<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                    Gemeente Pijnacker-Nootdorp
                 Op naar 65% hergebruik in 2015
       Onderzoek naar de meest geschikte inzamel-
               methode(n) en andere maatregelen
                               Eindrapport
                          15 augustus 2013
       BEZOEKADRES:  Waarderweg 33 Kantoor b10, 2031 BN Haarlem
                  POSTADRES: postbus 2016, 2002 ca Haarlem
t 023 531 91 41, f 023 531 63 93, e info@iprnormag.nl, i www.iprnormag.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>         In opdracht van:                        Gemeente Pijnacker-Nootdorp
         Opsteller(s):                           Drs. ing. P.M.J. de Bruin, R.A. Zuyderduyn,
                                                 M. Laan Msc A. Pluckel Msc
         Projectnummer IPR Normag:               100782
         Aantal pagina’s:                        59
         Status                                      Datum                 Toegestuurd naar
         Onderhanden concept                       29 mei 2013             Intern IPR Normag
         Conceptrapport                            10 juni 2013            Intern IPR Normag
         Conceptrapport                            13 juni 2013            Intern IPR Normag
         Conceptrapport                            14 juni 2013            Ambtelijke klankbordgroep. Besproken
                                                                           op 18 juni 2013 (15.30 uur).
         Concept eindrapport                       28 juni 2013            Intern IPR Normag
         Concept eindrapport                       12 juli 2013            Portefeuillehouder en ambtelijke
                                                                           klankbordgroep.
                                                                           Bespreking op 30 juli 2013 (15.00 uur)
         Eindrapport                               15 augustus 2013        Portefeuillehouder en ambtelijke
                                                                           klankbordgroep.
    Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd
    gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotoko-
    piëren, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van IPR NORMAG
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>        Bestuurlijke samenvatting                                                 4
        1   Inleiding                                                            12
            1.1 Achtergrond en vraagstelling                                     12
            1.2 Opdrachtformulering                                              12
            1.3 Onderzoeksaanpak                                                 13
            1.4 Leeswijzer                                                       15
        2   Afvalbeheerbeleid                                                    17
            2.1 Gemeentelijke zorgplicht                                         17
            2.2 Ontwikkelingen op het gebied van afvalbeheer                     18
            2.3 Kaderstellend: wat is adequaat afvalbeheer?                      20
        3   Huidige situatie afvalbeheer                                         22
            3.1 Verzorgingsgebied en (afval) logistieke kenmerken                22
            3.2 Service: huidige inrichting van de inzamelstructuur              23
            3.3 Afvalbeleid en (flankerende) beleidsinstrumenten                 25
            3.4 Huidige afvalbeheerprestatie                                     27
            3.5 Doelstellingen, ambities en perspectief                          29
            3.6 Conclusie: een trendbreuk is noodzakelijk                        30
        4   Ervaringen, wensen en opinie                                         32
            4.1 Uitkomsten interviews gemeenteraad Pijnacker-Nootdorp            32
            4.2 Telefonische enquête inwoners Pijnacker-Nootdorp                 35
        5   Van ambitie naar scenario’s                                          37
            5.1 Richtinggevende kaders                                           37
            5.2 Toelichting op de scenario- en modelberekeningen                 37
            5.3 Sturingsmechanismes voor afval aanbiedgedrag                     38
            5.4 Nulsituatie                                                      39
            5.5 Scenario 1: Praktisch / optimalisatie huidige situatie           41
            5.6 Scenario 2: Afval anders                                         42
            5.7 Scenario 3: Omgekeerd inzamelen                                  43
            5.8 Scenario 4: Grondstoffenton                                      45
            5.9 Scenario 5: Afval loont!                                         47
            5.10 Scenario 6: Milieuparkjes                                       49
            5.11 Scenario 7: Volume- en frequentiedifferentiatie (diftar)        50
        6   Samenvattende beoordeling en advies                                  53
            6.1 Beoordeling scenario’s aan de hand van de afvaldriehoek          53
            6.2 Groei scenario: een gefaseerde aanpak                            55
            6.3 Tot slot: zorg voor een integrale aanpak                         58
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>        BESTUURLIJKE SAMENVATTING
        65% Afvalscheiding in 2015
        Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor het inzamelen en (doen) verwerken
        van huishoudelijk afval. Naast een wettelijke zorgplicht hebben gemeenten ook de ‘op-
        dracht’ om een doeltreffend afvalbeheerbeleid te ontwikkelen, waarbij de nadruk sterker
        dan voorheen ligt op het aanwenden van afval als grondstof. De doelstellingen liggen
        vast in het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) II en de aanvullende “Afvalbrief” van de
        Staatssecretaris. Gemeente Pijnacker-Nootdorp stelt zicht ten doel dat in 2015 65% van
        het afval gescheiden is in grondstoffen. De huidige afvalscheidingsprestatie bedraagt
        47%.
        Huidige situatie 47% afvalscheiding: een trendbreuk is noodzakelijk
        Uit het door de gemeente gestelde doel om een scheidingsresultaat van 65% in 2015 te
        behalen spreekt een forse ambitie. In ongeveer tweeëneenhalf jaar moet het scheidings-
        percentage van 47% met wel 18 procentpunten stijgen. Een stijging van bijna 40%. Dit
        betekent dat de hoeveelheid restafval ten opzichte van de huidige situatie per inwoner
        moet dalen van 253 kg naar 167 kg per jaar. Dat zal voornamelijk moeten worden be-
        werkstelligd door een betere scheiding van het afval, zodat per jaar per inwoner 86 kg
        grondstoffen meer worden ingezameld.
        Uit deze analyse blijkt dat 85% van het restafval in principe herbruikbare grondstoffen
        betreft. Van de huidige 253 kg restafval gemiddeld per inwoner per jaar is ca. 215 kg her-
        bruikbare grondstoffen. Deze grondstoffen kunnen uit het restafval worden gehouden,
        zodat de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar nog slechts 38 kg betreft. Het schei-
        dingspercentage bedraagt daarbij 92%. Dit is het (theoretisch) maximaal haalbare.
        In financiële zin, als
        (alleen) wordt geke-
        ken naar het vermij-
        den van 215 kg restaf-
        valverbranding en 210
        kg meer grondstofop-
        brengsten ontstaat een
        financieringsruimte
        van circa € 1,5 miljoen
        per jaar. Met andere
        woorden, de investeringsruimte om – bij gelijkblijvende hoogte van de afvalstoffenhef-
        fing – een scheidingspercentage van 92% in Pijnacker-Nootdorp te bewerkstelligen, be-
        draagt indicatief € 1,5 miljoen per jaar.
        In Pijnacker-Nootdorp is sprake van een lichte verbetering van de afvalscheiding, en een
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>        lichte trendmatige afname van de hoeveelheid restafval per inwoner in de afgelopen
        jaren. Dit is gunstig, maar een trendbreuk is noodzakelijk om de ambitie van 65% te kun-
        nen bewerkstelligen.
        Sturingsmechanismen
        Adequaat afvalbeheer is primair gericht op het verleiden van inwoners tot het gewenste
        afval aanbiedgedrag. Dit heeft zowel betrekking op het inkoop gedrag (welke producten
        met welke verpakkingen worden aangeschaft) en de mate waarin het mogelijk is – en
        men bereid is – het afval te scheiden. Een trendbreuk kan worden bewerkstelligd door
        het vinden en implementeren van nieuwe impulsen in het afvalbeheer op de volgende
        gebieden:
             •   Overtuigen: communicatie, marketing, voorlichting, bewustwording, het goede
                 voorbeeld geven (bijvoorbeeld gescheiden prullenbakken en zwerfvuil inzame-
                 ling), et cetera.
             •   Verleiden: gewenst aanbiedgedrag – waarmee grondstoffen zo veel mogelijk
                 worden gescheiden - wordt gestimuleerd door de mogelijkheden om grondstof-
                 fen aan te bieden te vergemakkelijken. Het aanbieden van minder gewenste af-
                 valstromen zoals restafval wordt minder makkelijk gemaakt.
             •   Prijsprikkels: het bieden van prijsprikkels zoals een beloning (of lager afvalstof-
                 fenheffing) voor het scheiden van grondstoffen of het moeten betalen voor het
                 aanbieden van minder gewenste afvalstromen. Er zijn nog diverse andere moge-
                 lijkheden (instrumenten) om gewenst afval aanbiedgedrag te belonen.
             •   Dwingen: dit betreft onder meer het toezien op en het controleren van het aan-
                 bied gedrag en indien daar aanleiding toe is het uitdelen van een berisping of
                 boete.
        Naast deze mechanismen zullen ook de technische mogelijkheden, zoals innovatieve
        technieken voor het sorteren van grondstoffen en het bewerken tot hoogwaardige her-
        bruikbare producten, optimaal worden ingezet.
        Richtinggevende kaders voor Pijnacker-Nootdorp
        Op basis van een telefonische enquête onder inwoners is onderzocht hoe inwoners aan-
        kijken tegen afvalbeheer en naar de bereidheid om meer afval te scheiden. Voorts zijn
        gesprekken gevoerd met vertegenwoordigersuit alle raadsfracties. In het hoofdrapport
        vindt u een uitgebreide toelichting en gespreksverslagen. Samenvattend zijn hieruit de
        volgende richtinggevende kaders afgeleid:
             •   De bereidheid om meer afval te scheiden is groot. Er wordt gesproken van een in-
                 trinsieke motivatie. Echter, ondanks deze intrinsieke motivatie bij burgers is de
                 afvalscheiding met 47% in de afgelopen jaren relatief laag.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>            •   Om deze latente intrinsieke motivatie te benutten wordt vooral gewezen op het
                belang van, en de wens voor meer/betere service bij het kunnen aanbieden van
                gescheiden grondstoffen. Prijsprikkels kunnen eveneens bijdragen, maar worden
                als minder evident beschouwd door inwoners en raadsleden van de gemeente
                Pijnacker-Nootdorp.
            •   Een verdere verbetering van de service ten behoeve van een betere milieupresta-
                tie moet in principe budgetneutraal gerealiseerd worden.
            •   Het bewerkstelligen van de ambitie van 65% in 2015 is geen harde eis. Indien
                stappen (kunnen) worden gezet in de juiste richting en de afvalscheiding daar-
                door aantoonbaar verbetert dan is één of twee jaar langer niet relevant. In de in-
                terviews met raadsleden is in dit verband ook gewezen op het meerjarenperspec-
                tief en de wens voor een meerjarenafvalbeleid in de gemeente.
        Deze richtinggevende kaders zijn gehanteerd bij het beoordelen van de haalbaarheid en
        wenselijkheid van de te onderzoeken afvalscenario’s. Scenario’s waarmee mogelijk de
        noodzakelijke trendbreuk kan worden gerealiseerd.
        Van ambitie naar concrete scenario’s
        In de volgende onderzochte scenario’s wordt van (een combinatie van) deze mechanis-
        men gebruik gemaakt om het afval aanbiedgedrag van inwoners te sturen dan wel te
        stimuleren. In de scenario’s wordt onderscheid gemaakt in laagbouw (met 80% van de
        huishoudens het grootste aandeel) en hoogbouw.
        Scenario 0: Huidige situatie. Dit betreft de huidige inzamelsituatie. Hierbij is rekening
                    gehouden met het stoppen van het project Afval Loont. De nulsituatie en de
                    daarbij behorende ingezamelde afvalhoeveelheden zijn hiervoor gecorrigeerd.
        Scenario 1: Praktisch optimaliseren van de huidige situatie. In dit scenario wordt de hui-
                    dige situatie in stand gehouden, maar worden wel enkele optimalisaties gere-
                    aliseerd zoals het maandelijks ophalen van plastic verpakkingsafval.
        Scenario 2: Afval anders. In dit scenario wordt extra service geboden door het aan huis
                    ophalen van kunststof verpakkingen. In de zomer worden extra gft rondes ge-
                    reden. Huishoudens in de laagbouw hebben drie minicontainers aan huis.
                    Omdat de hoeveelheid restafval daardoor kleiner wordt, zal de inzamelfre-
                    quentie hierop aangepast (verlaagd) worden. Dit betreft de laagbouw.
                    Bij hoogbouw worden restafval, gft met milieuparkjes (bij hoogbouwlocaties
                    en op goed bereikbare plekken) gescheiden ingezameld. Milieuparkjes kun-
                    nen ook beschikken over bakken voor oud papier en plastic verpakkingsafval.
        Scenario 3: Omgekeerd inzamelen. De service voor het aan huis ophalen van grondstof-
                    fen wordt verder verbeterd. Aanvullend op het vorige scenario wordt naast
                    het gft en plastic verpakkingen ook oud papier en karton aan huis opgehaald.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                     Restafval wordt niet meer aan huis opgehaald, maar moet worden gebracht
                     naar (ondergrondse) containers.
                     De hoogbouw maakt gebruik van verzamelcontainers op milieuparkjes.
        Scenario 4: Grondstoffenton. Dit scenario is vergelijkbaar met scenario 3, echter in één
                     van drie minicontainers kunnen droge en herbruikbare grondstoffen bij elkaar
                     worden verzameld. Bijvoorbeeld plastic verpakkingen, blik, drankkartons.
                     Deze grondstoffen worden bij de verwerker weer gesorteerd. De hoogbouw
                     maakt gebruik van verzamelcontainers op milieuparkjes.
        Scenario 5: Afval loont. Dit is het – voor de gemeente bekende - scenario waarbij enkele
                     filialen worden opgericht, waar inwoners diverse grondstoffen gescheiden
                     kunnen aanbieden en daarvoor een financiële beloning ontvangen.
        Scenario 6: Milieuparkjes. In dit model wordt het aan huis ophalen van restafval en
                     grondstoffen gestaakt en kunnen inwoners al hun afval en grondstoffen (ge-
                     scheiden) brengen naar milieuparkjes. Milieuparkjes zijn groepen verzamel-
                     containers in de wijk waar behalve restafval diverse grondstoffen als gft, glas,
                     textiel, oud papier en kunststof verpakkingsafval gescheiden worden ingeza-
                     meld. Dit scenario is mogelijk bij hoogbouw en bij laagbouw. Om milieupark-
                     jes succesvol te maken wordt een hoge service geboden: het aantal beschikba-
                     re milieuparkjes is groot en de locaties zijn slim – goed bereikbaar - gekozen.
        Scenario 7: Tariefdifferentiatie volume en frequentie. Diftar is gebaseerd op het principe
                     “de vervuiler betaalt”. Bij diftar op basis van volume en frequentie bepalen
                     zowel de grootte (volume) van de container als het aantal maal dat de restaf-
                     val- en eventueel ook de gft-container wordt aangeboden (frequentie) de
                     hoogte van de afvalstoffenheffing voor een huishouden. Diftar met behulp
                     van een pasjessysteem ook bij ondergrondse containers (dus ook in de hoog-
                     bouw) worden toegepast.
                     Het toepassen van prijsprikkels kan overigens ook als aanvulling in de overi-
                     ge scenario’s worden overwogen. Dit zal altijd per situatie goed beoordeeld en
                     ingericht moeten worden.
        Met welk scenario kunnen de ambities het best worden bereikt?
        De belangrijkste uitkomsten van de onderzochte scenario’s worden gepresenteerd aan de
        hand van drie invalshoeken: service (zoals deze door inwoners wordt ervaren), milieuef-
        fect en de (jaarlijkse exploitatie) kosten. Voorts wordt per scenario een indicatie gegeven
        van de investeringslast als gevolg van de transitie van huidige naar nieuwe situatie. Bij-
        voorbeeld het aanschaffen van containers en het investeren in faciliteiten.
        In de scenario’s wordt onderscheid gemaakt in de korte/middellange termijn (zeg 2015)
        en lange termijn (2020). De uitkomsten van scenario’s 1, 2 en 7 worden op kor-
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>        te/middellange termijn verwacht en zullen daarna stabiel zijn. In de scenario’s 3, 4, 5 en 6
        is ook sprake van een effect op korte/middellange termijn, maar de uitkomsten zullen op
        de langere termijn – onder de voorwaarde dat een actief integraal afvalbeheer beleid
        wordt gevoerd - verder ontwikkelen.
                                                                  0           1          2           3           4           5             6               7
                                                             Nulsituatie Praktisch Afval anders Om gekeerd Grondstofton Afval loont! Milieuparkjes Diftar vol&freq
        Versie 01e
                                       Dienstverlening
                                                                 o/-          o          +           +          ++           +             o               -
                                score (++=max score)
                                                   Milieu
                    Afvalscheiding lange termijn (%)                                               76%         85%         71%            71%
                                                                47%        52%         61%                                                               58%
                Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                                               66%         67%         59%            55%
                                   Restafval*¹ (kg/inw.)        253         238        198          177        172         209            226            203
                                 Grondstoffen (kg/inw.)         223         238        268          290        299         262            239            241
                                                  Kosten
                      Totale kosten (x € 1.000,-/jaar)        € 3.200     € 3.100    € 3.000     € 3.000     € 3.000     € 3.300        € 4.100        € 2.800
              Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar)           € 167       € 164      € 160       € 159       € 157       € 171          € 215          € 146
         Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                0%         -3%        -6%         -6%         -6%          3%            28%           -13%
                 Additionele investering (x € 1.000,-)           €0        € 380      € 680      € 2.210     € 2.140      € 610         € 6.210         € 380
        *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
        Indien de ambitie 65% in 2015 als bepalend wordt beschouwd dan lijken alleen de scena-
        rio’s met omgekeerd inzamelen, al dan niet inclusief een grondstoffenton, daaraan te
        kunnen voldoen. Daarmee kan bovendien een kostenreductie worden gerealiseerd van 6
        tot 10% per jaar. Een budget neutrale implementatie is mogelijk. Deze scenario’s zijn ech-
        ter vrij ingrijpend en vergen ook een aanzienlijke investering (ruim € 2 miljoen).
        Gefaseerde aanpak
        Bij het implementeren van een afvalmodel kan rekening worden gehouden met een
        groeiscenario of gefaseerde aanpak. In de praktijk worden daarmee goede ervaringen
        opgedaan. Er zijn diverse mogelijkheden waarbij een geleidelijke transformatie vooral
        ruimte biedt voor gewenning, het proefondervindelijk kunnen ontkrachten van ver-
        meende problemen en daarmee de ontwikkeling van draagvlak.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>          Het volgende schema toont de mogelijke routes die gevolgd kunnen worden in gemeente
          Pijnacker-Nootdorp.
