<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>          Programmabegroting
                     2015-2018




 Beleidsbegroting
 Financiële begroting


t.b.v. besluitvorming door de raad




Gemeente Leidschendam-Voorburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Programmabegroting 2015 (2018)

   Leidschendam-Voorburg




                                 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




Een woord vooraf .................................................................................................................................... 5
2. Financiële positie ................................................................................................................................ 7
   2.1 Financieel perspectief 2015-2018 ................................................................................................. 8
3. Programma’s ................................................................................................................................... 13
   3.1 Totaal overzicht programma’s ..................................................................................................... 14
Programma 1 Sociale structuur ............................................................................................................ 15
   1.1 Beleidsterrein sociale infrastructuur ............................................................................................ 16
   1.2 Beleidsterrein Ontwikkelingen en algemene preventie ............................................................... 17
   1.3 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 20
Programma 2 Sociale ondersteuning .................................................................................................... 22
   2.1 Beleidsterrein Toegang tot ondersteuning .................................................................................. 24
   2.2 Beleidsterrein Algemene ondersteuning ..................................................................................... 26
   2.3 Beleidsterrein Individueel maatwerk ............................................................................................ 26
   2.4 Beleidsterrein Zorg ...................................................................................................................... 29
   2.5 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 31
Programma 3 Groene woongemeente .................................................................................................. 32
   3.1 Beleidsterrein Milieu .................................................................................................................... 33
   3.2 Beleidsterrein Cultuurhistorie ...................................................................................................... 34
   3.3 Beleidsterrein Groen .................................................................................................................... 35
   3.4 Beleidsterrein Wonen .................................................................................................................. 36
   3.5 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 37
Programma 4 Economie en ruimtelijke kansen .................................................................................... 40
   4.1 Beleidsterrein Ruimtelijke ontwikkeling ....................................................................................... 41
   4.2 Beleidsterrein Recreatie en toerisme .......................................................................................... 41
   4.3 Beleidsterrein Grondzaken en vastgoed ..................................................................................... 42
   4.4 Beleidsterrein Economie.............................................................................................................. 43
   4.5 Beleidsterrein Bereikbaarheid ..................................................................................................... 44
   4.6 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 45
Programma 5 Bestuur, organisatie en veiligheid .................................................................................. 48
   5.1 Beleidsterrein Bestuursstijl .......................................................................................................... 49
   5.2 Beleidsterrein Dienstverlening ..................................................................................................... 50
   5.3 Beleidsterrein Financiële middelen ............................................................................................. 51
   5.4 Beleidsterrein Organisatie ........................................................................................................... 52
   5.5 Beleidsterrein Veiligheid en handhaving ..................................................................................... 53
   5.6 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 54
Programma 6 Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................... 57
   6.1 Beleidsterrein Baten belastingen ................................................................................................. 57




                                                                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     6.2 Beleidsterrein Algemene baten ................................................................................................... 58
     6.3 Financiële samenvatting .............................................................................................................. 60
4.        Paragrafen ..................................................................................................................................... 61
Lokale heffingen .................................................................................................................................... 62
Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................................................................... 65
Grondbeleid ........................................................................................................................................... 70
Verbonden Partijen ............................................................................................................................... 77
Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................................................... 85
Financiering ........................................................................................................................................... 92
Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................... 97
5         De financiële begroting ................................................................................................................ 101
     5.1 Uitgangspunten financieel beleid .............................................................................................. 102
     5.2 Baten en lasten .......................................................................................................................... 103
     5.3 Investeringsplan 2015-2018 ...................................................................................................... 106
     5.4 Gemeentefonds ......................................................................................................................... 107
     5.5 Eigen vermogen ........................................................................................................................ 110
6.        Bijlagen ........................................................................................................................................ 115
     1.       Reserves ................................................................................................................................. 117
     2.       Voorzieningen ......................................................................................................................... 121
     3.       Incidentele lasten en baten ..................................................................................................... 123
     4.       Bijlage model bestuursovereenkomst: Structuur Staat van de Gemeente. ............................ 126




                                                                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Een woord vooraf
Voor u ligt de programmabegroting 2015 met de meerjarenramingen voor de jaren 2016 - 2018. De
beleidsmatige en financiële kaders voor deze begroting zijn grotendeels bepaald door het
coalitieakkoord “ Luisteren en doen, samen werkend” en de kaderbrief 2014, die de raad in zijn
vergadering van 15 juli 2014 heeft vastgesteld.

Samen met inwoners, instellingen, bedrijven en andere partners wil dit college de unieke kracht van
onze mooie groene woon- en werkgemeente niet alleen behouden, maar vooral verder ontwikkelen.
De kwaliteit staat daarbij voorop: financieel verantwoord, duurzaam en toekomstgericht. Steeds
streven naar nog beter. Daarbij hanteren we een andere, open bestuursstijl die past bij de
veranderende samenleving van nu en morgen. Samen, anders, beter.

Met deze strategie in het achterhoofd, voortvloeiend uit de strategische visie, wordt de gemeente
bestuurd. Op het gebied van financiële planning streeft Leidschendam-Voorburg naar een sluitende
meerjarenraming, in de verantwoording naar sluitende financiële rapportages. Uit deze begroting
2015-2018 komt duidelijk naar voren dat onze financiële gezondheid gewaarborgd is: er ligt wederom
een sluitende meerjarenraming voor de jaren 2015 tot en met 2018. De Rijksbezuinigingen, als het
gevolg van de Regeerakkoorden van de kabinetten Rutte I en II, zijn volledig verwerkt binnen de
programmabegroting. Met ingang van 2015 wordt een groot deel van het verdeelstelsel van het
gemeentefonds gewijzigd. Het effect voor de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft positief
uitgepakt (vanaf 2016 structureel € 500.000).

Om financieel gezond te blijven, de lasten voor inwoners laag te houden en tegelijkertijd ook te
kunnen blijven investeren in de gemeente hechten wij grote waarde aan een zorgvuldige financiële
verantwoording. De financiële planning, zoals hier in de vorm van de programmabegroting 2015-
2018 voor u ligt, is belangrijk om de investeringen te kunnen doen die passen bij onze gemeente. Een
voor onze gemeente belangrijke ontwikkeling zijn de nieuwe taken die wij van de rijksoverheid gaan
overnemen in het kader van de drie decentralisaties.
Ons streven is om de taken uit te voeren binnen de budgetten die wij hiervoor van de rijksoverheid
wordt ontvangen. Dit vraagt om nauwe samenwerking met en door inwoners, met onze
maatschappelijke partners, omliggende gemeenten en een andere rol van ons als gemeente.

De motie armoedebeleid, die met algemene stemmen is aangenomen bij de behandeling van de
kaderbrief 2014, is verwerkt in deze begroting.

Doordat wij dit jaar weer een sluitende meerjarenbegroting kunnen presenteren, verwachten wij dat
wij ook dit jaar te maken krijgen met repressief toezicht van de Provincie Zuid-Holland. De afgelopen
jaren heeft de Provincie Zuid-Holland, in haar rol als financieel toezichthouder, meerdere malen haar
waardering uitgesproken over de financiële huishouding van Leidschendam-Voorburg. Wij hebben de
ambitie om het repressief toezicht van de Provincie ook de komende jaren te behouden.

Tot slot nog dit. De programmabegroting bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. In
de raadsvergadering van 15 juli 2014 is besloten om de indeling van de huidige programma’s met
ingang van 2015 aan te passen. Op deze manier pogen wij de begroting helderder te maken. In deze
begroting is hieraan uitvoering gegeven. Met de nieuwe indeling wordt aangesloten bij de
belangrijkste opgaven van de gemeente, die onder andere zijn verwoord in de strategische visie “Blik
op Leidschendam-Voorburg”, de Sociale Structuurvisie “Ruimte voor Mensen 2024” en de Ruimtelijke



                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Structuurvisie “Ruimte voor Wensen 2040”. Deze nieuwe indeling maakt ook een scherpe blik op het
sociaal domein mogelijk: hiermee kunnen we geldstromen rond de drie decentralisaties goed
monitoren.

Daarmee is deze programmabegroting een vervolgstap in ons voortdurende streven de
inzichtelijkheid van het gemeentelijke huishoudboekje te verbeteren.

Drs. P.F. Rozenberg MPA
Wethouder Financiën




                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Financiële positie




                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2.1 FINANCIEEL PERSPECTIEF 2015-2018

Ontwikkeling vanaf de begroting 2014- 2017 en saldo begroting 2015-2018
In de kaderbrief 2014, die op 15 juli 2014 door de raad is behandeld, is voor de jaren 2015 -2018 het
volgende financiële samenvattende overzicht opgenomen:

Uitgangspositie                                                  2015      2016       2017      2018
 e
1 Tussentijdse rapportage 2014                                     -65       -55        -45        -45

Actuele mee- en tegenvallers (Dienst Sociale                      -398      -250       -144        -58
Werkvoorziening Rijkswijk en wachtgelden voormalige
wethouders college periode 2010-2014)
Effecten Meicirculaire 2014                                     -1.850     -1.600     -1.600    -1.600

Nieuw beleid uit Coalitieakkoord 2014-2018:
Structureel nieuw beleid                                          -645      -620       -620       -620
Incidenteel nieuw beleid                                        -1.005      -700       -700       -700
Beschikbare budgettaire ruimte voor nieuw beleid structureel       645       620        620        620
Aanwenden van reserves voor incidenteel nieuw beleid             1.005       700        700        700

Uitgangspositie                                                 -2.313     -1.905     -1.789    -1.703
Bedragen x € 1.000


In bovenstaande tabel is weergegeven hoe de financiële positie van de gemeente zich ten tijde van
     e
de 1 Tussentijdse rapportage 2014 heeft ontwikkeld in vergelijking met de begroting 2014-2017. Het
uitgangspunt voor de begroting 2015-2018 is een sluitend meerjarenperspectief. Voor de nadelige
financiële gevolgen, zoals benoemd in de bovenstaande tabel, worden in de begroting 2015-2018
dekkingsmogelijkheden gezocht.
                                                 e
In de periode vanaf de behandeling van de 1 Tussentijdse rapportage 2014 heeft zich een aantal
nieuwe ontwikkelingen voorgedaan met een effect op de bovengenoemde begrotingssaldi. In de
exploitatie zijn de cijfers geactualiseerd (prijsindex en autonome ontwikkeling) en exogeen
onontkoombare ontwikkelingen meegenomen. Uiteindelijk levert dit het volgende beeld op:

(Bedragen x 1.000)                               2015           2016           2017            2018
Saldo uitgangspositie kaderbrief 2014            N 2.313        N 1.905        N 1.789         N 1.703

Voordelen
Actualisatie cijfers:
Algemene uitkering                                3.250 V        3.900 V       3.850 V         2.850 V
Vervallen stelposten                                683 V          499 V         446 V         1.045 V
OZB (indexatie)                                     300 V          300 V         300 V           300 V
Gemeentelijke leges                                 450 V           75 V         170 V           290 V
Rentevoordelen                                    1.100 V          880 V         900 V         1.100 V
Afschrijvingen                                    1.300 V        1.000 V       1.000 V           800 V
Nadelen
Exogeen onontkoombaar:
Nieuwe CAO gemeenten                                720 N         820 N             820 N       820 N
Stelpost CAO ontwikkelingen                         200 N         200 N             200 N       200 N
gemeenschappelijke regelingen
Actualisatie cijfers:
Verlaging decentralisatie uitkering WMO           2.100 N       2.100 N        2.100 N         2.100 N
Indexatie diverse budgetten                         900 N         900 N          900 N           900 N
Afname bespaarde rente                              447 N         485 N          420 N           505 N
Achterstallig onderhoud brandkranen                 300 N
Overige mutaties                                     11 V         132 N             202 N       157 N

Saldo begroting 2015 – 2018                         114 V         112 V             235 V           0


                                                                                                        8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Actualisatie cijfers
Dit onderdeel bevat een actualisatie van de beginstand van het begrotingssaldo. Deze posten vloeien
voort uit exogene omstandigheden, de bijstelling van eenheden etc. het gaat hier niet om het maken
van keuzes en de genoemde bedragen zijn daarom als onvermijdelijk te beschouwen.

