<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE
         LAND- EN TUINBOUW
REGIONALE VISIE LAND- EN TUINBOUW NOORD-LIMBURG
                                                    Versie 5.0
                                     Noord-Limburg, april 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding
2. Trends en ontwikkelingen
3. Effecten en impact op de leefomgeving
4. Naar een toekomstbestendige land- en tuinbouw
5. Afstemmingsprotocol
6. Uitvoeringsprogramma
Bijlagen:
• Bijlage 1.   Begrippenlijst
• Bijlage 2.   Matrix criteria toekomstbestendige locaties:
• Bijlage 3.   Bestuursafspraken maart 2018
• Bijlage 4.   Monitoringsoverzicht mestverwerking
                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. INLEIDING
1.1 POL 2014: Balans in het landelijk gebied
In het in 2014 vastgestelde Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL 214) heeft de provincie de
ambitie vastgelegd om in Limburg een leef- en vestigingsklimaat van voortreffelijke kwaliteit te
realiseren. Daarbij gaat het niet alleen om het stedelijk gebied maar zeker ook over het landelijk
gebied. Het creëren van een nog aantrekkelijker landelijk gebied is van belang voor de kwaliteit van
de woon- en leefomgeving in de hele provincie. Aandacht gaat daarbij uit naar de samenhang en
balans tussen de diverse functies in het landelijk gebied.
De land- en tuinbouw is van oudsher één van de grootste ruimtegebruikers in het landelijk gebied.
Ontwikkelingen in deze sector, zoals schaalvergroting en intensivering, zijn dus ook direct van invloed
op de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Ook vormt de land- en tuinbouw één van de
belangrijkste economische sectoren in Limburg. Dat geldt zeker voor Noord Limburg dat zich profileert
als Greenport Venlo en op die manier een prominente plaats heeft in de economische structuur van
Nederland. Niet alleen vanwege de primaire agrarische productie, maar ook voor de aan deze sector
verbonden andere bedrijvigheid, zoals logistiek, verwerking, dienstverlening, bouw, enzovoorts.
Tevens zijn onderwijs en innovatie sterk met de agrarische sector verbonden, zoals we dat zien in de
ontwikkeling van Brightlands Campus bij Venlo.
De provincie Limburg heeft de ambitie om de sterke economische positie van de land- en tuinbouw te
behouden en tegelijkertijd de kwaliteit van het landelijk gebied te verbeteren.
1.2 Regionale afspraken gevraagd
Bewust van de regionale verschillen in Limburg heeft de provincie de gemeenten uitgedaagd om op
regionaal niveau bepaalde POL-thema’s verder uit te werken, zoals voor land- en tuinbouw. Doel is
om te komen tot regionale afspraken over deze thema’s. In Noord-Limburg is in overleg met de
provincie afgesproken dat de volgende land- en tuinbouwonderwerpen regionaal worden uitgewerkt:
- Schone stallen;
- Leegstand;
- Mestverwerking;
- Agglomeratielandbouw;
- Intensieve teelten;
- Revitalisering glastuinbouw.
In het POL staat voor alle ruimtelijke functies (waaronder agrarische) ‘dynamisch voorraadbeheer’
centraal. Daarmee bedoelt de provincie dat het niet meer gaat om groeien in kwantiteit, maar in
kwaliteit. Immers voor veel functies is er in Limburg een te groot (ruimtelijk) aanbod ten opzichte van
de vraag. Niet alleen teveel, maar ook de kwaliteit van het aanbod sluit vaak niet aan bij de vraag,
bijvoorbeeld door veroudering van gebouwen. Vanuit de overtuiging dat er beter op kwaliteit kan
worden gestuurd als er sprake is van schaarste zal het aanbod worden teruggebracht. Oftewel: sturen
op kwaliteit gaat hand in hand met sturen op kwantiteit. Ook in het landelijk gebied speelt dit
onderwerp een rol als het gaat om het bieden van ontwikkelingsruimte in relatie tot de verwachte groei
van leegstaande agrarische gebouwen.
1.3 Relatie met andere onderwerpen
Voor de thema’s natuur, landschap en water heeft de provincie haar beleid in het POL 2014 volledig
uitgewerkt en worden geen specifieke regionale uitwerkingen verwacht. Vanwege de grote ruimtelijke
impact van de transities in de land- en tuinbouw en de regionale ambitie om hierbij integraal te sturen
                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>op ruimtelijke kwaliteit heeft de regio parallel aan de POL-uitwerkingen een Ruimtelijk Kwaliteitskader
(RKK) voor alle functies in het landelijk gebied ontwikkeld. Dit RKK geeft vanuit de regionale identiteit
aan welke ruimtelijke waarden een rol spelen bij een kwalitatieve afweging van nieuwe ontwikkelingen.
Niet alleen in relatie tot de POL-uitwerkingen ‘vrijetijdseconomie’ en ‘energie’, maar ook de opgaven
op het gebied van natuur, landschap, cultuurhistorie en water.
1.4 Focus en doel
Voorliggend document bevat de regionale visie land- en tuinbouw
voor Noord-Limburg, die is opgesteld als uitwerking van het POL
2014. De regio Noord-Limburg bestaat uit de 8 gemeenten die in
afbeelding 1 zijn weergegeven. Deze POL-uitwerking heeft als
doel om te komen tot regionale bestuursafspraken over het
ruimtelijk beleid ten aanzien van land- en tuinbouw.
Voorliggende visie heeft dus niet tot doel om met economisch
beleid de agrarische sector te ondersteunen.
1.5 Leeswijzer
Als eerste beschrijft hoofdstuk 2 de verschillende trends en
ontwikkelingen, zowel in de land en tuinbouw zelf als in de
context die de sector beïnvloed. Vervolgens worden in hoofdstuk
3 de effecten van die trend op de fysieke leefomgeving benoemd
vanuit een ruimtelijke bril. In hoofdstuk 4 wordt de regionale visie
beschreven om te komen tot een toekomstbestendige land- en
tuinbouw. Tenslotte bevatten de hoofdstukken 5 en 6 het
regionale afstemmingsprotocol respectievelijk het
uitvoeringsprogramma, die de uitvoering van het beleid moeten
ondersteunen.
                                                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN
2.1 Historisch perspectief
De land- en tuinbouw in Noord-Limburg heeft zich door de eeuwen heen ontwikkeld. Tot zo’n 60 jaar
geleden was een gemengd grondgebonden agrarisch bedrijf het algemene beeld. Daarna is
decennialang specialisatie leidend geweest voor de agrarische bedrijfsontwikkeling. Sinds intensieve
veehouderij en glastuinbouw hun intrede hebben gedaan is ook de grondgebondenheid voor een deel
van de sector minder belangrijk geworden. Hierdoor is de combinatie van akkerbouw, tuinbouw en
veeteelt binnen één bedrijf tegenwoordig een zeldzaam verschijnsel in ons landelijk gebied. Tevens
heeft het beroep van boer zich ontwikkeld naar manager. De agrarisch ondernemer is niet langer
slechts producent van agrarische producten, maar moet ook thuis zijn op het vlak van boekhouden,
wet- en regelgeving, personeelsbeleid, onderhandelen, marketing en communicatie.
2.2 Trends in de agrarische sector
In de agrarische sector is een aantal bedrijfseconomische ontwikkelingen zichtbaar, waardoor we een
steeds breder spectrum aan agrarische bedrijven zien. Hierdoor is het onmogelijk geworden om de
bedrijven te beschrijven door ze in ‘hokjes’ te stoppen. Ieder bedrijf is uniek. Wel kunnen, in algemene
zin, de verschillende trends worden benoemd die zich in de agrarische sector voordoen.
Intensivering van productie
Een ontwikkeling die al decennia gaande is in de agrarische sector, is de intensivering van de
productie op één locatie. Deze ontwikkeling lijkt nog niet ten einde. In eerste instantie vond dit met
name plaats in de veehouderij en glastuinbouw, maar nu zien we de intensivering ook steeds meer
plaatsvinden in de tuinbouwsector in de open lucht. Voorbeeld hiervan is de toenemende vraag aan
teeltondersteunende voorzieningen. Dit heeft te maken met diverse aspecten: het minder
weersafhankelijk willen zijn, milieuaspecten, arbotechnisch, kostprijs en kwaliteit van het product.
Schaalvergroting
De intensivering in de land- en tuinbouw gaat vaak gepaard met schaalvergroting. Drijfveer hierachter
is van oorsprong de noodzaak voor enerzijds kostprijsverlaging en anderzijds opbrengstverhoging om
economisch gezond te blijven. Tegenwoordig komt het ook voort uit de noodzakelijke minimum
omvang die nodig is voor rentabiliteit van technische investeringen en duurzaamheid.
Ketenintegratie (verbreden met activiteiten in de productieketen)
Een trend die de afgelopen 10 jaar steeds meer zichtbaar is geworden, is de verbreding van
activiteiten binnen de productieketen. Het landbouwbedrijf richt zich niet meer alleen op de primaire
tak (produceren van landbouwproducten), maar beweegt zich verder in de productiekolom. Deze
versterking in de keten leidt tot synergievoordelen binnen een agrarisch bedrijf en uit zich in
uiteenlopende combinaties van activiteiten, waarbij in ieder geval twee vormen kunnen worden
onderscheiden:
•    Bedrijven die uit oogpunt van kostenreductie en risicospreiding investeren in bedrijfsactiviteiten
     als mestverwerking, energieproductie (op basis van biomassa, incl. mest) en
     veevoederverwerking;
•    Bedrijven die zich richten op het creëren van toegevoegde waarde aan het primaire product in
     de vorm van extra bewerking en marketing.
Met deze verbreding worden activiteiten aan agrarische bedrijven toegevoegd die voorheen vrijwel
uitsluitend op een bedrijventerrein voorkwamen en qua verschijningsvorm daar ook bij passen (denk
aan een wasstraat, een verpakkingsafdeling, laaddocks met bijkomende vrachtauto’s, een
                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>covergistingssilo, etc.). Vaak wordt de term agglomeratielandbouw voor gebruikt. Door deze
ontwikkeling neemt de diversiteit aan typen agrarische bedrijven toe.
Kennisgedreven ontwikkeling
Een derde trend die zichtbaar is, is de kennisgedreven ontwikkeling van agrarische bedrijven.
Natuurlijk is kennisgedrevenheid in de ontwikkeling van de land- en tuinbouw al van oudsher
aanwezig. Echter, als gevolg van digitalisering is een nieuwe dynamiek ontstaan waarmee bedrijven
zich kunnen onderscheiden. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van blockchain en precisielandbouw.
Kringlooplandbouw
Mede als gevolg van de kennisgedreven ontwikkeling is er hernieuwde aandacht voor
kringlooplandbouw ontstaan. Dit is een manier van landbouw bedrijven waarbij geen of zo weinig
mogelijk verlies van stoffen naar het milieu en de omgeving plaatsvindt. Het is onderdeel van de
‘biobased economy’ waarin fossiele grondstoffen worden vervangen door biologische grondstoffen.
Drijfveren zijn verduurzaming, economische kansen voor nieuwe producten, energie- en
grondstofzekerheid en verbetering van de economie in de landbouw.
Verbreden (met andere niet-agrarische activiteiten)
Naast de voorgaande economische verdienmodellen die gericht zijn op het concurrerend blijven als
agrarisch bedrijf, is ook sprake van een ontwikkeling gericht op de verbreding van bedrijven met niet-
agrarische activiteiten (zoals zorgboerderijen, recreatie, kinderopvang, natuurbeheer en een
boerderijwinkel). Er is sprake van een grote diversiteit aan activiteiten, waarbij er in de meeste
gevallen sprake is van kleinschaligheid. Ook leggen nagenoeg alle vormen nieuwe verbindingen
tussen platteland en stad. Dit draagt bij aan de beleving van het platteland in een periode waarin de
afstand tussen de primaire voedselproductie en de consument juist steeds groter is geworden.
Stoppers
Tenslotte is er een duidelijke trend waarneembaar dat agrarische bedrijven stoppen wegens met
name het ontbreken van bedrijfsopvolgers (of kopers), al dan niet in combinatie met een slecht
economisch perspectief of het bereiken van een pensioengerechtigde leeftijd. Hierdoor zal de
leegstand in het landelijk gebied van Noord-Limburg fors toenemen. Uit het Alterra-rapport
‘Vrijkomende agrarische bebouwing in het landelijk gebied’ (maart 2014) blijkt dat:
• de oppervlakte aan vrijkomende agrarische bebouwing in sommige gemeenten in Noord-Limburg
     tot 2030 kan oplopen tot meer dan 40% van het in 2014 gebruik zijnde oppervlakte;
• circa 50% van de vrijkomende agrarische bebouwing mogelijk geen nieuwe functie krijgt. Hierdoor
     dreigt deze bebouwing onverkoopbaar te worden en dit zal leiden tot blijvende leegstand. Deze
     50% komt op basis van het rapport van Alterra in Noord-Limburg overeen met circa 52 hectare.
Bij het opstellen van het rapport heeft Alterra gebruik gemaakt van algemene (landelijk geldende)
aannames. Ten aanzien van hergebruik wijkt de situatie in Noord-Limburg in negatieve zin af van deze
aannames. De verwachting is dat de mogelijkheden van hergebruik in Noord-Limburg beperkter zijn
vanwege het overaanbod aan woningbouwplannen en bedrijventerreinen voor de komende jaren.
Daarnaast wordt herinvulling bemoeilijkt omdat de agrarische bebouwing niet geschikt of te
grootschalig is. Dit heeft tot gevolg dat er in Noord-Limburg een grotere kwantitatieve leegstand van
agrarische opstallen wordt verwacht dan de circa 52 hectare die Alterra heeft becijferd.
                                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.3 Ontwikkelingen buiten de sector
Van oudsher wordt de ontwikkeling van de agrarische bedrijven bepaald door economische motieven,
innovaties op productieniveau en wet- en regelgeving. In toenemende mate wordt de ontwikkeling ook
beïnvloed door andere externe ontwikkelingen:
• er worden maatschappelijke discussies gevoerd over de toenemende zorg over gezondheid,
     over de kwaliteit van voedsel, herstel van biodiversiteit en over het belang van de groene
     leefomgeving.
• er is een toenemende vraag naar lokaal danwel regionaal geproduceerd voedsel.
• er zijn ‘technische’ opgaven die op de sector afkomen, zoals klimaatadaptatie en
     energietransitie en circulaire economie. Deze opgaven hebben invloed op de bedrijfsvoering,
     de inrichting van de bedrijfskavel en de vormgeving van gebouwen. Dit kan een grote impact
     hebben op het ruimtegebruik.
• in toenemende mate hebben de niet-agrarische bewoners (bijv. burgers) en gebruikers (bijv.
     de recreant) in het landelijk gebied invloed op de ontwikkelingen in hun directe omgeving , dus
    ook op de agrarische sector. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving is niet alleen van belang
    voor onze inwoners, maar ook voor de bezoekers van de regio. De afgelopen decennia is de
    vrijetijdseconomie een belangrijke economische drager van Limburg geworden, waarbij een groot
    deel van recreatieve activiteiten plaatsvindt in het landelijk gebied.
Wat de precieze effecten zijn voor de ontwikkeling van de agrarische sector in het algemeen en de
