lichting is op het wegdek direct onder de lampen 10 lux, verlichting van hoofdverkeerswe-
gen is op het wegdek direct onder de lampen 20 lux en verlichting van een huiskamer
's avonds is 25-50 lux.

Ten opzichte van de autonome ontwikkeling wordt de 0,1 lux-contour in de robuustheids-
analyse (‘studiealternatief’) met name in zuidelijke en westelijke richting groter. Dit heeft te
maken met de locaties waar de uitbreidingen plaatsvinden. Deze liggen westelijk en zuid-
westelijk van de glastuinbouwlocaties in de autonome ontwikkeling.




Figuur 10.2 Lichteffecten glastuinbouw robuustheidsanalyse




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                          21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                         Lichthinder en slagschaduw                              209


De Natura 2000-gebieden liggen op dusdanige afstand dat er geen sprake zal zijn van signi-
ficant negatieve effecten op deze gebieden. Wel ontstaat er in de omliggende robuuste
groenstructuur enige extra lichtbelasting. Deze ligt echter beneden de norm voor natuurge-
bieden van 1 lux.
Woningen in de directe omgeving van de glastuinbouwgebieden kunnen, afhankelijk van de
exacte invulling binnen de klavers, te maken krijgen met een verlichtingssterkte boven 1 lux,
de norm die wordt gehanteerd lichthinder in het landelijk gebied afkomstig uit sportveld- en
terreinverlichting. Voor de woonkernen bestaat dit risico echter niet.

Licht uit overige bronnen/bedrijven
In bovenstaande 0,1 lux-contour is alleen rekening gehouden met assimilatiebelichting uit
de glastuinbouw. Naast assimilatiebelichting in de glastuinbouw, zal er in de diverse klavers
ook sprake zijn van straatverlichting, reclameverlichting, terreinverlichting (railterminal, be-
drijventerreinen, eventueel golfbaan) en verlichting van gebouwen. De mate van lichthinder
is hierbij sterk afhankelijk van de sterkte en hoeveelheid van de lichtbronnen en het weer-
type.
Straatverlichting en verlichting van terreinen om 'te kunnen zien waar je loopt' heeft een
sterkte van 10-20 lux. Doordat het gaat om puntbronnen en niet om grote oppervlaktes,
dooft dit licht snel uit en is er geen sprake van hinder. Voorwaarde is dan wel dat deze ver-
lichting naar beneden is gericht. Naar boven gerichte verlichting of aan de bovenzijde niet
afgeschermde armaturen, zijn niet meer verwaarloosbaar bij het ontstaan van een lichtkoe-
pel boven het gebied.

Verlichting van distributiecentra kan vaak alleen vanaf de randen van het terrein. Het plaat-
sen van lantaarnpalen in het terrein is namelijk hinderlijk voor het vrachtverkeer. Dit leidt
ertoe dat er wordt gewerkt met een beperkt aantal hooggeplaatste verlichtingspunten. Deze
kunnen een verlichtingssterkte tot meer dan 100 lux hebben. Er ontstaat dan een situatie die
vergelijkbaar is met de verlichting van sportterreinen. Door de hoge plaatsing en de grotere
verlichtingssterkte, kan de verlichting van distributiecentra wel tot hinder voor de directe
omgeving leiden. Ook leidt de vaak betonnen ondergrond van distributiecentra tot weer-
kaatsing van licht richting de wolken, waardoor verlichting van distributiecentra bijdraagt
aan het ontstaan van een lichtkoepel.
Als verlichting van gebouwen naar boven is gericht, dan treedt weerkaatsing via het wolken-
dek op. Dit veroorzaakt licht(hinder) op grotere afstand buiten de klavers.

Op korte afstand wordt de hinder die mensen ervaren door reclameverlichting vooral ver-
oorzaakt door bewegende verlichting (knipperen, aan-/uitgaan), felle kleuren en grote op-
pervlaktes. Reclameverlichting draagt met name bij aan een lichtkoepel boven het gebied
indien er ook naar boven licht wordt uitgestraald en als de oppervlaktes groot zijn.

10.3.3. Mitigerende en compenserende maatregelen
Licht glastuinbouw
Voor Natura 2000-gebieden is geen mitigatie of compensatie nodig. Wel is het wenselijk om
de lichthinder te beperken (mitigeren) voor de EHS-gebieden en voor omliggende wonin-
gen. De volgende mitigerende en compenserende maatregelen kunnen in de structuurvisie
en/of later in het bestemmingsplan worden opgenomen ter voorkoming van lichthinder uit
de glastuinbouw:
-    toepassen van bovenafscherming die een hoger lichtdicht percentage heeft;




21 maart 2012                                              PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>210            Lichthinder en slagschaduw


-   kassen met assimilatiebelichting dusdanig situeren binnen de klavers, dat ze zo ver mo-
    gelijk van concentraties woningen en natuurgebieden vandaan liggen; in het algemeen
    betekent dit dus oostelijk in de klavers.
Hoewel er bij de berekeningen is uitgegaan van een situatie waarin niet wordt gekierd, kan
het wenselijk zijn om toch te kieren. Door toepassen van ledverlichting komt er minder
warmte vrij en zal de noodzaak om te kieren afnemen.

Licht overige bronnen/bedrijven
De lichthinder uit straatverlichting, reclameverlichting, terreinverlichting (bedrijventerrei-
nen, golfbaan) en verlichting van gebouwen kan beperkt worden voorkomen door de vol-
gende maatregelen in een volgende fase op te nemen dan wel voor te schrijven:
-   straatverlichting en terreinverlichting naar beneden richten en toepassen van armaturen
    die geen licht naar boven laten schijnen; deze mitigerende maatregel is overgenomen in
    het voorkeursalternatief;
-   sterk verlichte terreinen, zoals distributiecentra, zoveel mogelijk in het midden van het
    gebied lokaliseren in plaats van aan de randen;
-   bij terreinverlichting kiezen voor meer laaggeplaatste armaturen, in plaats van voor wei-
    nig hoog geplaatste armaturen;
-   gebouwen van boven naar beneden aanstralen in plaats van beneden naar boven;
-   toepassen van terreinverlichting met bewegingssensoren;
-   toepassen van licht met specifieke golflengtes, omdat dit minder verstorend/hinderlijk
    is. Overigens is het in dit verband vaak aangehaalde groene licht hierbij niet per defini-
    tie een oplossing. Groen licht heeft namelijk twee nadelen. Ten eerste is het nog niet
    beschikbaar in hoge vermogens. Ten tweede neemt de kleurherkenning bij mensen bo-
    ven de 30 jaar af, waardoor mensen minder gevoelig worden voor groen en blauw licht;
-   beveiliging door middel van nachtkijkers als camera's, zodat terreinverlichting niet no-
    dig is;
-   beperkingen stellen aan bewegende reclameverlichting nabij woningen en in het alge-
    meen beperkingen stellen aan oppervlakte, kleurgebruik en uitstraling naar boven van
    de reclameverlichting.

10.3.4. Effecten voorkeursalternatief
Licht uit de glastuinbouw
Figuur 10.3 toont de 0,1 lux-contour voor de verlichting uit de glastuinbouw van het voor-
keursalternatief 2030/2040.
Ook het voorkeursalternatief 2030/2040 veroorzaakt in noordwestelijke en zuidwestelijke
richting enige toename van de lichtbelasting ten opzichte van de referentiesituatie, doordat
Californië-West en Siberië-West worden ontwikkeld. De toename is echter geringer dan in
de robuustheidsanalyse.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                        21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                                      Lichthinder en slagschaduw                             211




Figuur 10.3 Lichteffecten glastuinbouw voorkeursalternatief




21 maart 2012                                          PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>212            Lichthinder en slagschaduw


Licht uit overige bronnen/bedrijven
In bovenstaande 0,1 lux-contour is alleen rekening gehouden met assimilatiebelichting uit
de glastuinbouw. In paragraaf 10.3.2 is de mogelijke lichthinder door straatverlichting, re-
clameverlichting, terreinverlichting (bedrijventerreinen, golfbaan) en verlichting van ge-
bouwen beschreven.
In het VKA wordt de lichthinder door dit type verlichting in vergaande mate voorkomen. Dit
komt doordat in het VKA als maatregel is opgenomen dat verlichting van bedrijventerreinen
zoveel mogelijk wordt beperkt en dat hinderbeperkende armaturen worden toegepast (zie
paragraaf 10.3.3).

10.3.5. Evaluatie en monitoring
Leemten in kennis en informatie
Er zijn geen directe leemten in kennis en informatie. Wel is het op het abstractieniveau van
een intergemeentelijke structuurvisie nodig geweest om een aantal aannames te maken.
Ook introduceert het model enkele onzekerheden. Deze zaken zijn hier toegelicht. Vanwege
deze onzekerheden zijn de contouren van verlichtingssterktes indicatief.

Bovenafscherming
In dit MER is uitgegaan van 95% bovenafscherming. Volgens het Besluit glastuinbouw zijn
vanaf 1 januari 2018 geen uitzonderingen meer mogelijk op de verplichting van toepassing
van 98% bovenafscherming gedurende de donkerteperiode. Dit zou betekenen dat de licht-
hinder in de omgeving afneemt: de 0,1 lux-contour komt gedurende de donkerteperiode
500-700 m dichter bij de klavers te liggen.
Echter, in de nanacht mag er volgens het Besluit glastuinbouw 25% gekierd worden. Dit zou
betekenen dat de lichthinder in de nanacht toeneemt: de 0,1 lux-contour komt 2-3 km ver-
der van de klavers vandaan te liggen als alle bedrijven gelijktijdig 25% kieren.
Het bevoegd gezag kan ten aanzien van assimilatiebelichting maatwerkvoorschriften opne-
men die afwijken van het Besluit glastuinbouw.

Modelmatige benadering
Het model om de verlichtingssterkte in de omgeving te bepalen, beschouwt het glastuin-
bouwgebied als een perfecte cirkel met een homogene verdeling van de glastuinbouw bin-
nen deze cirkel. De verdeling van glastuinbouw binnen de klavers zal echter niet homogeen
zijn en ook zijn de klavers niet perfect rond. Hierdoor kan de 0,1 lux-contour in werkelijkheid
100-500 m afwijken (zowel verder weg als dichterbij liggen) dan de berekende contour. Voor
het deelgebied Siberië zou dit nog meer kunnen zijn, vanwege de sterk langwerpige vorm
van dit deelgebied. Daarom is de 0,1 lux-contour met behulp van onderbouwende bereke-
ningen handmatig gecorrigeerd.

Praktijk in de glastuinbouw
Er zijn aannames gedaan over de praktische invulling in de glastuinbouwbedrijven. Dit be-
treft type teelt, percentage van de teelt dat belicht wordt, verlichtingssterkte van de lampen
en reflectiefactor van de ondergrond. In de praktijk zal dit tot op zekere hoogte afwijken.
Bovendien is er sprake van voortdurende ontwikkeling in de glastuinbouw op deze gebieden.
Hierdoor kan de 0,1 lux-contour zowel verder weg als dichterbij komen te liggen. Aanbevo-
len wordt om in de verdere planvorming deze aannames opnieuw te bezien in het licht van
de laatste trends en ontwikkelingen.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                         21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                 Lichthinder en slagschaduw                             213


Evaluatie en monitoring
De bandbreedte in de effectbepaling is in het stadium van een structuurvisie voor het on-
derwerp lichthinder is groot. Bij de ontwikkeling van de nieuwe glastuinbouwgebieden zal
een nadere analyse moeten plaatsvinden van mogelijke effecten, op basis van concretere
uitgangspunten ten aanzien van het gebruik van assimilatieverlichting.

Het evalueren en monitoren van de maatregelen die genomen moeten en kunnen worden
om hinder voor mensen en natuur te beperken, zal ook in dat stadium van de planvorming
verder gestalte moeten krijgen. Een dergelijke monitoring kan ook al in dit stadium worden
opgezet, omdat er al bestaande glastuinbouwbedrijven zijn en in de autonome ontwikkeling
uitbreiding van het areaal glastuinbouw is voorzien.


10.4. Effecten slagschaduw
10.4.1. Effecten basisalternatief en robuustheidsanalyse
De beoordelingscriteria van dit onderzoek zijn:
-   het oppervlak waar slagschaduw meer dan 5 uur en 40 minuten per jaar optreedt;
-   het aantal adressen binnen het oppervlak waar slagschaduw meer dan 5 uur en 40 minu-
    ten optreedt.

In de huidige situatie staan geen turbines het oppervlak waar slagschaduwhinder optreedt.
Uitgaande van de plaatsing van 10 windturbines in het zoekgebied (indicatieve, fictieve
plaatsing), is in onderstaande tabel het aantal adressen (woningen, bedrijfsgebouwen en
dergelijke) binnen de slagschaduwklassen weergegeven.

10.1 Oppervlakten van (in ha) en aantal adressen binnen slagschaduwhinderklassen

 slagschaduwhinder            <6*          6-12        12-25             25-50            50-100               > 100
 (uur/jaar)
 aantal adressen bin-         723           62              18               8                 2                   0
 nen de slagschaduw-
 klassen
*In de berekening is 5 uur en 40 minuten/jaar aangehouden

In het onderzoek is een analyse gedaan op het aantal adressen in en om het plangebied.
Daarbij is geen onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-gevoelige bestemmingen. Dit
kan leiden tot een aanzienlijke overschatting van de situatie doordat bijvoorbeeld ook
bedrijven worden meegeteld.

10.4.2. Mitigerende en compenserende maatregelen
De hinder vanwege de optredende slagschaduw kan worden voorkomen c.q. beperkt door
een automatische stilstandregeling, die de windturbine afschakelt op de momenten dat deze
slagschaduw bij woningen kan veroorzaken. In de besturingssoftware van de windturbine
kunnen hiervoor blokken van dagen en tijden met potentiële slagschaduw worden gepro-
grammeerd. Door dit met een zonneschijnsensor te combineren, kan de stilstandduur wor-
den beperkt. De stilstandregeling is verplicht op grond van de ‘Regeling algemene regels
voor inrichtingen milieubeheer’. Het toepassen van een stilstandregeling gaat wel ten koste
van de energieopbrengst van het windpark.