Uitkeringen gemeentefonds
De uitkeringen uit het gemeentefonds in de begroting 2015 en meerjarenramingen 2016-2018 zijn
berekend op basis van de meicirculaire d.d. 30 mei 2014. In deze meicirculaire wordt de gemeente
geïnformeerd over de omvang en mutaties van de gemeentefondsuitkeringen. Het voordeel wordt
behaald door accres ontwikkeling 2014-2018, toename van uitkeringsontvangers en aanpassing van
de waarde van woningen en niet-woningen en rekentarieven. Daarnaast treden met ingang van 2015
herverdeeleffecten op door ‘groot onderhoud’ aan het verdeelstelsel en worden de middelen voor
buitenonderhoud en aanpassingen van schoolgebouwen in het primair en speciaal onderwijs
overgeheveld naar de schoolbesturen. In de algemene uitkering komen ook structureel extra
middelen beschikbaar voor de intensivering van armoedebeleid, studietoelagen en uitvoering van de
participatiewet. In totaal gaat het om een bedrag van € 375.000 in 2015 oplopend tot € 500.000 in
2018 waar in principe gemeentelijke kosten tegenover staan.

Vervallen stelposten
Vanaf 2015 kunnen diverse stelposten vervallen. Wij gaan er vanuit dat vanaf 2015 deze stelposten
niet meer nodig zijn om de “going concern taken” uit te kunnen voeren.

Onroerende zaakbelastingen (OZB)
De opbrengstraming van de onroerende zaakbelasting is gebaseerd op de waarde van de
onroerende zaken en de te verwachten minder- en meeropbrengsten van respectievelijk sloop en
nieuwbouw van woningen. Daarnaast worden jaarlijks de tarieven voor woningen en niet-woningen
verhoogd met het inflatiepercentage.

Gemeentelijke leges
De meeropbrengsten aan bouwleges zijn geraamd conform de verwachten projecten uit het
projectenboek.

Rentevoordelen
De huidige rentestand is historisch laag en levert de gemeente een voordeel op de kort- en
langlopende geldleningen. Door fasering geplande investeringen wordt er ook gefaseerd leningen
aangetrokken. Dit te samen levert een aanzienlijk voordeel op ten opzichte van de begroting 2014.

Afschrijvingen
Het voordeel wordt behaald door vervroegde afschrijvingen en fasering van diverse investeringen.
In de begroting 2014 is voor een bedrag van € 970.000 aan investeringen WVG-
vervoersvoorzieningen en WVG-rolstoelen .vervroegd afgeschreven. Dit conform de uitgangspunten
van het vastgestelde activabeleid, namelijk investeringen van een beperkt bedrag moeten direct ten
                                                                                               e
laste van de exploitatie worden gebracht. Deze vervroegde afschrijvingen zijn verwerkt in de 2
tussentijdse rapportage 2014. Ten opzichte van de begroting 2014 is voor een bedrag van € 5,7
miljoen investeringen doorgeschoven naar volgende jaren.

Verlaging decentralisatie uitkering WMO
De belangrijkste integratie-uitkering is de Wmo (voor de oude taken). De korting met ingang van 2015
uit het Regeerakkoord is verlaagd van 75% naar 40%. De integratie-uitkering is niet toegevoegd aan



                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>de integratie-uitkering sociaal domein en blijft daardoor apart zichtbaar. De integratie-uitkering is vrij
besteedbaar, maar geeft wel een indicatie welk budget beschikbaar is voor de taken van de Wmo.

Indexatie diverse budgetten
Dit onderdeel bevat de actualisatie van de beheersbegroting. De genoemde posten in de
bovenstaande tabel vloeien voort uit autonome ontwikkelingen (bijstelling van eenheden etc.) en het
toepassen van een prijsindexeringspercentage van 2 %.

Afname bespaarde rente
De afname van de bespaarde rente over de eigen financieringsmiddelen wordt veroorzaakt door de
lage rente op de kapitaalmarkt en afname van de reservepositie.

Achterstallig onderhoud brandkranen
Het is nog steeds niet duidelijk welke financiële bijdrage de gemeente moet doen, voor het
achterstallig onderhoud, bij de overname van de brandweerkranen. Wij hebben in de begroting hierop
geanticipeerd en voor het jaar 2015 een bedrag van € 300.000 opgenomen.

Exogeen onontkoombaar
De gemeente wordt ieder jaar geconfronteerd met ontwikkelingen en daaruit volgende financiële
effecten die buiten de invloedsfeer van de gemeente liggen. Dit onderdeel vermeldt de posten die
voldoen aan de definitie “exogeen en onontkoombaar”. Hiermee zijn de genoemde bedragen als
onvermijdelijk te beschouwen.

Nieuwe CAO gemeenten
De nieuwe CAO gaat met terugwerkende kracht in per 1 januari 2013 en loopt door tot 1 januari 2016.
Per 1 oktober 2014 gaan de salarissen met 1 procent omhoog. Vanaf 1 april 2015 krijgen alle
gemeenteambtenaren een salarisverhoging van 50 euro per maand. Daarnaast wordt in oktober 2014
een eenmalige uitkering van 350 euro uitgekeerd. Deze eenmalige bonus is bedoeld als compensatie
voor het feit dat er over vorig jaar geen loonstijging is afgesproken.

Stelpost CAO ontwikkelingen gemeenschappelijke regelingen
Wij hebben een stelpost van € 200.000 opgenomen voor de doorwerking van de nieuwe CAO
ontwikkelingen bij de gemeenschappelijke regelingen waar de gemeente in deel neemt.

Bezuinigingen
De afgelopen collegeperiode is financieel sterk beïnvloedt door de economische recessie. De impact
daarvan op de gemeentelijke financiën was groot. Het aanbieden van een financieel solide, sluitende
begroting maakte het noodzakelijk om jaarlijks een (fors) pakket aan bezuinigingsmaatregelen door te
voeren. In deze paragraaf geven wij u informatie over de voortgang van de eerder genomen
bezuinigingsmaatregelen.

De bezuinigingen ad € 23 miljoen worden tot en met 2018 gefaseerd gerealiseerd. Hiervan moet
ultimo 2015 cumulatief afgerond € 21,7 miljoen zijn gerealiseerd. Dit bedrag is als zodanig in de
begroting verwerkt. Van dit bedrag was de opgave tot en met 2014 € 19,7 miljoen. Dit betekent dat
voor het jaar 2015 voor een bedrag van € 2 miljoen is verwerkt aan ombuigingen.




                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Ombuigingsmaatregelen                                    2015        2016        2017        2018
(bedragen x € 1.000)
Ombuigingsmaatregelingen:
1. Bedrijfsvoering                                         7.000      7.000        7.000       7.000
2. Riooltarief kostendekkend 2014                          1.000      1.000        1.000       1.000
3. Kerntakendiscussie                                     13.765     14.668       14.885      15.277

Totaal                                                     21.765    22.668       22.885       23.277
Voor de realisatie van de bezuinigingen wordt u als raad tweemaal per jaar middels de tussentijdse
rapportages geïnformeerd over de voortgang van de diverse maatregelen.

Nieuw beleid
Voor de komende vier jaar is zowel incidenteel als structureel nieuw beleid opgenomen in de
begroting. In de onderstaande tabel zijn de onderwerpen van het nieuwe beleid opgenomen voor
zover deze nu zijn gekwantificeerd.
                                                                                (bedragen x € 1.000)
Incidentele (i) en structurele (s) kosten nieuw beleid      2015        2016        2017        2018
Inflatiecorrectie belastingen
Incidentele lastenverlichting (i)                              175            0           0           0
Versterken sociaal beleid
Preventief jeugdbeleid (i)                                     150          150         150         150
Opleidingen vrijwilligers (s)                                     5           5           5           5
Versterken lokale economie/werkgelegenheid
Acquisitiefonds (i)                                            200          200         200         200
Centrummanager (i)                                             125          225         225         225
Accountmanager bedrijven (i)                                     95          95          95          95
Platform onderwijs, economie en arbeidsmarkt (s)               100          100         100         100
Versterken veiligheid
Jeugd op het rechte pad (s)                                    150          150         150         150
Buurtpreventieteams (s)                                          20          20          20          20
Versterken groen en milieu
Groen extra 1.000 bomen (i)                                    125          125         125         125
Duurzaamheid (s)                                                 50          50          50          50
Versterken recreatie en toerisme
Recreatie en toerisme (i)                                      230            0           0           0
Recreatie en toerisme (s)                                      100          100         100         100
Versterken dienstverlening
Informatiepunt Voorburg (s)                                    125          125         125         125
Totaal                                                       1.650        1.320       1.320       1.320

De structurele uitgaven van het nieuw beleid worden gedekt door de beschikbare budgettaire ruimte
van € 650.000 per jaar die reeds beschikbaar was in de programmabegroting 2014-2017. De
reserves Vrij besteedbaar en Recessie zijn voldoende van omvang om in de dekking van de
incidentele uitgaven van het nieuw beleid te voorzien.

In het coalitieakkoord zijn ook nog onderwerpen voor nieuw beleid die nog gekwantificeerd moeten
worden zoals het verkeer- en vervoersplan, het integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting 2015-
2018, het klimaatplan etc. Genoemde onderwerpen worden aan de raad voorgelegd in de kadernota
2015 en verder.




                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Samenvatting
Met inachtneming van de diverse ontwikkelingen voor de komende jaren is er uiteindelijk sprake van
sluitende jaarschijven in de meerjarenbegroting.

Totaal saldo 2015-2018
(bedragen x € 1.000)                                 2015         2016         2017        2018

Saldo uitgangspositie kaderbrief 2014                2.313 N      1.905 N     1.789 N      1.703 N
Mutaties begroting:
Actualisatie cijfers                                 4.022 V      3.657 V     3.664 V      3.343 V
Exogeen onontkoombaar                                  920 N      1.020 N     1.020 N      1.020 N
Nieuw beleid structureel                               645 N        620 N       620 N        620 N
Nieuw beleid incidenteel                             1.005 N        700 N       700 N        700 N
Onttrekking reserves                                 1.005 V        700 V       700 V        700 V

Totaal saldi 2015-2018                                 144 V        112 V       235 V             0




                                                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3. Programma’s




                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>3.1 TOTAAL OVERZICHT PROGRAMMA’S

De onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de ramingen van het begrotingsjaar 2015 en de
mutaties in de reserves.

