<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Accountantsverslag 2017
Gemeente Hollands Kroon




      31 mei 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                    T: +31 (0)20 543 21 00   BDO Audit & Assurance B.V.
                    E: info@bdo.nl           Postbus 71730, 1008 DE Amsterdam- Nederland
                    www.bdo.nl               Krijgsman 9, 1186 DM Hollands Kroon - Nederland




Aan de raad van de gemeente Hollands         Geachte leden van de raad,
Kroon
T.a.v. griffier                              Wij hebben de jaarrekening 2017 van gemeente Hollands Kroon (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals
Postbus 8                                    afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 29 september 2017, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2017. In dit
1760 AA ANNA PAULOWNA                        verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.
                                             Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke portefeuillehouder. Een afschrift
Amstelveen, 31 mei 2018                      van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Kenmerk: RB/SS/GvD/AS/AA18-1025
                                             Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij
                                             alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de
                                             controle.
                                             Wij vertrouwen erop u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere
                                             toelichting op de inhoud te geven.
                                             Met vriendelijke groet,
                                             BDO Audit & Assurance B.V.
                                             namens deze,


                                             w.g.
                                             H.C.J. Bot RA



                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Inhoudsopgave




1. Dashboard accountantscontrole   2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole   3. Resultaat en financiële positie




  4. Belangrijkste bevindingen           5. Interne beheersing                      Bijlagen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Dashboard accountantscontrole
Strekking controleverklaring                             Ontwikkelingen en aandachtspunten 2018                  Resultaat 2017
▪   De jaarrekening geeft een getrouw beeld.             Ontwikkelingen:                                         ▪   Het resultaat over 2017 bedraagt € 2,7 miljoen
▪   Beperking m.b.t. de rechtmatigheid vanwege           ▪ Uitvoering organisatieplan Stip 2018                      positief. Dit is € 2,3 miljoen hoger dan de
    onrechtmatigheden in de aanbestedingen boven         ▪ Uitvoering verbeterplan interne beheersing Balans         gewijzigde begroting (€ 0,4 miljoen).
    de goedkeuringstolerantie.                              2018                                                 ▪   Op de programma’s Bedrijvigheid, Leefbaarheid en
▪   Begrotingsoverschrijdingen op 3 van de 4             ▪ Uitvoering uitkeringen inkomensvoorzieningen en           Bedrijfsvoering is sprake van een voordelig saldo.
    programma’s welke niet meetellen in ons oordeel.        voorzieningen Wmo en jeugdzorg                       ▪   Bij het programma Vitaliteit is sprake van een
▪   Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de                                                                   nadelig saldo.
    SiSa-bijlage.                                        Aandachtspunten:                                        ▪   Financiële positie voldoende: voldoende
▪   Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten in de WNT     ▪ WNRA                                                      solvabiliteit, relatief lage schuldquote
    verantwoording.                                      ▪ Privacybescherming                                    ▪   Aandacht voor belastingcapaciteit en structurele
▪   Het jaarverslag is verenigbaar met de                                                                            exploitatieruimte en teruglopende solvabiliteit.
    jaarrekening.                                                                                                ▪   Ratio weerstandsvermogen afgenomen.

Belangrijkste bevindingen                                Balans 2018 als vervolmaking van Stip 2018

▪   Winstneming grondexploitaties op basis van           ▪   Er is een verbeterplan ‘’Balans 2018’’ opgesteld.
    ‘Percentage of Completion’.                          ▪   Het plan van aanpak bestaat uit vier pijlers.
▪   Onrechtmatigheden in de aanbestedingen ter           ▪   Balans 2018 betreft een overkoepelend plan
    hoogte van € 1,7 miljoen.                                waarin per activiteit afspraken zijn opgenomen
▪   Begrotingsoverschrijdingen ad. € 7,4 miljoen.            en/of waarvoor nadere plannen worden
▪   Geactualiseerde berekening grondexploitatie              uitgewerkt. Processturing is leidend.
    Robbenplaat opgesteld (voorziening).                 ▪   De eerste aanzet hiertoe is in 2017 gestart en
▪   Verkoop aandelen houdstermaatschappij                    gedurende 2018 zal verdere invulling worden
    Gasbedrijf Kop NH.                                       gegeven.
▪   Over 2017 lump-sum vergoeding m.b.t. taken in        ▪   Proces totstandkoming jaarrekening is voor
    het sociaal domein. Vaststelling levering a.d.h.v.       verbetering vatbaar
    monitoring contractueel vastgelegde KPI’s.
▪   Onderhandeling met tussenpersoon sociaal domein
    over definitieve bedrag 2017 nog niet afgerond.

                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole




   2.1 Getrouwheid      2.2 Rechtmatigheid   2.3 Ontwikkelingen en
                                             aandachtspunten 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2.1 Getrouwheid

De jaarrekening   Wij hebben bij de jaarrekening 2017 van de gemeente Hollands Kroon een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de
2017 is getrouw   getrouwheid. Een goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van
                  de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2017 als van de activa en passiva per 31 december 2017 in overeenstemming
                  met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor Provincies en Gemeenten.

                  Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte
                  controleverschillen, zijn tijdens onze controle geen resterende controleverschillen geconstateerd.




                                                                             6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.2 Rechtmatigheid
Beperking inzake    Wij hebben bij de jaarrekening 2017 van de gemeente Hollands Kroon een verklaring met beperking afgegeven met betrekking tot de
de rechtmatigheid   rechtmatigheid. Een beperking met betrekking tot rechtmatigheid betekent dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de
                    jaarrekening 2017 niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen en niet in overeenstemming zijn met de
                    relevante wet- en regelgeving. De relevante wet- en regelgeving is opgenomen in het door u op 22 februari 2018 vastgestelde normenkader.

                    Tijdens onze controle zijn de volgende onrechtmatigheden geconstateerd:


                    Resterende, niet-verwerkte controleverschillen 2017 rechtmatigheid

                    Nummer    Omschrijving                                         Betreft post/toelichting   Ref. in rapport         Fouten   Onzekerheden

                        1     Onrechtmatigheid aanbestedingen                                                                   € 1.700.000               -
                        2     Begrotingsoverschrijdingen / investeringskredieten                                                    PM                    -
                              Totaal                                                                                            € 1.700.000              0


                    Materialiteit (1% voor fouten / 3% voor onzekerheden)                                                        € 1.100.000    € 3.300.000


                    Begrotingsoverschrijdingen zijn per definitief ook onrechtmatig. Wij hebben begrotingsoverschrijdingen op drie programma’s geconstateerd.
                    In de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV is aangegeven in welke situaties begrotingsoverschrijdingen wel en in welke situaties
                    begrotingsoverschrijdingen niet meegeteld dienen te worden in het oordeel van de accountant. De algemene lijn is dat begrotingsoverschrijdingen
                    die binnen de beleidskaders van de raad passen niet meegewogen worden in het accountantsoordeel. De Kadernota Rechtmatigheid geeft voorts
                    aan dat kostenoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte
                    niet tijdig zijn geautoriseerd wél meetellen in het oordeel. Hiervan is geen sprake. Dit is nader toegelicht in Hoofdstuk 4.5.




