<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>RAPPORT

Archeologisch bureau- en verkennend

veldonderzoek, door middel van boringen

Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen

Opdrachtgever
BRO
Industriestraat 94
5931 PK Tegelen

Projectnummer
Aeres Milieu projectnummer AM12134

Status rapport
Definitief

AM12134

Autorisatie
Opsteller rapport:

Drs. ing. N.J.W. van der Feest

Redactie:

Drs. C.D.R. Cohen Stuart (Transect)

Vrijgave:

Ing. T.K.P.G. Thijssen

Be

paraaf

pl

araaf

Za

paraaf

Gr

datum

7 maart 2013

datum

7 maart 2013

datum

7 maart 2013
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE
SAMENVATTING                                                                  3
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS                                                      5
1. INLEIDING                                                                  7
2. WERKWIJZE                                                                  9
   2.1    Inleiding                                                           9
   2.2    Verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen                            9
3. BUREAUONDERZOEK                                                           11
   3.1    Landschappelijke situatie - geomorfologie                          11
   3.2    Landschappelijke situatie - bodem                                  12
   3.3    Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht                       12
   3.4    Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden                     13
   3.5    Bewoningsgeschiedenis – historisch materiaal                       14
4. VERWACHTINGSMODEL                                                         17
LITERATUURLIJST                                                              24
Bijlagen:
1       Topografische overzichtskaart
2       Situatietekening onderzoekslocatie met boorpunten
3       Overzicht IKAW met aanwezige onderzoeken, monumenten en waarnemingen
4       Overzicht gemeentelijke archeologische waarden- en verwachtingskaart
5       Overzicht geomorfologische kaart
6       Overzicht bodemkaart
7       Overzicht AHN
8       Boorkernbeschrijvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Pagina 2 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                   Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
SAMENVATTING
Op 15 juni 2012 is door cultuurhistorisch adviesbureau Transect in samenwerking met Aeres Milieu een
archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen.
Het onderzoek bestaat uit twee delen, het booronderzoek is uitgevoerd door Transect, gerapporteerd door drs.
A.A. Kerkhoven en voorafgaand aan dit booronderzoek is een specifiek verwachtingsmodel opgesteld door
Aeres Milieu. Dit verwachtingsmodel is opgesteld aan de hand van een bureauonderzoek over deze locatie,
gerapporteerd door ing. N.J.W. van der Feest MA. Het doel van het booronderzoek is de in het
bureauonderzoek opgestelde specifieke verwachting te toetsen. Aan de hand van deze gegevens kunnen
vervolgens een waardestelling en adviezen over de aanwezige archeologische resten, of vervolgtraject worden
opgesteld.
Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied en geografische ligging
moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor
archeologische resten uit het neolithicum tot en met de ijzertijd. In deze periode zijn er in de directe omgeving
van het plangebied resten van grafvelden aangetroffen en bijbehorend vondstmateriaal. Echter zijn de
nederzettingsresten behorend tot deze grafcomplexen nooit aangetroffen. De aanwezigheid van resten uit de
periode voorafgaand aan deze late prehistorie is echter minder evident. Waarschijnlijk was de omgeving in deze
periode nog sterk onderhevig aan de formatieve processen en was het plangebied minder geschikt voor
bewoning. Daarnaast zijn de vindplaatsen uit het paleolithicum en mesolithicum door hun aard kwetsbaar voor
verstoring. Aan gezien de locatie in de voormalige akkers (enkeerd grond) en later in de bewoningskern van
Heuvelhoek zullen dergelijke resten vermoedelijk niet langer in-situ aanwezig zijn. Hierdoor is de verwachting
voor de ze periode laag.
Met de overgang naar de Romeinse epoche verandert ook het landgebruik. Er wordt overgegaan van een
veeteelt gedomineerde maatschappij naar een meer gewasteelt georiënteerde maatschappij. Derhalve
verplaatsten de voorkeursgronden zich naar de leemrijkere gebieden en kregen de armere zandgronden een
meer perifeer gebruik. Hoewel gesuggereerd is dat de naam en aanwezige plein aanwijzingen kunnen zijn voor
het ontstaan van Panningen in deze periode. Echter is er geen concrete informatie bekend, derhalve krijgt deze
periode ook een middelhoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten.
De periode van de vroege middeleeuwen wordt vaak gezien als een periode waarin er afname van activiteiten in
de omgeving van het Maasdal. Echter doet de naam vermoeden dat Panningen een vroeg middeleeuwse
oorsprong heeft. Als dit het geval is zal dit met name in de historische kern terug te vinden zijn. Het kan niet
worden uitgesloten dat er zich geen resten uit deze periode kunnen worden aangetroffen, derhalve geldt voor de
vroege middeleeuwen een middelhoge verwachting.
De periode late middeleeuwen – nieuwe tijd is een periode van ontwikkeling in de regio. Met name de winning
van turf doorloopt een sterke groei. Daarnaast is in Panningen ook een steenfabriek aanwezig. Op de
geomorfologische kaart is ook te zien dat deze activiteiten hun sporen hebben achtergelaten in het landschap.
Afhankelijk of deze activiteiten ook hebben plaatsgevonden op het plangebied kunnen hier mogelijk sporen
aangetroffen worden uit deze periode (hierbij wordt eveneens vermeld dat de eventuele afkleiing en
veenontginning ook als spoor gezien kan worden). Voor de periode van de late middeleeuwen en nieuwe tijd
geldt een hoge verwachting.
Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem ter hoogte van het parkeerterrein van de supermarkt tot
minstens 80 cm beneden maaiveld is verstoord. In het noordwestelijke deel van het plangebied is de bodem tot
minimaal 50 cm beneden maaiveld verstoord. In beide gevallen ligt onder de verstoringszone een dunne laag
dekzand. Dit dekzand is afgetopt, getuige het ontbreken van sporen van bodemvorming. Onder het dekzand ligt
zwak tot matig zandig leem. Dit leem bevat leembrokjes van een andere kleur en is vrij los van structuur.
Mogelijk betreft het leem met cryoturbatie verschijnselen, uit het midden-pleistoceen.
Hierdoor is de archeologische verwachting van het plangebied nihil. Op basis van deze gegevens wordt
geadviseerd dat verder archeologisch onderzoek niet noodzakelijk wordt geacht.
.
                                                                                                            Pagina 3 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Pagina 4 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                          Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS
Projectnummer                    : AM12134
OM-nummer                        : 53.140
Soort onderzoek                  : Verkennend booronderzoek
Adres onderzoekslocatie          : Kerkstraat 43, 44 en 46
Toponiem                         : Kerkstraat
Gemeente                         : Peel en Maas
Provincie                        : Limburg
Kadastrale registratie           : sectie G, nr. 584, 780 en 3352
Coördinaten                      : centrum           195.983; 371.023
                                   NW:               195.931; 371.044
                                   NO:               195.949; 371.083
                                   ZW:               196.007; 370.963
                                   ZO:               196.051; 371.007
                                                   2
Oppervlakte                      : circa 5.200 m
Huidig locatie gebruik           : parkeerplaats en woning met tuin
Aanleiding onderzoek             : bestemmingsplanwijziging
Opdrachtgever                    : BRO
Bevoegde overheid                : Gemeente Peel en Maas
Opslag documentatie en materiaal : Zuidhoven 9m te Roermond tot deponering bij provinciaal depot
                                   (centre keramique) te Maastricht
Datum uitvoering                 : 11 juli 2012
                                                                                                   Pagina 5 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Pagina 6 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                   Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
1. INLEIDING
In opdracht van BRO heeft het archeologisch en cultuurhistorisch adviesbureau Transect in samenwerking met
Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, d.m.v. boringen uitgevoerd op de
locatie:
         Adres onderzoekslocatie          : Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen
         Gemeente                         : Peel en Maas
                                                            2
         Oppervlakte                      : circa 5.200 m
         Huidig perceelsgebruik           : parkeerterrein en woningen met tuin
         Toekomstig perceelsgebruik       : uitbreiding supermarkt en parkeergelegenheid
Dit onderzoek bestaat uit twee delen, te weten een bureauonderzoek, uitgevoerd door Aeres Milieu en een
booronderzoek uitgevoerd door Transect. Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van
de KNA 3.2. Het verkennend onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek naar de historie en bodemgesteldheid
van de onderzoekslocatie. Aanvullend hierop is een verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen op het perceel
uitgevoerd. De werkzaamheden in het veld zijn uitgevoerd door een KNA-archeoloog onder leiding van een