Begroting 2015

Programma                                                      Lasten        Baten        Saldo
   1. Sociale structuur                                           19.735         4.854      -14.881
   2. Sociale ondersteuning                                       83.252        34.628      -48.625
   3. Groene woongemeente                                         23.814        16.418       -7.396
   4. Economie en ruimtelijke kansen                              23.786        12.612      -11.174
   5. Bestuur, organisatie en veiligheid                          37.853         1.731      -36.119
   6. Algemene dekkingsmiddelen                                      345      115.132      114.643

Resultaat vóór bestemming                                         188.785      185.376           -3.409

Toevoegingen (last) en                                              4.228                        -4.228
Onttrekkingen (bate) aan reserves                                                 7.781           7.781

Resultaat na bestemming                                          193.013      193.157              144
                                                      (Alle bedragen x € 1.000 / - is nadelig)



Investeringen 2015

Programma                                                      Lasten        Baten        Saldo
   1. Sociale structuur                                           18.719              0      18.719
   2. Sociale ondersteuning                                            0              0           0
   3. Groene woongemeente                                          8.883          1.339       7.544
   4. Economische en ruimtelijke kansen                            2.208              0       2.208
   5. Bestuur, organisatie en veiligheid                           7.336              0       7.336
   6. Algemene dekkingsmiddelen                                        0              0           0

Investeringsvolume                                                 37.146        1.339      35.807
                                                                      (Alle bedragen x € 1.000)




                                                                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Programma 1 Sociale structuur
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                               Portefeuillehouder(s):
1.1 Sociale infrastructuur                          Bruines en Rozenberg
1.2 Ontwikkeling en algemene preventie              Bruines en Rozenberg

Visie op het programma
In Leidschendam-Voorburg kan iedereen zijn talenten en vaardigheden ontdekken, ontwikkelen en
benutten. Alle jeugdigen gaan naar school en groeien op in een gezonde en veilige omgeving zodat
ze zich goed op hun toekomst kunnen voorbereiden. Opleidingen sluiten aan op de arbeidsmarkt. In
de buurt is er ruimte om buiten te spelen en elkaar te ontmoeten. Er zijn sportvelden en gymzalen
waar jong en oud plezier kunnen maken en kunnen werken aan een goede conditie. Inwoners kunnen
zich ontwikkelen en hun sociale netwerk opbouwen door lid te worden van een vereniging of deel te
nemen aan activiteiten in de buurt. Een grote groep mensen is actief in de buurt of levert als
vrijwilliger een waardevolle bijdrage aan het lokale verenigingsleven. Buren kennen elkaar en kunnen
een beroep op elkaar doen als het nodig is.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
   1. Behoud van een goed voorzieningenniveau;
   2. Een sterk opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, op scholen, peuterspeelzalen en in de
       kinderopvang;
   3. Jongeren die het onderwijs met een startkwalificatie verlaten. Een startkwalificatie is een
       diploma op het niveau: mbo niveau 2 of hoger, havo, vwo;
   4. Een vitale bevolking;
   5. Sociale samenhang in wijken en buurten.

Omschrijving gewenst effect

Effectindicator              Norm     Realisatie-    Streef-    Streef-   Streef-   Streef-   Streef-
                                       waarde        waarde     waarde    waarde    waarde    waarde
                                        2013          2014       2015      2016      2017      2018
Rapportcijfer voor              7.0                      7.1                  7.1                 7.1
voorzieningen in de
buurt*
Rapportcijfer voor              7.0                       6.7                 6.9                 7.0
culturele voorzieningen**
Percentage inwoners           78.0                                           78.0
(19+) dat zijn gezondheid
als “goed” tot “zeer goed”
ervaart***
Percentage voortijdig           3.0           3.2         3.1       3.1       3.0       3.0       3.0
schoolverlaters
Rapportcijfer inwoners          7.0                       6.7
betrokkenheid bij de buurt

Toelichting op de indicatoren:
*De bron van deze indicatoren is de Wijkatlas 2012. Het representatieve belevingsonderzoek voor de
Wijkatlas wordt eens per twee jaar uitgezet. In 2014 en 2016 wordt het onderzoek herhaald. Dit houdt
in dat er voor de jaren 2013, 2015 en 2017 geen streefwaarden zijn opgenomen. Meer informatie op



                                                                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>stedelijk- wijk- en buurtniveau kunt u vinden door te klikken op deze link: http://leidschendam-
voorburg.buurtmonitor.nl/
** De bron van deze indicator is DUO (de voormalige Informatiebeheer groep)
***De bron van deze indicator is de rapportage van het regionale GGD-onderzoek naar de
gezondheid en het welzijn van volwassenen en senioren in de gemeente Leidschendam-Voorburg
(2012). De norm (78%) is het gemiddelde in de regio Zuid-Holland West. Dit onderzoek wordt eens
per vier jaar uitgevoerd. Dit houdt in dat er voor de jaren 2013,2014 en 2015 geen streefwaarden zijn
opgenomen.

1.1 BELEIDSTERREIN SOCIALE INFRASTRUCTUUR
Dit beleidsterrein betreft onder andere sociale accommodaties zoals schoolgebouwen, wijkcentra
jongerencentra, culturele accommodaties en sportaccommodaties. Maar ook speelruimte,
kinderboerderijen en begraafplaatsen horen tot de sociale infrastructuur.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Uitvoering geven aan het Integraal              In 2014 wordt een nieuw IHP opgesteld voor de
Huisvestingsplan (IHP) 2015-2018.               periode 2015-2018. Het college streeft naar
                                                schoolgebouwen die passen bij de eisen van
                                                deze tijd, zonder achterstallig onderhoud en met
                                                een gezond binnenklimaat.
Inventariseren van de behoefte bij              De gemeente wil sporten en bewegen voor alle
sportverenigingen voor eventuele aanpassingen   inwoners mogelijk en aantrekkelijk maken en
van de sportvoorzieningen. Deze inventarisatie  streeft daarom naar hoogwaardige
uitwerken en waar mogelijk uitvoeren.           sportaccommodaties. Bij de inventarisatie zal
                                                worden bezien of met slimme aanpassingen
                                                multifunctioneel gebruik van
                                                sportaccommodaties door andere verenigingen
                                                en/of scholen kan worden gerealiseerd.

Ontwikkelingen & risico’s
Wet Markt en Overheid: De Wet Markt en Overheid schrijft onder andere voor dat bestuursorganen,
zoals de gemeente, bij het aanbieden van producten en diensten op de markt een integrale kostprijs
doorbereken. Een uitzondering kan worden gemaakt voor activiteiten van algemeen belang. De raad
heeft in juli 2014 o.a. het beheer en de exploitatie van sportaccommodaties en maatschappelijk
vastgoed aangewezen als activiteiten van algemeen belang.

Doordecentralisatie onderhoud buitenzijde primair onderwijs: Vanaf 1 januari 2015 worden de scholen
binnen het primair onderwijs zelf verantwoordelijk voor de onderhoud aan de buitenzijde van hun
lesgebouw. Het rijk gaat met ingang van die datum jaarlijks 256 miljoen euro overhevelen vanuit de
gemeentekas naar de schoolbesturen. Schoolbesturen kunnen dan geen aanvragen meer indienen
bij de gemeente. De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente L-V zal worden
gewijzigd. Inhoudelijk is deze doorcentralisatie onderwerp van aandacht binnen het nieuwe IHP 2015-
2018.




                                                                                                   16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                       Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                       2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   16.293      15.362       13.588       15.210       15.224       15.617
Baten                                    -4.767       -4.724       -3.664       -3.556       -3.646       -3.649
Totaal voor resultaatbestemming         11.526       10.638        9.924       11.654       11.578       11.968


1.2 BELEIDSTERREIN ONTWIKKELINGEN EN ALGEMENE PREVENTIE
Dit beleidsterrein betreft datgene wat de gemeente – meestal samen met maatschappelijke partners -
doet om ertoe bij te dragen dat inwoners van jong tot oud, zich optimaal kunnen ontwikkelen en zo
lang mogelijk vitaal blijven. Een belangrijk onderwerp binnen dit beleidsterrein is het onderwijs in de
brede zin van het woord. De voor- en vroegschoolse educatie, de ontwikkeling van brede
buurtscholen alsook de ontwikkelingen op het gebied van ‘Passend onderwijs’, het voorkomen van
schooluitval en volwasseneneducatie. Naast het onderwijsbeleid horen de onderwerpen:
‘cultuurparticipatie, sportstimulering, vrijwilligerswerk en jongerenwerk’ ook tot dit beleidsterrein. Net
als het bevorderen van een gezonde leefstijl en het versterken van de sociale samenhang (en
daarmee de leefbaarheid) in wijken en buurten.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                       Omschrijving
Uitvoering geven aan de brede cultuurvisie.       In de tweede helft van 2014 wordt samen met
                                                  betrokken maatschappelijke organisaties een
                                                  brede cultuurvisie ontwikkeld. In deze visie is in
                                                  ieder geval plaats voor cultuurhistorie,
                                                  cultuureducatie, aandacht voor jongeren, de
                                                  bibliotheekfunctie, de musea
                                                  en het theateraanbod in onze gemeente.
Vaststelling van een integrale visie op Onderwijs In de tweede helft van 2014 wordt er samen met
en uitvoering geven aan de Lokale Educatieve      de partners in het veld een integrale visie op
Agenda 2015-2018.                                 onderwijs ontwikkeld. In deze visie staat het kind
                                                  en zijn/haar omgeving centraal. In 2015 wordt de
                                                  visie vastgesteld en maken betrokken partijen
                                                  afspraken over de realisatie. Deze afspraken
                                                  vormen samen de Lokale Educatieve Agenda
                                                  2014-2018.
Uitvoering geven aan de afspraken met de          In 2014 maken de gemeente en de
schoolbesturen die gemaakt zijn op basis van de schoolbesturen afspraken over de aansluiting
gezamenlijke ‘Ontwikkelagenda Passend             tussen de ondersteuningsplannen voor het
Onderwijs’                                        primair- en voortgezet onderwijs en het
                                                  gemeentelijk jeugdbeleid (inclusief de toegang
                                                  tot de jeugdzorg).
Investeren in (algemene) preventie en de rol van Vrijwilligersorganisaties als sportverenigingen,
vrijwilligersorganisaties hierin versterken.      wijkverenigingen en scoutingverenigingen
                                                  kunnen met (specifieke) activiteiten een
                                                  belangrijke positieve bijdrage leveren aan:
                                                  de sociale ontwikkeling en de maatschappelijke
                                                  opvoeding van kinderen en jongeren;


                                                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                  het in een vroegtijdig stadium signaleren van
                                                  problemen;
                                                  het leren van sociale- en/of groepsvaardigheden
                                                  (evt. na verwijzing);
                                                  het behoud van een goede gezondheid;
                                                  het voorkomen en verminderen van depressieve
                                                  klachten;
                                                  het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid.
                                                  De rol van vrijwilligersorganisaties die hierin
                                                  aantoonbaar van toegevoegde waarde zijn en
                                                  die zich met specifieke aanvullende activiteiten
                                                  richten op kwetsbare doelgroepen (jong,
                                                  volwassen en/of oud) wordt versterkt.



Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018             Extra
                                                   budget
                                                   (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018            2015        2016        2017         2018
Platform onderwijs, economie en arbeidsmarkt              100        100         100          100
(structureel)
Opleiding vrijwilligers (structureel)                      5           5            5            5
Preventief jeugdbeleid (incidenteel)                     150         150          150          150

Ontwikkelingen & risico’s

De Wet passend onderwijs: Met ingang van het schooljaar 2014/2015 is de wet Passend Onderwijs
in werking getreden. De schoolbesturen in onze gemeente werken samen met Den Haag en Rijswijk
in twee samenwerkingsverbanden (PO en VO). De wet beschrijft de verantwoordelijkheid van de
samenwerkingsverbanden om aan elk kind een passende onderwijsplek te bieden. De
samenwerkingsverbanden PO en VO hebben daartoe twee ondersteuningsplannen opgesteld. De
aansluiting van deze ondersteuningsplannen op het gemeentelijke jeugdbeleid, is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de samenwerkingsverbanden en de gemeente(n). Om deze aansluiting te
versterken wordt in 2014 een gezamenlijke ontwikkelagenda vastgesteld. De ontwikkelagenda gaat
ook in op de relatie van Passend Onderwijs met andere gemeentelijke taken zoals leerlingenvervoer,
leerplicht en onderwijshuisvesting. Op basis van deze gezamenlijke ontwikkelagenda maken de
partijen afspraken over de uitvoering.

