<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Regionaal Risicoprofiel
     2016 – 2019
       Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 2
1.   Incidenttypen ................................................................................................................................................. 3
2.   Gegevens Risicokaart RRGS ............................................................................................................................ 6
3.   Scenario: Overstroming, overstroming vanuit zee ....................................................................................... 11
4.   Scenario: Overstroming, vollopen polder .................................................................................................... 13
5.   Scenario: Extreem weer, koudegolf, sneeuw en ijzel ................................................................................... 15
6.   Scenario: Brand kwetsbaar object................................................................................................................ 17
7.   Scenario: Ongeval vervoer weg: Incident brandbare stof ............................................................................ 19
8.   Scenario: Giftige stof stationaire inrichting.................................................................................................. 21
9.   Scenario: Verstoring Energievoorziening ..................................................................................................... 23
10.      Scenario: Verstoring drinkwatervoorziening ........................................................................................... 25
11.      Scenario: Uitval drinkwatervoorziening ................................................................................................... 27
12.      Scenario: Luchtvaartincident ................................................................................................................... 29
13.      Scenario: Incident op het water, incident op ruim water ........................................................................ 31
14.      Scenario: Ziektegolf.................................................................................................................................. 34
15.      Scenario: Stress in menigte ...................................................................................................................... 36
16.      Scenario: Verstoren openbare orde, maatschappelijke onrust ............................................................... 38
17.      Scenario: Aardbeving ............................................................................................................................... 40
18.      Scenario: Kernongeval ............................................................................................................................. 43
19.      Scenario: Verstoring telecommunicatie en ICT ........................................................................................ 45
20.      Scenario: Besmettelijke dierziekten (overdraagbaar op mensen) ........................................................... 47
21.      Terrorisme................................................................................................................................................ 49
                                                                                                                                                                       2
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Incidenttypen
         maatschappelijk                 crisistype                        incidenttype
              thema
  1     Natuurlijke omge- 1 overstromingen                10 overstroming vanuit zee
        ving                                              20 overstroming door hoge rivierwater-
                                                             standen
                                                          30 vollopen van een polder/ dijkdoor-
                                                             braak
                              2 natuurbranden             10 bosbrand
                                                          20 heide, (hoog)veen- en duinbranden
                              3 extreme weersomstan-      10 koudegolf, sneeuw en ijzel
                                digheden                  20 hittegolf
                                                          30 storm en windhozen
                                                          40 aanhoudende laaghangende mist
                              4 aardbevingen              10 aardbeving
                              5 plagen                    10 ongedierte
                              6 dierziekten               10 ziektegolf
   2 Gebouwde omge-           1 branden in kwetsbare      10 grote brand in gebouwen met niet of
        ving                    objecten                     verminderd zelfredzame personen
                                                          20 grote brand in gebouwen met een
                                                             grootschalige publieksfunctie
                                                          30 grote brand in bijzonder hoge gebou-
                                                             wen of ondergrondse bebouwing
                                                          40 brand in dichte binnensteden
                              2 instorting in grote ge-   10 instorting door explosie
                                bouwen en kunstwerken     20 instorting door gebreken constructie
                                                             of fundering
   3 Technologische           1 incidenten met brand-     10 incident vervoer weg
        omgeving                bare / explosieve stof in 20 incident vervoer water
                                open lucht                30 incident spoorvervoer
                                                          40 incident transport buisleidingen
                                                          50 incident stationaire inrichting
                              2 incidenten met giftige    10 incident vervoer weg
                                stof in open lucht        20 incident vervoer water
                                                          30 incident spoorvervoer
                                                          40 incident transport buisleidingen
                                                          50 incident stationaire inrichting
                                                                                                     3
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                            Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  3     Technologische        3 kernincidenten           10 incident A-objecten: centrales
        omgeving (ver-                                   20 incident A-objecten: nabije centrales
        volg)                                               grensoverschrijdend
                                                         30 incident A-objecten: scheepvaart met
                                                            kernenergie en nucleair defensiemate-
                                                            riaal
                                                         40 incident B-objecten: vervoer grote
                                                            eenheden radioactief materiaal
                                                         50 incident B-objecten: overige nucleaire
                                                            faciliteiten brandklasse I
                                                         60 incident B-objecten: nucleaire facilitei-
                                                            ten brandklasse II
                                                         70 incident B-objecten: overig vervoer en
                                                            gebruik nucleaire materialen
                                                         80 militaire treinen en transporten nucle-
                                                            aire materiaal
   4 Vitale infrastruc-       1 verstoring energievoor-  10 uitval olievoorziening
        tuur en voorzie-        ziening                  20 uitval gasvoorziening
        ningen                                           30 uitval elektriciteitsvoorziening
                              2 verstoring drinkwater-   10 uitval drinkwatervoorziening
                                voorziening              20 problemen waterinname
                                                         30 verontreiniging in drinkwaternet
                              3 verstoring rioolwateraf- 10 uitval rioleringssysteem
                                voer en afvalwaterzuive- 20 uitval afvalwaterzuivering
                                ring
                              4 verstoring telecommuni-  10 uitval voorziening voor spraak- en da-
                                catie en ICT                tacommunicatie
                              5 verstoring afvalverwer-  10 uitval afvalverwerking
                                king
                              6 verstoring voedselvoor-  10 uitval distributie
                                ziening
   5 Verkeer en ver-          1 luchtvaartincidenten     10 incident bij start of landing op of om
        voer                                                een luchtvaartterrein
                                                         20 incident vliegtoestel bij vliegshows
                              2 incidenten op of onder   10 incident waterrecreatie en plezier-
                                water                       vaart
                                                         20 incident beroepsvaart (anders dan
                                                            met gevaarlijke stoffen)
                                                         30 incident op ruim water
                                                         40 grootschalig duikincident
                              3 verkeersincidenten op    10 incident wegverkeer
                                land                     20 incident treinverkeer
                              4 incidenten in tunnels    10 incidenten in treintunnels en onder-
                                                            grondse stations
                                                         20 incident in wegtunnels
                                                         30 incident in tram- en metrotunnels en
                                                            ondergrondse stations
                                                                                                     4
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                            Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  6     Gezondheid            1 bedreiging volksgezond- 10 besmettingsgevaar via contactmedia
                                heid                    20 feitelijke grootschalige besmetting
                                                           (nog) zonder ziekteverschijnselen
                                                        30 besmettelijkheidgevaar vanuit buiten-
                                                           land
                                                        40 besmettelijkheidgevaar in eigen regio
                                                        50 dierziekte overdraagbaar op mens
                              2 ziektegolf              10 ziektegolf besmettelijke ziekte
                                                        20 ziektegolf niet besmettelijke ziekte
  7     Sociaal-maat-         1 paniek in menigten      10 paniek tijdens grote festiviteiten, con-
  .     schappelijke om-                                   certen, demonstraties
        geving                2 verstoring openbare     10 rel rondom demonstraties en andere
                                orde                       manifestaties
                                                        20 gewelddadigheden rondom voetbal-
                                                           wedstrijden
                                                        30 maatschappelijke onrust en buurtrel-
                                                           len
                                                                                                    5
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                           Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Gegevens Risicokaart RRGS
Deze bijlage geeft de informatie weer zoals die op 1 juni 2015 op de risicokaart van de regio Gronin-
gen beschikbaar was in het kader van het Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS).
   Gemeente           Categorie                                                                  Aantal
   Appingedam         Gasdruk en meetstation                                                           2
   Bedum              Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                        1
                      LPG-Tankstation                                                                  1
                      Mijnbouwwet                                                                      1
   Bellingwedde       Gasdruk en meetstation                                                           2
                      LPG-Tankstation                                                                  2
                      Mijnbouwwet                                                                      1
                      Munitie                                                                          1
                      Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                         6
   De Marne           Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                        1
                      Gasdruk en meetstation                                                           1
                      Geparkeerde vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen                             1
                      LPG-Tankstation                                                                  1
                      Mijnbouwwet                                                                      1
                      Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslagplaats           1
                      Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                       19
                      Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan 200             2
                      liter
   Delfzijl           BRZO                                                                           12
                      Gasdruk en meetstation                                                         14
                      Licht ontvlambare stoffen, meer dan 20000 kg                                     2
                      LPG-Tankstation                                                                  3
                      Mijnbouwwet                                                                      5
                      Ontplofbare stoffen                                                              2
                      Opslag gevaarlijke stoffen groter dan 10000 kg                                   1
                      Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslagplaats           2
                      Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                       20
                      Giftige gassen                                                                   2
   Eemsmond           Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                        3
                      Brandbare vloeistoffen groter dan 150000 liter                                   1
                      BRZO                                                                             1
                      Gasdruk en meetstation                                                           4
                      Mijnbouwwet                                                                      2
                      Opslag gevaarlijke stoffen groter dan 10000 kg                                   1
                      Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslagplaats           3
                      Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                       29
                      Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan 200             2
                      liter
                                                                                                         6
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>   Groningen              Brandbare vaste stof                                                          1
                          Brandbare vloeistoffen groter dan 150.000 liter                               1
                          BRZO                                                                          2
                          Gasdruk en meetstation                                                        4
                          Gasflessendepot                                                               2
                          LPG-Tankstation                                                               9
                          Ontplofbare stoffen                                                           1
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             3
                          plaats
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      3
                          Stofexplosie                                                                  1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              3
                          200 liter
   Grootegast             Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                     1
                          Gasdruk en meetstation                                                        1
                          LPG-Tankstation                                                               4
                          Mijnbouwwet                                                                   4
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      1
   Haren                  Gasdruk en meetstation                                                        3
                          LPG-Tankstation                                                               3
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      1
                          Spoorwegemplacement                                                           1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              2
                          200 liter
   Hoogezand-             BRZO                                                                          4
   Sappemeer              Gasdruk en meetstation                                                        3
                          LPG-Tankstation                                                               2
                          Mijnbouwwet                                                                   3
                          Munitie                                                                       1
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             2
                          plaats
                          Overige gevaarlijke stoffen                                                   1
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      3
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              1
                          200 liter
                          Vervoerbedrijf gevaarlijke stoffen                                            1
   Leek                   Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                     2
                          BRZO                                                                          1
                          Gasdruk en meetstation                                                        2
                          LPG-Tankstation                                                               3
                          Mijnbouwwet                                                                   2
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             2
                          plaats
                          Oxiderende gassen                                                             2
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              1
                          200 liter
   Loppersum              LPG-Tankstation                                                               1
                          Mijnbouwwet                                                                   2
                                                                                                          7
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             1
                          plaats
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      8
   Marum                  LPG-Tankstation                                                               3
                          Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                     2
                          Mijnbouwwetbedrijf                                                            1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              1
                          200 liter
   Menterwolde            Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                     1
                          Gasdruk en meetstation                                                        5
                          LPG-Tankstation                                                               1
                          Mijnbouwwet                                                                   3
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      6
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              4
                          200 liter
   Oldambt                Brandbare vaste stoffen                                                       1
                          BRZO                                                                          3
                          Gasdruk en meetstation                                                      12
                          Geparkeerde vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen                          1
                          LPG-Tankstation                                                               6
                          Mijnbouwwet                                                                   5
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             2
                          plaats
                          Overige gevaarlijke gassen                                                    1
                          Oxiderende gassen                                                             1
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                    18
                          Giftige gassen                                                                1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              4
                          200 liter
   Pekela                 Gasdruk en meetstation                                                        5
                          LPG-Tankstation                                                               2
                          Mijnbouwwetbedrijf                                                            1
                          Ontplofbare stoffen                                                           1
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      7
   Slochteren             Gasdruk en meetstation                                                        1
                          LPG-Tankstation                                                               5
                          Mijnbouwwet                                                                 11
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      1
   Stadskanaal            Brandbare vaste stof                                                          1
                          Gasdruk en meetstation                                                        2
                          Geparkeerde vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen                          1
                          LPG-Tankstation                                                               8
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             2
                          plaats
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      7
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              4
                          200 liter
                                                                                                          8
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>   Ten Boer               Gasdruk en meetstation                                                        1
                          Mijnbouwwet                                                                   1
                          Overige gevaarlijke gassen                                                    1
                          Stofexplosie                                                                  1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              1
                          200 liter
   Veendam                BRZO                                                                          2
                          Gasdruk en meetstation                                                        4
                          Geparkeerde vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen                          1
                          LPG-Tankstation                                                               2
                          Mijnbouwwetbedrijf                                                            1
                          Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslag-             1
                          plaats
                          Overige gevaarlijke gassen                                                    1
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      3
                          Vervoersbedrijf gevaarlijke stoffen                                           1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              2
                          200 liter
   Vlagtwedde             Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                     1
                          BRZO                                                                          1
                          Consumentenvuurwerk                                                           1
                          Gasdruk en meetstation                                                        2
                          LPG-Tankstation                                                               3
                          Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                      1
                          Vaste stoffen die giftige gassen kunnen vormen, meer dan 2000 kg              1
                          Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan              3
                          200 liter
   Winsum                 LPG-Tankstation                                                               1
   Zuidhorn               Gasdruk en meetstation                                                        6
                          LPG-Tankstation                                                               1
                          Mijnbouwwet                                                                   3
* Voor een totaaloverzicht van de regio, zie de volgende pagina.