individuele bedrijven in het bijzonder is op dit moment nog niet te zeggen. Ook kunnen wettelijke en
beleidsmatige ontwikkelingen buiten de grenzen van Limburg (Brabant, Duitsland, België) invloed
hebben op ontwikkeling in de agrarische sector in Noord-Limburg.
2.4 Beleidsmatige ontwikkelingen
Omgevingswet
De Omgevingswet zal op 1 januari 2021 worden ingevoerd. Deze wet heeft als doel om op een meer
integrale wijze en samen met alle betrokkenen op een andere manier te werken aan de kwaliteit van
de leefomgeving. Hierdoor kan meer ruimte ontstaan voor de realisatie van initiatieven. Een concrete
procesmatige verandering is de introductie van de ‘omgevingsdialoog’. Doel is om de omgeving aan
de voorkant beter te betrekken bij de planvorming, zodat een plan kan worden ontwikkeld waarvoor
draagvlak bestaat. Nog voordat een vergunning wordt aangevraagd, dient de initiatiefnemer met de
omgeving in gesprek te gaan.
Een andere manier van werken vraagt ook om andere invulling van visie, beleid en regels. Voor
gemeenten geldt dat zij aan de slag moeten gaan met het opstellen van een omgevingsvisie en een
omgevingsplan. Door het Rijk wordt al een tijdje gewerkt aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI),
waarvan een concept op hoofdlijnen beschikbaar is. Provincie Limburg is in 2018 gestart met een
proces om te komen tot een Provinciale Omgevingsvisie (POVI) als opvolger van het POL 2014.
Voor de gemeenten in Noord-Limburg betekent dit dat de kaders uit de regionale POL-uitwerkingen,
waarvan onderhavige er één van is, vertaald worden in de gemeentelijke omgevingsvisies.
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Van het Nationale Omgevingsvisie zijn de hoofdlijnen inmiddels bekend. De NOVI zal de gewenste
ontwikkeling van de fysieke leefomgeving beschrijven. Begin 2017 heeft het Rijk een viertal prioriteiten
benoemd zijnde:
                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>•    Duurzaam economische groeipotentieel voor Nederland;
•    Ruimte voor klimaatverandering en energietransitie
•    Sterke, leefbare en klimaatbestendige steden en regio’s met voldoende ruimte om te wonen,
     werken en bewegen;
•    Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Vooruitlopend op de ontwerp NOVI heeft het kabinet aan een drietal onderwerpen extra urgentie
toegekend. Naast klimaatverandering en energietransitie, en verstedelijking wordt uitdrukkelijk
aandacht gevraagd voor het landelijk gebied. Mede op basis van de landbouwvisie van het Rijk zullen
richtinggevende ruimtelijke keuzes moeten worden gemaakt om de noodzakelijke transitie in gang te
zetten.
Hierbij wil het kabinet aansluiten met de lopende processen zoals het natuurbeleid, het
Klimaatakkoord en de afspraken in het Interbestuurlijke Programma Vitaal Platteland. De kwaliteiten
en karakteristieken van landschap, natuur, bodem en het watersysteem vormen de basis voor deze
aanpak. Richtinggevend hierbij is dat:
• Het areaal natuurgebied zal (overeenkomstig de provinciale afspraken) worden vergroot om de
     biodiversiteit te herstellen en de internationale natuurdoelen te kunnen halen;
• Kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw worden gestimuleerd. Zorgvuldig gebruik van
     natuurlijke hulpbronnen, het duurzaam beheren van bodem en het minimaliseren van emissies
     staan daarbij centraal;
• Voor het landelijk gebied een geïntegreerde gebiedsaanpak nodig is, waarbij opnieuw gekeken
     wordt hoe de ruimte efficiënt en zorgvuldig kan worden gebruikt.
Visie Landbouw, Natuur en Voedsel: waardevol en verbonden
Begin september 2018 heeft het rijk de visie Landbouw, Natuur en Voedsel: Waardevol en
Verbonden, gepresenteerd. In deze visie zijn een groot aantal van de in de paragrafen 2.2 en 2.3
beschreven trends nader geduid. Het is helder dat de tijd is aangebroken voor een structurele
verandering in de positie van de primaire sector in de samenleving. De uitstoot van broeikasgassen
moet drastisch omlaag en het gebruik van grondstoffen, hulpbronnen en de natuurlijke omgeving moet
zorgvuldiger. Het mag niet langer zo zijn dat de landbouw en natuur tegenover elkaar staan. Voor de
verbetering van de biodiversiteit heeft de landbouw een belangrijke sleutel in handen. Echter, de land-
en tuinbouw kan dat alleen waarmaken als het hele systeem en alle deelnemers daarin, van boer tot
burger, meewerken.
Concreet betekent dit, dat het anders moet: van een voortdurende verlaging van de kostprijs van
producten naar een voortdurende verlaging van het gebruik van grondstoffen door een efficiëntere
benutting in kringlopen. De visie pleit voor kringlooplandbouw en een sterke verbinding tussen
landbouw en natuur. Het doel is dat Nederland in 2030 koploper is in de kringlooplandbouw. Los van
vertrouwen in de kracht van de samenleving om de omslag naar kringlooplandbouw te maken zal de
(Rijks)overheid meedenken en waar nodig faciliteren dan wel regie nemen.
                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. EFFECTEN EN IMPACT OP DE LEEFOMGEVING
3.1 Effecten van bedrijfsontwikkelingen
De bedrijfseconomische ontwikkeling van agrarische bedrijven, zoals geschetst in paragraaf 2.2, heeft
effecten op de leefomgeving. In z’n algemeenheid zijn de volgende effecten zichtbaar:
•   De agrarische bedrijfsgebouwen worden steeds groter, waardoor de hoeveelheid bebouwing in
    het landelijk gebied toeneemt. Als gevolg van deze schaalvergroting domineren de agrarische
    gebouwen het landschap meer dan voorheen.
•   De verschijningsvorm en architectuur van agrarische bedrijfsgebouwen verandert door de
    wijziging van materiaalgebruik, omvang en vorm van gebouwen en voorzieningen. Ook de
    toevoeging van bijvoorbeeld logistieke activiteiten dragen daar aan bij. De agrarische
    bouwblokken gaan steeds meer lijken op industriële bebouwing zoals we die kennen op
    bedrijventerreinen. De verschillen tussen stedelijk en landelijk gebied neemt af. Dit raakt de
    identiteit en beleving van het landelijk gebied.
•   In de vollegrondstuinbouw is sprake van een intensivering van grondgebruik. Tegelijkertijd neemt
    ook het gebruik van teeltondersteunende voorzieningen toe waarbij ook de omvang van de
    voorzieningen toeneemt. Dit leidt tot minder emissie van nutriënten en het hergebruik van water.
    Daarnaast heeft dit effecten op de (recreatieve) beleving van het landelijk gebied en op andere
    omgevingsfactoren, zoals biodiversiteit, bodemkwaliteit en grond- en oppervlaktewater.
•   Schaalvergroting, intensivering en verbreding leiden in algemene zin tot een toename van zwaar
    vracht- en landbouwverkeer in het landelijk gebied. Dit leidt tot een toename van de belasting van
    de wegen die niet zijn aangelegd voor dergelijk verkeer. Dit heeft gevolgen voor enerzijds het
    beheer van de wegen en anderzijds de veiligheid van andere weggebruikers. En is daarmee van
    invloed op de (recreatieve) beleving van het landelijk gebied.
•   Intensivering en schaalvergroting heeft ook effecten op de verschillende milieu- en
    gezondheidsaspecten, zoals ammoniak, geur, fijnstof en infectieziekten. Hierdoor is het woon- en
    leefklimaat de afgelopen decennia onder druk komen te staan. Mede als gevolg hiervan staat,
    ingegeven vanuit het maatschappelijke welzijn, in diverse gemeenten het draagvlak van de sector
    onder druk. Tegelijkertijd maken intensivering en schaalvergroting om te investeren in milieu- en
    duurzaamheidsmaatregelen. Dit kan leiden tot minder druk op woon- en leefklimaat.
•   Het proces van schaalvergroting enerzijds en stoppende ondernemers anderzijds leidt tot meer
    vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen en bedrijfswoningen in het landelijk gebied.
•   Door de verkoop van agrarische bedrijfswoningen neemt het aantal burgers in het landelijk gebied
    toe. Dit kan belemmerend zijn voor de ontwikkelingsmogelijkheden van de agrarische bedrijven.
•   Langdurige leegstand van agrarische bebouwing kan leiden tot verloedering, gevaarlijke situaties,
    verrommeling en illegaal gebruik van leegstaande gebouwen, inclusief ondermijning van het
    gezag. Hierdoor komt de aantrekkelijkheid van het landelijk gebied voor recreanten onder druk te
    staan.
                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>•    De problematiek rondom de toename van het aantal stoppers en de toenemende leegstand is
     meer dan een ruimtelijke opgave. Agrariërs hebben hun pensioen van oudsher ‘belegd’ in de
     waarde van de bedrijfskavel en de agrarische gebouwen. Als deze onverkoopbaar wordt dan heeft
     dat effect op het inkomen en het welzijn van een deel van gestopte agrariërs. Stoppers kunnen na
     verloop van tijd in financiële problemen komen. Brede sociaal-maatschappelijke problemen in het
     landelijk gebied liggen dan op de loer.
•    Langdurige leegstand van agrarische bedrijfsgebouwen bemoeilijkt de asbestopgave. Vanaf 2025
     mogen er namelijk geen asbestdaken meer op agrarische bedrijfsgebouwen liggen. Het realiseren
     van deze opgave wordt moeilijker doordat gebouwen leeg komen en de eigenaar geen geld heeft
     voor de sanering van de daken.
•    Door de beperkte hergebruiksmogelijkheden kan het moeilijker worden om cultuurhistorisch
     erfgoed en karakteristieke en beeldbepalende bebouwing in stand te houden. Hiervoor is het
     namelijk van groot belang dat er een economische drager aanwezig is, die het financieel
     verantwoord maakt het erfgoed voor verval te behoeden. Verval van deze waardevolle bebouwing
     wordt door langdurige leegstand een reële dreiging.
3.2 Impact van bedrijfsontwikkelingen
De hiervoor beschreven effecten zullen per bedrijfsontwikkeling een andere impact op de
leefomgeving hebben. Wat in het ene gebied een enorme impact heeft, kan in een ander gebied juist
heel goed passen en zelfs versterkend werken. In Noord-Limburg zien we die verschillen terug, omdat
er binnen de regio verschillen zijn in de agrarische en landschappelijke structuren (en de interactie
tussen beide). In het Ruimtelijk Kwaliteitskader Noord-Limburg worden deze beschreven in de vorm
van de verschillende gebiedstypen in de regio. Daarnaast maakt iedere ondernemer z’n eigen keuzen,
waardoor de effecten per bedrijf op een omgeving anders kunnen uitvallen. Ook voor bedrijven met
dezelfde bedrijfsactiviteiten die liggen in eenzelfde gebied kan de impact van de effecten op omgeving
verschillend uitvallen.
Hierdoor is onmogelijk om op voorhand de impact van de hiervoor beschreven effecten op een
generieke wijze te beschrijven voor de verschillende thema’s bedrijfstypen zoals onderscheiden in het
POL 2014: intensieve veehouderij, leegstand, mestverwerking, agglomeratielandbouw, intensieve
teelten en glastuinbouw. De impact is immers van situatie tot situatie verschillend. Dit betekent dat de
impact per initiatief steeds opnieuw bepaald moet worden. Het is dan ook mogelijk om die impact door
aanpassing van een plan te verkleinen of zelfs weg te nemen. Dit vraagt om maatwerk per initiatief.
                                                                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>4. NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE LAND- EN TUINBOUW
4.1 Ruimte voor een omgevingsbewuste land- en tuinbouw
Land- en tuinbouw krijgt de ruimte, maar kent ook z’n grenzen
Het vertrekpunt is dat de land- en tuinbouw in de regio Noord-Limburg een sterke economische sector
is en kan blijven. Dit is alleen mogelijk indien de ontwikkeling van agrarische bedrijven ook blijft
bijdragen aan de (ruimtelijke) kwaliteit van het landelijk gebied. Land- en tuinbouw is immers een
integraal onderdeel van het landelijk gebied.
De regio Noord-Limburg zet namelijk ook in op het behouden en versterken van een aantrekkelijk
landelijk gebied. Kwaliteit staat in alle opzichten voorop. Het gaat hierbij om kwaliteit van wonen,
werken én recreëren. Dit betekent dat alle aanwezige of toe te voegen functies in balans met elkaar
moeten kunnen functioneren. Zodat er ook voor de toekomst ontwikkelingsruimte voor de land- en
tuinbouw in Noord-Limburg blijft; ook dat is een belangrijke kwaliteit van de regio.
Door de regionale en lokale verschillen én de dynamiek van een breed pallet aan ontwikkelingen zijn
de effecten van agrarische ontwikkelingen op gebieds- en locatieniveau minder goed te voorspellen.
Om die reden wordt naast de algemene kaders ook sterk ingezet op het sturen op gebiedskwaliteit als
leidend principe. Maatwerkoplossingen komen hier uit voort. Dit vraagt een grotere interactie tussen
ondernemer, omgeving en overheid. Voor agrarische bedrijven betekent dit dat ze omgevingsbewust
moeten acteren.
Anders gezegd betekent dit, dat het landelijk gebied ruimte biedt voor de doorontwikkeling van de
land- en tuinbouw naar een sector die marktgericht én omgevingsbewust is. Dit laatste staat centraal
in voorliggende visie en heeft een tweeledige betekenis. Enerzijds gaat het om het bewustzijn van en
open stellen voor de belangen van relevante partijen in de omgeving. Anderzijds gaat het om het
bewustzijn van de effecten en impact van plannen op de kwaliteit van de fysieke (leef)omgeving.
Andere manier van werken gevraagd
Een omgevingsbewuste land- en tuinbouwsector vraagt om een andere manier van werken. Niet
alleen door de agrarisch ondernemers, maar zeker ook van omwonenden, belangenorganisatie én
overheid. Het gaat om een integrale procesaanpak
Om de gewenste kwaliteit te kunnen behouden of realiseren is het nodig dat de bij initiatieven
betrokken partijen samenwerken aan maatwerkoplossingen. Dit vraagt om een omgevingsdialoog,
waarin betrokken partijen met elkaar overleggen over een initiatief of ontwikkeling. Uiteraard moeten
de ontwikkelingen passen binnen het beleids- of kwaliteitskader dat door overheden is opgesteld is.
Om de gewenste manier van werken te kunnen uitvoeren kunnen deze kaders natuurlijk niet bestaan
uit generieke en gedetailleerde beleidsregels om initiatieven te toetsen. Deze kunnen juist averechts
werken.
In een dialoog tussen partijen gaat het dus niet om het toetsen van
regels, maar staat de vraag ‘wat is eigenlijk de bedoeling’ centraal.
Het gaat om de inhoud. Oftewel, denken en discussiëren over wat
de doelen en wensen voor de gewenste kwaliteit van de omgeving
zijn. Inzicht en begrip krijgen in elkaars doelen en belangen. Deze