Bestuursakkoord Primair Onderwijs: Op 10 juli 2014 is er een akkoord gesloten tussen de PO-raad en
de staatssecretaris van Onderwijs. Partijen hebben voor de periode tot 2020 afspraken gemaakt over:
talentontwikkeling door uitdagend onderwijs, een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering,
professionalisering en doorgaande ontwikkelingslijnen. Het onderwijs krijgt extra middelen om deze
afspraken uit te voeren. Deze landelijke ontwikkelingen kunnen lokaal worden vertaald in de te
ontwikkelen integrale benadering van onderwijs.

Volwasseneneducatie: Met ingang van 1 januari 2015 wordt de Wet participatiebudget en de Wet
educatie en beroepsonderwijs (WEB) gewijzigd. Voor elke regio wordt een contactgemeente
aangewezen. Voor onze regio is dat Zoetermeer. De contactgemeente ontvangt de middelen van het
Rijk en heeft de opdracht om in overleg met de colleges van de gemeenten in de regio te komen tot




                                                                                                 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>een regionaal programma. Gemeenten zijn niet meer verplicht om de educatiemiddelen te besteden
bij de regionale opleidingscentra (ROC’s). De wet voorziet in een afbouwregeling.

Gezonde scholen: Voor scholen die structureel aandacht besteden aan gezondheidsbevordering is er
het vignet Gezonde School als beloning. De Gezonde School is een landelijk initiatief dat de
gezondheid van kinderen wil verbeteren via het onderwijs. Twee BO-scholen in de gemeente hebben
dit vignet al en nog 2 BO zijn daar naar op weg.

Gezond in de stad: De gemeente heeft zich aangemeld voor het stimuleringsprogramma ‘Gezond in
de Stad’ en ontvangt hiervoor structureel tot en met 2017 ondersteuningsmiddelen vanuit het Rijk De
middelen dienen ingezet te worden ter ondersteuning van de lokale, integrale aanpak van
gezondheidsachterstanden. Deze ontwikkeling sluit aan bij de uitvoering van speerpunt 4: Investeren
in preventie. Beide zaken zullen in samenhang worden uitgewerkt.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                     2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                 8.301        7.249        6.147        6.106        6.067        6.036
Baten                                  -1.440       -1.213       -1.190       -1.144       -1.144       -1.144
Totaal voor resultaatbestemming        6.861        6.036        4.957        4.962        4.923        4.892




                                                                                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>1.3 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                           Rekening     Begroting    Jaarschijf    Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf
                                           2013         2014         2015          2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten
sociale infrastructuur                       16.293      15.362        13.588        15.210       15.224       15.617
ontwikkeling en algemene preventie            8.301       7.249         6.147         6.106        6.067        6.036
Totaal Lasten                               24.594       22.611       19.735        21.316       21.291       21.653
Baten
sociale infrastructuur                       -4.767       -4.724       -3.664        -3.556       -3.646       -3.649
ontwikkeling en algemene preventie           -1.440       -1.213       -1.190        -1.144       -1.144       -1.144
Totaal Baten                                 -6.207      -5.938       -4.854        -4.700       -4.791       -4.793
Totaal voor resultaatbestemming             18.387       16.673       14.881        16.616       16.500       16.860
Storting in reserve                           1.772         686           120             -            -            -
Onttrekking uit reserve                      -1.378       -1.350         -323        -1.100            -            -
Saldo na resultaatbestemming                18.781       16.010       14.677        15.516       16.500       16.860


Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

Lasten
De lasten zijn ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat
met ingang van 2015 gemeenten niet langer verantwoordelijk zijn voor het buitenonderhoud en de
aanpassingen van schoolgebouwen in het primair onderwijs en het speciaal onderwijs. De
verantwoordelijkheid gaat van de gemeente over naar de schoolbesturen. De middelen ontvangen de
schoolbesturen vanaf 2015 rechtstreeks van het Rijk.
In 2015 zijn de ombuigingen ten aanzien van subsidiëring aan culturele voorzieningen en
jongerenwerk geheel gerealiseerd.
Ten opzichte van 2014 zijn gemeentelijke accommodaties afgestoten. Hierdoor zijn de gemeentelijke
lasten en huuropbrengsten afgenomen.

Baten
De baten zijn ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat
vanaf 1 januari 2015 het gemeentelijk zwembad geëxploiteerd wordt door Sportfondsen Nederland
BV.

Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves

                             Omschrijving                                       Toevoeging 2015        Onttrekking 2015
                            (bedragen x € 1.000)
 Egalisatiereserve schoolgebouwen                                                                                       303
 Reserve binnensport                                                                                                     20
 Reserve nieuw zwembad                                                                          120
 Totaal                                                                                         120                     232

Toelichting op de reserves
Storting van het positieve resultaat op de exploitatie van het oude zwembad in de reserve nieuw
zwembad.
Onttrekking aan de egalisatiereserve schoolgebouwen voor de tijdelijke onderhuisvesting aan de
Nassaulaan en de bouw van een gymzaal voor Pius X. Tevens onttrekking aan de reserve
binnensport voor de bouw van het nieuwe zwembad.




                                                                                                                   20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>      Geplande investeringen
        Investeringen (bedragen x € 1.000)               2015                  2016                2017                2018
                                                   uitgaven inkomsten   uitgaven   inkomsten uitgaven inkomsten uitgaven inkomsten
20071155 Nieuwbouw VO Veurs Voorburg                   500          -      3.000          -    2.606         -         -         -
20071162 Nieuwbouw PO Gr v Prinstererschool          2.700          -          -          -        -         -         -         -
20081116 PO 2 noodlokalen 2008                         180          -          -          -        -         -         -         -
20081122 Nieuwbouw PO Margriet                         100          -      1.592          -        -         -         -         -
20081125 Nieuwbouw PO Trampoline / Elzenheuvel         300          -      2.000          -        -         -         -         -
20091082 PO 5 noodlokalen 2009                         500          -          -          -        -         -         -         -
20091083 PO Nieuwbouw Dijsselbloem                   1.400          -      1.319          -        -         -         -         -
20091090 Nieuwbouw PO Vijverhof                         50          -       429           -    2.062         -         -         -
20101082 Nieuwbouw M.v.d.Veldeschool                 2.296          -          -          -        -         -         -         -
20121059 Nieuwbouw gymzaal Pius X                      673          -          -          -        -         -         -         -
20121065 Gymzaal veurscollege                          100          -       362           -        -         -         -         -
20131008 Sportpark Westvliet renovatie veld1             -          -        50           -        -         -         -         -
20131064 Gymzaal met turnvoorz.(Delflandlaan)          202          -      1.277          -        -         -         -         -
20141015 SP 't Loo toplaagrenov veld 4+7+drain           -          -          -          -       85         -         -         -
20141017 SP Westvliet toplaagren handbalveld 1          38          -          -          -        -         -         -         -
20141037 Zwembad Leidschendam                        8.910          -       526           -        -         -         -         -
20151008 SP Meerhorst toplaagren. veld 2+3+drain        65          -          -          -        -         -         -         -
20151009 SP Overdam hekwerken/ballenvangers              -          -          -          -        -         -       25          -
20151012 Sportpark 't Loo kunstgras veld 1+2           490          -          -          -        -         -         -         -
20151013 SP Westvliet toplaagren veld 5+drain            -          -          -          -       45         -         -         -
20151014 Speelruimteplan 2015                          215          -          -          -        -         -         -         -
20161007 Sportpark Duyvesteijn kunstgras veld 6          -          -       190           -        -         -         -         -
20161010 Sportpark Meerhorst kunstgras veld 1            -          -       240           -        -         -         -         -
20161020 Vervanging speelvoorzieningen 2016              -          -       420           -        -         -         -         -
20171007 Sportpark Duyvesteijn kunstgras veld 3          -          -          -          -      190         -         -         -
20171008 SP Kastelenring kunstgras veld                  -          -          -          -      715         -         -         -
2+7+10+11
20171019 Vervanging speelvoorzieningen 2017              -          -          -          -      420         -         -         -
20181006 SP Kastelenring toplaagrenov. veld 4+5          -          -          -          -        -         -       65          -
20181011 Vervanging speelvoorzieningen 2018              -          -          -          -        -         -      420          -
Totaal programma                                    18.719          -    11.405           -    6.123         -      510          -




                                                                                                                     21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Programma 2 Sociale ondersteuning
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                             Portefeuillehouder(s):
2.1 Toegang tot ondersteuning                     Bruines, Mijdam, van der Sluijs en Rozenberg
2.2 Algemene ondersteuning                        Bruines, Mijdam en Rozenberg
2.3 Individueel maatwerk                          Bruines, Mijdam en Rozenberg
2.4 Zorg                                          Bruines en Rozenberg

Visie op het programma
Voor de samenleving is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen meedoen. Iedereen heeft daarin
een eigen verantwoordelijkheid. Ouders ondersteunen en begeleiden hun kinderen op weg naar
volwassenheid. Inwoners die kunnen werken voorzien als het enigszins mogelijk is in hun eigen
levensonderhoud. Mensen die niet werken omdat ze dat niet kunnen of niet meer hoeven, houden zo
lang mogelijk de regie over hun eigen leven en blijven, zolang ze dat willen, sociaal actief. Ook
regelen inwoners op eigen kracht de ondersteuning die in het leven soms nodig is. Ze vinden die
steun in hun sociale netwerk, of bij één van de maatschappelijke organisaties die hier een rol in
spelen. Inwoners en gezinnen die het op eigen kracht, of met hulp uit hun omgeving, niet redden
vallen niet tussen wal en schip. Deze mensen krijgen op tijd de ondersteuning die ze nodig hebben
om mee te kunnen blijven doen in de samenleving. Inwoners die zorgen voor een familielid of vriend
kunnen rekenen op advies en ondersteuning om overbelasting te voorkomen.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
   1. Zoveel mogelijk inwoners die op eigen kracht, of met hulp uit hun omgeving, meedoen in de
       samenleving;
   2. Werk voor iedereen met arbeidsvermogen, bij voorkeur bij een reguliere werkgever;
   3. Een opleiding en/of werk voor alle jeugdige werklozen;
   4. Een helder, toekomstbestendig model voor de toegang tot ondersteuning; Integraal en
       volgens het principe: één huishouden, één plan en één regisseur;
   5. Een samenhangend aanbod van ondersteuning en zorg voor inwoners die het op eigen
       kracht niet redden;
   6. Inzet van eigen kracht, informele zorg en algemene ondersteuning waar mogelijk. Tijdige en
       voortvarende inzet van maatwerkvoorzieningen en zwaardere zorg, waar nodig ter
       voorkoming van escalatie;
   7. Meer ruimte voor professionals om de juiste hulp te bieden door het verminderen van
       regeldruk;
   8. Oneigenlijk gebruik van voorzieningen voorkomen en bestrijden. Tegelijkertijd de doelgroepen
       stimuleren de regelingen te gebruiken;
   9. Het waarborgen van de noodzakelijke kwaliteit van ondersteuning en zorg.