                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.3 Ontwikkelingen en aandachtspunten 2018
In deze paragraaf benoemen wij enkele ontwikkelingen bij de gemeente en daarnaast willen wij mede vanuit onze natuurlijke adviesfunctie enkele aandachtspunten voor
het komende jaar benoemen.

 Stip 2018           In 2015 is begonnen met een ingrijpende organisatieverandering als gevolg van de verdere uitwerking van STIP 2018. Stip 2018 beoogt zelfsturing en
                     processturing. In de filosofie van de gemeente krijgen zelfsturende teams de vrijheid en het vertrouwen om hun werkzaamheden op hun eigen manier
                     uit te voeren, binnen de gestelde kaders. In 2018 zal de organisatie geheel uit zelfsturende teams bestaan zonder afdelingsmanagers of leidinggevenden.
                     Gedurende 2017 heeft de afronding van de vorming van de zelfsturende teams plaatsgevonden. De zelfsturende teams zijn allemaal bevestigd. Alle 35
                     zelfsturende teams zijn in 2017 reeds van start gegaan met hun werkzaamheden. De nieuwe organisatiestructuur vraagt om een andere wijze van
                     aansturen. De ‘hard’ controls zullen niet volledig worden losgelaten, maar wel voor een groot deel. Hiervoor in de plaats worden soft controls
                     opgenomen. Het management heeft momenteel in onderzoek in welke vorm dit ingevoerd kan worden
 Balans 2018         In de tweede helft van 2017 is het Plan van aanpak Balans 2018 opgesteld door de gemeente. Balans 2018 geeft nadere uitwerking van de binnen Stip
                     2018 beoogde processturing. De gemeente heeft Balans 2018 opgesteld om een kwaliteitssprong binnen de organisatie te realiseren. Het plan van aanpak
                     kent vier pijlers:
                     •het verbeteren van de beleidscyclus (planning & control cyclus).
                     •het versterken van regie op projectmatig en programmatisch werken.
                     •het verbeteren van onze externe dienstverlening.
                     •slimmer inrichten van de interne beheersing.

                     Balans 2018 betreft een overkoepelend plan waarin per activiteit afspraken zijn opgenomen en/of waarvoor nadere plannen worden uitgewerkt. De
                     eerste aanzet hiertoe is in 2017 gestart en gedurende 2018 zal verdere invulling worden gegeven. In dit plan is o.a. opgenomen welke hard controls
                     aanwezig dienen te zijn in de processen.
 Eigen uitvoering    De gemeente Hollands Kroon had het proces verstrekking van uitkeringen voor levensonderhoud tot 1 april 2017 ondergebracht bij de gemeente Schagen.
 voorzieningen       Vanaf 1 april 2017 vindt de uitvoering zelfstandig plaats bij de gemeente Hollands Kroon. Met betrekking tot de voorziening voor Wmo en jeugdzorg
 BUIG, Wmo en        heeft de gemeente Hollands Kroon vanaf 1 juli 2016 één overkoepelend contract afgesloten met één partij voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdzorg.
 JGZ                 De cliëntadministratie en de factuurcontrole voor Wmo en jeugdzorg worden vanaf 2017 ook door de gemeente Hollands Kroon zelf uitgevoerd. Het
                     zelfstandig uitvoeren van de uitkeringsadministratie, Wmo en Jeugdzorg kent een andere wijze van beheersing dan wanneer deze is uitbesteed, zeker
                     gezien de specifieke kenmerken van deze processen. De basis hiervoor is in 2017 gelegd maar moet nog verder worden ontwikkeld.


                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> 2.3 Ontwikkelingen en aandachtspunten 2018
WNRA          Naar huidige verwachting treedt met ingang 1 januari 2020 de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren in werking (WNRA). Onderdeel van de WNRA is
              de wijziging van de definitie van ambtenaar in de Ambtenarenwet. Door deze definitie wijziging raakt een grote groep ambtenaren hun
              ‘ambtenarenstatus’ per 1 januari 2020 kwijt. De gevolgen voor de lokale overheden zijn:
              - Het reguliere arbeidsrecht wordt van toepassing op het merendeel van de overheidswerknemers;
              - Individueel overeengekomen arbeidsvoorwaarden zullen na de transitie in 2020 onderdeel uitmaken van de arbeidsvoorwaarden van
                overheidswerknemers. Deze arbeidsvoorwaarden mogen na 2020 alleen nog volgens de regels van het civiele arbeidsrecht gewijzigd worden.
              - Arbeidsrechtelijke zaken als de duur van het dienstverband zullen mee overgaan in 2020, waardoor ook de overheidswerkgever hiermee rekening moet
                houden bij de berekening van transitievergoedingen, pensioenregelingen en andere mogelijke gratificaties.
              - De ondernemingsraden zullen andere – en veelal – grotere bevoegdheden krijgen bij beslissingen van de overheidswerkgever. Het
                overeenstemmingsbeginsel binnen het georganiseerd overleg zal veelal wijken voor het instemmingsrecht van de ondernemingsraad.
Privacy       De bescherming van databestanden en privacygegevens is in de huidige tijd erg belangrijk. Onvoldoende beveiliging kan leiden tot verlies en diefstal van
bescherming   persoonsgegevens en vervolgens tot misbruik ervan, zoals identiteitsfraude. Privacybescherming staat zowel in Nederland als internationaal in de
              vernieuwde belangstelling, door continue en toenemende incidenten bij zowel bedrijven als overheden.
              Er zijn momenteel twee wetten die bepalen hoe gemeenten persoonsgegevens mogen gebruiken. Dit zijn de Wet bescherming persoonsgegevens
              (Wbp/inclusief meldplicht datalekken) en de Wet basisregistratie personen (Wet BRP). De Autoriteit Persoonsgegevens houdt in de gaten of instellingen
              zich aan deze wetten houden. Bedrijven en overheden die persoonsgegevens verwerken moeten deze volgens de Wet beveiligen en hiervoor passende
              technische en organisatorische maatregelen nemen. Per 25 mei 2018 wordt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing. Dat
              betekent dat er vanaf die datum dezelfde privacywetgeving geldt in de hele Europese Unie (EU). De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) geldt dan
              niet meer. De nadruk bij de AVG ligt - meer dan nu bij de Wpb - op de verantwoordelijkheid van organisaties om te kunnen aantonen dat zij zich aan de
              wet houden.

