<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>



































 

 

Toekomstplan VKB 
2021 - 2024 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

februari 2020 
 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 2 │ 27
 

Voorwoord 
Voor u ligt het Toekomstplan van de Volkskredietbank Noord-Oost Groningen 2021-2024. Dit plan geeft 

aan hoe de VKB de komende jaren de schuldhulpverlening vorm wil geven. Voor de korte termijn geeft dit 

plan de inhoudelijke kaders voor de begroting 2021. 

 

Achtergrond 

Dit plan is ontstaan op basis van gesprekken in de organisatie en de GR-gemeenten. Tevens is er een 

doorlichting gedaan op de bedrijfsvoering en de financiering. Daarnaast is er gekeken naar de inhoud van 

de dienstverlening en naar de wijze waarop de VKB betrokken kan zijn bij het bredere sociaal domein.  

 

 

De Volkskredietbank 
 
De VKB is een brede organisatie waar in prin-
cipe iedere inwoner met financiële problemen 
terecht kan. De VKB heeft vele vormen van 
schuldhulpverlening onder één dak waardoor 
goed kan worden bepaald welke vorm van on-
dersteuning het meest passend is en waardoor 
mensen snel en met een warme overdracht 
kunnen worden doorgeleid.  
De VKB beheert ongeveer 1,7 miljoen euro per 
maand voor de inwoners in de regio. 
De VKB is tevens vanuit de structuur van de ge-
meenschappelijke regeling (GR), een organisa-
tie die middenin de regio staat, de taal van de 
mensen spreekt en de mentaliteit begrijpt.  
Bij de VKB werken deskundige mensen wat 
zich vertaalt in een hoge score op klanttevre-
denheid en weinig recidive. 

 

Het plan en de dienstverlening voor de komende jaren doet recht aan de situatie van de inwoners in de 

regio Noord-Oost Groningen. Het houdt tevens rekening met de ambities van de afzonderlijke gemeenten 

in GR. Er spelen daarbij verschillende zaken. 

In de eerste plaats de gemeentelijke herindelingen. Een deel van de oorspronkelijk acht gemeenten in 

deze GR (Bellingwedde, Delfzijl, Appingedam, Loppersum, Eemsmond, Pekela en Oldambt) zit in verschil-

lende fasen van herindeling, terwijl veel (beleids)keuzes die deze gemeenten (gaan) maken, bepalend zijn 

voor de toekomst van de VKB.  

In de tweede plaats moeten de GR-gemeenten, vanuit de Wgs, vanaf 2021 een nieuw meerjarig beleids-

plan hebben. In dit nieuwe beleidsplan worden keuzes gemaakt over b.v. doelgroepen, omvang dienstver-

lening en beschikbare middelen. Dat heeft consequenties voor de VKB als uitvoeringsorganisatie.  

 

Dat maakt van dit Toekomstplan geen vaststaand document maar een document in ontwikkeling. Het wil 

voldoende ruimte bieden om in te spelen op veranderingen in het gemeentelijk sociaal domein, zowel 

inhoudelijk als financieel, én het wil ruimte bieden om te anticiperen op krimp dan wel uitbreiding van de 

dienstverlening van de VKB in de komende jaren.  

 

Leeswijzer 

 

In de inleiding wordt een schets gegeven van de omvang van de schuldenproblematiek in deze GR-regio. 

Daarnaast wordt aandacht besteed aan recente ontwikkelingen binnen de Wet gemeentelijk schuldhulp-

verlening (Wgs).  

 

Hoofdstuk 2 gaat over de onderlinge (financiële) verhoudingen als gevolg van de herindelingen in de GR-

regio. Er worden verschillende situaties geschetst waarbij de conclusie is om met enige flexibiliteit te blijven 

samenwerken binnen de GR. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 3 │ 27
 

 

Hoofdstuk 3 gaat over de dienstverlening en is daarmee de inhoudelijke kern van het Toekomstplan. De 

financiële vertaling is zichtbaar in de conceptbegroting 2021. 

 

In hoofdstuk 4 ligt de focus op de financieringssystematiek.  

 

In hoofdstuk 5 staat Beschermingsbewind centraal. Beschermingsbewind is geen wettelijke taak en valt 

niet onder de schuldhulpverleningstaken uit de Wgs. 

 

Hopelijk geeft dit Toekomstplan voldoende vertrouwen dat de VKB ook de komende jaren een effectieve, 

betrouwbare en deskundige partner is voor de schuldhulpverlening in de regio Noord-Oost Groningen 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 4 │ 27
 

Inhoudsopgave 

1 INLEIDING 5 

1.1 SCHULDENPROBLEMATIEK: HOOG OP DE AGENDA 5 
1.2 SCHULDEN IN NEDERLAND 6 
1.3 SCHULDEN IN DE REGIO 7 
1.4 ONTWIKKELINGEN BINNEN DE WET GEMEENTELIJKE SCHULDHULPVERLENING 7 

1.4.1 Vroegsignalering 8 

2 SAMENWERKING BINNEN DE GR NA HERINDELING 9 

2.1 OMVANG GR 9 
2.2 SAMENWERKING BINNEN GR 11 

3 DIENSTVERLENING VKB 13 

3.1 HET SOCIAAL DOMEIN 13 
3.2 HET KERNPAKKET VAN DE SCHULDHULPVERLENING VKB 14 

3.2.1 De Frontoffice 14 
3.2.2 De Schuldhulpverleningstrajecten 15 

3.3 HET KEUZEPAKKET VAN DE VKB 16 
3.3.1 Keuzepakket: Inzet VKB binnen gemeentelijke toegang. 16 

3.4 KLANTVISIE EN KLANTBENADERING 17 
3.5 SAMENVATTEND 17 

4 FINANCIËN 18 

4.1 HUISVESTING 18 
4.2 DIENSTVERLENING 18 
4.3 FINANCIERINGSSYSTEMATIEK 18 
4.4 OVERIG 20 

5 BESCHERMINGSBEWIND 21 

5.1 ONTWIKKELINGEN EN UITGANGSPUNTEN BIJ BEWINDVOERING 21 
5.2 BEWINDVOERING BIJ DE VKB 22 
5.3 BEDRIJFSVOERING EN FINANCIERING 23 

6 BIJLAGEN 25 

6.1 VERHOUDING UREN EN KOSTEN KERNPAKKET VKB (INDICATIE) 25 
6.2 GEGEVENS BESCHERMINGSBEWIND BIJ DE VKB (ZONDER BTW) 26 

 

 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 5 │ 27
 

1 Inleiding 
 

De regio Noord-Oost Groningen heeft ervoor gekozen om gezamenlijk, middels een GR, de uitvoering van 

de schuldhulpverlening te delegeren aan de VKB. Gemeenten bepalen samen het beleid en daarmee de 

uitvoering voor deze regio waarin schuldenproblematiek sterk speelt in het dagelijks leven van de inwo-

ners. In deze inleiding wordt inzicht gegeven in de omvang van de schuldenproblematiek en het percen-

tage mensen dat wél en niet wordt bereikt.  

 

1.1 Schuldenproblematiek: hoog op de agenda 

Binnen de schuldhulpverlening heeft men te maken met een veranderende sociale omgeving die is ingezet 

met de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in 2012 en de decentralisaties in 2015 en die tot op 

heden voortduurt. Het is bekend dat langdurige en ernstige financiële problemen zwaar drukken op ie-

mands welbevinden. De stress die gepaard gaat met ernstige schulden heeft een negatieve invloed op het 

vermogen van mensen om uit deze problematische situatie te komen.  

Schuldenproblematiek staat daarom hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Dat leidt tot on-

derzoek en veel initiatieven voor de uitvoering. Rode draad daarin is het belang van een stress-sensitieve 

benadering van de cliënten en aandacht voor preventie/vroegsignalering om erger te voorkomen. Het is 

vooral belangrijk om rust te brengen en mensen vast te houden totdat ze het weer zelf kunnen; niet langer 

vasthouden dan nodig, maar wel lang genoeg.  

 

Over wie hebben we het eigenlijk?  