Omschrijving gewenst effect

Effectindicator     Norm     Realisatie-    Streef-       Streef-   Streef-   Streef-     Streef-
                             waarde         waarde        waarde    waarde    waarde      waarde
                             2013           2014          2015      2016      2017        2018
Zie toelichting
m.b.t. de monitor
Sociaal Domein



                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Gemiddeld            15.600          16.000      15.900      15.800      15.700      15.600       15.600
verstrekt
uitkeringsbedrag
Percentage             15 %         30,5 %         15 %        15 %        15 %        15 %         15 %
uitstroom naar
werk van
jongeren onder
27 jaar
Percentage             25 %             n.b.       25 %        25 %        25 %        25 %         25 %
uitstroom naar
onderwijs van
jongeren onder
27 jaar
Aantal WSW                48             48          48           48          48          48          48
formatieplaatsen
in detachering of
(begeleid)
werken
Aantal ingevulde          42           n.v.t.      n.v.t.         21          42          42          42
garantiebanen
Toelichting op de indicatoren:

Monitor Sociaal Domein: De VNG en King hebben een monitor Sociaal Domein opgezet (VISD). Deze
monitor voorziet in horizontale beleids- en verantwoordingsinformatie. Door aan te sluiten bij deze
landelijke monitor verkrijgen we informatie om tijdig te kunnen (bij)sturen, beleid te (her)formuleren en
prestaties in de wijk te beoordelen. Daarnaast kunnen we de situatie en prestaties in het sociaal
domein van Leidschendam-Voorburg vergelijken met die van andere deelnemende gemeentes. De
VNG rapporteert op basis van 35 indicatoren. In de manier van rapporteren wordt rekening gehouden
met de privacywetgeving. Op dit moment is de definitieve lijst met indicatoren nog niet vrijgegeven
door het ministerie en/of de VNG. Het is de verwachting dat deze later dit jaar beschikbaar komt. Dit
zou betekenen dat we bij de eerste Tussenrapportage 2015 een voorstel kunnen doen voor de
overige indicatoren.

Gemiddeld verstrekt uitkeringsbedrag: Het gemiddeld verstrekte uitkeringsbedrag wordt door de
afdeling W en I beïnvloed door te sturen op het rechtmatig verstrekken van uitkeringen, een efficiënt
debiteurenbeleid en toeleiding naar (part-time) werk.

Percentage uitstroom naar regulier werk van personen boven 27 jaar: Dit is het percentage van
uitkeringsgerechtigden dat uitstroomt en op een reguliere werkplek terecht komt. De afdeling W en I
stuurt hierop door het zo efficiënt mogelijk inzetten van de beschikbare middelen.

Percentage uitstroom naar regulier werk van jongeren onder 27 jaar: Dit is het percentage van
uitkeringsgerechtigden onder 27 jaar dat uitstroomt en op een reguliere werkplek terecht komt. De
afdeling W en I stuurt hierop door het zo efficiënt mogelijk benutten van de mogelijkheden van het
jongerenloopbaancentrum en hanteert een aanpak waarin personen onder 27 jaar bemiddeld worden
naar werk, scholing of leerwerktraject.

Aantal WSW formatieplaatsen in detachering of (begeleid) werken: Deze indicator volgt uit het
herstructureringsplan DSW, vastgesteld door de Raad. De afdeling W en I stuurt hierop door, via de
DSW, aan te sturen op het zoveel mogelijk detacheren op plaatsen op (begeleid) werkplekken van
WSW-geïndiceerden.




                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Aantal ingevulde garantiebanen: Deze indicator komt voort het Sociaal Akkoord/Quotumwet. Hier
wordt op gestuurd door het regionaal werven, en invullen, van garantiebanen.

2.1 BELEIDSTERREIN TOEGANG TOT ONDERSTEUNING
Dit beleidsterrein betreft de activiteiten gericht op de organisatie en de coördinatie van de
dienstverlening in het sociaal domein. Het gaat over de weg die inwoners met een hulpvraag moeten
bewandelen om een antwoord op die vraag c.q. passende ondersteuning te krijgen en over de wijze
waarop deze ondersteuning wordt georganiseerd en gecoördineerd. Daarbij horen ook de processen
met drang en dwang die noodzakelijk zijn om de veiligheid van jeugdigen te waarborgen, slachtoffers
van huiselijk geweld te beschermen en inwoners met een justitieel verleden op het rechte pad te
houden.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                        Omschrijving
Doorontwikkeling van het nieuwe model voor de      Om ervoor te zorgen dat inwoners die hulp nodig
toegang tot ondersteuning en zorg.                 hebben tijdig advies of passende ondersteuning
                                                   krijgen, is er in 2014, samen met
                                                   maatschappelijke partners, een nieuw
                                                   dienstverleningsmodel ingericht. Dit model is nog
                                                   in ontwikkeling. Bij de doorontwikkeling zal in
                                                   ieder geval aandacht zijn voor:
                                                         - De werkwijze volgens het principe één
                                                              huishouden, één plan, één regisseur;
                                                         - de aansluiting van de werkprocessen op
                                                              o.a. het AMHK, De
                                                              Jeugdbeschermingstafel en de lokale
                                                              Veiligheidskamer;
                                                         - de samenwerking met Den Haag
                                                              (centrumgemeente) op het gebied van
                                                              beschermd wonen;
                                                         - Inzet van eigen kracht, informele zorg en
                                                              algemene ondersteuning waar mogelijk;
                                                         - Tijdige en voortvarende inzet van
                                                              zwaardere zorg waar nodig
                                                         - Inzichten die voortkomen uit de
                                                              ervaringen in de praktijk;
                                                         - de monitoring van en sturing op
                                                              maatschappelijke effecten, kwaliteit,
                                                              budgetten en klanttevredenheid.
Tijdige herindicatie van bestaande cliënten uit de Cliënten die op 31 december 2014 een indicatie
Awbz en de Jeugdzorg.                              voor Awbz zorg of Jeugdzorg hebben, houden
                                                   gedurende maximaal een jaar recht op deze
                                                   ondersteuning of zorg. Voordat een indicatie
                                                   afloopt moet het proces van herindicatie (nieuwe
                                                   stijl) zijn afgerond, zodat de betreffende inwoner
                                                   weet waar hij aan toe is en de ondersteuning
                                                   (indien nodig) tijdig kan worden georganiseerd.

Ontwikkelingen & risico’s

Een nieuw model voor de toegang tot ondersteuning en zorg: De gemeenten Voorschoten,
Leidschendam-Voorburg en Wassenaar ontwikkelen samen met maatschappelijke partners een



                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>nieuw dienstverleningsmodel. In het nieuwe model staat een integrale aanpak van inwonervragen
centraal en werken de drie gemeenten met een gebiedsgerichte aanpak. Aan de basis staan sociale
wijknetwerken met laagdrempelige ondersteuning voor inwoners. Inwoners kunnen ook terecht bij een
frontoffice van de gemeente. Bij complexe meervoudige (sector overstijgende) problematiek van
inwoners die niet in staat zijn om zelf regie te voeren, buigt een gebiedsteam zich over een
huishouden. Een centraal team heeft een toetsende rol voor specifieke voorzieningen. We
organiseren toegang tot ondersteuning op zo’n manier dat (potentiele) problemen eerder en sneller
zijn te verhelpen. Waar mogelijk met minder zwaardere, duurdere vormen van ondersteuning. We
streven ook naar een meer effectieve aanpak – gericht op zelfredzaamheid en participatie - waarbij
de vraag en eigen kracht van inwoners centraal staan.

Pilot wijknetwerken: Om goed voorbereid te zijn op de aankomende veranderingen in het sociaal
domein zijn er in maart 2014 pilots gestart in de drie gemeentes. De gemeenten willen samen met
maatschappelijke organisaties en hun professionals experimenteren met een nieuwe werkwijze.
Uitgangspunt is een theoretisch model dat uitgaat van een sociaal (wijk-)netwerk, waarbij inwoners
veelal als eerste te rade gaan voor ondersteuning op het gebied van welzijn, zorg, werk of
inkomen, in combinatie met gebiedsteams die het wijknetwerk ondersteunen en regievoeren bij
meervoudige, niet zelfredzame gezinssituaties. De pilots geven input vanuit de praktijk op een nieuwe
werkwijze wat verder kan uitgroeien tijdens de transformatie de komende jaren.

JORP wordt Lokale veiligheidskamer: Vanaf 2015 richt elke gemeente een lokale kamer in
voor de aanpak van overlast en criminaliteit. Voor onze gemeente wordt het
huidige project Jeugd op het Rechte Pad (JORP) omgevormd tot een lokale kamer.
Nu de jeugdzorg vanaf 2015 bij de gemeenten komt te liggen, leggen wij nog meer dan voorheen de
verbinding tussen jeugdzorg en veiligheid. Dit kan het zicht op de totale jeugd- (en
gezins)problematiek vergroten.

Jeugdbeschermingstafel: In samenspraak Bureau Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming
is een nieuwe werkwijze ontwikkeld voor de toeleiding van gezinnen naar de RvK: De
Jeugdbeschermingstafel. In deze nieuwe werkwijze worden ouders en jeugdigen direct betrokken bij
dit besluit en verlaten zij de tafel met een hulpaanbod waaraan zowel hulpverleners als ouders zich
moeten conformeren. Uitgangspunt is het vinden van een oplossing in het vrijwillig kader en wanneer
dit niet mogelijk is zoveel mogelijk tijdelijke inzet van niet vrijblijvende hulpverlening en/of
dwangmiddelen. Leidschendam-Voorburg is aangesloten bij de Jeugdbeschermingstafel.

Advies en Meldpunt Huiselijk geweld (AMHK): Gemeenten krijgen de verantwoordelijkheid om
bovenlokaal één Advies en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK) in te stellen,
zowel voor inwoners als professionals. Dit betekent een samenvoeging van de huidige twee
steunpunten Huiselijk Geweld (SHG Delft en Den Haag) en het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK). Het AMK en het SHG zijn beide gespecialiseerd in geweld in
afhankelijkheidsrelaties. Samenvoeging van de organisaties brengt de expertise voor jeugdigen en
volwassenen bij elkaar en kan op die manier leiden tot een integrale aanpak.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting     Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                     2013         2014          2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   195            324       1.248       1.235       1.204       1.209
Baten                                      -1      --            --          --          --          --
Totaal voor resultaatbestemming          194            324       1.248       1.235       1.204       1.209




                                                                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>2.2 BELEIDSTERREIN ALGEMENE ONDERSTEUNING
Dit beleidsterrein betreft de ondersteuning die voor alle inwoners toegankelijk is, zonder
voorafgaande formele toets of indicatie. Daaronder vallen o.a. diverse welzijnsactiviteiten, zoals de
ondersteuning van mantelzorgers en de inzet van (zorg)vrijwilligers, maar ook cliëntenondersteuning,
maatschappelijk werk en de lichtere vormen van opvoed- en opgroeiondersteuning. Het zijn de
activiteiten die samen de basis van de ‘Ondersteuningspiramide’ vormen.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Het lokale aanbod van algemene ondersteuning    In 2014 is er samen met de welzijnsorganisaties
zo inrichten dat de zelfredzaamheid van         een start gemaakt met het traject ‘Welzijn in
inwoners maximaal wordt gefaciliteerd. Dit      transitie’. Daarnaast is en een vraag- en aanbod
gebeurt in overleg met de betrokken             analyse gemaakt voor de lichte opvoed- en
maatschappelijke partners.                      opgroeiondersteuning. Beide trajecten bieden
                                                handvatten om in 2015 te komen tot keuzes.