              De sterk toegenomen en nog steeds toenemende digitalisering van gemeenten vraagt veel aandacht voor de kwaliteit van informatieveiligheid. Gemeenten
              beheren onder andere veel persoonsgegevens en dat worden er door decentralisatie van overheidstaken alleen maar meer. Elk jaar moeten gemeenten
              zich dan ook verantwoorden over de kwaliteit van informatieveiligheid en/of de hierbij gebruikte informatiesystemen / -platformen. Tot nu toe bestonden
              hiervoor diverse aparte audits; een tijdrovende aangelegenheid voor gemeenten. Het project ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) heeft
              als hoofddoel de verantwoording voor gemeenten te vereenvoudigen door deze zo effectief en efficiënt mogelijk in te richten, gebaseerd op de Baseline
              Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG).


              De gemeente Hollands Kroon heeft systemen en procedures ingericht voor het controleren en signaleren van cyberaanvallen, virussen en datalekken.
              Gesignaleerde mogelijke datalekken worden vastgelegd, beoordeeld door de privacy beheerder waarbij wordt nagegaan of er sprake is van een
              datalek volgens de wet en of dit gemeld dient te worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens. Dit is uitgewerkt in het beleid en het proces.


                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>3. Resultaat en financiële positie




   3.1 Resultaat 2017   3.2 Uw financiële positie vergeleken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> 3.1 Resultaat 2017
Saldo 2017 ten    Het saldo van de gemeente Hollands Kroon over het jaar 2017 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,3 miljoen voordelig. In het
opzichte van de   onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven.
gewijzigde
begroting         Overzicht van baten en lasten 2017
bedraagt                                                          Rekening     Gewijzigde
                                                                                                 Δ          Δ in %
€ 2,3 miljoen     (alle bedragen in € '000)                         2017        begroting
                  Bedrijvigheid                                       -2.330         -3.065          735          -24%
                  Leefbaarheid                                       -11.199        -12.001          802             -7%
                  Vitaliteit                                         -30.334        -29.593          -741            3%
                  Bedrijfsvoering                                    39.801         38.027        1.774              5%
                  Saldo van baten en lasten                          -4.062         -6.632       2.570           -39%
                  Reserve mutaties                                     6.719         7.006           -287            -4%
                  Resultaat                                           2.657            374       2.283           610%

                  Het resultaat over 2017 is € 2,3 miljoen (2%) hoger dan in de gewijzigde begroting van was uitgegaan. Op basis van onze ervaringsnorm bij
                  gemeenten is een afwijking van 2%-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Op de programma’s Bedrijvigheid, Leefbaarheid en
                  Bedrijfsvoering is sprake van een voordelig saldo. Bij het programma Vitaliteit is sprake van een nadelig saldo (met name door hogere lasten
                  sociaal domein).

                  Op het programma Bedrijfsvoering zijn hogere lasten en hogere opbrengsten gerealiseerd, welke per saldo € 1,8 miljoen voordelig zijn. De grootste
                  voordelige afwijkingen betreffen voordelen vanwege lagere lasten voor inhuur in de bedrijfsvoering op het cluster organisatie en een voordelig
                  renteresultaat.

                  Op het programma Vitaliteit is sprake van hogere lasten dan was begroot. Dit betreffen hogere lasten op het cluster Zorg en betreffen hogere
                  lasten voor voorzieningen voor Wmo en jeugdzorg van ca. € 1,1 miljoen. Hierover is de Raad begin 2018 afzonderlijk geïnformeerd.




                                                                               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3.2 Uw financiële positie vergeleken

                                                                                                    Gemeente

                   Ratio                                                Solvabiliteitsratio         Gemid. NL*
                                                          50,0%

            weerstandsvermogen                            45,0%
                                                          40,0%
                                                                                          38,0%
                                                                       43,0%    42,0%                        36,0%
     3,00                                                 35,0%
                                                          30,0%                                              34,0%
     2,50               2,80                              25,0%
              1,80
     2,00                                                 20,0%
                                1,30                      15,0%
     1,50
                                                          10,0%
                                              1,19
     1,00                                                  5,0%
                                                                                                                     * De bron voor de gemiddelden NL
             PB17      JR16     PB18       JR17            0,0%
                                                                                                                     betreft het gemiddelde over 2016
                                                                       PB17      JR16      PB18           JR17       voor gemeenten in de categorie
                                                                                                                     25.000 tot 50.000 inwoners volgens
                                                                                                                     het dashboard op
                                                                                                                     www.waarstaatjegemeente.nl
             Netto schuldquote                                     Ratio grondexploitatie
    60,0%
                                                           20,0%
    50,0%                                         50,0%    18,0%                                      18,0%
                                                           16,0%
    40,0%                                                               13,0%
                                                  36,0%    14,0%
               37,0%                                       12,0%
    30,0%               24,0%
                                                           10,0%                 11,0%
                                   27,0%                                                   11,0%
    20,0%                                                   8,0%                                      8,0%
                                                            6,0%
    10,0%                                                   4,0%
                                                            2,0%
     0,0%                                                   0,0%
             PB17      JR16       PB18        JR17                      PB17    JR16     PB18      JR17
                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.2 Uw financiële positie vergeleken
       Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen
       De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf
       weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze
       paragraaf) in overeenstemming zijn met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot
       elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente.
       Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen
       geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke
       benchmark.

       Weerstandsvermogen gemeente Hollands Kroon is ruim voldoende
       In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit
       bedraagt volgens deze paragraaf € 5,3 miljoen (2016: € 11,0 miljoen). De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 4,4 miljoen (2016: €
       3,9 miljoen). De weerstandsratio bedraagt 1,2 (2016: 2,8) en wordt als voldoende gekwalificeerd. De ratio is sterk afgenomen t.o.v. 2016.
       Bij het beschikbare weerstandscapaciteit moet worden opgemerkt dat de stille reserves ultimo 2016 een belangrijk onderdeel uit maakten
       van het beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2016. De stille reserves zijn in 2017 niet in de weerstandscapaciteit opgenomen,
       waardoor de uitkomst veel lager is.
       In de begroting zijn de stille reserves ook niet meegeteld in de weerstandscapaciteit. In de begroting 2017 was de ratio 1,80. De daling van
       de ratio weerstandsvermogen t.o.v. de begroting wordt voornamelijk veroorzaakt door de toegenomen risico’s van het sociaal domein en
       mogelijke toekomstige stijging van de bouwkosten van het onderwijshuisvestingsprogramma. Verder is het weerstandsvermogen gedaald
       door de betalingen aan COWWI en Kop Werkt (beide 2,2 miljoen).

       In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Hollands Kroon benoemt in de paragraaf
       weerstandsvermogen alleen de top 10 aan risico’s. Naast de genoemde top 10 zijn er ook andere risico’s die tezamen het bedrag voor de
       benodigde weerstandscapaciteit vormen. Aan de individuele risico’s zijn in de paragraaf weerstandsvermogen geen kans van voordoen en
       impact gekoppeld. De kans en impact zijn opgenomen in het (reken)model dat eens per jaar met de auditcommissie wordt besproken.
       Daarnaast valt ons op dat de gemeente Hollands Kroon omvangrijke bestemmingsreserves heeft. Deze maken geen onderdeel uit van het
       weerstandsvermogen en bedragen ultimo 2017 € 42,0 miljoen (2016: € 45,5 miljoen).