                                                                                                          9
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Totaal regio Groningen
   Categorie                                                                    Aantal Brand        Gif
   Propaan en vloeibaar brandbaar gas groter dan 3000 liter                         133      133
   Gasdruk en meetstation                                                            74       74
   LPG-Tankstation                                                                   61       61
   Mijnbouwwet                                                                       47       47
   Vloeistoffen die vergiftige gassen kunnen produceren, groter dan 200 li-          29             29
   ter
   BRZO                                                                              26       26    26
   Opslag verpakt gevaarlijke stoffen groter dan 2500 kg per opslagplaats            19       19    19
   Ammoniakkoelinstallatie groter dan 200 kg                                         12             12
   Geparkeerde vervoerseenheden                                                       4         4     4
   Ontplofbare stoffen                                                                4         4
   Overige gevaarlijke gassen                                                         4         4     4
   Giftige gassen                                                                     4               4
   Brandbare vaste stof                                                               3         3
   Oxiderende gassen                                                                  3         3
   Brandbare vloeistoffen groter dan 150.000 liter                                    2         2
   Gasflessendepot                                                                    2         2     2
   Licht ontvlambare stoffen groter dan 20.000 liter                                  2         2
   Munitie                                                                            2         2
   Opslag gevaarlijke stoffen groter dan 10.000 kg                                    2         2     2
   Stofexplosie                                                                       2         2
   Vervoersbedrijf gevaarlijke stoffen                                                2         2     2
   Consumentenvuurwerk                                                                1         1
   Spoorwegemplacement                                                                1         1     1
   Vaste stoffen die giftige gassen kunnen vormen, meer dan 2000 kg                   1               1
   Totaal                                                                           440      394   106
                                                                                                       10
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3. Scenario: Overstroming, overstroming vanuit zee
Kenmerken scenario
Door een stormvloed die enkele dagen duurt, stijgt het water aanzienlijk. Bij verder toenemende
stormvloedhoogte neemt de kans op schade toe en bij het overschrijden van de maatgevende hoog-
waterstanden dreigt overstromen of bezwijken van de waterkering of vindt dit daadwerkelijk plaats.
Het achter de waterkering gelegen land overstroomt. Er is sprake van een directe levensbedreiging
voor mens en dier en van aantasting van goederen.
Uitgegaan wordt van het ergst denkbare scenario. Dit scenario is uitgewerkt in het kader van de
werkzaamheden van de Taskforce Management Overstromingen (2008). In dit scenario staat het wa-
terpeil in de Waddenzee op 5 meter boven NAP gedurende 2 uur bij een aanhoudende storm van 45
uur en breken de Waddendijken op meerdere plekken door. Een groot deel van het noordelijk deel
van Groningen overstroomt als gevolg van de dijkdoorbraak. Direct in de buurt van een doorbraak en
in dieper gelegen delen van de regio kunnen hierbij (tijdelijk) waterdiepten optreden van meer dan
twee meter. Doordat de dijken op meerdere locatie zijn doorbroken loopt in een redelijk snel tempo
een groot deel van Groningen onder water.
Hoge gronden en interne keringen voorkomen dat het water verder stroomt. Langs de kust is ook de
instroom van water de beperkende factor. Als de storm weer is gaan liggen stroomt er nagenoeg
geen water het gebied meer in. De stijgsnelheid is zoals de verwachting het grootst nabij de door-
braaklocaties. Daarnaast valt de invloed van waterkeringen binnen de verschillende dijkringen op.
Door de aanwezigheid van deze keringen stijgt het water hier sneller. Lokaal kunnen dan ook gevaar-
lijke stijgsnelheden optreden. In het merendeel van het gebied is de stijgsnelheid minder dan 0,5 me-
ter per uur.
Kwetsbare groepen
Na een overstroming met een formaat als deze zou gesteld kunnen worden dat alle getroffenen een
kwetsbare groep vormen. De mensen die direct achter een dijk wonen zijn in dit geval het meest
kwetsbaar, omdat zij als gevolg van de doorbraak direct overvallen worden door een grote massa
water. De in een normale situatie al kwetsbare groepen: kinderen, ouderen en minder validen zullen
in dit geval nog beperkter zijn in hun vluchtmogelijkheden waardoor zij een verhoogd risico lopen.
Vitale kwetsbaarheden
Het type incident heeft direct gevolgen voor vitale infrastructuren, zoals het uitvallen van elektrische
installaties onder het waterniveau en het niet meer begaanbaar zijn van wegen.
Kritische momenten
Eerste uur:
Door een stormvloed kunnen de dijken langs de kust het water niet meer tegenhouden. Op enkele
locaties in de regio breken de dijken door en het water stroomt met massa’s tegelijk landinwaarts. In
het eerste uur overstromen tientallen km2 land en vallen enkele honderden slachtoffers. Het vee in
het getroffen gebied zoekt waar mogelijk het hoger gelegen land op of verdrinkt.
                                                                                                        11
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Eerste 4 uur:
Na 4 uur is ruim 600 km2 land overstroomd en zijn nog meer slachtoffers gevallen. Een kleine 100
duizend mensen zijn getroffen door het snel instromende water. Hulpverlening komt zeer langzaam
op gang, doordat ook zij hinder ondervinden aan het water.
Eerste 24 uur:
De hulpverlening komt vanuit alle uithoeken van Nederland op gang. Doordat het een storm betreft
die heel Nederland heeft getroffen is het ondenkbaar dat alleen de regio’s Groningen en Fryslân de
gedupeerde regio’s zijn. De noordelijke kustgebieden zijn echter wel het ergst getroffen, dus veel
ondersteuning is deze kant op gekomen. De hulpverlening zal in de eerste 24 uren blijvend last on-
dervinden van het water dat nog steeds binnen stroomt.
Eerste week:
Na een paar dagen stroomt het water minder snel landinwaarts, doordat de meeste gaten in de dij-
ken zijn gedicht met onder andere de hulp van de Defensie en vrijwilligers. Nog altijd loopt het aantal
getroffenen op en vallen er meer slachtoffers doordat mensen zichzelf niet langer in leven kunnen
houden doordat zij zich al een week zonder water en voedsel op hogere, maar onbereikbare delen
bevinden. De overige gaten in de dijken worden met man en macht getracht te dichten. Hulpverle-
ning geschiedt met alle middelen van dien.
Herstelfase:
Als het water niet verder landinwaarts stroomt, is het zaak het water zo snel mogelijk weg te pom-
pen, op zoek te gaan naar overgebleven gedupeerden en mogelijke slachtoffers. Ziekenhuizen in het
gehele land bieden gelegenheid om slachtoffers op te vangen.
Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    E
 2.1 doden                                                             D hoog
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 E
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             A
 3.1 kosten                                                               E
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          E
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   E
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          B
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        E
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     B
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als zeer onwaarschijnlijk (Klasse A).
                                                                                                        12
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4. Scenario: Overstroming, vollopen polder
Kenmerken scenario
 Na een lange periode met sneeuw is een dooiperiode ingevallen met veel neerslag. De grondwater-
standen staan hoog en er is wateroverlast (waterplassen in het landschap). De al enige tijd heersende
wind (5-6 Bft.) uit het noordwesten is sinds enige dagen veranderd in storm en hebben er is sprake
van een periode van verhoogde waterstanden op zee. De vooruitzichten van KNMI laten de komende
dagen geen verbeteringen zien in het weerbeeld.
 De effectieve pompcapaciteit van de poldergemalen (aan zee) is ten gevolge van een gemiddeld ho-
gere opvoerhoogte teruggelopen. De polderwaterstand is nog net beheersbaar. Op het boezemstel-
sel zijn al enige dagen problemen met de afvoer, er kan nauwelijks of niet op natuurlijke wijze (via
spuisluizen) worden geloosd. De waterstanden blijven schommelen dicht tegen het maximale boe-
zempeil. De waterkeringen langs de boezem zijn al dagen hoog belast en verzadigd met water. Een
reguliere bergingspolder is ingezet en aan het inzetten van een tweede (nood)bergingsgebied wordt
gewerkt.
Door een bres in een dijk overstroomt een gebied waarin zich een dorp met ca. 1000 inwoners, vijf
boerderijen (landbouw), verspreid zes woningen, acht melkveehouders en een schapenhouder bevin-
den. Verder staat in het gebied een compressiestation voor de aardgaswinning (NAM). De maximale
waterstand in de polder zal ongeveer 1,75 - 2,25m kunnen worden en in het dorp ongeveer 1,00 -
1,25 m. Door het inzetten een nabijgelegen bergingspolder kan de aankomsttijd en stijgsnelheid van
de waterstand in het overstromingsgebied positief worden beïnvloed, maar het inzetten van deze
bergingspolder moet nog geheel worden voorbereid. Door de snelle daling van de waterstand is kans
op optredende instabiliteit van de kaden in de nabijheid (extra dijkbewaking). Verder gaan proble-
men ontstaan bij de woonboten in de grachten van Groningen door de waterstanddaling.
Kwetsbare groepen
Iedereen die in het gebied verblijft waar de wateroverlast plaatsvindt, is betrokken. In de nieuw-
bouwwijk bevindt zich een klein aantal chronisch zieke mensen. Hierbij moet met name gedacht wor-
den aan personen die afhankelijk zijn van hulpmiddelen/ondersteuningsmiddelen om te kunnen blij-
ven functioneren. Bij de gemeente/zorginstellingen is in grote lijnen bekend om wie het gaat en zij
kunnen op tijd in veiligheid gesteld worden. Ook het vee kan als kwetsbare groep worden aange-
merkt.
Vitale kwetsbaarheden
 Herstel van de waterkering zal enkele maanden in beslag nemen. De tijdsduur van het weer water-
vrij maken van de polder zal pas kunnen na herstel van de waterkering. Mogelijk is het poldergemaal
beschadigd, deze staat immers op de laagste plek in de polder. Daarnaast zal schade aan de infra-
structuur zijn ontstaan en zal moeten worden hersteld (transformatorkasten, rioolgemalen etc.) Ver-
der schadeherstel aan woningen en boerderijen.