Ontwikkelingen & risico’s

Welzijn in transitie: Een goed aanbod van algemene ondersteuning is een voorwaarde om de nieuwe
taken op het gebied van werk, maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg (zie 2.3 en 2.4) binnen
de financiële kaders van het Rijk uit te kunnen voeren. In 2014 is er een start gemaakt met het traject
‘Welzijn in transitie’. Dit traject is erop gericht om samen met betrokken partijen te komen tot een
lokaal aanbod van algemene ondersteuning waarmee de zelfredzaamheid van inwoners maximaal
kan worden gefaciliteerd. Aandachtspunten zijn de aansluiting mét en de overlap tussen het
‘bestaande’ en het ‘nieuwe’ aanbod.

Vraag- en aanbodanalyse lichte opvoed- en opgroeiondersteuning: In voorbereiding op de transitie
Jeugdzorg heeft JSO Expertisecentrum voor Jeugd, Samenleving en Ontwikkeling, een vraag-aanbod
analyse uitgevoerd. Hierbij is bezien wat de meest voorkomende hulpvragen (problemen) van ouders
en jeugd in de gemeente zijn, of het aanbod voldoende aansluit bij die vraag en waar eventueel
aanpassing of aanvulling van de werkwijze nodig is naar mening van de ouders en de professionals.
De informatie uit het onderzoek wordt gebruikt om gerichte keuzes te maken, de samenhang in de
interventies te versterken en zo een goed voorzieningenniveau voor de jeugd te borgen.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                      2013         2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   4.891       4.878       4.513       4.515       4.514       4.514
Baten                                      -84          -3          -3          -3          -3          -3
Totaal voor resultaatbestemming         4.807        4.875       4.510       4.512       4.511       4.511


2.3 BELEIDSTERREIN INDIVIDUEEL MAATWERK
Dit beleidsterrein betreft diverse vormen van ondersteuning die niet vrij toegankelijk zijn. Dat wil
zeggen dat inwoners zonder voorafgaande formele toets of indicatie geen beroep op deze vormen
van ondersteuning kunnen doen. Het aanbod is breed. Alle activiteiten op het gebied van werk en
Inkomen, inclusief de schuldhulpverlening en de sociale werkvoorziening, horen tot dit beleidsterrein,



                                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>maar ook bestaande- en veel nieuwe, niet specialistische, vormen van Wmo-ondersteuning en
Jeugdhulp.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Continuïteit van zorg waarborgen.               Invulling geven aan het overgangsrecht van
                                                cliënten die op 31 december 2014 een indicatie
                                                voor Awbz zorg of Jeugdzorg hadden.
Toeleiden van werkzoekenden naar werk.          Met het beschikbare budget wordt maximaal
                                                ingezet op het toeleiden van werkzoekenden
                                                naar werk.
Opdrachtformulering voor de inkoop van          Leidschendam-Voorburg werkt v.w.b. de feitelijk
ondersteuning in 2016.                          aanbesteding en inkoop van
                                                maatwerkvorzieningen Wmo samen met
                                                Voorschoten, Wassenaar, Zoetermeer,
                                                Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp (H6). De
                                                gemeenten blijven wel zelf opdrachtgever. In
                                                2015 zal opnieuw een opdracht geformuleerd
                                                moeten worden voor de inkoop van
                                                ondersteuning in 2016.
Uitvoering geven aan het nieuwe minimabeleid.   In het najaar van 2014 wordt er nieuw
                                                minimabeleid ontwikkeld. Hiervoor zijn een
                                                aantal redenen: De toename van het aantal
                                                huishoudens dat van een minimuminkomen moet
                                                leven en het aantal kinderen dat in armoede
                                                opgroeit, de huidige regelingen bereiken de
                                                doelgroep onvoldoende, categoriale bijzondere
                                                bijstand wordt afgeschaft per 1 januari 2015.

Ontwikkelingen & risico’s

De Jeugdwet treedt op 1 januari 2015 in werking: Gemeenten voeren nu ook al taken uit op het
terrein van hulp voor jeugdigen. Met de nieuwe Jeugdwet worden gemeenten naast deze bestaande
taken ook verantwoordelijk voor alle vormen van (geïndiceerde) jeugdhulp, de uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en de uitvoering van jeugdreclassering.

De nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) treedt op 1 januari 2015 in werking:
Gemeenten worden met de invoering van de Wmo 2015 verantwoordelijk voor de functies:
begeleiding (inclusief vervoer), kortdurend verblijf en 5% van de persoonlijke verzorging (Algemeen
Dagelijkse Levensverrichting) uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De intramurale
zorg blijft onderdeel van de kern AWBZ. De voorzieningen uit de huidige Wmo zijn ook onderdeel van
de Wmo 2015. In lijn met de nieuwe wet en de nieuwe financiële kaders zullen wel de voorwaarden
om voor deze bestaande voorzieningen in aanmerking te komen worden bijgesteld.
Het Rijk bezuinigt het meest (40%) op het budget voor huishoudelijke hulp. Om die bezuiniging op te
vangen heeft het college besloten om de huishoudelijke hulp bestuurlijk aan te besteden en met
ingang van 2015 op basis van ‘resultaatfinanciering’ in te kopen. Inwoners behouden professionele




                                                                                                 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>ondersteuning, maar het resultaat (een schoon huis) is leidend en niet meer de omvang (het aantal
geïndiceerde uren).

De Participatiewet treedt op 1 januari 2015 in werking: Deze wet voegt de Wet werk en bijstand
(WWB), de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een deel van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong) samen. De Participatiewet moet
mensen die nu nog aan de kant staan, meer kansen geven om mee te doen en waar mogelijk zelf in
hun levensonderhoud te voorzien. Tegelijk met het inwerking treden van de Participatiewet worden er
wijzigingen in de Wet werk en bijstand (WWB) ingevoerd om de bijstand (financieel) houdbaar te
houden. Deze wijzigingen hebben onder andere betrekking op het maatregelenregime bij het niet
nakomen van verplichtingen. Bovendien wordt van iedereen op trede 2 en 3 van de
Participatieladder1 die nog geen ander traject volgt en die wel in staat is een tegenprestatie te
verrichten, verwacht dat er een zogenaamde tegenprestatie naar vermogen wordt geleverd.

Met de invoering van de participatiewet zijn ook extra gelden aan het gemeentefonds toegevoegd.
Het beleidsplan Participatiewet voorziet in de besteding van deze middelen, het gaat hierbij om extra
gelden voor de regeling individuele studietoeslag en uitvoeringsgelden in het kader van de
Participatiewet.

Vorming regionaal werkbedrijf: In het Sociaal Akkoord is afgesproken, dat sociale partners en
gemeenten in elke arbeidsmarktregio een ‘Werkbedrijf’ oprichten. Vooralsnog wordt gekozen voor
een bestuurlijke tafel met wethouders, vertegenwoordigers van vakbonden, werkgevers en het
onderwijs. Het is een groeimodel, waarbij gestart wordt met de wettelijke opgedragen taken, namelijk
de invulling van de garantiebanen.
Schuldhulpverlening: De aanpak preventief en curatief heeft ertoe geleid, dat er voor het eerst sinds
de economische crisis in 2008 uitbrak, een daling van het aantal aanmeldingen schuldhulpverlening is
geweest. Dat is tegen de landelijke trend in. Er wordt daarom ingezet op continuering van het
preventieve beleid, met een grote inzet van vrijwilligers. Daarnaast zet de gemeente ook de positieve
lijn voort wat betreft curatieve schuldhulpverlening, waar het slagingspercentage is toegenomen van
64% in 2012 naar 66% in 2013.

Arbeidsmarktbeleid en werkgeversbenadering: Vanuit de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal
zijn afspraken gemaakt over een regionale werkgeversbenadering. Het doel is om uiteindelijk één
werkgeversbenadering voor de hele regio te ontwikkelen met inbegrip van een toolbox met
instrumenten ten behoeve van de plaatsing van uitkeringsgerechtigden bij werkgevers.
Bovenregionaal wordt samengewerkt binnen de vier sectoren die in verhouding de meeste kansen
bieden voor beide regio’s (horeca/leisure, tuinbouw, zorg en handel). Op gemeentelijk niveau ligt de
aandacht op een nadere verbinding tussen het economische domein en het arbeidsmarktbeleid.
Regionale aanpak jeugdwerkloosheid: Vanuit de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal is eind
2013 een aanvraag ingediend en goedgekeurd voor de ESF-J subsidie ten behoeve van de aanpak
jeugdwerkloosheid. Vanuit Leidschendam-Voorburg wordt er extra ingezet op niet-zichtbare jongeren
die geen opleiding volgen en ook geen WWB uitkering hebben aangevraagd. Daarnaast lopen er
diverse trajecten vanuit het Actieplan Jeugdwerkloosheid waaronder de ontwikkeling van een 20 plus
klas samen met het ID College. Op dit moment wordt er door de arbeidsmarktregio Zuid-Holland
Centraal gewerkt aan een ESF aanvraag 2014-2020. Deze aanvraag heeft betrekking op brede
doelgroep, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast is een gedeelte van de subsidie
bestemd voor het voortgezet speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs.

1
 De Participatieladder is een meetinstrument waarmee je kunt vaststellen in hoeverre een inwoner,
bijvoorbeeld een bijstandsgerechtigde of een wijkbewoner, meedoet in de samenleving.


                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Herstructurering DSW: In december 2013 heeft het bestuur van de Dienst Sociale Werkplaatsen
(DSW) het besluit genomen om de DSW te herstructureren. De DSW ontwikkelt een sterke focus op
het goed organiseren van beschermde werkplekken, terwijl de gemeenten inzetten op een actieve
werkgeversaanpak voor alle doelgroepen die een plek moeten vinden op de arbeidsmarkt. Kern van
de herstructurering is de beweging ‘van binnen naar buiten’ en het aanscherpen van de financiële
doelstelling per werksoort.

Minimabeleid: In het najaar van 2014 wordt er nieuw minimabeleid ontwikkeld. Hiervoor zijn een
aantal redenen.: Het aantal huishoudens dat van een minimuminkomen moet leven neemt toe. Ook
het aantal kinderen dat in armoede opgroeit neemt toe. De huidige regelingen bereiken de doelgroep
onvoldoende. Categoriale bijzondere bijstand wordt afgeschaft per 1 januari 2015. In plaats hiervan
moet de gemeente meer maatwerk leveren. Daarnaast moet de gemeente een compensatieregering
treffen voor meerkosten die verband houden met een beperking of een chronische ziekte en is er
structureel meer geld ter beschikbaar voor armoedebestrijding. De extra middelen voor
armoedebestrijding die aan het gemeentefonds zijn toegevoegd, worden ook daadwerkelijk
aangewend voor de uitvoering van bovengenoemde nieuwe beleid.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                       Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                       2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   53.189      59.853       67.745       67.651       66.428       65.818
Baten                                   -38.988      -40.873      -34.625      -34.640      -34.731      -34.730
Totaal voor resultaatbestemming         14.201       18.980       33.120       33.011       31.697       31.088


2.4 BELEIDSTERREIN ZORG
Dit beleidsterrein betreft de specialistische en kostbare vormen van ondersteuning. Het gaat dan o.a. om
de specialistische zorg voor zintuigelijk gehandicapten, woonvormen met zorg, pleegzorg, klinische zorg en
de jeugdzorg in ‘het gedwongen kader’ (jeugdbescherming en Jeugdreclassering). Er is een formeel besluit
nodig om deze vormen van zorg in te kunnen zetten.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Uitvoering geven aan de Innovatieagenda         De gemeenten in Haaglanden en12 belangrijke
Haaglanden.                                     regionale aanbieders van Jeugdhulp hebben
                                                samen de ‘Innovatieagenda Haaglanden’
                                                opgesteld. De Innovatieagenda is gericht op het
                                                waarborgen van de continuïteit van zorg en de
                                                vernieuwing die nodig is om van de
                                                stelselwijziging een succes te maken.
Opdrachtformulering voor de inkoop van          Voor de feitelijke inkoop van specialistische
specialistische zorg in 2016.                   Wmo zorg en jeugdhulp is door de gemeenten in
                                                Haaglanden het Regionale Inkoopbureau H10
                                                opgericht. De gemeenten zijn en blijven zelf
                                                verantwoordelijk voor de inhoudelijke
                                                opdrachtformulering. In 2015 moet er opnieuw
                                                een opdracht worden geformuleerd.