                                                                                                           66% - 76% afvalscheiding
                                                                                                       Omgekeerd (restafval
                                                                                                       brengen grondstoffen
                                                                            61% afvalscheiding                halen)
                                                                                                                 € 159,- /aansluiting
                                                                       Afval anders
                       Aan huis ophalen van grondstoffen         (alternerend rest en 2
                                                                      grondstoffen)
                                                                                                                         67% - 85% afvalscheiding
      47% afvalscheiding                    52% afvalscheiding              € 160,- /aansluiting
                                                                                                                       Grondstoffenton
                                                                                                                    (nascheiden integraal
                                         Praktisch                                                                        ingezamelde
   Nulsituatie                     (optimalisatie huidige                                                                 grondstoffen)
                                         structuur)
                                                                                                                               € 157,- /aansluiting
      € 167,- /aansluiting                  € 164,- /aansluiting
                                                                      59% - 71% afvalscheiding
                                                                        Afval loont
                                                                    (vergoeding voor
                                Brengen van grondstoffen         grondstoffen/ bemenst
                                                                        brengpunt)
                                                                            € 171,- /aansluiting
                                                                       55% -71% afvalscheiding
                                                                      Milieuparkjes
                                                                   (brengen afval en
                                                                        grondstof)
                                                                            € 215,- /aansluiting
                                                                                                 Prijsprikkel
          IPR Normag adviseert voor de verdere ontwikkeling van het afvalbeheer een gefaseerde
          aanpak. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in de volgende op elkaar aansluitende stap-
          pen:
                 1. Optimalisatie van de bestaande structuur (scenario 1: Praktisch). Optimaliseren
                         van de wijkcontainerlocaties, professionaliseren van de papierinzameling en het
                         aan huis inzamelen van plastic verpakkingsafval met plastic zakken. De afvalbe-
                         heerprestatie kan daarmee toenemen tot 52%.
                 2.      Met het oog op de ambitie om 65% afvalscheiding te realiseren in 2015, is een
                         keuze om direct te starten met het scenario Afval anders goed verdedigbaar. De
                         investeringen zijn overzichtelijk en daarmee de risico’s beperkt.en op korte ter-
                         mijn mogen ook de nodige afvalscheidingsresultaten worden verwacht. 65% af-
                         valscheiding in 2015 is wellicht nog te ambitieus maar richting 61% is haalbaar en
                         ten opzichte van de huidige situatie (47%) een flinke stap in de goede richting.
                         Een verbetering van circa 30%.
                         Er is slechts een beperkte aanpassing in de huidige inzamelstructuur benodigd.
                         Namelijk een extra minicontainer aan huis voor plastic verpakkingsafval. Een ex-
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>               tra container aan huis kan eventueel eerst op basis van vrijwilligheid. Indien het
               draagvlak voldoende groot is (bijvoorbeeld 60% van de huishoudens) wordt het
               beleid generiek uitgerold. Op deze wijze kan een zeer volumineuze grondstof
               van het restafval worden gescheiden, zodat de omvang van het restafval aanzien-
               lijk kan dalen.
               Er wordt een eerste stap gezet richting het omgekeerd inzamelen van grondstof-
               fen aan huis, echter ook het restafval wordt nog wel aan huis opgehaald (tenzij in
               de huidige situatie al sprake is van ondergrondse restafvalcontainers). De inza-
               melfrequentie voor restafval wordt verlaagd. Dit is dan ook goed mogelijk ge-
               worden, doordat inwoners zullen ervaren dat door betere scheiding van grond-
               stoffen, naar aanleiding van de voorgaande maatregelen, de hoeveelheid en het
               volume restafval afneemt.
               Hierdoor kan het scheidingsresultaat oplopen tot 61% op korte/middellange ter-
               mijn, zeg 2015. Er moet rekening gehouden worden met een investering van circa
               € 670.000, -. Dit betreft met name de aanschaf van minicontainers. De totale ex-
               ploitatielasten dalen ten opzichte van de huidige situatie met ongeveer 6%.
               Met de keuze voor het scenario Afval Anders wordt tegelijk een keuze gemaakt
               voor een afvalbeheerbeleid waarbij serviceprikkels primair gericht zijn op het aan
               huis ophalen van grondstoffen. Uit de scenarioanalyse blijkt dat het aan huis op-
               halen van grondstoffen op de lange termijn tot goede afvalbeheerprestaties kan
               leiden.
            3. Aansluitend kan een volgende stap worden gezet naar het model Omgekeerd in-
                zamelen (scenario 3). Dit betekent dat het restafval niet meer aan huis wordt op-
                gehaald, maar naar (ondergrondse) containers in de wijk moet worden gebracht.
                De extra vrije minicontainer aan huis kan worden gebruikt om een extra grond-
                stofstroom (bijvoorbeeld oud papier en karton) in te zamelen.
                Omdat de hoeveelheid restafval per inwoner inmiddels door de voorgaande
                maatregelen zal zijn verminderd, zal een lagere dekkingsgraad van ondergrond-
                se containers voor restafval (bijvoorbeeld 1 per 100, 150 of zelfs 200 huishoudens)
                eerder worden geaccepteerd. Bovendien kan de investering in ondergrondse con-
                tainers op de behoefte worden afgestemd. Het verwijderen c.q. verplaatsen van
                eenmaal geplaatste ondergrondse containers is vaak kostbaar. De exacte dek-
                kingsgraad kan worden onderzocht naar bevind van zaken op dat moment.
                De afvalscheiding kan hiermee tot 76% toenemen op langere termijn.
            4. De hiervoor genoemde minicontainer voor plastic verpakkingsafval kan eventu-
                eel ook als grondstoffenton worden toegepast (variant op scenario 4). Daarin
                kunnen droge en herbruikbare grondstoffen bij elkaar worden verzameld.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                 Deze grondstoffen worden naderhand gesorteerd en hergebruikt. Belangrijk bij
                 de keuze van de grondstoffen zijn: sorteerbaarheid, rendement en flexibiliteit van
                 het systeem. Gedacht kan worden aan plastics (verpakkingen en ander), karton-
                 nen verpakkingen, blik en kleine elektrische/elektronische apparatuur. De afval-
                 scheiding kan hiermee tot 85% toenemen op langere termijn.
             5. Ook kunnen in het groei scenario – indien daarvoor wordt gekozen en voldoende
                 draagvlak is ontwikkeld - prijsprikkels worden geïntroduceerd. Bijvoorbeeld in
                 de vorm van een beloning bij het aanbieden van grondstoffen (principe van sce-
                 nario 5) of het betalen voor het aanbieden van GFT en restafval (scenario 7).
                 Prijsprikkels zijn in principe in alle scenario’s toepasbaar en kunnen – mits zorg-
                 vuldig gekozen - bijdragen aan verdere preventie van afval, reductie van huis-
                 houdelijk restafval en betere scheiding van grondstoffen.
        Een en ander betekent dat een afval scenario over de nodige flexibiliteit moet beschikken,
        zodat eventueel gewenste aanpassingen mogelijk blijven.
        Integraal afvalbeleidsplan
        Voor een doeltreffend en doelmatig afvalbeheer zijn adequate ondersteunende functies
        en flankerend beleid van belang. Dit betekent dat het wijzigen van de inzamelstructuur
        moet worden begeleid met doeltreffende communicatie (zowel voorlichten als ook het
        stimuleren en verleiden tot het gewenst afval aanbiedgedrag), meetinstrumenten waar-
        mee afvalbeheerprestaties kunnen worden gemonitord en een relevante inzet van hand-
        having. Wij adviseren om een integraal gemeentelijk afvalbeleidsplan op te stellen, met
        een uitvoeringsplan waarin de beoogde maatregelen verder zijn uitgewerkt.
        Tot slot: alleen of samen?
        Voorts geeft IPR Normag ter overweging om de verdere ontwikkeling van het afvalbe-
        heerbeleid en de uitvoering ervan in samenwerking met andere, bijvoorbeeld Avalex-
        gemeenten ter hand te nemen. Schaalgrootte door samenwerking biedt een breder finan-
        cieel draagvlak voor verdere professionalisering en specialisatie, en efficiëntievoordelen
        door het gezamenlijk organiseren en (doen) uitvoeren van de diverse primaire processen
        (het inzamelen, be- en verwerken) en secundaire processen (ondersteunende en admini-
        stratieve processen, communicatie, et cetera).
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> 1      INLEIDING
 1.1    Achtergrond en vraagstelling
        Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor het inzamelen en (doen) verwerken
        van huishoudelijk afval. Naast een wettelijke zorgplicht hebben gemeenten ook de ‘op-
        dracht’ om een doeltreffend afvalbeheerbeleid te ontwikkelen en ligtde nadruk sterker
        dan voorheen op het aanwenden van afval als grondstof. De doelstellingen liggen vast in
        het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) II en de aanvullende “Afvalbrief” van de Staatsse-
        cretaris.
        De gemeente Pijnacker-Nootdorp onderschrijft de uitgangspunten uit het LAP II en de
        aanscherping van het LAP II uit de brief van de Staatssecretaris. Uitgangspunt is daarbij
        dat 65% van de ingezamelde hoeveelheid huishoudelijk afval geschikt is voor hergebruik
        in 2015 (tegen zo laag mogelijke kosten).
        Als onderdeel van het bereiken van de 65% afvalscheiding is de gemeente Pijnacker-
        Nootdorp in september 2011 in samenwerking met haar inzamelingsorganisatie Avalex
        het proefproject ‘Afval Loont’ gestart. Doel van het proefproject was het optimaliseren
        van de gescheiden inzameling van herbruikbare huishoudelijke afvalstoffen. Wegens
        diverse redenen is in december 2012 door de Raad besloten het proefproject niet te conti-
        nueren. De Raad heeft tevens aangegeven dat de doelstelling van 65% afvalscheiding
        onverminderd van kracht blijft voor de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
        Gemeente Pijnacker-Nootdorp heeft daarom besloten om onderzoeks- en adviesbureau
        IPR Normag opdracht te geven voor het uitvoeren van een onderzoek naar de verschil-
        lende mogelijkheden van (gescheiden) afvalinzameling teneinde de meest kansrijke ini-
        tiatieven in beeld te brengen om de doelstellingen uit het LAP II – en dan in het bijzonder
        een afvalscheiding van 65% in 2015 - te bereiken.
 1.2    Opdrachtformulering
        Geef op overzichtelijke en transparante wijze inzicht in de manier waarop de gemeente
        Pijnacker-Nootdorp in 2015 een afvalscheidingspercentage van 65% kan bereiken tegen
        zo laag mogelijke kosten, waarbij voorts rekening gehouden wordt met het effect op ser-
        vice, kosten, duurzaamheid en de risico’s bij een eventuele implementatie. Voorts is van
        belang om inzicht te geven in de gevolgen voor de schoonheid openbare ruimte en de
        mogelijkheden voor social return.
        Bij de verkenning van de mogelijkheden om de 65% te bereiken worden diverse – al dan
        niet in de praktijk beproefde – initiatieven op gebied van afvalbeheer onderzocht: Eèén
        en ander uitmondend in een samenhangende ‘afvalbeheer scenario’s.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>        In de offerteaanvraag zijn 14 initiatieven genoemd die kunnen bijdragen aan het realise-
        ren van de beoogde 65% afvalscheiding. Deze initiatieven zijn mechanismen die vaak van
        verschillende aard en vorm zijn. In veel gevallen kunnen zij niet als afzonderlijk mecha-
        nisme worden ingezet, maar alleen als onderdeel van een integraal plan. IPR Normag
        heeft de relevante mechanismen daarom verder uitgewerkt in enkele praktisch uitvoer-
        bare, integrale en onderling samenhangende afvalmodellen. In het volgende overzicht is
        vermeld in welk afvalmodel deze mechanismen zijn terug te vinden.
                         Initiatief                                                                   Scenario
        Traditioneel inzamel (minicontainers,
                                                 Praktisch
        ondergronds, wijk-verzamelcontainers)
        Diftar (volume-frequentie en/of gewicht) Diftar vol&freq
        Omgekeerd inzamelen                      Omgekeerd inzamelen
                                                 Omgekeerd inzamelen. Hierbij kan ook voor 2 extra minicontainer (totaal dus vier) worden gekozen. In de
        4-Mini’s
                                                 praktijk is dit haalbaar, maar inwoners zijn hier niet onverdeeld gelukkig mee. Het vergt veel ruimte.
                                                 In het algemeen wordt de inzamelfrequentie voor restafval in elk scenario aangepast aan de behoefte.
         3-Wekelijks Rest
                                                 Concreet wordt deze frequentie teruggebracht in het scenario Afval anders.
        Droog & Herbruikbaar                     Verwerkt in het scenario Grondstoffenton. Het betreft een mogelijke samenstelling van de grondstoffenton.
                                                 Is eveneens een mogelijke samenstelling voor de grondstoffenton: plastic verpakkingen, metalen en
        PMD
                                                 drankkartons. Is als zodanig ook in het scenario Grondstoffenton beschreven.
                                                 Een restrictie op het aanbieden van restafval is meegenomen als onderdeel van het scenario Omgekeerd
        5 Kilo Rest
                                                 inzamelen.
                                                 Is niet expliciet verwerkt, maar past in het scenario Afval anders. Naast het terugbrengen van de
        140 Liter Rest                           inzamelfrequentie (omdat de hoeveelheid en het volume restafval afneemt doordat meer grondstoffen
                                                 worden gescheiden) kan aanvullend ook gekozen worden voor het verkleinen van de restafvalbak.
        Afval Loont                              Afval Loont
                                                 In meerdere scenario’s wordt de inzameling van GFT geoptimaliseerd, waaronder het afstemmen van de
        Verbeterde inzameling GFT
                                                 inzamelfrequntie op de seizoenen.
        Basisbak                                 Is vergelijkbaar met de grondstoffenton en is verwerkt in het scenario Grondstoffenton.
                                                 Retourette is als zondanig niet als of in een scenario verwerkt, maar sluit wel aan op de scenario’s Afval
        Retourette
                                                 Loont en Milieuparkjes, waar een groot aantal soorten grondstoffen naartoe gebracht kunnen worden.
        Nascheiding                              Nascheiding is onderdeel van het scenario Omgekeerd inzamelen met grondstoffenton.
        Het resultaat vormt een kort en helder rapport waarin de scenario’s onderling zijn onder-
        zocht en getoetst. Deze rapportage dient ter ondersteuning van de politiek-bestuurlijke
        besluitvorming en communicatie met belanghebbenden.
 1.3    Onderzoeksaanpak
 1.3.1 Plan van aanpak
        Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een stappenplan. Daarbij zijn de volgende
        onderzoeksactiviteiten uitgevoerd:
              1. Voorbereiding en startbijeenkomst.
              2. Beschrijving huidige situatie (model nulsituatie).
              3. Analyse van sterke en zwakke punten en kansen en mogelijkheden voor verbete-
                    ring van de doelmatigheid en doeltreffendheid (interviews raadsleden en inhou-
                    delijk betrokkenen, en een telefonische enquête).
              4. Uitwerking van de diverse afvalmodellen (samenhangende scenario’s).
              5. Integrale beoordeling en analyse van de afvalmodellen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>             6. Rapportage en presentatie.
 1.3.2 Onderzoeksproces
        Bij de uitvoering van dit onderzoek zijn diverse belanghebbenden betrokken. Op deze
        wijze is inzicht verkregen de ervaringen, wensen en verwachtingen op het gebied van het
        afvalbeheer in gemeente Pijnacker-Nootdorp. Met deze ervaringen, wensen en verwach-
        tingen kan rekening worden gehouden bij het beoordelen en afwegen van de onderzoch-
        te afvalmodellen.
        Ambtelijke klankbordgroep
        Het onderzoek is uitgevoerd in afstemming en overleg met de ambtelijke klankbord-
        groep. De ambtelijke klankbordgroep bestaat uit Jos Koster, Kees van Wijk en Maaike
        Volker van de gemeente Pijnacker-Nootdorp en Marcel Caljouw van inzamelorganisatie
        Avalex.
        Interviews raadsleden en betrokkenen
        Als onderdeel van dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd met één of meerdere raadsle-
        den van alle fracties. Hiernaast zijn twee interviews afgenomen één met een vertegen-
        woordiger van de ambtelijke organisatie van de gemeente en één met een medewerker
        van inzamelorganisatie Avalex. Het doel hiervan is een analyse te maken van de wensen,
        verwachtingen en aandachtspunten en van de technische mogelijkheden bij de inrichting
        van de afvalinzameling.
        Voorafgaand aan de gesprekken is een gespreksleidraad toegezonden aan de gespreks-
        partners waarin achtergrond, doel en gespreksonderwerpen nader zijn toegelicht. Deze
        gespreksleidraad vindt u in bijlage 3. Van de gesprekken is een verslag opgesteld, zodat
        de uitkomsten op adequate wijze kunnen worden geanalyseerd en meegenomen in het
        verdere onderzoek. Het eindresultaat van de interviews gehouden met de raadsleden is
        een samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van de gespreksverslagen. De (geac-
        cordeerde) gespreksverslagen vindt u in bijlage 4.
        Telefonische enquête inwoners
        Het doel van de telefonische enquête is het verkrijgen van inzicht in de wensen en ver-
        wachtingen van de inwoners van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Met de telefonische
        enquête wordt onderzoek gedaan naar de service die inwoners wensen of ervaren bij de
        diverse afvalmodellen en wordt de haalbaarheid indirect getoetst.
        Het resultaat is een analyse van de uitgevoerde enquête onder de inwoners van de ge-
        meente op basis van een representatieve steekproef aan de hand van frequentietabellen
        inclusief de meest opvallende conclusies.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -             14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>        Bewoners klankbordgroep
        Er is een bescheiden bewoners klankbordgroep geformeerd, waarin 4 leden zijn verte-
        genwoordigd. Het betreft personen die actief betrokken zijn in een buurt- of wijkraad.
        Daarbij is gestreefd naar een goede geografische spreiding.