Kritische momenten
Eerste uur:
Door de aanhoudende regen en uitval van de afvoercapaciteit van de gemalen, kan de totale hoe-
veelheid water niet meer verwerkt worden.
                                                                                                        13
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Eerste 24 uur:
Door het stijgende waterpeil loopt allereerst een aantal kelders langzaam vol met water. Een aantal
wegen komt blank te staan. Akker- en graslanden staan blank. Vee wordt zoveel mogelijk naar hoger
gelegen gebied gebracht. Door het waterschap wordt getracht de gemalen te repareren, maar voor-
alsnog boekt men geen succes. Ergens achteraf staat een kudde koeien tot hun enkels in het stij-
gende water. Het betrokken waterschap heeft wel noodpompen beschikbaar om de kapotte gemalen
tijdelijk te vervangen, maar omdat op meer plekken in het beheersgebied vergelijkbare problemen
optreden kan er voor het onderhavige geval onvoldoende capaciteit worden ingezet.
Eerste 48 uur:
Omdat het water nog steeds stijgt, wordt de bewoners van de nieuwbouwwijk aangeboden om naar
een opvanglocatie te komen (vrijwillige evacuatie). De gemeente en het rode kruis zorgen voor bed-
den en een maaltijd. Minder zelfredzame personen zijn inmiddels geëvacueerd. Mensen worden ge-
waarschuwd, omdat de regen en de kou onderkoeling in de hand kan werken.
De wateroverlast zorgt voor allerlei secundaire effecten zoals uitval van energievoorzieningen, uitval
riolering en uitval drinkwatervoorziening.
De koeien staan inmiddels lange tijd met hun poten in het water. Enkele van hen bezwijken door uit-
putting c.q. verdrinking. De eigenaar probeert de koeien in veiligheid te krijgen met behulp van de-
fensie.
Na ongeveer 30 uur functioneren de gemalen weer.
Herstelfase:
Als de gemalen zijn gerepareerd en de diverse partijen met man en macht het water proberen af te
vloeien, keren de mensen terug naar hun woningen. Menselijke slachtoffers zijn niet gevallen. Het
duurt nog enkele dagen voordat de vitale infrastructuren weer functioneren naar behoren. Men is
ook nog enkele dagen bezig met het opruimen van het vuil.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                              Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    A
  2.1 doden                                                                0
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 0
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             B
  3.1 kosten                                                               C
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          A
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   A
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          A
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                        B
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als waarschijnlijk (Klasse D).
                                                                                                         14
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>5. Scenario: Extreem weer, koudegolf, sneeuw en ijzel
Kenmerken scenario
Extreme koude kan zich enkele dagen vooraf aankondigen, alleen zullen de consequenties pas duide-
lijk worden tijdens de periode zelf. Effecten op verkeer, bereikbaarheid en vitale infrastructuur wor-
den pas op het moment zelf duidelijk. Vanzelfsprekend bestaat wel een verwachting voor wat betreft
uitval en verstoring.
De weersomstandigheden kunnen tot gevolg hebben dat een belangrijk deel van het wegennet niet
begaanbaar is. Dat heeft niet alleen effect voor de beschikbaarheid van de medewerkers van de
hulpverleningsdiensten, maar ook op medewerkers van bijvoorbeeld thuiszorgorganisaties en op de
bevoorrading van winkels.
Langdurige en/of extreme kou kan ook gevolgen hebben voor water en warmte in zorginstellingen en
woningen.
Gemiddeld kent Nederland een strenge vorstperiode van drie dagen, welke over het algemeen geen
noemenswaardige problemen oplevert. De langste periode met strenge vorst was 16 dagen in januari
1942 in de provincie Groningen.
Kwetsbare groepen
Tijdens een periode van extreme koude, zijn er verschillende groepen die vanwege hun kwetsbaar-
heid in de problemen kunnen komen. Er moet voor hen extra aandacht zijn tijdens dergelijke perio-
den. Het gaat hierbij voornamelijk om ouderen (intra-, trans- en extramuraal en in de thuissituatie),
maar ook om chronisch zieken, mensen in een sociaal isolement, kinderen en thuis- en daklozen.
Vitale kwetsbaarheden
Extreme koude kan onder andere effecten hebben op het openbaar vervoer (niet begaanbare wegen,
bevroren wissels) en drinkwatervoorziening (bevroren leidingen).
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Koude en winterse neerslag trekt onze regio binnen.
Eerste uren:
Door de gladheid ontstaan meerdere (enkelvoudige) aanrijdingen. Het verkeer en het openbaar ver-
voer worden voor een belangrijk deel ontregeld. Vrijwillige brandweermensen kunnen niet bij de uit-
rukposten komen.
Eerste dagen:
Door de toenemende kou en de blijvende neerslag, is vervoer door de regio zeer lastig. Winkels kun-
nen niet meer bevoorraadt worden, waardoor enkele dorpen volledig van de buitenwereld zijn afge-
sloten en waarbij een deel van de bevolking geen primaire levensbehoeften meer tot haar beschik-
king heeft. Extramurale zorg is vrijwel onmogelijk en enkele zorginstellingen kampen met verwar-
mingsproblemen en aanvoer van voedsel.
                                                                                                        15
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Herstelfase:
Bij het intreden van minder extreem weer levert de smeltende winterse neerslag voor wateroverlast
op meerdere locaties. De bevoorrading van instellingen en winkels dient weer op gang te komen.
Impactbeoordeling
 Criterium                                                            Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                   C
 2.1 doden                                                           C/C hoog
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                               C/D
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)           C/D
 3.1 kosten                                                              C
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)        A/C
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                  E
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar         0
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                       A
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                    A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als mogelijk of waarschijnlijk (Klasse C of D).
                                                                                                     16
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                            Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>6. Scenario: Brand kwetsbaar object
Kenmerken scenario
Door brandstichting in de nacht ontstaat in een in de open lucht, dichtbij de gevel geplaatste volle
bouwcontainer brand. Deze container bevat veel materialen van de bouw (o.a. hout, karton en plas-
tic). De containerbrand overbrugt zonder probleem de korte afstand naar de gevel van de eerste ver-
dieping van het gebouw. De ruimten op de eerste verdieping vatten in eerste instantie vlam aan de
voorzijde. De brand nestelt zich in het holle, niet gecompartimenteerde dak. Hier kan de brand zich
ongezien en onvoorspelbaar voortplanten. Nadat er rook in het gebouw is, gaat de automatische
brandmeldinstallatie af en komt er een automatische melding binnen bij de meldkamer.
Volgens de vastgestelde procedure na aanvang van de eerste melding wordt de dichtstbijzijnde
brandweerpost gealarmeerd. De brandweer is na melding binnen 10 minuten ter plaatse. Daar wordt
zij geconfronteerd met een volledig ontwikkelde brand. De vlammen slaan meters boven het dak uit
en er is veel rookontwikkeling. Er wordt dan ook direct bijstand aangevraagd. De brandweer beperkt
zich in eerste instantie noodgedwongen vrijwel geheel tot de redding.
Kwetsbare groepen
Kwetsbare groepen die relevant zijn, zijn de mensen die zich bevinden binnen de horecagelegenheid.
Er is een behoorlijk verschil in grootte van de horeca-instellingen in Groningen. In dit scenario wordt
uitgegaan van duizend aanwezigen.
Vitale kwetsbaarheden
Het is niet waarschijnlijk dat een dergelijk incident invloed heeft op vitale infrastructuur. Het com-
plete scenario speelt zich in (en in de directe nabijheid van) het gebouw af.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Brandstichting en ontwikkeling brand.
Eerste kwartier:
Melding brand en alarmering hulpdiensten.
Eerste uur:
Aanvang evacuatie aanwezigen, brandbestrijding, redden aanwezigen, afzetten omgeving.
Eerste 4 uur:
Brandbestrijding, opvang aanwezigen, omwonenden omgeving.
Herstelfase:
Voorlichting, registratie slachtoffers, opruim werkzaamheden.
                                                                                                           17
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                  Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    A
 2.1 doden                                                                D
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 D
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             0
 3.1 kosten                                                               C
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          0
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   0
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          A
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        D
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als onwaarschijnlijk (Klasse B).
                                                                                                      18
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>7. Scenario: Ongeval vervoer weg: Incident brandbare stof
Kenmerken scenario
In dit scenario treedt een BLEVE op bij een LPG-tankwagen. Bij de tankwagen komt door onbekende
oorzaak (technische of menselijke fout) een hoeveelheid LPG vrij. Door een ontsteking ontstaat
brand die de tank van de LPG-tankwagen aanstraalt. Door de brand loopt de druk in de tankwagen
op. Indien er geen adequate maatregelen worden genomen, bestaat er een grote kans op het optre-
den van een BLEVE. Als gevolg van de brand komt de inhoud van de tankwagen explosief vrij waarbij
een drukgolf en een vuurbal ontstaat. Deze explosie heeft een verwoestende uitwerking op de omge-
ving van de tankwagen.
De directe omgeving (± 100 meter) wordt door de drukgolf en brand geheel verwoest. Door het ont-
staan van secundaire branden en de beschadiging van gebouwen vindt branduitbreiding plaats. Er
kunnen veel slachtoffers vallen onder de aanwezigen in de omliggende gebouwen en in de wonin-
gen.
Hoewel er tijdens een BLEVE wel drukschade ontstaat, is uit praktijkgevallen gebleken, dat het scha-
debeeld in de omgeving van de plaats waar een BLEVE met een vuurbal heeft plaatsgevonden vooral
wordt beheerst door de schade van hittestraling en fragmentatieschade.
Kwetsbare groepen
Kwetsbare groepen die relevant zijn, zijn de mensen die zich bevinden binnen een straal van 500 me-
ter. De omgeving kan sterk verschillen, van situaties langs de snelweg waar in de wijde omgeving
geen woning of ander kwetsbaar object aanwezig is, tot situaties waar drukke woonwijken met soms
een ziekenhuis, scholen of verzorgingstehuizen binnen het effectgebied van het tankstation liggen.
Een groot gedeelte van de transportroutes bevindt zich binnen de bebouwde kom/stedelijk gebied.
Vitale kwetsbaarheden
Vitale infrastructuur binnen het invloedsgebied is kwetsbaar.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Door een ongeval wordt een LPG-tankwagen aangestraald door brand. In de eerste 15 minuten be-
staat de kans dat de BLEVE optreedt.
Eerste kwartier:
Na 15 minuten explodeert de LPG-tankwagen. In een straal van ongeveer 100 meter is iedere aanwe-
zig overleden door de vuurbal, gebouwen en dergelijke zijn verwoest of ernstig beschadigd. Tot op
een afstand van 300 meter komen meerdere slachtoffers, ook dodelijke, voor. Op meerdere plaatsen
zijn secundaire branden ontstaan
Eerste uur:
De brandweer heeft alle (secundaire) branden geblust. Op de plaats van het incident is het nog een
grote chaos. Meerdere slachtoffers moeten nog geborgen worden en meerdere personen zitten nog
op een of andere manier bekneld.
                                                                                                       19
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>De gebeurtenis heeft veel aandacht en vanuit de omgeving zijn veel burgers naar de plaats van de
ramp gekomen.
Eerste 4 uur:
De branden zijn uit en de omgeving is inmiddels dusdanig afgekoeld dat de overige hulpdiensten hun
werk kunnen verrichten.