                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3.2 Uw financiële positie vergeleken
       Solvabiliteit
       De solvabiliteit bedraagt ultimo 2017 36%. Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente in staat is om
       haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit van de gemeente Hollands Kroon is voldoende en ligt boven het landelijk
       gemiddelde, maar is wel afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

       Netto-schuldquote
       Voor de netto schuldquote geldt hoe lager deze is, hoe beter. De netto schuldquote is laag en ligt onder het landelijk gemiddelde. Dit
       betekent dat de gemeente relatief weinig netto schulden heeft. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en
       de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden.

       Ratio grondexploitatie
       Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Hollands Kroon is laag
       doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten laag is. Dit betekent dat de risico’s in de waardering
       van de grondexploitaties in de balans laag zijn. Een groot deel van de risico’s is reeds verwerkt in de voorziening grondexploitaties.
       Daarnaast is voor resterende risico’s ook de reserve grondexploitaties aanwezig.

       Overige kengetallen
       Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Een positief
       percentage bij de structurele exploitatieruimte betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De
       meerjarenbegroting is sluitend. De begroting 2017 van de gemeente Hollands Kroon zoals deze was voorgelegd aan de Raad gaf een
       negatieve structurele exploitatieruimte aan. Dit komt doordat de gemeente Hollands Kroon de voorstellen nadien financieel verwerkt. De
       structurele exploitatieruimte van de gemeente Hollands Kroon bedraagt 0% in de jaarrekening 2017 en valt daarmee in de midden categorie.
       De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan
       worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Het percentage van de belastingcapaciteit is hoger dan 100% en scoort daarmee minder
       en de gemeente dient ervoor te waken dat men niet in de categorie ‘onvoldoende’ komt.




                                                                  14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4. Belangrijkste bevindingen




  4.1 Schattingsposten      4.2 Grondexploitaties       4.3 Rechtmatigheid
                                                          aanbestedingen




  4.4 Sociaal domein     4.5 Begrotingsrechtmatigheid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4.1 Schattingsposten
Inschaling         Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college schattingen moet maken. Bepaalde schattingen zijn van bijzonder belang door
schattingsposten   hun invloed op de jaarrekening en de waarschijnlijkheid dat toekomstige gebeurtenissen significant afwijken van de verwachtingen van het
                   management. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de aanvaardbaarheid
                   van de schattingen beoordeeld. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten
                   grondslag ligt grafisch weergegeven op welke wijze wij de door het college gebruikte mate van prudentie inschalen. De schaal is daarbij van links
                   naar rechts ingedeeld van (te) conservatief naar (te) optimistisch met de classificatie ‘neutraal’ in het midden.

                   De met cijfers weergegeven schattingsposten willen wij in het bijzonder onder de aandacht brengen. Per relevante schattingspost is na het
                   grafische overzicht een tekstuele toelichting opgenomen. De cijfers corresponderen met de nummering in de hierna opgenomen tekstuele
                   toelichting per schattingspost). Uit onderstaand beeld komt naar voren dat de gemeente gebruikelijke gedragslijnen toepast in de financiële
                   verantwoording.
                                                                 4              3      2      1

                    Te conservatief                   Conservatief                      Neutraal                     Optimistisch                    Te optimistisch
                   (controleverschil)                maar acceptabel                                                maar acceptabel                 (controleverschil)

                   1. Grondexploitaties (voorzieningen en winstneming)
                      De resultaatontwikkeling is op een aantal grondexploitaties lastig in te schatten (zie H 4.2). De winstneming van de gemeente komt redelijk
                      overeen met de aanvullende toelichtingen van de commissie BBV (zie H 4.2). Derhalve aangemerkt als neutraal.
                   2. Activeren en afschrijvingen
                      De gemeente Hollands Kroon activeerde in voorgaande jaren reeds activa met een maatschappelijk nut. De afschrijvingstermijnen die worden
                      gehanteerd zijn acceptabel en zijn vergelijkbaar binnen de sector. Derhalve aangemerkt als neutraal.
                   3. Egalisatievoorzieningen (riolering)
                      De voorziening voor riolering is bepaald op basis van een meerjarenplan waarbij de tarieven kostendekkend zijn. Derhalve aangemerkt als
                      neutraal.
                   4. Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s
                      De gemeente heeft voorzieningen voor verplichtingen voormalig personeel en wethouders. De gemeente doteert de maximale lasten aan de
                      voorzieningen voor een tijdsspanne van vijf jaar. Zij laten een deel vrijvallen wanneer blijkt dat minder nodig is. De wijze waarop de
                      voorziening nu is bepaald leidt tot een conservatieve (hogere) uitkomst.


                                                                                16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>4.2 Grondexploitaties
Grondexploitaties   Positie ultimo 2017
                    De gemeente Hollands Kroon heeft ultimo 2017 een aantal lopende bouwgronden in exploitatie waarvan de boekwaarde € 10,5 miljoen bedraagt.
                    De grootste bouwgrond in exploitatie betreft Robbenplaat met een boekwaarde van € 8,5 miljoen. Andere bouwgronden in exploitatie betreffen
                    Hoornseweg (€ 1,0 miljoen), Elshof-Zuid (€ 1,3 miljoen), Den Oever Zuidzijde Havenweg (€ -/- 0,2 miljoen) en Industrieweg (€ -/- 0,1 miljoen).

                    Parameters
                    De gemeente Hollands Kroon hanteert uniforme parameters voor de grondexploitaties. De rekenrente bedraagt 2%, en de kostenindexatie 1,6%. In
                    de gewijzigde Notitie grondexploitaties van de Commissie BBV is opgenomen dat de rente dient te worden doorberekend op basis van de
                    werkelijke rente. De werkelijke rente bedraagt 2,01%. De gehanteerde rente valt binnen geaccepteerde bandbreedtes. De andere parameters
                    vallen ook binnen aanvaardbare bandbreedtes.

                    Tussentijdse winstneming
                    Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent
Tussentijdse        echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie van de
winstneming         Commissie BBV is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en
                    opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Begin 2018 heeft de
                    commissie BBV hier middels een uiting nog nadere duiding en invulling aan gegeven. Bij de bepaling van de winstneming moet het resultaat op de
                    grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen
                    die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. In de nadere duiding van de Commissie BBV is zelfs opgenomen dat winst
                    dan móet worden genomen voor zover kosten en verkopen zijn gerealiseerd. Wij hebben de winstneming op basis van de Percentage of Completion
                    berekend en daaruit kwam geen verschil boven de rapporteringstolerantie.