21 maart 2012                                                     PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>214            Lichthinder en slagschaduw


De lichtschitteringen door de rechtstreekse reflectie van zonnelicht, kunnen zo veel mogelijk
worden voorkomen door de keuze van de kleur van de rotorbladen (matte, lichtgrijze kleur).
Bij een nader onderzoek naar de plaatsing, het aantal en type van de windturbines, kan de
kans op het optreden van slagschaduw worden beperkt.

10.4.3. Effecten voorkeursalternatief
Met de hiervoor beschreven maatregel zijn de effecten van dit alternatief tot een minimum
gereduceerd en in de gegeven situatie verwaarloosbaar.

10.4.4. Evaluatie en monitoring
In het onderzoek is een analyse gedaan op het aantal adressen in en om het plangebied.
Daarbij is geen onderscheid gemaakt tussen woningen en niet-geluidsgevoelige bestem-
mingen. Dit kan leiden tot een aanzienlijke overschatting van de situatie doordat bijvoor-
beeld ook bedrijven worden meegeteld.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                       21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>11. Externe veiligheid en leidingen



11.1. Samenvatting
11.1.1. Conclusies onderzoek
Effecten structuurvisie tot 2022
Binnen het plangebied ligt een groot aantal risicobronnen: risicovolle inrichtingen ver-
voersassen, leidingen en een hoogspanningslijn. Als onderdeel van de voorgenomen ontwik-
keling wordt (mogelijk) daarnaast voorzien in enkele nieuwe risicovolle activiteiten (risico-
volle inrichtingen, windturbines).
De risicocontouren van de risicovolle activiteiten leiden slechts in enkele gevallen tot – in
het algemeen beperkte  belemmeringen voor de ontwikkeling. Wel zullen de grotere per-
sonendichtheden na ontwikkeling op vele plaatsen leiden tot een verhoging van het groeps-
risico. Gelet op de aard van de functies (bedrijventerrein, glastuinbouw, golfbaan) zal deze
toename in het algemeen niet groot zijn. Een overschrijding van de oriënterende waarde van
het groepsrisico wordt nergens verwacht.
Specifieke aandachtspunten voor de verdere planvorming zijn:
-    de aanwezige risicocontouren van 2 bestaande inrichtingen in het agribusinessterrein
     (klaver 11);
-    de mogelijk belemmeringen en risico's als gevolg van de mogelijke vestiging van risico-
     volle inrichtingen op de nieuwe bedrijventerreinen;
-    de belemmeringen die kunnen voortvloeien uit de plaatsing van windturbines voor het
     gebruik van aangrenzende gronden (met name bedrijfsgronden in het gebied TPN).
Daarnaast kan bij een verdere uitwerking van de plannen (bij het bestemmingplan) door een
optimale invulling van de klavers rekening worden gehouden met het aspect externe veilig-
heid.

Effecten ontwikkelingen na 2022
Voor de in de structuurvisie aangeduide ontwikkelingen na 2022 (periode tot 2030/40) gel-
den in beginsel dezelfde conclusies.




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>216            Externe veiligheid en leidingen



11.1.2. Effectbeoordeling
Samenvattend leidt dit tot de volgende beoordeling van optredende effecten.

Tabel 11.1 Effectbeoordeling externe veiligheid
 (deel)aspect                                       criterium                          beoordeling ten opzichte van
                                                                                    huidige situatie     referentie
 inrichtingen/vervoer                               risico's (PR en GR)                    -                 0/-
 gevaarlijke stoffen
 windturbines                                       (beperkt) kwetsbare objec-            0/-                0/-
                                                    ten binnen PR-contouren
 leidingen/ hoog-spanningslij-                      belemmeringen                         0/-                0/-
 nen



11.2. Methode
11.2.1. Toetsingscriteria en onderzoeksmethodiek
Beleidskader
De volgende tabel geeft een overzicht van wet- en regelgeving respectievelijk het beleids-
kader dat voor de beoordeling van effecten op de thema's externe veiligheid en planolo-
gisch relevante leidingen van betekenis is en welke beoordelingscriteria daarbij op hoofdlij-
nen worden gehanteerd. Voor een nadere toelichting op dit sectorale beleidskader wordt
verwezen naar paragraaf 11.4.

Tabel 11.2 Beleidskader thema externe veiligheid en leidingen
 Aspect                        relevante wet- en regelgeving, be-          beoordelingscriteria
                               leidskader
 inrichtingen en               -    Besluit externe veiligheid in-         -     aanwezigheid en realisering (beperkt)
 vervoer gevaar-                    richtingen (Bevi)                            kwetsbare objecten binnen PR-contouren
 lijke stoffen                 -    Circulaire risiconormering ver-        -     aanvaardbaarheid hoogte en toename
                                    voer gevaarlijke stoffen                     groepsrisico
                               -    Basisnet Weg, Basisnet Spoor,
                                    Basisnet Water en Besluit
                                    transportroutes externe veilig-
                                    heid
                               -    AMvB buisleidingen
 windturbines                  Activiteitenbesluit milieubeheer            -     aanwezigheid en realisering (beperkt)
                                                                                 kwetsbare objecten binnen PR-contouren
 planologisch                  Adviesbrief Staatssecretaris voor           -     belemmeringen in belemmeringenstrook
 relevante lei-                volksgezondheid over magnetische                  leidingen
 dingen en                     zones rond hoogspanningslijnen              -     geen nieuwe gevoelige functies binnen in-
 hoogspannings-                                                                  dicatieve zone
 lijnen

In het externe veiligheidsbeleid wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen het plaatsge-
bonden risico (PR) en het groepsrisico (GR):
-   Het PR is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als recht-
    streeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, als hij onafgebroken en onbe-
    schermd op die plaats zou verblijven. Daarbij geldt een kans van 10-6 als grenswaarde.
    Het GR drukt de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde om-
    vang overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                          Externe veiligheid en leidingen                            217


Onderzoeksmethodiek voor dit MER
Voor de beoordeling van de aanwezige kwaliteiten op deze terreinen wordt in dit planMER
vooral gebruikgemaakt van al beschikbare informatie en onderzoeken (voornamelijk afkom-
stig uit het planMER POL-aanvulling 2009, het BesluitMER Trade Port Noord en de risico-
kaart (www.risicokaart.nl)).
Voor de beoordeling van de veiligheid rond windturbines wordt gebruikgemaakt van de
indicatieve afstanden van het handboek risicozonering.

Tabel 11.3         Onderzoeksmethodiek thema externe veiligheid en planologisch relevante
                   leidingen
 aspect               te beschrijven effecten/criteria         onderzoeksmethodiek
 inrichtingen en      - gevolgen PR en GR vanwege:             kwantitatief/kwalitatief obv bestaande
 vervoer gevaar-          • inrichtingen (bestaand+nieuw)      informatie (analyses en onderzoeken/
 lijke stoffen            • vervoer gevaarlijke stoffen over   QRA's)
                             weg, spoor en water
                          • vervoer gevaarlijke stoffen door
                             buisleidingen
 windturbines         - (beperkt) kwetsbare objecten bin-      kwantitatief op basis van beschikbare in-
                          nen PR-contouren                     formatie (activiteitenbesluit, handboek
                                                               risicozonering)
 planologisch rele-   -   belemmeringen                        kwantitatief (afstanden)
 vante leidingen en
 hoogspanningslij-
 nen

11.2.2. Basisalternatief en robuustheidsanalyse
Voor de milieuverkenning, uitgaande van het basisalternatief 2022 en de robuustheidsana-
lyse 2030/40, wordt uitgegaan van de volledige benutting van deelgebieden ten behoeve
van nieuwe functies (zie hoofdrapport). Specifieke uitgangspunten voor dit onderzoek zijn:
-    binnen (delen) van de bedrijventerreinen wordt in navolging van het plan TPN de vesti-
     ging van Bevi-inrichtingen toegestaan;
-    voor de windturbines in de zone direct ten noorden van de spoorlijn wordt uitgegaan
     van 10 turbines van 3 MW verdeeld over het gehele deelgebied S1. Voor het onderzoek
     wordt daarbij uitgegaan van het type Energon E 101 met een ashoogte van 135 m en
     een rotordiameter van 101 m.

11.2.3. Voorkeursalternatief
Bij de keuze van het voorkeursalternatief zijn op twee fronten wijzigingen aangebracht:
-    op een aantal punten is de functionele invulling heroverwogen;
-    er zijn mitigerende en compenserende maatregelen toegevoegd, met als doel een zo
     positief mogelijk milieuresultaat te bereiken.
De wijzigingen in de functionele invulling zijn voor dit onderzoek weinig relevant. De on-
derstaande tabel geeft een overzicht van de overige relevante maatregelen.




21 maart 2012                                                  PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>218            Externe veiligheid en leidingen


Tabel 11.4 Maatregelen voorkeursalternatief thema externe veiligheid en leidingen
 aspect                                  maatregel                                motivering
 nieuwe risicovolle in-                  vestigingsmogelijkheden beperken         - vestiging alleen aanvaardbaar op af-
 richtingen                              tot klaverbladen nabij GPL en op vol-       stand van woningen/bebouwings-lin-
                                         doende afstand van locaties voor            ten en nieuwe gevoelige functies
                                         nieuwe gevoelige functies (o.a. kin-     - clustering gewenst om belemmering
                                         derdagverblijven)                           voor andere bedrijven te voorkomen
 windturbines nabij TPN                  - keuze voor optimaal veilige turbi-     - beperking extra ruimtebeslag
                                             nes, situering zo dicht mogelijk     - voorkomen/beperken belemmering
                                             tegen spoor aan (ontheffing Pro-        voor bedrijven op TPN
                                             rail)                                - voorkomen overlast bestaande wonin-
                                         - zoekgebied eindigt op gepaste             gen/linten
                                             afstand ten zuiden van Seve-
                                             numseweg



11.3. Effecten
11.3.1. Huidige situatie en autonome ontwikkeling
Binnen het plangebied van de structuurvisie en daaraan aangrenzend komen diverse risico-
bronnen voor. Figuur 11.1 geeft hiervan een overzicht. Het betreft:
-   opslag en gebruik van gevaarlijke stoffen in inrichtingen;
-   vervoer van gevaarlijke stoffen plaats over de (snel)wegen, over de spoorwegen, over de
    Maas en door buisleidingen.

Inrichtingen
Een aanzienlijk deel van de in figuur 11.1 vermelde inrichtingen bevinden zich op bestaande
terreinen en hebben geen invloed of samenhang met de beoogde ontwikkeling. Van de in-
richtingen die voor dit planMER wel van belang kunnen zijn, geeft de navolgende tabel een
overzicht van de relevante gegevens.

Tabel 11.5 Voor het planMER relevante risicovolle inrichtingen
(een nadere toelichting/broninformatie is opgenomen in paragraaf 11.4)
 nr.        bedrijf                           adres              PR 10-6         1% letali-   hoogte GR (onder/boven
                                              H = Horst          contour         teitsgrens   oriënterende waarde)
                                              V = Venlo          (in m)          (in m)
                                              S = Sevenum        (BP = buiten
                                              M = Maasbree       plangebied)
 1          AG-chem                           Horsterweg 66,     56              300          onder (verwachting, ge-
                                              H                                               let op huidige omgeving)
 3          Mts. Witlox Pullus                Berkter Hei 1, H   90              300          onder (verwachting, ge-
                                                                                              let op huidige omgeving)
 7          Vitesse Logistics BV              Columbusweg        50              300          onder
                                              24, V
 8          Frans Maas Expedi-                Tasmanweg 2,       50              300          onder (verwachting, ge-
            tie                               Venlo                                           let op huidige omgeving)
 14         Containeroverslag-                Tjalkkade 16       buiten plan-    5.300        ruim onder
            terminal (Barge)                                     gebied          (toxisch)




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                               21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                           Externe veiligheid en leidingen                             219




    (de nummers verwijzen naar tabel 11.5 en paragraaf 11.4.2)




21 maart 2012                                                    PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>220            Externe veiligheid en leidingen


Vervoer van gevaarlijke stoffen over weg en spoor
Als gevolg van het vervoer van gevaarlijke stoffen via de snelwegen en het spoor moet langs
deze vervoersassen met name rekening worden gehouden met ruime invloedsgebieden voor
het groepsrisico. Van het onderliggend wegennet is alleen de Venrayseweg van betekenis
voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. De volgende tabel geeft een overzicht van de rele-
vante gegevens.

Tabel 11.6 Relevant vervoer gevaarlijke stoffen over weg, spoor en water
(een nadere toelichting/broninformatie is opgenomen in paragraaf 11.4.2)
     bron                                     PR 10-6/          plasbrandaan-   GR invloeds-     hoogte GR (onder/
                                            veiligheids-        dachtsgebied    gebied (in m)    boven oriënterende
                                            zone (in m)             (in m)                       waarde)
     A67                                        0/26                  30           1.500         onder
     afrit 38 (Helden) - afrit                                                     (325)1
     39 (Sevenum)
     A67:                                        0/22                30             1.500        onder
     afrit 39 (Sevenum)-–                                                          (325)1)
     Knooppunt Zaarderhei-
     ken
     A73                                          0/6                30            2.000         onder (tijdens Flori-
     afrit 11 (Horst) - afrit                                                      (325)1        ade tijdelijk boven)
     12 (Grubbenvorst)
     A73                                         0/11                30            2.000         onder (tijdens Flori-
     afrit 12 (Grubbenvorst)                                                       (325)1        ade tijdelijk boven)
     - Zaarderheike
     Venrayseweg                          waarschijnlijk              -             200          onder
                                          niet relevant
     Spoor Eindhoven-Venlo                      12                    -            3.000         onder
1)
       Tussen haakjes het invloedsgebied van de maatgevende stofcategorie GF 3 (lpg): GF 3 is voor de bere-
       kening van de hoogte van het groepsrisico maatgevend volgens de circulaire Risiconormering vervoer
       gevaarlijke stoffen (december 2009).

Leidingen en hoogspanningslijnen
In het plangebied ligt ook een aantal ruimtelijk en milieutechnisch relevante leidingen en
hoogspanningslijnen (zie de navolgende tabel en figuur 11.2). Rondom deze leidingen liggen
belemmeringenstroken, waarbinnen afstemming met de leidingbeheerder nodig is bij werk-
zaamheden. Afhankelijk van de aard van de leiding kunnen tevens PR-contouren aan de orde
zijn en afstanden waarbinnen het GR een rol kan spelen (zie tabel).