        De bewoners klankbordgroep is twee maal bijeengeweest. Tijdens de eerste bijeenkomst
        is een nadere toelichting gegeven op het plan van aanpak (dat vooraf was toegezonden)
        en zijn de principes van afvalbeheer nader besproken. Onder het motto ‘afvalbeheer is
        meer dan inzamelen alleen’ zijn het werkveld en de mechanismen nader besproken (zie
        ook hoofdstuk 2). Met het oog op de gestelde deadline voor het aanleveren van de eind-
        rapportage in combinatie met de beschikbaarheid van de leden van de klankbordgroep
        (bijeenkomsten ’s avonds), is het niet haalbaar gebleken om een bijeenkomst in te plan-
        nen waarbij de voortgang en deelresultaten van het onderzoek zijn besproken. Daarom
        zijn tijdens de tweede bijeenkomst de uitkomsten van het onderzoek naar de diverse
        afvalmodellen en het advies van IPR Normag al gepresenteerd en besproken.
 1.4    Leeswijzer
        Hoofdstuk 2 beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van afvalbeheer.
        Het thema daarbij is: Afvalbeheer is meer dan inzamelen alleen. Voor een toelichting op
        de wettelijke kaders wordt verwezen naar de bijlage 13.
        Het daaropvolgende hoofdstuk 3 beschrijft het afvalbeheer in Pijnacker-Nootdorp in de
        huidige situatie. Deze ‘nul situatie’ fungeert als referentie voor de onderzochte afvalmo-
        dellen. Ook wordt verkend of en in welke mate de ambitie van 65% afvalscheiding haal-
        baar is, en wat er moet gebeuren op het gebied van preventie en hergebruik om dit
        daadwerkelijk te kunnen bereiken. Zoals de omslag in het denken van afval naar grond-
        stof en de noodzakelijke trendbreuk.
        Hoofdstuk 4 presenteert de uitkomsten van de gesprekken die met een vertegenwoordi-
        ging van elke fractie van de gemeenteraad zijn gevoerd. Ook worden de uitkomsten van
        de telefonische enquête onder de inwoners van Pijnacker-Nootdorp gepresenteerd. Dit
        hoofdstuk biedt daarmee een kader voor gemeente Pijnacker-Nootdorp waarmee reke-
        ning kan worden gehouden bij het beoordelen van de diverse afvalbeheerscenario’s en de
        eventuele voorkeursrichting.
        In hoofdstuk 5 worden de diverse scenario’s nader toegelicht, beoordeeld en onderling
        vergeleken. In de vorm van samenhangende afvalscenario’s worden de mogelijkheden en
        kansen op het gebied van ‘afval gedrag’, logistiek en techniek geduid. Daarbij ligt het
        accent in eerste instantie op de wijze waarop inwoners hun afval c.q. grondstoffen kun-
        nen aanbieden en bij wie. De technische inzamelstructuur. Aanvullend worden ook de
        overige (noodzakelijke) maatregelen benoemd.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>        De uitkomsten van de diverse scenario’s worden geduid in milieueffecten (afvalscheiding
        en hergebruik), de integrale kosten voor het afvalbeheer (inclusief een indicatie van de
        investeringen) en het serviceniveau zoals dit door burgers wordt ervaren. Op basis van
        deze informaties kan gemeente Pijnacker-Nootdorp de diverse mogelijkheden overwegen
        en de eigen voorkeursrichting bepalen.
        Hoofdstuk 6 betreft het advies van IPR Normag. Op basis van de bevindingen uit het
        onderzoek en de ambitie van gemeente Pijnacker-Nootdorp om in 2015 65% afvalschei-
        ding te hebben bereikt adviseert IPR Normag een gefaseerde aanpak, waarmee op korte
        termijn, met overzichtelijke maatregelen en kosten, een forse verbetering van de afvalbe-
        heerprestaties kan worden bewerkstelligd.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> 2      AFVALBEHEERBELEID
 2.1    Gemeentelijke zorgplicht1
        De wettelijke gemeentelijke zorgplicht, gecombineerd met het gegeven dat afvalinzame-
        ling veelal gepaard gaat met voorzieningen in de openbare ruimte, de directe relatie van
        het afvalbeheer met de schoonheid (en daarmee leefbaarheid) van de openbare ruimte en
        de directe vertaling van de kosten van het afvalbeheer in een afvalstoffenheffing, maken
        dat het beheer van huishoudelijk afval een politiek en bestuurlijk relevante kwestie is en
        zal blijven. Gemeenten wensen daarom een duidelijke invloed op (de uitvoering van) de
        afvalinzameling2 in hun gemeente en het is van belang dat de organisatie die zorgdraagt
        voor de afvalinzameling en het afvalbeheer op correcte en proactieve wijze kan omgaan
        met politiek-bestuurlijke aspecten in dit werkveld.
        Er zijn wel veranderingen in de rol van gemeenten bij het beheer van huishoudelijk afval
        te verwachten. Onder meer als gevolg van de verdere uitwerking van de producentver-
        antwoordelijkheid. Sinds 1 januari 2006 is het “Besluit beheer verpakkingen, papier en
        karton” van kracht. Hiermee is voor het bedrijfsleven producentenverantwoordelijkheid
        ontstaan voor de inzameling en recycling van verpakkingen. Dit betekent dat verpakkin-
        gen – die ook veelvuldig in het huishoudelijk afval terechtkomen – formeel niet meer
        onder de wettelijke zorgplicht van gemeenten vallen.
        Daarbij wordt door IPR Normag niet verwacht dat deze afvalstromen buiten de invloed-
        sfeer en verantwoordelijkheid van de gemeente zullen komen. Het huidige verpakkin-
        gendossier wijst er zelfs op dat de verantwoordelijkheid van gemeenten voor het op- en
        inrichten van (specifiek) inzamelstructuren alleen maar toeneemt. Voor de inzameling
        van de betreffende afvalstromen zullen naar onze verwachting voorzieningen in de pu-
        blieke ruimte nodig blijven. In de vorm van (al dan niet ondergrondse) verzamelcontai-
        ners, huis-aan-huis haalsystemen en andere brengvoorzieningen. Ook het Kabinetsbesluit
        voor het afschaffen van het statiegeld op plastic flessen in 2014 dat onlangs door stem-
        ming in de Tweede Kamer werd bekrachtigd3, kan ertoe leiden dat de retoursystemen
        van de producenten worden ontmanteld. De producenten blijven in financieel opzicht
        verantwoordelijk, maar de gemeenten zullen de organisatie van de inzameling van plas-
        tic flessen in hun gemeenten moeten regelen.
        Het bedrijfsleven en de gemeenten zullen daarom ook in de toekomst afspraken maken
        over de verhouding tussen producentenverantwoordelijkheid en het politiek primaat van
        1
          In bijlage 13 vindt u een nadere toelichting op het wettelijk kader.
        2
          Ditzelfde geldt voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.
        3
          Overigens zijn veel gemeenten tegen het afschaffen van statiegeld en soms juist voor uitbreiding van het
           statiegeldsysteem naar – ook – kleine plastic flessen. Het Kabinetsbesluit is de uitkomst van een afweging van
           de diverse betrokken belangen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                    17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>        de gemeenten voor het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. Het beheer van
        huishoudelijk afval blijft daarom een zorg voor gemeenten.
 2.2    Ontwikkelingen op het gebied van afvalbeheer
 2.2.1 Een omslag in het denken: van afval naar grondstof
        Mondiaal en regionaal worden grondstoffen schaarser en daarmee vaak ook kostbaarder.
        Er verdwijnen nog veel grondstoffen in het huishoudelijk restafval. Als gevolg van deze
        en andere ontwikkelingen op het gebied van milieu en duurzaamheid wordt (Europees,
        nationaal) een omslag in het denken van afval naar grondstoffen gemaakt. Deze her-
        bruikbare grondstoffen voorzien in de schaarste en hebben een economische waarde.
        Afval wordt dus niet meer alleen gezien als een ongewenst en negatief bijproduct van
        productie en consumptie maar steeds meer als grondstof. Nieuwe spelers en particuliere
        initiatieven spelen hierop in. In plaats van een ongewenst bijproduct van onze maat-
        schappij, is een aanzienlijk deel van het ‘ongewenste afval’ een gewenst goed waar vraag
        naar is.
        De komende decennia worden veel grondstoffen schaarser, waardoor grondstofprijzen
        verder zullen stijgen. Op het gebied van afvalbeheer – ook van huishoudelijk afval - vol-
        gen de ontwikkelingen elkaar in rap tempo op. Als voorbeelden voor externe ontwikke-
        lingen zijn te noemen; diversiteit en vergaande scheiding afvalstromen, opeenvolgende
        wijzigingen in wet- en regelgeving, (politieke) aandacht voor milieuaspecten en -
        doelstellingen, duurzaamheid en ontwikkeling op het gebied van energie.
        Ook technologische ontwikkelingen op het gebied van innovatieve inzamelsystemen en
        be- en verwerkingstechnieken zijn hiervan het gevolg. Ook sorteertechnieken waarmee
        grondstoffen volgens gevraagde specificaties (type grondstof en maximaal toegestane
        vervuilingsgraad) zijn volop in ontwikkeling.
        Afvalpreventie en betere scheiding van herbruikbare afvalstromen zullen om die reden
        steeds belangrijker en ook vanzelfsprekender worden. Bovendien is het veelal financieel
        rendabel om uit het afval dat dan overblijft meer componenten nuttig te herbruiken.
        De visie op de ontwikkeling van een samenleving die zich voor het grootste deel richt op
        het voortdurend recyclen vindt steeds meer aanhang in Europese landen en bij de Euro-
        pese Unie zelf. Zo ligt in Nederland in het nieuwe Landelijk Afvalbeheerplan (LAP II) de
        nadruk op het aanwenden van afval als grondstof. De mate van recycling wordt niet
        alleen economisch bepaald. Een helder gemeentelijk afvalbeleid en een op recycling toe-
        gesneden uitvoeringsorganisatie zijn daarvoor ook van belang.
        Deze trend van afval als grondstof houdt in dat er een verschuiving van de verwerking
        van restafval naar het bewerken en aanwenden van gescheiden verkregen deelstromen
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -             18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>        plaatsvindt. Steeds meer ingezamelde afstromen – waaronder de huishoudelijke afval-
        stromen papier, glas, textiel en kunststof – vinden daarom vaker hun weg naar bewerkers
        (het voorbewerken tot herbruikbare grondstoffen) en producenten van producten.
        In lijn met de hiervoor beschreven ontwikkelingen en prognoses is het afvalbeleid in veel
        gemeenten, met betrekking tot huishoudelijk afval, gericht op verdere preventie van het
        ontstaan van afval, betere scheiding aan de bron zodat product- en materiaalhergebruik
        mogelijk wordt en verdere duurzame toepassing van de dan nog resterende afvalstro-
        men.
        Een adequaat gemeentelijk afvalbeheer omvat daarbij een optimale balans tussen onder-
        ling samenhangende beleidsinstrumenten; de inzamelstructuur, het acceptatiebeleid (de
        voorwaarden waaronder afval door burgers mag worden aangeboden), marketing en
        voorlichting (communicatie), de handhaving en de registratie. Voorts kan door middel
        van ketenregie een optimale sturing van afval- c.q. grondstoffen worden bewerkstelligd.
        Het mes snijdt daarbij aan twee kanten. Het is in veel gevallen namelijk ook rendabel om
        afval te voorkomen of uit het afval meer componenten nuttig te hergebruiken. In veel
        gevallen geldt; hoe beter de bronscheiding des te lager de kosten voor het gemeentelijk
        afvalbeheer. Voorts kan door middel van adequate ketenregie de waarde van de ingeza-
        melde afvalstoffen worden vergroot.
        Een omslag in het denken van afval naar grondstoffen wordt ook wel geduid als de om-
        slag van een lineaire naar een circulaire economie. In het lineaire model is de laatste le-
        vensfase van een product niet ‘hergebruik’, maar ‘vernietiging’ door verbranding (al dan
        niet met energieterugwinning). In dit lineaire model wordt de beschikbare voorraad
        grondstoffen steeds verder verkleind. In een circulair model staan het sparen en herge-
        bruiken van grondstoffen centraal.
 2.2.2 Bron- en nascheiden
        Het stoppen met het aan de bron scheiden en inzamelen van grondstoffen (papier, glas,
        textiel, GFT, et cetera) en het huishoudelijk afval geïntegreerd inzamelen om vervolgens
        via nascheiding alle aanwezige grondstoffen weer te scheiden, lijkt binnen de Europese
        Kaderrichtlijn Afval en het rijksoverheidsbeleid (LAP II, 2009 – 2021) en de planhorizon-
        geen reële optie. Dit is wel het geval (of kan dit zijn) voor specifieke grondstoffen zoals
        blik (wordt nagescheiden uit het restafval) of kunststof verpakkingen (dit is een actuele
        discussie). Ook het gebruik van een ‘grondstoffenton’ waarin diverse afvalfracties wor-
        den verzameld (b.v. kunststof verpakkingen samen met kleine elektrische apparaten).
        Sorteer- en scheidingstechnieken zullen zich steeds verder ontwikkelen.
 2.2.3 Adequaat afvalbeheer vergt een lange planhorizon
        Afvalbeheer is een beleidsterrein dat van gemeenten een lange planhorizon vraagt met
        heldere doelstellingen. De ambities zoals in het LAP II reiken verder dan 2021 en met
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>        eenmaal gemaakte keuzes zijn vaak aanzienlijke kapitaalsinvesteringen in de bedrijfsvoe-
        ring gemoeid. Bovendien is een stabiele lange termijnvisie van belang om inwoners suc-
        cesvol en structureel te verleiden tot het gewenste afval aanbiedgedrag. Een optimaal
        afvalbeheer beschikt daarom ook over de drie-eenheid: overtuigen, verleiden en dwin-
        gen.
        Bij het inrichten van het gemeentelijk afvalbeheer zal altijd ruimte moeten zijn voor poli-
        tieke voorkeur en inkleuring. In de praktijk blijkt echter dat keuzes in dit beleidsveld –
        mits goed beargumenteerd en onderbouwd - vooral op basis van ratio en visie gemaakt
        kunnen worden. Daarbij gaan duurzaamheid én lagere kosten vaak hand in hand. Het
        herwinnen en benutten van grondstoffen is vaak ook lonend, vooral zolang sprake is van
        schaarste.
        “Je kunt pas werkelijk effectieve slagen maken, wanneer de gemeente een afvalstoffenbeleid ontwik-
        kelt dat uitgaat van een langere planhorizon. Daar is een integrale visie op de toekomst voor nodig
        en voor een efficiënte uitvoering ervan is schaalgrootte van belang.”
 2.2.4 Intergemeentelijke samenwerking
        Er is een tendens waarbij gemeenten meer en meer samenwerken bij het opstellen en
        zelfs het afstemmen van hun afvalbeheerbeleid. Hierdoor kan de doeltreffendheid van
        het afvalbeheerbeleid aanzienlijk verbeteren.
        Ook werken gemeenten steeds meer samen bij de uitvoering van hun afvalbeheer.
        Schaalgroottevoordelen leiden vaak tot lagere kosten en betere kwaliteit (service aan de
        burger en duurzaamheid) van het afvalbeheer als geheel.
 2.3    Kaderstellend: wat is adequaat afvalbeheer?
        Afvalbeheer is meer dan inzamelen alleen. Een adequaat gemeentelijk afvalbeheer omvat
        een optimale balans tussen onderling samenhangende beleidsinstrumenten; de inzamel-
        structuur, de uitvoering van de inzameling, het acceptatiebeleid (de voorwaarden waar-
        onder afval door burgers mag worden aangeboden), marketing en voorlichting (commu-
        nicatie), de handhaving en de registratie. Voorts kan door middel van ketenregie een
        optimale sturing van afval- c.q. grondstoffen worden bewerkstelligd. Deze inrichting en
        het functioneren van het gemeentelijk afvalbeheer beschouwen wij als norm voor ade-
        quaat afvalbeheer.
        De volgende figuur – waarin het zogenaamde ‘plan – do – check – act cyclus ‘ te onder-
        scheiden is, illustreert dit. Dit model wordt (in grote lijnen) ook gevolgd bij de beschrij-
        ving van het afvalbeheer in de gemeente Pijnacker-Nootdorp en de mogelijk scenario’s.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                5 Handhaven
                                                    • Toezicht en controle
                                                    • Repressie, beboeten
                     4 Communicatie                                                     6 Registreren / monitoren
                        • Marketing                                                         • Afvalregistratie
                        • Voorlichting                                                      • Management-/beleidsinformatie
                                                             11 Toezicht                    • Inning / perceptie
                          7 Meldingen                            uitvoering
                                             8                  9                             10
                       Burger                               Overslag           Materiaal en         Energie uit
                                        inzamelen                            prod. hergebruik
                    (ontdoener)                            en transport                                 afval
                       3
                      Acceptatiebeleid                                                   1
                      • Tarievenbeleid (gratis/betaald)                                Doelstellingen / afvalbeheerbeleid
                      • Beschikbaarheidbeleid                                          • LAP II (preventie, hergebruik)
                                                    2
                                                                                       • Eigen door gemeente gestelde
                                                   Inrichting inzamelstructuur           doelen
                                                   • Haal- en brengfaciliteiten
                                                   • Containermanagement
        In bijlage 11 worden dit analysekader en de diverse schakels nader toegelicht. De num-
        mers corresponderen met de figuur en komen in het vervolg van deze rapportage ook
        terug bij de analyse.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>  3      HUIDIGE SITUATIE AFVALBEHEER
         Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie in Pijnacker-Nootdorp op het gebied van
         afvalbeheer. Ten behoeve van deze beschrijving is in samenwerking met de betrokken
         (beleids)ambtenaren en inzamelorganisatie Avalex een inventarisatie uitgevoerd.