KNA-senior archeoloog.
Aanleiding
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek is de voorgenomen uitbreiding van de
supermarkt en de realisatie van meer parkeergelegenheid (zie figuur 1). Er is vooralsnog geen informatie
beschikbaar over de diepte van de verstoring, er wordt derhalve uitgegaan van een minimale verstoringsdiepte
van 1,5 meter –mv.
Figuur 1: voorgenomen ontwikkeling van de Kerkstraat 43, 44 en 46
                                                                                                            Pagina 7 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Doel
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is, het bepalen van een specifiek verwachtingsmodel voor de
locatie. Dit verwachtingsmodel wordt op basis van historische kaarten en bekende landschappelijke en
archeologische gegevens gevormd.
Dit verwachtingsmodel zal vervolgens leiden tot een aanbeveling over het behoud in-situ of eventueel
vervolgonderzoek.
Het doel van het aansluitende verkennende booronderzoek is het toetsen van het in het bureauonderzoek
opgestelde verwachtingsmodel.
Specifiek voor de locatie Kerkstraat zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd:
        Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten?
        In hoeverre zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige
         archeologische resten?
        Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van
         deze resten door de voorgenomen bodemingrepen?
        Zijn er tijdens het veldwerk archeologische indicatoren aangetroffen en, indien mogelijk, welke perioden
         vertegenwoordigen ze?
Plangebied
Het plangebied is gelegen aan de westzijde van de kern van Panningen. Centraal door het plangebied loopt de
Kerkstraat, het plangebied effectief in tweeën verdelend. Alle zijden van het plangebied worden begrensd door
de perceelscheidingen van de belendende panden.
Figuur 2: plangebied bij aanvang van de werkzaamheden gefotografeerd in zuidoostelijke richting.
                                                                                                    Pagina 8 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                 Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
2. WERKWIJZE
2.1     Inleiding
Bij het uitvoeren van het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Deze bronnen geven
inzicht in bekende, of te verwachten archeologische resten binnen het onderzoeksgebied. Daarnaast zijn deze
bronnen van belang voor het opstellen van de landschapsgenese.
Archeologische bronnen
 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW)
 Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW)
 Archeologische Monumentenkaart (AMK)
 Archeologisch Informatiesysteem (ARCHIS II)
 De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de gemeente Peel en Maas
 Specifieke lokale informatie
Bodem- en geomorfologische kaarten
 Bodemkaart (Alterra, uit Archis2)
 Geomorfologischekaart (Alterra, uit Archis2)
 Actuele Hoogtekaart van Nederland (AHN)
Historische kaarten
 Historisch minutenplan (1800-1832)
 Historische topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)
 Moderne topografische kaart (2005)
De bovenstaande bronnen worden aangevuld door mogelijke informatie afkomstig van lokale archeologische
verenigingen en werkgroepen. De overige aanvullende informatie is terug te vinden in de literatuurlijst.
2.2     Verkennend veldonderzoek d.m.v. boringen
Om een regelmatige verdeling over het plangebied te kunnen garanderen is gebruik gemaakt van een grid met
gelijkbenige driehoeken (voor zover het plangebied dit toelaat). Voor een verdeling van de boringen zie bijlage 2.
Deze meetpunten worden met behulp van meetwiel en meetlint uitgezet. De boorpunten worden gerelateerd aan
de AHN. De boringen zijn uitgevoerd met een edelman boor van 10 centimeter.
Daar waar potentieel interessante lagen aanwezig zijn of er archeologische indicatoren zijn aangetroffen worden
twee boringen gezet met een diameter van 12 centimeter. De relevante boorkernen van deze boringen worden
gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 4 millimeter. De boringen worden tot minimaal 30 centimeter in
de ‘schone’ (C-horizont) ondergrond doorgeboord. De boorkernen worden conform ASB (Archeologische
Standaard Boorbeschrijving 5.2) beschreven.
Voor het plangebied aan de Kerkstraat is uitgegaan van 10 boringen om een duidelijk beeld te kunnen schetsen.
Dit komt neer op circa 19 boringen per hectare. Tijdens het veldwerk wordt, voor zover mogelijk gekeken naar
archeologische indicatoren aan de oppervlakte.
                                                                                                          Pagina 9 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Pagina 10 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                   Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
3. BUREAUONDERZOEK
3.1     Landschappelijke situatie - geomorfologie
Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichselien), heerste in Nederland een poolklimaat. Door het
ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken dekzand worden afgezet. Dit
dekzand behoort tot het Laagpakket van Wierden (Formatie van Boxtel).
Het plangebied ligt in het zogenaamde zuidelijk zandgebied. Dit is een relatief vlak gebied dat nooit door landijs
bedekt is geweest. Het reliëf wordt voornamelijk bepaald door grote en kleine beekdalen en dekzandlaagten en
-ruggen met plaatselijk jonge stuifzanden. In dit gebied ligt een laag dekzand op Pleistoceen rivierzand en-grind.
Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichselien), heerste in Nederland een poolklimaat. Door het
ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken en de brede riviervlaktes van
de Maas en de Rijn het dekzand worden afgezet. Het dekzandreliëf dat hierbij in het landschap is ontstaan,
wordt gekenmerkt door vlaktes, depressies en kopjes, afgewisseld met langgerekte ruggen. Dit dekzand
behoort tot het laagpakket van Wierden (Formatie van Boxtel) en is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 µm) en arm
aan grind. Daarbij werden de oudere rivierafzettingen van de Maas afgedekt. Deze onderliggende
rivierafzettingen bestaan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grindhoudend zand en grind en worden tot
de Formatie van Sterksel gerekend. In het onderzoeksgebied liggen oude rivierafzettingen aan of dicht onder
het maaiveld. Een groot deel van deze formatie is door een verwilderd riviersysteem afgezet in het laatste deel
van het Vroeg-Pleistoceen (circa 1,1 miljoen jaar BP) tot en met het Midden-Pleistoceen (circa 475.000 jaar BP)
(Berendsen 1997; 2005).
De ondergrond in de ruimere regio van het plangebied wordt doorsneden door een aantal zuidoost-noordwest
georiënteerde breuken, die de Roerdalslenk en het Peel Blok begrenzen (figuur 3). Het plangebied ligt op het
Peel blok. Hier zijn over het algemeen grovere zanden aanwezig als gevolg van de formatieve processen
(Berendsen 2004). Op het Peel blok bestaan de afzettingen voornamelijk uit rivierafzettingen, terwijl in de
slenken vooral dekzand aangevoerd door de wind voorkomt. Panningen ligt op het hoogste deel van het Peel
blok voor deze ten zuiden ingesneden wordt door het Maasdal.
Figuur 3: globale ligging van de belangrijkste breuklijnen met in rood de globale ligging van het plangebied (bron:
woudloper)
In het relatief warme Holoceen (vanaf ca. 10.000 jaar geleden tot nu) vonden er geen belangrijke natuurlijke
wijzigingen van het reliëf meer plaats.
                                                                                                          Pagina 11 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Onder invloed van een sterke temperatuurstijging nam de vegetatie toe en bleven erosie- en
sedimentatieprocessen voornamelijk beperkt tot de actieve beekdalen en stuifzandgebieden. De oude
beeklopen raakten langzaam buiten gebruik. Zij zijn als ondiepe, brede dalvormige laagten zichtbaar in het
landschap, zoals de brede dalvormige laagte met de Kabroeksche Beek tussen Horst en Meterik (Van Dijk
2005).
Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (bijlage 7) is duidelijk te zien dat het plangebied op
een van de hoogste delen van het omliggende landschap is gesitueerd.
Volgens de geomorfologische kaart van Nederland (bijlage 5) ligt het plangebied binnen de bebouwde kom, met
als gevolg dat er geen geomorfologische kartering uitgevoerd is. Het omliggende landschap bestaat uit
dekzandruggen al dan niet met een oud bouwdek (legenda-eenheid 3L5). Dit landschap omvat ook enkele
sterker geprononceerde dekzandruggen (legenda-eenheid 4K14) met mogelijk een oud bouwdek. Het is
duidelijk dat het plangebied op dit landschap is gesitueerd. Echter is niet te herleiden of dit landschap ter plaatse
onderhevig is geweest aan menselijk ingrijpen. In grote gebieden verspreid rond Panningen zijn laagten
ontstaan door afgravingen (legenda-eenheid 4N8) te zien op de geomorfologische kaart. In het oosten zijn deze
ingrepen nog duidelijker aanwezig als gevolg van de veenkoloniale ontginningen, hier is een vlakte gevormd
(legenda-eenheid 2M45).
3.2    Landschappelijke situatie - bodem
Op de drogere delen van het dekzandlandschap kunnen veldpodzolgronden zijn ontstaan (bijlage 6, legenda-
eenheid Hn23). Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (AE-horizont) en een donkerbruine
inspoelingslaag (B-horizont). De B-horizont gaat meestal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het
niet aan bodemvorming onderhevige zand (de C-horizont). Dit soort gronden komen in de wijdere omgeving van
het plangebied voor. Deze gronden kunnen in de loop der tijd onder menselijke invloed omgevormd worden tot
hoge zwarte enkeerdgronden (legenda-eenheid zEZ23), het plangebied is gelegen op dergelijke gronden. De