Uiteraard heeft ieder persoon zijn of haar eigen verhaal. Het profiel van de gemiddelde persoon in schulden 

wordt weergegeven in de afbeelding hieronder.1  

 

 

 
 

 

 

                                                      
1 Jaarverslag NVVK 2018, toelichting cijfers, http://jaarverslag.nvvk.eu/2018/toelichting-cijfers/index.html. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 6 │ 27
 

1.2 Schulden in Nederland 

Uit recent onderzoek van het Nibud naar de financiële situatie van Nederlanders2 blijkt dat 38% van de 

huishoudens aangeeft moeite te hebben met rondkomen3. Bij deze groep gaat het vooral om uitkerings-

gerechtigden, alleenstaanden met kinderen en huishoudens uit lage inkomensgroepen. Ook het meema-

ken van een life event, zoals een scheiding, werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, kan leiden tot finan-

ciële problemen. 

 

Verder heeft één op de vijf huishoudens (20%) in Nederland betalingsproblemen4. Dit betreft dus bijna 1,5 

miljoen huishoudens. Daarbij gaat het bij 555.000 huishoudens om ernstige betalingsproblemen5 en pro-

blematische schulden. De rekening van de zorgverzekering wordt het vaakst niet betaald, gevolgd door 

die van het energiebedrijf en de huur of hypotheek. Hierbij is het opvallend dat mensen aangeven juist 

deze rekeningen wél als eerste te betalen als er betalingsachterstanden zijn. De overige huishoudens in 

de groep betalingsproblemen hebben lichte problemen6. 

 

Zorgelijk is dat 34% van de huishoudens met problematische schulden geen hulp ontvangt. De helft van 

deze groep geeft aan wel de weg te kunnen vinden naar organisaties die hulp bieden, maar 40% denkt 

geen hulp nodig te hebben. Het Nibud concludeert dat mensen kennelijk niet weten wanneer financiële 

problemen dusdanig ernstig zijn dat men er zelf niet meer uitkomt. Blijkbaar moet er meer gebeuren om 

mensen er bewust van te maken dat zij hulp nodig hebben. Ook het Nibud pleit daarom voor meer inzet 

op vroegsignalering.  

 

                                                      
2 Financiële Problemen 2018, Geldzaken in de praktijk 2018-2019 deel 1, Utrecht: 2019 (herziene versie), Nibud. 
3 Het rapport geeft niet een specifieke definitie van “moeite met rondkomen”. De respondenten konden de mate aangeven waarin 

ze maandelijks kunnen rondkomen middels een keuze uit zes categorieën, uiteenlopend van ‘zeer makkelijk’ tot ‘zeer moeilijk’. Als 

redenen voor moeite met rondkomen werden aangegeven: “uitgaven stijgen en inkomsten blijft gelijk”, “hoge vaste lasten”, “weinig 

inkomsten”, “inkomensdaling”. 
4 Het Nibud (pag.16) verstaat hieronder minimaal één van de volgende gebeurtenissen: Rekeningen te laat betaald, Aanmaning 

ontvangen, Afbetalingsregelingen getroffen, Weigering van een automatische incasso, Geen geld meer kunnen opnemen/niet meer 

kunnen pinnen, Brieven van een incassobureau/deurwaarder ontvangen, De huur/hypotheek meer dan 10 dagen te laat betaald, 

Een creditcardschuld van meer dan 500 euro, Aangemeld bij CAK vanwege achterstanden bij de zorgverzekering, Loonbeslag 

gelegd op het salaris, Een voorschot op het salaris gevraagd, Energie afgesloten door te laat betalen. 
5 Het Nibud (pag. 18) verstaat hieronder dat in de laatste 12 maanden minimaal één van de volgende gebeurtenissen met bijbeho-

rende frequentie hebben plaatsgevonden: Regelmatig de huur/hypotheek meer dan 10 dagen te laat betaald, Energie afgesloten 

door te laat betalen, Loonbeslag gelegd op het salaris, Regelmatig een voorschot op het salaris gevraagd, Aangemeld bij CAK 

vanwege achterstanden bij de zorgverzekering. 
6 Het Nibud (pag. 16) verstaat hieronder dat in de laatste 12 maanden minimaal één van de volgende gebeurtenissen met bijbeho-

rende frequentie hebben plaatsgevonden: Een enkele keer de huur/hypotheek meer dan 10 dagen te laat betaald, Regelmatig een 

aanmaning ontvangen, Regelmatig geen geld meer kunnen opnemen/niet meer kunnen pinnen, Regelmatig weigering van een 

automatische incasso, Een enkele keer een voorschot op het salaris gevraagd, Brieven van een incassobureau/deurwaarder ont-

vangen, Regelmatig een creditcardschuld van meer dan 500 euro, Regelmatig afbetalingsregelingen getroffen. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 7 │ 27
 

1.3 Schulden in de regio 

Om een indicatie te geven van de financiële situatie van huishoudens in de regio worden de resultaten van 

het Nibud-onderzoek (zie vorige paragraaf) afgezet tegen het percentage huishoudens dat werkelijk door 

de VKB wordt bereikt. Dit is weergegeven in onderstaande cirkeldiagrammen. 

 

 
 

De eerste twee cirkels betreffen landelijke percentages en geven niet specifiek de situatie in het werkge-

bied van de VKB weer. De derde cirkel (rechts) is een weergave van de werkelijke situatie in het werkge-

bied van de VKB.  

 

Hieruit blijkt vooral dat gemeenten niet alle inwoners met ernstige betalingsproblemen bereiken en dat de 

problematiek groter is dan zichtbaar bij de VKB. Een effectief werkende gemeentelijke toegang met een 

laagdrempelige benadering, kan er maar zo toe leiden dat het aantal mensen dat ondersteuning vraagt, 

gaat stijgen.  

 

Hierbij is ook van belang dat uit eerder onderzoek7 bekend is dat de schuldensituatie in het noorden van 

Nederland en specifiek in het noordoosten van Groningen nog groter is dan in de rest van Nederland. 

Mogelijk ligt het percentage huishoudens dat moeite heeft met rondkomen en het percentage dat (ernstige) 

betalingsproblemen heeft, in deze regio dus nog hoger. 

 

Kortom, de verwachting is dat het aantal mensen dat ondersteuning vraagt van een schuldhulpverlener de 

komende jaren eerder zal toenemen dan afnemen. 

1.4 Ontwikkelingen binnen de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 

De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is per juli 2012 in werking getreden. Sinds die datum zijn 

gemeenten wettelijk verantwoordelijk voor schuldhulpverlening. De Wgs vraagt van gemeenten om inte-

graal beleid te ontwikkelen en de raden dienen daarvoor een beleidsplan vast te stellen. In dat beleidsplan 

wordt onder meer opgenomen wat de te bereiken resultaten zijn, hoe de kwaliteit wordt geborgd maar ook 

hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven 

 

Het huidige beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening loopt eind 2019 af. Onlangs hebben de gemeente-

raden besloten de looptijd van dat beleidsplan met een jaar te verlengen. In 2020 zal er meer duidelijk zijn 

over diverse gemeentelijke ontwikkelingen. Tevens zullen naar verwachting dan de wijzigingen in de Wgs 

                                                      
7 Hoog in het Rood, Schuldenproblematiek in Noord-Nederland, Groningen: 2006, KWIZ. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 8 │ 27
 

(zie volgende paragraaf) van kracht zijn, zodat bij het vaststellen van een nieuw beleidsplan daarvan kan 

worden uitgegaan. 

1.4.1 Vroegsignalering 

Op basis van het wijzigingsvoorstel8 wordt in de wet een verplichting tot een vorm van vroegsignalering 

opgenomen. Vroegsignalering betekent dat een outreachende benadering wordt gestart op basis van 

daadwerkelijke signalen. Daarbij moet in het beleidsplan worden aangegeven welke hulp gemeenten uit 

eigener beweging aanbieden en welke afspraken zij daartoe willen maken met verhuurders, zorgverzeke-

raars en water- en energiebedrijven over de uitwisseling van persoonsgegevens. Gemeenten worden ver-

plicht om een inwoner een aanbod te doen voor een eerste gesprek wanneer het van deze partijen een 

signaal krijgt over betalingsachterstanden. Daarnaast wordt in het wetsvoorstel verduidelijkt dat gemeen-

ten ook verplicht zijn schuldhulpverlening aan te bieden aan ondernemers. 

 

Verder wordt de uitwisseling van persoonsgegevens met een aantal partijen in de wet beter vastgelegd. 