Tabel 11.7 Overzicht en kenmerken relevante leidingen in het plangebied
     leiding                           diameter/druk/           belemmeringe    indicatieve     PR 10-6     GR in-
                                       voltage (indien           nstrook (aan   zone (in m)      (in m)   vloedsge-
                                          relevant)              weerszijden                              bied (in m)
                                                                     in m)
     bovengrondse                             380 kV                   40          155             -            -
     hoog-
     spanningsleiding
     hogedruk                              13", 40 bar                4              -                        150
     gasleiding
     productenleiding                           24"                   5              -           25,4       PR + en-
     Pernis Venlo, K1                                                                                        kele m
     ruwe olieleiding Eu-                       36"                   5              -           32,6       PR + en-
     ropoort-Venlo, K1                                                                                       kele m
     rioolpersleidingen              450/700/1100 mm                  5              -             -            -




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                     Externe veiligheid en leidingen                            221




Gelet op de huidige situatie in het plangebied (overwegend agrarisch gebruik) wordt op dit
moment langs leidingen die risicorelevant zijn, ruimschoots voldaan aan de oriënterende
waarde voor het groepsrisico.

11.3.2. Effecten basisalternatief en robuustheidsanalyse
De effectbeschrijving vindt in deze paragraaf plaats voor alle ontwikkelingen tezamen, uit-
gesplitst per soort bron (bestaande inrichtingen, nieuwe inrichtingen, vervoersassen, wind-
turbines, leidingen en hoogspanningslijnen). In paragraaf 11.3 zijn vervolgens de milieuef-
fecten voor de verschillende deelontwikkelingen beschreven.

Effecten Klavertje 4 op externe veiligheidssituatie vanwege bestaande inrichtingen
Plaatsgebonden risico (PR)
De beoogde ontwikkeling van werklandschappen wordt – op een punt na  niet belemmerd
door de bestaande PR 10-6-contouren. Het enige aandachtspunt vormt het agribusiness-
terrein (klaver 11): dit ligt voor een klein deel binnen de PR 10-6-contour van AG-chem.
Hierbinnen zijn geen kwetsbare objecten toegestaan; beperkt kwetsbare objecten (zoals
veel bedrijfsgebouwen) alleen bij gewichtige redenen.

Groepsrisico (GR)
Duidelijk is dat de ontwikkeling van K4 zal leiden tot een intensiever gebruik van het plan-
gebied. Dit leidt tot een toename van het aantal personen dat in het gebied aanwezig kan
zijn. Dit is van belang voor de beoordeling van het GR. In de bijlage (tabel 11.10 in paragraaf
11.4.2) is geanalyseerd wat de gevolgen zijn van de gebiedsontwikkeling voor de externe
veiligheidssituatie bij bestaande risicovolle inrichtingen (zoals genoemd in de bijlage en ta-
bel 11.4, zie voor ligging inrichtingen/deelgebieden figuur 11.1). Uit de analyse blijkt het
volgende:
-     de meeste deelontwikkelingen liggen buiten de invloedsgebieden van de risicovolle in-
      richtingen; uitzonderingen hierop zijn opnieuw het agribusinessterrein en de golfbaan:
      • het agribusinessterrein ligt binnen de invloedsgebieden van AG-chem, Mts Witlox
          Pullus en Barge-terminal;
      • de golfbaan ligt binnen het invloedsgebied van de Barge-terminal;
-     dit kan leiden tot enige toename van het groepsrisico. Gelet op de beperkte personen-
      dichtheid mag worden verwacht dat het GR (ruim) onder de oriënterende waarde zal
      liggen;
-     de beoogde ontwikkeling voorziet tevens in een verdichting langs een aantal bestaande
      linten (zoals Grubbenvorsterweg/Sevenumseweg). Dit kan in de omgeving van AG-
      chem en Mts. Witlox Pullus beperkte gevolgen hebben voor de hoogte van het GR.

Effecten van nieuwe risicovolle inrichtingen binnen Klavertje 4
Binnen alle nieuwe mogelijke bedrijventerreinen (klavers 5 en 7, uitbreiding van Trade Port
West en delen van Siberië) kan de vestiging van risicorelevante inrichtingen mogelijk wor-
den gemaakt. Gelet op de omgeving van de toekomstige risicorelevante inrichtingen (be-
drijventerrein), zal hierbij naar verwachting in het algemeen voldaan worden aan de oriën-
terende waarde van het GR.




21 maart 2012                                             PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>222            Externe veiligheid en leidingen


In de toekomstige glastuinbouwgebieden zullen risicorelevante activiteiten niet op grote
schaal voorkomen. Wel kunnen soms risicorelevante voorzieningen worden gerealiseerd
(WKK), die mogelijke PR-contouren buiten de inrichting hebben. Bij de verdere uitwerking
van de plannen dient hier aandacht aan te worden besteed.

Effect Klavertje 4 op het vervoer van gevaarlijke stoffen over weg en spoor
In het Basisnet Weg zijn vervoersplafonds voor gevaarlijke stoffen voor de toekomst opge-
nomen waaraan ook na ontwikkeling van het Klavertje 4-gebied aan moet worden voldaan.
Dit betekent dat de ontwikkeling van het Klavertje 4-gebied zelf niet leidt tot een toename
van het vervoer van gevaarlijke stoffen die de plafonds uit het Basisnet overschrijdt.

Effect K4 op de externe veiligheidssituatie rondom de vervoersassen
Plaatsgebonden risico (PR)
De beoogde ontwikkeling van werklandschappen wordt niet belemmerd door PR 10-6-con-
touren van de vervoersassen.

Groepsrisico (GR)
Ook voor de vervoersassen geldt echter dat de ontwikkeling van K4 zal leiden tot een inten-
siever gebruik van het plangebied. Dit zal gevolgen hebben voor het GR.
De navolgende tabel geeft een overzicht van de gevolgen.

Tabel 11.8 Effecten ontwikkeling voor groepsrisico vervoersassen
     vervoersas                  deelontwikkelingen binnen in-     gevolgen voor GR
                                 vloedsgebied
     A67                         klaver 5, 7, 8/afronding TPW,     geen of slechts beperkte gevolgen voor hoogte
                                 golfbaan, Siberië-West            GR
     A73                         Agribusiness, Californië-West,    In het algemeen geen gevolgen voor hoogte GR,
                                 golfbaan                          uitgezonderd agribusiness: die heeft wel gevol-
                                                                   gen voor hoogte GR. In huidige situatie geen
                                                                   overschrijding oriënterende waarde (uitgezon-
                                                                   derd tijdens Floriade)
     GPL                         klavers 5, 7 en 8, Agribusiness   mogelijk invloed op hoogte GR. Ook na ontwik-
                                                                   keling wordt naar verwachting voldaan aan ori-
                                                                   ënterende waarde
     Venrayseweg                 geen1)                            geen1)
     Spoor Eindhoven-            klaver 5, 7, 8/afronding TPW,     klavers 7, 8, Californië West en golfbaan hebben
     Venlo                       Californië West, golfbaan         weinig invloed op hoogte GR. Invloed bedrijfs-
                                                                   ontwikkeling klaver 5 is vergelijkbaar met ge-
                                                                   volgen TPN (autonome ontwikkeling): wel een
                                                                   toename, maar geen overschrijding van oriën-
                                                                   terende waarde
1)
       Vervoer van gevaarlijke stoffen over Venrayseweg vindt alleen relevant plaats ten zuiden van de afslag
       A73 Grubbenvorst in verband met de bevoorrading van bestaande bedrijventerreinen.

Risico's in verband met de realisering van windturbines
De plaatsing van windturbines kan leiden tot een verhoogd risico voor de omgeving. Het ge-
bied waarin sprake is van risico's wordt bepaald door de werpafstand voor een rotor(deel).
Op dit moment zijn onder het Activiteitenbesluit nog geen concrete standaardafstanden op-
genomen of rekenregels voor de berekening van het PR (is aangekondigd, maar nog niet ge-




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                             21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                           Externe veiligheid en leidingen                            223


beurd). In het Handboek risicozonering zijn voor windturbines van 3 MW de volgende
(richt)afstanden genoemd:
-   PR 10-5 op 48 m: binnen deze contour zijn beperkt kwetsbare objecten (zoals losstaande
    woningen en de meeste bedrijfsbebouwing van derden) niet toegestaan (grenswaarde);
-   PR 10-6 op 162 m: hierbinnen zijn kwetsbare objecten (zoals clusters van woningen en
    kantoren van derden met een oppervlak groter dan 1.500 m²) niet toegestaan (grens-
    waarde).
De daadwerkelijke risicoafstanden kunnen per type windturbine verschillen en kunnen ook
via onderzoek voor het betreffende type worden bepaald (rekenregels conform het hand-
boek risicozonering).

Bij windturbines moet ook rekening worden gehouden met de toename van de risico's bij ri-
sicovolle inrichtingen (bijvoorbeeld opslag gevaarlijke stoffen): hierbij moet worden voldaan
aan de richtwaarden uit het Handboek risiconormering.
Daarnaast moet bij de plaatsing van turbines rekening worden gehouden met de veiligheid
op het spoor. ProRail hanteert een minimaal vereiste afstand van de windturbine tot het
spoor van 7,85 m + halve rotordiameter; voor het gehanteerde turbinetype is dit 58,5 m.
Hiervan kan in beginsel met een vergunning van ProRail worden afgeweken.

Op basis van de bovenstaande informatie kan het volgende worden geconcludeerd:
-  als gevolg van de vereiste afstanden tot woningen in verband met geluid en slagscha-
   duw, zullen de windturbines zodanig worden gesitueerd dat geen woningen binnen de
   veiligheidsafstanden komen te liggen;
-  vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat ook aan de vereiste afstand tot het spoor kan wor-
   den voldaan;
-  de plaatsing van windturbines kan wel belemmeringen opleveren voor het gebruik van
   aangrenzende gronden, met name bedrijfsgronden in het gebied TPN en in zeer be-
   perkte mate mogelijk ook voor Californië-West. Binnen de PR-5-contour zijn de meeste
   bedrijfsbebouwing van derden niet toegestaan. Binnen de PR-6-contour zijn kwetsbare
   objecten zoals grotere kantoren niet toegestaan. De plaatsing van windturbines buiten
   deze gebieden leidt niet tot belemmeringen (bijvoorbeeld voor de golfbaan).

Leidingen en hoogspanningslijnen
Belemmeringen voor ontwikkeling
Er worden in het plangebied geen nieuwe, planologisch relevante leidingen aangelegd.
Daar waar planologisch relevante leidingen in (of in de directe omgeving van) de verschil-
lende deelontwikkelingen liggen, wordt rekening gehouden met de belemmeringenstroken
die voor deze leidingen gelden. Alleen voor Californië-West en mogelijk Klaver 5 is hierbij
overigens sprake van risicorelevante leidingen1). Gelet op de beoogde functies in het gebied
(glastuinbouw/bedrijvigheid) wordt verwacht dat geen sprake zal zijn van een GR2).
De aanwezigheid van de olieleiding langs Californië-West leidt tot belemmering van deze
ontwikkeling. Dit komt niet door de (beperkte) breedte van de bebouwingsvrije, maar door

1) Ruwe olieleiding Europoort-Venlo (36", K1) ligt in het plangebied. Productenleiding Pernis Venlo (24",
   K1) ligt op meer dan 100 m afstand en is daarmee niet relevant (invloedsgebied buiten deelgebied).
2) RIVM geeft aan dat ten aanzien van het GR in zijn algemeenheid geldt dat voor K1-leidingen het aantal
   van 10 slachtoffers (= ondergrens voor GR) niet wordt gehaald voor personendichtheden tot 255
   personen per hectare buiten de PR 10-6 (bron: 'Bestemmingsplan Trade Port Noord, Onderzoek Externe
   Veiligheid, Oranjewoud, 2010). Vanwege de lage personendichtheid voor glastuinbouwbedrijven
   wordt er derhalve vanuit gegaan dat geen sprake is van een GR.



21 maart 2012                                                   PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>224            Externe veiligheid en leidingen


de ongunstige doorsnijding van het gebied die een ontwikkeling van de zuidwestelijke drie-
hoek in feite onmogelijk maakt.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                    21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                     Externe veiligheid en leidingen                            225


Groepsrisico
De beoogde ontwikkeling voorziet in een verdichting langs een aantal bestaande linten
(uitbreiding van het aantal woningen/verblijfseenheden o.a. langs de Grubbenvorsterweg/
Sevenumse-weg en Zeesweg:). Hierbij dient rekening te worden gehouden met de
belemmeringenstroken langs de leidingen. Uitgangspunt is dat de dichtheid langs deze
linten laag zal blijven, waardoor geen sprake is van een relevante invloed op het GR langs de
K1-leidingen (geen GR op dit moment en na de beoogde deelontwikkelingen).

11.3.3. Mitigerende en compenserende maatregelen
Op het gebied van externe veiligheid worden geen knelpunten of belangrijke aandachts-
punten verwacht. De beoogde ontwikkelingen in de omgeving van risicorelevante bronnen
zullen weliswaar leiden tot een toename van het GR. Gelet op de aard van de functies (be-
drijventerrein, glastuinbouw, golfbaan) zal deze toename van de personendichtheid in het
algemeen niet groot zijn. Aanvullende milieumaatregelen op structuurvisieniveau, zoals het
aanhouden van grotere afstanden tussen risicobron en beoogde functies, zijn dan ook niet
noodzakelijk.
Punten van aandacht op het niveau van de structuurvisie kunnen nog wel zijn:
-    de mogelijke belemmeringen en risico's als gevolg van de mogelijke vestiging van risi-
     covolle inrichtingen op de nieuwe bedrijventerreinen. Dit kan worden ingeperkt door
     dergelijke inrichtingen alleen toe te staan in gebieden die op grotere afstand van grote
     bevolkingsdichtheden liggen en de vestigingsmogelijkheden te beperken tot de klaver-
     bladen nabij GPL. Hierdoor vindt vestiging plaats op een aanvaardbare afstand van wo-
     ningen/bebouwingslinten. Tevens is clustering gewenst om belemmering voor andere
     bedrijven te voorkomen;
-    de belemmeringen die kunnen voortvloeien uit de plaatsing van windturbines voor het
     gebruik van aangrenzende gronden (met name bedrijfsgronden in het gebied TPN).
     Deze belemmeringen kunnen mogelijk worden voorkomen door te kiezen voor een op-
     timaal veilig type windturbine met geringe risicocontouren, die zo dicht mogelijk tegen
     het spoor aan is gesitueerd (ontheffing ProRail) en waarbij het zoekgebied op gepaste
     afstand van de Sevenumseweg eindigt. Hiermee wordt het extra ruimtebeslag beperkt,
     worden belemmeringen voor bedrijven op TPN voorkomen en wordt overlast op be-
     staande woningen/linten zo veel mogelijk voorkomen;
-    de belemmering voor de ontwikkeling van Californië-West door de aanwezige olielei-
     ding. Deze zou kunnen worden weggenomen door de leiding te verplaatsen in de zone
     S1 parallel langs het spoor.