hoge zwarte enkeerdgronden worden gekenmerkt door een donker, humusrijk oud bouwlanddek, ook wel
plaggendek of esdek (cultuurdek) genoemd, van minimaal vijftig centimeter dik. Onder dit cultuurdek zijn nog
vaak resten van humuspodzolgronden aanwezig.
Op enige afstand ten zuidwesten van het plangebied komen gooreerdgronden voor deze gronden lijken sterk op
de eerder genoemde veldpodzolen echter ontbreekt een duidelijk waarneembare inspoeling (B) horizont (Bakker
1966, Theunissen van Manen 1985). Gooreerdgronden komen meestal in de nattere zones van het landschap
voor.
3.3    Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht
Panningen wordt voor het eerst vermeld in 1486. Hoewel de naam, eindigend op –ingen, en de aanwezigheid
van een centraal dorpsplein lijken te wijzen op een eerdere oorsprong. Hierbij kan de vroege middeleeuwen niet
worden uitgesloten, mogelijk zelfs nog eerder, er zijn echter geen tekstuele of archeologische bewijzen om dit te
ondersteunen (Renes 1999). De opbouw van de historische nederzetting bestaat uit een verkaveling in brede
stroken met alle boerderijen aan een zijde. Vergelijkbaar met de Zuid-Hollandse lintbebouwingen. Dit soort
bebouwing ontstaat in de late middeleeuwen en is bekend onder de naam boshoeven (waldhufen). Het
vermoeden bestaat dat in deze tijd een beeldje van Onze Lieve Vrouwe van Zeven Smarten naar Panningen
werd overgebracht, waar in 1643 een kapel voor werd opgericht (Van Rijswijck 1946). Een ander verhaal over
de stichting betreft de schenking van geld voor het oprichten van een kapel door een met pest besmette
persoon (bron: Meertens instituut). Onafhankelijk van welk verhaal de werkelijke geschiedenis benadert,
veranderd Panningen al snel in een bedevaartsoord van enig aanzien. Om de toestroom te kunnen faciliteren
vinden er door de jaren heen diverse uitbreidingen van de kapel plaats om tenslotte 1931 zijn ‘huidige’ vorm aan
te nemen. Opvallend aan de kerk was de dubbele kerktoren aan beide zijden van het priesterkoor.
Tijdens de terugtocht van de Duitse troepen in de Tweede Wereldoorlog zijn vele kerken het slachtoffer
geworden van oorlogsgeweld. De Duitse troepen wilde de potentiële uitkijken vernietigen zodat de geallieerde
troepen hier geen voordeel aan konden behalen.
                                                                                                      Pagina 12 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
De O.L.V. kerk in Panningen was volledig voorzien van explosieven, echter door een technisch mankement
explodeerde slechts een deel van de lading waardoor slechts een toren vernietigd werd (zie figuur 4, Van
Rijswijck 1946). Hoeveel schade er aan overige objecten is aangebracht is onduidelijk, in Helden waren tussen
de 1 en 50 woningen vernietigd (Van Blankenstein 2006), waardoor het aannemelijk is dat ook Panningen niet
ongehavend is achtergebleven. Het is namelijk wel bekend dat het centrum is bestookt met granaten (Van
Rijswijck 1946).
Voor zover bekend zijn twee vliegtuigen neergehaald boven Panningen echter door de slechte beschrijving is
het niet duidelijk waar deze zijn neergekomen (Auwerda/ Grimm 2008; Zwanenburg 1990).
Figuur 4: de verwoeste RK-kerk te Panningen (bron: Van Rijswijck 1946)
3.4    Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden
Het plangebied heeft op de IKAW een middelhoge kans op het aantreffen van archeologische resten (zie bijlage
3). Op de gemeentelijke beleidskaart van Peel en Maas is het plangebied grotendeels ingepland als categorie 3,
een hoge archeologische verwachting ten gevolge van de ligging binnen een AMK-terrein.
In de omgeving van het plangebied zijn vier monumenten bekend (tabel 2), zijn er drie waarnemingen gedaan
(tabel 1) en acht onderzoeken uitgevoerd (tabel 3).
Het monumenten betreffen de historische bebouwing van Heuvelhoek, Egchelhoek, Panningen en Everlo. In
deze gebieden kunnen vroegmoderne en laat middeleeuwse resten worden aangetroffen. Het plangebied maakt
onderdeel uit van de historische bebouwingskern van Heuvelhoek.
De waarnemingen zijn voornamelijk afkomstig uit de periode van de late prehistorie, diverse grafheuvels en het
bijbehorende vondstenspectrum zijn in de omgeving van het plangebied aangetroffen. Echter liggen deze
vondsten op enige afstand van het plangebied (>500 meter). De waarneming het dichtst bij het plangebied
betreft een nieuwe tijd fundering van mergelblokken.
De onderzoeken in de omgeving hebben relatief weinig bijgedragen aan de beeldvorming van het
onderzoeksgebied. Grootschalige verstoringen en de natte aard van sommige landschappelijk delen zorgen
voornamelijk voor een beeld van een relatief leeg landschap. Dit terwijl de aangetroffen grafheuvels wijzen op
menselijke activiteiten in de omgeving. Uitzondering hierop is de studie van RAAP, in de omgeving van het
plangebied kan een Romeinse weg aangetroffen worden, echter omvat de studie van RAAP een zone van drie
kilometer aan beide zijden van de Maas waardoor niet met zekerheid te zeggen valt of de omgeving van het
plangebied in deze periode enig belang toegeschreven kan worden.
                                                                                                       Pagina 13 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>  Waarnemingen
    Nummer       Afstand tot het     Periode                            Omschrijving
                 plangebied (m)
  52.798                460 (NO)     Nieuwe tijd A – C                  Fundering van mergelblokken
  54.779                675 (NO)     Mesolithicum – neolithicum, late   Keramiek, ondetermineerbaar, handgevormd,
                                     bronstijd – ijzertijd en late      hutteleem, gedraaid; Graf, graf,
                                     middeleeuwen                       crematieresten, houtskool; Grondspoor;
                                                                        Vuursteen, kern
  423.116               690 (NO)     IJzertijd                          Crematiegraf, crematieresten, houtskool, graf;
                                                                        Bot, dierlijk, onbekend; Glas, armband;
                                                                        Keramiek, hutteleem, handgevormd; IJzer,
                                                                        sleutel, gordelhaak, onbekend, fibula,
                                                                        spijker/klinknagel; Brons, armband, onbekend;
                                                                        Steen, slijpsteen/wetsteen, tefriet, brok,
                                                                        vuursteen; Kuil; Paalkuil; Grondspoor
Tabel 1: Waarnemingen uit Archis2
  Monumenten
    Nummer       Afstand tot het     Periode                            Omschrijving
                 plangebied (m)
  16.708                 130 (N)     Late middeleeuwen – nieuwe tijd    Historische kern van Panningen
  16.712                 710 (Z)     Late middeleeuwen – nieuwe tijd    Historische kern van Egchelhoek
  16.713                 290 (N)     Late middeleeuwen – nieuwe tijd    Historische kern van Everlo
  16.766                    0        Late middeleeuwen – nieuwe tijd    Historische kern van Heuvelhoek
Tabel 2: Monumenten uit Archis2
  Onderzoeken
   Nummer     Afstand tot het        Periode                            Omschrijving complex
              plangebied (m)
  432                  295 (W)       Geen aanwijzingen                  RAAP 2001, booronderzoek, gebied is
                                                                        vergraven, geen vervolg.
  567                   40 (N)       Onduidelijk                        RAAP 2001, booronderzoek, delen van het
                                                                        gebeid zijn vergraven, deels ook intact, vervolg
                                                                        d.m.v. aanvullend booronderzoek
  572                 380 (NO)       N.v.t.                             RAAP 2001, bureauonderzoek, vervolg d.m.v.
                                                                        archeologische begeleiding
  27.926              730 (NO)       Midden – late ijzertijd            ACVU-HBS 2005, opgraving, grafveld
  13.991              355 (ZW)       Geen aanwijzingen                  Becker & Van de Graaf, geen archeologische
                                                                        resten aangetroffen, geen vervolg
  14.064               875 (O)       Onduidelijk                        RAAP 2006, booronderzoek, geen vervolg,
                                                                        onduidelijke aanleiding voor het advies
  27.332              510 (NO)       Onduidelijk                        Synthegra 2007, booronderzoek, geen vervolg,
                                                                        onduidelijke aanleiding voor het advies
  38.265              345 (NW)       Laat paleolithicum – nieuwe tijd   ADC 2011, booronderzoek, grote delen van het
                                                                        terrein zijn verstoord, 1 boring intact, ter
                                                                        plaatse vervolg d.m.v. een proefsleuf
Tabel 3: Onderzoeken uit Archis2
3.5      Bewoningsgeschiedenis – historisch materiaal
Zoals te zien is in figuur 5 is er pas rond 1900 voor het eerst sprake van bebouwing op het plangebied. Deze
bebouwing lijkt echter van korte duur, want op de kaart van 1953 is de bebouwing niet langer aanwezig.
Opvallend is dat de straat destijds niet de Kerkstraat heette maar de Heuvelhoekerstraat. Op de kaarten (1895)
lijkt er op het oostelijk deel van het terrein sprake van een hoogte verschil.