Ook wordt voorgesteld enkele inhoudelijke eisen aan het proces van schuldhulpverlening aan te scherpen. 

 

Inmiddels is het wetsvoorstel en een aantal moties aangenomen door de Tweede Kamer. Naar verwach-

ting zal de gewijzigde Wgs per 1 januari 2021 van kracht zijn. 

 

 

  

                                                      
8 Tweede Kamer der Staten-Generaal, 2019-2020, 16-10-2019, 35316 nr. 2. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 9 │ 27
 

2 Samenwerking binnen de GR na herindeling 
De herindelingen zijn van belang voor de positie van de VKB. Vanaf januari 2019 is de gemeente Eems-

mond gefuseerd met de voormalige gemeenten Bedum, Winsum en De Marne tot de nieuwe gemeente 

Het Hogeland. De definitieve besluitvorming over deelname in de GR door de gemeente Het Hogeland 

wordt begin 2020 verwacht. Verder gaan de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum vanaf 2021 

fuseren. De gemeente Westerwolde (fusie tussen voormalige gemeenten Bellingwedde en Vlagtwedde) is 

per 1 januari 2020 uitgetreden uit de GR.  

 

Dit hoofdstuk geeft een beeld van de onderlinge verhoudingen van de GR-gemeenten in verschillende 

situaties. De percentages zijn vooral van belang voor de vaste bijdrage per deelnemende gemeente. 

2.1 Omvang GR 

Om een beeld te geven van de onderlinge gemeentelijke verhoudingen is in onderstaande diagrammen 

de omvang van de dienstverlening van de VKB (aantallen huishoudens) per gemeente weergegeven in de 

volgende situaties: A. situatie in 2019, B. situatie in 2020, dus zonder Westerwolde, C. fictieve situatie 

2021 zonder Eemsmond, D. fictieve situatie 2021 met Eemsmond en E. fictieve situatie 2021 met geheel 

Het Hogeland 

 

Figuur A. Situatie 2019, omvang dienstverlening per gemeente  

 

 

 

 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 10 │ 27
 

De situatie per 1 januari 2020 waarbij de gemeente Westerwolde is uitgetreden, ziet er als volgt uit. 

 

Figuur B. Situatie 2020, omvang dienstverlening per gemeente  

 

 
 

 

 

 

Mocht de gemeente Het Hogeland besluiten uit te treden uit de GR, dan ziet de omvang van de dienstver-

lening er als volgt uit. 

 

Figuur C. Fictieve situatie 2021, omvang dienstverlening per gemeente, zonder Eemsmond 

 
 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 11 │ 27
 

Figuur D. Fictieve situatie 2021, omvang dienstverlening per gemeente, met Eemsmond 

 
 

 

 

Figuur E. Fictieve situatie 2021, omvang dienstverlening per gemeente, met geheel Het Hogeland 

 

 
 

 

Uit voorgaande overzichten blijkt dat na uittreding van Westerwolde en eventueel Eemsmond, het aandeel 

van de individuele gemeente licht stijgt, maar nog 90% van de huidige dienstverlening van de VKB in stand 

blijft. Indien (een deel van) de gemeente Het Hogeland binnen GR-verband wil blijven heeft dat een gunstig 

effect op het aandeel in de vaste bijdrage van de andere individuele gemeenten. 

2.2 Samenwerking binnen GR 

In juni 2017 heeft BMC | advies in opdracht van de VKB onderzoek gedaan naar vormen van samenwer-

king rond schuldhulpverlening. Het advies is besproken in het dagelijks en algemeen bestuur van de VKB. 

Het advies van BMC is om de publiekrechtelijke samenwerking rond schuldhulpverlening bij de VKB te 

laten voortbestaan binnen een GR. 

 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 12 │ 27
 

Door taken blijvend regionaal te organiseren in de vorm van een gemeenschappelijke regeling 

kunnen deze taken zelfstandig en op een eenduidige manier worden uitgevoerd. Dat biedt effi-

ciencyvoordelen in de uitvoering en het biedt eenheid in de regio. Bovendien heeft het openbaar 

lichaam van de GR rechtspersoonlijkheid en heeft het daarmee de gewenste slagkracht om de 

werkzaamheden zelfstandig uit te voeren namens de gemeenten. De VKB is een gevestigde naam 

en levert dienstverlening van hoge kwaliteit. Partijen zijn het erover eens dat hier geen afbreuk 

aan gedaan moet worden, maar dat er juist nog meer ingezet kan worden op profilering. Op veel 

punten doet de VKB het heel goed. Als dit beter uitgedragen wordt, kan de keuze van gemeenten 

voor uitbesteding van schuldhulpverlening aan de VKB gefundeerd worden op deze positieve pun-

ten. 

 

Volgens BMC | advies is daartoe een GR met de mogelijkheid om dienstverlening deels flexibel af te 

nemen de meest aangewezen manier voor de toekomstige samenwerking met de VKB. De GR als rechts-

vorm verandert daarmee niet, het is slechts een andere manier van inrichten.  

 

De gemeenten willen keuzevrijheid en flexibiliteit in de samenwerking, en een flexibel ingerichte 

GR maakt het mogelijk dat gemeenten per product of dienst kunnen kiezen voor regionale samen-

werking of het zelf doen.  

Gemeenten betalen alleen de kosten voor de producten en diensten die zij afnemen plus de ba-

siskosten van de GR.  

Per te leveren product of dienst worden met de deelnemende gemeenten afspraken gemaakt over 

de uitvoering en aansturing van taken. De afspraken worden vastgelegd in een DVO tussen de 

VKB en de individuele gemeenten. Daarnaast hebben de gemeenten de vrijheid om lokaal, vanuit 

de kracht van de eigen samenleving, mogelijkheden te bieden voor een eigen aanbod van onder-

steuning 

 

Tot en met 2020 wordt gewerkt met een basispakket en een pluspakket. Dat is feitelijk al een voorbeeld 

van de geadviseerde flexibiliteit. De inhoudelijke invulling van deze beide pakketten voldoet echter niet 

meer in de huidige situatie, zoals o.a. blijkt uit de zeer geringe afname van het pluspakket. Dat neemt niet 

weg dat een bepaalde mate van flexibiliteit wenselijk blijft. Daarbij heeft de organisatie wel een stabiele 

basis nodig om een gezonde organisatie te kunnen blijven. 

 

Gekozen is daarom om vanaf 2021 te werken met een kernpakket aan dienstverlening dat door alle GR-

gemeenten wordt afgenomen en een keuzepakket waarbij via DVO’s met afzonderlijke gemeenten afspra-

ken worden gemaakt. Bij dat laatste gaat het met name om de inzet van de VKB bij de gemeentelijke 

toegang, en ook om beschermingsbewind. 

Op deze wijze houd je een stevige gemeenschappelijke basis met mogelijkheden voor individuele ge-

meentelijke keuzes.  

 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 13 │ 27
 

3 Dienstverlening VKB 

3.1 Het sociaal domein 

Sinds de decentralisaties in het sociaal domein (2015) hebben gemeenten, meer nog dan daarvoor, een 

verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van inwoners die het zelf (even) niet redden. Deze verant-

woordelijkheid is vastgelegd in verschillende wetten zoals de Wet maatschappelijke ondersteuning 

(WMO), Participatiewet, Jeugdwet en ook de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. 

Deze transformatie heeft bij gemeenten geleid tot een ambitie voor een integrale benadering van de pro-

blematiek. Met andere woorden, wanneer een inwoner een hulpvraag heeft, wordt gekeken naar meerdere 

levensgebieden en wordt de oplossing integraal gezocht.  

 

Dit Toekomstplan richt zich op de uitvoering van de schuldhulpverlening, niet op het hele sociale domein. 

Toch heeft dit plan wel degelijk een bredere blik. Zowel onderzoek als ervaring laat zien dat er een duide-

lijke relatie is tussen een problematische financiële situatie en problemen op andere levensgebieden. Het 

is belangrijk om snel aan de voorkant te bepalen welk probleem, of welke problemen, het eerst moet(en) 

worden aangepakt en op welke, samenhangende,  wijze. Dat geeft in de eerste plaats de mensen rust en 

vertrouwen, maar daardoor kan ook een meer duurzame oplossing voor de problemen worden gezocht. 