11.3.4. Effecten voorkeursalternatief
De effecten van het voorkeursalternatief zijn vergelijkbaar met het basisalternatief, maar zijn
op enkele onderdelen gunstiger:
-   de gevolgen van de mogelijke vestiging van risicovolle inrichtingen op de nieuwe be-
    drijventerreinen zullen kleiner zijn (bijvoorbeeld op het gebied van GR) door de vesti-
    gingsmogelijkheden te beperken tot de klaverbladen nabij GPL en de risicovolle inrich-
    tingen te clusteren, waardoor eventuele belemmeringen voor andere bedrijven zo veel
    mogelijk wordt voorkomen;
-   het ruimtebeslag van de windturbines zal kleiner zijn door plaatsing zo dicht mogelijk
    tegen het spoor aan. Ook de belemmeringen voor het gebruik van aangrenzende gron-
    den (met name bedrijfsgronden in het gebied TPN) zal daardoor kleiner zijn, en de
    overlast op bestaande woningen/linten wordt zo veel mogelijk voorkomen.



21 maart 2012                                             PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>226            Externe veiligheid en leidingen



11.3.5. Effecten deelontwikkelingen
De navolgende tabel geeft een nader overzicht van de effecten en aandachtspunten per
deelontwikkeling. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de ontwikkelingen van het ba-
sisalternatief 2022 en de robuustheidsanalyse 2030/40.

Tabel 11.9 Effecten en aandachtspunten externe veiligheid per deelontwikkeling
 deelontwikkeling                        effecten en aandachtspunten
 ontwikkelingen tot 2022
 Agribusiness            -                      bestaande inrichtingen:
                                                1. ligging deels binnen PR 10-6-contour van AG-chem: hierbinnen geen
                                                     kwetsbare objecten mogelijk
                                                2. mogelijk beperkte toename GR bij Ag-chem en Mts Witlox Pullus
                                                     (naar verwachting geen overschrijding oriënterende waarde)
                                                3. gelet op afstand: geen gevolgen hoogte GR Barge-terminal
                                         -      vervoer over weg:
                                                1. A73: rekening houden met veiligheidszone en PAG1) van 11 en 30 m
                                                2. toename GR A73; geen overschrijding oriënterende waarde te ver-
                                                     wachten
                                                3. geringe toename GR GPL
 Californië West                         -      nieuwe inrichtingen: mogelijk relevant bij WKK-installaties (hier in de ver-
                                                dere planvorming aandacht aan besteden), windturbines langs spoor kun-
                                                nen beperking opleveren voor gebruik aangrenzende gronden
                                         -      vervoer over weg/spoor: gelet op functie/afstand weinig/geen gevolgen
                                                voor GR (ligging binnen invloedsgebied A73 en spoor)
                                         -      leidingen:
                                                1. rioolwaterpersleiding + ruwe olieleiding Europoort-Venlo: rekening
                                                     houden met minimumafstanden
                                                2. ligging olieleiding vormt belemmering voor optimale ontwikkeling
                                                3. Naar verwachting geen GR
 Klaver 7                                -      vervoer over weg/spoor/water: Ligging binnen 325 m-zone van A67, in-
                                                vloedsgebied spoor en GPL; naar verwachting (gelet op functie/afstand)
                                                geen/nauwelijks gevolgen voor GR
 Klaver 8/afronding                      -      nieuwe inrichtingen (mogelijke vestiging):
 TPW                                            1. mogelijk belemmering in omgeving door PR-contouren en toename
                                                     GR
                                                2. geen overschrijding oriënterende waarde verwacht gelet op functie
                                         -      vervoer over weg/spoor: gelet op functie en afstand geringe gevolgen
                                                voor GR (ligging binnen invloedsgebied A67, spoor en GPL)
 Windturbines                            -      PR 10-5 (grenswaarde voor beperkt kwetsbare objecten) op 48 m, PR 10-6
                                                (grenswaarde voor kwetsbare objecten) op 162 m (volgens Handboek risi-
                                                cozonering, bij berekening zal afstand iets groter zijn)
                                         -      rekening houden met toename risico's bij risicovolle inrichtingen (voldoen
                                                aan richtwaarden uit Handboek risiconormering)
                                         -      windturbines kunnen beperking opleveren voor gebruik aangrenzende
                                                gronden (met name bedrijfsgronden TPN en mogelijk Californië-West)




1) PAG = plasbrandaandachtsgebied.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                    21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                            Externe veiligheid en leidingen                            227


 Golfbaan                   -   bestaande inrichtingen: ligging binnen invloedsgebied containerover-
                                slag-terminal; geen gevolgen voor hoogte GR verwacht (gelet op func-
                                tie/afstand)
                            -   vervoer over weg/spoor/water: ligging binnen invloedsgebied A73, A67
                                (maar buiten zone van 325 m) en spoor; weinig/geen gevolgen voor GR
                                (gelet op functie/afstand)
                            -   leidingen: hoogspanningsverbinding (belemmeringenstrook 2x40 m, indi-
                                catieve zone 2x155 m) + rioolwaterpersleiding aanwezig
 Overige Robuuste           -   leidingen: rekening houden met belemmeringenstroken van alle planolo-
 groenstructuur                 gisch relevante leidingen; gelet op toekomstige functie naar verwachting
                                geen relevante problemen
 Doorkijk extra ontwikkelingen tot 2030/40
 Klaver 5                  -   nieuwe inrichtingen: in delen van gebied is mogelijk vestiging van risicore-
                               levante inrichtingen aan de orde; naar verwachting wordt voldaan aan
                               oriënterende waarde GR
                           -   vervoer over weg/spoor/water: ligging binnen invloedsgebied, maar bui-
                               ten 325 m-zone van A67: geen gevolg voor hoogte GR; ligging binnen in-
                               vloedsgebied spoor en GPL; GR stijgt (maar onder oriënterende waarde)
                           -   leidingen: rioolwaterpersleiding aanwezig; ligging RRP-leiding in directe
                               omgeving
 Klaver 7                  -   nieuwe inrichtingen: idem als bij Klaver 5
                           -   vervoer over weg/spoor/water: ligging binnen 325 m-zone van A67. Naar
                               verwachting slechts gering gevolg voor groepsrisico1). Ligging binnen in-
                               vloedsgebied spoor en GPL. Naar verwachting (gelet op afstand + functie)
                               geen/nauwelijks gevolgen voor GR
 Siberië                   -   nieuwe inrichtingen: idem als bij Klaver 5
 (gedeeltelijke dooront- - vervoer over weg/spoor/water: vervoer over A67 relevant; naar verwach-
 wikkeling naar                ting slechts geringe invloed op hoogte GR gelet op functie.
 bedrijven)
 Siberië-West              -   nieuwe inrichtingen: niet aan de orde/minder relevant (bij glastuinbouw
                               weinig risicorelevante bronnen, met uitzondering van WKK: hier in de ver-
                               dere planvorming aandacht aan besteden
                           -   vervoer over weg/spoor/water: vervoer over A67 relevant; slechts geringe
                               invloed op hoogte GR gelet op functie.

11.3.6. Evaluatie en monitoring
In dit onderzoek is gebruikgemaakt van reeds bestaande informatie en uitgevoerde onder-
zoeken op het gebied van externe veiligheid. Op dit moment is nog niet bekend of, waar en
welke risicovolle inrichtingen zich op de verschillende bedrijventerreinen in Klavertje 4 gaan
vestigen. Hierdoor zijn berekeningen voor het GR van dergelijke activiteiten niet mogelijk.
Tevens heeft nog geen concreet onderzoek plaatsgevonden naar de situatie met betrekking
tot externe veiligheid bij de windturbines. Er is daarbij uitgegaan van richtafstanden voor de
PR-contouren uit het Handboek risicozonering. De daadwerkelijke contouren kunnen hier-
van afwijken en per type windturbine verschillen.




1)   Gelet op afstand (Sevenum Oost) of grootte van ontwikkelingen nabij de A67 (afronding TPW).



21 maart 2012                                                    PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>228            Externe veiligheid en leidingen



11.4. Bijlagen
11.4.1. Sectoraal beleidskader
In het externe veiligheidsbeleid wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen het plaatsge-
bonden risico (PR) en het groepsrisico (GR).
Het PR is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als rechtstreeks
gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, indien hij onafgebroken en onbeschermd op
die plaats zou verblijven. Daarbij geldt een kans van 10-6 als de grenswaarde. Het GR drukt
de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde omvang overlijdt als
rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen.

Inrichtingen
Op basis van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) geldt voor het PR een grens-
waarde voor kwetsbare objecten en een richtwaarde voor beperkt kwetsbare objecten op
een niveau van 10-6 per jaar1). Binnen de PR 10-6-contour mogen geen nieuwe kwetsbare
functies mogelijk worden gemaakt. Uitsluitend om gewichtige redenen mogen nieuwe be-
perkt kwetsbare objecten binnen de PR 10-6-contour worden gerealiseerd. Daarnaast bevat
het Bevi een verantwoordingsplicht ten aanzien van het GR rondom Bevi-inrichtingen.

Wegen en spoorwegen
Vigerende circulaire
Op basis van de Circulaire risiconormering vervoer gevaarlijke stoffen (2009) is voor nieuwe
situaties de grenswaarde voor het PR ter plaatse van kwetsbare objecten 10-6 per jaar; voor
beperkt kwetsbare objecten geldt PR 10-6 als richtwaarde. Bij een overschrijding van de ori-
ëntatiewaarde voor het GR of een toename van het GR geldt een verantwoordingsplicht2. Op
200 m vanaf het tracé hoeven in principe geen beperkingen te worden gesteld aan het
ruimtegebruik. De verantwoordingsplicht kan zich tot buiten deze afstand strekken.

Basisnet en Besluit Transportroutes Externe Veiligheid
In 2012 zal naar verwachting het Besluit Transportroutes Externe Veiligheid (BTEV) worden
vastgesteld. In dat Besluit en het bijbehorende basisnet (voor wegen, spoorwegen en vaar-
wegen) worden veiligheidszones aangegeven waarbinnen geen nieuwe kwetsbare objecten
mogen worden gerealiseerd (en beperkte kwetsbare objecten slechts onder voorwaarden).
Daarnaast worden in de omgeving van deze transportroutes beperkingen opgelegd in ver-
band met de mogelijke effecten van een optredende plasbrand (plasbrandaandachtsgebie-


1) Grenswaarden moeten in acht worden genomen, van richtwaarden kan uitsluitend om gewichtige
worden afgeweken. Voorbeelden van kwetsbare objecten zijn in het algemeen woningen, ziekenhuizen en
gebouwen waarin doorgaans grote aantallen personen gedurende een groot gedeelte van de dag
aanwezig te zijn (zoals kantoorgebouwen en hotels met een bruto vloeroppervlak van meer dan 1.500 m²
per object). Voorbeelden van beperkt kwetsbare objecten zijn kantoorgebouwen en hotels met een bruto
vloeroppervlak van maximaal 1.500 m² per object en winkels/winkelcomplexen die niet als kwetsbaar
object zijn aangemerkt.
2) De oriëntatiewaarde voor het groepsrisico bij het vervoer van gevaarlijke stoffen is per
    transportsegment gemeten per kilometer en per jaar:
   - 10-4 voor een ongeval met ten minste 10 dodelijke slachtoffers;
   - 10-6 voor een ongeval met ten minste 100 dodelijke slachtoffers;
   - 10-8 voor een ongeval met ten minste 1.000 dodelijke slachtoffers;
   - enzovoort (een lijn door deze punten bepaalt de oriëntatiewaarde).



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                             21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                     Externe veiligheid en leidingen                           229


den). In ruimtelijke plannen wordt reeds zoveel mogelijk rekening gehouden met deze nog
in ontwikkeling zijnde wetgeving.

Bij ruimtelijke plannen wordt bij externe veiligheid naar verschillende bronnen gekeken:
-     bedrijven waar opslag, gebruik en/of productie van gevaarlijke stoffen plaatsvindt;
-     vervoer van gevaarlijke stoffen over wegen, spoor, water of leidingen.
In het externe veiligheidsbeleid wordt doorgaans onderscheid gemaakt tussen het plaatsge-
bonden risico (PR) en het groepsrisico (GR).
Het PR is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als rechtstreeks
gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, indien hij onafgebroken en onbeschermd op
die plaats zou verblijven. Daarbij geldt een kans van 10-6 als de grenswaarde. Het GR drukt
de kans per jaar uit dat een groep mensen van minimaal een bepaalde omvang overlijdt als
rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen.

Leidingen
Voor planologisch relevante leidingen gelden belemmeringenstroken waarmee rekening
moet worden gehouden.

AMvB buisleidingen
Het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) en de bijbehorende Regeling externe vei-
ligheid buisleidingen (Revb) zijn op 1 januari 2011 in werking getreden. De normstelling van
het Bevb is in lijn met het eerdergenoemde Bevi. Het Revb heeft vooralsnog alleen betrek-
king op aardgastransportleidingen en voor brandbare vloeistoffen K1.