  3.1    Verzorgingsgebied en (afval) logistieke kenmerken
         De gemeente Pijnacker-Nootdorp telt circa 50.000 inwoners en 19.000 huishoudens. De
         gemeente is volgens het CBS matig stedelijk en heeft stedelijkheidsklasse 3. De volgende
         tabel presenteert de logistieke kerncijfers van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
tabel 1  Logistieke kenmerken gemeente Pijnacker-Nootdorp
                                                         Aantal    Laagbouw         Hoogbouw     Inwoners per
                                             Inwoners
                                                        woningen   woningen         woningen        woning
          2007                                   42.769     16.155 13.367     83%    2.788   17%           2,6
          2008                                   43.762     16.443 13.647     83%    2.796   17%           2,7
          2009                                   45.900     17.697 14.424     82%    3.273   18%           2,6
          2010                                   48.013     18.463 14.897     81%    3.566   19%           2,6
          2011                                   49.286     19.083 15.129     79%    3.954   21%           2,6
          2012                                   50.103
          0situatie                              50.000     19.000 15.000     79%    4.000   21%           2,6
          Stedelijkheidsklasse:                                     Matig stedelijk
          Oppervlak (land):                                           37,55 km
          Afvalinzameldienst:                                           Avalex
          bronnen: CBS statline en rijksoverheid
         De verhouding hoogbouw-laagbouw is ten opzichte van de stedelijkheidsklasse een bete-
         re ‘voorspeller’ voor de afval logistieke mogelijkheden in een gemeente. Bijvoorbeeld de
         (on)mogelijkheden van inzameling met minicontainers, het inzamelen van GFT, et cetera.
         In Pijnacker-Nootdorp is ongeveer ¾ van de woningen laagbouw. Het gemiddeld aantal
         inwoners per woning bedraagt 2,6 personen per huishouden.
tabel 2  Overzichtskaart verzorgingsgebied gemeente Pijnacker-Nootdorp
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>        Zoals uit de overzichtskaart blijkt bestaat de gemeente uit de drie hoofdkernen Pijnacker
        (waaronder Oude Leede), Nootdorp en Delfgauw. Het aandeel in de totale bevolking van
        de kernen bedraagt voor Pijnacker 49%, voor Nootdorp 33% en 19% voor Delfgauw. Het
        verzorgingsgebied is zeer divers en bestaat onder meer uit centra, oud- en nieuwbouw-
        wijken met hoog- en laagbouw en buitengebied.
 3.2    Service: huidige inrichting van de inzamelstructuur
        Huishoudelijk restafval wordt in de gemeente Pijnacker-Nootdorp op dit moment met
        behulp van diverse methoden ingezameld waarbij het (beleids)uitgangspunt is dat bij
        hoogbouw afval wordt ingezameld met behulp van ondergrondse containers en bij laag-
        bouw door middel van minicontainers en ondergrondse containers.
        De inzamelmethode waarvan in de huidige situatie gebruik wordt gemaakt is afhankelijk
        van het type afval (restafval, GFT, oud papier en karton (OPK), Glas, Textiel en Plastic
        VerpakkingsAfval (PVA), etc.), de wijk (nieuwbouw) en het type woning (laag- of hoog-
        bouw). Het volgende overzicht presenteert de diverse systemen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>tabel 3   Huidige inzamelstructuur
                                                                                                   Nulsituatie
                                                                 Laagbouw minicontainers, nieuwbouw en hoogbouw ondergrondse verzamelcontainers
          Korte beschrijving scenario
                                                                                         en grondstoffen brengvoorziengen.
                                                                                                  Minicontainers 1x/2 weken (alternerend met
                                                                                                  GFT). Minicontainers (gechipt) eigendom Avalex
                                                                        1x/2wkn                   Ondergrondse      verzamelcontainers            in
                                                      Laagbouw
                                                                                                  nieuwbouwwijken*²
                                                                                                  Vuilniszakken in kernen op bijzondere plekken
                           restafval
                                                                                                  (beperkt)
                                                                                                  Ondergrondse verzamelcontainers
                                                      Hoogbouw
                                                                                                  Rolcontainers (cocon/inpandig) en inpandige
                                                                                                  verzamelcontainers
                                                                                                  Minicontainers 1x/2 weken (alternerend met rest)
                                                      Laagbouw          1x/2wkn                   Ondergrondse verzamelcontainers
                                                                                                  (nieuwbouwwijken*²)
                           GFT
          Aan huis
                                                                                                  Ondergrondse         verzamelcontainers        en
                                                      Hoogbouw
                                                                                                  rolcontainers (cocon/inpandig)
                           Oud Papier en Karton                                                   Nee
                           Textiel                                                                Nee
                           Plastic VerpakkingsAfval                                               Nee
                                                                                                  Op afspraak tegen betaling. Uitsplitsing metaal en
                                                                                                  overig
                           Grofvuil
                                                                                                  Kerstbomen inleveren één dag per jaar op een
                                                                                                  centrale plek in de wijk (Groendienst).
                           Oud Papier en Karton                                                   Boven- en ondergrondse containers
                           VerpakkingsGlas                                                        Boven- en ondergrondse containers
          Wijk             Textiel                                                                Boven- en ondergrondse containers
                           Plastic VerpakkingsAfval                                               Boven- en ondergrondse containers
                           Droge en herbruikbare materialen                                       Nvt
          Milieustraat*¹
                           Grofvuil en verbouwingsafval                                           Brengstation aan de Molenweg 61 te Nootdorp
          *¹ Sinds 1 maart mogelijk voor inwoners van Pijnacker-Nootdorp om gebruik te maken van alle 4 de milieustraten van de Avalex-
          gemeenten.
          *² nieuwbouwwijken Delfgauw (Emerald), Nootdorp (Ypenburg), Pijnacker (Tolhek/Keijzershof)
          Voorgaand overzicht van de huidige inzamelstructuur bevestigt de diversiteit aan inza-
          melmethoden. De inzamelstructuur in de huidige situatie bestaat in hoofdlijnen uit:
                             •       In de laagbouw (geen nieuwbouw) wordt het huishoudelijk restafval en GFT met
                                      minicontainers alternerend (om de week) aan huis ingezameld;
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                           24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                  •       In de laagbouw (nieuwbouw) wordt restafval en GFT alternerend ingezameld
                           met behulp van ondergrondse verzamelcontainers;
                 •        In de kernen op bijzondere plekken, waar geen mini- of ondergrondse containers
                           geplaatst kunnen worden, (beperkt) wordt restafval ingezameld met behulp van
                           vuilniszakken;
                 •        In de hoogbouw wordt restafval met behulp van inpandige containers, cocons en
                           (ondergrondse) verzamelcontainers alternerend ingezameld;
                 •        Oud papier en karton (OPK), Glas, Textiel en plastic verpakkingsafval (PVA)
                           worden met behulp van wijkcontainers op milieuparkjes in de wijk ingezameld;
                 •        Het merendeel van het oud papier en karton (OPK)wordt ingezameld door ver-
                           enigingen;
                 •        Grof huisvuil en verschillende soorten grondstoffen kan (met toegangspas) wor-
                           den gebracht naar een van de vier milieustraten in de Avalex-gemeenten. Ook
                           kan grofvuil tegen betaling op afspraak aan huis worden opgehaald.
tabel 4  Huidig aantal containerlocaties en containers
                                                        Aantallen begin 2013
                                                        Containerlocaties                               Containers                  Inwoners per                 Landelijke
                                             Versie 01c Pijnacker    Nootdorp   Delfgauw    Totaal      Bovengronds Ondergronds Locatie           Container      richtlijn*²
         Inwoners (afgerond)                                 24.400      16.300       9.400      50.000                                                          inw./container
         Minicontainers voor restafval                                                                       10.639
         Verzamelcontainers voor restafval*¹                                                                     64          228
         Minicontainers voor GFT                                                                             10.487
         Verzamelcontainers voor GFT                                                                             61          204
         Verzamelcontainers voor OPK                                                                               3
         Wijkcontainers voor OPK                                   4          3           5          12            3            18          4.167          2.381 Nb
         Wijkcontainers voor glas                                 14         10           5          29          30             23          1.724            943             650
         Wijkcontainers voor textiel                               7          3           3          13            3            10          3.846          3.846           4.500
         Wijkcontainers voor PVA                                   8          6           4          18          18              2          2.778          2.500           2.200
         *¹ w aarvan 23 ondergrondse containers met electronisch slot en toegangspasjes
         overzicht exclusief containers milieustraat
         *² glas en textiel: Meest geeigende (inzamel)methode uit programma GIHA 1995 RWS (voorheen AgentschapNL Uitvoering Af valbeheer/AOO) PVA: Onderzoek gemeentelijke
         inzameling kunststof verpakkingen Nedvang (KplusV) 1 op 1.000 aansluitingen (1 op 2.200 inw oners)
         Bron: Avalex en internetpagina Avalex
         Oud Papier en Karton (OPK), Glas, Textiel en plastic verpakkingsafval (PVA) worden
         met behulp van wijkcontainers op milieuparkjes in de wijk ingezameld. Bovenstaand
         overzicht toont de hoeveelheid locaties en bijbehorende containeraantallen in de gemeen-
         te Pijnacker-Nootdorp.
  3.3    Afvalbeleid en (flankerende) beleidsinstrumenten
   3.3.1 Afvalbeleid
         Pijnacker-Nootdorp beschikt niet over een gemeentelijk afvalbeleidsplan met een ge-
         meentelijke visie, ambities en doelstellingen op het gebied van afvalbeheer en een daar-
         aan verbonden plan met maatregelen. In de afgelopen jaren is sprake geweest van een
         reactief afvalbeheerbeleid gericht op tactisch/operationele keuzes die zich aandienden.
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>        Bijvoorbeeld het (opnieuw) aanbesteden van activiteiten, of het inspelen of reageren op
        van Rijkswege ingezet beleid zoals de gescheiden inzameling van plastic verpakkingsaf-
        val. Er is wel behoefte aan een dergelijk afvalbeleidsplan. Inmiddels zijn de nodige voor-
        bereidingen opgepakt – waaronder de uitvoering van het onderhavige onderzoek –
        waarmee tot een gemeentelijk afvalbeleidsplan kan worden gekomen. Daarbij worden
        tevens kennis en ervaringen uitgewisseld met de andere Avalex-gemeenten en buurge-
        meenten Zoetermeer en Lansingerland.
        Minstens zo belangrijk als de beschikbaarheid van een weloverwogen inzamelstructuur,
        is het flankerend beleid waarmee het afval-aanbiedgedrag van burgers kan worden ge-
        stimuleerd. Een optimaal afvalbeheer beschikt daarom ook over de drie-eenheid: over-
        tuigen, verleiden en dwingen.
 3.3.2 Communicatie
        Communicatie is van groot belang om het afval-aanbiedgedrag van burgers te sturen. Bij
        communicatie op het gebied van afvalbeheer kunnen twee invalshoeken worden gehan-
        teerd. Ten eerste communicatie ten aanzien van het informeren van inwoners over de
        wijze waarop en de voorwaarden waaronder gebruik kan worden gemaakt van de infra-
        structuur. Het gaat daarbij om aanbieddagen, openingstijden, soort afval/grondstof, et
        cetera. Ten tweede communicatie ten aanzien van het verleiden van inwoners tot het
        gewenste afval-aanbiedgedrag, dit is meer marketing. Inwoners kunnen bijvoorbeeld
        worden aangespoord om grondstoffen zo veel als mogelijk te scheiden of ze worden be-
        wust gemaakt van hun aankoopgedrag en de gevolgen voor het ontstaan van afval.
        Informeren. Gemeente Pijnacker Nootdorp hanteert in samenwerking met inzamelorga-
        nisatie Avalex verschillende communicatiemiddelen om burgers op de hoogte te houden
        van het afvalbeheer. Bijvoorbeeld de afvalkalender via de gemeentepagina, advertenties
        van Avalex in de Telstar, de internetpagina van Avalex en een rubriek in de gemeente-
        gids.
        Motivatie, verleiden tot ‘gewenst’ afval aanbiedgedrag. In lijn met de grotere rol die de
        Rijksoverheid heeft opgepakt ten aanzien van het afvalbeheer, worden diverse landelijke
        campagnes gevoerd. Bijvoorbeeld op het gebied van plastic verpakkingen (Plastic He-
        roes) en klein elektronisch afval (Wecycle).
        In de gemeente is bovendien in de afgelopen periode uitgebreid gecommuniceerd over
        het project Afval Loont door Avalex, Rijck en de gemeente. Rijck informeerde inwoners
        over de wijze waarop en de voorwaarden waaronder gebruik kon worden gemaakt van
        de inzamelfilialen, Avalex informeerde inwoners over de voortgang en stand van zaken
        rond het project en de gemeente communiceerde voornamelijk over het proces (en de
        beëindiging) van het project Afval Loont. Er is echter (nog) geen algemene motivatie-
        campagne gestart (en/of lopend) ter bevordering van GFT-scheiding, plasticscheiding,
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>         papier-/glasscheiding en/of ter bevordering van grof afvalscheiding/gebruik milieustraat.
         In Avalex-verband is elke gemeente zelf verantwoordelijk voor het aansporen van inwo-
         ners tot afvalpreventie en betere scheiding in grondstoffen. In het streven naar een schei-
         dingsresultaat van 65% in 2015 en uiteindelijk naar een afval loos Pijnacker-Nootdorp,
         heeft een eenduidige communicatie aanpak toegevoegde waarde.
   3.3.3 Handhaving
         Handhaving is integraal onderdeel van een adequate uitvoering van afvalbeheerbeleid.
         Handhaving in de vorm van toezicht en repressie (boetes) vormen een stok achter de
         deur als overtuigen en verleiden onvoldoende effect sorteren.
         In Pijnacker-Nootdorp vormt handhaving een onderdeel van het afvalbeheer en is uitge-
         werkt in het gemeentelijk handhavingsuitvoeringsprogramma. Er zijn drie Buitengewoon
         OpsporingsAmbtenaren (BOA) actief bij de gemeente Pijnacker-Nootdorp. De daadwer-
         kelijke inzet van de BOA’s (voor afvalbeheer) is afhankelijk van prioriteit en beschikbare
         tijd. Het aantal handhavers dat specifieke voor afvalbeheer werd ingezet in 2011 bedroeg
         circa 0,14 fte.
  3.4    Huidige afvalbeheerprestatie
         De volgende tabel presenteert het afvalscheidingspercentage in de afgelopen jaren. Er is
         sprake van een min of meer stabiel beeld, waarbij het scheidingspercentage schommelt
         tussen 45 en 49%. Laatst genoemd percentage heeft betrekking op de situatie waarin “Af-
         val loont” actief was.
         Ten behoeve van dit onderzoek is een model van de huidige (actuele) situatie zonder
         Afval Loont gecreëerd. Het huidige (actuele) scheidingspercentage in Pijnacker-
         Nootdorp bedraagt zodoende 47%.
tabel 5  Afvalscheidingspercentages Pijnacker-Nootdorp afgelopen jaren.
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>         De afvalbeheerprestatie kan worden geduid met het gerealiseerde scheidingspercentage
         in combinatie met de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar. Met name deze laatste is
         een ‘harde’ indicator. Het (landelijke) beleid is gericht op het zo veel als mogelijk reduce-
         ren van de hoeveelheid restafval door preventie én het scheiden van grondstoffen. Door
         het reduceren van het restafval worden tevens (dure) afvalverbrandingskosten verme-
         den.
         De volgende grafiek toont de hoeveelheid restafval per inwoner in de afgelopen jaren. Er
         is sprake van een lichte trendmatige daling tot circa 246 kg per inwoner in 2012. Deze
         daling is uiteraard gunstig. De absolute hoeveelheid restafval is echter – ook ten opzichte
         van andere gemeenten – relatief hoog (het gemiddelde van gemeenten met stedelijk-
         heidsklasse 3 is 208 kilogram restafval per inwoner).
tabel 6  Restafval Pijnacker-Nootdorp 2007-2012
         De volgende figuur toont de ingezamelde afvalhoeveelheden per inwoner in de afgelo-
         pen jaren. De totale hoeveelheid huishoudelijk afval is in de afgelopen jaren licht ge-
         daald.
tabel 7  Inzamelresultaten 2007-2012
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>  3.5     Doelstellingen, ambities en perspectief
          Is 65% een haalbare ambitie?
          Uit het door de gemeente gestelde doel om een scheidingsresultaat van 65% in 2015 te
          behalen spreekt een forse ambitie. In ongeveer tweeëneenhalf jaar moet het scheidings-
          percentage van 47% met wel 18 procentpunten stijgen. Een stijging van bijna 40%. Dit
          betekent dat de hoeveelheid restafval (incl. verbouwingsrestafval) ten opzichte van de
          huidige situatie per inwoner moet dalen van 253 kg naar 167 kg per jaar. Dat zal vooral
          moeten worden bewerkstelligd door een betere scheiding van het afval, zodat per jaar
          per inwoner 86 kg grondstoffen meer worden ingezameld.
          IPR Normag heeft onderzocht of deze ambitie realistisch is. Een analyse van de reële
          mogelijkheden voor verdere scheiding van grondstoffen wordt gebaseerd op zogenaam-
          de sorteeranalyses, daarbij wordt een bepaalde hoeveelheid restafval gesorteerd in aan-
          wezige componenten. De volgende tabel en grafiek tonen de procentuele samenstelling
          van het restafval in gemeente Pijnacker-Nootdorp op basis van sorteeranalyses.
tabel 8   Gemiddelde samenstelling huishoudelijk restafval in Pijnacker-Nootdorp
                                                                            2010             2011         gem.PN*²         2010         2011         gem.PN*²
          GFT                                                  GFT            29,7%            23,7%          23,7%                72           56          56
          Herbruikbaar Oud Papier en Karton                    OPK            14,8%            16,5%          16,5%                36           39          39
          Glas                                                 Glas            2,9%             3,9%           3,9%                 7            9            9
          Textiel                                              Text            3,9%             3,9%           3,9%                 9            9            9
          Plastic VerpakkingsAfval                             PVA            15,2%            13,9%          13,9%                37           33          33
          Klein Chemisch Afval                                 KCA             0,5%             0,7%           0,7%                 1            2            2
          Fijne grondstoffen                                   Fijn           15,3%            14,3%          14,3%                37           34          34
          Grove grondstoffen                                   Grof            5,2%             8,2%           8,2%                13           19          19
          Restafval                                            RA             13,2%            15,1%          15,1%                32           36          36
                                                                             100,7%           100,0%         100,0%               245          237         237
          *² gemiddelde obv: jaren: '11:100%-'10:0% en perioden: voor-:50%-najr:50% en inz.middel: vc:33%-mc:33%-ocr:33%
tabel 9   Gemiddelde samenstelling huishoudelijk restafval in Pijnacker-Nootdorp
                             300                                                                                           100%         RA
                                                                                                          15%              90%          Grof
                             250                                                                                                        Fijn
                                                                                                                           80%
                                      32
                                                             36                     36                                     70%
                             200                                                                                                        KCA
                                                                                                                           60%          PVA
                             150                                                                                           50%          Text
           Kg per inw oner
                                                                                                          85%              40%
                             100                                                                                                        Glas
                                                                                                                           30%
                                                                                                                                        OPK
                                                                                                                           20%
                             50                                                                                                         GFT
                                                                                                                           10%
                              0                                                                                            0%           Rest
                                    2010                    2011               gem.PN*²                     %                           Grondstof
          *² gemiddelde obv: jaren: '11:100%-'10:0%en perioden: voor-:50%-najr:50%en inz.middel: vc:33%-mc:33%-ocr:33%
          Uit deze analyse blijkt dat 15% van het restafval niet herbruikbaar is en dus 85% in prin-
          cipe herbruikbare grondstoffen betreft. Circa 24% betreft GFT, 17% herbruikbaar papier
          en karton, 14% kunststof, 4% glas, 4% textiel. Voorts is 22% van het restafval een catego-
          rie van overige grove en fijne grondstoffen zoals rubber, keramische stoffen.