                                                                                                             29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018                  Extra
                                                        budget
                                                        (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018                 2015              2016         2017         2018
Jeugd op het rechte pad (structureel)                          150              150          150          150

Ontwikkelingen & risico’s

Regionale samenwerking op de inkoop en innovatie van specialistische zorg: De gemeenten in
Haaglanden hebben in juni 2013 besloten samen te werken op de inkoop van zwaar specialistische
onderdelen van jeugdhulp, zoals de kinderbescherming en gesloten jeugdzorg. In het Regionaal
Transitiearrangement (RTA) Haaglanden hebben de samenwerkende gemeenten en 12 belangrijke
aanbieders een zakelijk partnerschap afgesproken voor drie jaar, namelijk vanaf 2015 t/m 2017. Een
onderdeel van het zakelijk partnerschap is de Innovatieagenda Haaglanden die gemeenten en
aanbieders samen hebben opgesteld.

Regionale inkooporganisatie: De regionale inkooporganisatie Inkoopbureau H10 is opgericht om de
inkoop van jeugdzorg en zorg voor zintuiglijk gehandicapten te verzorgen voor tien gemeenten die
samenwerken op basis van het RTA Haaglanden. Inkoopbureau H10 is een gemeenschappelijke
regeling die is opgericht door de colleges van deze tien gemeenten. De contractering van
jeugdzorgaanbieders en de inkoop van zorg van zintuiglijk gehandicapten is gebaseerd op het RTA
Haaglanden. Vanaf 2015 zal, conform de Innovatieagenda, de nadruk komen te liggen op
transformatie en vernieuwing van de zorg. De Innovatieagenda is voor het jaar 2015 uitgewerkt in
een Regionaal Uitvoeringsprogramma Jeugdhulp Haaglanden 2015.

Bestuurlijke Tafel Sociaal Domein: De Bestuurlijke Tafel Sociaal Domein zal als overlegplatform in de
regio werken om onder andere de implementatie van de drie decentralisaties in het sociaal domein
tussen gemeenten af te stemmen. Daarnaast zal de tafel dienen om de jeugdzorg, zoals wettelijk
vereist, gezamenlijk vorm te geven. Naar Inkoopbureau H10 werkt de bestuurlijke tafel als
(bestuurlijke) opdrachtgever. Als opdrachtgever zal de bestuurlijke tafel het inkoopbureau gaan
aansturen op basis van het RTA, de Innovatieagenda en het Regionaal Uitvoeringsprogramma
Jeugdhulp Haaglanden. In dat kader zal in 2015 het accent gaan verschuiven van de transitie per 1
januari 2015, waarbij de prioriteit lag bij verzekering van de continuïteit van (jeugd)zorg, naar
transformatie en vernieuwing van de (jeugd)zorg.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting    Begroting        Begroting   Begroting   Begroting
                                     2013         2014         2015             2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                     93       1.737            9.747        9.535       9.103       8.961
Baten                                     -54      --            --              --          --          --
Totaal voor resultaatbestemming           39        1.737        9.747            9.535       9.103       8.961




                                                                                                              30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>2.5 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                          Rekening        Begroting     Begroting     Begroting     Begroting      Begroting
Bedragen x € 1.000,-                      2013            2014          2015          2016          2017           2018
Lasten
Toegang tot ondersteuning                      195            324         1.248         1.235         1.204          1.209
Algemene ondersteuning                       4.891          4.878         4.513         4.515         4.514          4.514
Individuele ondersteuning                   53.189         59.853        67.745        67.651        66.428         65.818
Zorg                                               93       1.737         9.747         9.535         9.103          8.961
Totaal Lasten                              58.368          66.792        83.253        82.936        81.249         80.503
Baten
Toegang tot ondersteuning                          -1             -             -             -             -              -
Algemene ondersteuning                         -84               -3            -3            -3            -3             -3
Individuele ondersteuning                  -38.988         -40.873       -34.625       -34.640       -34.731        -34.730
Zorg                                           -54                -             -             -             -              -
Totaal Baten                              -39.127         -40.876       -34.628       -34.643       -34.734        -34.733
Totaal voor resultaatbestemming            19.241          25.916        48.625        48.292        46.515         45.770

Onttrekking uit reserve                             -        -422          -185          -150          -150           -150
Saldo na resultaatbestemming               19.241          25.494        48.440        48.143        46.365         45.620


Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

Lasten
De lasten zijn ten opzichte van 2014 toegenomen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat
met ingang van 2015 de exploitatielasten (€ 26 miljoen) van de 3 decentralisaties zijn opgenomen in
de begroting.
Op diverse beleidsterreinen is bezuinigd op de subsidies. Het beëindigen van de subsidies zoals
aangegeven in de voorjaarsnota 2011 is als proces gerealiseerd. De meeste subsidie-instellingen
ontvangen in 2014 nog een afbouw bedrag. In 2015 is de subsidie volledig beëindigd.
Voor het jaar 2015 is een voordeel op de aanbesteding van het leerlingenvervoer gerealiseerd en
voordeel op de kapitaallasten gerealiseerd door middel van vervroegde afschrijvingen op WMO
investeringen.

Baten
De baten zijn ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat
vanaf 1 januari 2015 de middelen voor het Participatiebudget via de algemene uitkering worden
ontvangen. Deze inkomsten worden verantwoord bij programma 6 Algemene dekkingsmiddelen.

Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves

                             Omschrijving                                           Toevoeging 2015             Onttrekking 2015
                            (bedragen x € 1.000)
 Reserve incidenteel nieuw beleid                                                                                              150
 Reserve uitvoering Motie WMO                                                                                                   35
 Totaal                                                                                                                        185

Toelichting op de reserves
Onttrekking aan de reserve incidenteel nieuw beleid voor het project Jeugd op het rechte pad (JORP).
Onttrekking aan de Reserve uitvoering motie WMO voor de versterking van de sociale structuur.




                                                                                                                          31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Programma 3 Groene woongemeente
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                             Portefeuillehouder(s):
3.1 Milieu                                        Bruines en Mijdam
3.2 Cultuurhistorie                               Mijdam
3.3 Groen                                         Bruines en Mijdam
3.4 Wonen                                         Mijdam

Visie op het programma
Leidschendam-Voorburg is in de eerste plaats een aantrekkelijke groene en duurzame
woongemeente. De voorzieningen in de gemeente op het gebied van detailhandel, onderwijs, cultuur,
gezondheidszorg en recreatie en toerisme en de vele cultuurhistorische kwaliteiten zorgen voor het
aantrekkelijke woonklimaat. Ook is de gemeente schoon en zijn de openbare ruimte en het
watersysteem op orde.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
1. Milieu
    Wij willen in 2020 de tussendoelstelling naar een klimaatneutrale regio in 2050 halen door het
    stimuleren van duurzaamheid en het gebruik van hernieuwbare energie. Het watersysteem willen
    wij duurzaam en robuust maken en de waterkwaliteit verbeteren. Hierdoor vergroten wij ook de
    aantrekkelijkheid van de leefomgeving. Wij stimuleren de circulaire economie. Wij spannen ons
    in om in 2020 of zoveel eerder de landelijke norm voor afvalscheiding (75%) te halen.
2. Cultuurhistorie
    Wij willen zorgvuldig omgaan met het rijke historische verleden en de vele (verwachte) relevante
    archeologische vindplaatsen, waaronder rijksmonument Forum Hadriani, de monumenten en
    beschermde stads- en dorpsgezichten. Hiermee dragen we ook bij aan de
    woonaantrekkelijkheidsindex uit de Atlas voor Gemeenten (‘ranking historisch karakter van de
    stad’)
3. Groen
    Wij willen het groene karakter van de gemeente garanderen door het versterken van het
    aanwezige groen en van de groene verbindingen tussen het stedelijk en buitengebied. Wij willen
    het buitengebied ontwikkelen tot een toekomstbestendig metropolitaan landschap waarbinnen de
    unieke cultuurhistorische en landschappelijke waarden gewaarborgd en beleefbaar zijn. Hiermee
    dragen we ook bij aan de woonaantrekkelijkheidsindex uit de Atlas voor Gemeenten (‘ranking
    nabijheid van natuurgebieden’).
4. Wonen
    Wij werken aan een variatie in woningen en woonmilieus en we bouwen naar de behoefte van
    inwoners en marktpartijen, met aandacht voor kwaliteit en duurzaamheid. Ook de sociale
    eenheid en voorzieningen in een wijk geven wij aandacht. Hiermee dragen we ook bij aan de
    woonaantrekkelijkheidsindex uit de Atlas voor Gemeenten (‘ranking huizenprijzen / aantal
    koopwoningen in de woningvoorraad’).




                                                                                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Omschrijving gewenst effect
Effectindicator       Norm           Realisatie-   Streef-     Streef-    Streef-     Streef-     Streef-
                                     waarde        waarde      waarde     waarde      waarde      waarde
                                     2013          2014        2015       2016        2017        2018
Ranking percentage              14           14          14          14         14          14          14
vooroorlogse
woningen
Ranking nabijheid van           29            29         29          29          29         29         29
natuurgebieden
Ranking aantal                  22            22         22          22          22         22         22
koopwoningen in de
woningvoorraad

Toelichting op de indicatoren:
De Atlas voor Gemeenten publiceert jaarlijks een ranglijst van de 50 grootste gemeenten in
Nederland. De woonaantrekkelijkheidsindex toont op basis van een objectieve econometrische
analyse van feitelijk woongedrag van economisch kansrijke huishoudens hoe aantrekkelijk een
gemeente gevonden wordt om in te wonen. Deze index bestaat, in volgorde van gewicht, uit de
bereikbaarheid van banen, het culturele aanbod (podiumkunsten), veiligheid (een gewogen
samengestelde index op basis van het aantal geweldsmisdrijven en vernielingen), het aandeel
koopwoningen in de woningvoorraad, de nabijheid van natuurgebieden, de kwaliteit van het culinaire
aanbod, de aanwezigheid van een universiteit en het historische karakter van de stad (het percentage
woningen gebouwd vóór 1945).
In de woonaantrekkelijkheidsindex weegt de bereikbaarheid van banen het zwaarst. Voor dit
programma is ook de ranking van huizenprijzen relevant, omdat huizenprijzen hoger liggen in
woonplaatsen die aantrekkelijk worden gevonden. De indicator is gebaseerd op de mediane
verkoopprijs in de gemeente en de bijbehorende bandbreedte. De ondergrens van de bandbreedte is
de laagste prijs van de 90% duurste wijken in de gemeente, de bovengrens van de bandbreedte is de
hoogste prijs van de 90% goedkoopste woningen. Als basis voor deze indicator dienden de
huizenprijzen per vierkante meter op 4-positie-postcodeniveau (bron: NVM).