manier van werken doet recht aan de lokale en regionale
                                                                                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>verschillen; een kenmerkende kwaliteit van de regio. En bovendien zijn we zo beter in staat om te
anticiperen op de (nu nog niet bekende) ontwikkelingen en innovaties in de agrarische sector. Wel
kunnen we reageren en afwegen vanuit de gewenste kwaliteit. En dan spelen economische belangen
daarbij ook een rol.
Toekomstbestendigheid kan per locatie verschillen
Niet elke bedrijfslocatie biedt dezelfde ontwikkelingsruimte voor de verschillende agrarische
bedrijfsactiviteiten, op de korte dan wel lange termijn. Het toekomstperspectief voor een agrariër wordt
dan ook voor een belangrijk deel bepaald door de kwaliteit van de locatie. Idealiter liggen alle
agrarische bedrijven op ‘toekomstbestendige locaties’. Dit zijn locaties waar ondernemers voor
de langere termijn hun agrarisch bedrijf passend bij de omgeving kunnen doorontwikkelen. Dit
biedt enerzijds bepaalde zekerheden voor de ondernemer en anderzijds sluit een bedrijfsontwikkeling
aan op de kenmerken van een gebied. Vanuit dit beginsel zijn de bedrijfslocaties het vertrekpunt en
worden de ontwikkelingsmogelijkheden per individueel geval benaderd. Als de overtuiging bestaat dat
een bedrijf op een zeer goede en gewenste locatie ligt, wordt gekeken of de beoogde ontwikkeling
een bijdrage kan leveren aan het behouden of verbeteren van de omgevingskwaliteit. Dit laatste kan
ook betekenen dat in de omgeving van een bedrijf maatregelen worden getroffen om een locatie
toekomstbestendig te maken, bijvoorbeeld door aanpassing van infrastructuur.
4.2 Integrale procesaanpak
De agrarische sector kenmerkt zich door een grote dynamiek waardoor de ruimtevraag en de
ruimtelijke effecten in de toekomst voortdurend zullen wijzigen. Ook maatschappelijke ontwikkelingen
hebben hun weerslag op de omgeving en zijn daarmee van invloed op de ruimtelijke
(on)mogelijkheden. Dit heeft tot gevolg dat gebiedsontwikkeling vanaf de tekentafel tot het verleden
behoort. Gebruikers en bewoners van het gebied zijn steeds meer leidend in het ontwikkelproces. De
ontwikkelingen in het landelijk gebied zijn daardoor nu en in de toekomst steeds minder goed te
voorspellen dan voorheen. Om de agrarische sector in een aantrekkelijk landelijk gebied toekomst te
kunnen bieden, moeten we niet langer via regels probleemgericht sturen, maar toegroeien naar
een kaderstellend beleid waarbij sturing op kwaliteit het leidend principe is.
De ontwikkeling van plannen verloopt via een open proces dat vraagt om een
passende aanpak waarbij doelen, en niet regels, leidend zijn en de rollen van
alle betrokken deelnemers wijzigen. Oftewel een aanpak die gebaseerd is op
inhoudelijke discussie vanuit een open houding. De omgevingsdialoog.
Uitgangspunt is dat bij alle betrokken partijen de intrinsieke motivatie aanwezig
is om gezamenlijk te zoeken naar juist die dingen die iedereen belangrijk vindt.
Er is dan geen ruimte voor partijen die zoeken naar een oplossing om het
individueel gelijk te halen.
Een dialoog is gericht op communicatie (elkaar goed informeren/inzicht te verkrijgen) en een
verkenning van de (inhoudelijke) belangen, wensen en zorgen van initiatiefnemer en omwonenden.
Dit vraagt om flexibiliteit en creativiteit van alle betrokkenen in het planproces. Als de omgevings-
dialoog niet leidt tot een wederzijds begrip en een gedragen plan, valt de procesgang terug op
geldende (generieke) regels en procedures. Vandaar dat het belangrijk is dat initiatiefnemer,
omwonenden en overheid zorgvuldig met het traject omgaan. Een omgevingsdialoog als interactief
proces is voortdurend in ontwikkeling en zal op termijn leiden tot een verdere verdieping van de
dialoog als instrument versus vastleggen van beleid en regelgeving. Daarmee is omgevingsdialoog
niet een vervanging van beleid en regelgeving, het is een samenspel om te komen tot een
toekomstbestendige agrarische sector.
                                                                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>In de praktijk is reeds herkenbaar dat een ondernemer (in de geest van de omgevingswet) steeds
vaker in de voorbereiding de omgeving en overheid meeneemt om zijn ideeën te delen en reacties op
te halen. Ook de overheid treedt steeds meer proactief op door gesprekken te initiëren en het geven
van duidelijke kaders die ruimte bieden voor maatwerk. In het kader van de invoering van de
Omgevingswet zullen gemeenten nog verder handen en voeten aan moeten geven aan deze manier
van werken.
4.3 Toekomstbestendige locaties
In de dialoog met de ondernemer wordt het initiatief vanuit een drietal invalshoeken belicht:
1. Er wordt gekeken naar het beleid dat vorm en inhoud geeft aan de vaste dynamiek en ambitie
     van de gemeente en de regio.
     Centrale vraag daarbij is: Draagt het plan bij aan de ambitie van de regio en/of de gemeente?
2. Er wordt ook gekeken naar het ontwikkelingsperspectief van het gebied.
     Centrale vraag daarbij is: Past het plan binnen het gebied en kan het een meerwaarde leveren
     aan het behalen van de ambities voor het gebied?
3. Daarnaast wordt gekeken naar het ontwikkelingsperspectief van de locatie zelf.
     Centrale vraag daarbij is: Past het initiatief (en de bedrijfsambitie) op de locatie, gelet op de
     omgevingsfactoren en is er voldoende economisch toekomstperspectief voor het bedrijf?
Uiteindelijk kan aan de hand van de drie invalshoeken in beeld worden gebracht in hoeverre er sprake
is van een toekomstbestendige locatie. Wanneer een ontwikkeling onvoldoende past binnen de drie
invalshoeken, wordt bekeken of een maatwerkoplossing mogelijk is. Daarbij wordt de functionele wens
aangepast aan de ruimtelijke mogelijkheden. De bestaande situatie stuurt daarmee de mogelijkheden
voor het gebruik. Dit vraagt om een wil tot flexibiliteit van de initiatiefnemer, de mensen die de
bestaande situatie verdedigen en de gebruikers. Dit hoeft overigens niet te betekenen dat we altijd
kunnen komen tot een oplossing. Soms zijn er gewoon geen mogelijkheden, of hebben we met de
beleidsuitgangspunten bepaalde ontwikkelingen bewust uitgesloten.
Onderstaande afbeelding verduidelijkt deze benadering:
In de navolgende paragrafen worden de drie invalshoeken vanuit regionaal perspectief ingevuld.
                                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4.4 Invalshoek ‘Beleid’
Het in een omgevingsdialoog met alle betrokkenen bieden van ruimte voor initiatieven staat in deze
visie centraal. Echter dit betekent niet dat alles mogelijk is. Immers, het doel hiervan is de kwaliteit in
het landelijk gebied te behouden dan wel te vergroten. Binnen het beleidskader dat door overheden
wordt vastgesteld kan maatwerk worden geboden om op kwaliteit te kunnen sturen. Daarbij speelt de
opgave op welke manier we om willen gaan met de verschillende effecten van de
bedrijfsontwikkelingen in de land- en tuinbouw, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Dit kan per
gemeente en gebied verschillen, maar gemeenten in Noord-Limburg zijn overtuigd dat ook op
regionaal niveau een beleidskader nodig is.
In deze paragraaf zijn door de gemeenten in Noord-Limburg doelen en uitgangspunten vastgelegd,
die zij samen delen en nodig achten om samen te kunnen sturen op kwaliteit. Binnen dit kader is op
lokaal niveau verdere uitwerking of aanvulling van het beleidskader mogelijk. Het beleidskader is
opgebouwd aan de hand van de trends die zijn beschreven in hoofdstuk 2 en de bedrijfstypen die in
het POL-beleid (zie hoofdstuk 1 en 3) worden onderscheiden.
4.4.1. Intensivering en ketenintegratie
Als gevolg van trends als kostenverlaging, schaalvergroting en uitbreiding van activiteiten binnen de
keten ontstaat er in het buitengebied een (agrarische)bedrijvigheid die er anders uit gaat zien
(verschijningsvorm, andere activiteiten, transport), dan we traditioneel gewend zijn. Deze trends en
effecten zijn met name waarneembaar bij agglomeratielandbouw, glastuinbouw, intensieve teelten,
intensieve veehouderij en mestverwerking. Om te kunnen sturen op de effecten van deze trends op de
omgeving zijn voor deze categorieën beleidsuitgangspunten geformuleerd.
a. Beleidsuitgangspunten agglomeratielandbouw
De geleidelijke uitbreiding van activiteiten binnen de keten is niet meer weg te denken als ontwikkeling
binnen de agrarische sector. Voor het behoud van de economische betekenis van de agrarische
bedrijven is agglomeratielandbouw onder voorwaarden acceptabel.
•    De ontwikkeling van een bedrijf met een primaire agrarische tak naar een
     agglomeratielandbouwbedrijf is meestal een geleidelijke ontwikkeling. De doorgroei van
     agglomeratielandbouw in het buitengebied is alleen acceptabel in gebieden waar deze
     ontwikkeling ruimtelijk inpasbaar is en er sprake is van een ‘toekomstbestendige locatie’.
•    Incidenteel zal er sprake zijn van de vestiging van een volledig nieuw
     agglomeratielandbouwbedrijf (met ondergeschikte agrarische activiteiten) in de regio. Indien dit
     aan de orde is, wordt in eerste instantie ingezet op vestiging op een bedrijventerrein (mede in het
     licht van de regionale herstructureringsopgave voor bedrijventerreinen). Indien dit niet haalbaar is,
     wordt gezocht naar mogelijkheden om dit bedrijf te vestigen op een bestaande
     toekomstbestendige locatie in het landelijk gebied.
b. Beleidsuitgangspunten glastuinbouw
De regio wil de doorontwikkeling van glastuinbouwbedrijven blijven faciliteren op locaties die zowel
aansluiten bij de behoefte van de sector als passend zijn in de omgeving. Dit vraagt om kwalitatief
goede ontwikkelruimte op de juiste plek. Daarbij kan het wenselijk zijn dat de planologische
ontwikkelingsruimte voor ontwikkelingsgebieden glastuinbouw en solitaire locaties wordt
heroverwogen: voldoet deze aan de huidige wensen bezien vanuit bedrijfsontwikkeling en ruimtelijke
kwaliteit.
                                                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>•    Er is behoefte aan een behoud van ontwikkelmogelijkheden voor glastuinbouwbedrijven op de
     juiste plek (zijnde een “toekomstbestendige locatie”). Hierbij zijn maatwerk en flexibiliteit een
     voorwaarde. Gemeenten brengen op lokaal niveau de ontwikkelingsgebieden met een “laag
     ontwikkelingspotentieel op basis van de huidige marktvraag” in beeld en brengen waar nodig het
     aantal m2 ontwikkelingsgebieden terug. Vormverandering en vergroting, op toekomstbestendig
     gelegen gebieden, in combinatie met kwaliteitsverbetering is bespreekbaar.
•    Vanwege de grote dynamiek in de sector, de bovenregionale belangen van de Greenport Venlo
     en de lokale verschillen worden heroverwegingen (zoals hierboven bedoeld) op lokaal niveau in
     overleg met lokale ondernemers en omgeving gemaakt.
•    Fasering van het aanbod van nieuwe gronden voor glastuinbouw is gewenst om te voorkomen dat
     tegelijkertijd teveel ruimte op de markt komt.
•    Voor solitair gelegen glastuinbouwbedrijven wordt op lokaal niveau een heroverweging gemaakt
     over de beschikbare planologische ruimte en daar waar locaties niet toekomstbestendig zijn
     gelegen is er geen ruimte voor vergaande schaalvergroting.
c. Beleidsuitgangspunten intensieve teelten
Vanwege de ambities op het gebied van land- en tuinbouw wil de regio ruimte geven voor intensieve
teelten. Door de invloed van de intensivering van vollegrondstuinbouw op de ruimtelijke kwaliteit is
zorgvuldigheid vereist ten aanzien van de locatie van deze bedrijven en van de benodigde gronden.
•    Als er sprake is van een ‘toekomstbestendige locatie’ die ruimtelijk inpasbaar is, wordt deze
     ruimtebehoefte gefaciliteerd. Bij het zoeken naar grootschalige locaties worden de mogelijkheden
     binnen de ontwikkelingsgebieden glastuinbouw betrokken.
d. Beleidsuitgangspunten intensieve veehouderij
Uitgangspunt is het behoud van ontwikkelmogelijkheden voor de intensieve veehouderij, rekening
houdend met milieuaspecten, kwaliteit van de natuur en de gezondheid van de mens. Om deze
ontwikkeling op de juiste plek (‘toekomstbestendige locaties’) te laten plaatsvinden zal maatwerk en
flexibiliteit nodig zijn. In het kader van het POL2014 heeft de provincie het begrip ‘schone stallen’
geïntroduceerd om te komen tot een verdere vermindering van de emissie uit stallen. Onder regie van
de provincie wordt door de regio samengewerkt om dit doel te bereiken. Doelstelling is een toekomst
waarbij veehouderijbedrijven geen of geen noemenswaardige overlast voor de omgeving veroorzaken.
Belangrijk strategie hierbij is het bevorderen van het breed toepassen van BBT (Best Beschikbare
Technieken) voor het verminderen van de emissie. Tegelijkertijd is er de zorg bij de veehouderijsector
over de kosten om meer te investeren in ruimtelijke kwaliteit en in vermindering van emissies. Er is
een verdienmodel nodig om de investeringen te bekostigen. Dit vraagt aandacht voor een geleidelijke
invoering van de aanscherpingen rondom schone stallen.
•    Uitgangspunt is dat geen nieuwvestiging van intensieve veehouderijbedrijven meer plaatsvindt,
     maar dat ingezet wordt op hergebruik op vrijkomende agrarische locaties. Hierop is een
     uitzondering mogelijk:
      o indien sprake is van een groot maatschappelijk belang om negatieve effecten op het woon- en
          leefmilieu op te lossen door het verplaatsen van een intensieve veehouderij;
      o indien er geen toekomstbestendige locaties beschikbaar zijn.
                                                                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>•     Het is ongewenst dat emissieruimte die ontstaat door verplaatsende of stoppende bedrijven op
      “niet-toekomstbestendige” locaties door andere bedrijven weer wordt opgevuld. Om de
      ontwikkelingen op de juiste locatie te laten plaatsvinden is het ook van belang dat stoppende
      bedrijven op minder goede locaties ook daadwerkelijk stoppen en er geen ongewenste ‘doorstart’
      gaat plaatsvinden.
•     Via handhaving en voorlichting wordt het naleven van de vergunningsvoorwaarden bevorderd met
      speciale aandacht voor het gebruik van stalsystemen met luchtwassers.
•     Onderzocht wordt of het wenselijk is om het recht op het automatisch omschakelen van