Beleid magnetische zones rondom hoogspanningslijnen
Er zijn de laatste jaren onderzoeken uitgevoerd die aantonen dat de kans op leukemie voor
kinderen verhoogd wordt door de nabijheid van een hoogspanningslijn. De Staatssecretaris
voor Volksgezondheid heeft destijds naar aanleiding hiervan in een adviesbrief indicatieve
zones aangegeven met betrekking tot bovengrondse hoogspanningslijnen (brief d.d.
4 oktober 2005), in verband met de aanwezige magnetische velden bij deze lijnen (geba-
seerd op conservatieve aannames). In de brief is geadviseerd geen nieuwe gevoelige functies
te realiseren binnen de indicatieve zone. Gevoelige functies zijn functies waar kinderen van 0
tot 15 jaar langdurig kunnen verblijven, zoals wonen, scholen en kinderopvangvoorzienin-
gen. Uit onderzoek kan een specifieke zone worden bepaald.

11.4.2. Nadere toelichting en broninformatie externe veiligheid
Inleiding
Reeds voorafgaande aan het opstellen van dit planMER zijn voor het aspect externe veilig-
heid in het plangebied Klavertje 4 en omgeving reeds diverse onderzoeken uitgevoerd. In dit
planMER is gebruikgemaakt van deze bestaande onderzoeken, waarbij gebruik is gemaakt
van de meest actuele onderzoeksgegevens. De informatie die is opgenomen in de verschil-
lende tabellen van paragraaf 11.3 kan afkomstig zijn uit verschillende bronnen. Deze para-
graaf geeft inzicht in de onderzoeksbronnen en de daarbij gehanteerde uitgangspunten.

Externe veiligheid vanwege risicovolle inrichtingen in het gebied
Overzicht alle aanwezige inrichtingen
De navolgende tabel geeft een overzicht van alle aanwezige risicorelevante inrichtingen in
het plangebied en de directe omgeving (zie ook figuur 11.1 in de hoofdtekst). In de hoofd-



21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>230            Externe veiligheid en leidingen


tekst zijn hieruit de bedrijven gedestilleerd die daadwerkelijke gevolgen hebben voor de
externe veiligheidssituatie in de verschillende ontwikkelingsgebieden.

Tabel 11.10 Overzicht alle relevante risicovolle inrichtingen
(Indien geen bronvermelding is aangegeven: informatie uit 'PlanMER POL-aanvulling Klavertje 4, Oranje-
woud, 11 november 2008')
 nr.        bedrijf                           adres +           opslag     PR 10-6-         1%             hoogte GR (on-
                                              gemeente          van        contour (in      letaliteits-   der/boven
                                                                           m)               grens          oriënterende
                                                                                            (in m)         waarde)
 1          AG-chem                           Horsterweg        propaan    56               300            onder*2 (ver-
                                              66, Horst                                                    wachting, gelet
                                                                                                           op huidige om-
                                                                                                           geving)
 2          Autoservice Besouw                Californische-    lpg        35*2             150            niet relevant
                                              weg 6, Horst                                                 gelet op lig-
                                                                                                           ging*2
 3          Mts. Witlox Pullus                Berkter Hei 1,    propaan    90               300            onder*2 (ver-
                                              Horst                                                        wachting, gelet
                                                                                                           op huidige om-
                                                                                                           geving)
 4          Isotron NL BV                     Faunaweg 38,      onbekend   5 (niet buiten   40             ruim onder
                                              Venlo                        perceel)                        (geen GR curve)
                                                                                                           *1
 5          Seacon Venlo Expe-                Celsiusweg 18,    onbekend   35               300            niet relevant
            ditie BV                          Venlo                                                        gelet op lig-
                                                                                                           ging*2
 6          Tankstation Trade                 Colombusweg       lpg        110*2            150            onder*2
            Port West                         55, Venlo
 7          Vitesse Logistics BV              Columbusweg       onbekend   50               300            onder*1
                                              24, Venlo
 8          Frans Maas Expedi-                Tasmanweg 2,      onbekend   50               300            onder*2 (ver-
            tie                               Venlo                                                        wachting, gelet
                                                                                                           op huidige om-
                                                                                                           geving)
 9          Ziegler NL BV (Bal-               Marco Polo-       onbekend   20               90             onbekend, niet
            speed Real Estate)                weg 6, Venlo                                                 relevant gelet
                                                                                                           op ligging*2
 10         Birkart Logistics (nu:            Marco Polo-       onbekend   50               90*1           onder
            Logwin Air + Ocean                weg 19, Venlo
            the Netherlands BV)
 11         Tankstation De                    Venloseweg        lpg        45               150            onder
            Weel                              16, Sevenum
 12         Camping Bree-                     Lange Heide       propaan    245              310            onbekend, niet
            bronne                            9, Maasbree                                                  relevant gelet
                                                                                                           op ligging*2
 13*1       DSM Pharma Che-                   Grubbenvor-       onbekend   buiten plan-     niet rele-     niet relevant*3
            micals Venlo BV                   sterweg 8,                   gebied           vant*3
                                              Venlo
 14*1       Containeroverslag-                Tjalkkade 16      onbekend   buiten plan-     5.300*1        ruim onder*1
            terminal (Barge)                                               gebied           (toxisch)
 15*1       E.C.T. railterminal                                 onbekend   nauwelijks       onbekend,      onder*1
                                                                           buiten in-       PR 10-8 op
                                                                           richting*2       circa 150




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                  21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                              Externe veiligheid en leidingen                            231


*1     Informatie uit 'Bestemmingsplan Trade Port Noord te Venlo Onderbouwing externe veiligheid' (pro-
       jectnr. 0203107 revisie 02, 10 maart 2010)
*2     Informatie uit www.risicokaart.nl
*3     Informatie uit 'Bestemmingsplan Fresh park Venlo Onderzoek externe veiligheid'. Deel A: inventarisa-
       tie risicobronnen (projectnr. 188931 revisie 01, 17 april 2009): Aangegeven is dat DSM op basis van
       het Bevi niet een relevant bedrijf is om rekening mee te houden voor de ontwikkeling van het WTC.
       (op basis van de memo 'Beoordeling noodzaak QRA DSM Venlo tbv WTC Venlo fase 1 en 2' (2 de-
       cember 2008). Het Fresh Park ligt op een grotere afstand van DSM dan het WTC. In het onderzoek
       wordt dan ook geconcludeerd dat DSM daarmee niet van invloed is op het Fresh Park. Dit geldt ook
       voor de ontwikkeling van Klavertje 4, aangezien de deelgebieden op grotere afstand liggen dan WTC
       en het Fresh park.

Van al deze inrichtingen blijkt slechts een klein deel van betekenis te zijn voor de nieuwe
deelontwikkelingen binnen K4. Tabel 11.11 geeft hiervan een overzicht.

Tabel B11.11 Risicovolle inrichtingen relevant voor deelontwikkelingen Klavertje 4
 nr.       bedrijf                                     ligging deelontwikkelingen binnen invloedsgebied
 1         Ag-chem                                     ja, ligt in deelgebied Agribusiness; PR 10-6-contour
                                                       van 56 m overlapt ontwikkelingsgebied
 2         Autoservice Besouw                          nee
 3         Mts. Witlox Pullus                          ja, Agribusiness ligt binnen invloedsgebied
 4         Isotron NL BV                               nee
 5         Seacon Venlo Expeditie BV                   nee
 6         Tankstation Trade Port West                 nee
 7         Vitesse Logistics BV                        mogelijk golfbaan
 8         Frans Maas Expeditie                        mogelijk golfbaan
 9         Ziegler NL BV (Bal-speed Real Estate)       nee
 10        Birkart Logistics (nu: Logwin Air + Ocean   nee
           the Netherlands BV)
 11        Tankstation De Weel                         nee
 12        Camping Breebronne                          nee
 13        DSM Pharma Chemicals Venlo BV               nee
 14        Containeroverslag-terminal (Barge)          ja: golfbaan en Agribusiness liggen (deels) binnen in-
                                                       vloedsgebied
 15        E.C.T. railterminal                         nee, ligging deelgebieden buiten PR 10-8

Externe veiligheid vanwege vervoer van gevaarlijke stoffen
Huidige situatie
In de hoofdtekst is in tabel 11.6 een overzicht gegeven van veiligheidszones langs infra-
structuur. Deze is gebaseerd op de volgende informatie:
-    de PR-contouren betreffen indicatieve berekeningen/informatie uit het planMER POL-
     aanvulling Klavertje 4 en het besluitMER Greenportlane;
-    de veiligheidszones zijn overgenomen in het Basisnet Weg zoals dat momenteel in ont-
     wikkeling is; de veiligheidszone worden gemeten vanaf het midden van de weg;
-    de afstanden voor de plasbrandaandachtsgebieden zijn overgenomen uit het Basisnet
     Weg zoals dat momenteel in ontwikkeling is;
-    informatie over de hoogte van het GR is overgenomen uit het onderzoek 'bestemmings-
     plan Trade Port West, risicoberekeningen transportassen' (Oranjewoud, dec. 2009 rev
     00);
-    de grootte van het invloedsgebied is op de volgende bronnen gebaseerd:
     • voor het spoor, A67, A73 en Venrayseweg: onderzoek 'Bestemmingsplan Trade Port
        Noord te Venlo, Onderbouwing externe veiligheid, Oranjewoud 10 maart 2010;




21 maart 2012                                                      PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>232            Externe veiligheid en leidingen


        •    voor de Maas: PlanMER voor de gebiedsontwikkeling Klavertje 4, Oranjewoud, 11
             november 2008.

Toekomstige situatie
Op basis van deze gegevens is in de volgende tabel nagegaan door welke deelontwikkelin-
gen effecten kunnen optreden.

Tabel 11.12 Gevolgen ontwikkelingen Klavertje 4 voor externe veiligheid vanwege vervoer
van gevaarlijke stoffen
     bron                        ligging deelontwikkelingen binnen relevante contouren/gebieden en mogelijke
                                 invloed op hoogte groepsrisico?
     A67                         -    Klaver 7, 8, golfbaan en Siberië West liggen binnen zone van 325 m
                                 -    Klaver 5 ligt buiten de zone van 325 m, maar binnen het invloedsgebied van
                                      1.500 m
                                 -    naar verwachting geen tot geringe gevolgen voor hoogte GR, gelet op beoogde
                                      functies (lage personendichtheid bij glastuinbouw) en afstand
     A73                         -    voor agribusiness rekening houden met veiligheidszone van 11 m en het PAG van
                                      30 m
                                 -    Agribusiness ligt binnen zone van 325 m
                                 -    Californië-West en golfbaan liggen buiten zone van 325 m, maar binnen
                                      invloedsgebied van 2.000 m
                                 -    in het algemeen geen gevolgen voor hoogte GR, uitgezonderd agribusiness: die
                                      heeft wel gevolgen. In huidige situatie geen overschrijding oriënterende waarde
                                      (uitgezonderd tijdens Floriade)
     Greenportlane               -    Agribusiness, klaver 5, 7 en 8 liggen binnen invloedsgebied
                                 -    de deelontwikkelingen hebben mogelijk invloed op de hoogte van het GR;
                                      echter ook na ontwikkeling zal naar verwachting voldaan worden aan de
                                      oriënterende waarde van het GR
     Venrayseweg                 Nee, niet relevant1)
     Spoor Eindhoven-            -    Californië-West, golfbaan, klavers 5,7 en 8 liggen binnen invloedsgebied
     Venlo                       -    naar verwachting weinig gevolgen voor hoogte GR (gelet op functie en afstand),
                                      gevolgen klaver 5 vergelijkbaar met gevolgen TPN: GR stijgt maar blijft onder de
                                      oriënterende waarde2)
     Maas                        Nee
1)
      Vervoer van gevaarlijke stoffen over Venrayseweg vindt alleen relevant plaats ten zuiden van de afslag.
2)
      Zie 'Bestemmingsplan Trade Port Noord, QRA's bestemmingsplan', Oranjewoud, februari 2010.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                              21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>12. Grondstoffen, energie en klimaat



12.1. Samenvatting
12.1.1. Conclusies onderzoek
Energie en klimaat: effecten structuurvisie tot 2022
Om de ambities op het gebied van energie en klimaat in te vullen is een energieplan opge-
steld. Uit de analyse van dit plan blijkt dat de glastuinbouw verreweg de grootste energie-
gebruiker (75%) van Klavertje 4/Greenport Venlo zal zijn. Als gevolg van de op te stellen
WKK-installaties bij de glastuinbouw zou het gebied bij een 'standaard aanpak' een grote
gasimporteur en een grote elektriciteitexporteur worden.

Het energieplan stelt daarom een beleid voor met de volgende minimale maatregelen:
-    efficiency maatregelen in de glastuinbouw (kassen en wkk): zeker 25 % reductie ener-
     gievraag;
-    realiseren van kansrijke duurzame opwekcapaciteit: geothermie en windenergie: mini-
     maal 15% reductie van 'import'.
Ten aanzien van duurzame opwekcapaciteit is geothermie  op dit moment in ontwikkeling
in het glastuinbouwgebied Californië  van grote betekenis. Ruimte voor 30 MW windener-
gie is rechtstreeks opgenomen in de structuurvisie.
Door op korte termijn in te zetten op deze twee sporen, kan Greenport Venlo met een ge-
richt energiemanagement een meer duurzame én rendabele energievoorziening stimuleren.

Bij voortschrijdende technische ontwikkeling kan het aandeel duurzame opwekking verder
toenemen. Met name kan zonne-energie, indien de prijs voor pv-cellen sterk gaat dalen, een
belangrijke pijler voor verdere duurzaamheid zijn (te realiseren op daken van gebouwen).
Het procentuele effect van biomassa is beperkt, naar verwachting ook op langere termijn.
Dat neemt niet weg dat investeringen hierin in absolute zin wel een behoorlijke bijdrage le-
veren, ook omdat hiermee ook belangrijke afvalstoffenstromen worden beperkt. Met deze
bekende maatregelen kan naar verwachting op termijn nog eens 25% extra op de energie-
vraag worden bespaard.
Dit zal een groeitraject worden waarbij in stappen steeds verder zal worden toegewerkt in
de richting van zelfvoorzienendheid (langetermijndoel). Op deze wijze wordt het totale
energieconcept binnen het Klavertje 4-gebied een continue proces dat niet eindig is.