                    Parklaan
                    Per 31 december 2016 was geen raadsbesluit aanwezig voor het in exploitatie nemen van de Parklaan. In het MPG 2017 is de actualisatie rondom
                    Plan Parklaan opgenomen, terwijl in 2016 reeds de overeenkomst tot verkoop van de grond was gesloten. De levering van de grond heeft
                    plaatsgevonden in 2017. De boekwaarde is ultimo 2016 gerubriceerd onder de voorraad gereed product. Op het moment dat dit complex in
                    exploitatie is genomen – bij het vaststellen van het MPG – is deze overgeboekt naar Bouwgronden in exploitatie en bij levering van de grond is deze
                    uit de lopende exploitaties.


                                                                                 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>4.2 Grondexploitaties
        Robbenplaat
        De grondexploitatie bestaat voornamelijk uit de ontwikkeling van Robbenplaat. Robbenplaat betreft de ontwikkeling van de industrieterrein aan de A7
        in het verlengde van Agriport. Het naastgelegen Agriport is bijna uitverkocht en de verwachting is dat Robbenplaat verder kan worden ontwikkeld. De
        aangepaste planning was dat vanaf 2017 de verkopen zouden worden gerealiseerd. De uitgifte verliep de afgelopen jaren trager dan verwacht. Het
        terrein is beoogd om eventuele grote bovenregionale of internationale partijen te kunnen huisvesten. Hiervoor zijn de bestemmingsplannen reeds
        aangepast.

        Medio 2016 heeft de gemeente Hollands Kroon een overeenkomst gesloten met een projectontwikkelaar. In de overeenkomst is een
        samenwerkingsverband overeengekomen tussen de verkoop van kavels aan de Hoornseweg, op Robbenplaat en op Agriport. Door het sluiten van deze
        overeenkomst zijn de mogelijkheden op verkopen op korte termijn toegenomen voor de gemeente Hollands Kroon. De overeenkomst is aangegaan voor
        een periode van 10 jaar. In 2017 zijn opbrengsten gerealiseerd. Deze opbrengsten zien toe op de contractuele afspraken die zijn gemaakt waarbij
        opbrengsten over meerdere grondexploitaties worden gedeeld.

        De gemeente heeft de berekening van de grondexploitaties ultimo 2017 geactualiseerd. De berekening is opgesteld op basis van verwachte verkopen in
        10 jaar. Er is nog een grote mate van onzekerheid over het verloop van de verkopen. Er zijn op dit moment weinig gegevens van verkopen die plaats
        hebben gevonden om het verdere verloop van de verkoop goed in te kunnen schatten. Wel zijn de verwachtingen over het verloop van de verkopen
        positief. De contractpartner heeft een sterk netwerk. De gemeente heeft meerdere scenario’s uitgewerkt. Daarnaast is in de overeenkomst
        opgenomen dat wordt gedeeld in wederzijdse verkopen. Daarmee werken de partijen niet concurrerend, maar versterken zij elkaar. Uit het gunstigste
        scenario blijkt een resultaat van ca. € 1,1 miljoen en bij minst gunstige scenario een resultaat van € 4,6 miljoen negatief.

        De gemeente gaat uit van een midden scenario. Uit de actualisatie van de berekening blijkt een verwachte negatief eindresultaat van ca. € 2,0
        miljoen nominaal. De contante waarde van het verlies bedraagt ca. € 1,6 miljoen. De gemeente heeft in voorgaande jaren reeds een verliesvoorziening
        gevormd voor Robbenplaat ter hoogte van dit bedrag en deze inschatting is ultimo 2017 nog steede de beste inschattingen.
        Deze sluit aan op het berekende midden scenario welke ook is opgenomen in het MPG. Op basis van de werkelijke verkopen in de komende jaren ten
        opzichte van de prognoses zal de voorziening jaarlijks opnieuw worden bepaald.

        Naast de voorziening heeft de gemeente ook een bestemmingsreserve Risico bouwgronden ter hoogte van € 3,0 miljoen. Uit de vastgestelde nota
        reserves & voorzieningen blijkt dat de reserve Risico bouwgronden bedoeld is om verliezen op grondexploitaties af te dekken, en de winsten in te
        storten. Onttrekkingen/stortingen gebeuren bij raadsbesluit, bij voorkeur bij de jaarrekening. De voorziening en de reserve Risico bouwgrond tezamen
        zijn tezamen toereikend om het negatieve resultaat blijkend uit het minst gunstige scenario op te kunnen vangen.


                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4.3 Rechtmatigheid aanbestedingen
       Europese aanbestedingen
       Gemeenten dienen de Europese en nationale aanbestedingsregels te volgen. Inkopen van leveringen en diensten met een contractwaarde boven € 209.000 en
       werken boven € 5,2 miljoen moeten Europees worden aanbesteed. De herziene Aanbestedingswet 2012 is vanaf 1 juli 2016 van kracht. Belangrijke wijziging is
       dat voor inhuur van derden geen verlicht regime van toepassing is. Daarnaast heeft de gemeente Hollands Kroon ook eigen Inkoop- en aanbestedingsregeld
       opgesteld, maar deze zijn niet opgenomen in het normenkader en maken derhalve geen onderdeel uit van de rechtmatigheidscontrole.

       Onrechtmatigheden
       Wij hebben geconstateerd dat in 2017 bestedingen hebben plaatsgevonden waarvoor ten onrechte geen aanbestedingen hebben plaatsgevonden ter hoogte
       van ca. € 1,7 miljoen. Dit betroffen met name bestedingen bij crediteuren waarvoor geen of geen tijdige aanbesteding heeft plaatsgevonden. Deze
       bestedingen hebben met name te maken met de levering van goederen en diensten voor ICT en de inrichting van het MFA.
       Daarnaast hebben gedurende 2017 bestedingen plaatsgevonden bij crediteuren waarmee contracten zijn afgesloten door de gemeenten voor de fusie en
       inmiddels meerdere keren zijn verlengd. Deze diensten dienen opnieuw te worden aanbesteed.
       In 2016 is de aanbestedingswet gewijzigd. Vanwege het verdwijnen van het 2B-regime, is voor de inhuur van externen bijna altijd het volledige
       aanbestedingsregime van toepassing. Bij inhuur van externen dient vooraf goed te worden bepaald en vastgelegd wat de intenties en verwachtte kosten zijn
       en dient te worden nagegaan of een aanbesteding dient plaats te vinden. Een deel van de onrechtmatigheden in 2017 heeft betrekking op inhuur derden.