      diercategorieën binnen een IV bestemming in te perken. Onderzocht wordt voor welke
      diercategorieën en gebieden deze inperking gewenst is en welke juridische mogelijkheden er zijn
      om vrije overschakeling naar een andere diercategorie aan banden te leggen.
e. Beleidsuitgangspunten mestverwerking
De gemeenten faciliteren de bestaande mestverwerkingsinitiatieven. Als er nieuwe kansrijke
initiatieven ontstaan wordt afgewogen in hoeverre nog medewerking wordt verleend aan bestaande
(veelal langlopende) initiatieven waar nauwelijks voorgang zit in de realisatie.
•     Uitgangspunt is dat in de regio niet meer ruimte voor mestverwerking wordt geboden dan nodig is
      om de hoeveelheid mest die in de regio wordt geproduceerd te verwerken.
•     Mestverwerking is een vorm van agglomeratielandbouw. De beleidsuitgangspunten van
      agglomeratielandbouw zijn ook van toepassing op mestverwerking.
•     Bij nieuwe grootschalige initiatieven wordt in eerste instantie ingezet op vestiging op
      bedrijventerreinen. Indien dit niet haalbaar is, wordt gezocht naar bestaande toekomstbestendige
      locaties in het landelijk gebied.
4.4.2. Verbreden
In z’n algemeenheid staat de regio open voor de doorontwikkeling van alle vormen van kleinschalige
land- en tuinbouw, inclusief de verbreding met niet agrarische functies.
•     Gemeenten stimuleren de mogelijkheden voor dit type agrarische bedrijven binnen de gebieden
      waar mogelijkheden tot verweving van functies het grootst zijn. Dit zijn veelal gebieden met een
      kleinschalig karakter en waar een groot aantal niet-agrarische functies, zoals natuur, water,
      recreatie en wonen veel voorkomen.
4.4.3. Kennisgedreven en kringlooplandbouw
De ontwikkeling van agrarische bedrijven wordt steeds meer gedreven door kennis, innovatie en de
ambities en technologische mogelijkheden op het gebied van kringlooplandbouw. Vanuit economische
en maatschappelijke (duurzaamheid) invalshoek ondersteunt de regio deze ontwikkeling. Omdat
sprake is van een relatief nieuwe ontwikkeling weten we nog niet wat de ruimtelijke effecten hiervan
zijn. Om die reden kent de regio op dit moment nog geen ruimtelijke beleidsuitgangspunten voor deze
ontwikkeling.
                                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>4.4.4. Stoppers
Er is reeds nu sprake van leegstand en de verwachting is dat deze zal toenemen doordat meerdere
agrarische bedrijven komende jaren gaan stoppen. De aanpak van leegstand vraagt om een integrale
benadering, waarbij een oplossingsrichting moet worden gezocht in een brede coalitie van provincie,
gemeenten en zakelijke stakeholders (bijv. banken, LLTB, makelaars) gericht op een integrale aanpak
(zowel het economisch, ruimtelijk als sociaal domein). De regio wil bijdragen aan het oplossen van de
leegstandsproblematiek in het landelijk gebied in relatie tot (de ontwikkeling van) toekomstbestendige
locaties, dynamisch voorraadbeheer en ruimtelijke kwaliteit.
•    de gemeenten werken daarom alleen mee aan de herbestemming van vrijkomende agrarische
     bebouwing als er, vanuit de nieuwe functie beredeneerd, sprake is van een toekomstbestendige
     locatie.
•    de gemeenten werken alleen mee aan nieuwvestiging van een agrarisch bedrijf als er geen
     bestaande agrarische bedrijfslocatie voorhanden is, die als een toekomstbestendige locatie voor
     het nieuw te vestigen bedrijf kan worden gezien.
•    de herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing wordt slechts toegestaan indien dat in
     overeenstemming is met de regionale bestuursafspraken over alle POL-thema’s;
•    De regio wil bijdragen aan de oplossing van de asbestopgave in het landelijk gebied. De
     gemeenten werken daarom niet mee aan het herbestemmen van vrijkomende agrarische
     bebouwing indien een aanwezig dak van asbest niet wordt gesaneerd.
•    Een beperkte verruiming van het lokale beleid voor nieuwe gebruiksfuncties in vrijkomende
     agrarische bebouwing is mogelijk voor het tijdelijk toestaan van functies die een financiële drager
     vormen voor de sloop van de bebouwing op termijn.
4.5 Invalshoek ‘Gebied’
De locatie van een initiatief kan worden beschreven aan de hand van het (grotere) gebied dat het ligt.
Vanuit deze invalshoek gaat het om de invloed van een initiatief op de kwaliteiten en ambities van het
betreffende gebied. Dit wordt het ontwikkelingsperspectief van een gebied genoemd.
Het ontwikkelingsperspectief van een gebied kan op verschillende schaalniveaus worden verwoord.
Om invulling te geven aan het regionale belang is het Ruimtelijk Kwaliteitskader (RKK) opgesteld.
Hierin wordt enerzijds de regionaal ruimtelijke samenhang verwoord en verbeeld en anderzijds het
belang van deze samenhang vastgelegd. Bij initiatieven wordt het RKK als hulpmiddel en
inspiratiebron ingezet om vanuit een regionale bril het ontwikkelingsperspectief van een gebied in
beeld te brengen.
Vanwege de grote dynamiek in het landelijk gebied wordt gewerkt vanuit het principe van
ontwikkelingsperspectief. Gekeken wordt welk perspectief een gebied heeft op basis van de
ontwikkelingen in het verleden, heden en de verwachtingen naar de toekomst. Ontwikkelingen die
hierbinnen passen worden een kans geboden. Voorwaarde is dat deze ontwikkeling resulteert in een
verbetering van het perspectief van het gebied. In een werklandschap is de verbreding van een weg
een gewenste kwaliteit terwijl in een toeristisch landschap juist het behouden van een smalle weg als
fietspad een passende kwaliteit is. Het gaat om de kwaliteit die past bij die omgeving. Er wordt dus
niet op voorhand gekozen om de concrete ontwikkelingsmogelijkheden per gebied vast te leggen
                                                                                                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>omdat die mogelijkheden vooral voortkomen uit de initiatieven uit het gebied. De afweging blijft een
lokale aangelegenheid.
4.6 Invalshoek ‘Locatie’
Vanuit het besef dat iedere locatie uniek is, wordt ieder initiatief op locatieniveau beschreven. In de
omgevingsdialoog worden naast het economische ontwikkelingsperspectief van een bedrijf de
effecten van een initiatief voor de directe omgeving in beeld gebracht en besproken. De effecten op de
directe omgeving worden beschreven aan de hand van in ieder geval de volgende aspecten:
• Landschap;
• Infrastructuur;
• Cultuurhistorie;
• Natuur/ecologie;
• Duurzaamheid;
• Klimaatadaptatie;
• Woon- en leefklimaat;
In bijlage 2 is beschreven wat onder deze aspecten wordt verstaan.
                                                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>5. AFSTEMMINGSPROTOCOL
Algemeen
Het afbakenen van de lokale, regionale en de provinciale rollen in de regionale samenwerking krijgt
vorm in de POL-uitwerkingen en is vastgelegd in het “Regionaal Afstemmingsprotocol Noord-
Limburg”. Dit protocol is door gemeenten en provincie gezamenlijk bestuurlijk vastgelegd.
Het afstemmingsprotocol bestaat uit een drietal vormen van afstemming:
• Informeren: het verzamelen en uitwisselen van informatie. Afhankelijk van de casus c.q.
     problematiek kan ook gezamenlijk een nadere oriëntatie plaatsvinden om het vraagstuk/ probleem
     helder(der) te krijgen en wie eigenaar/ belanghebbende/ beslisser is;
• Afstemmen: in gezamenlijkheid wordt de informatie afgewogen en eisen geformuleerd waar
     oplossingen aan moeten voldoen. Het kan ook betekenen dat er gevraagd wordt om alternatieven
     en/ of ongewenste (bij)effecten in beeld te brengen;
• Instemmen: komen tot een gezamenlijk geaccepteerd en gedragen besluit (en dus een
     vervolgstap op afstemming).
Per POL-thema is dit protocol verder ingevuld aan de hand van de beleidskaders die gezamenlijk
worden afgesproken. Hierna is per onderwerp beschreven op welke manier sprake is van regionale
afstemming bij initiatieven; concreet is dan aangegeven welke vorm van afstemming aan de orde is:
informeren, afstemmen of instemmen.
Borging van afspraken
Initiatieven waar het afstemmingsprotocol betrekking op heeft, worden in eerste instantie besproken in
de projectgroep landelijk gebied. Daar worden ze voorzien van een gedragen advies. Vervolgens
wordt het advies doorgeleid naar het RCO en het PHO Ruimte.
Mochten gemeenten de afspraken niet of onvoldoende nakomen, dan spreken de regiogemeenten
elkaar hier in eerste instantie op aan. Als dit niets of onvoldoende oplevert, kan de provincie op
verzoek van één (of meer) gemeente(n) haar instrumentarium inzetten om naleving van de afspraken
te bevorderen. De provincie kan ook uit eigen beweging haar instrumentarium inzetten om naleving
van de afspraken te bevorderen of zelfs af te dwingen.
Agglomeratielandbouw
Agglomeratielandbouw is een relatief nieuwe ontwikkeling bij bestaande agrarische bedrijven waarvan
we nog niet op voorhand kunnen vastleggen wat wel en niet wenselijk is en wat het regionale belang
is. Om op de hoogte te blijven van de trends/ontwikkelingen bij bestaande agrarische bedrijven zal
door de gemeenten gezamenlijk wel de vinger aan de pols worden houden door elkaar te informeren.
Bij een initiatief voor de vestiging van een nieuw agglomeratielandbouwbedrijf in de regio wordt eerst
onderzocht of vestiging op een bedrijventerrein mogelijk is. Pas nadat daaruit blijkt dat dit niet
haalbaar is, kan vestiging in het landelijk gebied plaatsvinden. Als dit aan de orde is, is afstemming
met de regio nodig.
Glastuinbouw
Bij uitbreiding van een ontwikkelingsgebied glastuinbouw is instemming van de regio vereist.
Bij inkrimpen van een ontwikkelingsgebied glastuinbouw is afstemming met de regio nodig.
                                                                                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bij de lokale afweging rond ‘niet-toekomstbestendige ontwikkelingsgebieden glas‘ (zie acties) vindt
ook regionale afstemming plaats.
Intensieve teelten:
De ontwikkeling op gebied van intensieve teelten is voornamelijk een kwaliteitsvraagstuk, waarbij
initiatieven vooral een lokale afweging vragen. Gemeenten informeren elkaar bij nieuwe initiatieven
die groter zijn dan in het bestemmingsplan is toegestaan.
Intensieve veehouderij
Initiatieven voor uitbreiding en nieuwvestiging van intensieve veehouderijbedrijven is geen regionaal
belang, maar vraagt een lokale afweging. Gemeenten informeren elkaar bij nieuwe initiatieven die
niet (direct) in het bestemmingsplan passen.
Als er sprake is van gemeentelijk beleidsontwikkeling ter voorkoming van gezondheidsrisico’s zal er
regionaal worden afgestemd. Deze behoefte kan ontstaan als gevolg van nadere informatie over het
rapport ‘Veehouderij en Gezondheid Omwonenden’.
Mestverwerking
Op dit moment is sprake van een evenwicht in vraag en aanbod van mestverwerkingscapaciteit, als
alle op 1 januari 2018 bekende plannen worden uitgevoerd (zie bijlage 4). Indien er nieuwe initiatieven
voor mestverwerking worden ingediend die mest van derden mogen verwerken, dan vraagt dit om
regionale instemming. Er is sprake van een nieuw initiatief als deze niet voorkomt in het
monitoringsoverzicht.
Leegstand
Bij initiatieven voor de herinvulling van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) kan sprake zijn van
strijdigheid met andere regionale visies die in het kader van de POL-uitwerkingen zijn opgesteld.
Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk om deze toets zelf uit te voeren en waar nodig af te stemmen
met de regionale ambtelijke werkgroepen voor de POL-thema’s werklocaties (bedrijventerreinen en
kantoren), wonen en vrijetijdseconomie.
                                                                                                      21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>6. UITVOERINGSPROGRAMMA
Voorliggend document bevat een visie op de ruimtelijke ontwikkeling van de land- en tuinbouw in de
regio Noord-Limburg. De geschetste inhoudelijke beleidslijnen en handelswijze wordt ondersteund
door een aantal acties om de visie tot uitvoering te kunnen brengen of verder te ondersteunen. In
deze paragraaf zijn de belangrijkste acties vermeld. In een aantal gevallen zijn dit acties die vanuit
iedere gemeente afzonderlijk dient te worden opgepakt in een aantal andere gaat het om een
regionale actie. Daarbij wordt ook een structurele en actieve samenwerking met stakeholders op poten
gezet.
Algemeen
Deze visie kent beleidsmatige uitspraken, welke door de individuele gemeenten moeten worden
doorvertaald in lokaal beleid. Tevens omvat deze visie een vernieuwende werkwijze zoals het voeren
van een dialoog met initiatiefnemers en het integraal afwegen van belangen. Om de gestelde
doelstellingen en ambities van deze visie te bereiken wensen gemeenten, gezamenlijk met provincie
Limburg en diverse stakeholders (zoals LLTB, Waterschap , Natuur en Milieufederatie, etc.), te leren
experimenteren. Tevens willen gemeenten ontwikkelingen en ervaringen monitoren om er samen van
te kunnen leren en om inzichtelijk te krijgen of de ingezette koers kan worden voortgezet of moet
worden bijgesteld.
  Actie                                                                 Actor                    Termijn
  Leren, experimenteren en implementeren visie Land- en tuinbouw.       Lokaal/ Regio/ Provincie Continu
  Denk o.a. aan het laten landen in de organisatie, het stimuleren dat
  er gebruik wordt gemaakt van de visie en afstemming met andere
  regionale visies (dwarsverbanden).
Agglomeratielandbouw
  Actie                                                                 Actor                    Termijn
  Om op de hoogte te blijven van de trends/ontwikkelingen houden        Lokaal/ Regio/ Provincie Continu
  gemeenten samen de vinger aan de pols. Door casussen met
  elkaar te bespreken zal gaandeweg een beter beeld ontstaan van
  de consequenties van (diverse vormen van) agglomeratielandbouw.
  Dan kan worden bezien of er een gemeenschappelijke lijn uitkomt
  die vraagt om regionaal beleid.
Glastuinbouw
  Actie                                                                 Actor                    Termijn
  Gemeenten brengen voor hun grondgebied de                             Lokaal                   2019-2021
  ontwikkelingsmogelijkheden van zowel de ontwikkelingsgebieden
  glas als de solitaire locaties in beeld op basis van de criteria voor
  ‘toekomstbestendige locaties’.