Grond- en afvalstoffen: effecten structuurvisie tot 2022
Voor wat betreft de inrichting van het gebied wordt uitgegaan van een zoveel mogelijk ge-
sloten grondbalans.
Ten aanzien van de grond- en afvalstoffen van de te vestigen bedrijven kunnen effecten op
dit moment niet worden voorspeld omdat onvoldoende inzicht bestaat in de aard van de



21 maart 2012                                           PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>234            Grondstoffen, energie en klimaat


daadwerkelijk te vestigen bedrijven. Doelstelling is om bedrijven te stimuleren zo min mo-
gelijk afval te laten produceren als eerste stap (voorkomen). Mocht dat voor activiteiten niet
mogelijk zijn, wordt nagegaan of er gewerkt kan worden met materialen die hergebruikt
kunnen worden bijvoorbeeld als grondstof bij een bedrijf elders in het gebied. Mocht dit niet
nodig zijn, wordt getracht om materialen nog efficiënter in te zetten binnen de huidige
technieken.
Zoals in de structuurvisie is benoemd, zal Greenport Venlo werken met een vestigingsproto-
col waarbij, voorafgaande aan de vestiging, samen met het bedrijf mogelijkheden voor een
duurzame bedrijfsvoering worden verkend en afspraken worden gemaakt over eventuele
samenwerking met andere bedrijven. Daarnaast zal er periodiek met bedrijven worden ge-
sproken over continue optimalisaties hierbinnen.

Effecten ontwikkelingen na 2022
Het energieplan richt zich op een langere tijdspanne dan de planperiode van de structuurvi-
sie. In die zin biedt het energieplan ook al een doorkijk naar de periode daarna. De techni-
sche ontwikkelingen gaan echter snel. Voor de later te ontwikkelen werklandschappen zul-
len daardoor extra of andere dan de beschreven mogelijkheden beschikbaar komen zowel
op het gebied van energiebesparing als voor de toepassing van duurzame energiebronnen.
Verwacht mag daardoor de effecten op de langere termijn gunstiger zullen uitpakken dan
zoals voor de planperiode is beschreven.


12.1.2. Effectbeoordeling
Samenvattend leidt dit tot de volgende beoordeling van de optredende effecten.

Tabel 12.1 Effectbeoordeling grondstoffen en energie
 (deel)aspect                          criterium                                          beoordeling
                                                                               tov huidige        tov referentie
                                                                                 situatie
 energie en klimaat                    -     energieverbruik, CO2-uitstoot          ++                  ++
 grond- en                             -     grondverzet inrichting                  +                   +
 afvalstoffen                          -     afval- en grondstoffen door ge-        ++                  ++
                                             bruikers
                                       -     materiaalgebruik                      ++                  ++



12.2. Methode
12.2.1. Toetsingscriteria en onderzoeksmethodiek
Beleidskader
Voor de thema's grondstoffen, materiaalgebruik en energie geldt geen algemeen toetsings-
kader. Wel zijn in de POL-aanvulling en het Masterplan ambities geformuleerd voor de
duurzaamheid van de gebiedsontwikkeling K4, waaronder ook voor het omgaan met grond-
stoffen, materiaalgebruik en energie. Centraal staat daarin de doelstelling om het gebied
maximaal zelfvoorzienend te maken ten aanzien van grondstoffen en energie en een opti-
maal ruimtelijk casco te ontwikkelen en in te vullen en intensief ruimtegebruik. De volgende
tabel geeft een samenvattend overzicht van het beleidskader en de beoordelingscriteria
vanuit het beleid.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                           21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                           Grondstoffen, energie en klimaat                              235


Tabel 12.2 Beleidskader en beoordelingscriteria thema's grondstoffen en energie
 aspect                relevante wet-/regelgeving, beleidskader      beoordelingscriteria
 energie en kli-       - Landelijk beleid                            - geen concrete doelstellingen irt
 maat                                                                    gebiedsontwikkeling
                       -      Provinciaal Omgevingsplan Limburg      -     maximaal zelfvoorzienend
                              (POL-aanvulling 2009)/ Masterplan
                              Greenport Venlo
 grond- en afval-      -      Landelijk beleid                       -     geen concrete doelstellingen in
 stoffen, materi-                                                          relatie tot gebiedsontwikkeling
 aalgebruik
                       -      Provinciaal Omgevingsplan Limburg      -     minimaliseren materiaalgebruik
                              (POL-aanvulling 2009)/ Masterplan      -     maximaal gebruik materiaal van
                              Greenport Venlo                              biologische herkomst of die
                                                                           hergebruikt kunnen worden op
                                                                           zelfde kwaliteitsniveau

Onderzoeksmethodiek voor dit MER
De effecten voor grondstoffen, materiaalgebruik en energie worden beschreven op basis van
beschikbare onderzoeken uit het voortraject van dit planMER of onderzoeken die parallel
zijn uitgevoerd. De daadwerkelijke effecten zullen deels afhankelijk zijn van de aard van de
daadwerkelijk te vestigen bedrijven en van het tijdstip van vestiging; de verwachting is na-
melijk dat de mogelijkheden voor een duurzame en energiezuinige bedrijfsvoering in de
toekomst steeds gunstiger worden.
De navolgende tabel geeft een samenvattend overzicht van de gehanteerde aanpak.
Anders dan voor de overige milieuthema's richt het energieonderzoek zich niet alleen op de
nieuw te ontwikkelen deelgebieden, maar ook op de bestaande deelgebieden, in het bijzon-
der de bestaande en in ontwikkeling zijnde glastuinbouwgebieden Californië en Siberië.

Tabel 12.3 Onderzoeksmethodiek thema's grondstoffen en energie
 aspect                    te beschrijven effecten/criteria                     onderzoeksmethodiek
 energie en klimaat        energiegebruik en uitstoot CO2 door de geza-         kwantitatief/kwalitatief (op
                           menlijke bedrijven                                   hoofdlijnen) op basis van het
                                                                                energieplan
 grond- en afval-          gebruik grondstoffen voor:                           kwalitatief/kwantitatief op
 stoffen, materiaal-       -   inrichting gebied, gebouwen en                   basis van beschikbare gegevens
 gebruik                       voorzieningen
                           -   de gezamenlijke bedrijfsvoering van de be-
                               drijven (met onderlinge uitwisseling)
                           voorkomen van afval en verduurzamen af-
                           valverwerking, mogelijkheid tot hergebruik




21 maart 2012                                                      PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>236            Grondstoffen, energie en klimaat



12.2.2. Basisalternatief en robuustheidsanalyse
Functionele invulling
Het verrichte onderzoek (energieplan) gaat uit van een worstcasebenadering waarbij de
maximaal te verachten energievraag is verkend. Gestart is met een analyse van de te ver-
wachten energievraag in het totale gebied als zich dat zou ontwikkelen zonder specifiek
energiebeleid of maatregelen. Ten aanzien van de functionele invulling is daarbij uitgegaan
van een maximale invulling van klavers met glastuinbouw (zie de onderstaande tabel). Ver-
ondersteld is dat in 2030 alle nog te ontwikkelen gebieden (fictief) volledig ontwikkeld/uit-
gegeven aan bedrijven met de voorziene functies.

Tabel 12.4 Overzicht functionele invulling
 deelgebied                           gebiedsnummers1)          functie

 Californië                                      -              glastuinbouw
 Trade Port Noord                            1,2,3,4,6          fresh&food, (agro)logistiek, railteminal
 Klaver 5                                        5              glastuinbouw en (agro)logistiek
 Klaver 7                                        7              glastuinbouw en (agro)logistiek
 Uitbreiding Trade                               8              (agro)logistiek
 Port West
 Siberië                                        9, 10           glastuinbouw
 Agribusiness                                    11             agribusiness
 Californië-West                                 12             glastuinbouw
 Siberië-West                                    13             glastuinbouw

Energievraag
Voor deze functies is, uitgaande van een situatie zonder specifiek energiebeleid, primair uit-
gegaan van het volgende energieverbruik (Warmte en Elektra) per bebouwd oppervlak.
Voor de glastuinbouw is daarbij – met uitzondering van de bestaande glastuinbouwgebieden
– uitgegaan van een bedrijfsvoering zonder warmtekrachtkoppeling (wkk's).

Tabel 12.5 Energievraag per functie
 bestemming                                          w-verbruik M³/jaar/m²              E-verbruik kWh/jaar/m²
 glastuinbouw                                                    1060                                 70
 (agro)logistiek                                                  400                                 58
 fresh/food                                                         5                                672
 intensieve veehouderij                                             5                                 30
 kantoren                                                         400                                 35

Om een beeld te krijgen van de verwachte energievraag is uitgegaan van een lineair uitgif-
tepatroon. Daarbij is wel rekening gehouden met een zeker efficiencywinst in de loop van de
tijd. Uitgegaan is van een behoudende situatie waarin traditioneel, na realisatie van een ge-
bouw, er jaarlijks middels maatregelen 1% efficiencywinst te behalen is per functie. Daar-
naast zal ieder gebouw dat nieuw gebouwd wordt, per jaar nog 1% efficiencywinst kunnen
behalen (additioneel op de eerste benoemde 1%); voor glastuinbouw geldt hier 2,5%.

Grond- en afvalstoffen
Ten aanzien van de behoefte en productie van de grond- en afvalstoffen van de te vestigen
bedrijven, kunnen op dit moment geen concrete uitspraken worden gedaan omdat onvol-
doende inzicht bestaat in de aard van de daadwerkelijk te vestigen bedrijven. Vast uitgangs-
punt is dat Greenport Venlo zal werken met een vestigingsprotocol waarbij, voorafgaande



PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                                    21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                     Grondstoffen, energie en klimaat                              237


aan de vestiging, samen met het bedrijf mogelijkheden voor een duurzame bedrijfsvoering
worden verkend en afspraken worden gemaakt over eventuele samenwerking met andere
bedrijven.

12.2.3. Voorkeursalternatief
Aanpak volgens Trias Energetica
Om de beoogde ontwikkeling te verduurzamen, wordt in de structuurvisie/het energieplan
gewerkt volgens de Trias Energetica die de volgende drie stappen kent (in volgorde van be-
langrijkheid):
1. besparen;
2. verduurzamen;
3. efficiënt inzet fossiele brandstoffen.
Doelstelling is om in een 'groeiproces' – door benutting van alle drie de stappen  in het ge-
bied maximaal zelfvoorzienend te worden. Met maximaal zelfvoorzienend wordt bedoeld
om vanuit economische haalbare maatregelen de fossiele energievraag zodanig terug te
dringen dan wel te verduurzamen, dat deze uiteindelijk nul wordt, dan wel dat het gebied
energieleverend wordt. Dit is met name boekhoudkundig het geval. Een aansluiting/aantak-
king met de externe energienet blijft uiteraard noodzakelijk.

Voorgenomen maatregelen energie
Met name voor de grootste energieverbruiker – de glastuinbouw – zijn in beginsel verschil-
lende opties denkbaar om de bedrijfsvoering te verduurzamen. Uitgaande van de drietraps-
aanpak van de Trias Energetica, is nagegaan welke maatregelen voor dit gebied het meest
kansrijk zijn om invulling te geven aan de ambitie. Verkend is wat reëel de maximale moge-
lijkheden zijn, in een periode tot circa 2025, uitgaande van de huidige inzichten. Zeker in de
energiewereld gaan ontwikkelingen echter snel, maar zijn ook onzeker. De onderstaande ta-
bel geeft een overzicht van de thans voorziene maatregelen. In paragraaf 12.3.2 worden de
maatregelen nader toegelicht en wordt inzicht gegeven in de te behalen effecten. In het na-
volgende tekstkader wordt kort ingegaan op een tweetal opties die niet in dit pakket zijn
meegenomen.

Tabel 12.6 Energiemaatregelen voorkeursalternatief
 stap                               maatregelen
 1. besparen                        -  optimaliseren inzet bestaande WKK's glastuinbouw
                                    -  efficiënte semigesloten kassen
                                    -  energiezuinige verlichting kassen en adsorptiepompen voor
                                       fresh&food
                                    -  toepassing warmtepompen (agro)logistiek en kantoren
 2.     verduurzamen                -  realisatie geothermiebronnen (circa 9 bronnen)
                                    -  biomassa vergisting
                                    -  inzet windenergie (30 MW)
                                    -  zon PV op daken
 3.     efficiënte inzet fossiele   -  betere benutting bestaande WKK's
        brandstoffen                -  afzonderlijke CO2-voorziening voor kassen




21 maart 2012                                                PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>238            Grondstoffen, energie en klimaat


Warmtekrachtkoppeling (WKK)
Veel tuinders in het gebied hebben een installatie voor Warmte Kracht Koppeling opgesteld bij hun be-
drijf. Deze 'gasmotor' levert op basis van aardgas aan deze tuinder zowel warmte, elektriciteit als CO2. De
warmte kan deze tuinder gebruiken voor het verwarmen van zijn kas, eventueel met een buffer(tank). Voor
de elektriciteit geldt hetzelfde, een (groot) deel wordt gebruikt voor de verlichting van de kas en anders
wordt dit teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. De CO2 gebruikt de tuinder voor de 'bemesting' van zijn
teelt.
In de wintersituatie is dit een ideale combinatie. De kas dient verwarmt te worden en zal aan het begin en
eind van de dag ook verlicht te worden. Tevens hebben de teelten ook CO2 nodig om te groeien. Dit is re-
delijk in balans te krijgen dan wel, de elektriciteit die over is wordt verkocht.
In de zomersituatie is dat echter heel anders. De verwarming en verlichting zijn niet of nauwelijks nodig,
maar de teelten groeien erg hard en groeien harder op het moment dat zij bemest worden met CO2. Een
tuinder verkoopt in zo'n geval zijn elektriciteit aan het net en de warmte verdwijnt in de lucht.
Hier zijn nog forse optimalisaties mogelijk om een grotere energiebesparing te behalen. Enerzijds door de
warmte te gaan gebruiken in andere processen/bedrijven of gebieden, of tijdelijk op te gaan slaan. Ook
ziet de tuinder de gasprijs stijgen en de elektriciteitsprijs voor het terugleveren van elektra minder hard
stijgen. Om deze reden is het concept van warmtekrachtkoppeling weinig aantrekkelijk in de toekomst. Dit
biedt derhalve kansen voor verduurzaming, zoals in deze paragraaf geschetst.