Herstelfase:
Infrastructuur en gebouwen dienen herstelt te worden. Mogelijk dienen gebouwen die niet meer
hersteld kunnen worden gesloopt te worden alvorens met andere werkzaamheden begonnen kan
worden.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                            Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                   B
  2.1 doden                                                               D
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                E
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)            C
  3.1 kosten                                                              E
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)         A
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                  D
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar         A
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                       E
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                    A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als onwaarschijnlijk (Klasse B).
                                                                                                      20
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>8. Scenario: Giftige stof stationaire inrichting
Kenmerken scenario
Op meerdere plaatsen in de regio zijn stationaire installaties met gevaarlijke stoffen aanwezig. Bij het
onbedoeld vrijkomen van een gevaarlijke stof zal een deel van het gebied aan de benedenwindse
zijde van het incident getroffen worden door al dan niet gevaarlijke concentraties van de gevaarlijke
stof. Of de concentraties gevaarlijk zijn hangt af van de stof en de weersomstandigheden.
Uitgaande van één van de meest gevaarlijke stoffen die in de regio Groningen voorkomen, chloor,
kan uitgegaan worden van een getroffen gebeid van meerdere kilometers waar sprake zal zijn van
dodelijke slachtoffers en meerdere personen die dusdanig blootgesteld zijn aan de gevaarlijke stof
dat ziekenhuisopname noodzakelijk is.
Het vrijkomen van grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen zal niet veel langer dan een of anderhalf
uur duren. De blootstelling kan echter wel langer duren. De bestrijding van de effecten zal langer in
beslag nemen.
Kwetsbare groepen
Er zal van uitgegaan moeten worden dat een dwarsdoorsnede van de bevolking betrokken zal zijn als
slachtoffer en bij de maatschappelijke onrust en daarmee ook de kwetsbare groepen zoals minder
validen, kinderen en ouderen.
Vitale kwetsbaarheden
Het is niet waarschijnlijk dat een dergelijk incident invloed heeft op vitale infrastructuur.
Kritische momenten
Eerste kwartier:
Het vrijkomen van de giftige stof zal door het getroffen bedrijf aan de overheid gemeld worden. Voor
BRZO-plichtige bedrijven zijn afspraken gemaakt over te nemen acties in de eerste minuten, zoals het
activeren van het Waarschuwings- en Alarmeringssysteem.
Belangrijke acties zijn het alarmeren van de getroffen bevolking en het bestrijden van de lekkage.
Eerste uur:
In het eerste uur zullen de meeste slachtoffers vallen in het effectgebied. Hulpverleners zijn dan ech-
ter nog niet in staat om direct in het effectgebeid te opereren.
Eerste 4 uur:
Hulpverlening aan slachtoffers is in deze fase het meest noodzakelijke. Op de plaats van het incident
zal al sprake zijn van stabilisatie of beperking.
Herstelfase:
In de herstelfase zal de nadruk liggen op gezondheidskundig onderzoek.
                                                                                                           21
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                  Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                            Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                   A
 2.1 doden                                                               D
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                E
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)            0
 3.1 kosten                                                              C
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)         A
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                  D
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar         A
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                       E
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                    0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als zeer onwaarschijnlijk (Klasse A).
                                                                                                      22
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>9. Scenario: Verstoring Energievoorziening
Kenmerken scenario
De effecten van stroomuitval kunnen groot maar ook zeer divers zijn. Het kan variëren van maatschap-
pelijke ontwrichting tot fysieke gevolgen voor bepaalde kwetsbare groepen in de samenleving. De
meest voorkomende stroomuitval beperkt zich meestal tot wijken of dorpen, soms enkele gemeenten.
Zelden worden hele landsdelen of meer getroffen. Een stroomuitval vraagt over het algemeen een
onderzoeks- en hersteltijd die beperkt is tot 4 uur. Stroomuitval van meer dan 8 uur tot enkele dagen
is mogelijk maar komt weinig voor.
De elektriciteitsdistributie in de veiligheidsregio Groningen is in handen van een netbeheerder
Enexis. Naast het distribueren van elektriciteit onderhoudt de netbeheerder de bijbehorende instal-
laties en zorgt ervoor dat de energieleveranciers aan de voortdurend veranderende energiebehoefte
kunnen voldoen. Het elektriciteitstransport via bovengrondse hoogspanningslijnen en het hoogspan-
ningsgedeelte van de onderstations is in handen van de landelijke netwerkbeheerder TenneT.
Het hieronder beschreven scenario betreft een stroomuitval van 6-8 uur zonder vooraankondiging.
De uitval heeft betrekking op een gebied met ruim 100 duizend inwoners. De uitval vindt plaats om
10.00 uur op een winterse dag.
Het scenario is afgeleid uit het Incidentbestrijdingsplan Grootschalige Uitval Stroomvoorziening (versie
26 mei 2015), waarin tevens afspraken zijn opgenomen over de te nemen maatregelen en de uitvoe-
ring daarvan. Bij het opstellen van het IBP is uitgegaan van de volgende uitgangspunten gebaseerd op
afspraken uit andere planvormingsproducten:
     •   De netbeheerder is verantwoordelijk voor het herstel van de elektriciteitsvoorziening en de
         communicatie daarover;
     •   De overheid gaat uit van de zelfredzaamheid van mensen, de hulpverlening zal dan ook primair
         gericht zijn op niet- en verminderd zelfredzamen;
     •   De overheid treedt op ten aanzien van de openbare orde en veiligheid, levensbedreigende
         situaties en de openbare gezondheidszorg;
     •   De capaciteit van de hulpverleningsdiensten is beperkt waardoor in de hulpverlening prioritei-
         ten gesteld moeten worden;
Kwetsbare groepen
Iedereen die in het gebied verblijft waar de stroomstoring zich voordoet is betrokken. Het merendeel
van de mensen ondervindt slechts tijdelijk ongemak en overlast van de verstoring.
Bij dergelijke calamiteiten moet echter in toenemende mate rekening gehouden worden met perso-
nen die voor hun gezondheid afhankelijk zijn van een thuisbehandeling of in een zorginstelling.
Vitale kwetsbaarheden
Een verstoring van de energievoorziening heeft gevolgen voor het ICT-netwerk en de telefonie in het
gebied.
                                                                                                         23
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Kritische momenten
Eerste twee uur:
Direct na de verstoring treedt een groot aantal gevolgen op die, na één tot twee uren, weer afnemen.
Te denken valt aan verkeersproblematiek door het uitvallen van verkeerslichten, signalering en be-
weegbare paaltjes (pollers). Hierdoor mogelijk ook verminderde bereikbaarheid voor hulpdiensten.
Liften kunnen niet meer gebruikt worden en mensen komen vast te zitten in de lift. Huishoudens on-
dervinden direct hinder van een stroomstoring doordat de huishoudelijke apparatuur uitvalt. Alleen
via batterijradio’s of autoradio’s kunnen eventueel nog berichten worden ontvangen. Huishoudens
met een combiketel of een elektrische boiler hebben geen beschikking over verwarming en/of warm
water. In hoogbouw kunnen installaties uitvallen die het drinkwater naar de verdiepingen moeten
pompen, waardoor er geen/verminderde beschikking is over leidingwater. Pinbetalingen zijn niet
meer mogelijk. Sommige winkels zullen sluiten.
Na 2 tot 8 uur:
Na 2 tot 8 uren worden de gevolgen en impact omvangrijker waardoor ook communicatie over de
aard en omvang van de stroomstoring (netbeheerder) en het bieden van handelingsperspectief
(overheid) belangrijker wordt. In de winter zal de uitval van de centrale verwarming en het gemis aan
warm water hinderlijker worden. In de zomer betekent dit logischerwijs dat de koeling een groter ge-
mis wordt. Denk aan verzorgingshuizen, veeteelt en eerder bederf van etenswaren (schade door be-
derf in koelkast en diepvriezer). Na 8 uren stroomstoring wordt het problematisch de maaltijdvoor-
ziening aan huis doorgang te laten vinden. Voor hulpbehoevenden worden de problemen groter.
Denk aan elektrische rolstoelen die niet meer kunnen worden opgeladen of medisch/technisch appa-
ratuur wat uit kan vallen. Forenzen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer ondervinden aan-
zienlijke vertragingen. Veel telefoonmasten zullen uitvallen als er geen noodstroomaggregaten wor-
den geplaatst.
Herstelfase:
Na 6-8 uur is de schade aan het net hersteld.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                               Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                     B
  2.1 doden                                                                 B
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                  A
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)              C
  3.1 kosten                                                                E
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)           0
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                    C
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar           0
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                         A
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                      0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als mogelijk (Klasse C).
                                                                                                        24
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>10. Scenario: Verstoring drinkwatervoorziening
Kenmerken scenario
Uit monstername blijkt dat het uitgaande reinwater van één van de productielocaties besmet is met
een E coli bacterie; een E coli bacterie geeft aan dat er mogelijk ziekteverwekkers in het drinkwater
zitten. In dit scenario gaan we ervan uit dat er daadwerkelijk een ziekteverwekker in het drinkwater
aanwezig is. Het besmette water is mogelijk naar ongeveer 150 duizend huishoudens gegaan.
Het speelt zich met name in de eerste 24 uur af, in deze periode bereikt het verontreinigde water de
huishoudens.
Kwetsbare groepen
De meest kwetsbare groepen tijdens het uitvallen van het drinkwater zijn:
     •   Zuigelingen en jonge kinderen
     •   Zorgbehoevenden
     •   Ouderen
Vitale kwetsbaarheden
Niet van toepassing.
Kritische momenten
Eerste uur:
Waterbedrijf Groningen constateert aanwezigheid E coli in uitgaand reinwater pompstation.
Eerste 48 uur:
De eerste ziektegevallen als gevolg van drinken (besmette) water melden zich bij de huisarts. Vooral
mensen die al verminderde weerstand hebben, worden ziek ( buikloop e.d.).
Waterbedrijf Groningen geeft kookadvies, gaat door met de levering van noodwater voor sanitatie.
Voor communicatie over het kookadvies gebruikt Waterbedrijf Groningen zijn eigen kanalen, diverse
andere mediabronnen, maar er zal ook hulp ingeroepen worden van regionale overheden.
Het is niet duidelijk wanneer de levering van drinkwater via het leidingnet hervat kan worden. Water-
bedrijf Groningen overweegt chlorering of de inzet van nooddrinkwater. Waterbedrijf Groningen in-
formeert gemeenten en de veiligheidsregio over de kwaliteitsproblemen.
De betrokken gemeenten nemen het besluit tot inzet van nooddrinkwatervoorzieningen.
Herstelfase:
Na het achterhalen van de oorzaak en reinigen van het leidingnet hervat Waterbedrijf Groningen de
drinkwaterlevering via het leidingnet. Het kookadvies wordt ingetrokken.
                                                                                                         25
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                              Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    0
 2.1 doden                                                                A
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 B
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             D
 3.1 kosten                                                               A
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          0
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   B
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          0
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        A
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als waarschijnlijk (Klasse D).
                                                                                                      26
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>11. Scenario: Uitval drinkwatervoorziening
Kenmerken scenario
Door bouwwerkzaamheden ergens in de provincie Groningen, wordt op enig moment een transport-
leiding van het drinkwater zo beschadigd dat het achterliggende gebied niet meer voorzien kan wor-
den van drinkwater. Op de plaats van de bouwwerkzaamheden ontstaat een enorme chaos door de
enorme hoeveelheid water die ter plaatse vrijkomt.