  Afhankelijk van de trends in de glastuinbouw brengen gemeenten de     Lokaal                   2019-2021
  ‘niet-toekomstbestendige’ gelegen ontwikkelingsgebieden in beeld
  en brengen waar nodig de m2 ontwikkelingsgebied glas terug.
  Hierbij wordt meegenomen of deze gebieden nog geschikt zijn voor
  nieuwvestiging van glastuinbouw of dat deze enkel geschikt zijn
  voor uitbreiding van de bestaande glastuinbouwbedrijf.
  De regio onderzoekt of de aanwezige planologische ruimte op niet-     Regio                    2019-2021
  toekomstbestendige locaties kan of moet worden ingeperkt. Dit kan
  gewenst zijn als sprake is van een planologisch overschot aan
  ontwikkelingsmogelijkheden en het voorkomen van ongewenste
  ontwikkelingen op niet-toekomstbestendige locaties.
  De regio onderzoekt of het wenselijk is om de voormalige              Regio                    2019-2021
  provinciale referentiemaat voor solitair glastuinbouw lokaal los te
  laten indien het ‘toekomstbestendige locaties’ betreft.
                                                                                                         22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Intensieve teelten i.r.t. acties Glastuinbouw en Regionaal Ruimtelijk Kwaliteitskader (RKK)
 Actie                                                                Actor                     Termijn
 Aan de hand van het ruimtelijk kwaliteitskader zal op lokaal niveau  Lokaal                    2019-2021
 een nadere analyse plaatsvinden welke gebieden zich bij uitstek
 lenen voor grootschalige (nieuwe) initiatieven voor intensieve
 teelten.
Intensieve veehouderij
Onder de vlag van het project “schone stallen”, wat onder regie van de Provincie Limburg wordt
uitgevoerd, worden de volgende acties uitgevoerd:
 Actie                                                                Actor                     Termijn
 Gemeenten brengen de latente ruimte binnen vergunningen en           Provincie Lokaal          2019-2021
 bestemmingsplannen in beeld en brengen deze, waar mogelijk en
 nuttig geacht, terug.
 De mogelijkheid en toepasbaarheid van toekomstige wetgeving          Provincie/ Regio          2019-2021
 voor het verminderen van de overlast van IV-bedrijven worden in
 gezamenlijkheid beoordeeld. Hierbij wordt bezien of er tot aan de
 invoering van nieuwe wetgeving een interim beleid (ter
 voorkoming van gezondheidsrisico's binnen bestaande wetgeving)
 noodzakelijk en mogelijk is.
 Regio en provincie zoeken naar mogelijkheden om ervoor te            Provincie/ Regio          2019-2021
 zorgen dat emissieruimte die ontstaat door verplaatsende of
 stoppende bedrijven op “niet-toekomstbestendige” locaties niet
 vanzelfsprekend door andere bedrijven weer wordt opgevuld.
 Onderzocht wordt of het wenselijk is om het recht op het             Provincie/Regio/gemeenten 2019-2020
 automatisch omschakelen van diercategorieën binnen een IV
 bestemming in te perken. Provinciaal/regionaal wordt onderzocht
 voor welke diercategorieën en gebieden inperking gewenst is en
 welke juridische mogelijkheden er zijn om vrije overschakeling
 naar een andere diercategorie aan banden te leggen.
 Per gemeente wordt dit onderzocht en wordt er op gemeentelijk
 niveau een besluit genomen. Gemeenten kunnen een eigen
 afwegingskader opstellen welke overschakeling zij wel en niet
 wenselijk vinden.
 Gemeenten zullen zich inspannen om ervoor te zorgen dat op
 bedrijfslocaties die per 1 januari 2020 niet voldoen aan het besluit Gemeenten                 1 januari
 emissiearme huisvesting de benodigde vervolgstappen worden                                     2020
 gezet.
 De provincie verzorgt de jaarlijkse monitoring van de invloed van    Provincie                 Jaarlijks
 de IV-sector op de kwaliteit van de leefomgeving in het kader van
 het “manifest duurzame veehouderij”. De gemeenten leveren
 daarin een bijdrage door zorg te dragen voor een actueel bestand
 met gemeentelijke omgevingsvergunningen voor de IV-sector.
Schone stallen
 Het actieprogramma Schone Stallen wordt in de hele regio               Provincie               2025
 uitgerold.
Mestverwerking
 Actie                                                                  Actor                   Termijn
 Regio en provincie maken afspraken over op welke wijze de              Regio/ Provincie        2019
 informatie wordt bijgehouden, zodat de monitoring ook
 daadwerkelijk uitgevoerd kan worden.
                                                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw
 Actie                                                              Actor                  Termijn
 Om op de hoogte te blijven van de trends/ontwikkelingen en het     Regio                  continu
 voorkomen van mogelijke ruimtelijke belemmeringen voor wat
 betreft de thema’s kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw
 houden gemeenten samen de vinger aan de pols. Door casussen
 met elkaar te bespreken zal gaandeweg een beter beeld ontstaan
 van de ruimtelijke wensen en behoeften vanuit het perspectief
 kringlooplandbouw dan wel natuurinclusieve landbouw. Dan kan
 worden bezien of er een gemeenschappelijke lijn uitkomt die vraagt
 om regionaal beleid.
Stoppende agrarische bedrijven
 Actie                                                              Actor                  Termijn
 De regio doet onderzoek naar de mogelijkheid om tijdelijk nieuwe   Regio                  2019
 gebruiksfuncties in vrijkomende agrarische bebouwing toe te staan
 indien dat een financiële drager vormt voor sloop van de bebouwing
 op termijn.
 De regio wil een instrument ontwikkelen om excessieve              Regio                  2019
 verloedering van leegstaande bebouwing in het landelijk gebied
 tegen te gaan. De regio stelt daarom een handvat
 ‘excessenregeling’ op, welke lokaal kan worden uitgewerkt.
 De provincie Limburg rolt de monitoring van leegstaande en         Provincie              2019
 vrijkomende agrarische bebouwing verder uit over de regio. De
 gemeenten participeren in dit project.
 Gemeenten geven uitvoering aan het Plan van aanpak Perspectief     Gemeenten en provincie 2019-2020
 Stoppende agrarisch ondernemers.
                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>25</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Begrippenlijst
Agglomeratielandbouw:
nieuwe vorm van land- en tuinbouw waarbij primaire productie gekoppeld wordt aan andere
onderdelen van de productieketen (verwerking, verpakking en opslag van producten, verwerken
reststromen e.d.), veelal grootschalig en met industriële uitstraling (bron: POL 2014)
Intensieve veehouderij:
het hebben van een bedrijfsmatige tak van varkens, kippen, vleeskuikens, stieren voor
roodvleesproductie, geiten, eenden, pelsdieren, konijnen, kalkoenen of parelhoenders waarvoor een
milieuvergunning is verleend (ontleent aan Reconstructieplan Noord- en Midden-Limburg, waarbij de
diercategorie geiten is toegevoegd).
Nieuwvestiging agrarisch bedrijf:
Het toekennen van een agrarisch bouwvlak op een locatie waar volgens het vigerend
bestemmingsplan geen agrarisch bouwvlak is voorzien. Dit kan een onbebouwde locatie zijn (zonder
bouwmogelijkheden) of bijvoorbeeld een locatie waar sprake is van bebouwing zoals een
burgerwoning binnen de bestemming Wonen.
Nieuwvestiging intensieve veehouderij:
Het toekennen van een functie-aanduiding voor intensieve veehouderij op een locatie waar volgens
het vigerend bestemmingsplan geen intensieve veehouderij is voorzien.
Toekomstbestendige locatie:
Een locatie waar ook op lange termijn de fysieke en milieuhygiënische ruimte is om het agrarisch
bedrijf verder te ontwikkelen, waarbij de bedrijfsontwikkeling passend is bij de omgeving.
Omvormen / omschakelen:
Het geheel of gedeeltelijk overstappen van de ene agrarische bedrijfsvorm naar een
andere agrarische bedrijfsvorm die op die locatie nog niet aanwezig is.
                                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Aspecten toekomstbestendige locaties
 1. Landschap
 Het landschap is de basis. Landschap is datgene wat je ziet (bestaande uit bebouwing, beplanting,
 natuur, infrastructuur en ondergrond). De overige criteria diepen dit verder uit. Er wordt gestreefd
 naar een hoogwaardig landschap c.q. leefomgeving. Voor alle initiatieven geldt dat er rekening dient
 te worden gehouden met de landschappelijke karakteristieken van het gebied waar het initiatief zich
 bevindt. Deze landschappelijke karakteristieken zijn de ingrediënten die voor zorgen dat een gebied
 een bepaald karakter heeft en geven mede invulling aan de identiteit en kwaliteit. Het landschap
 dient leesbaar te zijn, met daarin aandacht voor het behouden van de historisch gegroeide
 kwaliteiten van de verschillende landschapstypen. Door (her)ontwikkeling worden de verschillende
 stijlkenmerken per landschapstype versterkt waardoor een herkenbaar en kwalitatief hoogwaardig
 totaalpakket ontstaat. Invulling geven aan (her)ontwikkeling kan via een inrichtingsplan met een
 landschappelijke inpassing waarin wordt uitgewerkt wordt gegeven aan de situering en uitstraling van
 de bebouwing in relatie tot de omgeving en met respect voor het verleden.
 2. Infrastructuur
 Infrastructuur vatten wij breed op. Het kan gaan om wegen, elektra maar ook de beschikbaarheid van
 internet. Een duurzame locatie heeft een goede mix aan benodigde voorzieningen nodig. Wij vragen
 specifiek aandacht voor de verkeerskundige ontsluiting van het gebied en/of locatie. Afhankelijk van
 de schaalgrootte kan het zijn dat er een (forse)toename is aan verkeersbewegingen, of dat de
 infrastructuur moet worden opgewaardeerd. Dit kan (negatieve) gevolgen hebben voor het
 landschap, natuur en gezondheid maar kan ook een forse kostenpost inhouden. Leg vast in een
 inrichtingsplan hoe de ontsluiting plaatsvindt en hoe wordt omgegaan met de verkeersbelasting als
 gevolg van de planontwikkeling. Is er bijvoorbeeld een alternatieve ontsluiting nodig? Centraal staat
 een veilig en doelmatig gebruik van de wegen.
 3. Cultuurhistorie
 Behoud, versterk of herontwikkel cultuurhistorische waarden zodat ze zichtbaar en beleefbaar
 worden en bijdragen aan de ‘leesbaarheid’ van het landschap. Hierbij is een goede cultuurhistorische
 analyse met daarin aandacht voor de cultuurhistorische gelaagdheid (o.a. geomorfologische
 elementen als steilranden, beekdalen en terrassen, archeologie, (gebouwde) monumenten) met als
 doel het in kaart brengen van cultuurhistorische waarden.
 4. Natuur/Ecologie (incl. waterkwaliteit)
 Realiseer een verbindend landschap met een duurzaam functionerend ecologisch netwerk
 bestaande uit kerngebieden die via kwalitatief hoogwaardige verbindingszones met elkaar worden
 verbonden. Centraal staat het behouden, versterken of verbeteren van de natuur- en ecologische
 waarden (biodiversiteit), de natuurbeleving en de waterkwaliteit.
 5. Duurzaamheid
 Duurzaamheid omvat diverse onderwerpen. Wij denken bij duurzame locaties ondermeer aan de
 energieopgave met aandacht voor energieverbruik (gesloten systemen), kringlooplandbouw,
 klimaatadaptatie, toekomstbestendigheid van de woning en bedrijfsbebouwing maar ook duurzaam
 grondgebruik. Dit komt o.a. tot uiting in duurzame energie, maatregelen om energieneutraal te
 worden, maatregelen m.b.t. klimaatadaptatie zoals dikte van muren, omgaan met extra neerslag,
 maar ook het gebruik van bouwmaterialen en een levensloopbestendige woning. De
                                                                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> toekomstbestendigheid van bebouwing hangt samen met het ruimtegebruik. Hoe is het perceel
 ingericht? Is er sprake van bebouwing dat geen gebruiksfunctie meer heeft en/of in slechte staat
 verkeert? In een inrichtingsplan dient te worden aangegeven op welke wijze er rekening wordt
 gehouden met duurzaamheid en welke maatregelen er zullen worden getroffen.
6. Klimaatadaptatie
 We krijgen te maken met de gevolgen van een veranderend klimaat zoals meer hitte en extreme
 buien, zeespiegelstijging en grotere kans op langdurige perioden van droogte. Dit brengt de nodige
 opgaven met zich mee. Een vitale agrarische sector, innovatieve bedrijvigheid, leefbare steden en
 dorpen en aantrekkelijk groengebied waarin rekening wordt gehouden met elkaar is het streven. We
 kijken bij duurzame locaties specifiek naar de waterproblematiek. Het gaat daarbij om de onttrekking
 van water (grondwaterstand), verdroging en vernatting, maar ook over de afvoer van water. Is er
 bijvoorbeeld sprake van overbodige verharding? Dan dit verwijderen. Besteed aandacht aan het
 voorkomen van wateroverlast door het waterbergend vermogen te vergroten. In de deltaopgave
 (bijvoorbeeld Maas) wordt dit uitgewerkt, voor specifieke locaties kan dit echter ook. Is het mogelijk
 om regenwater ondergronds op te slaan en dat te gebruiken bij een langdurige periode van droogte?
 Houd rekening met grondwaterstanden. Wat duidelijk is, is dat om hier op een goede wijze invulling
 aan te geven en de kansen te kunnen grijpen de samenwerking moet worden gezocht met diverse
 partijen.
7. Woon- en leefklimaat
Bij de vaststelling van ruimtelijke besluiten, zoals een bestemmingsplan of het verlenen van een
omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan, moet de gemeente in het kader van
een goede ruimtelijke ordening onder meer beoordelen of er sprake is van een ‘goed’ woon- en
leefklimaat. Er dient sprake te zijn van een ‘goed’ woon- en leefklimaat bij milieugevoelige functies
zoals bijvoorbeeld wonen, medische zorgverlening, onderwijs en kinderopvang. Dergelijke functies
zijn gevoelig voor hinder door bijvoorbeeld geur, geluid en/of gevaar. Relatief nieuwe onderwerpen in
de discussie rondom een goed woon- en leefklimaat hebben betrekking op gezondheid, denk daarbij
aan luchtkwaliteit, endotoxines en zoönose. De beoordeling van het woon- en leefklimaat gebeurt aan
de hand van milieuregelgeving. De daaruit voortvloeiende normen geven naast een kader ook de
mogelijkheid tot het bieden van maatwerk en worden in een vroeg stadium al betrokken bij het
bepalen van de toekomstbestendigheid van een locatie.
                                                                                                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 3. Bestuursafspraken maart 2018
                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>9. Landelijk gebied

Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter. Het bestaat uit beekdalen,
ontginningsgebieden en stuifduinengebied, terwijl ook het gebruik van dit landschap sterk varieert:
natuurgebieden, concentraties intensieve veehouderij, recreatiegebieden en woongebieden. Daarnaast is er
ook een nieuwe ruimtegebruiker bijgekomen, namelijk het opwekken van duurzame energie (windmolens en
zonneweiden). Om in de toekomst voldoende ontwikkelingsruimte te blijven bieden voor alle gebruikers is het
belangrijk om keuzes te maken die afgestemd zijn op de ontwikkelingen en de wensen van die gebruikers.

Uitgangspunten

De ontwikkeling van de agrarische bedrijven kenmerkt zich door schaalvergroting, intensivering en nieuwe

verschijningvormen en allianties bij de blijvers. Voorbeelden van de laatste categorie zijn

agglomeratielandbouw, verbrede landbouw en biologische landbouw. Daarnaast is sprake van een

toenemende leegstand als gevolg van stoppende bedrijven. Tevens doen zich als gevolg van

klimaatverandering ontwikkelingen voor die impact hebben op het landelijk gebied: de energieopgave en de

deltaopgave. Tegelijkertijd is er groeiende aandacht voor de gevolgen van schaalvergroting voor landschap en

gezondheid. Vanuit het thema Vrijetijdseconomie wordt benadrukt dat een aantrekkelijk landschap een

belangrijk decor is voor de toeristische voorzieningen in onze regio. En niet in de laatste plaats vormt een goed

leef- en woonklimaat in het buitengebied een belangrijke randvoorwaarde voor alle bewoners van onze regio.

Hiermee staat de regio voor de opgave om in de regionale POL-uitwerking Landelijk Gebied de volgende zaken

uit te werken én met elkaar in balans te brengen:

° (ruimtelijk) faciliteren van de dynamiek in de agrarische sector;

° ruimtelijke kwaliteit behouden (afwegingscriteria voor nieuwe ontwikkelingen) en versterken (opgaven op
het gebied van klimaat, water, natuur, landschap en cultuurhistorie);

° verbeteren van het leef- en woonklimaat.