       Daarnaast is sprake van enkele onzekerheden over de rechtmatigheid van de aanbestedingen (ca. € 0,4 miljoen). Dit betreffen wijzigingen(verlengingen) van
       opdrachten waarbij het onzeker is of deze aanpassingen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het is in een aantal gevallen de vraag of sprake is van wezenlijke
       wijzigingen en de vraag in hoeverre een beroep op de proportionaliteit kan worden gedaan. In de Kadernota Rechtmatigheid is opgenomen dat het
       onwenselijk is dat de accountant een dergelijke onzekerheid doorvertaalt naar een onzekerheid in de controle omdat de onzekerheid voortvloeit uit de
       complexiteit van de regelgeving en jurisprudentie (en de interpretatie daarvan in concrete situaties) en niet uit het al dan niet zichtbaar toetsen op naleving
       door de gemeente. De Commissie BBV heeft daarom de stellige uitspraak gedaan dat deze onderwerpen dan worden getoetst, zoals ook wordt getoetst op
       niet-financiële rechtmatigheid. Het niet naleven van bepalingen in wet-en regelgeving die geen financiële consequenties kunnen hebben, hebben geen
       invloed op het accountantsoordeel.

       Interne beheersing
       De gemeente Hollands Kroon beschikt niet over een actueel contractenregister. Ook vinden periodiek analyses op de bestedingen van crediteuren
       (bestedingenanalyses) niet plaats. Aan de hand van de bestedingen wordt geïdentificeerd of aanvullende contracten noodzakelijk zijn. Wij hebben
       geconstateerd dat deze analyse in 2017 niet tijdig heeft plaatsgevonden. Wij adviseren de interne beheersingsmaatregelen rondom het proces
       aanbestedingen te versterken.


                                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4.4 Sociaal domein
       Ontwikkeling
       Met ingang van 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de Jeugdzorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de
       Participatiewet. De hervorming zorgde voor zowel gemeenten als zorginstellingen voor een enorme transitie in 2015. Naar aanleiding van de
       transities in het sociaal domein en het onderbrengen van de uitbetaling van de PGB-declaraties bij de SVB zijn in 2015 en 2016 diverse knelpunten
       gesignaleerd bij de uitvoering en controle.

       Vanaf 1 juli 2016 is de overeenkomst met Incluzio ingegaan. In de overeenkomst is opgenomen dat Incluzio de uitvoering van een groot gedeelte
       van de taken met betrekking tot de WMO en Jeugdzorg uitvoert tegen een vooraf vastgestelde vergoeding (lump-sum). In de overeenkomst met
       Incluzio zijn een aantal KPI’s opgenomen waarmee de kwaliteit van de zorg en de voortgang gemonitord worden. Periodiek zijn er besprekingen
       tussen de gemeente Hollands Kroon en Incluzio. Wij hebben geconstateerd dat deze KPI’s niet voledig zijn behaald in 2017. Dit heeft vooralsnog
       contractueel geen gevolgen gezien ook is opgenomen dat in een dergelijk geval een verbeterplan opgesteld dient te worden. Hier zal in 2018
       nadere opvolging aan worden gegeven door partijen.

       Begin 2018 is bekend geworden dat bij Incluzio sprake was van een forse overschrijding van het afgestemde budget. Dit komt enerzijds door
       aanvullende diensten die zijn verleend en anderzijds door een hoger aantal toekenningen dan vooraf was ingeschat. Begin 2018 is dit in de raad
       behandeld. Daarbij is door de raad ingestemd met een verhoging van het budget over 2017 van € 1,1 miljoen, onder voorwaarden dat een gedegen
       analyse moet worden gemaakt hoe het komt dat er een toenemend beroep wordt gedaan op met name de jeugdzorg. Gemeente en Incluzio gaan
       hiermee in 2018 aan de slag.

       Doordat de uitvoering van de jeugdzorg en Wmo is uitbesteed aan Incluzio tegen een vaste vergoeding, is de gemeente Hollands Kroon zelf niet
       meer afhankelijk van verantwoordingen van zorginstellingen en van de verantwoording van de SVB. Hierdoor is – in tegenstelling tot voorgaande
       Jaren – ook geen sprake van een onzekerheid met betrekking tot de lasten voor jeugdzorg en Wmo.

       Toekenningen
       Vanuit de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) zijn enkele onrechtmatigheden geconstateerd bij de toekenningen van de zorg. De bevindingen
       hebben betrekking op de tijdigheid van de afgegeven beschikkingen waarbij in een aantal gevallen de termijnen zijn overschreden. Dit betreft
       niet-financiële onrechtmatigheden en deze tellen derhalve niet mee in ons oordeel.




                                                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4.5 Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsrecht-   Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid
Matigheid          Voor de begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld of de financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten,
                   alsmede de balansposten, tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s
                   (begrotingscriterium). In de begroting zijn de maximale budgetten weergegeven die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële
                   beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede
                   het begrotingsjaar van belang zijn.

                   De toe te passen normen voor de begrotingsrechtmatigheid zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. De gemeenteraad
Begrotings-        geeft hier zelf nadere invulling aan door middel van de begroting en de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.
overschrijdingen   Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in paragraaf 3.3 van de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV.
per definitie      Begrotingsafwijkingen en -overschrijdingen behoeven autorisatie door de gemeenteraad. In de regel zullen begrotingswijzigingen vooraf door het
onrechtmatig       college aan de raad worden voorgelegd ter autorisatie. Hiermee wordt toestemming gevraagd voor de besteding van het benodigde bedrag. Slechts
                   indien de omstandigheden een autorisatie vooraf niet mogelijk maken, zal achteraf een begrotingswijziging moeten worden voorgelegd. Indien de
                   raad ermee instemt wordt de besteding alsnog geautoriseerd en is deze rechtmatig.

                   In de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV is opgenomen dat een overschrijding van de begroting in principe altijd onrechtmatig is,
                   maar niet in alle gevallen hoeft mee te wegen in het oordeel van de accountant. De algemene lijn is dat begrotingsoverschrijdingen die binnen de
                   beleidskaders van de raad passen niet meegewogen worden in het accountantsoordeel.

                   In paragraaf 3.3.3 van de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV zijn verschillende typen overschrijdingen benoemd en de mate waarin
                   deze moeten worden afgewogen in het accountantsoordeel omtrent de rechtmatigheid, waaronder:
                   - Kostenoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten: deze zijn onrechtmatig, maar
Soorten               tellen niet mee in ons oordeel.
begrotings-        - Kostenoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn. Over de aanwending van deze extra
overschrijdingen      inkomsten heeft de raad nog geen besluit genomen. Deze zijn onrechtmatig en tellen wel mee in het oordeel.
                   - Kostenoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen. Vaak blijkt vanwege dit open karakter in het kader van het opmaken van de
                      jaarrekening een (niet eerder geconstateerde) overschrijding: deze zijn onrechtmatig, maar tellen niet mee in ons oordeel.
                   - Kostenoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar waarbij de accountant ondubbelzinnig vaststelt dat die ten onrechte niet
                      tijdig zijn geautoriseerd. Deze zijn onrechtmatig en tellen wel mee in het oordeel.