 100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>        Van de huidige 253 kg restafval gemiddeld per inwoner per jaar is ca. 215 kg herbruikba-
        re grondstoffen. Deze grondstoffen kunnen uit het restafval worden gehouden, zodat de
        hoeveelheid restafval per inwoner per jaar nog slechts 38 kg betreft. Het scheidingsper-
        centage bedraagt daarbij 92%.
        In financiële zin, als (alleen) wordt gekeken naar het vermijden van 215 kg restafvalver-
        branding en 215 kg meer grondstofopbrengsten ontstaat een financieringsruimte van
        circa € 1,5 miljoen per jaar. Met andere woorden, de investeringsruimte om – bij gelijk-
        blijvende hoogte van de afvalstoffenheffing – een scheidingspercentage van 92% in Pijn-
        acker-Nootdorp te bewerkstelligen, bedraagt indicatief € 1,5 miljoen per jaar.
        Ervaringen elders
        Op basis van ervaringen elders is verkend in welke mate het genoemde ‘lange termijn’
        perspectief van circa 40 kg restafval per inwoner per jaar realistisch is. Daarbij conclu-
        deert IPR Normag dat in veel gemeenten actief wordt nagedacht over mogelijkheden
        voor verbetering van de doeltreffendheid van het afvalbeheerbeleid. Ook worden in een
        aanzienlijk aantal gemeenten daadwerkelijk stappen gezet bij het op andere wijze organi-
        seren van het afvalbeheer. Meestal gefaseerd of in de vorm van pilots op wijk niveau. In
        deze gemeenten is of wil men bijvoorbeeld op een andere wijze gaan inzamelen, worden
        prijsprikkels toegepast, worden inwoners actief betrokken bij het afvalbeheer en is de
        communicatie gericht op het vergroten van het bewustzijn én enthousiasme om grond-
        stoffen te scheiden. Vaak is sprake van een combinatie van deze mogelijkheden.
        De resultaten zullen in de komende jaren beschikbaar komen. In de gemeenten die wel al
        actief een trendbreuk in hun afvalbeheerbeleid hebben bewerkstelligd worden soms zelfs
        nog betere prestaties (rond 30 kg restafval per inwoner) behaald4.
        Voorts hebben diverse intergemeentelijke samenwerkingsverbanden ook een ‘stip aan de
        horizon’ gesteld met vergelijkbare ambities. Zo streven de gemeenten van Circulus-
        Berkel Milieu (Apeldoorn, Deventer, Zutphen en vijf gemeenten in de regio) naar maxi-
        maal 10 kg restafval per inwoner in 2030. De 21 SRE gemeenten (Samenwerkingsverband
        Regio Eindhoven) tekenden samen een manifest voor maximaal 5% restafval in 2020. Ook
        de gemeenten aangesloten bij Rova hebben een visie omarmd, waarbij ernaar wordt ge-
        streefd om meer grondstoffen uit het restafval te scheiden (60% van het huidige restafval
        is grondstof). De 14 gemeenten van regio Twente streven naar een afval loos Twente in
        2030, waarbij nog slechts 50 kg restafval per inwoner wordt ingezameld.
 3.6    Conclusie: een trendbreuk is noodzakelijk
        In Pijnacker-Nootdorp is sprake van een lichte verbetering van de afvalscheiding en een
        4
          Andere voorbeelden vinden we in Duitsland of Vlaanderen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>           lichte trendmatige afname van de hoeveelheid restafval per inwoner in de afgelopen
           jaren. Dit is gunstig.
           Echter met het oog op de doelstellingen van het LAP II (60%) en de aangescherpte ambi-
           ties (65% in 2015) welke door gemeente Pijnacker-Nootdorp is omarmd, is deze trendma-
           tige ontwikkeling van de afvalscheiding naar verwachting onvoldoende. Een trendbreuk
           is noodzakelijk om de ambitie te kunnen bewerkstelligen.
tabel 10   Trend afvalscheidingspercentage 2007-2015
           De ambitie van 65% afvalscheiding is dus zeker realistisch. Echter de – nog resterende –
           termijn waarop dit gerealiseerd zou moeten worden is relatief kort.
           Nb. In gesprekken met raadsfracties is aangegeven dat de termijn “2015” geen harde eis
           hoeft te zijn. Indien stappen worden gezet in de juiste richting en de afvalscheiding gaat
           er aantoonbaar op vooruit, dan is dat ook een prima uitkomst. Daarbij wordt tevens ge-
           wezen op het meerjarenperspectief en de wens voor een meerjaren afvalbeleid in de ge-
           meente.)
   100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre> 4      ERVARINGEN, WENSEN EN OPINIE
        Als onderdeel van dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd met één of meerdere raadsle-
        den van alle fracties. Voorts zijn gesprekken gevoerd met functionarissen uit de ambtelij-
        ke organisatie en inzamelorganisatie Avalex. Het doel van de gesprekken is het maken
        van een analyse van de wensen, verwachtingen en aandachtspunten en technische moge-
        lijkheden voor verbetering van de doelmatigheid en doeltreffendheid bij de inrichting
        van de afvalinzameling.
        Verder is er een telefonische enquête gehouden onder de inwoners van de gemeente
        Pijnacker-Nootdorp. De inwoners van de gemeente worden bij dit onderzoek betrokken
        om inzicht te verkrijgen in hun wensen en verwachtingen met betrekking tot het afvalbe-
        heer . Aan de hand van de telefonische enquête wordt primair onderzoek gedaan naar de
        service die inwoners wensen of ervaren bij de diverse afvalmodellen, daarnaast wordt de
        haalbaarheid van diverse afvalmodellen indirect getoetst.
 4.1    Uitkomsten interviews gemeenteraad Pijnacker-Nootdorp
        Inleiding
        In mei 2013 zijn gesprekken gevoerd met een vertegenwoordiging van alle raadsfracties
        van gemeente Pijnacker-Nootdorp. Een overzicht van de gesprekspartners vindt u in
        bijlage 2. Voorafgaand aan de gesprekken is een gespreksleidraad toegezonden aan de
        gesprekspartners waarin achtergrond, doel en gespreksonderwerpen nader zijn toege-
        licht. Deze gespreksleidraad vindt u in bijlage 3. Van de gesprekken is een kort gespreks-
        verslag opgesteld, zodat de uitkomsten op adequate wijze kunnen worden geanalyseerd
        en meegenomen in het verdere onderzoek De geaccordeerde gespreksverslagen vindt u
        in bijlage 4. Het vervolg van deze paragraaf bevat een samenvatting van de belangrijkste
        uitkomsten van de gespreksverslagen.
        Algemeen
        De meeste gesprekspartners vinden dat de bereidheid van inwoners van de gemeente
        Pijnacker-Nootdorp om afval te scheiden groot is (“intrinsieke motivatie”). Onder meer
        de sociale structuur in de dorpskernen wordt als onderliggende reden hiervoor gezien.
        Er wordt ook gewezen op de verschillen tussen de diverse gebiedsdelen in Pijnacker-
        Nootdorp: centra, woonwijken en buitengebied. Hiermee moet rekening worden gehou-
        den bij het inrichten van het afvalbeheer in de gemeente.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>        Afvalbeheer in de huidige situatie
        Sterke punten
        De meeste geïnterviewde raadsleden vinden het inzamelproces één van de sterke punten
        in de huidige situatie. Het proces van de inzameling van restafval en GFT verloopt goed,
        in de zin dat afval tijdig en volgens afspraak aan huis wordt ingezameld. Het grootste
        gedeelte van de gesprekspartners ervaart de rol die verenigingen hebben bij de inzame-
        ling van OPK als (zeer) positief. Een enkel raadslid merkt op dat het project Afval Loont
        een positieve uitwerking had op de bewustwording (van een gedeelte) van de inwoners
        van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
        Zwakke punten
        De meeste gesprekspartners zijn van mening dat de afvalinzamelpunten (verzamelcon-
        tainers voor glas, OPK, PVA en textiel) een zwak punt zijn in de huidige situatie. Met
        name de beperkte hoeveelheid afvalinzamelpunten, het gebrek aan logische locaties, de
        beschikbaarheid/geringe ledigingsfrequentie van de verzamelcontainers (vooral PVA) en
        de inconsistente inrichting (soms wel OPK, soms niet) van de afvalinzamelpunten spelen
        hierbij een rol. Meer uniforme afvalinzamelpunten bij logistieke zwaartepunten in de
        gemeente is van belang en biedt meer duidelijkheid voor de inwoners.
        Enkele gesprekspartners noemen de rol en in het bijzonder het financieel beheer van
        afvalinzamelaar Avalex als een zwak punt in de huidige situatie. Het betreft de recente
        ervaringen rond het staken van Afval Loont en het bekend worden van de slechte finan-
        ciële situatie bij Avalex. Door enkele gesprekpartners wordt het uitbesteden van de afval-
        inzameling aan een marktpartij als serieus alternatief gezien.
        Een aantal gesprekspartners wijst op de negatieve gevolgen door het anonieme karakter
        van de ondergrondse containers. Er is minder sociale controle, waardoor er geen prikkels
        zijn om zo veel mogelijk grondstoffen te scheiden van het restafval. Men kan het afval/de
        grondstof gemakkelijk kwijt in de ondergrondse container.
        Als zwakke punten zijn voorts het adhoc karakter van het afvalbeheerbeleid en het ge-
        brek aan doeltreffendheid van het afvalbeheerbeleid van de gemeente Pijnacker-
        Nootdorp. Het afvalbeheer (en de inrichting ervan) is versnipperd.
        Tevens geven enkele gesprekspartners aan dat Afval Loont voor een perverse prikkel
        zorgde. Bij Afval Loont was sprake van kannibalisering van de andere (bestaande) sys-
        temen waarmee grondstoffen worden ingezameld.
        Gewenste situatie inzameling van huishoudelijk afval
        Alle gesprekspartners zijn het er over eens dat een nieuwe inzamelstructuur het inwoners
        gemakkelijk(er) moet maken om afval en grondstoffen aan te bieden. Om zo de intrinsie-
        ke motivatie bij burgers om huishoudelijk restafval te scheiden optimaal te benutten. Een
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>        hieraan verwant streven moet zijn om zoveel mogelijk grondstofsoorten gescheiden in te
        kunnen leveren bij de afvalinzamelpunten. Een aantal gesprekspartners geeft ook expli-
        ciet de voorkeur aan het scheiden van grondstoffen aan de bron.
        In de huidige situatie zamelen verenigingen en stichtingen oud papier in. In de nieuwe
        situatie is het door de meerderheid van de geïnterviewde raadsleden gewenst om een
        actieve(re) rol voor partijen uit de buurt zoals verenigingen, stichtingen en onderne-
        mers/winkeliers (bv. bij de inzameling van AEEA en batterijen) te overwegen bij het in-
        zamelingsproces van grondstoffen. Een idee dat hierbij aansluit en door veel gespreks-
        partners positief wordt ontvangen is dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt
        kunnen worden ingezet bij het inzamelen van specifieke grondstoffen.
        Ambities en voorwaarden
        Bijna alle gesprekspartners zijn het met elkaar eens over het feit dat een scheidingsdoel-
        stelling van 65% vanaf 2015 in de gemeente Pijnacker-Nootdorp een goed begin is, maar
        het streven moet hoger liggen en uiteindelijk richting afval loos Pijnacker-Nootdorp. Alle
        gesprekspartners vinden het van essentieel belang dat de burger grondstoffen van restaf-
        val kan scheiden.
        Eén van de essentiële voorwaarde die door meerdere gesprekspartners is genoemd, is dat
        veranderingen in inzamelstructuur budgetneutraal (binnen de huidige kaders) moeten
        worden uitgevoerd.
        Enkele gesprekspartners geven expliciet aan het niet wenselijk te vinden dat er periodiek
        andere keuzes worden gemaakt in het afvalbeheerbeleid en de inrichting van de inzamel-
        structuur. Een meer lange termijn beleid en daarmee langere planhorizon heeft de voor-
        keur.
        Een voorwaarde van de nieuwe inzamelstructuur die door alle gesprekspartners wordt
        bevestigd is het bieden van meer service aan de burger. De inzamelstructuur moet laag-
        drempelig zijn; burgers moet hun grondstoffen gemakkelijk kunnen aanbieden.
        Beoordelingscriteria
        De beoordelingscriteria die naar voren zijn gebracht in de interviews met de raadsleden
        zijn in willekeurige volgorde:
             •   prijs/kwaliteitverhouding
             •   (praktische) uitvoerbaarheid model
             •   (binnen) budgettaire kaders
             •   laagdrempelige inzamelstructuur
             •   een bewezen (succesvolle) technologie
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>           Mechanismen
           Ondanks het feit dat de bereidheid van burgers om afval te scheiden al groot is in de
           gemeente is het mechanisme ‘overtuigen’ in de ogen van alle raadsleden een belangrijk
           instrument en voor sommige onontbeerlijk. Ten eerste is het inlichten (Wat en Waarom)
           van belang voor de bewustwording van burgers zonder intrinsieke motivatie om afval te
           scheiden. Daarnaast is het informeren (Hoe) voor iedere burger in de gemeente Pijnacker-
           Nootdorp van belang.
           Tevens geven enkele gesprekspartners aan dat de gemeente beter moet communiceren
           naar de burgers over het beleid en de (scheidings)resultaten. Positieve communicatie
           richting de burger (laat bijvoorbeeld zien wat er met de opbrengsten van papier wordt
           gedaan) en educatie/voorlichting van kinderen is naar inzien van de gesprekspartners
           van belang.
           Naast het mechanisme ‘overtuigen’ wordt het mechanisme van verleiden als essentieel en
           meest gewenst beoordeeld door de meeste raadsleden. De gemeente moet het inwoners
           gemakkelijk(er) maken om afval en (zoveel mogelijk) grondstoffen gescheiden in te leve-
           ren om de intrinsieke motivatie bij burgers om afval en grondstoffen te scheiden optimaal
           te benutten.
           Het merendeel van de gesprekspartners geeft de voorkeur aan een collectieve positieve
           prijsprikkel in de vorm van een lagere afvalstoffenheffing. Ook geven enkele gespreks-
           partners aan dat een individuele positieve prijsprikkel een mogelijkheid is zolang de
           negatieve effecten (ongewenst afval aanbiedgedrag) minimaal zijn. De meeste gespreks-
           partners zijn tegen de invoering van diftar, voornamelijk door de negatieve gevolgen van
           diftar (ontwijkgedrag, extra bureaucratie, etc.).
           Het mechanisme van dwingen (handhaving) wordt door de meeste gesprekspartners als
           secundair gezien en zou alleen moeten worden ingezet in het geval van excessen.
    4.2    Telefonische enquête inwoners Pijnacker-Nootdorp
           Inleiding
           In mei 2013 is een telefonische enquête gehouden onder de inwoners van de gemeente
           Pijnacker-Nootdorp. De telefonische enquête is representatief voor de hele gemeente.
           In totaal zijn gedurende drie middagen en avonden 185 mensen geënquêteerd.
tabel 11   Aantal respondenten telefonische enquête
                                                            N      P       D Totaal
                                        Huishoudens    6.815  8.980   3.235
                                 Wenselijke verdeling    36%    47%     17%
                           Niet bereid mee te werken       20     41       1    62
                                     Geënquêteerden        72     89      24   185
                                          Response       78%    68%     96%   75%
                                 Werkelijke verdeling    39%    48%     13% 100%
   100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>        Bovenstaand een overzicht van het aantal respondenten per dorpskern. In onderstaande
        plattegrond zijn de adressen van geënquêteerde inwoners weergegeven.
        Het eindresultaat is een analyse van de uitge-
        voerde enquête onder de inwoners van de ge-
        meente op basis van een representatieve steek-
        proef aan de hand van frequentietabellen inclu-
        sief de meest opvallende conclusies. De telefo-
        nische enquête en de frequentietabellen zijn
        opgenomen in bijlagen 5 en 6.
        Enkele belangrijke conclusies uit de telefonische
        enquête:
             •  89% van de geënquêteerden vindt het
                belangrijk tot zeer belangrijk dat recyclebaar afval gescheiden wordt van het rest-
                afval.
             •  De bereidheid tot (meer) afval scheiden is groot, 62% denkt ook meer grondstof-
                fen te kunnen scheiden. Van de 35% die aangeeft niet meer afval te kunnen
                scheiden geeft bijna één derde aan dat zij niet voldoende ruimte hebben om afval
                gescheiden te houden (voornamelijk hoofdbouw), 12% geeft aan dat de mogelijk-
                heid tot meer scheiden niet bestaat.
             •  De bereidheid wordt voornamelijk geactiveerd door het bieden van meer service
                voor het kunnen aanbieden van grondstoffen.
             •  Het – meer - aan huis ophalen van grondstoffen wordt als goede mogelijkheid
                gezien. De ruimte voor extra bakken aan huis (of het thuis verzamelen van
                grondstoffen) stelt wel grenzen.
             •  Meerdere malen is opgemerkt dat afval na gescheiden inzameling weer bij elkaar
                wordt gegooid. Voorlichting over wat er gebeurd met het afval na inzameling
                kan de bereidheid tot afvalscheiding mogelijk verhogen.