Samenwerking met andere partners is dan belangrijk. 

De VKB heeft verschillende vormen van schuldhulpverlening ‘onder één dak’. Daardoor kunnen mensen 

met schulden op maat en breed geholpen worden en is doorstroom naar een andere vorm van schuld-

hulpverlening betrekkelijk eenvoudig. 

Schuldhulpverlening moet zoveel mogelijk aansluiten op de ontwikkelingen in het sociaal domein en de 

ontwikkelingen binnen de GR-gemeenten. Mede vanwege de (komende) herindelingen is het toekomstig 

beleid op het sociaal domein echter nog niet voor elke GR-gemeente meerjarig bepaald. Dat betekent dat 

het Toekomstplan zich richt op wat op dit moment de rode draden binnen de gemeenten lijken te zijn. In 

het nieuw te ontwikkeling beleidsplan Schuldhulpverlening komen deze uitgangspunten waarschijnlijk te-

rug. 

 

Vanuit hun visie op het sociaal domein9 hebben de GR-gemeenten de ambitie dat dienstverlening … 

… dichtbij de inwoners plaatsvindt, 

… met een brede, integrale aanpak, 

… van goede kwaliteit is, 

… gericht is op preventie en op vroegtijdige signalering, 

… met logische verbindingen met partners en beleidsvelden binnen en buiten het sociaal domein. 

 

Hiermee willen gemeenten bereiken dat … 

… de dienstverlening goed toegankelijk is voor inwoners, 

… in de dienstverlening de inwoner centraal staat en de aanpak aansluit bij zijn/haar wensen, 

… de dienstverlening snel, effectief en efficiënt is, tegen aanvaardbare kosten. 

… iedere inwoner, op een voor hem/haar passende manier, actief meedoet in de (lokale) maatschappij en 

dat kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien. 

 

Op de volgende pagina wordt aan de hand van een infographic inzichtelijk gemaakt hoe het Toekomstplan 

vertaald kan worden naar de uitvoering. Vervolgens wordt dieper ingegaan op deze dienstverlening. 

 

                                                      
9 Gemeente Eemsdelta: Dienstverleningsconcept, Gemeente Het Hogeland: Toekomstvisie Ruimte, Gemeente Oldambt: Visie 

Transformatie Sociaal Domein 2025, Gemeente Pekela: voorjaarsnota 2019, Gemeente Veendam: Visie op sociaal domein 2016. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 14 │ 27
 

Infographic Dienstverlening 

 
 

3.2 Het kernpakket van de schuldhulpverlening VKB 

Een inwoner in Noord-Oost Groningen kan voor deskundige schuldhulpverlening terecht bij de VKB. Deze 

dienstverlening vormt het kernpakket van de VKB (de twee rechter kolommen).Hiermee geeft de VKB 

handen en voeten aan de uitvoering van de Wgs en het beleidskader. Het kernpakket wordt door alle GR-

gemeenten bij de VKB afgenomen en wordt gedeeltelijk uit de vaste bijdrage bekostigd. 

 

Het kernpakket bestaat uit twee onderdelen die onderling afhankelijk zijn:  

1) De frontoffice  

2) De schuldhulpverleningstrajecten. 

3.2.1 De Frontoffice  

Als mensen met problematische schulden binnenkomen bij de VKB, worden ze opgevangen door mede-

werkers van de frontoffice (het gele tandwiel). De frontoffice is een laagdrempelige voorziening waar men-

sen uiteindelijk via een resultaatgericht plan van aanpak worden doorgeleid naar de juiste vorm van schuld-

hulpverlening. De kern van de ondersteuning via de frontoffice is de intake met het plan van aanpak en, 

indien nodig, de crisisinterventie. 

De medewerkers van de frontoffice werken zoveel mogelijk op locatie. Op die manier zijn ze toegankelijk 

voor de inwoners maar ook voor de medewerkers van de gemeentelijke toegang voor doorverwijzing of 

collegiaal overleg. 

De frontoffice levert maatwerk. Dat wil zeggen, een persoonlijke werkwijze die aansluit op de situatie van 

de inwoner. De frontoffice is een samenspel met de gemeentelijke toegang. Dubbele intakes en vertragin-

gen in het proces worden zoveel mogelijk voorkomen. Dat is immers voor de cliënt onprettig, en dat kost 

geld. 

Mensen kunnen op twee manieren bij de VKB binnenkomen:  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 15 │ 27
 

 

Mensen zoeken rechtstreeks contact met de VKB 

Deze mensen hebben financiële zorgen en komen zonder dossier, op advies of uit zichzelf, bij de VKB 

voor hulp. Zij worden zo snel mogelijk gekoppeld aan een medewerker van de frontoffice (het gele tand-

wiel) die met hen een Intake Compleet doorloopt. Dat houdt in: een intake, dossierverzameling, analyse, 

stabilisatie, een plan van aanpak en, indien nodig, doorgeleiding naar collega’s van de VKB voor een 

passend schuldhulpverleningstraject. 

Indien er sprake is van een crisissituatie, bijvoorbeeld een dreigende huisuitzetting, dan wordt deze Intake 

Compleet aangevuld  met een crisisinterventie zoals het opstarten van spoedbudgetbeheer en het aan-

vragen van een moratorium. 

 

Mensen melden zich (eerst) bij de gemeentelijke toegang 

Er zijn ook mensen die met een hulpvraag niet bij de VKB, maar bij de gemeente aankloppen (bij het oranje 

tandwiel). Mogelijk voornamelijk wanneer er sprake is van problemen op meerdere levensgebieden. De 

ervaring leert dat financiële problemen daar vaak onderdeel van uitmaken. Wanneer in een gemeentelijke 

toegang voldoende deskundigheid aanwezig is, dan kan de financiële situatie alvast enigszins worden 

gestabiliseerd en de ondersteuning worden opgestart. Indien nodig kan iemand vervolgens worden over-

gedragen naar de frontoffice van de VKB of naar andere vormen van hulpverlening. Het voordeel van deze 

ketenbenadering is dat mensen met een correct en relevant dossier binnenkomen bij de collega’s van de 

frontoffice. Daar kan dan worden volstaan met een korte intake, d.w.z. een analyse van het dossier en een 

gesprek, waardoor een gericht plan van aanpak snel kan worden gemaakt en in uitvoering kan gaan. 

Wanneer er onvoldoende deskundigheid is bij een gemeentelijke toegang en een inwoner wordt doorver-

wezen zonder, of met een incompleet dossier, dan zal de medewerker frontoffice alsnog een Intake Com-

pleet moeten afnemen (zie hierboven). 

3.2.2 De Schuldhulpverleningstrajecten  

Het tweede onderdeel van het kernpakket zijn de schuldhulpverlengingstrajecten (groene tandwiel). Op 

basis van een plan van aanpak bij de frontoffice kunnen inwoners met problematische schulden verder 

worden geholpen door andere medewerkers van de VKB. Voor deze mensen wordt een  schuldhulpverle-

ningstraject gestart.  

De VKB biedt diverse vormen van schuldhulpverlening zoals Schuldregeling, Schuldbemiddeling, Dwang-

akkoord, Wsnp, Financieel beheer, Saneringskredieten en Budgetbeheer.  

 

Deze producten blijven in ontwikkeling. Ter  illustratie van een inhoudelijke vernieuwing worden twee pro-

ducten eruit gelicht: Budgetbeheer en Schuldregeling.  

 

Budgetbeheer 

Het uitgangspunt bij budgetbeheer blijft: lichte ondersteuning waar het kan en zwaardere waar nodig. Het 

doel is dat mensen weer financieel zelfredzaam worden. Er wordt nu steviger ingezet op maatwerk en 

coaching. Dat betekent dat de dienstverlening nog meer wordt afgestemd op de individuele situatie van de 

klant. We onderscheiden daarbij grofweg drie vormen budgetbeheer: 

 

Regulier Budgetbeheer 

Dit komt het meest overeen met het huidige budgetbeheer. Het onderscheid zwaar en middel verdwijnt 

daarbij als apart te factureren producten, evenals het financiële onderscheid tussen opstart, afronding en 

coaching. De insteek wordt daardoor een totaal pakket budgetbeheer waarbij afhankelijk van de situatie 

en de fase waarin iemand zit, een bepaalde werkwijze en tempo wordt gehanteerd. Dat geeft de consulent 

meer professionele vrijheid. De termijn van maximaal vier jaar budgetbeheer blijft gehandhaafd. 