                                                                                                           Pagina 14 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                        Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
Figuur 5: Historisch kaartmateriaal uit respectievelijk 1811-1832, 1830-1850, 1895 en 1953, met in de rode cirkel het
plangebied.
Op de kaart met historische elementen in het landschap (figuur 6, rechts) is te zien dat Het plangebied reeds in
de periode 1806 – 1840 is gelegen in een cultuurlandschap (gestippelde patroon). Dicht bij de ten noorden
gelegen kerkplaats en marktplein. De Kerkstraat heeft volgens deze kaart ook een oorsprong van voor 1806.
Het plangebied was grofweg in westelijke en oostelijke richting geflankeerd door twee molens, waarvan geen
resten meer aanwezig zijn. Het betrof in het westen de molen “Molen aan de Heuvelhoek” en in het oosten
“Bergmolen aan de Kapel”. De Bergmolen aan de Kapel is gebouwd in 1819 en afgebroken in 1945 (zie figuur
                                                          e
8). De Molen aan de Heuvelhoek is in of voor de 19 eeuw gebouwd, maar reeds in 1917 ontmanteld (zie figuur
7). De resten van deze molens kunnen nog in de vorm van funderingen in de bodem aanwezig zijn.
Het plangebied is gelegen in een zone die in de periode 1806-1840 in gebruik waren als bouwland, dit waren
velden zonder eenduidige percelering (figuur 6, links).
                                                                                                               Pagina 15 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Figuur 6: Uitsneden uit de kaart met historische elementen in het landschap (rechts) en de kaart van kenmerken van het
cultuurlandschap (links) (bron: Renes 1999)
  Figuur 7: Molen aan          de  Heuvelhoek      (bron:   Figuur 8: Bergmolen aan de Kapel (bron:
  molendatabase.org)                                        molendatabase.org)
                                                                                                        Pagina 16 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                   Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
4. VERWACHTINGSMODEL
Het plangebied is gelegen aan de zuidwest zijde van de kern van Panningen, op een hoge zwarte
enkeerdgrond.
Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied en geografische ligging
moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor
archeologische resten uit het neolithicum tot en met de ijzertijd. In deze periode zijn er in de directe omgeving
van het plangebied resten van grafvelden aangetroffen en bijbehorend vondstmateriaal. Echter zijn de
nederzettingsresten behorend tot deze grafcomplexen nooit aangetroffen. De aanwezigheid van resten uit de
periode voorafgaand aan deze late prehistorie is echter minder evident. Waarschijnlijk was de omgeving in deze
periode nog sterk onderhevig aan de formatieve processen en was het plangebied minder geschikt voor
bewoning. Daarnaast zijn de vindplaatsen uit het paleolithicum en mesolithicum door hun aard kwetsbaar voor
verstoring. Aan gezien de locatie in de voormalige akkers (enkeerd grond) en later in de bewoningskern van
Heuvelhoek zullen dergelijke resten vermoedelijk niet langer in-situ aanwezig zijn. Hierdoor is de verwachting
voor de ze periode laag.
Met de overgang naar de Romeinse epoche verandert ook het landgebruik. Er wordt overgegaan van een
veeteelt gedomineerde maatschappij naar een meer gewasteelt georiënteerde maatschappij. Derhalve
verplaatsten de voorkeursgronden zich naar de leemrijkere gebieden en kregen de armere zandgronden een
meer perifeer gebruik. Hoewel gesuggereerd is dat de naam en aanwezige plein aanwijzingen kunnen zijn voor
het ontstaan van Panningen in deze periode. Echter is er geen concrete informatie bekend, derhalve krijgt deze
periode ook een middelhoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten.
De periode van de vroege middeleeuwen wordt vaak gezien als een periode waarin er afname van activiteiten in
de omgeving van het Maasdal. Echter doet de naam vermoeden dat Panningen een vroeg middeleeuwse
oorsprong heeft. Als dit het geval is zal dit met name in de historische kern terug te vinden zijn. Het kan niet
worden uitgesloten dat er zich geen resten uit deze periode kunnen worden aangetroffen, derhalve geldt voor de
vroege middeleeuwen een middelhoge verwachting.
De periode late middeleeuwen – nieuwe tijd is een periode van ontwikkeling in de regio. Met name de winning
van turf doorloopt een sterke groei. Daarnaast is in Panningen ook een steenfabriek aanwezig. Op de
geomorfologische kaart is ook te zien dat deze activiteiten hun sporen hebben achtergelaten in het landschap.
Afhankelijk of deze activiteiten ook hebben plaatsgevonden op het plangebied kunnen hier mogelijk sporen
aangetroffen worden uit deze periode (hierbij wordt eveneens vermeld dat de eventuele afkleiing en
veenontginning ook als spoor gezien kan worden). Voor de periode van de late middeleeuwen en nieuwe tijd
geldt een hoge verwachting.
Nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd kunnen voorkomen als concentraties van
vondstmateriaal (aardewerk, bouwsteen, natuursteen) of als vullingen van afvalkuilen, paalkuilen, waterputten,
e.d. Indien nederzettingsresten worden aangetroffen bestaat ook de mogelijkheid dat zich in de directe
omgeving sprake is van crematie en inhumatiegraven.
Gezien de afwezigheid van bebouwing uit de toegepaste bronnen zullen er naar verwachting geen historisch
verstoringen aanwezig zijn anders dan in samenhang met natuurlijke processen en het gebruik als akker. In de
   e
20 eeuw heeft het plangebied echter een ontwikkeling doorlopen er zijn enkele woningen gebouwd en de
ontwikkeling van de C1000 zullen een invloed hebben gehad op de gaafheid van mogelijke archeologische
resten.
                                                                                                          Pagina 17 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>5. VELDWERKZAAMHEDEN (A.A. Kerkhoven/ Transect)
5.1     Algemeen
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de archeologische verwachting in het plangebied. Hiertoe zijn
in het plangebied 10 verkennende boringen gezet tot een diepte van maximaal 120 cm – mv (zie bijlagen 1 t/m
4). De boringen zijn voor zover mogelijk evenredig verspreid over het plangebied gezet.
Alle boringen zijn gezet met een 7 cm diameter Edelmanboor. Hiermee is afgeweken van het vooraf
vastgestelde boorplan. De afwijking hangt samen met de aanwezigheid van bestrating en puin in de bodem. Van
iedere boring is vervolgens de lithologie beschreven. Daarna zijn de boringen visueel geïnspecteerd op
archeologische indicatoren, zoals aardewerk, bot en brokjes houtskool.
De hoogteligging ten opzichte van NAP van de boorpunten is afgeleid van het Actueel Hoogtebestand
Nederland (AHN) en bedraagt voor alle boringen circa 33,0 m +NAP. De boringen zijn beschreven volgens de
Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008).
Het veldonderzoek is op 11 juli 2012 uitgevoerd door drs. A.A. Kerkhoven (KNA archeoloog) en ing. N.J.W. van
der Feest MA (KNA archeoloog)
5.2     Fysisch geografische beschrijving van de bodemopbouw
Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem op het parkeerterrein van de supermarkt is verstoord tot
ca. 80 cm –mv. Een aantal boringen kon niet tot de gewenste diepte worden doorgezet (boringen 1, 5 en 6),
maar zijn halverwege gestuit op puin en/of beton. De boringen die tot in het pleistocene substraat konden
worden gezet, laten zien dat op een diepte van ca. 80 tot 110 cm –mv een dunne laag dekzand ligt (dikte ca. 20
cm). Het dekzand is matig siltig. De korrelgrootte is zeer fijn (105 – 150 µm) tot matig fijn (150 – 201 µm) en het
zand is matig goed gesorteerd. In de top van het dekzand zijn geen sporen van bodemvorming waargenomen,
zodat hieruit mag worden afgeleid dat het dekzand is afgetopt.
Onder het dekzand ligt zwak siltig leem. Dit leem is oranje-geel van kleur (zie ook foto 9). Het leem is los van
structuur en in het oranje-gele leem bevinden zich lichtgrijze leembrokjes. Het geheel heeft een verspoeld
karakter. Dit leem wordt hier geïnterpreteerd als een eolisch dek van leem (löss), met cryoturbate
verschijnselen, uit het Midden-Pleistoceen.
In het deel van het plangebied aan de noordwestzijde van de Kerkstraat is de bodem tot 50 à 100 cm –mv
verstoord. Onder dit verstoorde deel van de bodem ligt eveneens een dunne laag dekzand van ca. 30 cm. Ook
hier is in de top van het dekzand geen bodemvorming waargenomen (C-horizont). Onder het dekzand ligt op
een diepte variërend van circa 100 tot 120 cm –mv beige tot oranje grijs, matig zandig, leem (boringen 7 en 9).
Ook in dit leem bevinden zich brokjes leem van een andere kleur. Dit leem wordt hier eveneens als verspoeld
geïnterpreteerd. Voor een schematische weergave van de boringen zie bijlage 8.
                                                                                                     Pagina 18 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                   Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
Figuur 9: een verstoorde, geroerde overgang naar het schone zand in boring 7.
5.3    Archeologische indicatoren
Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.
                                                                                                          Pagina 19 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Pagina 20 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                 Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
6. CONCLUSIE (A.A. Kerkhoven/ Transect)
6.1     Algemeen
Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de bodem ter hoogte van het parkeerterrein van de supermarkt tot
minstens 80 cm beneden maaiveld is verstoord. In het noordwestelijke deel van het plangebied is de bodem tot