Het achterliggende gebied blijft direct verstoken van zuiver drinkwater. Huishoudens, bedrijven en
zorginstellingen hebben niet meer de beschikking over drinkwater. De verwachting is dat de storing
zeker meerdere uren gaat duren. Er wordt rekening gehouden met 24 uur. Bij dit scenario zullen on-
geveer 100 duizend personen zijn betrokken.
Kwetsbare groepen
De meest kwetsbare groepen tijdens het uitvallen van het drinkwater zijn:
     •   Zuigelingen en jonge kinderen
     •   Zorgbehoevenden
     •   Ouderen
Vitale kwetsbaarheden
Niet van toepassing.
Kritische momenten
Eerste uur:
Tijdens het eerste uur ligt de aandacht van de hulpverleningsdiensten in het dichten van het lek en
het beperken van de schade in de directe omgeving van het lek. Waterbedrijf Groningen zal al haar
energie zetten op net dichten van het lek.
Eerste 8 uur:
In de eerste fase wordt duidelijk dat de verstoring ruim 24 uur zal gaan duren. Naast de aandacht op
het herstellen van de lekkage zal de nodige aandacht gericht moeten zijn op het informeren van de
bevolking en de in het getroffen gebied aanwezige kwetsbare groepen.
Na analyse blijken enkele van de aanwezige zorginstellingen niet over een reservecapaciteit aan
drinkwater te beschikken. Hier zal met spoed gewerkt moeten worden aan het verzorgen van nood-
voorzieningen.
Eerste 24 uur:
In deze periode zullen grote delen van de aanwezige bevolking voorzien moeten worden van drink-
water. De drinkwaterbedrijven zijn in staat om de bevolking 3 liter per etmaal per persoon aan te
bieden (Drinkwaterwet).
Gezien de beperkte duur hoeven er geen maatregelen getroffen te worden ten aanzien van noodwa-
ter (voor sanitaire doeleinden).
                                                                                                        27
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Herstelfase:
Na het dichten van het lek en reinigen van het leidingnet hervat Waterbedrijf Groningen de drinkwa-
terlevering via het leidingnet.
Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                   0
 2.1 doden                                                               A
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                0
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)            D
 3.1 kosten                                                              B
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)         0
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                  C
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar         0
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                       A
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                    0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat tussen mogelijk en waarschijnlijk (Klasse B/C).
                                                                                                     28
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                            Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>12. Scenario: Luchtvaartincident
Kenmerken scenario
De regio Groningen heeft zelf geen luchtvaartterrein, maar omdat de luchthaven Eelde aan de regio
Groningen grenst, is een ernstig incident in deze regio niet uit te sluiten.
Voor de regio Groningen wordt uitgegaan van het neerstorten van een passagierstoestel vlak voor de
landing op vliegveld Eelde. Een eenduidige locatie van het neerstorten van het toestel is niet te ge-
ven en kan variëren van een crash in het centrum van Haren tot het neerstorten in een weiland.
Voor dit scenario wordt uitgegaan van een crash in een woonwijk.
Kwetsbare groepen
Er zal van uitgegaan moeten worden dat daarmee een dwarsdoorsnede van de bevolking betrokken
zal zijn als slachtoffer of bij de maatschappelijke onrust en daarmee ook de kwetsbare groepen zoals
minder validen, kinderen en ouderen.
Vitale kwetsbaarheden
Vitale infrastructuur, zoals elektriciteitsvoorzieningen en datacommunicatievoorzieningen, binnen
het invloedsgebied is kwetsbaar.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Bij de crash kan worden uitgegaan van vele dodelijke slachtoffers (inzittende en meerdere bewoners)
en een nog groter aantal gewonden. Na een crash van een vliegtuig kan uitgegaan worden van een
brand. De plaats van de ramp zal moeilijk bereikbaar zijn.
Eerste kwartier:
De hulpdiensten zijn gealarmeerd en de luchthavenbrandweer is onderweg en bijna ter plaatse. In de
directe omgeving zullen de eerste slachtoffers zich in veiligheid wensen te brengen. Aan boord en in
de directe omgeving zullen meerdere personen bekneld zijn.
Eerste uur:
De hulpverlening is op gang gekomen en de media is in groten getale gearriveerd. Verwanteninfor-
matie moet opgestart worden.
Eerste dag:
De dodelijke slachtoffers zijn geborgen en kunnen worden geïdentificeerd. De gewonden zijn naar
ziekenhuizen overgebracht. Meerdere organisaties starten hun onderzoeken op. Media-aandacht is
internationaal.
Herstelfase:
De psychosociale hulpverlening gaat verder, de woonwijk wordt hersteld.
                                                                                                         29
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    C
 2.1 doden                                                             D hoog
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 D
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             C
 3.1 kosten                                                               C
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          A
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   D
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          A
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        B
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als onwaarschijnlijk (Klasse B).
                                                                                                      30
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>13. Scenario: Incident op het water, incident op ruim water
Kenmerken scenario
In dit scenario is gekozen voor:
•    Scenario met een veerboot met een capaciteit van gemiddeld duizend opvarenden (passagiers
     inclusief bemanning) conform het Rampbestrijdingsplan Veerdiensten Waddenzee.
•    Het scenario speelt zich af in het voorjaar wanneer het toeristenseizoen op gang begint te ko-
     men. Het water van de Waddenzee is in deze periode nog erg koud.
•    Uitgaande van een scenario waarbij de veerboot naast de vaarroute voor anker gaat wegens een
     calamiteit aan boord. Een maximale inzet van de hulpdiensten is vereist.
Kwetsbare groepen
Doordat het incident zich op het water voordoet, moet geconcludeerd worden dat iedereen minder
zelfredzaam is. De in een normale situatie al kwetsbare groepen: kinderen, ouderen en minder vali-
den zullen in dergelijk geval nog beperkter zijn in hun vluchtmogelijkheden waardoor zij een ver-
hoogd risico lopen.
Vitale kwetsbaarheden
Voor dit scenario is het niet denkbaar dat vitale infrastructuur onder druk komt te staan.
Scenariobeschrijving
Een veerboot met duizend opvarenden (passagiers en bemanning) gaat als gevolg van een brand aan
boord naast de vaarroute voor anker. De brand is uitgebroken in de machinekamer van de veerboot,
met uitval van de voortstuwing en uitbreiding naar ander ruimten. Hierdoor ontstaat een acute ern-
stige situatie op een veerboot waarbij een snelle evacuatie van de veerboot moet plaatsvinden. Als
gevolg van het incident vallen enkele doden en zwaargewonden. Daarnaast zijn er veel lichtgewon-
den en mensen met (lichte) onderkoelingsverschijnselen.
De hulpverlening is gecompliceerd, er zijn voorzieningen aan boord aanwezig maar de paniek en
chaos bemoeilijkt de bruikbaarheid hiervan. Daarnaast besluiten veel passagiers uit paniek over-
boord te springen met als gevolg dat veel mensen in het water liggen.
Voordat voldoende materiaal aanwezig is, verstrijkt er geruime tijd.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Door een calamiteit aan boord neemt de kapitein het besluit om naast de vaarroute voor anker te
gaan. De eerste minuten na het incident heerst er lichte paniek onder de passagiers.
Het incident wordt gemeld aan de Kustwacht met de gebruikelijke communicatiemiddelen op de
boot.
Eerste kwartier:
Al kort na het incident wordt besloten tot algehele evacuatie van de boot. Veerboten zijn zodanig
toegerust met reddingmiddelen dat zij in de eerste periode van een noodsituatie de opvarenden van
boord kunnen halen.
                                                                                                        31
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Melding wordt gemaakt van een noodsituatie waardoor bij de hulpdiensten op alle fronten het inci-
dent voorrang krijgt. De paniek op de boot is nog groot, familieleden zoeken elkaar en er wordt om
hulp gevraagd bij de verschillende gewonde personen. Ook komen mensen tot het besef dat er dode-
lijke slachtoffers zijn.
Een half uur na de melding is de eerste reddingsboot ter plaatse. Deze boot kan nog niet veel anders
uitrichten dan het redden van mensen die te water zijn geraakt.
Eerste uur:
De hulpverlening komt in de eerste uren volledig op gang. Vanaf de havenplaats aan de vaste wal
wordt deze gecoördineerd. De primaire inzet richt zich op het redden van de passagiers van de boot.
Hiermee start een reddingsactie, ook wel search and rescue-actie (verder te noemen SAR-actie), op
open water. Omdat in de buurt van de veerboot recreatieboten aanwezig zijn, wordt hulp aangebo-
den aan de passagiers van de veerboot.
Boten (zowel beroeps als pleziervaart) die zich in de buurt van het incident bevinden melden zich
voor het vervoer van passagiers.
Eerste 4 uur:
Het lukt de hulpdiensten om na 4 uur alle passagiers van de veerboot uit het water te halen.
De gewonden (T1 en T2) zijn vervoerd naar ziekenhuizen in de wijde omgeving, T3- slachtoffers en
onderkoelde personen worden opgevangen in de havenplaats.
Eerste 24 uur:
De betreffende veerboot moet uit de vaart worden genomen. De vaart wordt overgenomen door an-
dere boten.
Herstelfase:
Niet van toepassing.
                                                                                                        32
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    A
 2.1 doden                                                                D
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                             D hoog
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             0
 3.1 kosten                                                               B
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          A
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   0
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          A
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        D
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als mogelijk (Klasse C).
                                                                                                      33
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>14. Scenario: Ziektegolf
Kenmerken scenario
In het nationale veiligheidsbeleid wordt in relatie tot grieppandemiescenario’s uitgegaan van een we-
reldwijde uitbraak van griep, veroorzaakt door een voor de (meerderheid van de bevolking) nieuw
influenzavirus.
Gedurende de pandemie zal 30% van de bevolking ziek worden; dit zijn in Nederland ca. 5 miljoen
mensen, in de regio Groningen ca. 170 duizend. De gemiddelde ziekteduur zal tussen de 8 en 14 da-
gen liggen. In Nederland worden tussen de 180 en 2800 overledenen verwacht. Daarnaast worden
tussen de 500 en 1100 hospitalisaties verwacht.
De pandemie kan uit meerdere griepgolven bestaan. Een griepgolf duurt 9 tot 12 weken.
Kwetsbare groepen
Tijdens een periode van een of meerdere ziektegolven, zijn er verschillende groepen die vanwege
hun kwetsbaarheid in de problemen kunnen komen. Er moet voor hen extra aandacht zijn tijdens
dergelijke perioden. Het gaat hierbij voornamelijk om ouderen (intra-, trans- en extramuraal en in de
thuissituatie), maar ook om chronisch zieken, mensen in een sociaal isolement, kinderen en thuis- en
daklozen.
Vitale kwetsbaarheden
Bij dit scenario komt de hulpverleningsstructuur zeker onder druk te staan. De zieken zullen zich ook
onder de hulpverleners bevinden en mogelijk een probleem veroorzaken ten aanzien van voldoende
operationaliteit.
Daarnaast kan ook sprake zijn van ontwrichting van de samenleving. Bij vitale onderdelen, zoals ver-
voersmaatschappijen, energieleveranciers, maar ook in de voedingssector, zal sprake zijn van uitval
door ziekte.
Het scenario ziektegolf (en grieppandemie bij uitstek) heeft daarom vooral gevolgen voor de conti-
nuïteit van de samenleving. Daarom moeten niet alleen hulpverleningsdiensten en andere partners
binnen crisismanagement zich voorbereiden op de continuïteit van de eigen organisatie. Ook andere
organisaties en bedrijven moeten zich voorbereiden om te proberen de samenleving hun diensten te
kunnen blijven bieden tijdens een periode van ontwrichting.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Op enig moment zal het aantal ziektegevallen per deel van de bevolking een omvang hebben bereikt
dat er sprake is van een ziektegolf.