Afspraken

Deze ambitie wordt door middel van bestuursafspraken geconcretiseerd. Deze afspraken bestaan uit een mix
van beleidsstandpunten en procesafspraken om uiteindelijk te komen tot een regionale POL-uitwerking
Landelijk gebied Noord-Limburg. De notitie “Dynamiek in het landelijk gebied van Noord-Limburg” vormt de
basis voor deze bestuursafspraken.

Ontwikkelruimte agrarische bedrijven

Leidraad voor het bepalen van de ontwikkelruimte voor de agrarische bedrijven is het regionaal ruimtelijk
kwaliteitskader, waarin ook de provinciale belangen (POL) zijn meegenomen. Daarnaast worden op regionaal
niveau principes ontwikkeld die de basis vormen voor een (beperkt) regionaal afwegingskader als onderdeel
van het afstemmingsprotocol voor de diverse sectoren binnen de land- en tuinbouw. De principes kunnen
vervolgens om op lokaal niveau worden aangevuld en toegepast om te kunnen beoordelen initiatieven te
kunnen beoordelen of zij voldoen aan de criteria voor een ‘toekomstbestendige locatie’ (zie afspraak 6.4).

9.1. De uitdaging bij het realiseren van onze opgaves in het landelijk gebied is het borgen van de juiste

balans tussen rust & ruimte en de innovatieve & dynamische economie (zie afspraak 6.1).

9.2. Gezien de bovenregionale belangen van Greenport Venlo worden voor de Ontwikkelingsgebieden glas
de volgende richtlijnen in acht genomen:

e het behoud van ontwikkelmogelijkheden voor glastuinbouwbedrijven op de juiste plek
(‘toekomstbestendige locaties’) staat voorop: maatwerk en flexibiliteit is hierbij een voorwaarde.
Vormverandering en vergroting in combinatie met kwaliteitsverbetering is bespreekbaar;

e doorontwikkeling en het behoud van ontwikkelingsmogelijkheden voor (delen van)
Ontwikkelingsgebieden glas wordt op lokaal niveau gebaseerd op de (nog uit te werken) criteria voor
‘toekomstbestendige locaties’ (kwalitatieve afwegingen als: kwaliteit en kwantiteit infrastructuur,
verkaveling, kenmerken gebied en op kansen voor revitalisering);

1° actualisatie bestuursafspraken regio Noord-Limburg (maart 2018) 12 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>afhankelijk van de trends in de glastuinbouw brengen de gemeenten de ‘kansarme’
ontwikkelingsgebieden glas in beeld en gaan daar de m* ontwikkelgebied glas terugbrengen (mede in
het licht van de revitaliseringsopgave);

9.3. Voor Solitair glas worden de volgende richtlijnen in acht genomen:

gezien het planologisch overschot aan uitbreidingsruimte voor solitaire glastuinbouw en de lange
termijn trend wordt door de regio heroverwogen of planologische ruimte op niet
toekomstbestendige locaties kan/moet worden ingeperkt;

de regio onderzoekt of het wenselijk is om de provinciale referentiemaat voor solitair glastuinbouw
lokaal los te laten indien het ‘toekomstbestendige locaties’ betreft (zie afspraak 6.4).

9.4. Voor Intensieve teelten worden de volgende richtlijnen in acht genomen:

bij de lokale heroverweging van de ontwikkelingsgebieden glastuinbouw (zie afspraak 9.2} wordt
rekening gehouden met de ruimtevraag van teelt ondersteunende voorzieningen. Indien er sprake is
van een ‘toekomstbestendige locatie’ en ruimtelijk inpasbaar is, wordt deze ruimtebehoefte
gefaciliteerd;

bij de verdere uitwerking van het ruimtelijk kwaliteitskader zal een nadere analyse plaatsvinden
welke gebieden zich bij uitstek lenen voor grootschalige (nieuwe) initiatieven (zie afspraak 6.1).

9.5. Voor Agglomeratielandbouw worden de volgende richtlijnen in acht genomen:

doorgroei van Agglomeratielandbouw in het buitengebied is enkel toestaan in gebieden waar deze
ruimtelijk inpasbaar is (zie afspraak 6.1) en indien sprake is van een ‘toekomstbestendige locatie’ (zie
afspraak 6.4).

nieuwvestiging van een agglomeratielandbouwbedrijf (met ondergeschikte agrarische activiteiten)
kent een incidenteel karakter. Indien nieuwvestiging van agglomeratielandbouw aan de orde
is/komt, wordt onderzocht of dit mogelijk is op bedrijventerreinen (mede in het licht van de
regionale herstructuringsopgave voor Bedrijventerreinen).

9.6. Voor Intensieve veehouderij worden de volgende richtlijnen in acht genomen:

het behoud van ontwikkelmogelijkheden voor intensieve veehouderij op de juiste plek
(‘toekomstbestendige locaties’) staat voorop: maatwerk en flexibiliteit is hierbij een voorwaarde;
nieuwvestiging in principe alleen op reeds bestaande ‘toekomstbestendige locaties’ (zie afspraak
6.4);

lokaal maatwerk bij overlast in kernrandzones met als uitgangspunt dynamisch voorraadbeheer.

9.7. Voor Mestverwerking worden de volgende richtlijnen in acht genomen:

aangezien het uitgangspunt is dat er binnen de regio voldoende verwerkingscapaciteit is voor het
mestoverschot uit de regio, faciliteren de gemeenten de bestaande mestverwerkingsinitiatieven,
waarbij voor nieuwe grootschalige initiatieven in eerste instantie ingezet wordt op vestiging op
bedrijventerreinen. Indien dit niet haalbaar is wordt gezocht naar toekomstbestendige locaties in het
landelijk gebied;

nieuwe initiatieven worden door de gemeenten in eerste instantie ‘on hold’ gezet omdat er
momenteel een balans tussen vraag en aanbod is. Indien bij een bestaand initiatief langere tijd geen
vooruitgang richting realisatie wordt geconstateerd terwijl er nieuwe initiatieven met innovatieve
concepten en verdergaande vormen van duurzame mestverwerking zijn, kan worden overwogen om
de medewerking aan een bestaand initiatief te beëindigen. Echter, pas als een bestaand initiatief
geen doorgang vindt, ontstaat daadwerkelijk ruimte voor nieuwe initiatieven. Nieuwe initiatieven
worden gezamenlijk binnen de regio en met de provincie afgestemd;

de regio heeft samen met de provincie een overzicht gemaakt van de vraag naar en het aanbod van
mestverwerkingscapaciteit (inclusief nog uit te voeren initiatieven). Deze informatie vormt de basis
om ontwikkeling van vraag en aanbod te kunnen monitoren en nieuwe initiatieven te toetsen.

De regio en provincie maken afspraken over op welke wijze de informatie wordt bijgehouden, zodat
de monitoring ook daadwerkelijk uitgevoerd kan worden (zie afspraak 1.6).

1° actualisatie bestuursafspraken regio Noord-Limburg (maart 2018) 13 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Leegstand

De komende jaren neemt de leegstand van agrarisch vastgoed toe, met als gevolg verrommeling van het
landelijk gebied en wellicht oneigenlijk gebruik. Met leegstand bedoelen we niet alleen de agrarische
gebouwen die daadwerkelijk leegstaan, maar ook de agrarische bestemde gebouwen die worden gebruikt voor
niet-agrarische activiteiten (oneigenlijk gebruik).

9.8. De regio wil bijdragen aan het oplossen van de leegstandsproblematiek in het landelijk gebied in relatie
tot (de ontwikkeling van) duurzame locaties en dynamisch voorraadbeheer:

e de gemeenten werken daarom alleen mee aan de herbestemming van vrijkomende agrarische
bebouwing als er, vanuit de nieuwe functie beredeneerd, sprake is van een ‘toekomstbestendige
locatie’ (zie afspraak 6.4);

e de herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing wordt slechts toegestaan indien dat in
overeenstemming is met de regionale bestuursafspraken;

e de gemeenten werken alleen mee aan nieuwvestiging als een bestaande locatie niet kan voldoen
aan de criteria voor een ‘toekomstbestendige locatie’ voor de desbetreffende functie.

9.9. De regio wil bijdragen aan de oplossing van de asbestopgave in het landelijk gebied. De gemeenten
werken daarom niet mee aan het herbestemmen van vrijkomende agrarische bebouwing met een dak
van asbest.

9.10. De regio doet onderzoek naar de mogelijkheid om tijdelijk nieuwe gebruiksfuncties in vrijkomende
agrarische bebouwing toe te staan indien dat een financiële drager vormt voor sloop van de bebouwing
op termijn.

9.11. De regio wil een instrument ontwikkelen om excessieve verloedering van leegstaande bebouwing in het
landelijk gebied tegen te gaan. De regio stelt daarom een handvat ‘excessenregeling’ op, welke lokaal
kan worden uitgewerkt.

9.12. De provincie Limburg rolt de monitoring van agrarische bebouwing landelijk gebied verder uit over de
regio. De gemeenten participeren in dit project (zie afspraak 1.6).

Schone stallen

Naast schaalvergroting speelt binnen de veehouderij ook het onderwerp ‘Schone stallen’ met als doel om de
milieubelasting van de omgeving te verminderen. Onder regie van de provincie wordt door de regio
samengewerkt om dit doel te bereiken.

9.13. Doelstelling is een toekomst waarbij IV-bedrijven geen of geen noemenswaardige overlast voor de
omgeving veroorzaken. Belangrijk strategie hierbij is het bevorderen van het breed toepassen van BBT
(best beschikbare technieken) voor het verminderen van de emissie.

9.14. De gemeenten brengen de latente ruimte binnen vergunningen in beeld en brengen deze terug (waar
mogelijk en nuttig geacht).

9.15. Via handhaving en voorlichting wordt het naleven van de vergunningsvoorwaarden bevorderd met
speciale aandacht voor het gebruik van stalsystemen met luchtwassers.

9.16. De mogelijkheid en toepasbaarheid van toekomstige wetgeving (vooral Wet Veedichte gebieden en
Omgevingswet) voor het verminderen van de overlast van IV-bedrijven (fijnstof) worden in
gezamenlijkheid beoordeeld. Hierbij wordt bezien of er tot aan de invoering van nieuwe wetgeving een
interim beleid (ter voorkoming van gezondheidsrisico’s binnen bestaande wetgeving) noodzakelijk en
mogelijk is.

9.17. Regio en provincie zoeken naar mogelijkheden om ervoor te zorgen dat emissieruimte die ontstaat door
verplaatsende of stoppende bedrijven op “niet-toekomstbestendige” locaties niet vanzelfsprekend door
andere bedrijven weer wordt opgevuld.

9.18. De provincie verzorgt de jaarlijkse monitoring van de invloed van de IV-sector op de kwaliteit van de
leefomgeving in het kader van het “manifest duurzame veehouderij”. De gemeenten leveren daarin een
bijdrage door zorg te dragen voor een actueel bestand met gemeentelijke omgevingsvergunningen voor
de IV-sector.