minimaal 50 cm beneden maaiveld verstoord. In beide gevallen ligt onder de verstoringszone een dunne laag
dekzand. Dit dekzand is afgetopt, getuige het ontbreken van sporen van bodemvorming. Onder het dekzand ligt
zwak tot matig zandig leem. Dit leem bevat leembrokjes van een andere kleur en is vrij los van structuur.
Mogelijk betreft het leem met cryoturbate verschijnselen, uit het midden-pleistoceen.
Gezien de bodemverstoringen, het afgetopte dekzand en het ontbreken van archeologische indicatoren, worden
geen archeologische waarden in situ verwacht.
6.2     Beantwoording van de onderzoeksvragen
 Is er sprake van stratigrafische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten?
    Ja, onder het verstoorde c.q. opgehoogde deel van de bodem, ligt dekzand. In de top hiervan kunnen zich
    archeologische waarden bevinden.
 In hoeverre zijn deze lagen intact en hoe reflecteert dit de kwaliteit van de mogelijk aanwezige
    archeologische resten?
    Het dekzand is tot in de C-horizont afgetopt. Dit betekent dat eventueel – in het verleden - aanwezige
    archeologische waarden verstoord zullen zijn.
 Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van
    deze resten door de voorgenomen bodemingrepen?
    De top van het dekzand ligt doorgaans op 60 tot 80 cm beneden maaiveld. Deze is tot in de C-horizont
    verstoord, waardoor de voorgenomen bodemingrepen nauwelijks tot geen bedreiging vormen voor het
    bodemarchief.
 Zijn er tijdens het veldwerk archeologische indicatoren aangetroffen en, indien mogelijk, welke perioden
    vertegenwoordigen ze?
    Tijdens het booronderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.
                                                                                                        Pagina 21 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Pagina 22 van 27</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
7. AANBEVELINGEN (A.A. Kerkhoven/ Transect)
Uit het inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, blijkt dat de bodem in het plangebied tot 50 à 100 cm
beneden maaiveld is verstoord. Hieronder bevindt zich een dunne laag dekzand, dat tot in de C-horizont is
afgetopt. Onder het dekzand bevindt zich een verspoelde leemafzetting. Er zijn geen archeologische indicatoren
aangetroffen. Hierdoor is de archeologische verwachting van het plangebied nihil. Op basis van deze gegevens
wordt geadviseerd dat verder archeologisch onderzoek niet noodzakelijk wordt geacht.
Het onderzoek is zo zorgvuldig mogelijk en conform de hiervoor geldende eisen uitgevoerd. Omdat het
uitgevoerde onderzoek een steekproef betreft, kan niet zondermeer worden uitgesloten dat bij
grondwerkzaamheden archeologische resten worden aangetroffen. De kans hierop is echter klein. Mochten er
bij grondwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dienen deze conform de hiervoor
geldende wettelijke eisen te worden gemeld.
                                                                                                       Pagina 23 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>LITERATUURLIJST
Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de
Tweede Wereldoorlog, Den Haag.
Bakker, de, H., 1966: De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland, in Boor en
spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen.
Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist.
Berendsen, H.J.A., 1997: Landschappelijk Nederland. Fysische geografie van Nederland, Assen.
Berendsen, H.J.A. 2004: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen.
Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen.
Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek,
richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A.
Dijk, Van, X.C.C., 2005: Plangebied Groenewoudstraat te Horst, Gemeente Horst aan de Maas,
Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en veldinspectie, RAAP-Notitie 1374, Weert.
Es, Van W.A./H. Sarfatij/ P.J. Woltering (red.), 1988: Archeologie in Nederland, De rijkdom van het
bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort.
Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland.
Utrecht.
Renes, J., 1999: Landschappen van Maas en Peel, Een toegepast historisch-geografisch onderzoek in het
streekplangebied Noord- en Middel-Limburg, Leeuwarden.
Rijswijck, van, A., 1946: De verwoeste kerken van Limburg, Roermond.
SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda.
Theunissen van Manen, T.C., 1985: Bodemkaart van Nederland 1:50.000, toelichting bij de kaartbladen 50
Oost Tilburg en 51 West Eindhoven, Stiboka, Wageningen.
Ubachs, P.J.H., 2000: Handboek voor de geschiedenis van Limburg, Maaslandse Monografieën 63,
Hilversum.
Win, de , J.T.H., 1975: ‘Kastelen’ in Limburg, Hoensbroek
Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.
Zwanenburg, G.J., 1990: En nooit was het stil… Kroniek van een luchtoorlog, deel 2: Luchtaanvallen op
doelen in en om Nederland, Almere.
                                                                                                  Pagina 24 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
Digitale bronnen:
Archis2
www.watwaswaar.nl
www.bhic.nl
www.ahn.nl
www.molendatabase.org
www.peelenmaas.nl
www.meertens.knaw.nl
Archeologische kaarten en databestanden:
Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007.
Archeologisch Informatie Systeem II (Archis2), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007.
Geomorfologische kaart en bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000. Stichting voor Bodemkartering
(Stiboka), Wageningen, 1983.
Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, 2e generatie, IKAW, Rijksdienst voor Oudheidkundig
Bodemonderzoek (ROB), Amersfoort, 2000.
                                                                                                       Pagina 25 van 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>          Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
         BIJLAGE 1
Topografische overzichtskaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Omgevingskaart                                                                                Klantreferentie: AM12134
                    0m   125 m                        625 m
 Deze kaart is noordgericht.                                  Schaal 1: 12500
    Hier bevindt zich Kadastraal object HELDEN G 3351
 Kerkstraat 46, 5981 CG PANNINGEN
 © De auteursrechten en databankenrechten zijn voorbehouden aan de Topografische Dienst Kadaster.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Uittreksel Kadastrale Kaart                                                                                                                                           Uw referentie: AM12134
                39                                                                                                                             3354
                                                                                                                       47
                                                                                                                         19
                                         3350
                                                                                                                47
                                                                                                                  22
                                                                                                                                4720
      41
                              4942                                                                                                                                                         38
                                                                                                                                                      4721
                                                                                                                                                                                      40
                                                                                                         3352
                                                 3959
                                                                                                                                                                          42
                3347       406
                               0                              41
                                                                A
                                                                                                                                                        44
                                                                                     3351
                                                         4943
                               3346
                                                                                                                                          46
                                                                               44
                                                                              49
                                                                                                                                                                    aat
                                                                                                                                                               str
                                                                                                                                                             Ke
 47                                                                                                                                                            rk