Eerste dagen:
Door het grote aantal zieken onder de bevolking zal dit steeds meer zijn weerslag krijgen op het func-
tioneren van de maatschappij. De zieken zullen zich ook onder de hulpverleners bevinden en moge-
lijk een probleem veroorzaken ten aanzien van voldoende operationaliteit.
                                                                                                       34
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Eerste weken:
Het voorkomen van besmetting is een van de belangrijkste onderwerpen die aandacht vraagt van de
hulpverleningsdiensten. Voorlichting, mogelijk vaccinatie en zorg dragen voor de eigen continuïteit
zijn van groot belang.
Herstelfase:
Afhankelijk van het aantal doden en de door de griep getroffen bevolkingsgroep heeft de grieppan-
demie grote gevolgen voor de samenleving. Psychosociale nazorg zal zeker aandacht moeten heb-
ben.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                             Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                   0
  2.1 doden                                                               E
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                E
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)            E
  3.1 kosten                                                              D
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)         0
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                  E
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar         E
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                       E
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                    0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als waarschijnlijk (Klasse D).
                                                                                                      35
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>15. Scenario: Stress in menigte
Kenmerken scenario
Dit scenario speelt zich af bij een optreden van een drukbezochte artiest.
Door enorme drukte en beweging richting het podium komen de personen in de eerste rijen in ver-
drukking. Door ademnood en het gevoel zelf niet meer in controle te zijn ontstaat er stress in de
voorste rijen.
Doordat de gebeurtenissen zich snel en tussen de menigte afspelen, ontstaat bij een steeds groter
deel van de bezoekers stress. Dit resulteert in het feit dat mensen op velerlei manieren weg probe-
ren te komen en geen oog zullen hebben voor elkaar. Door de verdrukking of vertrapping lopen men-
sen letsel op en komt een aantal personen om het leven.
Kwetsbare groepen
Gezien het feit dat het incident zich voltrekt in het bijzijn van grote aantallen mensen (waaronder
kinderen), worden kinderen beschouwd als de meest relevante groep kwetsbare personen.
Verder zijn ook de volgende groepen kwetsbare personen te onderscheiden in dit scenario:
     •    kinderen
     •    minder validen
     •    ouderen
Vitale kwetsbaarheden
Niet van toepassing.
Kritische momenten
Eerste uur:
Het eerste uur zal gekenmerkt worden door chaos en onduidelijkheid. Door de grote aantallen be-
zoekers en een onbekend aantal slachtoffers, zal de aandacht gevestigd moeten worden op het be-
heersbaar krijgen van de situatie en het helder krijgen van de exacte aantallen slachtoffers, de ernst
van het letsel en de identificatie van de getroffenen.
Volgende uren:
Na behandeling van de ergste slachtoffers en het opvangen van alle overige betrokkenen, zal de aan-
dacht verplaatst worden naar justitieel onderzoek en communicatie richting nabestaanden en fami-
lie. Het is van belang dat deze informatievoorziening zo snel mogelijk wordt opgestart.
Herstelfase:
De herstelfase zal aandacht besteden aan de evaluatie van de gebeurtenis en afbouwende aandacht
aan slachtoffers en direct betrokkenen. Daarnaast zal aandacht besteedt moeten worden aan te stel-
len eisen aan nog te organiseren evenementen.
                                                                                                           36
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                  Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                              Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    A
 2.1 doden                                                                C
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                              C hoog
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             A
 3.1 kosten                                                               B
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          A
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   A
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          D
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        D
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als waarschijnlijk (Klasse D).
                                                                                                      37
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>16. Scenario: Verstoren openbare orde, maatschappelijke onrust
Kenmerken scenario
Maatschappelijke onrust kan door uiteenlopende onderwerpen veroorzaakt worden. Hierbij valt on-
der andere te denken aan politieke beslissingen of de aanwezigheid van een pyromaan of pedofiel.
Maatschappelijke onrust kan zich openbaren door agressief gedrag van bevolkingsgroepen, waarbij
openbare gebouwen en objecten het moeten ontgelden of waarbij andere bevolkingsgroepen het
slachtoffer kunnen zijn. Vernielingen, brandstichtingen en intimidatie kunnen 24 uur per dag de
maatschappelijke onrust kenmerken.
Kwetsbare groepen
Maatschappelijke onrust zal zich vooral in bewoond gebied afspelen. Er zal van uitgegaan moeten
worden dat daarmee een dwarsdoorsnede van de bevolking betrokken zal zijn bij de maatschappe-
lijke onrust en daarmee ook de kwetsbare groepen zoals minder validen, kinderen en ouderen.
Vitale kwetsbaarheden
Door vandalisme kan direct beschikbare vitale infrastructuur, zoals transformatorhuisjes, pinautoma-
ten en kabelverdeelstations, binnen het invloedsgebied is kwetsbaar zijn.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis:
Maatschappelijke onrust kan op enig moment escaleren of om optreden van de overheid vragen. Het
begin is daarmee onverwacht of niet planbaar.
Eerste uur:
In het eerste uur zullen de emoties het hoogst zijn. Indien op een adequate wijze wordt gereageerd,
kan escalatie worden voorkomen. Dit eerste uur vraagt hiermee om een gestructureerde aanpak van
de overheid.
De gebeurtenissen zullen veel aandacht van de pers vragen en zullen in groten getale naar het be-
trokken gebied komen.
Herstelfase:
De herstelfase is in tweeën te splitsen. Enerzijds het herstel van alle schade die door de maatschap-
pelijke onrust is veroorzaakt en anderzijds de aandacht die de overheid (lokaal, regionaal of landelijk)
aan de gebeurtenissen dient te geven. Aan beide aspecten dient de juiste prioriteit gegeven te wor-
den.
                                                                                                         38
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                              Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    A
 2.1 doden                                                                A
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 C
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             A
 3.1 kosten                                                               A
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          C
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   A
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          C
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        A
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als zeer waarschijnlijk (Klasse E).
                                                                                                       39
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>17. Scenario: Aardbeving
Kenmerken scenario
Het Groningse aardgas is ingesloten in microscopisch kleine ruimtes tussen de zandkorrels van een
laag zandsteen. Boven het zandsteen zit een ondoordringbare zoutlaag, met daarboven kleisteen,
kalksteen en lagen klei en zand. De winning van aardgas veroorzaakt een vermindering van de pori-
ëndruk in de gasvoerende gesteentelaag. Daarbij wordt het gesteente langzaam samengedrukt (com-
pactie) onder het gewicht van de bovenliggende lagen. De mate van compactie is afhankelijk van de
drukdaling, samenstelling en de porositeit van het gesteente, dikte van de poreuze laag waarin het
gas zich bevindt en de dikte van de lagen hierboven. Als gevolg van de bodemdalingen kunnen aard-
bevingen optreden. Deze ontstaan door het ongelijkmatig inklinken (differentiële compactie) van de
gasvoerende gesteentelaag langs al bestaande gesteentebreuken.
Door een toename van de spanning in de gasvoerende gesteentelaag in de bodem van het Groningen
Gasveld schiet gesteente los langs een bestaande breuk, met als gevolg een aardbeving. Het epicen-
trum van de beving ligt in dit scenario in een van de woonkernen van de gemeente Loppersum. De
diepte van het hypocentrum is 3 km. De beving heeft een kracht van 5 op de schaal van Richter of VII
op de Europese Macroseismische Schaal (EMS). Veel mensen zijn geschrokken en rennen naar bui-
ten. Velen hebben moeite om zich staande te houden. Meubilair verschuift en topzwaar meubilair
kan omvallen. Voorwerpen vallen van schappen, water spoelt over uit vaten, tanks en zwembaden.
Gebouwen vertonen aanzienlijke tot zware schade, van scheuren in muren, dakpannen die wegglij-
den tot schoorstenen die afbreken en in een enkel geval (gedeeltelijke) instorting/bezwijken van con-
structies.
Als gevolg van de beving is een aantal oudere woningen ontzet maar ook gedeeltelijk ingestort. Ook
zijn er enkele schoorstenen naar beneden gekomen. Gevreesd wordt dat er een onbekend aantal
slachtoffers onder het puin ligt, mogelijk zijn er ook een aantal dodelijke slachtoffers. Bij het nabijge-
legen tankstation zijn ondergrondse leidingen beschadigd en is in een deel van het getroffen gebied
de stroom uitgevallen. Verder hebben zich aanrijdingen voorgedaan, waarbij onder andere sprake is
van beknelling en (licht-) gewonden. Mogelijk is er ook schade aan dijken. Dit wordt door de water-
schappen onderzocht, maar de uitslag daarvan kan even op zich laten wachten. Naast schade, een
aantal slachtoffers en uitval van diverse voorzieningen, is er vooral ook onrust ontstaan onder de be-
woners van het getroffen gebied.
Kwetsbare groepen en objecten
De kwetsbare groepen zijn alle verminderd zelfredzame personen in het gebied (ouderen, zieken,
kleine kinderen). Uiteraard hebben alle burgers in het getroffen gebied in meer- of mindere mate te
maken met (de gevolgen van) de aardbeving maar deze worden niet als ‘kwetsbaar’ aangemerkt.
De aardbeving kan direct gevolgen hebben voor vitale infrastructuren, zoals het uitvallen van de elek-
triciteitsvoorziening, drinkwatervoorziening, gasvoorziening en ICT-voorzieningen. In geval van zoge-
heten ‘domino-effecten’ is mogelijk sprake van samenhang met onderstaande crisistypen. In dit sce-
nario gaan we ervan uit dat zich meerdere of in ieder geval twee van de volgende incidenten zal
voordoen:
-    maatschappelijke onrust, eventueel verstoring van de openbare orde;
-    uitval van telecommunicatie, verbindingen (C2000) en computers;
-    schade aan dijken;
-    verstoring energievoorziening;
                                                                                                          40
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>-    verstoring drinkwatervoorziening;
-    verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering;
-    verkeersincidenten (weg/spoor);
-    incidenten met stationaire inrichtingen (bedrijven waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt)
     waarbij gestopt (moet) worden met het productieproces.
Het is mogelijk dat er schade is aan diverse soorten (buis)leidingen, vooral bij de koppelpunten, gas-
ontvangststations, etc. Ook kan het zijn dat een NAM-productielocatie tijdelijk moet worden stilge-
legd.
Kritische momenten
Eerste kwartier:
De feitelijke beving duurt maar kort (seconden). Mensen rennen naar buiten, er is een grote mate
van ongerustheid en onzekerheid. Hier en daar blijken mensen gewond te zijn geraakt door spullen
die omgevallen zijn en door vallend puin van een enkele schoorsteen die is afgebroken. Het eerste
kwartier wordt gekenmerkt door geschrokken reacties van burgers, veel telefoontjes naar 112, 0900-
8844, maar ook RTV-Noord, de gemeente, NAM, KNMI, etc. Mensen melden de beving, willen schade
melden, hebben letsel of hebben last van uitval van diverse voorzieningen. Mensen bellen familiele-
den en vrienden om gerust te stellen of om te vragen hoe het gaat. Het telefoonverkeer komt daar-
door onder druk te liggen en valt tijdelijk uit. Op Twitter verschijnen uiteenlopende berichten. De
hulpverlening komt op gang. Er zijn beschadigingen aan hoogspanningsmasten, dijken, bruggen en
wegen, maar niet zo ernstig dat ze niet meer functioneren of gebruikt kunnen worden.