                                                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>4.5 Begrotingsrechtmatigheid
Overschrijdingen     Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid (vervolg)
op programma’s       In de programmarekening 2017 is sprake van overschrijdingen boven de rapporteringstolerantie op het programma’s:
                     - Vitaliteit ad. € 0,6 miljoen
                     - Leefbaarheid ad. € 3,5 miljoen en
                     - Bedrijfsvoering ad. € 3,3 miljoen.

                     De begrotingsoverschrijding op het programma Vitaliteit betreffen de hogere lasten voor Wmo en jeugdzorg ad. € 1,1 miljoen. Hierover is de Raad
                     op 22 februari 2018 geïnformeerd. Gezien de gesprekken met Incluzio eind 2017 nog lopende waren, kon hiervoor niet eerder een
                     begrotingswijziging plaatsvinden. In de najaarsrapportage op basis van de informatie op dat moment naar beste weten de inschatting heeft
                     opgenomen. Op het moment dat deze bekend zijn geworden is de Raad hierover geïnformeerd. Derhalve tellen de begrotingsoverschrijdingen niet
                     mee in ons oordeel.
Begrotings-
overschrijdingen     Bij het programma Leefbaarheid zijn begrotingsoverschrijdingen zichtbaar op alle clusters. Bij de clusters Accommodaties, Omgevingskwaliteit en
tellen niet mee in   Veiligheid is met name sprake van kostenoverschrijdingen die grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Deze zijn
ons oordeel          onrechtmatig, maar tellen niet mee in ons oordeel. Bij het cluster Infrastructuur betreft de begrotingsoverschrijding met name het onderhoud aan
                     wegen van € 1,2 miljoen. Het saldo van het groot onderhoud wegen wordt onttrokken uit de egalisatiereserve wegen. In de Nota Reserve en
                     Voorzieningen van de gemeente is bepaald dat de jaarlijkse onttrekking op basis van de werkelijke kosten plaatsvindt.
                     Bij het cluster Milieu is voor een deel sprake van kostenoverschrijdingen die grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde
                     opbrengsten. Daarnaast heeft een kostenoverschrijding plaatsgevonden op het cluster Milieu m.b.t. riolering.

                     Bij het programma Bedrijfsvoering is op meerdere clusters sprake van kostenoverschrijdingen die grotendeels worden gecompenseerd door direct
                     gerelateerde opbrengsten. Deze zijn onrechtmatig, maar tellen niet mee in ons oordeel. De overschrijding op het cluster Bestuur hangt samen met
                     de verhoging van de voorziening voormalig bestuurders vanwege het vertrek van twee wethouders. Dit was een onverwachte gebeurtenis, waarvoor
                     niet eerder een begrotingswijziging voor kon worden geautoriseerd.
Geen kredietover-
schrijdingen         Kredietoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid
boven de             In het kader van de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen
rapporterings-       of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Uit deze analyse blijkt dat op een aantal
tolerantie           investeringskredieten sprake is van overschrijdingen van de door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten. Deze overschrijdingen zien
                     met name toe op ICT en Verbouwing De Ontmoeting en Herhuisvesting Hollands Kroon. Hierover is de Raad in november 2017 reeds geïnformeerd.
                     Er is geen sprake van overschrijdingen op de aangepaste investeringskredieten.


                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>5. Interne beheersing



                                 5.3

  Interne beheersing    Automatiseringsomgeving




                                 .6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>5.1 Interne beheersing
        Interne beheersing
        Op basis van onze uitgevoerde werkzaamheden komen wij op dit moment tot de conclusie dat de kwaliteit van de significante processen
        uitgaande subsidies, betalingen en de automatiseringsomgeving niet van een voldoende niveau zijn. Wij hebben geconstateerd dat daarnaast bij
        de andere processen verbeteringen kunnen worden doorgevoerd. De processen Planning & Control, belastingen en omgevingsvergunningen zijn
        voldoende op niveau. De in deze processen aanwezige beheersingsmaatregelen zijn zichtbaar vastgelegd.
        In 2017 zijn de bevindingen nagenoeg gelijk aan voorgaand jaar. In het algemeen is het niveau van de ‘hard controls’ binnen de gemeente net als
        voorgaande jaren laag. Veel controls worden niet zichtbaar uitgevoerd en vastgelegd. Dit is inherent aan de gekozen filosofie en inrichting van de
        organisatie. Vanuit de filosofie zal de organisatie in grotere mate gebruik maken van soft controls. De ‘soft controls’ dienen nog verder te worden
        uitgewerkt en een wijze van tussentijdse monitoring op deze controls dient te worden geïmplementeerd.
        Verbeterplan Balans 2018
        In de tweede helft van 2017 is het Plan van aanpak Balans 2018 opgesteld door de gemeente. De gemeente heeft dit verbeterplan opgesteld om
        een noodzakelijk geachte kwaliteitssprong binnen de organisatie te realiseren. Het plan van aanpak kent vier pijlers:
               • het verbeteren van de beleidscyclus (planning & control cyclus);
               • het versterken van regie op projectmatig en programmatisch werken;
               • het verbeteren van onze externe dienstverlening;
               • slimmer inrichten van de interne beheersing.

        Balans 2018 betreft een overkoepelend plan waarin per activiteit afspraken zijn opgenomen en/of waarvoor nadere plannen worden uitgewerkt.
        De eerste aanzet hiertoe is in 2017 gestart en gedurende 2018 zal verdere invulling worden gegeven. Wij adviseren per proces de verbeteracties
        concreter te benoemen en uit te werken. Een belangrijk aandachtspunt dat meegenomen dient te worden betreft ook de IT in de processen.
        Verbijzonderde interne controle
        Jaarlijks worden steeds hogere eisen gesteld aan de onafhankelijkheid en kwaliteit van de VIC, voordat wij als accountant hierop kunnen steunen.
        Net als voorgaand jaar concluderen wij dat wij kunnen steunen op de VIC bij de gemeente Hollands Kroon. De VIC is ondergebracht in het team
        Effect. Het team Effect voldoet in voldoende mate aan de eisen zoals deze zijn gesteld aan COS 610. De positie van het team Effect binnen de
        organisatie is onafhankelijk en het team is voldoende deskundig voor de uitvoering van de werkzaamheden.
        De tijdigheid van de uitvoering van de interne controlewerkzaamheden en de rapportage van bevindingen en de zichtbaarheid van uitgevoerde
        (review)werkzaamheden betreffen nog wel aandachtspunten.