                                                                                                 40             48
                                                                                                    62
                                        33
                                           45                                               50
                 6378
                                                                                     A
                                                                                   52
                                                                               t/m
                                                                              52
                                                                       63                                                                                                                  78
                                                                         79                                                                                                                  0
                                                                                                                              54
                                                                   A                                                            95
                                                              54
                                                        t/m
                                                   54
                                                                                                                  47                                            5494
                                                                       0m     5m                                       25 m
                 Deze kaart is noordgericht                                                      Schaal 1:500
   12345         Perceelnummer
           25    Huisnummer                                                                      Kadastrale gemeente                 HELDEN
                 Kadastrale grens                                                                Sectie                              G
                 Voorlopige grens                                                                Perceel                             3351
                 Bebouwing
                 Overige topografie
                                                                                                 Aan dit uittreksel kunnen geen betrouwbare maten worden ontleend.
 Voor een eensluidend uittreksel, Apeldoorn, 29 juni 2012                                        De Dienst voor het kadaster en de openbare registers behoudt zich de intellectuele
 De bewaarder van het kadaster en de openbare registers                                          eigendomsrechten voor, waaronder het auteursrecht en het databankenrecht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Uittreksel Kadastrale Kaart                                                                                                                           Uw referentie: AM12134
                                                                                                                 33                                              56
                                                                                                                                                                       0
                                                                                                                                                    56
                                                                                                                                                      1
                                                   38
        4721
                                                                                            35
                                       40
                                                                                                                                                                  60
                                                                                                                 76                                                    0
                                                                                                                    6
                              42
                                                                             37
             44
                                                                                                                                   76
                                                                                                                                      7
                                                                                                          58
                                                                                                             3
46
                                                                                                                                                                           77
                        aa                                                                                                                                                      0
                          t
                   str
                   rk
                  Ke
                                                                      58
                                                                        4
                                                                                                                                                                77
                                                                                                                                                                  1
                                                                                                                                                          77
                                                                            43
                                                                                                                                                            4
                                                  78
                                                       0
                                                                                                                                    77
                                                                                                                                       5
                       5494
                                                                                                                        77                                                 5
                                                                                                                          6
                                                                                                                                                                                              in
                                                                                                                                                                                           ple
                                                                                                                                                                                      oe
                                                                                                                                                                                         ls
                                                                                                                                                                                    Dr
                                                                                                                                                                                      .P
                                                                                                        96
                                                             4555                                          7                                              6
                                                            0m   5m                                   25 m
              Deze kaart is noordgericht                                          Schaal 1:500
     12345    Perceelnummer
        25    Huisnummer                                                          Kadastrale gemeente                   HELDEN
              Kadastrale grens                                                    Sectie                                G
              Voorlopige grens                                                    Perceel                               584
              Bebouwing
              Overige topografie
                                                                                  Aan dit uittreksel kunnen geen betrouwbare maten worden ontleend.
 Voor een eensluidend uittreksel, Apeldoorn, 29 juni 2012                         De Dienst voor het kadaster en de openbare registers behoudt zich de intellectuele
 De bewaarder van het kadaster en de openbare registers                           eigendomsrechten voor, waaronder het auteursrecht en het databankenrecht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                    Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
                   BIJLAGE 2
Situatietekening onderzoekslocatie met boorpunten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>——.
pmm
————