             •  Rapportcijfer dat men geeft aan de afvalinzameling in Pijnacker-Nootdorp:
                -  69% geeft rapportcijfer 7 of hoger.
                -  88% geeft rapportcijfer 6 of hoger. 8% geeft een 5, de overige 3% lager (1%
                   heeft geen mening)
                -  Gemiddeld is het rapportcijfer 6,8. Een 6,8 is een redelijk goede score, ook ten
                   opzichte van de rapportcijfers in andere gemeenten.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre> 5      VAN AMBITIE NAAR SCENARIO’S
 5.1    Richtinggevende kaders
        Uit de telefonische enquête, interviews met raadsleden en analyse van de haalbaarheid
        van de ambitie 65% afvalscheiding in 2015, zijn de volgende richtinggevende kaders af te
        leiden:
            •   De bereidheid om meer afval te scheiden is groot. Er wordt gesproken van een in-
                 trinsieke motivatie.
            •   Ondanks deze intrinsieke motivatie bij burgers is de afvalscheiding met 47% rela-
                 tief laag en toont de afgelopen jaren een redelijk stabiel beeld.
            •   Het perspectief is echter gunstig. In het huishoudelijk restafval bevinden zich nog
                 voldoende grondstoffen die in principe herbruikbaar zijn. De ambitie van 65%
                 betekent dat per inwoner per jaar circa 85 kg grondstoffen meer moeten worden
                 ingezameld.
            •   Om deze latente intrinsieke motivatie te benutten wordt vooral gewezen op het
                 belang van, en de wens voor meer/betere service bij het kunnen aanbieden van
                 gescheiden grondstoffen. Prijsprikkels kunnen eveneens bijdragen, maar worden
                 als minder evident beschouwd door inwoners en raadsleden van de gemeente
                 Pijnacker-Nootdorp.
            •   Een verdere verbetering van de service ten behoeve van een betere milieupresta-
                 tie moet in principe budgetneutraal gerealiseerd worden.
            •   Het bewerkstelligen van de ambitie van 65% in 2015 is geen harde eis. Indien
                 stappen (kunnen) worden gezet in de juiste richting en de afvalscheiding daar-
                 door aantoonbaar verbetert, is één of twee jaar langer niet relevant. In de inter-
                 views met raadsleden is in dit verband ook gewezen op het meerjarenperspectief
                 en de wens voor een meerjarenafvalbeleid in de gemeente.
        Deze richtinggevende kaders kunnen worden gehanteerd bij het beoordelen van de haal-
        baarheid en wenselijkheid van de te onderzoek afvalscenario’s.
 5.2    Toelichting op de scenario- en modelberekeningen
        Op basis van de geïnventariseerde (kwantitatieve) informaties met betrekking tot het
        afvalbeheer in Pijnacker-Nootdorp, is een rekenmodel opgesteld. Met dit rekenmodel
        kunnen scenario’s voor een andere organisatie van het afvalbeheer worden doorgere-
        kend.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>        De gevolgen van variaties in het afval aanbiedgedrag en wijzigingen in inzamelstructuur
        en kosten voor het verwerken (of opbrengsten van de grondstoffen) worden doorgere-
        kend5. De volgende figuur presenteert het ontwikkelde reken- en analysemodel op
        hoofdlijnen.
              Afvalgedrag en
                                                                       Exploitatie                                                                     Effecten (kosten,
            gedragsverandering:
                                                                     inzamelmodel                                                                      milieu en service)
                  hoeveelheid afval
                                                scenario                       Exploitatie
        Huishoudelijk restafval (rest)
                                                                                      uitvoeringskosten
        Groente, Fruit en Tuinafval (GFT)                                                                                             inzamelmiddel
                                                                                                          - personeel
        Oud Papier en Karton (OPK)
                                                                                                                        - materieel
        Verpakkingsglas (glas)                                                                                                        overige kosten
        Textiel
                                                                                                                                      verwerking
        Plastic VerpakkingsAfval (PVA)
        Klein Chemisch Afval (KCA)                         Aanhuis
                                                             Inzameling Rest
        Ongesorteerd grof huishoudelijk afval
                                                             Inzameling GFT
        Gesorteerd grof huishoudelijk afval
                                                             Inzameling Papier
                                                             Inzameling Textiel
                                                             Inzameling PVA
                                                             Inzameling KCA
                                                             Inzameling grofvuil
                                                           Breng
                                                             Wijkcontainers OPK
                                                             Wijkcontainers glas
                                                             Wijkcontainers textiel
                                                             Milieustraat
                                                           Additioneel
        Bij de verkenning van de mogelijkheden om 65% scheiding van huishoudelijk restafval in
        2015 te bereiken, zijn de volgende samenhangende scenario’s onderzocht:
                  •      Nulsituatie
                  •      Scenario 1: Praktisch (optimaliseren binnen de huidige situatie)
                  •      Scenario 2: Afval anders (service prikkel: grondstoffen aan huis ophalen)
                  •      Scenario 3: Omgekeerd inzamelen (service prikkel: grondstoffen aan huis opha-
                          len, aanbieden van restafval ontmoedigen)
                  •      Scenario 4: Grondstoffenton (service prikkel: grondstoffen aan huis ophalen)
                  •      Scenario 5: Afval loont! (service prikkel: voorzieningen waar grondstoffen ge-
                          bracht kunnen worden. In combinatie met een positieve prijsprikkel)
                  •      Scenario 6: Milieuparkjes (service prikkel: voorzieningen waar grondstoffen ge-
                          bracht kunnen worden)
                  •      Scenario 7: Tariefdifferentiatie volume en frequentie (negatieve prijsprikkel)
5.3     Sturingsmechanismes voor afval aanbiedgedrag
        De gemeentelijke afvalbeheerprestaties worden voornamelijk bepaald door het afval aan-
        biedgedrag van de inwoners. Adequaat afvalbeheer is zoals gezegd primair gericht op
        het verleiden van inwoners tot het gewenste afval aanbiedgedrag. Dit heeft zowel be-
        trekking op het inkoop gedrag (welke producten met welke verpakkingen worden aan-
        geschaft) en de mate waarin het mogelijk is – en men bereid is – het afval te scheiden.
        5
            Gebaseerd op de begroting en peiljaar 2012. Bij het opstellen van het model is rekening gehouden met het
            stoppen van “Afval loont”. De nulsituatie is daarop gecorrigeerd.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                                                                            38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>        Een trendbreuk is erop gericht dat inwoners – meer dan tot nu toe is bereikt - worden
        verleid en gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te veroorzaken (preventie) en ver-
        volgens zo weinig mogelijk restafval aan te bieden en zo veel mogelijk grondstoffen te
        scheiden.
        Een trendbreuk kan worden bewerkstelligd door het vinden en implementeren van
        nieuwe impulsen in het afvalbeheer op de volgende gebieden:
             •   Overtuigen: communicatie, marketing, voorlichting, bewustwording, het goede
                 voorbeeld geven (bijvoorbeeld gescheiden prullenbakken en zwerfvuil inzame-
                 ling), et cetera.
             •   Verleiden: het bieden van goede service zodat inwoners gestimuleerd worden
                 om grondstoffen gescheiden aan te bieden. Gewenst aanbiedgedrag – waarmee
                 grondstoffen worden herwonnen - wordt gestimuleerd door het aanbieden ervan
                 te vergemakkelijken. Het aanbieden van minder gewenste afvalstromen zoals
                 restafval wordt minder makkelijk gemaakt.
             •   Prijsprikkels: het bieden van prijsprikkels zoals een beloning (of lager afvalstof-
                 fenheffing) voor het scheiden van grondstoffen of het moeten betalen voor het
                 aanbieden van minder gewenste afvalstromen. Er zijn nog diverse andere moge-
                 lijkheden (instrumenten) om gewenst afval aanbiedgedrag te belonen.
             •   Dwingen: dit betreft onder meer het toezien op en het controleren op het aanbied
                 gedrag en indien daar aanleiding voor is het uitdelen van een berisping of boete.
        Ook dienen de technische mogelijkheden, zoals innovatieve technieken voor het sorteren
        van grondstoffen, het bewerken tot hoogwaardige herbruikbare producten, et cetera, te
        worden verkend en waar mogelijk worden toegepast.
        In de nu volgende scenario’s wordt van (een combinatie van) deze mechanismen gebruik
        gemaakt om het afval aanbiedgedrag van inwoners te sturen dan wel te stimuleren.
 5.4    Nulsituatie
        De huidige situatie van de inzamelstructuur is modelmatig uitgewerkt en vormt de nulsi-
        tuatie waaraan de uitkomsten van de verschillende scenario’s kunnen worden getoetst. In
        het model is rekening gehouden met het stoppen van het project Afval Loont. De nulsitu-
        atie en de daarbij behorende inzamelresultaten zijn hiervoor gecorrigeerd.
 5.4.1 Kenmerken scenario
        Tabel 3 in paragraaf 3.2 presenteert de nulsituatie in de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
        Hierin wordt de diversiteit aan inzamelmethoden bevestigt. De methode van afval
        inzameling verschilt in de huidige structuur in de gemeente voor soorten woningen
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>        (laag- en hoogbouw), de mogelijkheden (beperkte ruimte) en de locatie van de woning
        (nieuwbouw wijk).
        De inzamelstructuur in de huidige situatie bestaat in hoofdlijnen uit:
                 •     In de laagbouw (geen nieuwbouw) wordt het huishoudelijk restafval en GFT met
                       minicontainers alternerend (om de week) aan huis ingezameld;
                 •     In de laagbouw (nieuwbouw) wordt restafval en GFT alternerend ingezameld
                       met behulp van ondergrondse verzamelcontainers;
                 •     In de kernen op bijzondere plekken, waar geen mini- of ondergrondse containers
                       geplaatst kunnen worden, (beperkt) wordt restafval ingezameld met behulp van
                       vuilniszakken;
                 •     In de hoogbouw wordt restafval met behulp van inpandige containers, cocons en
                       (ondergrondse) verzamelcontainers alternerend ingezameld;
                 •     Oud papier en karton (OPK), Glas, Textiel en plastic verpakkingsafval (PVA)
                       worden met behulp van wijkcontainers op milieuparkjes in de wijk ingezameld;
                 •     Het merendeel van het oud papier en karton (OPK) wordt ingezameld door ver-
                       enigingen;
                 •     Grof huisvuil en verschillende soorten grondstoffen kunnen (met toegangspas)
                       worden gebracht naar een van de vier milieustraten in de Avalex gemeenten.
                       Ook kan grofvuil tegen betaling op afspraak aan huis worden opgehaald.
                 •     Kerstbomen kunnen op één dag per jaar op een centrale plek in de wijk worden
                       ingeleverd (activiteit van Groendienst gemeente Pijnacker-Nootdorp).
 5.4.2 Resultaat nulsituatie
        De belangrijkste uitkomsten van de onderzochte scenario’s worden gepresenteerd in de
        bekende afvaldriehoek. In de nulsituatie bedraagt de afvalscheiding 47% en de hoeveel-
        heid restafval per inwoner is 253 kg per jaar. De kosten per huishouden per jaar bedragen
        €167,-. Dit bedrag is onderdeel van de afvalstoffenheffing. In afvalstoffenheffing worden
        nog andere kosten gefinancierd zoals kwijtschelding, beleid, inning, reiniging, overhead
        van Avalex, et cetera. Deze laatst genoemde kosten categorieën zijn dus buiten beschou-
        wing gelaten, en zijn voor onderlinge vergelijking van de scenario’s ook niet relevant.
         Versie 01e                                           Nulsituatie
                                         Dienstverlening
                                 score (++=max score)             o/-
                                                    Milieu
                     Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%
                 Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%
                                    Restafval*¹ (kg/inw.)              253
                                  Grondstoffen (kg/inw.)               223
                                                   Kosten
                       Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200
                Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167
          Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%
                  Additionele investering (x € 1.000,-) €              -
         *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                  40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre> 5.5    Scenario 1: Praktisch / optimalisatie huidige situatie
 5.5.1 Kenmerken scenario
        In scenario 1 vindt optimalisatie van de huidige situatie plaats. Zonder verdere ingrij-
        pende wijzigingen of aanvullingen in het bestaande afvalmodel, worden de mogelijkhe-
        den voor en de reductie van (rest)afval en betere afvalscheiding verbeterd. Verdere opti-
        malisaties zijn:
                 •     Invoeren van maandelijks aan huis inzamelen van plastic verpakkingsafval in
                       plastic zakken, zowel in de laag- als hoogbouw;
                 •     Vier keer per jaar inzamelen van kleding (textiel) door charitatieve instellingen;
                 •     Professionaliseren van de inzameling van oud papier en karton (1x/maand inza-
                       melen losse colli door verenigingen en inzameldienst bij laagbouw);
                 •     Wijkcontainers voor glas, oud papier en karton, plastic verpakkingsafval en tex-
                       tiel concentreren op A-locaties (nabij uitvalswegen/wijktoegangen/supermarkten/
                       wijkwinkelcentra) op “milieuparkjes”. Daarnaast wijkcontainers ook in de
                       woonwijk plaatsen (hogere dichtheid);
                 •     In een opstart fase, nascheiden van grof huishoudelijk restafval en verbouwings-
                       restafval.
                 •     Door middel van communicatie wordt gestuurd op gedragsverandering zoals het
                       stimuleren van kringloopactiviteiten en brengen van gescheiden grof afval naar
                       milieustraat.
                 •     Zie voor een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
 5.5.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren: het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners zal worden erva-
        ren, de milieuprestaties afvalscheiding en de hoeveelheid restafval per inwoner en tot
        slot de kosten die met de implementatie en exploitatie van dit afvalmodel zijn gemoeid.
        Voorts wordt een indicatie van de investeringslast gegeven. Deze investeringen zijn ge-
        moeid met de eventuele aanschaf van inzamelmiddelen zoals containers, inzamelvoer-
        tuigen, huisvesting. Deze investeringslast is verdisconteerd als kapitaalslasten (rente en
        afschrijving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
         Versie 01e                                           Nulsituatie    Praktisch    Verschil
                                         Dienstverlening
                                 score (++=max score)             o/-            o
                                                    Milieu
                     Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%           52%          5%
                 Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%           52%          5%
                                     Restafval*¹ (kg/inw.)             253            238         -15
                                  Grondstoffen (kg/inw.)               223            238          15
                                                   Kosten
                       Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €       3.100 €      -100
                Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €         164 €          -3
          Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%           -3%        -3%
                  Additionele investering (x € 1.000,-) €              -   €        380 €       380
         *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>        Hoewel deze optimalisaties tot extra stimulering van afvalpreventie en betere afvalschei-
        ding zullen leiden, en het scheidingspercentage in dit scenario wel zal verbeteren, wordt
        de ambitie van 65% afvalscheiding zonder aanvullende maatregelen naar verwachting
        niet gerealiseerd.
 5.5.3 Uitvoerbaarheid scenario
        Dit scenario is relatief eenvoudig inpasbaar in de huidige bedrijfsvoering. Er vinden
        geen/nauwelijks wijzigingen plaats in de fysieke inzamelstructuur en logistiek.
 5.6    Scenario 2: Afval anders
 5.6.1 Kenmerken scenario
        Bij Afval anders worden in de laagbouw naast minicontainers voor rest en – GFT ook
        minicontainers voor plastic verpakkingsafval alternerend ingezameld. In de zomermaan-
        den (piekmomenten) wordt GFT extra ingezameld.
        Ten opzichte van scenario 1 vinden tevens volgende wijzigingen plaats:
             •   Maandelijks inzamelen van oud papier en karton door verenigingen ondersteund
                 door de inzameldienst;
             •   Op A-locaties inrichten van milieuparkjes met ondergrondse containers voor
                 glas, plastic verpakkingsafval, oud papier en karton, Textiel en kleine apparaten;
             •   Nascheiden van grof verbouw/huishoudelijk restafval.
             •   Zie voor een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
 5.6.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren:
             •   Het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners zal worden erva-
                 ren. De service voor het kunnen aanbied van grondstoffen verbetert. Het restaf-
                 val wordt nog steeds aan huis opgehaald, alleen met een lagere frequentie. Deze
                 lagere frequentie is mogelijk doordat het volume van het restafval – door het ge-
                 scheiden inzamelen van in het bijzonder het PVA aan huis – fors kan afnemen.
             •   De milieuprestaties afvalscheiding verbetert met 14 procentpunt tot 61%. En de
                 hoeveelheid restafval per inwoner met 55kg tot nog 198 kg per inwoner per jaar.
             •   De exploitatiekosten van dit model zijn lager, voornamelijk als gevolg van lagere
                 verwerkingskosten. De inzamelkosten (arbeid en kapitaal) zijn ongeveer gelijk
                 aan de huidige situatie.
             •   De investeringslast bedraagt € 676.000, - en heeft vooral betrekking op aanschaf
                 van extra minicontainers (circa 10.000).
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                       Deze investeringslast is al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente en afschrij-
                       ving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
         Versie 01e                                           Nulsituatie  Afval anders    Verschil
                                         Dienstverlening
                                  score (++=max score)            o/-            +
                                                    Milieu
                     Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%            61%         14%
                 Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%            61%         14%
                                     Restafval*¹ (kg/inw.)             253            198          -55
                                  Grondstoffen (kg/inw.)               223            268           46
                                                   Kosten
                       Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €        3.000 €      -200
                Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €          160 €          -7
          Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%           -6%         -6%
                  Additionele investering (x € 1.000,-) €              -   €         680 €       680
         *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
 5.6.3 Uitvoerbaarheid
        Dit scenario is goed inpasbaar in de huidige situatie. Er dient te worden geïnvesteerd in
        een extra minicontainer voor huishoudens in de laagbouw. Het benodigd aantal fte en
        voertuigen wijzigen iets als gevolg van de transitie van zakkeninzameling naar minicon-
        tainers.
        Met een relatief bescheiden investering kan zonder al te grote ingrepen een aanzienlijke
        verbetering van de milieuprestatie worden gerealiseerd. Het model Afval Anders biedt
        een goede opstap tot verdere ontwikkeling van het afvalbeheer. Bijvoorbeeld dooront-
        wikkeling naar Afval anders of de Grondstofftenton.