1° actualisatie bestuursafspraken regio Noord-Limburg (maart 2018) 14 van 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 4. Monitoringsoverzicht mestverwerking
                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                   mestverwerking                                                                                                                                    verwerking
                                                                              omgevingsvergunning of                                                                    mestverwerking*                                           bedrijfseigen (A)
                                                                                  bestemmingsplan         mestverwerking vergund            mestverwerking             gerealiseerd fosfaat            soort        bevoegd   en/of bedrijfsvreemde
gemeente          plaats        bedrijfsaard                                  aangevraagd in ton/jaar             in ton/jaar           gerealiseerd in ton/jaar             kg/jaar           mestverwerking        gezag             (B) mest
Beesel                                                                                                                               0                           0                           0
Bergen
                  Siebengewald  varkenshouderij/mestverwerking                                                                                                                               02                      B&W                   A
                  Well          groenteverwerking/mestverwerking                                                               30.000                      30.000                       90.000 1,2,3                   GS                  B
Gennep                                                                                                                               0                           0                           0
Horst aan de Maas
                  America       varkenshouderij/mestverwerking                                  450.000                        80.000                      80.000                      240.000 3, 4, 5, 9              GS               A en B
                  America       mestverwerking                                                    32.800                         8.000                      8.000                       24.000 2                     B&W                   B
                  America       varkenshouderij/mestverwerking                                                                 10.000                            0                           0 3, 4, 5               B&W                   A
                  Evertsoord    varkenshouderij/mestverwerking                                                                 25.000                      25.000                       75.000 2, 3, 4, 5            B&W                A en B
                  Grubbenvorst  mestverwerking                                                  450.000                       450.000                            0                           0                         GS                  B
                  Grubbenvorst  pluimvee/slachterij                                                                            42.808                            0                           0 1                       GS               A en B
                  Grubbenvorst  varkenshouderij/mestverwerking                                    35.000                       16.000                      16.000                       48.000 1, 2, 3, 4              GS                  A
                  Horst         varkenshouderij/mestverwerking                                    31.000                       23.500                      23.500                       70.500 1, 2,3                  GS                  A
                  Meerlo        varkenshouderij/mestverwerking                                                                 15.000                      15.000                       45.000 3, 4, 5               B&W                   A
                  Meerlo        pluimveehouderij / mestdroging-/hygiënisatie                                                   25.000                      25.000                       75.000 2                     B&W                A en B
Peel en Maas
                  Egchel        varkenshouderij/mestverwerking                                                                 19.700                      19.700                       59.100 1,2                   B&W                A en B
                  Maasbree      varkenshouderij/mestverwerking                                                                 10.000                            0                           0 1,2,3                   GS               A en B
Mook en Middelaar                                                                                                                    0                           0                           0
Venlo                                                                                                                                0                           0                           0
Venray
                  Castenray     varkenshouderij/mestverwerking                                                                   1.500                      1.500                        4.500 9                     B&W                   A
                  Castenray     varkenshouderij/mestverwerking                                     2.000                             0                           0                           0 2                     B&W                   A
                  Leunen        varkenshouderij/mestverwerking                                    63.000                         5.000                      5.000                       15.000 3,4                   B&W                   A
                  Leunen        varkenshouderij/mestverwerking                                                                   4.000                           0                           0 3,4                   B&W                   A
                  Leunen        varkenshouderij/mestverwerking                                                                   4.000                      4.000                       12.000 2,3                   B&W                   A
                  Leunen        varkenshouderij/mestverwerking                                    10.000                             0                           0                           0 3,4                   B&W                   A
                  Leunen        varkenshouderij/mestverwerking                                    14.000                             0                           0                           0 3,4                   B&W                   A
                  Oirlo         varkenshouderij/mestverwerking                                                                 15.000                      15.000                       45.000 3,4                   B&W                   A
                  Venray        mestverwerking                                                                                150.000                            0                           0 2,3,4                 B&W                   B
                  Vredepeel     varkenshouderij/mestverwerking                                                                 72.000                      75.000                      225.000 1,3                     GS                  A
                  Vredepeel     rundveehouderij/mestverwerking                                    80.000                             0                           0                           0 3                     B&W                   A
                  Ysselsteyn    mestverwerking                                                                                200.000                     200.000                      600.000 2,3,4                 B&W                   B
                  Ysselsteyn    mestverwerking                                                                                 22.500                            0                           0 1,3                     GS                  B
                  Ysselsteyn    varkenshouderij/mestverwerking                                                                 18.309                      18.309                       54.927 1,3                     GS               A en B
                  Ysselsteyn    varkenshouderij/mestverwerking                                    31.000                         6.000                           0                           0 3                     B&W                   A
                  Ysselsteyn    varkenshouderij/mestverwerking                                                                   6.000                           0                           0                       B&W                   A
      TOTAAL      februari 2019                                                               1.198.800                     1.259.317                     561.009                    1.683.027
          .                                                                  * bij de verwerking van fosfaat in kg/jaar is ervan uitgegaan dat 1 ton mest 3 kg fosfaat bevat
                                                                                                                                                                                               1 = co-vergisting
                                                                                                                                                                                               2 = mesthygiënisatie
                                                                                                                                                                                               3 = mestscheiding (dikke/dunne fractie)
                                                                                                                                                                                               4 = omgekeerde osmose (OO)
                                                                                                                                                                                               6 = biothermisch drogen (BTU)
                                                                                                                                                                                               7 = (groen)compostering
                                                                                                                                                                                               9 = mestdroging
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                 Factsheet mestproductie
  Bron: CBS 2017 op basis van fosfaat
 Regio’s                                          Limburg            Noord-Limburg
 Mestproductie veehouderij                            15.140 ton             8.014 ton
 (totaal gehele veestapel)
 Mestproductie veehouderij                             10.160 ton            5.790 ton
 (exclusief pluimvee en overige
 landbouwhuisdieren)
 Mestproductie varkens                                  5.570 ton            3.713 ton
 Mestproductie rundvee                                  3.160 ton            1.223 ton
Noord-Limburg; Beesel, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Mook en Middelaar, Peel en Maas, Venlo en
Venray
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>             Factsheet mestverwerking
Regio’s                                          Limburg          Noord-Limburg
Mestproductie veehouderij                           10.160 ton              5.790 ton
(excl. Pluimvee)
Plaatsingsruimte                                     5.590 ton              1.960 ton
(93 % benutting landbouwareaal)
Mestoverschot Limburg                                4.570 ton              3.830 ton
(excl. Pluimvee, 93% benutting landbouwareaal)
                                                       (minimaal)              (minimaal)
Benodigde verwerkingscapaciteit bij verplichting     2.696 ton              2.260 ton
van 59% verwerking
                                                       (minimaal)              (minimaal)
Verwerkingscapaciteit operationele installaties                              ???? ton
rundvee- en varkensmest
                                                                              (1.100-1.500)
(exclusief export onbehandelde mest)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Nadere toelichting bij het Monitoringsoverzicht mestverwerking
Doel van het mestbeleid
Te veel mest in het water of op het land is schadelijk voor het milieu en de biodiversiteit. Daarom zijn
er regels opgesteld voor het gebruik van mest. Het doel is het grond- en oppervlaktewater in
Nederland gezond te houden, onder meer om er drinkwater van te maken. Dit is vastgelegd in de
Europese Nitraatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water en geldt voor alle Europese lidstaten. Het is
grotendeels aan elke lidstaat hoe ze dit bereiken.
Nederland heeft een groot deel van de maatregelen die betrekking hebben op de landbouw
vastgelegd in de Meststoffenwet en in het Besluit gebruik meststoffen. In deze regelgeving is een
aantal verschillende stelsels uitgewerkt. Dit zijn:
1. het stelsel van gebruiksnormen, dat het gebruik van de hoeveelheden dierlijke mest, fosfaat en
    werkzame stikstof op landbouwgrond regelt;
2. het stelsel van gebruiksvoorschriften, dat regelt waar, wanneer en op welke manier mest gebruikt
    mag worden en hoe omgegaan moet worden met het scheuren van grasland, het inzaaien van
    vanggewassen/groenbemesters en met erosiegevoelige percelen;
3. het stelsel van dierrechten, dat voor de varkens- en pluimveehouderij de omvang van de sector
    regelt;
4. het stelsel van fosfaatrechten, dat voor de melkveehouderij de omvang van de sector regelt;
5. het stelsel van verantwoorde en grondgebonden groei, dat de beperkte groei van de
    melkveehouderij regelt
6. het stelsel van de verplichte mestverwerking, dat regelt dat bedrijven een deel van hun
    bedrijfsoverschot verplicht moeten (laten) verwerken.
Mestverwerkingsplicht
Veehouderijbedrijven, die niet hun hele mestproductie (in kg fosfaat) op de tot hun bedrijf behorende
grond kunnen plaatsen (volgens de gebruiksnorm fosfaat) hebben een bedrijfsoverschot. De
Meststoffenwet eist van deze bedrijven dat zij een bepaald percentage van hun bedrijfsoverschot
(laten) verwerken (zie tabel 1). Dit percentage is afhankelijk van de regio. De afgelopen jaren zijn deze
percentages in de concentratiegebieden Oost en Zuid (zie figuur 1) geleidelijk verhoogd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bij het invoeren van de mestverwerkingsplicht is ervoor gekozen om deze te laten sturen op fosfaat,
omdat van dit element geen vluchtige verbindingen bestaan. Hierdoor kunnen de balansen
eenvoudiger worden gemaakt, omdat er sprake is van een meer stabiele parameter. Sturing op basis
van stikstof is lastiger, omdat stikstof wel een aantal vluchtige verbindingen kent.
Regio Noord-Limburg
Mestproductie veehouderij
Voor Noord-Limburg is de verwerking van varkensmest en rundveemest relevant. De mest van
pluimvee wordt via contracten afgevoerd naar BMC verbranding of via export. In het
Monitoringsoverzicht is daarom pluimvee uitgezonderd van de totale mestproductie veehouderij.
Plaatsingsruimte
Plaatsingsruimte is de totale hoeveelheid fosfaat, stikstof uit dierlijke mest en werkzame stikstof die
aangewend kan worden. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hanteert op nationaal niveau
dat maximaal 93% van het landbouwareaal kan worden benut. Dit geldt dus ook voor Noord-Limburg.
Dit komt enerzijds doordat niet ieder landbouwperceel geschikt is om mest uit te rijden en anderzijds,
omdat een agrariër een bepaalde veiligheidsmarge aanhoudt. Wordt er namelijk teveel fosfaat
uitgereden, dan kunnen daar boetes voor worden uitgedeeld.
Percentage mestverwerkingsplicht
Zoals in figuur 1 is aangegeven, valt Noord-Limburg binnen concentratiegebied Zuid, waarvoor geldt
dat 59% van het bedrijfsoverschot verplicht verwerkt moet worden, uitgedrukt in fosfaat.
Benodigde verwerkingscapaciteit
Uit gegevens van het CBS (2017) blijkt dat er circa 2.260 ton fosfaat verwerkingscapaciteit nodig is
voor alleen het verwerken van het overschot in Noord-Limburg. Op dit moment is er sprake van circa
1.680 ton fosfaat gerealiseerde verwerkingscapaciteit. Dit betekent dat er regionaal circa 600 ton
fosfaat tekort aan verwerkingscapaciteit is.
Kanttekeningen
Bij de interpretatie van het overzicht zijn de volgende kanttekeningen van toepassing:
1. In de praktijk zijn er verschillende initiatieven voor mestverwerking, variërend in schaal, techniek en
    status van ontwikkeling (ideeën, plannen, vergund of gerealiseerd). De capaciteit die in Noord-
    Limburg is vergund, maar nog niet is gerealiseerd, wordt vooral gedomineerd door twee grote
    initiatieven, te weten RMS (450.000 m3 mest) in gemeente Horst aan de Maas en Comiva
    (150.000 m3 mest) in gemeente Venray. Echter, niet alle initiatieven komen ook tot realisatie. Als
    er nieuwe kansrijke initiatieven ontstaan wordt daarom als één van de beleidsuitgangspunten
    afgewogen in hoeverre nog medewerking wordt verleend aan bestaande (veelal langlopende)
    initiatieven waar nauwelijks voorgang zit in de realisatie. De berekening is dan ook bedoeld om
    inzicht te geven en niet om aan te geven of er wel of niet voldoende verwerkingscapaciteit is.
2. De cijfers zijn berekend op basis van de dieraantallen van de drie COROP-gebieden (Noord-,
    Midden- en Zuid-Limburg), omdat per COROP-gebied geen mestproductiecijfers bekend zijn en
    wel voor Limburg als geheel;
3. De dieren van bedrijven die meerdere locaties hebben onder één relatienummer bij de Rijksdienst
    voor Ondernemend Nederland (RVO) worden allemaal toegekend aan de gemeente waar de
    hoofdvestiging zich bevindt. Dit betekent dat de CBS-cijfers van de mestproductie niet naar
    gemeenteniveau zijn om te rekenen, zonder een hoge mate van onnauwkeurigheid.
4. De benodigde mestverwerkingscapaciteit is berekend op de huidige norm van 59%. Zoals in tabel
    1 is weergegeven, worden deze percentages per concentratiegebied regelmatig naar boven
    bijgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Toekomstige ontwikkelingen
Een belangrijk middel om tot waardevollere producten en tot efficiëntere ketens te komen is het
technologisch behandelen van mest. De bijdragen die vormen van mestbehandeling kunnen leveren
zijn:
1. Betere, stabielere en constantere bemestingsproducten maken voor gewassen;
2. Benutbaar maken van mest als (koolstof-)bron van biomassa voor bodemverbetering, energie of
    materialen;
3. Minder ongewenste emissies naar water, bodem en lucht en minder overlast;
4. Lagere footprint in de keten, door scheiding volume/massa en nutriënten;
5. Mogelijkheid om concurrerend meststoffen naar andere regio ́s te vervoeren en aan te wenden;
6. Voldoen aan de wettelijke verplichting om mest te verwerken als percentage van het
    bedrijfsoverschot;
7. Het krijgen van internationale markttoegang;
8. Het beter benutten van de nationale gebruiksruimte voor nutriënten uit dierlijke mest.
Dit past ook in het streven naar kringlooplandbouw van de rijksoverheid, zoals beschreven in de Visie
Landbouw, Natuur en Voedsel: Waardevol en Verbonden van minister Schouten (Ministerie van LNV,
september 2018).
Bronvermelding:
      1. Landelijke inventarisatie export en verwerking dierlijke mest 2018, Nederlands Centrum
         Mestverwaarding, november 2018;
      2. Zesde Nederlandse actieprogramma betreffende de Nitraatrichtlijn (2018-2021), Ministerie van LNV,
         Minsterie van IenW, december 2017;
      3. https://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/mestbeleid/mest/achtergrond/wegwijs-het-
         mestbeleid-0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>