—
mn
ma

m

584

8S

Legenda:
boring
onderzoekslocatie

ih Fd

Asfaltverharding

SP siertuin

Vv braak terrein

JA klinkerverharding

yeesyey

foto 1

locatie Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen
project AM12134
opdrachtgever BRO
schaal 1: 1000
formaat A4
aeres «milieu
datum 29-06-2012 ZN
getekend NvdF

</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                      Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
                     BIJLAGE 3
Overzicht IKAW, aanwezige onderzoeken, monumenten en
                    waarnemingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Overzicht IKAW                                                                                                                            10-07-2012
met aanwezige onderzoeken, monumenten en waarnemingen
                                                                                              197155 / 372238
                5952                                                                                           Legenda
                                                                                          32027
                                                                                          29124                     TOP10 ((c)TDN)
                                                                                                                    GRID_1KM
                                                                                                                    ONDERZOEKSMELDINGEN
                        43926
                                                                                                                    WAARNEMINGEN
                                                                                                               MONUMENTEN
                                   16713                                                                            archeologische waarde
                                                                                                                    hoge archeologische waarde
                                                                                                                    zeer hoge archeologische waarde
                                                                                      423116
                                                                                      12335
                                                                                       54779
                                                                                       7500
                                                                                                                    zeer hoge arch waarde, beschermd
                                                      48214        52698                                       IKAW
                                                                                                                    zeer lage trefkans
                                                                    52697                                           lage trefkans
                                                                                                                    middelhoge trefkans
                                                                          52798 21745                               hoge trefkans
                                                        3446              3447
                                       3236                                                                         lage trefkans (water)
                                                                                                 16962              middelhoge trefkans (water)
                                                                                                                    hoge trefkans (water)
                                                                                        16708                       water
                                                                                                                    niet gekarteerd
                                                       16766
                                                                                                       42638
                                               16541
                                                    16712
                                                52576
                                                             29581                                 29597
                                                                                                   29604
                                                                                                   27482
                                                                                                   29101
                                                                                                              0                           500 m
                           42581
                           42594
                                                3235
                                                                                                                  N                       Archis2
194629 / 369712
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                    Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
                  BIJLAGE 4
Overzicht gemeentelijke archeologische waarden- en
               verwachtingenkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Waarde