 

Beperkt Budgetbeheer 

Maatwerk betekent ook rekening houden met mensen die, direct aan het begin of na verloop van tijd, lichte 

ondersteuning nodig hebben. Voor hen is het product Beperkt Budgetbeheer. Dit product, waarbij de on-

dersteuning uitgaat van een redelijke mate van zelfstandigheid van de cliënt, wordt bijvoorbeeld ingezet in 

de laatste fase van het proces budgetbeheer. Het kan eventueel ook kan worden ingezet voor mensen die 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 16 │ 27
 

mogelijk onder bewind komen bij de VKB en moeten wachten op de beschikking van de rechtbank. Zie 

daarvoor ook hoofdstuk 5.   

 

In de praktijk blijkt het volgende. Het aantal mensen dat onder clausule, en dus als uitzondering, langer 

dan vier jaar in budgetbeheer zit, is gemiddeld 300. Dat is weliswaar minder dan de ongeveer 1000 mensen 

in de periode zonder tijdsbegrenzing, maar het is daarentegen ongeveer een kwart van de totale groep in 

budgetbeheer. Dat is geen uitzondering meer. Blijkbaar voldoet de huidige dienstverlening niet voor deze 

mensen. Er wordt daarom een nieuw product ontwikkeld: 

 

Beschermd Budgetbeheer. 

Beschermd budgetbeheer is bedoeld voor bestaande cliënten voor wie zelfredzaamheid binnen vier jaar 

geen optie is en waarbij de verwachting is dat ook verlenging van een traject budgetbeheer niet tot (volle-

dige) zelfredzaamheid zal leiden. In een bepaalde fase in hun proces is er de mogelijkheid een nieuw 

product in te zetten: beschermd budgetbeheer. Beschermd budgetbeheer volstaat in een stabiele situatie. 

Het is geen uitbreiding van de doelgroep budgetbeheer, maar een andere vorm van dienstverlening. In 

2020 wordt middels een project onderzocht op welke wijze dit product kan worden vormgegeven. In 2021 

kan het dan structureel worden ingevoerd. Het product wordt daarom al wel opgenomen in de begroting 

2021. 

Beschermd budgetbeheer kan daarnaast ook een minder belastend instrument zijn voor mensen die een 

verzoek tot bewindvoering doen en waarbij het de inschatting is dat bewindvoering een te zwaar, en dus 

onnodig, middel is. Ook dit wordt in 2020 onderzocht. 

 

Schuldregeling 

Bij schuldregeling is de ontwikkeling ingezet om steeds meer minnelijke regelingen te laten slagen voor 

een goede doorgeleiding naar de Wsnp. Daarvoor kan het nodig zijn om meer dan voorheen een proce-

dure voor een dwangakkoord te starten zodat alle schuldeisers meewerken aan een oplossing. 

Een andere ontwikkeling is om meer minnelijke regelingen via een saneringskrediet te laten slagen. Een 

saneringskrediet is voor de cliënt duidelijk en overzichtelijk. Er worden concrete afspraken gemaakt voor 

een bepaalde periode, doorgaans 36 maanden, en de schuldenaar heeft maar met één schuldeiser te 

maken, namelijk de VKB. Dat wordt door de cliënten als minder belastend ervaren. Het brengt hen rust en 

stabiliteit. Voor de VKB is een saneringskrediet minder bewerkelijk dan bemiddeling omdat er geen her-

controles hoeven plaats te vinden. Schuldeisers worden direct betaald voor het afgesproken bedrag en 

hoeven niet te wachten op deelbetalingen. Schuldeisers hebben dus direct zekerheid. 

Hiermee wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen die ook door de NVVK worden ondersteund. 

3.3 Het keuzepakket van de VKB 

Om tegemoet te komen aan de verschillende individuele ambities binnen de GR-gemeenten is in het vorig 

hoofdstuk aangegeven dat een samenwerkingsvorm met enige flexibiliteit wenselijk is. Concreet betekent 

dat dat naast het kernpakket voor iedereen, er een keuzepakket is waarbij via dienstverleningsovereen-

komsten (DVO’s) afzonderlijke afspraken gemaakt kunnen worden met de VKB.  

Wij onderscheiden daarin twee mogelijkheden: inzet van de VKB binnen de gemeentelijke toegang en 

beschermingsbewind. Voor bewind verwijzen we naar hoofdstuk 5. 

3.3.1 Keuzepakket: Inzet VKB binnen gemeentelijke toegang. 

De eerste stap bij (dreigende) financiële problemen is om de situatie integraal te bekijken en snel en des-

kundig, samen met de inwoner, aan te pakken. Gemeenten zijn volop bezig met de ontwikkeling van een 

toegang (het oranje tandwiel) waarin dit kan worden opgepakt. De wijze waarop dat wordt vormgegeven, 

verschilt per gemeente. Zo is er bijvoorbeeld een zorgbalie, een geldteam, een ‘erop af team’ en/of onder-

steuning via een sociaal team. De afgelopen periode heeft de VKB daar in afzonderlijke gemeenten en 

met verschillende intensiteit een bijdrage aan geleverd. Door als VKB nauw samen te werken met ge-

meentelijke medewerkers en andere partners wordt de integrale benadering bevorderd. Door korte lijnen 

is er snelheid in het proces en is onderlinge uitwisseling van kennis eenvoudiger. Ook kan, indien dat nodig 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 17 │ 27
 

blijkt, een schuldhulpverleningstraject binnen de VKB sneller en effectiever worden opgestart wanneer in 

een gemeentelijke toegang op deskundige wijze al is begonnen met  stabilisatie.  

Deze inzet van de VKB aan het begin van het proces is dus optioneel. Gemeenten hebben de mogelijkheid 

om, uiteraard in samenwerking met de VKB, te bepalen of en welke inzet nodig is.  

 

Preventie 

Preventie in de hele keten van schuldhulpverlening is belangrijk. Met name het  voorkomen van schulden 

bij jongeren is een punt van aandacht. In de regio Noord-Oost Groningen waar intergenerationele armoede 

een veelvoorkomend verschijnsel is, is het belangrijk de spiraal te doorbreken en jongeren te begeleiden. 

Tot en met 2020 werd met een aantal gemeenten aparte afspraken gemaakt over preventie-activiteiten 

(het pluspakket). De constatering is dat dit pluspakket weinig wordt afgenomen. Het komende jaar gaat de 

VKB in gesprek met de GR-gemeenten om in het proces van nieuwe beleidsvorming mee te denken over 

de gemeentelijke ambities en mogelijkheden als het gaat om preventie. 

3.4 Klantvisie en klantbenadering 

Naast inhoudelijke aanscherping en vernieuwing is er ook een ander element dat maakt of de dienstver-

lening effectief is: de klantvisie en de klantbenadering. Daarover gaat deze paragraaf. 

Uit het rapport “Weten is nog geen doen” van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR)10 

blijkt dat er een behoorlijk verschil is tussen wat de overheid van burgers verwacht en wat zij daadwerkelijk 

in staat zijn om te doen. Rationeel weten mensen vaak wel wat ze moeten doen, maar met alle stress, 

verleidingen en tegenslagen is het erg moeilijk om zich aan een plan te houden. Dit geldt niet alleen voor 

kwetsbare groepen in de maatschappij maar ook voor hoger opgeleiden en mensen met een goede maat-

schappelijke positie. Dichtbij de burger betekent dus niet alleen fysiek in de buurt van de burger. Minstens 

zo belangrijk is de dienstverlening en verwachtingen van burgers (en dus ook de verplichtingen die worden 

opgelegd) af te stemmen op de persoonlijke situatie. Het stellen van reële en haalbare doelen is dus es-

sentieel.  