                                                                     24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.2 Automatiseringsomgeving
        Automatisering
        Ingevolge artikel 2:393, lid 4 BW, dient de accountant in zijn verslag aandacht te besteden aan de bevindingen die naar voren zijn gekomen uit
        de beoordeling van de automatiseringsomgeving wat betreft de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
        Wij benadrukken dat onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en zich niet primair richt
        op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van
        onderdelen daarvan. De werkzaamheden gericht op de kritieke ICT systemen en beheersmaatregelen daar omheen zijn geïntegreerd binnen de
        controle van de jaarrekening.
        Het inzicht in de betrouwbare werking van ICT systemen en het gebruik daarvan door de organisatie, vormen een onderdeel van de kwaliteit
        van de interne beheersing en de administratieve organisatie. Algemene IT beheersmaatregelen rond uw kritieke systemen leveren daarnaast
        een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van
        verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Voor 2017 zijn Key2Finance (financieel-administratiefpakket), GISVG (Belastingen) en
        Suites voor het Sociaal Domein (S4SD,voorheen GWS) in scope. Uit de beoordeling blijkt dat de automatiseringsomgeving een aandachtpunt
        betreft. In de management letter hebben wij de bevindingen gedetailleerd gerapporteerd. De belangrijkste bevindingen voortkomend uit de
        beoordeling van de automatiseringsomgeving zijn hier opgenomen.

        Logische toegangsbeveiliging
        - Authenticatieprocedures (w.o. wachtwoorden) in de applicatie van de financiële administratie zijn niet toereikend.
        - Vastlegging opzet van vereiste autorisaties en periodieke review op de autorisaties ontbreken.
        - Meerdere algemene accounts in gebruik zonder monitoring hierop.

        Wijzigingenbeheer
        - Geformaliseerde procedures voor wijzigingenbeheer en autorisaties ontbreken.

        Continuïteitsmaatregelen
        - Back-up procedures vinden plaats en uitwijkmogelijkheden worden getest.

        De logische toegangsbeveiliging tot de systemen en de inrichting van de systemen laten tekortkomingen zien. In het bijzonder hebben die
        effect op de waarborgen voor controletechnische functiescheidingen en de controleerbaarheid van de handelingen van gebruikers in de
        systemen. Dit is ondervangen door het uitvoeren van aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden achteraf. Wij adviseren tevens de
        bevindingen inzake de automatiseringsomgeving mee te nemen in het verbeterplan ‘’Balans 2018’’.



                                                                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlagen




 Bijlage A: Onze controle   Bijlage B: Bevindingen SISA-bijlage
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage A
Onze controle
Scoping: doel en   Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Hollands Kroon, in alle van
object van de      materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld zijn in overeenstemming met het BBV.
controle
                   Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 29 september 2017 met kenmerk
                   RB/SS/DR/AA17-1760.
Materialiteit      Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of
                   gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit
                   beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons
                   oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons
                   daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie.
                   Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor
                   de jaarrekening als geheel bepaald op € 1,1 miljoen. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening
                   voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn.


                    Goedkeuringstolerantie           Goedkeurend             Beperking                  Oordeelsonthouding        Afkeurend

                    Fouten in de jaarrekening (%     ≤ 1%                    > 1% < 3%                  -                         ≥ 3%
                    lasten)

                    Onzekerheden in de controle (%   ≤ 3%                    > 3% < 10%                 ≥ 10%                     -
                    lasten)


                   Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven € 100.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die
                   naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie
                   in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties
                   die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.



                                                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage A
Onze controle

Onafhankelijkheid   Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO),
                    vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij
                    bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige
                    dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type
                    dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden.
Fraude en non-      Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het
compliance          risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben
                    wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie.

                    Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende
                    niveaus binnen de organisatie. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en -situaties besproken met het management, de directie en de
                    rekeningencommissie. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd.
Geautomatiseerde    De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en
gegevens-           continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de
verwerking          geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2017.

                    Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. De interim-controle
                    heeft een aantal tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.
                    Hiervoor verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 van dit verslag.




                                                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage B
Bevindingen SISA-bijlage
Geen bevindingen    Inleiding
inzake de           Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Hollands Kroon heeft de rechtmatige totstandkoming van
controle van de     de SiSa-bijlage getoetst.
SiSa-bijlage
                    Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en
                    onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2017 in het kader van SiSa worden verantwoord. Wij doen dit middels een tabel, die ook moet
                    worden opgenomen als geen fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Per regeling wordt aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of
                    onzekerheden zijn geconstateerd. Deze tabel hierna weergegeven.




Nr.    Specifieke uitkering of overig                                      Fout of onzekerheid      Financiële omvang in euro's    Toelichting fout / onzekerheid

D9     Onderwijsachterstandenbeleid

F1     Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
       Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet
G2
       gemeentedeel 2017
       Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief
G3
       levensonderhoud beginnende zelfstandigen) gemeentedeel 2017




                                                                                29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>bdo.nl


   Nieuwe perspectieven
   In de nieuwe economie doen kansen zich sneller voor dan ooit. Nieuwe
   spelregels geven een boost aan zakelijk werken. En een nieuwe generatie staat
   klaar om het anders te doen. Beter, slimmer, innovatiever. Wie succesvol wil
   ondernemen, moet zelf ook vernieuwen. Open staan voor verandering. En met
   open vizier kijken naar de mogelijkheden die voor ons liggen.

   Nieuwe perspectieven, dát is wat BDO u wil bieden. En kan bieden, dankzij onze
   unieke combinatie van lokale marktkennis en een internationaal netwerk.
   Persoonlijke dienstverlening en een professionele aanpak. BDO helpt u graag om
   vanuit een andere invalshoek naar uw business te kijken. Zodat u de juiste
   beslissingen neemt om uw organisatie sterker, wendbaarder en succesvoller te
   maken. Of u nu een mkb-bedrijf, familiebedrijf, publieke organisatie of
   internationale organisatie bent.

   BDO kijkt graag met u vooruit. Samen komen we tot nieuwe inzichten en
   nieuwe kansen in uw markt. Samen creëren we nieuwe perspectieven.




   BDO Accountants & Adviseurs verleent vanuit 25 vestigingen in heel Nederland en met ruim 2.500 professionals diensten op het gebied van accountancy, belastingadvies en consultancy.
   BDO adviseert organisatieen in tal van branches en is sterk in de advisering aan het Nederlandse middenbedrijf, (semi-) overheidsinstellingen en familiebedrijven. Of het nu gaat om een controle van uw jaarrekening, de begeleiding van een ingewikkelde overname of
   een fiscaal advies op maat. In alle gevallen heeft u te maken met professionals. Zowel lokaal, regionaal, landelijk als internationaal. BDO maakt deel uit van het internationale BDO-netwerk (actief in 162 landen, meer dan 73.500 medewerkers wereldwijd) dat
   bestaat uit zelfstandige en onafhankelijke organisaties, die over de hele wereld onder de merknaam BDO actief zijn op het gebied van de zakelijke dienstverlening. Dat maakt ons in alle opzichten bijzonder betrokken. Kijk voor meer informatie op www.bdo.nl
                                                                                                                                                           30
   All rights reserved 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>