Waarde- archeologie 1

Waarde - archeologie 2
Waarde - archeologie 3
Waarde - archeologie 4
Waarde - archeologie 5
Gebied met lage of onbekende verwachting

Gebied zondar verwachting (ontgrond)

Legenda Overig

Gemeentegrens

Provinciaal archeologisch aandachtsgebied

M Boerderij (punticcatie)
[SZ] Tepogratie topo vector)

Water (top10 vector)

Planologisch regime

Vergunning RCE (Monumentenwet 1988)

Oppervlakte >100 m2

Oppervlakte >250 m2

Opperviakte >250 m2

Oppervlakte >2500 m2

Soort gebied

Van rijkswege door ministerie OCW (RCE)
beschermd archeologisch terrein

AMK. ran zeer hoge Ji waarde;
historische kernen
Overige AMK-terreinan

Hoge archeologische verwachting

Middelhoge archeologische verwachting

Geen eventueel
begeleiding daor lokale deskundigen

Gaan voorschriften

Lag

Verstoorde gebieden

</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>           Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
          BIJLAGE 5
Overzicht geomorfologische kaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Overzicht geomorfologische kaart                                               10-07-2012
                                        197155 / 372238
                                                         Legenda
                                                             TOP10 ((c)TDN)
                                                             GRID_1KM
                               3N8
                                                         GEOMORFOLOGIE ((c)Alterra)
                                                             Wanden
                      3N8                                    Hoge heuvels en ruggen
                                                             Terpen
                                   4K14
                                                             Hoge duinen
                                                             Plateaus
          3N8                                                Terrassen
                                                             Plateau-achtige vormen
                                                             Waaiervormige glooiingen
 3N8            3N8                                          Niet-waaiervormige glooiingen
                                                             Lage ruggen en heuvels
                                                             Welvingen
                                                             Vlakten
                     4N8                                     Laagten
                    3N8
                                                             Ondiepe dalen
                           3N8
                                                             Matig diepe dalen
                                                             Diepe dalen
                                      B
                                                             Water
                              4K14                           Bebouwing
                       3L5
                                                             Overig (Dijken etc)
                                                        0                      500 m
                                                             N                 Archis2
194629 / 369712
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>     Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
    BIJLAGE 6
Overzicht bodemkaart
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Overzicht bodemkaart                                                              10-07-2012
                                         197155 / 372238
                                                          Legenda
                                                               TOP10 ((c)TDN)
                                                               GRID_1KM
                                                          BODEM ((c)Alterra)
                                                               Associaties
                                                               Brikgronden
                                                               Bebouwing
                                                               Dijk, bovenlandstrook
                                                               Dikke eerdgronden
                                                               Fluviatiele afz ouder pleistoceen
                                                               Groeve, gegraven, mijnstort
                                                               Kalksteenverweringsgronden
                                                               Oude rivierkleigronden
                           |h BEBOUW
                                                               Overige oude kleigronden
                                                               Ondiepe keileemgronden
                                                               Leemgronden
                                                               Zeekleigronden
                                                               Mariene afz ouder pleistoceen
               zEZ23                                           Niet-gerijpte minerale gronden
                                                               Oude bewoningsplaatsen
                                                               Rivierkleigronden
                                                               Kalkh lutumarme gronden
                                                               Veengronden
                                                               Moerige gronden
                                                               Water, moeras
                                                               Podzolgronden
                                                               Kalkloze zandgronden
                                                               Kalkhoudende zandgronden
                                   zEZ23
                                                         0                        500 m
                                                              N                   Archis2
                     cHn23
194629 / 369712
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>  Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
 BIJLAGE 7
Overzicht AHN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>      Archeologisch onderzoek Kerkstraat 43, 44 en 46 te Panningen / AM12134
     BIJLAGE 8
Boorkernbeschrijvingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>17</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>18</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>19</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>20</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Textuurindeling (NEN 5104)
Hoofdnaam                               Toevoeging [Org, Gr]                      Gradiënt toevoeging
G = grind                               g = grindig                               1 = zwak
Z = zand                                z = zandig                                2 = matig
L = leem                                s = siltig                                3 = sterk
K = klei                                k = kleiig                                4 = uiterst
V = veen                                h = humeus
                                        m = mineraalarm
Karakteristieken en plantenresten
VAM (amorfiteit)       Plantenresten (plr)          Consist(entie)          M50 (mediaan)       Alleen voor zand
1 = Zwak amorf         ri = riet                    ST = stevig             75-105              uiterst fijn
2 = Matig amorf        ho = hout                    MST = matig stevig      105-150             zeer fijn
3 = Sterk amorf        ze = zegge                   MSL = matig slap        150-210             matig fijn
                       wo – wortels                 SL = slap               210-300             matig grof
                       plr = ongedef.               ZSL = zeer slap         300-420             grof
                                                                            420-600             zeer grof
Nieuwvormingen en grondwater
Ca (kalkgehalte, CaCO3)    Fe (roestvlekken)             Oxidatie/reductie [o/r]     GW (grondwater)
1 = afwezig                1 = afwezig                   o = oxidatie                GW = grondwater
2 = matig kalkhoudend      2 = ijzerhoudend              or = oxidatie/reductie      GHG = gem. hoogste
                                                                                     grondwaterstand
3 = kalkhoudend            3 = sterk ijzerhoudend        r = reductie                GLG = gem. laagste
                                                                                     grondwaterstand
Classificatie en interpretatie
Bodemhorizont (Hor.; volgens De         Monstername (M)                     Lithogenese (lith.)
Bakker & Schelling, 1989)
BHA                                     X (boring) – XXX {diepte in cm)     KOM = komafzetting
BHB                                                                         BED = beddingafzetting
BHBC                                                                        OEV = oeverafzetting
BHC                                                                         DEZ = dekzand
…                                                                           CRE = crevasseafzetting
                                                                            BEE = beekafzetting
Bijzonderheden
Archeologische indicatoren en afkortingen in de kolom ‘bijzonderheden’
Omg. = omgewerkt                        gr = grindje                        l = leem (verbrand)
Opg. = opgebracht                       st = steentjes                      b = bot
                                        fe-c = ijzerconcreties              aw = aardewerk
gg = goed gesorteerd                    mn-c = mangaanconcreties            vs = vuursteen
mg = matig gesorteerd                   mn = Mangaan                        bakst = baksteen/puin
sg = slecht gesorteerd                  spi = spikkel (+ kleur)             fos = fosfaat
                                        vl = vlekken (+ kleur)              hk = houtskool
                                        sch = schelpen
                                        bijm = bijmenging (+ text.)
                                                                                                                 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>