 

De afgelopen periode is binnen de VKB de ontwikkeling ingezet naar een meer stress-sensitieve benade-

ring van de cliënten. Zo wordt de methodiek ‘motiverende gespreksvoering’ onderdeel van de werkwijze 

van de VKB. Motiverende gespreksvoering is een klantgerichte, non-directieve manier van begeleiding die 

als doel heeft mensen zelf hun eigen wensen en tegenstrijdigheden te laten onderzoeken, om hen op die 

manier verder te helpen in het proces van gedragsverandering. Een aantal uitgangspunten is: 

 Motivatie tot verandering komt vanuit de klant en wordt niet van buitenaf opgelegd 

 Het is de taak van de klant en niet van de hulpverlener om een oplossing te zoeken 

 Proberen iemand te overtuigen is geen effectieve strategie 

 Het gesprek is kalm en uitnodigend van karakter 

 

Uit onderzoek blijkt dat motiverende gespreksvoering leidt tot meer gemotiveerde klanten, minder uitval 

en meer kans op structurele gedragsverandering. 

3.5 Samenvattend 

Zoals de infographic visualiseert, wordt het Toekomstplan in de uitvoering op de volgende wijze ver-

taald:  

 Schuldhulpverlening als kern van de organisatie. Dit kernpakket bestaat uit de frontoffice en 

schuldhulpverleningstrajecten. Alle GR-gemeenten nemen deze dienstverlening af bij de VKB.  

 Keuzepakket voor GR-gemeenten afzonderlijke middels DVO. Dit keuzepakket bestaat uit de inzet 

van de VKB als onderdeel van de gemeentelijke toegang en uit beschermingsbewind. 

 Naast de inhoud van wordt een klantvisie ontwikkeld. Een onderdeel daarvan is de methodiek van 

motiverende gespreksvoering.  

                                                      
10 Weten is nog geen doen, een realistisch perspectief op redzaamheid, Den Haag: Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid 

(WRR) 2017. 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 18 │ 27
 

4 Financiën  
 

In de vorige hoofdstukken ligt de nadruk op de inhoud. In dit hoofdstuk ligt de focus op de financiën. Voor 

de exacte financiering wordt overigens verwezen naar de (concept)begroting. In dit hoofdstuk wordt, ter 

verduidelijking van het geheel, een aantal toekomstgerichte en overstijgende aspecten eruit gelicht. 

4.1 Huisvesting 

De VKB is gehuisvest op één locatie, het pand aan de Stationsweg 2 in Appingedam. Omdat de VKB 

toegankelijk en laagdrempelig wil zijn met een goed netwerk in de regio, en omdat de VKB zoveel mogelijk 

kostenbesparend wil zijn, zijn de volgende opties verkend: 

 Een extra locatie openen elders in de regio 

 Verhuizen naar een kleiner pand en vervolgens voornamelijk op locatie werken 

 In het pand aan de Stationsweg in Appingedam blijven 

 

Een extra locatie openen elders in de regio brengt extra kosten met zich mee en is eigenlijk een schijn-

laagdrempeligheid. De regio Noord-Oost Groningen is dermate groot dat veel mensen dan nog steeds 

moeten reizen en afstand ervaren. Momenteel wordt al in de gemeenten op locatie gewerkt (tweede optie). 

Het is echter niet op korte termijn haalbaar de dienstverlening op locaties bij de gemeenten en de maat-

schappelijke partners zover uit te breiden, dat de VKB met een kleinere hoofdvestiging zou toekunnen.  

Uiteindelijk is gekozen voor de derde optie en is het huurcontract met 5 jaar verlengd. Dit heeft verschil-

lende voordelen.  

 De huur bedraagt € 93.000 per jaar, dat is relatief laag.  

 Geen onrust (en kosten) door een verhuizing. Energie kan worden gericht op het primaire proces. 

 Vanuit het centrale kantoor in Appingedam gaan medewerkers alsnog een aantal dagdelen op 

locatie werken. 

 Het verlengde contract biedt de mogelijkheid tot krimp in eigen huis door de optie om de boven-

verdieping af te stoten. 

4.2 Dienstverlening 

Er is een doorlichting gedaan bij de schuldhulpverleningstrajecten zoals die zijn benoemd in hoofdstuk 3. 

Er is een herijking geweest op het benodigde aantal uren per traject, het aantal verwachte cliënten en de 

uurprijs. De uurprijs is berekend op basis van alle kosten voor een werkplek inclusief de personeelslasten. 

De gemiddelde prijs van een consulent bij de VKB is daarmee vastgesteld op € 75 per uur. Dat is een 

marktconform tarief voor een Hbo-er. Dat wil niet zeggen dat voor elke vorm van dienstverlening € 75 per 

uur moet worden berekend. Een deel van het uurtarief voor het kernpakket bijvoorbeeld wordt verrekend 

via de vaste bijdrage. Zie hiervoor de volgende paragraaf. 

in bijlage 1 wordt een overzicht gegeven van het aantal berekende uren van het kernpakket en de ver-

wachte aantallen voor 2021. Dit overzicht is ter indicatie. Bij de vaststelling van de begroting vindt besluit-

vorming daarover plaats. 

4.3 Financieringssystematiek 

Het kenmerk van samenwerken binnen GR-verband is dat kosten gezamenlijk worden gedeeld op een 

transparante en evenwichtige manier. Daarbij is het belangrijk dat de afzonderlijke gemeenten zowel bij 

de begroting als bij de rekening niet voor verassingen komen te staan en voldoende grip hebben op hun 

bijdrage aan de bekostiging van de VKB.  

Mede daarom is met ingang van 1 januari 2019 de financieringssystematiek gewijzigd. Belangrijkste ken-

merk van deze gewijzigde systematiek is een duidelijk onderscheid tussen de vaste kosten en de product-

kosten.  Vaste kosten worden, middels een verdeelsleutel op basis van inwoneraantal, verdeeld over de 

GR-gemeenten. Productkosten worden betaald op basis van afname per gemeente van dienstverlening 

uit het kernpakket. 

 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 19 │ 27
 

Onderstaand cirkeldiagram is een schematische afbeelding van de gewijzigde financieringssystematiek 

vanaf 1 januari 2019. Deze systematiek is de basis geweest voor de begroting 2019 en 2020. 

 

 
 

Met deze systematiek is de keuze gemaakt om alle overhead over te hevelen naar de vaste kosten. Ook 

de overhead van de consulenten. Op deze manier blijft het uurtarief voor producten uit het kernpakket 

VKB laag, namelijk € 55,- per uur, 42% van de totale kosten.  

De vaste bijdrage bedraagt daardoor 49% van de totale kosten. Omgerekend komt dat neer op € 11,- per 

inwoner.  

 

Exploitatiebijdrage 

Uit een nadere analyse is gebleken dat een deel van de dienstverlening van de VKB, met name de front-

office, tot nu toe niet zichtbaar als product is meegenomen in de begroting. De kosten hiervoor worden 

uiteindelijk middels de exploitatiebijdrage verrekend. Daarmee is het vrijwel onmogelijk een exploitatiete-

kort te voorkomen en worden gemeenten jaarlijks geconfronteerd met een extra bijdrage.  

Daarom wordt met ingang van de begroting 2021 álle dienstverlening begroot zodat daarmee het exploi-

tatietekort wordt geminimaliseerd.  

 

Dienstverleningsovereenkomsten (DVO) 

Er is voor gekozen om bepaalde inzet van de VKB te bekrachtigen middels DVO’s. Dat betreft deelname 

van de VKB in gemeentelijke pilots gericht op preventie en vroegsignalering en dat betreft beschermings-

bewind.  

 

Gemeentelijke toegang/vroegsignalering 

Bekostiging via aparte afspraken is deels een voortzetting van de huidige werkwijze. Zowel in 2019 als in 

2020 heeft een aantal gemeenten pilots opgezet om de ondersteuning aan de inwoners vorm te geven en 

heeft de VKB daarin geparticipeerd. Door deze deelname via DVO’s te regelen, zijn de afspraken duidelijk 

en kunnen zowel de VKB als de gemeenten er tijdig rekening mee houden qua financiën en inzet van 

personeel.  

 

 

 

 

Door stevig in te zetten op deskundige en preventieve ondersteuning bij de gemeente is de aanname dat 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 20 │ 27
 

1)  er sprake is van verzilvering. Door bepaalde elementen van de schuldhulpverlening tijdig op te 

pakken in de gemeentelijke toegang kan schuldhulpverlening worden afgewend of minder inten-

sief worden ingezet, waardoor bij de VKB een besparing kan worden gerealiseerd 

2) meer mensen de weg naar ondersteuning weten te vinden vanwege de laagdrempeligheid waar-

door het aantal mensen dat bij de VKB terechtkomt stijgt. 