 5.7    Scenario 3: Omgekeerd inzamelen
 5.7.1 Kenmerken scenario
        Bij omgekeerd inzamelen worden in de laagbouw, inclusief de nieuwbouwgebieden,
        grondstoffen aan huis opgehaald en het restafval gebracht naar een wijkvoorziening. In
        vergelijking met scenario 2 vinden tevens de volgende wijzigingen plaats:
                  •    In de laagbouw heeft ieder huishouden een minicontainer voor GFT, OPK en
                        PVA, welke alternerend worden geledigd;
                  •    In de laagbouw is er voor restafval 1 ondergrondse afvalcontainer op 125 wonin-
                        gen (indicatie maximale loopafstand: 160 meter);
                  •    Voor de hoogbouw en op A-locaties inrichting van milieuparkjes voor grondstof-
                        fen en kleinere restafvalcontainers.
                 •     Glas wordt – vergelijkbaar met de huidige situatie – met wijkcontainers ingeza-
                       meld.
                 •     Zie voor een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
 5.7.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                       43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>        catoren.
            •       Het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners als positief worden
                    ervaren. Bij omgekeerd inzamelen aan huis verschuift de nadruk van aan huis
                    ophalen van restafval naar het aan huis ophalen van grondstoffen. Het aanbied-
                    gedrag van de inwoners wordt met (positieve en een negatieve) serviceprikkels
                    gestimuleerd. GFT, oud papier, plastic verpakkingsafval.
                    Het aantal containers dat bij een huishouden kan worden geplaatst wordt mede
                    bepaald door de acceptatie. In de praktijk blijkt het draagvlak voor drie contai-
                    ners groot te zijn. Vier containers blijkt in de praktijk uitvoerbaar en wordt ook
                    wel geaccepteerd maar leidt vaak tot meer klachten.
                    Het restafval moet worden weggebracht. De hoeveelheid is echter fors lager ge-
                    worden: nog maar 177 kg per jaar op korte/middellange termijn en 100 kg op de
                    langere termijn.
                    De milieuprestaties afvalscheiding verbetert tot 66% in de planhorizon 2015. Op
                    de langere termijn kan dit oplopen tot 76%.
            •       De exploitatiekosten van dit model zijn lager, vooral als gevolg van lagere ver-
                    werkingskosten. De inzamelkosten (arbeid, materieel en investeringen in extra
                    containers) nemen toe. De kostenverlaging wordt per saldo bereikt met de lagere
                    verwerkingskosten.
            •       De investeringslast is fors en bedraagt circa € 2,2 miljoen. Dit zijn voornamelijk
                    de extra ondergrondse containers voor restafval (75 stuks) en minicontainers
                    (ruim 20.000). Deze investeringslast is al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente
                    en afschrijving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
            Versie 01e                                           Nulsituatie  Om gekeerd    Verschil
                                            Dienstverlening
                                     score (++=max score)            o/-          +
                                                       Milieu
                        Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%          76%         29%
                    Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%          66%         19%
                                        Restafval*¹ (kg/inw.)             253          177          -76
                                     Grondstoffen (kg/inw.)               223          290           67
                                                      Kosten
                          Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €      3.000 €      -200
                   Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €        159 €          -8
              Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                     0%         -6%         -6%
                     Additionele investering (x € 1.000,-) €              -   €     2.210 €     2.210
            *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
 5.7.3 Uitvoerbaarheid
        De omgekeerde inzamelstructuur is inpasbaar in de huidige bedrijfsvoering, maar wordt
        ook als ingrijpend beschouwd.
            •       Er dient te worden geïnvesteerd in een extra minicontainer voor huishoudens in
                    de laagbouw;
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                        44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>             •   Plaatsing van ondergrondse containers vergt een investering en technische inpas-
                 sing. Deze inpassing omvat bijvoorbeeld een technisch plan voor de plaatsing
                 van de ondergrondse containers, ruimtelijk inpassing (bijvoorbeeld verplaatsen
                 van parkeerplaatsen) en het graven van proefsleuven;
             •   Het plaatsen van (ondergrondse) containers in met name het centrum gebied is
                 mogelijk niet op alle locaties mogelijk (of alleen tegen hoge kosten). Er moet
                 daarom rekening worden gehouden met een hulp-structuur voor inzameling van
                 restafval op bepaalde locaties.
        Zoals gezegd kan dit afvalmodel aansluiten op de modellen Praktisch en Afval anders.
 5.8    Scenario 4: Grondstoffenton
 5.8.1 Kenmerken scenario
        Dit scenario is goed vergelijkbaar met het hiervoor beschreven scenario, met dien ver-
        stande dat bepaalde grondstoffen samen in één minicontainer worden verzameld: de
        grondstoffenton. Er zijn verschillende combinaties van grondstoffen denkbaar. Belangrijk
        bij het kiezen van de grondstoffen voor de grondstoffenton:
             •   Sorteerbaarheid. De verschillende grondstoffen in de grondstoffenton dienen
                 goed te scheiden te zijn. Tevens dienen de grondstoffen elkaar niet te vervuilen
                 in de grondstoffenton (zoals de combinatie GFT en oud papier).
             •   Rendement. De grondstoffen in de grondstoffenton dienen voldoende op te leve-
                 ren, zodat het lonend is deze grondstoffen gescheiden aan huis in te zamelen. Bij
                 de keuze voor in te zamelen grondstoffen moet rekening worden gehouden met
                 de (koopkrachtige) vraag naar herbruikbare grondstoffen.
             •   Flexibiliteit. De samenstelling van grondstoffen in de grondstoffenton dient bij
                 voorkeur over de jaren flexibel te zijn, zodat altijd het meest optimale resultaat
                 wordt behaald.
        In dit scenario wordt uitgegaan van verpakkingsmateriaal (droog materiaal: kunststof,
        drankkarton, blik). Deze stromen worden achteraf weer gesorteerd, waarbij per stof-
        stroom nog een nadere sortering wordt gerealiseerd. Dus sorteren in verschillende soor-
        ten kunststof, soorten karton en wellicht het verder ontleden van drankkartons in papier,
        kunststof en aluminium. Aan deze sorteeractiviteit zijn kosten verbonden, echter door de
        hogere kwaliteit neemt de waarde van de grondstoffen ook toe. Zie voor een schemati-
        sche weergave van dit scenario bijlage 12.
        In de laagbouw heeft men nu drie minicontainers aan huis: GFT, OPK en de grondstof-
        fenton. Restafval wordt gebracht naar de wijkcontainer. Glas wordt – vergelijkbaar met
        de huidige situatie – met wijkcontainers ingezameld. De hoogbouw is vergelijkbaar met
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>        scenario 3.
 5.8.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren. De uitleg komt grotendeels overeen met het vorige scenario en isalleen afwij-
        kend als gevolg van de grondstoffenton, de minicontainer, waar in het vorige scenario
        alleen PVA werd ingezameld.
            •   Het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners als positief worden
                ervaren. Bij omgekeerd inzamelen aan huis verschuift de nadruk van aan huis
                ophalen van restafval naar het aan huis ophalen van grondstoffen. Het aanbied-
                gedrag van de inwoners wordt met (positieve en een negatieve) serviceprikkels
                gestimuleerd. GFT, oud papier en een categorie droge grondstoffen worden aan
                huis opgehaald.
                De mogelijkheden om alle grondstoffen uit het restafval te scheiden zijn groot.
                Met dit scenario kunnen ook de overige (droge) grondstoffen zoals hout, textiel,
                keramiek, et cetera aan huis worden ingezameld en – na sorteren – hergebruikt.
                Het is wel van belang dat deze grondstoffenton uiteindelijk niet als restafvalbak
                wordt gebruikt. Communicatie en handhaving zijn daarom van belang.
                Het restafval moet worden weggebracht. De hoeveelheid is echter fors lager ge-
                worden: nog maar 172 kg per jaar op korte/middellange termijn en circa 70 kg op
                de langere termijn.
                De milieuprestaties afvalscheiding verbetert tot 67% in de planhorizon 2015. Op
                de langere termijn kan dit oplopen tot 85%.
            •   De exploitatiekosten van dit model zijn ten opzichte van het nul scenario lager,
                voornamelijk als gevolg van lagere verwerkingskosten. De inzamelkosten (ar-
                beid, materieel en investeringen in extra containers) nemen toe. De kostenverla-
                ging wordt per saldo bereikt met de lagere verwerkingskosten. Daarbij is reke-
                ning gehouden met de extra kosten voor het nasorteren.
            •   De investeringslast is fors en bedraagt circa € 2,1 miljoen. Dit zijn voornamelijk
                de extra ondergrondse containers voor restafval (75 stuks) en minicontainers
                (ruim 20.000).
                Deze investeringslast is al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente en afschrij-
                ving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>         Versie 01e                                           Nulsituatie  Grondstofton  Verschil
                                         Dienstverlening
                                  score (++=max score)            o/-          ++
                                                    Milieu
                     Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%          85%         38%
                 Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%          67%         20%
                                     Restafval*¹ (kg/inw.)             253          172          -81
                                  Grondstoffen (kg/inw.)               223          299           77
                                                   Kosten
                       Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €      3.000 €      -200
                Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €        157 €        -10
          Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%         -6%         -6%
                  Additionele investering (x € 1.000,-) €              -   €     2.140 €     2.140
         *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
 5.8.3 Uitvoerbaarheid
        De omgekeerde inzamelstructuur met grondstoffenton is inpasbaar in de huidige be-
        drijfsvoering maar wordt ook als ingrijpend beschouwd.
                 •     Er dient te worden geïnvesteerd in een extra minicontainer voor huishoudens in
                       de laagbouw;
                 •     Plaatsing van ondergrondse containers vergt een investering en technische inpas-
                       sing. Deze inpassing omvat bijvoorbeeld een technisch plan voor de plaatsing
                       van de ondergrondse containers, ruimtelijk inpassing (bijvoorbeeld verplaatsen
                       van parkeerplaatsen) en het graven van proefsleuven;
                 •     Het plaatsen van (ondergrondse) containers in vooral het centrum gebied is mo-
                       gelijk niet op alle locaties mogelijk (of alleen tegen hoge kosten). Er moet daarom
                       rekening worden gehouden met een hulp-structuur voor inzameling van restaf-
                       val op bepaalde locaties.
                 •     Het nasorteren van droge grondstoffen moet zich in de praktijk nog verder ont-
                       wikkelen.
        Zoals gezegd kan dit afvalmodel aansluiten op de modellen Praktisch en Afval anders.
 5.9    Scenario 5: Afval loont!
 5.9.1 Kenmerken scenario
        Bij Afval loont wordt het GFT en restafval overeenkomstig de huidige situatie middels
        mini- of verzamelcontainers opgehaald. De grondstoffen moet zoveel mogelijk worden
        gebracht naar het Afval loont! filiaal. Dit filiaal is bemenst. Voor het inleveren van grond-
        stoffen ontvangen burgers een vergoeding op een spaarkaart. Conform scenario 1 vinden
        tevens de volgende wijzigingen plaats. Geen inzameling van textiel (kleding) of plastic
        verpakkingsafval aan huis.
        Het aantal milieuparkjes (voor wat betreft de grondstoffen die bij de filialen kunnen
        worden ingeleverd) wordt geminimaliseerd.
        Evenals in de vorige scenario’s wordt grof huishoudelijk restafval nagescheiden. Zie voor
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                       47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>        een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
 5.9.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren.
                •     Het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners ten opzichte van de
                      huidige situatie als positief wordt ervaren. Het aanbiedgedrag van de inwoners
                      wordt met positieve service en prijsprikkels gestimuleerd. GFT en restafval wor-
                      den conform de huidige situatie aan huis opgehaald. Grondstoffen kunnen wor-
                      den gebracht naar filialen, waarbij een vergoeding wordt verstrekt aan de aan-
                      bieder ervan.
                      De mogelijkheden om alle grondstoffen uit het restafval te scheiden zijn groot
                      maar niet onbeperkt. De grondstofstromen moeten namelijk bij het filiaal aan de
                      bron gescheiden worden.
                      De milieuprestaties afvalscheiding verbetert tot 59% in de planhorizon 2015. Op
                      de langere termijn kan dit oplopen tot 71%.
                •     De exploitatiekosten van dit model zijn ten opzichte van het nul scenario onge-
                      veer budget neutraal. Wel is sprake van een forse wijziging in de kostenstruc-
                      tuur. De arbeidskosten nemen met circa € 190.000, - toe. De bemensing van de fi-
                      lialen gebeurt met doelgroep medewerkers, hierbij is een uurtarief van € 20, - ge-
                      hanteerd. De overige kosten voor de filialen (huisvesting, inrichting, containers,
                      et cetera) bedragen circa € 370.000, - per jaar.
                •     De investeringslast bedraagt circa € 0,6 miljoen. Dit betreft voornamelijk de op-
                      en inrichting van de filialen.
                      Deze investeringslast is al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente en afschrij-
                      ving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
        Versie 01e                                           Nulsituatie   Afval loont!   Verschil
                                        Dienstverlening
                                 score (++=max score)            o/-            +
                                                   Milieu
                    Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%            71%         24%
                Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%            59%         12%
                                    Restafval*¹ (kg/inw.)             253            209          -44
                                 Grondstoffen (kg/inw.)               223            262           40
                                                  Kosten
                      Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €        3.300 €       100
               Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €          171 €          5
         Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%            3%          3%
                 Additionele investering (x € 1.000,-) €              -   €         610 €       610
        *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
 5.9.3 Uitvoerbaarheid
        Het financieel belonen voor het scheiden van grondstoffen en brengen naar filialen is
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                      48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>        inpasbaar maar vergt wel enige ingrepen in de huidige bedrijfsvoering. Er dienen filialen
        opgericht, ingericht en geëxploiteerd te worden, en de wijkvoorzieningen worden gemi-
        nimaliseerd.
5.10    Scenario 6: Milieuparkjes
 5.10.1 Kenmerken scenario
        Milieuparkjes zijn groepen verzamelcontainers (“eilanden”) in de wijk waar behalve rest-
        afval diverse grondstoffen als glas, textiel, oud papier en karton en kunststof verpak-
        kingsafval gescheiden worden ingezameld. Dit scenario is mogelijk bij hoogbouw en bij
        laagbouw.
        Om milieuparkjes succesvol te maken, dienen burgers te worden gestimuleerd een extra
        afstand af te leggen voor het inleveren van grondstoffen en/of gedemotiveerd te worden
        deze grondstoffen bij het restafval te stoppen. Gedacht kan worden aan een dekking van
        1 milieuparkje op 200 huishoudens (uitgangspunt rekenmodel). Ter referentie: in de hui-
        dige situatie is bij glasbakken sprake van een dekkingsgraad van 1 op 360 huishoudens.
        De servicebeleving wordt dus aanzienlijk vergroot.
        Specifieke (relatief kleine) afvalstromen zoals textiel of kca kunnen via de reguliere struc-
        tuur worden ingezameld. Zie voor een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
 5.10.2 Resultaat scenario
        De aan dit scenario verbonden incentives voor burgers (voorkomen van restafval, zoveel
        mogelijk scheiden van grondstoffen) worden als redelijk krachtig beschouwd.
        Omdat het service niveau voor grondstoffen en restafval vergelijkbaar is (beide catego-
        rieën worden gebracht naar een milieu-park) kan de incentive tot betere scheiding van
        grondstoffen – door een deel van de inwoners – echter als minder stimulerend worden
        ervaren.
        Een meer restrictief beleid voor het aanbieden van restafval (bijvoorbeeld door prijsprik-
        kels) kan dit compenseren.
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren: het effect op de dienstverlening zoals deze door de inwoners zal worden erva-
        ren, de milieuprestaties afvalscheiding en de hoeveelheid restafval per inwoner en tot
        slot de kosten die met de implementatie en exploitatie van dit afvalmodel zijn gemoeid.
        Voorts wordt een indicatie van de investeringslast gegeven. Deze investeringen zijn ge-
        moeid met de eventuele aanschaf van inzamelmiddelen zoals containers, inzamelvoer-
        tuigen en huisvesting. Deze investeringslast is al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente
        en afschrijving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>         Versie 01e                                            Nulsituatie  Milieuparkjes   Verschil
                                         Dienstverlening
                                  score (++=max score)             o/-            o
                                                    Milieu
                     Afvalscheiding lange termijn (%)                  47%           71%          24%
                 Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                  47%           55%           8%
                                     Restafval*¹ (kg/inw.)              253           226           -27
                                  Grondstoffen (kg/inw.)                223           239            16
                                                   Kosten
                       Totale kosten (x € 1.000,-/jaar)       €      3.200  €      4.100  €       900
                Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar)        €        167  €        215  €         48
          Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit            €         -   €           0 €          0
                  Additionele investering (x € 1.000,-)       €         -   €      6.210  €     6.210
         *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
 5.10.3 Uitvoerbaarheid
        Dit afvalscenario vergt een aanzienlijke technische en gedragsmatige aanpassing ten op-
        zichte van de huidige situatie en de vier hiervoor beschreven scenario’s.
                 •     Plaatsing van ondergrondse containers bij de milieuparkjes vergt een investering
                       en technische inpassing. Deze inpassing omvat bijvoorbeeld een technisch plan
                       voor de plaatsing van de ondergrondse containers, ruimtelijk inpassing (bijvoor-
                       beeld verplaatsen van parkeerplaatsen) en het graven van proefsleuven;
                 •     Het plaatsen van (ondergrondse) containers bij de milieuparkjes in met name het
                       centrum gebied is mogelijk niet op alle locaties mogelijk (of alleen tegen hoge
                       kosten). Er moet daarom rekening worden gehouden met een hulp-structuur
                       voor inzameling van restafval op bepaalde locaties.
5.11    Scenario 7: Volume- en frequentiedifferentiatie (diftar)
 5.11.1 Kenmerken scenario
        Er bestaan verschillende vormen van diftar, waarbij volume-/frequentiedifferentiatie de
        bekendste vorm is. Bij diftar op basis van volume-/frequentiedifferentiatie bepalen zowel
        de grootte (volume) van de container als het aantal maal dat de container wordt aange-
        boden (frequentie) de hoogte van de afvalstoffenheffing voor een huishouden. Ook is
        diftar op basis van gewicht mogelijk. Hier is de aangeboden hoeveelheid (gewicht) van
        invloed op de hoogte van de afvalstoffenheffing. Diftar kan eventueel worden ingevoerd
        met een nultarief voor GFT, zodat burgers gestimuleerd worden de grondstof GFT aan te
        bieden.