Eerste uur:
Enige tijd na de beving bezwijken nog constructies van diverse gebouwen. Omdat het veilig leek, zijn
mensen weer naar binnen gegaan en daardoor alsnog slachtoffer geworden van de beving. In een
aantal woningen is sprake van gedeeltelijke instorting (bijvoorbeeld een buitenmuur die ontzet is ge-
raakt en – alsnog – omgevallen). Daarbij zijn een aantal mensen gewond geraakt, waarvan er enkele
door hulpverleners bevrijd moeten worden.
Door een lek in een gasleiding vindt uitstroom plaats van aardgas. Verder zijn er veel vragen van be-
woners over de veiligheid van hun woning; in hoeverre is het veilig genoeg om het huis te betreden?
Er is angst onder de bevolking voor weer een beving en onrust over hoe de schade vergoed zal wor-
den. Ondertussen neemt de mediadruk in het gebied enorm toe.
Eerste 6 uur:
De gewonde slachtoffers zijn bevrijd en naar een ziekenhuis gebracht. Voor andere (niet gewonde)
slachtoffers wordt in eerste instantie een opvanglocatie ingericht buiten het getroffen gebied.
De kapotte leiding bij het tankstation is nog niet hersteld, dit gaat nog enige tijd duren. Mogelijk be-
schadigde dijken zijn door het waterschap gecontroleerd. Hier en daar blijkt wel lichte schade te zijn
ontstaan, maar dit levert geen gevaar op voor de korte termijn.
Als gevolg van de stroomuitval, zijn elektrische deuren ontregeld, vallen alarmsystemen en andere
regelapparatuur uit en kan geen gebruik worden gemaakt van pinautomaten.
                                                                                                          41
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Eerste 12 uur:
Het lek in de gasleiding is inmiddels gedicht en de stroomvoorziening is hersteld. Voor mensen die
niet terug kunnen (of willen) naar hun eigen woning, wordt naar andere opvang- of huisvestingsmo-
gelijkheden gezocht.
De media aandacht heeft zich verplaatst van beschrijvingen van de gebeurtenissen naar de (politieke)
schuldvraag. Ook is er veel aandacht voor de ongerustheid van de bevolking en er worden mensen
geïnterviewd die boos zijn op de NAM, het lokale bestuur en de regering.
Herstelfase:
De beving zelf is van korte duur, maar het herstel van de (vitale) infrastructuur en dergelijke duurt
lang. Het vertrouwen van de bevolking in de veiligheid van het gebied en vooral de eigen directe leef-
omgeving is ernstig aangetast. Het herwinnen van het vertrouwen zal veel tijd en energie vergen.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                                Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                      B
  2.1 doden                                                                  B
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                   C
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)               B
  3.1 kosten                                                                 C
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)            A
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                     C
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar            B
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                          E
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                       A
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De kans op een aardbeving zoals beschreven in het scenario is onderzocht door verschillende weten-
schappers. In haar rapport van januari 2013 gaf het SodM aan dat dat de kans op een beving met een
kracht > 3,9 op de schaal van Richter en een maximum sterkte van 5 op schaal van Richter (VII op de
EMS-schaal) 7% per jaar is
Vervolgonderzoek door verschillende partijen toont aan dat er echter veel onzekerheid is over de
waarschijnlijkheid van een zware aardbeving. De grootste onzekere factor gaat over welk deel van de
opgebouwde spanning in de ondergrond (compactie) zich uiteindelijk zal ontladen middels aardbe-
vingen, en hoe zwaar die aardbevingen dan zullen zijn. Die onzekerheid betreft vooral de periode na
de komende vijf jaar.
Voor de korte termijn, de komende drie tot vijf jaar, bestaat er meer duidelijkheid over de aardbe-
vingsdreiging en bijbehorende risico’s. Volgens de huidige berekeningen moet voor de komende drie
jaar rekening worden gehouden met een maximale aardbevingsmagnitude van 4,1 op de schaal van
Richter en een bijbehorende grondversnelling van 0,12g (waarbij g de versnelling door de zwaarte-
kracht is). Voor beide geldt een kans van 10% dat deze sterker respectievelijk hoger wordt.
De waarschijnlijkheid in termen van het regionaal risicoprofiel blijft echter gelijk en wordt ingeschat
als waarschijnlijk (Klasse D).
                                                                                                         42
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>18. Scenario: Kernongeval
Kenmerken scenario
In Duitsland bevindt zich over de grens met Nederland de Kerncentrale Lingen (Kernkraftwerk Ems-
land Lingen). Bij een omvangrijk incident in of nabij deze kerncentrale zal er zeker gevolg zijn voor
Groningen. Bij het opstellen van het risicoprofiel in 2011 is besloten dit scenario nog niet uit te wer-
ken vanwege landelijke ontwikkelingen en de actualisatie van het Rampbestrijdingsplan Kerncentrale
Lingen.
Aanloop naar het incident
In Kernkraftwerk Emsland ontstaat door een keten van gebeurtenissen een lozing van radioactief ma-
teriaal. De oorzaak is een gebeurtenis waardoor de koeling van de splijtstofstaven uitvalt. De splijt-
stofstaven raken oververhit zodat ze beschadigd raken en gedeeltelijk smelten. Dit leidt tot drukop-
bouw in het reactoromhulsel. Hierbij komt twee uur na het ontstaan van het koelingsdefect een klein
deel van de reactorinhoud vrij in het reactorvat en in andere delen van het koelsysteem, zoals radio-
actieve isotopen en edelgassen. Hierbij vormt het vrijkomende jodium het grootste gevaar. Als ge-
volg van schade in het koelsysteem komen de radioactieve stoffen binnen de veiligheidsinsluiting
(containment) van de centrale vrij. In een aantal uren bouwt de druk in het containment op en leidt
dit, 24 uur nadat de koeling faalde, tot een lozing van een grote hoeveelheid radioactief materiaal die
4 uur duurt. De lozing bestaat uit zeer veel verschillende elementen zoals jodium, cesium en edelgas-
sen. Het radioactieve materiaal verspreidt zich in enkele uren over de omgeving. Afhankelijk van de
op dat moment heersende windrichting en windsnelheid bereikt dit ook delen van het Nederlandse
grondgebied. Uiteindelijk kan het materiaal zich verspreiden over een afstand van vele honderden
kilometers in Europa. Er is dus sprake van een vertragingstijd van ongeveer 24 uur. Binnen die 24 uur
moeten de maatregelen om de bevolking te beschermen tegen de effecten van de radioactieve lo-
zing zijn voltooid.
Scenario incident bij Kerncentrale Lingen
Bij een stralingsongeval wordt gekeken naar het risico op en de grootte van de potentiële dosis die
een willekeurige persoon kan oplopen ten gevolge van het incident. De dosis is een maat voor het
biologische effect (schade) bij de door het incident blootgestelde persoon. Hoge doses kunnen leiden
tot beschadiging van weefsel en stralingsziekten. De kans op dergelijke hoge doses in Nederland ten
gevolge van een incident in Lingen is uitermate klein. Hierdoor zijn geen doden of ernstig gewonden
te verwachten ten gevolge van de opgelopen stralingsdosis. De effecten van een lage dosis straling
zullen niet direct zichtbaar of voelbaar zijn. Wel neemt de kans op de ontwikkeling van kanker toe.
Om de blootstelling zo laag mogelijk te houden worden directe en indirecte maatregelen toegepast.
Directe maatregelen zijn bijvoorbeeld jodiumprofylaxe (geldt voor jongeren tot 18 jaar en zwangere
vrouwen in een gedeelte van Groningen) en schuilen). Indirecte maatregelen zijn gericht op de niet
directe blootstellingspaden van een radioactieve lozing, bijvoorbeeld door het eten van besmet
voedsel. Voorbeelden van indirecte maatregelen zijn landbouwmaatregelen om besmetting van de
voedselketen te voorkomen. Indirecte maatregelen kunnen zowel direct na een ongeval (of dreiging)
als op lange termijn afgekondigd en uitgevoerd worden.
Kwetsbare groepen
Zwangere Vrouwen, kinderen en jongeren tot 18 jaar.
                                                                                                          43
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                 Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Kritische momenten
Eerste 24 uur
Voor dit scenario is aangenomen dat 24 uur (vertragingstijd) na de start van het ongeval bij een A-
object de laatste barrière faalt. Op dat moment vindt een lozing plaats van onder meer 1% van de
jodiumisotopen (I-131) uit de kerninventaris. De duur van deze emissie is vier uur. Het weertype is
hetzij het lokale jaargemiddelde, hetzij het weertype D5 (neutraal weer met een windsnelheid van
maximaal vijf meter per seconde).
Het scenario is in het Rampbestrijdingsplan Kernkraftwerk Emsland (versie 2.0, 2015) opgedeeld in
drie delen:
• De vroege lozingsfase waar vooral edelgassen worden geloosd;
• De ‘echte’ lozing, de lozing van een wolk met een grote hoeveelheid verschillende nucliden;
• Fase na de lozing; er is sprake van een besmet gebied.
Herstelfase
In de herstelfase zal de nadruk liggen op gezondheidskundig onderzoek.
Impactbeoordeling
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
  Criterium                                                              Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    E
  2.1 doden                                                                A
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 A
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             -
  3.1 kosten                                                               E
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          E
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   E
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          -
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                        D
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     -
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als zeer onwaarschijnlijk (Klasse A).
                                                                                                       44
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                              Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>19. Scenario: Verstoring telecommunicatie en ICT
Kenmerken scenario
Door een verstoring van het Telecom/ ICT netwerk valt zowel het dataverkeer als telefonie in heel
Nederland uit. Bedrijven en burgers zitten hierdoor zonder internet en telefoon. Ook het mobiele te-
lefoon- en dataverkeer is getroffen. De netwerken van sommige providers functioneren nog. Echter,
ze zijn slechts beperkt bruikbaar, doordat de netwerken eilanden vormen: binnen het netwerk is
communicatie mogelijk, maar voor internetdiensten is ook het netwerk afhankelijk van de IP netwerk
dat de backbone verzorgt. Doordat betalingsverkeer niet meer mogelijk is sluiten winkels hun deu-
ren. Handel op de beurs is niet mogelijk hetgeen tot veel economische schade leidt. Veel bedrijven
zijn afhankelijk van het IP netwerk en moeten hun werkzaamheden noodgedwongen staken. Door de
beperkte beschikbaarheid van mobiele telefonie, wordt communicatie bemoeilijkt. Hierdoor ontstaat
onrust onder de bevolking. Niet alleen kan er niet meer worden getelefoneerd, maar ook de digitale
televisie is in grote delen van Nederland uitgevallen. De mensen weten hierdoor niet waar ze aan toe
zijn.
De oorzaak van de verstoring is moeilijk op te sporten. Het resultaat is een langdurige uitval en daar-
door ontstaat grote maatschappelijke onrust en zeer grote economische schade. Het duurt minimaal
twee dagen om de storing op te lossen.
N.B.: De scenario’s waarbij kleinschalige telecom- of ICT-verstoringen plaatsvinden, die niet leiden tot
grootschalige verstoring van de dagelijkse gang van zaken, zijn hier niet verder uitgewerkt.
Verloop scenario
Door sabotage, technisch falen of een natuurramp worden telecommunicatie en ICT ernstig ver-
stoord. Binnen de meldkamer Noord Nederland wordt opgemerkt dat er geen 112 meldingen meer
binnen komen.