 

Beide aannames kunnen nog niet worden getoetst, daar moet enige tijd overheen gaan. De verwachting 

is dat aan het eind van 2020 zich een ontwikkeling zal aftekenen. Op dat moment kunnen nadere conclu-

sies worden getrokken. 

Voor deelname van de VKB in de gemeentelijke toegang/vroegsignalering blijft in 2021 extra financiering 

nodig.  

4.4 Overig 

Er is een verkenning gedaan naar aanvullende maatregelen voor een efficiëntere bedrijfsvoering. In 2020 

zal dat nader worden onderzocht en uitgewerkt. 

 

Intensievere samenwerking met andere kredietbanken: 

 Uitwisseling tijdelijk personeel 

 Gezamenlijke inzet op scholing en professionalisering 

 Gebruikmaken van elkaars expertise, b.v. door inkoop 

 Samenwerking op gebied van automatisering 

 Door schaalvergroting in te zetten kunnen bepaalde kosten mogelijk omlaag. 

 

Meer gebruikmaken van GR-gemeenten 

Bijvoorbeeld door samen te werken bij bepaalde aanbestedingen zoals de arbodienst of telefonie. Maar 

ook door gebruik te maken van gemeentelijke kennis en inzet op bv laaggeletterdheid of communicatie. 

 

Andere partners 

Onderzoeken in hoeverre andere partners niet alleen inhoudelijk maak ook financieel kunnen bijdragen. 

Te denken valt aan een bijdrage van woningcorporaties bijvoorbeeld bij voorkomen huisuitzettingen. 

 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 21 │ 27
 

5 Beschermingsbewind 
 

Beschermingsbewind is een door de rechter opgelegde maatregel die is bedoeld voor meerderjarigen die 

tijdelijk of blijvend niet in staat zijn om hun financiële belangen te behartigen. Een beschermingsbewind-

voerder beschermt het vermogen van de betreffende persoon en behartigt zijn financiële belangen. De-

gene die onder bewind is gesteld mag niet meer zelfstandig beslissen over de goederen die onder bewind 

staan.  

 

Sinds januari 2014 zij er twee soorten / gronden voor beschermingsbewind, namelijk: 

1. Bewind wegens een lichamelijke of geestelijke toestand (regulier bewind); 

2. Bewind op grond van verkwisting of een schuldensituatie (schuldenbewind). 

 

Een regulier beschermingsbewind is in beginsel voor onbepaalde tijd. Dit bewind stopt alleen bij opheffing 

door de kantonrechter of door het overlijden van de cliënt. Van deze groep cliënten stroomt maar een 

beperkt deel uit. Een schuldenbewind duurt in principe zolang als de situatie van verkwisting of de schul-

densituatie aanwezig is. Dit is normaal gesproken dus een aanzienlijk kortere periode dan bij een regulier 

bewind, zodat cliënten uit deze groep eerder uitstromen.  

 

5.1 Ontwikkelingen en uitgangspunten bij bewindvoering 

Beschermingsbewind is geen wettelijke taak voor gemeenten. De meeste gemeenten voelen het echter 

wel als hun verantwoordelijkheid om deze mensen te ondersteunen door goede advisering over bewind-

voerders in de regio of door het aanbieden van bewindvoering via de ‘eigen’ kredietbank. Het gaat immers 

om een kwetsbare groep die door omstandigheden niet in staat is de eigen financiën te beheren en te 

regelen. Dat betekent dat gemeenten zich betrokken voelen bij de wijze waarop beschermingsbewind in 

hun gemeenten wordt ingevuld.  

Naast inhoudelijke betrokkenheid hebben gemeenten ook een financieel belang dat bewindvoering effec-

tief en deskundig wordt ingezet. Mensen die onder bewind komen, moeten dat zelf betalen. Indien zij 

daartoe niet in staat zijn, en dat geldt voor het merendeel, kunnen zij daarvoor bijzondere bijstand aanvra-

gen.  

Het aantal mensen onder beschermingsbewind is de afgelopen jaren fors gestegen van 94.000 bewinden 

landelijk  in 2009 tot 255.000 in 2018. In bijna 25% van de gevallen gaat het dan om schuldenbewind. 

Daarmee is het percentage bijzondere bijstand dat wordt toegekend voor bewindvoering exponentieel ge-

stegen tot soms wel 50% van het totale budget. 

Deze forse toename aan klanten heeft ook geleid tot een toename van het aantal commerciële bewind-

voerderskantoren, ook in deze regio. 

 

Gemeenten hebben geen directe regie op de aanvragen tot bewind. Bewoners kunnen zich melden bij een 

bewindvoerderskantoor naar keuze en de rechter bepaalt of iemand wordt toegelaten. Een schuldenbe-

wind wordt in principe uitgesproken als een tijdelijke maatregel, namelijk totdat de schuldensituatie is op-

gelost. Een regulier bewind heeft meer het karakter van een langdurige maatregel, omdat de noodzaak 

van het bewind daarbij meestal in de persoon ligt. De rechter toetst en beslist of een onderbewindstelling 

beëindigd kan worden. Voor beide soorten bewind geldt dat een bewindvoerder in ieder geval iedere 5 

jaar aan de rechter dient aan te geven of het bewind nog noodzakelijk is.  

 

Het is in de eerste plaats voor de cliënt, maar ook voor de gemeenten, van belang dat bewindvoering 

deskundig, klantgericht en efficiënt wordt uitgevoerd. De volgende uitgangspunten worden gehanteerd: 

 

1. Alleen bewindvoering als het niet anders kan 

Bewindvoering grijpt zwaar in het dagelijks leven van iemand in, en moet daarom niet onnodig 

worden ingezet. Bewindvoering is daarmee per definitie alleen voor kwetsbare personen. Indien 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 22 │ 27
 

lichtere ondersteuning voor iemand mogelijk is, dan heeft dat de voorkeur. Te denken valt aan één 

van de producten van budgetbeheer of ondersteuning in de privésfeer.  

 

2. Integrale benadering 

Het kan nodig zijn dat een cliënt naast bewindvoering andere (schuld)hulpverlening nodig heeft 

zoals een schuldregeling. Het uitgangspunt is dat dit met korte lijnen en met zo min mogelijk over-

drachtsmomenten en intakes wordt georganiseerd. 

 

3. Kwaliteit 

Vanzelfsprekend is een deskundige en klantgerichte benadering een belangrijk uitgangspunt. 

 

4. Gemeentelijke regie 

Bewindvoering is feitelijk een afspraak tussen rechtbank, cliënt en bewindvoerder. Iedere 5 jaar 

dient de bewindvoerder bij de rechter aan te geven of bewind nog nodig is. De rechter toetst dat 

vervolgens. Tenzij de gemeente daar expliciet actie op onderneemt, is er geen zicht op wat er 

gebeurt met de persoon die onder bewind staat en op welke wijze er wordt gewerkt aan bv uit-

stroom. Er is geen vanzelfsprekende controle op de effectiviteit van de dienstverlening van de 

bewindvoerder. Toch is het raadzaam dat gemeenten een vorm van regie pakken op het proces. 

In de eerste plaats vanwege de dienstverlening aan deze kwetsbare personen, maar ook vanwege 

kosten die ermee gepaard gaan. 

 

5.2 Bewindvoering bij de VKB 

Beschermingsbewind is geen wettelijke taak. Beschermingsbewind zit in het keuzepakket. GR-gemeenten 

maken vanaf 2021 middels DVO’s afzonderlijk afspraken met de VKB. Dit hoofdstuk geeft een schets van 

de inhoudelijke en financiële situatie zodat gemeenten tot een keuze kunnen komen voor het al of niet 

samenwerken met de VKB op gebied van bewindvoering.  

 

Op dit moment zit Beschermingsbewind in het basispakket van de VKB. In 2015 is besloten tot een tijdelijke 

cliëntenstop tot maximaal 430 dossiers omdat bewindvoering door de VKB niet kostendekkend kon worden 

uitgevoerd.  

 

Indien bewindvoering wordt uitgevoerd bij VKB, dan heeft dat verschillende effecten, op korte en ook op 

langere termijn. Hieronder worden de meest relevante aspecten benoemd. Een aantal van deze aspecten 

is zeker ook van toepassing op commerciële bewindvoerderskantoren. Een belangrijk verschil is dat de 

VKB een totaalpakket aan dienstverlening biedt waar bewindvoering een onderdeel van is. 