        In dit scenario is uitgegaan van volume- frequentiedifferentiatie. Daarbij wordt de afval-
        stoffenheffing gebaseerd op het volume van de container (vast deel) en op basis van het
        aantal keer dat een container wordt aangeboden (variabel deel). Voor GFT en huishoude-
        lijk afval wordt een verschillend tarief per lediging berekend.
        In vergelijking met de huidige situatie worden de volgende aanpassingen gedaan:
                 •     Introduceren van tariefdifferentiatie o.b.v. volume-/frequentie;
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                        50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                •     Maandelijks aan huis inzamelen van plastic verpakkingsafval in plastic zakken,
                      in zowel laag- als hoogbouw;
                •     Vier keer per jaar laten inzamelen van textiel door charitatieve instellingen;
                •     Professionaliseren van de inzameling van oud papier en karton;
                •     Wijkcontainers voor glas, oud papier en karton, plastic verpakkingsafval en tex-
                      tiel concentreren op A-locaties (nabij supermarkten/wijkwinkelcentra) op “mili-
                      euparkjes”. Daarnaast ook wijkcontainers in de woonwijk plaatsen (hogere
                      dichtheid).
                •     Nascheiden van ongesorteerd grof huishoudelijk afval.
                •     Zie voor een schematische weergave van dit scenario bijlage 12.
5.11.2 Resultaat scenario
        Het volgende schema toont de uitkomsten van dit scenario op de drie belangrijkste indi-
        catoren
                •     Bij diftar wordt gebruik gemaakt van een negatieve prijsprikkel. Diftar is geba-
                      seerd op het principe “de vervuiler betaalt”. Hoe meer afval een burger (huis-
                      houden) aanbiedt des te hoger de te betalen afvalstoffenheffing is voor deze bur-
                      ger.
                      Het effect op de service zoals deze door de inwoners zal worden ervaren zal
                      minder gunstig zijn. De milieuprestaties zullen echter wel verbeteren. De afval-
                      scheiding neemt toe met circa 8 procentpunt, tot 58%. Daarbij is wel sprake van
                      een aanzienlijke afname van het restafval met 50 kg per inwoner per jaar.
                •     De exploitatiekosten van dit scenario dalen ten opzichte van de huidige situatie
                      met circa € 400.000, -. Dit is het gevolg van de reductie van de verwerkingskosten
                      en de lagere inzamelkosten omdat er minder containers worden aangeboden. De
                      investering heeft betrekking op de aanschaf van inzamelmiddelen.
                      Boven de genoemde investeringslast van € 376.000, - zal nog circa € 100.000 geïn-
                      vesteerd moeten worden in (de aanpassing) van voertuigen en de aanschaf van
                      ICT. Deze investeringen zijn al verdisconteerd als kapitaalslasten (rente en af-
                      schrijving) in de totale kosten en de kosten per aansluiting per jaar.
        Versie 01e                                           Nulsituatie  Diftar vol&freq   Verschil
                                        Dienstverlening
                                 score (++=max score)            o/-              -
                                                   Milieu
                    Afvalscheiding lange termijn (%)                 47%              58%         11%
                Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                 47%              58%         11%
                                    Restafval*¹ (kg/inw.)             253              203          -50
                                 Grondstoffen (kg/inw.)               223              241           18
                                                  Kosten
                      Totale kosten (x € 1.000,-/jaar) €           3.200 €          2.800 €      -400
               Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar) €              167 €            146 €        -21
         Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit                      0%            -13%        -13%
                 Additionele investering (x € 1.000,-) €              -    €          380 €       380
        *¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                        51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>5.11.3 Uitvoerbaarheid
        Volume-/frequentiedifferentiatie is goed inpasbaar in de huidige bedrijfsvoering:
            •  Er vinden nauwelijks wijzigingen plaats in de inzamelstructuur, maar de exploi-
                tatie ervan wijzigt wel. De inzamelroutes moeten meer dynamisch ‘op maat van
                het aanbod’ worden ingericht.
            •  Voertuigen dienen te worden voorzien van registratieapparatuur en de contai-
                ners van een hoogfrequent tag.
            •  Bij de administratieve verwerking van de afvalstoffenheffing moet rekening
                worden gehouden met de tariefdifferentiatie. Dit betreft een geautomatiseerd
                systeem.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -           52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                 6           SAMENVATTENDE BEOORDELING EN ADVIES
                 6.1         Beoordeling scenario’s aan de hand van de afvaldriehoek
                             De belangrijkste uitkomsten van de onderzochte scenario’s worden gepresenteerd aan de
                             hand van de drie invalshoeken van de bekende afvaldriehoek. Voor de scenario’s 1, 2 en
                             7 betreft het een korte/middellange termijn projectie (zeg 2015). Voor de scenario’s 3, 4, 5
                             en 6 betreft een korte/middellange (2015) en lange termijn projectie (zeg 2020).
                                                          0           1          2           3           4           5             6               7
                                                     Nulsituatie Praktisch Afval anders Om gekeerd Grondstofton Afval loont! Milieuparkjes Diftar vol&freq
Versie 01e
                                 Dienstverlening
                                                         o/-          o          +           +          ++           +             o               -
                          score (++=max score)
                                             Milieu
               Afvalscheiding lange termijn (%)                                            76%         85%         71%            71%
                                                        47%        52%         61%                                                               58%
           Afvalscheiding korte/mid.termijn (%)                                            66%         67%         59%            55%
                             Restafval*¹ (kg/inw.)      253         238        198          177        172         209            226            203
                           Grondstoffen (kg/inw.)       223         238        268          290        299         262            239            241
                                            Kosten
                Totale kosten (x € 1.000,-/jaar)      € 3.200     € 3.100    € 3.000     € 3.000     € 3.000     € 3.300        € 4.100        € 2.800
         Kosten per aansluiting (€/aansl./jaar)        € 167       € 164      € 160       € 159       € 157       € 171          € 215          € 146
    Kosten toename(+) of afname(-) tov 0-sit             0%         -3%        -6%         -6%         -6%          3%            28%           -13%
           Additionele investering (x € 1.000,-)         €0        € 380      € 680      € 2.210     € 2.140      € 610         € 6.210         € 380
*¹ restafval inclusief grofvuil en verbouw ingsafval
                             Deze uitkomsten zijn voorts in enkele grafieken nader gevisualiseerd. De volgende gra-
                             fiek presenteert de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (het grijze deel), ongesor-
                             teerd grof huishoudelijk afval (zwart) en de diverse grondstoffen per scenario. De scena-
                             rio’s 3 en 4 waarbij grondstoffen aan huis worden opgehaald en het aanbieden van rest-
                             afval wordt ontmoedigd leiden de hoogste scheidingsresultaten.
            tabel 12         Afval per jaar per scenario
                100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                                   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>           Onderstaande grafiek toont de korte- en lange termijn potentie van de scenario’s op het
           gebied van afvalscheiding. Deze percentages zijn berekend op basis van de aanwezige
           grondstoffen uit de sorteeranalyses. Dit betekent bijvoorbeeld in het geval van scenario 3
           (Omgekeerd inzamelen) dat een scheidingspercentage van 62 % op relatief korte termijn
           haalbaar is en dat de uiteindelijke doorgroeimogelijkheden van het scenario op lange
           termijn kan resulteren in een afvalscheidingspercentage van 76%.
tabel 13   Afvalscheiding per scenario
           De volgende grafiek toont de exploitatiekosten van het afvalbeheer per scenario. Daarbij
           is onderscheid gemaakt in de verschillende kostencategorieën. De meeste scenario’s lei-
           den tot lagere exploitatielasten. Hierbij dient echter ook rekening te worden gehouden
           met de investeringen die daarvoor gedaan moeten worden.
tabel 14   Exploitatiekosten per scenario
   100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -             54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>        Naast de uitkomsten van de scenario’s op het gebied van service, milieu en kosten is on-
        derzocht of en in welke mate de logistieke- en uitvoeringsprocessen in het betreffende
        afvalmodel ruimte en mogelijkheden bieden voor het inzetten van mensen uit de doel-
        groep (c.q. met een afstand tot de reguliere arbeidsmarkt) om te “werken naar ver-
        mogen”. Het gaat hierbij dus om de ‘social return’ van het afvalscenario op het gebied
        van re-integratie, activering en leer-werktrajecten. Vooral in het scenario Afval Loont zijn
        hiervoor goede mogelijkheden bij het bemensen van de (breng)filialen. In de overige
        afvalmodellen biedt de huidige situatie niet noemenswaardig meer mogelijkheden voor
        het inzetten van trajectmedewerkers of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt om
        zodoende ‘social return’ te realiseren. Dit met uitzondering van het stimuleren van het
        gebruik van de milieustraten omdat daar diverse werkzaamheden uitermate geschikt zijn
        voor trajectmedewerkers (leer-werk) en medewerkers met een afstand tot de arbeids-
        markt.
        In enkele scenario’s – in het bijzonder gericht op het aan huis ophalen van grondstoffen -
        zal sprake zijn van extra transportbewegingen bij het inzamelen van afval. Daarbij dient
        men zich te realiseren dat de extra hoeveelheid CO2 uitstoot als gevolg van dit transport
        slechts een fractie zal zijn van de vermeden CO2 door de verdere scheiding en hergebruik
        van grondstoffen.
 6.2    Groei scenario: een gefaseerde aanpak
        Bij het implementeren van een afvalmodel kan rekening worden gehouden met een
        groeiscenario of gefaseerde aanpak. In de praktijk worden daarmee goede ervaringen
        opgedaan. Er zijn diverse mogelijkheden waarbij een geleidelijke transformatie vooral
        ruimte biedt voor gewenning, het proefondervindelijk kunnen ontkrachten van ver-
        meende problemen en daarmee de ontwikkeling van draagvlak.
        Bij het scheiden en hergebruik van afval speelt vertrouwen bij de burger een grote rol.
        Informeren en de mogelijkheid hebben om mee te beslissen zijn belangrijke ingrediënten
        om het draagvlak voor veranderingen in het afvalbeheer te ontwikkelen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>        Het volgende schema toont de mogelijke routes die gevolgd kunnen worden in gemeente
        Pijnacker-Nootdorp.
        IPR Normag adviseert voor de verdere ontwikkeling van het afvalbeheer een gefaseerde
        aanpak. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in de volgende op elkaar aansluitende stap-
        pen:
            1. Optimalisatie van de bestaande structuur (scenario 1). Optimaliseren van de
                wijkcontainerlocaties, professionaliseren van de papierinzameling en het aan
                huis inzamelen van plastic verpakkingsafval met plastic zakken. De afvalbeheer-
                prestatie kan daarmee toenemen tot 52%.
            2.  Met het oog op de ambitie om 65% afvalscheiding te realiseren in 2015, is de
                keuze om stap 1 over te slaan en direct te starten met het scenario Afval anders,
                goed verdedigbaar. De investeringen zijn overzichtelijk en daarmee de risico’s
                beperkt. En op korte termijn mogen ook de nodige afvalscheidingsresultaten
                worden verwacht. 65% afvalscheiding in 2015 is wellicht wat ambitieus, maar
                richting 61% is haalbaar en ten opzichte van de huidige situatie (47%) een flinke
                stap in de goede richting. Een verbetering van circa 30%.
                Er is slechts een beperkte aanpassing in de huidige inzamelstructuur benodigd.
                Namelijk een extra minicontainer aan huis voor plastic verpakkingsafval. Een ex-
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>               tra container aan huis kan eventueel eerst op basis van vrijwilligheid. Indien het
               draagvlak voldoende groot is (bijvoorbeeld 60% van de huishoudens heeft er
               vrijwillig voor gekozen), wordt het beleid generiek uitgerold. Op deze wijze kan
               een zeer volumineuze grondstof van het restafval worden gescheiden, zodat de
               omvang van het restafval aanzienlijk kan dalen.
               Er wordt een eerste stap gezet richting het omgekeerd inzamelen van grondstof-
               fen aan huis, echter ook het restafval wordt nog wel aan huis opgehaald (tenzij in
               de huidige situatie al sprake is van ondergrondse restafvalcontainers). De inza-
               melfrequentie voor restafval wordt verlaagd. Dit is dan ook goed mogelijk ge-
               worden, omdat inwoners zullen ervaren dat door betere scheiding van grond-
               stoffen naar aanleiding van de voorgaande maatregelen, de hoeveelheid en het
               volume restafval afneemt.
               Hierdoor kan een scheidingsresultaat oplopen tot 61% op korte/middellange
               termijn, zeg 2015. Er moet rekening gehouden worden met een investering van
               circa € 670.000, -. Dit betreft vooral de aanschaf van minicontainers. De totale ex-
               ploitatielasten dalen ten opzichte van de huidige situatie.
               Met de keuze voor het scenario Afval Anders, wordt tegelijk een keuze gemaakt
               voor een afvalbeheerbeleid waarbij serviceprikkels primair gericht zijn op het aan
               huis ophalen van grondstoffen. Uit de scenarioanalyse blijkt dat het aan huis op-
               halen van grondstoffen op de lange termijn tot goede afvalbeheerprestaties kan
               leiden.
            3. Aansluitend kan een volgende stap worden gezet naar het model Omgekeerd in-
                zamelen (scenario 3). Dit betekent dat het restafval niet meer aan huis wordt op-
                gehaald, maar moet worden gebracht naar (ondergrondse) containers in de wijk.
                De extra vrije minicontainer aan huis kan worden gebruikt om een extra grond-
                stofstroom (bijvoorbeeld oud papier en Karton) in te zamelen.
                Omdat de hoeveelheid restafval per inwoner inmiddels door de voorgaande
                maatregelen zal zijn verminderd, zal een lagere dekkingsgraad van ondergrond-
                se containers voor restafval (bijvoorbeeld 1 per 100, 150 of zelfs 200 huishoudens)
                eerder worden geaccepteerd. Bovendien kan de investering in ondergrondse con-
                tainers op de behoefte worden afgestemd. Het verwijderen c.q. verplaatsen van
                eenmaal geplaatste ondergrondse containers is vaak kostbaar. De exacte dek-
                kingsgraad kan worden onderzocht naar bevind van zaken op dat moment.
                De afvalscheiding kan hiermee tot 76% toenemen op langere termijn.
            4. De hiervoor genoemde minicontainer voor plastic verpakkingsafval kan eventu-
                eel ook als grondstoffenton worden toegepast (variant op scenario 4). Daarin
                kunnen droge en herbruikbare grondstoffen bij elkaar worden verzameld.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -               57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                  Deze grondstoffen worden naderhand gesorteerd en hergebruikt. Belangrijk bij
                  de keuze van de grondstoffen zijn de sorteerbaarheid, rendement en flexibiliteit
                  van het systeem. Gedacht kan worden aan plastics (verpakkingen en ander), kar-
                  tonnen verpakkingen, blik en kleine elektrische/elektronische apparatuur.
                  De afvalscheiding kan hiermee tot 85% toenemen op langere termijn.
             5. Ook kunnen in het groei scenario – indien daar voor wordt gekozen en voldoen-
                  de draagvlak is ontwikkeld - prijsprikkels worden geïntroduceerd. Bijvoorbeeld
                  een beloning bij het aanbieden van grondstoffen (principe van scenario 5) of het
                  betalen voor het aanbieden van GFT en restafval (scenario 7). Prijsprikkels zijn in
                  principe in alle scenario’s toepasbaar en kunnen – mits zorgvuldig gekozen - bij-
                  dragen aan verdere preventie van afval, reductie van huishoudelijk restafval en
                  betere scheiding van grondstoffen.
        Een en ander betekent dat een afval scenario over de nodige flexibiliteit moet beschikken,
        zodat eventueel gewenste aanpassingen mogelijk blijven.
 6.3    Tot slot: zorg voor een integrale aanpak
        De onderzochte scenario’s illustreren dat er diverse mogelijkheden zijn om een trend-
        breuk te realiseren. Bij de implementatie van het gewenste afvalbeheerbeleid en daaraan
        verbonden inzamelstructuur en flankerend beleid, wordt een gefaseerde aanpak geadvi-
        seerd. In de praktijk worden daarmee goede ervaringen opgedaan. Er zijn diverse moge-
        lijkheden waarbij een stapsgewijze transformatie vooral ruimte biedt voor gewenning,
        het proefondervindelijk kunnen ontkrachten van vermeende problemen en daarmee de
        ontwikkeling van draagvlak.
        Zoals gezegd is afvalbeheer meer dan alleen het inzamelen van afval. Voor een doeltref-
        fend en doelmatig afvalbeheer zijn adequate ondersteunende functies en flankerend be-
        leid van belang. Aanvullende mogelijkheden die kunnen bijdragen (of zelfs voorwaarde-
        lijk zijn) om te komen tot een substantiële verbetering van de afvalbeheerprestaties in
        2015 zijn:
             1. Communicatie. Eenduidige communicatie met het oog op bewustwording en het
                  verleiden van inwoners tot het gewenste afval- c.q. grondstoffen aanbiedgedrag.
                  Bij voorkeur een meerjaren campagne.
             2. Een monitor voor afvalbeheerprestaties. Een monitor voor afvalbeheerprestaties
                  biedt goede mogelijkheden om het gemeentelijk afvalbeheer te monitoren en
                  eventueel met andere gemeenten te vergelijken. Deze vergelijking biedt naar
                  verwachting aanknopingspunten voor het uitwisselen van ervaringen en kan zo-
                  doende bijdragen aan het sneller of efficiënter realiseren van de (door de ge-
                  meente zelf) gestelde doelen.
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -                 58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>            3. Eenduidig protocol sorteeranalyses. Een eenduidig protocol maakt sorteeranaly-
                ses in de tijd en eventueel met anderen goed vergelijkbaar.
            4. Handhaving. Handhaving is integraal onderdeel van een adequate uitvoering
                van afvalbeheerbeleid. In de praktijk blijkt handhaving – vooral in de kleine ge-
                meenten – geen of nauwelijks structureel onderdeel van het afvalbeheer beleid te
                zijn.
                                                   -0-0-0-
100782 Onderzoek Afvalscheiding gemeente Pijnacker-Nootdorp - 15 augustus 2013 -              59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>