De uitval van telecommunicatie en ICT betekent dat er niet meer kan worden gebeld (vast en mo-
biel), internetten, televisie kijken en radio luisteren (via de kabel) zijn niet meer mogelijk. Wel blijven
C2000 (hulpverleningsdiensten) en het noodnet (communicatie overheid) functioneren, omdat dit
een apart netwerk is. De toepassingsmogelijkheden van telecommunicatie en ICT raken steeds meer
in het dagelijks leven en met elkaar verweven. De effecten zijn daardoor zeer groot en leiden tot niet
meer kunnen betalen met pin of creditcard, uitvallen of niet meer kunnen aansturen van matrixbor-
den boven de weg, patiëntgegevens zijn mogelijk niet altijd volledig toegankelijk uit het Elektronisch
Patiënten Dossier (EPD), uitvallen van elektronisch beveiligde deuren, sluizen, bruggen, tunnels,
drinkwaterpompen, alarmlijnen juweliers, brandalarmen etc. Het resultaat is grote maatschappelijke
onrust en zeer grote economische schade.
De oorzaak van de verstoring is moeilijk op te sporen. Het resultaat is een langdurige uitval en daar-
door grote maatschappelijke onrust en zeer grote economische schade. Een deel van de gevolgen die
zich kunnen voordoen, zijn ook al beschreven in het Incidentbestrijdingsplan Grootschalige Uitval
Stroomvoorziening (2015), omdat stroomuitval ook leidt tot uitval van telecommunicatie en ICT.
                                                                                                             45
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                    Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Impactbeoordeling
 Criterium                                                             Score
 1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                    C
 2.1 doden                                                                B
 2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                 0
 2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)             0
 3.1 kosten                                                               D
 4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)          0
 5.1 verstoring van het dagelijks leven                                   D
 5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar          0
 bestuur
 5.3 sociaal psychologische impact                                        A
 6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                     0
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als Mogelijk (Klasse C).
                                                                                                      46
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                             Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>20. Scenario: Besmettelijke dierziekten (overdraagbaar op mensen)
Kenmerken scenario
Er zijn veel infectieziekten die mensen op elkaar kunnen overbrengen. Ook dieren kunnen infectie-
ziekten op elkaar overbrengen. Een klein deel van de infectieziekten van dieren is besmettelijk voor
de mens. Een dergelijke ziekte wordt een zoönose genoemd. Het verloop van een crisis door een
ziekte overdraagbaar op mens is afhankelijk van onder andere het type ziekte, de mate van besmet-
telijkheid en de effectiviteit van de genomen maatregelen.
Zowel de mate van de besmettelijkheid als de dichtheid van mens en dier in het getroffen gebied zul-
len effect hebben op de mate van verspreiding van de ziekte. Dit geldt ook voor de mate waarin (pre-
ventieve) maatregelen mogelijk en effectief zijn. Het slachtofferbeeld zal vooral van invloed zijn op
de sociaal maatschappelijke effecten binnen van scenario.
Een scenario met een dierziekte overdraagbaar op mens zal over het algemeen een lange doorloop-
tijd. De eerste besmettingen en verdenkingen kunnen een doorlooptijd hebben van enkele weken.
Na bestrijding van de ziekte en ziektehaarden (gedurende enkele maanden) kan zekerheid over het
uitblijven van nieuwe ziekteverschijnselen na de laatst geconstateerde besmetting nog enkele maan-
den uitblijven.
Kwetsbare groepen
Risicogroep voor het oplopen van een zoönose zijn mensen die beroepshalve meer contact met die-
ren of dierlijke producten hebben. Mensen uit bepaalde risicogroepen hebben meer last wanneer ze
een zoönose oplopen. Deze risicogroepen zijn jonge kinderen, ouderen, zwangere vrouwen (en de
ongeboren kinderen) en immuungecompromitteeerden (RIVM).
Vitale kwetsbaarheden
Transport: de maatregelen betreffen vervoersverboden en eventueel afzetting van wegen / gebieden.
Voedselketen: door onder andere vervoersverboden, kan bijvoorbeeld de vleesindustrie worden ge-
raakt.
Kritische momenten
Begin gebeurtenis: bij een geitenhouderij in zuidoost Groningen is op een geitenhouderij met 800
geiten Q-koorts geconstateerd. Reguliere maatregelen voor dergelijke infectieziekten worden van
kracht en er wordt een onderzoek gestart naar mogelijke besmetting van personen. Alle geiten op
het besmette bedrijf worden geruimd.
Na 2 to 3 weken: het aantal meldingen van besmette bedrijven en personen neemt sterk toe, extra
maatregelen worden genomen. Bij bedrijven waar eveneens besmetting met Q-koorts is geconsta-
teerd, worden de dieren geruimd. Bedrijven waar een verdenking van besmetting bestaat, worden
geïsoleerd en transporten worden verboden. Er ontstaat grote onrust onder de bewoners in het ge-
bied, omdat men bang is zelf ook besmet te raken. Omdat de symptomen lijken op gewone griepver-
schijnselen en dus niet zonder meer duidelijk is wat de oorzaak is, is de angst groter zelf ook besmet
te zijn. Huisartsen in de omgeving signaleren een sterke toename in bezoeken en telefoontjes van
ongeruste mensen. Daarnaast ontstaat er onrust, omdat (schijnbaar) gezonde dieren worden ge-
ruimd en door transportverboden ook sociale structuren onder druk komen te staan. Vragen omtrent
de volksgezondheid worden niet alleen aan lokale en regionale instanties en bestuurders gericht, ook
nationaal is een grote inspanning nodig.
                                                                                                        47
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                               Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Na aantal maanden: De piek in aantallen besmettingen en het aantal zieke personen neemt af. De
genomen maatregelen kunnen worden afgebouwd.
Herstelfase: Na bestrijding van de ziekte en ziektehaarden (gedurende enkele maanden) kan zeker-
heid over het uitblijven van nieuwe ziekteverschijnselen na de laatst geconstateerde besmetting nog
enkele maanden uitblijven. Er zijn geen nieuwe besmettingen meer, maar bij besmette personen kan
wel sprake zijn van chronische klachten.
Slachtofferbeeld
Uitgaande van een scenario vergelijkbaar met de Q-koortsuitbraak in 2009-2010 zal 0.014% van de
bevolking besmet zijn. Zo’n 40% van deze personen zal griepachtige verschijnselen hebben en 1 à 2%
van de mensen die besmet raken, krijgt te maken met ernstige(re) ziektesymptomen, meestal long-
of leverontsteking. Een klein aantal personen overlijdt (door complicaties met andere ziektebeelden,
vroegtijdig). Personen die al ziek zijn en/of een slechte gezondheid hebben, zijn eerder vatbaar om
de ziekte op te lopen en (ernstige) verschijnselen te ontwikkelen. Bij 1 tot 5% van de geïnfecteerden
blijft de ziekte tot een chronische vorm aanwezig.
Voor de regio Groningen betekent dit, dat ca. 82 personen besmet raken, waarvan 33 daadwerkelijk
ziek worden. 1 à 2 personen worden ernstig ziek en er is 1 dodelijk slachtoffer te betreuren.
Getroffenen en betrokkenen
Het aantal getroffenen en betrokkenen is sterk afhankelijk van (de omvang) van het getroffen gebied.
In dit scenario wordt uitgegaan van maximaal 1000 getroffen en/of betrokken personen. Dit zijn dus
zowel omwonenden die bloot staan aan het risico van besmetting als mensen die al besmet zijn ge-
raakt. Getroffen worden de veebedrijven en andere instellingen zoals kinderboerderijen in zuidoost
Groningen, waar maatregelen betrekking op hebben.
Impactbeoordeling
  Criterium                                                               Score
  1.1 aantasting van de integriteit van het grondgebied                      A
  2.1 doden                                                                  A
  2.2 ernstig gewonden en chronisch zieken                                   B
  2.3 lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)               -
  3.1 kosten                                                                 C
  4.1 langdurige aantasting van milieu en natuur (flora en fauna)            -
  5.1 verstoring van het dagelijks leven                                     A
  5.2 aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar            A
  bestuur
  5.3 sociaal psychologische impact                                          B
  6.1 aantasting van cultureel erfgoed                                       -
Waarschijnlijkheidsbeoordeling
De waarschijnlijkheid van optreden wordt geschat als Mogelijk (Klasse C).
                                                                                                         48
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>21. Terrorisme
Terrorisme is een nationaal thema dat valt onder de verantwoordelijkheid van de Nationaal Coördi-
nator Terrorismebestrijding en veiligheid (NCTv). De NCTv is verantwoordelijk voor de alertering. Ne-
derland kent 4 niveaus van oplopende dreiging:
     •   Minimaal; er is amper aanwezigheid van nationale en internationale terroristische netwer-
         ken. Het is niet waarschijnlijk dat aanslagen gepland worden. De open samenleving en het
         risicokarakter van een moderne samenleving houden dit niveau in stand;
     •   Beperkt; er worden geen nieuwe trend of fenomenen waar dreiging vanuit gaat onderkend.
         Activiteiten van terroristische netwerken zijn belemmerd. Nederland wordt niet of nauwe-
         lijks genoemd in verklaringen van serieus te nemen terroristische netwerken;
     •   Substantieel; er worden nieuwe trends en fenomenen waar dreiging vanuit gaat ontdekt. De
         kans dat een aanslag in Nederland zal plaatsvinden is reeel. Aanslagen vinden plaats in ande-
         ren, met Nederland vergelijkbare landen. Radicalisering en rekrutering vinden op aanzienlijke
         schaal plaats. Nederland wordt geregeld genoemd in verklaringen van serieus te nemen ter-
         roristische netwerken;
     •   Kritiek; Er zijn zeer sterke aanwijzingen dat een aanslag in Nederland zal plaatsvinden. In Ne-
         derland heeft een aanslag plaatsgevonden en vervolgaanslagen zijn zeer waarschijnlijk. Ne-
         derland wordt vaak genoemd in zeer serieus te nemen verklaringen van terroristische net-
         werken en specifieke doelen worden daarbij serieus bedreigd.
De gevolgen voor Groningen zijn uit te splitsen in directe en indirecte gevolgen voor de regio.
Directe gevolgen:
Door toedoen van een aanslag vallen in Groningen doden of gewonden, ontstaat schade aan gebou-
wen of andere vitale objecten en ontstaat een ontwrichting van de dagelijkse gang van zaken. Er
wordt altijd een doel (target) gekozen waarmee zoveel mogelijk aandacht wordt gegenereerd voor
de zaak welke de plegers nastreven (tegen regering; specifieke maatschappelijke toestanden; geves-
tigde maatschappelijke orde ontwrichten; internationale motieven; dierenwelzijn etc.). Dit kan zich
op meerdere locaties tegelijkertijd afspelen.
Indirecte gevolgen:
Door toedoen van een aanslag met een terroristisch motief buiten Groningen, waarbij doden of ge-
wonden vallen, ontstaat op meerdere plaatsen in de regio maatschappelijke onrust. Dat heeft te ma-
ken met voor- en tegenstanders van de groepering die de aanslag pleegt/ opeist. En het heeft te ma-
ken met het middel (dus: de vorm van de aanslag, de intentie, en de uitwerking) waarmee ze aan-
dacht vestigden op hun na te streven/ te verwerpen ideële situatie.
Er zijn bepaalde delicten die een terroristische inslag hebben, deze incidenten zijn anders dan
traditionele aanslagen maar kunnen desondanks een soortgelijke impact hebben. Hierbij kan gedacht
worden aan ontvoering, gijzeling, massale schietpartij, kaping. Ook veiligheidsregio Groningen kan
hiermee te maken krijgen.
                                                                                                         49
Versie: 3.4 (16 oktober 2015)                                                Status: vastgesteld concept
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>