 

Bewindvoering bij de VKB in het licht van bovengenoemde uitgangspunten. 

 

1. Alleen bewindvoering als het niet anders kan 

De VKB-medewerker maakt een nauwkeurige inschatting of bewindvoering voor een persoon de 

meest geschikte vorm van schuldhulpverlening is of dat een andere vorm van ondersteuning, zoals 

bijvoorbeeld (beschermd) budgetbeheer, passender is. De VKB heeft geen commercieel belang 

waardoor er geen prikkel is om iemand toe te laten als een andere (minder belastende en goed-

kopere) vorm van schuldhulpverlening ook mogelijk is. 

 

2. Integrale benadering: alles onder één dak 

De VKB heeft verschillende vormen van dienstverlening ‘onder één dak’. Doorstroom van cliënten 

van budgetbeheer naar bewind en eventueel weer terug is betrekkelijk eenvoudig. Voor de cliënt 

betekent het een warme overdracht binnen dezelfde organisatie en een compleet dienstverle-

ningspakket. Voor de gemeente betekent het geen extra kosten voor een intake. Kosten die b.v. 

wel moet worden doorberekend indien iemand bij een ander bewindvoerderskantoor onder bewind 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 23 │ 27
 

staat en bij de VKB aanklopt voor aanvullende ondersteuning, zoals een schuldregeling. Bewind-

voerderskantoren mogen geen schuldregeling doen. Ter illustratie: de VKB voert de schuldrege-

ling uit voor ong. 150 mensen die elders onder bewind staan. Dat betekent extra kosten voor de 

gemeenten voor overdracht en intake. Ongeveer € 45.000 per jaar. 

 

3. Kwaliteit 

De kwaliteit van de dienstverlening bij de VKB is hoog. Dat vertaalt zich bijvoorbeeld in een ge-

middelde score van een 8 in het klanttevredenheidsonderzoek van oktober 2019. 

 

4. Gemeentelijke regie 

De VKB legt middels begroting, jaarstukken en tussentijdse managementrapportages jaarlijks ver-

antwoording af aan de GR-gemeenten zodat een vorm van regie en bijsturing mogelijk is. 

 

5.3 Bedrijfsvoering en financiering 

Naast inhoudelijke informatie is het voor de GR-gemeenten van belang om inzicht te krijgen in de bedrijfs-

voering en financiering, zodat een afgewogen keuze kan worden gemaakt om inwoners wel of niet actief 

door te leiden naar de VKB voor bewindvoering.  

 

Tarieven 

De uurtarieven voor bewindvoering worden bepaald door het rijk. Daar heeft de gemeente geen invloed 

op. Ter indicatie: de uurprijs is voor 2020 vastgesteld op € 67,80 (exclusief btw). De gemiddelde uurprijs 

voor een VKB-bewindvoerder (incl. overhead) is € 75,00. Hierbij spelen twee belangrijke punten: BTW en 

de gekozen financieringssystematiek in de GR-VKB. 

 

1. BTW 

Op dit moment hoeft de VKB geen BTW in rekening te brengen voor bewindvoering. Of dit zo blijft, 

is niet zeker. Verwacht wordt dat de rechter in het voorjaar 2020 daarover uitspraak doet. Com-

merciële bewindvoerders rekenen wel BTW. Dat betekent dat commerciële bewindvoerders BTW 

doorberekenen aan hun cliënten en daarmee per uur duurder zijn dan de VKB. Indien de VKB wel 

BTW moet heffen is het verschil in uurtarief ten nadele van de VKB. De rechterlijke uitspraak over 

de BTW is daarmee van belang voor de bekostiging. 

 

2. Financieringssystematiek GR-VKB 

In de huidige financieringssystematiek wordt de overhead van het personeel en dus ook van de 

de bewindvoerders, meegenomen in de vaste bijdrage. De overhead wordt  betaald, naar rato van 

het inwoneraantal, door alle GR-gemeenten. Dat geldt ook voor de GR-gemeenten die besluiten 

geen afspraken met de VKB te maken over bewindvoering.  

 

Uren 

Net als het uurtarief wordt ook het aantal uren bewindvoering per cliënt door het rijk bepaald. Een over-

schrijding van het aantal uren betekent extra kosten en een hoger exploitatiebijdrage. Vanaf 2020 is de 

opgave aan de afdeling Bewindvoering om binnen de vastgestelde uren te blijven. Daarvoor zijn adequate 

maatregelen genomen, zoals verhoging van de caseload, zodat zo snel mogelijk in 2020, en zeker vanaf 

2021, de uren VKB-bewindvoering gelijk zijn aan de norm. Daarmee vervalt het verschil op dit punt tussen 

commerciële bewindvoerder en de VKB. 

 

Conclusie voor bedrijfsvoering  

Er zijn onzekere factoren met betrekking tot bewindvoering. Een kostenbepalende factor is de ontwikkeling 

van de BTW. Daarnaast is de omvang van de groep potentiele cliënten niet te voorspellen en ook is niet 

duidelijk wat de consequenties zijn voor het werken met DVO’s tussen de VKB en de afzonderlijke ge-

meenten. 

 



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 24 │ 27
 

Vanwege deze factoren zal de afdeling bewindvoering in 2021: 

- niet groeien, maximaal de huidige omvang behouden van 5,6 fte en inspelen op eventuele krimp 

- uitgaan van de verdeling van dossiers regulier bewind (75%) en schuldenbewind (25%), geba-

seerd op cijfers van de afgelopen jaren. 

- de door het rijk vastgestelde urennorm hanteren. Zie bijlage 2 voor nadere specificatie.  

- geen dossiers buiten het werkgebied aannemen en de huidige dossiers buiten het werkgebied 

zoveel mogelijk hebben overgedragen 

 

In 2020 zal worden geanticipeerd op bovenstaande situatie, 2020 is daarmee een ontwikkeljaar waarin het 

effect van het werken met DVO’s duidelijk wordt, en waarin er ervaring wordt opgedaan met de 

omvang en samenstelling van de caseload. 

  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 25 │ 27
 

 

 

 

6 Bijlagen 
 

6.1 Verhouding uren en kosten kernpakket VKB (indicatie) 

 

 

NB.  

Een intake compleet is nodig wanneer een inwoner zonder dossier of met een verre van compleet dossier, bij de VKB 

binnenkomt. Gemiddeld heeft de frontoffice-medewerker dan 12 uur voor nodig om te starten: intake, dossierverza-

meling, analyse, stabilisatie, een plan van aanpak en, indien nodig, overdracht aan collega’s van de VKB voor een 

passend schuldhulpverleningstraject. 

Wanneer de inwoner adequate eerste ondersteuning heeft ontvangen bij een gemeentelijke toegang en er is een 

dossier aangemaakt dan kan een plan van aanpak gesprek volstaan. De frontoffice medewerker heeft dan gemid-

deld 6 uur nodig voor de analyse van het dossier, het opstellen van een plan van aanpak en overdracht aan col-

lega’s van de VKB voor een passend schuldhulpverleningstraject.  



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 26 │ 27
 

6.2 Gegevens beschermingsbewind bij de VKB (zonder BTW) 

 

 

Dossierverdeling: 75% regulier bewind en 25% schuldenbewind 

 

 

 
 

 

 

  

R75%-S25%

Opdrachtgever Uitvoering Vaste bijdr. Totaal Dossiers Instroom Uitstroom

Eemsdelta 157.366€   55.341€     212.707€   150 20 20

Het Hogeland 38.736€     18.528€     57.265€     37 5 5

Oldambt 112.577€   45.823€     158.400€   107 14 14

Pekela 33.894€     14.673€     48.568€     32 4 4

Veendam 58.104€     33.025€     91.129€     55 7 7

Totaal 400.677€   167.391€   568.068€   382 50 50

Buiten werkgebied 59.648€     -€          59.648€     41 0 0

Westerwolde 10.309€     3.749€      14.058€     8 0 0

Totaal 470.635€   171.140€   641.775€   431 50 50

Kosten beschermingsbewind



 

Toekomstplan VKB (v1.300120) 27 │ 27
 

 

 


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>