Warmte-/koudeopslag (WKO)
Uit de analyse van het energieplan blijkt dat grootschalige warmte-/koudeopslag voor het gebied
Greenport Venlo/K4 evenmin een kansrijke optie vormt. De functies die zich zullen vestigen in het gebied,
zijn onvoldoende geschikt om te verduurzamen met (grootschalige) WKO-systemen. Ook kleinschalige
WKO lijkt slechts in beperkte mate toepasbaar. Dit onstaat met name vanuit het feit dat een WKO-
systeem 'in balans' moet zijn ten aanzien van WKO en uitwisseling. Dit is goed realiseerbaar bij (grotere)
kantoorlocaties, maar niet voor de functies die in K4 worden voorzien. Kijkend naar de logistieke sector,
zullen zij alleen warmte nodig hebben. Hierdoor is een balans niet haalbaar. Dit zelfde geldt voor de
glastuinbouw die ook alleen warmte nodig heeft waardoor ook geen balans haalbaar is. Natuurlijk zijn er
ook bedrijven die koude nodig hebben, maar dan spreken we met name over bedrijven die alleen koude
nodig hebben van rond het vriespunt. Juist deze koude is moeilijk uit WKO te genereren, dan wel is
dermate groot dat ook hier geen balans haalbaar is. Ook de technieken om deze koude in de hallen te
verspreiden middels een vloer/wand/plafondsysteem zjin erg lastig om te implementeren en leiden tot
veel vochtvorming/condensatie met alle gevolgen van dien. Ook zijn dit vaak bedrijven waar producten
snel teruggekoeld moeten worden, wat dus ook erg lastig is te organiseren met een WKO-systeem.
Alleen voor de ontwikkelingen in het deelgebied Greenpark Venlo is WKO kansrijk omdat we hier spreken
over kantoorontwikkelingen die in de zomer koude nodig hebben en in de winter warmte. Daar is relatief
eenvoudig een balans te behalen in een WKO en is dit ook relatief snel rendabel te krijgen. Zeker als hier
koppelingen plaatsvinden met energie uit asfalt om de warmte-koudebalans in het gebied te kunnen
sturen. In dit deelgebied Greenpark wordt een collectief WKO systeem ook voorzien en is dit (gedeeltelijk)
ook al aangelegd. Voor dit gebied is de vergunning hiervoor al verleend en zijn de eerste doubletten ook
al gerealiseerd. Dit wordt dan ook gezien als huidige situatie dan wel autonome ontwikkeling.
In theorie zouden er nog wel kansen kunnen liggen op gebiedsniveau door voor het totale gebied een
WKO-systeem te ontwikkelen. Door bijvoorbeeld de warmtevraag vanuit de kassen en logistiek voor een
deel in te vullen met restwarmte uit de koel/vrieshallen (met tussentijdse opslag in de bodem). Een eerste
verkenning leert ons dat dit vanuit economisch perspectief (nog) niet (economisch/technisch) haalbaar is
in de komende 10 jaar. Dit komt mede door de onbeheersbaarheid van de risico's ten aanzien van
volloopscenario's, transportafstanden en dergelijke. Dit is derhalve geen begaanbaar pad voor in ieder
geval het komende decennium.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                                    21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                  Grondstoffen, energie en klimaat                             239



12.3. Effecten energie en klimaat
12.3.1. Huidige situatie en autonome ontwikkeling
De huidige energiesituatie in het plangebied kan in het kort als volgt worden gekenschetst:
-    de bedrijventerreinen Fresh Park, Trade Port West en Trade Port Oost zijn in het alge-
     meen nog tamelijk traditioneel ingericht en maken gebruik van de gebruikelijke voor-
     zieningen;
-    de bedrijven in de glastuinbouwgebieden maken voor hun energievoorziening voor 90%
     gebruik van warmtekrachtkoppeling (WKK).
Dit resulteert in een energieverbruik in het gebied van circa 2 PJ voor warmte en circa 1 PJ
voor elektra.
In de autonome situatie zal de energievraag nog verder toenemen door de vestiging van ex-
tra bedrijven binnen de al in ontwikkeling zijnde deelgebieden/werklandschappen. Dit ef-
fect wordt enigszins afgezwakt de energievraag per eenheid door de inzet van efficiëntere
technieken geleidelijk zal afnemen.

12.3.2. Effecten basisalternatief en robuustheidsanalyse
Door de ontwikkeling van nieuwe werklandschappen, zoals voorzien in basisalternatief en
robuustheidsanalyse, zal de energievraag verder toenemen. Rekening houdend met de eer-
der beschreven uitgangspunten is in figuur 12.1 de totale energievraag van alle werkland-
schappen in het plangebied weergegeven. Daarbij kan voor dit thema geen onderscheid
worden gemaakt tussen basisalternatief en robuustheidsanalyse; wel relevant verschil tussen
met name de functies glastuinbouw en bedrijven (zie daarvoor figuur 12.2).




Figuur 12.1 Ontwikkeling energievraag basisalternatief

Uit deze grafiek kunnen de volgende conclusies worden:
-    de totale energievraag bij een volledige invulling van het gebied (circa 2030) zal circa
     8,5 PJ bedragen;
-    de warmtevraag van circa 4,8PJ wordt voor circa 85% ingevuld door glastuinbouw;




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>240            Grondstoffen, energie en klimaat


-   deze warmtevraag komt overeen met circa 168 miljoen kubieke meter aardgas (uit-
    gaande van een rendement van 90%);
-   de totale elektravraag is ongeveer 490 GWH op jaar basis. Naast glastuinbouw zijn ook
    (agro)logistiek en fresh & food grote vragers;
-   doordat volloop in deze analyse is voorzien tot 2025, is er tot die tijd een toename van
    de energiebehoefte. Daarna is een afname te zien van 1% per jaar (efficiencywinst).
De onderstaande grafieken geven inzicht in de energievraag per functie.




Figuur 12.2 Energievraag basisalternatief per functie




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                      21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                 Grondstoffen, energie en klimaat                             241



12.3.3. Maatregelen en effecten voorkeursalternatief
Zoals eerder vermeld zijn in het voorkeursalternatief diverse maatregelen voorzien om het
energieverbruik van fossiele brandstoffen sterk terug te dringen. Onderstaand worden deze
maatregelen per stap van de Trias Energetica kort toegelicht en wordt aangegeven welk ef-
fect daarmee wordt bereikt.

Stap 1: efficiency (besparing 2,4PJ, 28%)
Het gaat daarbij om de volgende maatregelen en effecten:
-   voorkomen oneigenlijk gebruik van de WKK's en inzet verder optimaliseren: 1,2 PJ
    (=14%);
-   efficiënte semigesloten kas: 1,0PJ (=12%) innovaties gaan snel en kunnen ingezet wor-
    den om warmtevraag te verminderen. Enkele voorbeelden zijn in onderstaande figuur
    geïllustreerd. Bijvoorbeeld door de kas beter gesloten te houden en invallende zonne-
    warmte in te zetten/op te slaan; dit kan onder andere door betere vochtregulering. Ook
    isolatie van de kas kan beter door op termijn mogelijk dubbelglas, maar nu al met ener-
    gieschermen. Hier is rekening gehouden met bestaand glas versus nieuwe ontwikkelin-
    gen, waardoor niet de totale warmtevraag in de glastuinbouw halveert maar een deel.
    De ontwikkelingen op dit terrein gaan dermate snel dat op de lange termijn nog grotere
    besparingen (tot 50%) op de warmtevraag in glastuinbouw reëel lijken te worden;
-   warmtepompen: 0.2PJ (=2%): dit is een techniek die een hoger rendement behaald dan
    traditionele verwarmingstechnieken. Inzet in dit geval is een lucht-lucht warmtepomp
    voor met name (agro)logistieke en kantoor in combinatie met een lage temperatuurs-
    systeem;
-   energiezuinige verlichting in kassen en adsorptiepompen voor fresh & food: 0,07PJ
    (<1%). Er wordt uitgegaan van een efficiency slag van circa 10% op energieverbruik ver-
    lichting in kassen. 30% van de kassen gebruikt verlichting van gewassen. Daarnaast lijkt
    het interessant om bij toepassing van onderbenutte geothermie bronnen de vrijko-
    mende warmte om te zetten in koude.




Figuur 12.4 Energiebesparingsopties glastuinbouw
(bron: www.dekasalsenergiebron.nl)




21 maart 2012                                           PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>242            Grondstoffen, energie en klimaat


Stap 2: duurzaam opwekken van energie (2,3PJ ofwel 27%)
Vanuit de duurzame opwek wordt er gekeken naar de volgende mogelijkheden in het ge-
bied, rekening houdend met de aard van de bedrijvigheid en bijbehorende energievraag,
maar ook de milieukundige en economische haalbaarheid van deze opwek.
-   Realisatie van 9 bronnen geothermie: 1.0PJ (=12%). Op dit moment is er rondom het ge-
    bied Californië onderzoek uitgevoerd naar de gesteldheid van de bodem ten aanzien
    van geothermie. Dit lijkt zeer goed mogelijk waarbij de totale mogelijkheid circa 9
    bronnen kan zijn. Deze bronnen gaan tot circa 2 km diepte alwaar het water circa 80oC
    is. Op termijn zou dit mogelijk uitgebreid kunnen worden richting zuidzijde van het
    plangebied, maar dat is nog zeer onzeker.
-   Biomassa vergisting: 0,4 PJ (=5%). In en rondom het gebied zitten diverse intensieve
    veehouderijbedrijven. Deze bedrijven hebben veel mest 'over' die mogelijk ingezet kan
    worden voor energieopwek. Daarnaast is er in de regio en ook uit het gebied veel vrij-
    komend biomassa afval dat gebruikt kan worden als covergistingsproduct. Inzet is in ie-
    der geval alleen afval te gebruiken dan wel derde generatie biomassa.
-   Inzet van windmolens in het gebied, langs het spoor: 0,5 PJ (6%). Gekozen is voor een
    lijnopstelling bezien vanuit ruimtelijke structuur, waarbij gekozen is voor een lijn langs
    het spoor. Vanuit milieukundige verkenning is de zoekzone verder verkleind doordat
    woningen en andere gevoelige bestemmingen zoveel als mogelijk worden gerespec-
    teerd. Inzet is derhalve een maximale opwekcapaciteit van 30 MW wat verdeeld kan
    worden over 15x2 MW of 10x3 MW of op andere manieren. Nu lijken molens van 3 MW
    het meest kansrijk (economisch) en deze zijn derhalve onderzocht op milieueffecten.
-   Zon PV op daken: 0,4PJ (=5%). Gerekend is met de inzet van 10% van het totale dakop-
    pervlak van de bedrijventerreinen. Dit komt afgerond neer op circa 500.000 m² dakop-
    pervlak waar zonnecellen en plek kunnen krijgen. Natuurlijk wordt getracht om in vesti-
    gingsbeleid/-contracten bedrijven te stimuleren om de daken minimaal geschikt te ma-
    ken voor zon-PV. Echter het te investeren vermogen om alle dagen vol te leggen, lijkt
    om dit moment (en ook in 2025) nog een forse opgave (derhalve gekozen voor de situa-
    tie dat in 2025 10% van het totale dakoppervlak zonnepanelen kent).

Stap 3: efficiënt inzetten fossiele brandstoffen:
Als laatste stap in de kansen en mogelijkheden. Daarbij wordt met name ingezet op de vol-
gende elementen.
-    Betere benutting van de bestaande WKK's door ze hogere vollasturen te laten draaien
     en meer energie in het gebied uit te wisselen. Hierdoor is beperkt besparing mogelijk
     van circa 1% van de totale vraag.
-    Door kassen aan te sluiten op geothermie, dient er een oplossing gevonden te worden
     voor de CO2-bemesting van deze kassen. De tuinders gebruiken CO2 in de kas voor be-
     mesting van de plantjes. Daar zal een goede invulling voor gezocht moeten worden.
     Gedacht kan worden aan CO2 uit de WKK's, of halen van een groot industrieel bedrijf uit
     de regio (per leiding). Deze maatregel heeft niet direct een energie-effect, maar is wel
     een belangrijke voorwaarde.

Totaal te bereiken effecten
Samengevat geeft onderstaande schema een beeld met welke maatregelen de totaal te ver-
wachten energievraag in 2025 (autonoom) kan worden verminderd middels een aantal
maatregelen.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                        21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                  Grondstoffen, energie en klimaat                             243




Figuur 12.5 Effecten energiebesparingsopties

Energie en klimaat: effecten structuurvisie tot 2022
Ten aanzien van het aspect energie zijn er hoge ambities. Om deze ambities waar te maken is
er door DCGV een energieplan ontwikkeld voor het Klavertje 4-gebied. Een aantal scenario's
is ontwikkeld door aannames te doen voor de toekomstige vraag naar energie (gas, elektri-
citeit, warmte/koude en CO2) die is gebaseerd op de te verwachten bedrijvigheid.
Het thema energie leent zich bij uitstek voor het versterken van een kwalitatief onderschei-
dend vestigingsgebied. Ondernemers zullen echter niet verleid worden indien zekerheden
op het gebied van levering, stabiliteit en prijs ongunstiger zijn dan bij concurrerende propo-
sities. Vanuit deze randvoorwaarde is een model ontwikkeld dat is gebaseerd op de ver-
wachtingen ten aanzien van de volloop van de werklandschappen, onderbouwde aannames
over de energievraag per bedrijfstype en kengetallen van beproefde energieconcepten.
Voortschrijdend inzicht en vooral voortschrijdende technologische ontwikkeling zullen in de
toekomst zeker aanleiding geven tot herijking. Het plan in de huidige fase moet gezien wor-
den als een belangrijke aanzet om te komen tot de realisatie van een economisch concurre-
rende en duurzame energievoorziening. In het tweede en derde kwartaal van 2011 wordt
met marktpartijen gesproken over implementatie van het energieplan.
De uitwerking van de gebiedsbrede voorzieningen heeft prioriteit. Enerzijds bepaalt het voor
een deel de wijze waarop het gebied (technisch) zal worden ingericht. Anderzijds is het een
wezenlijk element in de propositie naar te vestigen bedrijven.

Voorlopige conclusies:
-   de primaire energievraag piekt in 2025-2030, waarbij glastuinbouw verreweg de groot-
    ste verbruiker is. Het aandeel van glastuinbouw in de primaire energievraag bedraagt
    dan circa 75%. De totale energievraag van 8,5 PJ is vergelijkbaar met het verbruik van
    120.000 huishoudens (2,7 maal Venlo, exclusief bedrijven);
-   zonder proactief energieplan wordt Klavertje 4 een grote gasimporteur en een grote
    elektriciteitexporteur gezien de op te stellen WKK's in de glastuinbouw;




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>244            Grondstoffen, energie en klimaat


-      de focus van Greenport Venlo ligt in eerste instantie op efficiency maatregelen in de
       glastuinbouw (zeker 25 % reductie energievraag);
-      de focus van Greenport Venlo ligt ten tweede op het realiseren van duurzame
       opwekcapaciteit (25-30 % reductie van 'import');
-      ten aanzien van duurzame opwekcapaciteit valt op dat geothermie van grote betekenis
       is. Geothermie is op dit moment (autonoom) in ontwikkeling in het glastuinbouwgebied
       Californië.

Onderstaand schema laat zien welke effecten c.q. verminderingen van de externe energie-
toelevering aan het gebied behaald kunnen worden. In de ideale situatie zou de som der
maatregelen (groter dan) 100% dienen te zijn. Dan is het gebied geheel zelfvoorzienend of
zelfs energieleverend.
De uitkomsten maken duidelijk dat een volledige zelfvoorzienendheid op energiegebied op
dit moment economisch niet haalbaar is. Inzetten op verdere energiebesparing -een ontwik-
keling die al volop plaats heeft, is van grote betekenis. Daarnaast zal bij voortschrijdende
technische ontwikkeling het aandeel duurzame opwekking verder toenemen. Met name kan
zonne-energie, indien de prijs voor pv-cellen sterk zou dalen, een belangrijke pijler voor
verdere duurzaamheid zijn.

Tabel 12.7         Inschatting economische haalbaarheid maatregelen

    maatregel                                        reductie   economische haalbaarheid
    efficiency kassen en bestaande                   25-30%     kansrijk
    WKK's
    geothermie                                       10-15%     kansrijk
    wind                                             4-7%       kansrijk (met subsidie)
    biomassa                                         4-6%       kansrijk (met subsidie)
    zon – pv                                         5-x%       lastig
    overig                                           3-7%       wisselend
    totaal                                           tot 65%

12.3.4. Effecten deelontwikkelingen
Zoals hiervoor al is beschreven wordt de energievraag van het gebied in zeer sterke mate
bepaald door de bestaande, in ontwikkeling zijnde en nieuwe glastuinbouwgebieden. In ver-
gelijking daarmee is de energievraag van de overige functies en deelgebieden beperkt,
eventuele specifieke bedrijven daargelaten zoals koelhuizen of specifieke productiebedrij-
ven.

12.3.5. Evaluatie en monitoring
De effectiviteit van het gevoerde beleid zal periodiek moeten worden geëvalueerd en waar
nodig bij te stellen. In dat kader verdient het aanbeveling het energieplan na verloop van tijd
te actualiseren, rekening houdend met de opgedane ervaringen en de recente ontwikkelin-
gen van energiebesparende technieken.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                             21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                  Grondstoffen, energie en klimaat                             245



12.4. Effecten grond- en afvalstoffen, materiaalgebruik
12.4.1. Huidige situatie en autonome ontwikkeling
Huidige situatie
Al in de huidige situatie wordt, binnen de bestaande bedrijvengebieden en glastuinbouwge-
bieden, zuinig omgegaan met het gebruik van materialen en grondstoffen. Grondstoffen
kosten immers geld en het uitgeven van geld wil iedereen voorkomen in deze tijden. Het-
zelfde geldt voor het voorkomen van afvalstoffen of het efficiënt omgaan met afvalstoffen in
de regio. Veel bedrijven scheiden een groot deel van hun afvalstromen. Ook zijn er al veel
bedrijven die een nuttige functie hebben gevonden voor hun afvalstoffen. Zo wordt in de
glastuinbouw de substraat waarin de planten worden gekweekt, voor een groot deel al gere-
cycled en weer hergebruikt (zelfs binnen het plangebied). Ook wordt het afval uit de tuin-
bouw voor een groot deel gecomposteerd of ingezet als biobrandstof. Zo worden er initia-
tieven genomen binnen het plan om diverse kleinere bio-energiecentrales te ontwikkelen.
Dit zijn ontwikkelingen die ingezet zijn en verder zullen doorontwikkelen.
Tevens wordt bij de aanleg van de gebieden en gebouwen zo efficiënt mogelijk met materi-
alen omgegaan. Ook het gebruik van grond/werken met een gesloten grondbalans wordt
waar mogelijk al gedaan. Alle maatregelen hebben meestal een economische basis voor de
korte termijn. Daarbij wordt niet als basis/actief nagedacht over hergebruik van materialen
na hun levensduur.

Autonome ontwikkelingen
Verwacht mag worden dat er al in een autonome situatie steeds efficiënter en effectiever
met materialen, grondstoffen en afvalstoffen zal worden omgegaan. Een inschatting hoeveel
en hoever zich dit zal doorontwikkelen, is lastig te maken.

12.4.2. Maatregelen en effecten alternatieven
De duurzame ambities binnen Klavertje 4 zijn geïnspireerd op de Cradle to Cradle filosofie.
Bij de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van het gebied wil Greenport Venlo daar ook
gebruik van gaan maken. Dit zal derhalve niet betekenen dat op het gebied van grond- en
afvalstoffen en materiaalgebruik de optimale situatie direct gerealiseerd zal worden. Het is
en wordt een groeiproces waarin het resultaat steeds beter zal worden; de nieuwe gebieden
zijn beter dan de oude gebieden, maar ook de oude gebieden worden continu beter.
Daarbij komt dat op structuurvisieniveau er op dit moment niet heel hard maatregelen dan
wel effecten zijn te bepalen, zeker niet kwantitatief. Wel wordt en is er beleid geformuleerd
dat zal bijdragen aan het realiseren van deze doelstelling.

Onderscheiden aspecten
Voor dit thema is geen duidelijk onderscheid te maken tussen het basisalternatief, de ro-
buustheidsanalyse en het voorkeursalternatief. Achtereenvolgens worden de volgende as-
pecten apart beschreven:
-   gebruik grondstoffen voor de gezamenlijke bedrijfsvoering van de bedrijven (met on-
    derlinge uitwisseling);
-   voorkomen van afval en verduurzamen afvalverwerking;
-   gebruik materialen voor:
    • inrichting gebied;
    • gebouwen/voorzieningen;
    • mogelijkheid tot hergebruik.




21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>246            Grondstoffen, energie en klimaat


Gebruik grondstoffen voor de gezamenlijke bedrijfsvoering van de bedrijven
Binnen Greenport Venlo en daarmee het Klavertje 4-gebied, wordt een ontwikkeling op
gang gebracht die bijdraagt aan het integreren van economische ketens. Dit houdt impliciet
al in dat bedrijven derhalve meer gaan samenwerken en gezamenlijk gaan zoeken naar ke-
tenefficiency. Binnen Greenport Venlo is dit derhalve ook een belangrijke motivatie waarin
ook economisch voordeel te behalen is. Derhalve wordt ingezet op de volgende maatrege-
len.
-    Segmentering: het type bedrijf dat zich in het gebied zal vestigen, dient te passen in de
     gehanteerde segmentering. Derhalve zal hier een cluster van bedrijven zich vestigen die
     de totale agrologistieke keten zal versterken.
-    Uitgifteprotocol: als bedrijven interesse hebben om zich te vestigen, wordt gezamenlijk
     gezocht naar de beste locatie binnen het plangebied. Uiteraard komen daar de 'stan-
     daard'afwegingen in naar voren, maar nog belangrijker zal de keuze voor de ka-
     vel/locatie sterk afhangen van het bedrijfsproces van het bedrijf. Daarbij wordt gekeken
     naast welk type buurman hij het beste kan zitten, mede vanuit een input-outputanalyse.
     Dus welke grondstoffen of energievraag heeft een bedrijf en welke output/afvalstoffen
     komen er vrij. Vanuit deze analyse zullen afspraken worden gemaakt en privaatrechtelijk
     worden geborgd.
-    Energieplan: zoals uitgebreid bij energie is besproken, zullen bedrijven ook gestimuleerd
     worden om duurzaam met hun energieverbruik om te gaan. Dit wordt aangeboden van-
     uit het energieplan.
-    Parkmanagement/permanent formulebeheer: bovenstaande zaken worden natuurlijk bij
     vestiging van bedrijven opgepakt, maar zullen daarna ook continu onder de aandacht
     blijven. Gezamenlijk wordt gezocht naar het meest optimale bedrijfsproces van het indi-
     viduele bedrijf, binnen het conglomeraat in Klavertje 4.
-    Innovatie Centrum: binnen Greenport Venlo is er een innovatiecentrum ingericht dat tot
     doel heeft om bedrijven en bedrijfsprocessen continu te vernieuwen/verduurzamen. Dit
     Centrum heeft derhalve ook een belangrijke rol in het optimaliseren van het bedrijfspro-
     ces van individuele bedrijven.

Voorkomen van afval en verduurzamen afvalverwerking
Binnen het gebied is het voorkomen van afval (afval is voedsel) een belangrijk item. Daar-
naast wordt gezocht naar afval dat dan toch ontstaat, verder te verduurzamen. Vanuit bo-
venstaand thema wordt hier natuurlijk al invulling aan gegeven. Belangrijk daarbij is ook de
koppeling te maken met het energieplan. Alle bioafval die ontstaat in het gebied, wordt ide-
aliter binnen het gebied ook weer omgezet tot bruikbaar materiaal/grondstoffen of anders
tot energie in een biomassacentrale. Binnen het gebied wordt derhalve ingezet op:
-    Parkmanagement/permanent formulebeheer: het duurzaam omgaan met afval wordt
     bezien vanuit het bedrijfsproces van een vestiger en vervolgens wordt gezocht naar de
     beste mogelijkheden. Deze worden dan ook geborgd in privaatrechtelijke afspraken.
     Denk daarbij aan het voorkomen van verpakkingsmateriaal, of gebruik van herbruikbaar
     verpakkingsmateriaal. Daarnaast zal afvalinzameling voor het totale gebied zoveel als
     mogelijk collectief gaan plaatsvinden. Daarbij is verduurzaming essentieel en een be-
     langrijke kans. Dit zal worden uitgevoerd vanuit een nog op te stellen afvalbeleidsplan
     voor het gebied.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                        21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                  Grondstoffen, energie en klimaat                             247


Gebruik materialen
Het materiaalgebruik binnen het gebied en haar gebouwen is natuurlijk ook een belangrijk
aandachtspunt, ook vanuit de C2C-filosofie. Derhalve wordt ingezet op de Trias Ecologica:
voorkom materiaalgebruik, verduurzaam materiaalgebruik (hernieuwbaar), efficiënt gebruik
materialen (herbruikbaar bijvoorbeeld). Derhalve wordt dit uitgesplitst naar de drie thema's
gebied, gebouwen en hergebruik en onderstaand uitgewerkt.

Gebied
Het gebied Klavertje 4 met haar klaverstructuur is zodanig gekozen dat hier conform de
Trias Ecologica is gewerkt. Enkele kenmerken zijn:
-   gesloten grondbalans doordat teelaarde direct rondom een klaver wordt verwerkt in aar-
    den wallen die een belangrijke functie hebben;
-   verkavelingsstructuur is robuust en derhalve aanpasbaar in de tijd zonder dat veel ingre-
    pen gedaan behoeven te worden;
-   wegenstructuur in de klaver kent idealiter een eenrichtingsstructuur. Hiermee wordt ma-
    teriaalgebruik voorkomen (circa 30-40%). Tevens is het de bedoeling om private wegen
    op de uit te geven kavels te combineren met openbare wegen. Hierdoor wordt nog eens
    circa 30-40% materiaalgebruik bespaard in de vorm van verhardingen en funderingen.
    Tevens leiden beide ingrepen tot intensiever ruimtegebruik;
-   de living machine die voorzien is per klaver, leidt tot het minimaliseren van het aanleg-
    gen van riolering. Hierdoor worden rioolbuizen bespaard (met name transportriool);
-   afwatering van hemelwater vindt zoveel mogelijk plaats middels waterlopen en niet via
    rioleringen/buizen;
-   collectief parkeren wordt in de klavers zoveel mogelijk gerealiseerd, zodat er totaal in
    oppervlak en daarmee in materialisering en intensief ruimtegebruik minder parkeer-
    plaatsen gerealiseerd behoeven te worden. Dit in vergelijking tot flexwerken in kanto-
    ren;
-   collectieve beveiliging is basis binnen de klavers. Hierdoor worden hekwerken en andere
    beveiligingsmaatregelen collectief georganiseerd wat leidt tot vermindering van mate-
    riaalgebruik.

Gebouwen
Samen met de toekomstige gebruikers, wordt middels een uitgifteprotocol en vestigings-
voorwaarden een optimale huisvesting gerealiseerd voor deze klanten. Dit houdt in dat van-
uit kennisontwikkeling binnen Klavertje 4 vanuit diverse projecten gewerkt wordt naar een
zo optimaal mogelijk gebouw/terrein. Dit middels het denken in Life Cycle Costing of Ana-
lyses (LCC/LCA). Op deze manier wordt nagedacht over materialiseren die past bij de le-
vensduur van het gebouw, maar ook in de energieprestatie van het gebouw. Op deze wijze
kunnen andere keuzes voor installaties, verlichting of isolatiewaarden economisch wel ren-
dabel zijn die tevens de beste invulling voor het aspect Planet vormen. Daarbij natuurlijk na-
denkend voor toekomstig gebruik van deze gebouwen en terreinen.

Hergebruik
Het thema hergebruik is voor een groot deel in bovenstaande aspecten al geborgd, onder
andere door de verkavelingsstructuur, maar ook door te denken in LCA/LCC-concepten. Het
zal tevens een aspect zijn dat bij de realisatie van het gebied ook meegenomen wordt in bij-
voorbeeld de aanbesteding of materiaalkeuze. Dit zal echter worden uitgewerkt in de ver-
dere planvorming van deelplannen.



21 maart 2012                                            PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>248            Grondstoffen, energie en klimaat




12.4.3. Evaluatie en monitoring
Evenals voor energie, zal de effectiviteit van het gevoerde beleid voor grond- en afvalstoffen
periodiek moeten worden geëvalueerd en waar nodig bijgesteld.




PlanMER structuurvisie Klavertje 4-gebied (onderzoeksrapport)                        21 maart 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>