3.1 BELEIDSTERREIN MILIEU
                                                                  2
Binnen dit beleidsterrein bevorderen we duurzame ontwikkeling . Als gemeentelijke organisatie geven
wij hierbij zelf het goede voorbeeld. Duurzaamheid heeft een duidelijke plaats in locatie- en
gebiedsontwikkelingen. Waar mogelijk wordt werk-met-werk gemaakt. Wij realiseren voor 2018 de
waterberging in de Driemanspolder. Samen met de gemeenten in de gemeenschappelijke regeling
Avalex organiseren wij efficiënt en effectief afvalbeleid. Avalex wordt op termijn verzelfstandigd.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Opstellen     uitvoeringsprogramma    bij  het Wij stellen een uitvoeringsprogramma op bij het
Klimaatplan 2009-2020.                          Klimaatplan 2009-2020, op basis van analyse en
                                                in samenspraak met inwoners, zodat we in 2020
                                                het afgesproken tussenresultaat op weg naar
                                                een klimaat neutrale regio in 2050 kunnen halen.
Samenspraak inwoners over gezamenlijk Wij organiseren samenspraak met inwoners over
afvalbeleid.
2
 De VN-commissie Brundtland formuleerde duurzame ontwikkeling als de ontwikkeling die aansluit op de
behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te
voorzien in gevaar te brengen.



                                                                                                       33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                     de afvalbeleidsvisie Grip op Grondstoffen, ten
                                                     behoeve van besluitvorming in de zes
                                                     gemeenten. Vervolgens geven wij uitvoering aan
                                                     het afvalbeleid binnen de kaders van de
                                                     beleidsvisie.
Afronden uitvoering Waterplan 2007-2014 en           Wij voeren de laatste projecten van Waterplan
voorbereiden vervolgafspraken.                       2007-2015 uit en verzorgen afronding van dit
                                                     plan. Parallel daaraan bereiden wij
                                                     besluitvorming voor over afspraken met
                                                     waterschappen voor een nieuw Waterplan door
                                                     in gesprek te gaan met de belanghebbenden
                                                     over de benodigde maatregelen voor een
                                                     duurzaam en robuust watersysteem en goede
                                                     waterkwaliteit.


Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018                Extra
                                                      budget
                                                      (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018               2015              2016            2017          2018
Duurzaamheid (structureel)                                    50                  50              50            50

Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk voor dit beleidsterrein zijn ontwikkelingen in onder meer e-mobiliteit en energiekosten.
Duurzaamheid van vervoer hangt mede af van de manier waarop e-mobiliteit zich ontwikkelt en
gestimuleerd wordt. Denk aan de herkomst van elektriciteit om elektrische auto’s en fietsen op te
laden en duurzame vervoersoplossingen in stedelijk gebied. Wat betreft beleid gericht op het
beperken van energiegebruik constateerde het PBL (juni 2014) dat dit niet altijd gelijk op gaat met het
betaalbaar houden van energie. Als verhuurders energiebesparende maatregelen nemen en
doorbelasten, kunnen de woonlasten voor de huurder stijgen in plaats van afnemen.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting     Begroting      Begroting    Begroting
                                      2013         2014         2015          2016           2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                  16.291      15.552       16.697           17.045      17.131       17.365
Baten                                  -15.001      -15.587      -16.267       -16.583        -16.875      -17.096
Totaal voor resultaatbestemming         1.290          -35          430             462           256         269


3.2 BELEIDSTERREIN CULTUURHISTORIE
Binnen dit beleidsterrein gaan we met name de specifieke cultuurhistorische waarden van de
Duivenvoordecorridor, het historisch lint in de gemeente en de verblijfsgebieden langs de Vliet
versterken en beter toegankelijk maken.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Herijken van de gemeentelijke monumentenlijst.  Wij actualiseren in 2015 de gemeentelijke
                                                monumentenlijst om beeldbepalende panden in
                                                de gemeente te behouden en beschermen en zo



                                                                                                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                       een aantrekkelijk beeld van de gemeente, nu en
                                                       in de toekomst te verzekeren.
Zorgvuldig       omgaan  met    monumenten,            Wij organiseren passende ondersteuning van
beschermde stads- en dorpsgezichten, historisch        eigenaren van gemeentelijke monumenten en
lint en de Vlietoevers                                 het onderhoud van hun monumentale pand. Wij
                                                       benutten actuele transformatieopgaven langs de
                                                       Vliet (Pleunislocatie, Klein Plaspoelpolder,
                                                       Hokatex en Connexxion) ook voor een
                                                       kwaliteitsimpuls van de Vlietoevers en het
                                                       historisch lint.

Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk voor dit beleidsterrein zijn ontwikkelingen op het gebied van wetgeving. In 2015 wordt de
Erfgoedwet behandeld in de Tweede Kamer. Deze wet vervangt vanaf 2016 onder meer de
Monumentenwet 1988. De Erfgoedwet wordt integraal onderdeel van de Omgevingswet. De
Erfgoedwet zal ook voorzien in overgangsrecht voor de periode tot de inwerkingtreding van de
Omgevingswet. Met de nieuwe wetgeving komt cultureel erfgoed nog beter in beeld bij ruimtelijke
ontwikkelingen en komen er meer mogelijkheden voor maatwerk.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening       Begroting     Begroting     Begroting     Begroting     Begroting
                                      2013           2014          2015          2016          2017          2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                       578           441           316           291           278           278
Baten                                   --            --            --            --            --            --
Totaal voor resultaatbestemming              578           441           316           291           278           278


3.3 BELEIDSTERREIN GROEN
Binnen dit beleidsterrein gaan we aan de slag met de uitvoeringsprogramma’s van het
Groenstructuurplan en het Landschapsontwikkelingsplan Duin, Horst en Weide en de uitvoering van
de wijkgroenbeheerplannen inclusief de ambitie 1.000 bomen te planten. De samenwerking met
Voorschoten en Wassenaar in het Pact van Duivenvoorde levert een belangrijke bijdrage aan
duurzaam behoud van het waardevolle gebied Duin, Horst en Weide.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Omschrijving                                    Omschrijving
Uitvoeren Groenstructuurplan.                   Wij voeren de projecten van het huidige
                                                Uitvoeringsprogramma Groenstructuurplan uit en
                                                proberen ze te versnellen. Vervolgens gaan wij
                                                de besluitvorming over een nieuw
                                                Uitvoeringsprogramma voorbereiden zodat het
                                                groen en de groene verbindingen in de
                                                gemeente worden versterkt.
Uitvoeren landschapsontwikkelingsplan Duin, Wij werken samen met belanghebbenden aan
Horst en Weide.                                 voorspoedige uitvoering van de vijf projecten uit
                                                het Landschapsontwikkelingsplan als de tastbare
                                                tussenresultaten in het versterken van de



                                                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                    kwaliteiten van DHW.
Uitvoeren wijkgroenbeheerplannen.                   Wij hebben de ambitie om in samenspraak met
                                                    inwoners 1.000 extra bomen te planten.

Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018                Extra budget
                                                      (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018                 2015           2016        2017        2018
Groen, extra 1.000 bomen (2015-2018) incidenteel                125          125         125        125

Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk binnen dit beleidsterrein zijn de afspraken die gemaakt worden in het kader van de
opheffing van Stadsgewest Haaglanden, de vorming van de Metropoolregio en de samenwerking
rond regiopark Duin, Horst en Weide.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening    Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                      2013        2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                  5.171       6.653       6.168       5.230       5.238       5.245
Baten                                    -262        -642        -101        -101        -101        -101
Totaal voor resultaatbestemming        4.909        6.011       6.067       5.129       5.137       5.144


3.4 BELEIDSTERREIN WONEN
Binnen dit beleidsterrein monitoren we de woningbouw in de gemeente met oog op voldoende
woningen van voldoende kwaliteit en variatie, aansluitend op de huidige bevolkingssamenstelling en
de toekomstige woningvraag. Wij letten in het bijzonder op betaalbaarheid, duurzaamheid en wonen
& zorg. Waar nodig sturen we bij.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Herijken woningbouwprogramma op basis van Wij toetsen de lokale woonbehoefte aan
het woonbehoefteonderzoek.
                                                woonmilieus voor een actueel beeld. Hierbij
                                                betrekken wij expliciet doelgroepen als jongeren
                                                en ouderen. Wij gebruiken de resultaten, samen
                                                met de beschikbare onderzoeksgegevens als
                                                basis voor de herijking van het
                                                woningbouwprogramma.
Vormgeven samenwerking in de regio op het Wij heroriënteren ons op onze positie en de
gebied van wonen.                               samenwerking in de regio op het gebied van
                                                wonen en ontwikkelen hiervoor een strategie.

Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk zijn ontwikkelingen op het gebied van samenwerking en wetgeving. De opheffing van
Stadsgewest Haaglanden vraagt een heroriëntatie op de samenwerking in de regio op het gebied van
wonen. De herziening van de Woningwet die in 2015 van kracht wordt, betekent een versterking van
de rol van de gemeente wat betreft de bijdrage die corporaties moeten leveren aan de gemeentelijke
volkshuisvestingsopgave. Door de nieuwe Huisvestingswet moeten tot slot de bestaande regionale
regels op het gebied van de woonruimteverdeling worden herzien.


                                                                                                       36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                      2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                  1.420        5.540          633          625          621          621
Baten                                    -921         -925          -50          -50          -50          -50
Totaal voor resultaatbestemming           499        4.615          583          575          571          571


3.5 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                      2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten
milieu                                 16.291       15.552       16.697       17.045       17.131       17.365
cultuurhistorie                           578          441          316          291          278          278
groen                                   5.171        6.653        6.168        5.230        5.238        5.245
wonen                                   1.420        5.540          633          625          621          621
Totaal Lasten                         23.459        28.185       23.814       23.190       23.269       23.508
Baten
milieu                                 -15.001      -15.587      -16.267      -16.583      -16.875      -17.096
groen                                    -262         -642         -101         -101         -101         -101
wonen                                    -921         -925          -50          -50          -50          -50
Totaal Baten                          -16.183      -17.154      -16.418      -16.734      -17.026      -17.247
Totaal voor resultaatbestemming         7.276       11.031        7.396        6.457        6.243        6.261
Storting in reserve                     1.431          869             -            -            -            -
Onttrekking uit reserve                 -1.614       -6.453       -1.371        -375         -165         -165
Saldo na resultaatbestemming            7.093        5.447        6.025        6.081        6.078        6.096


Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

Lasten
De lasten zijn ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat
de ISV- en stedelijke vernieuwingsprojecten geëindigd zijn in 2014. Deze projecten werden met
ontvangen doeluitkeringen en uit de bestemmingsreserve ISV gedekt
Op basis van ervaringscijfers uit 2013 begroten wij in 2015 meer kwijtscheldingen van
afvalstoffenheffing en rioolrecht. Daarnaast stijgen de kosten van afvalinzameling door Avalex.
In 2014 ronden wij het actieprogramma monumentenplaats af. Hiervoor zijn ten laste van de reserve
monumenten in 2014 eenmalig extra middelen beschikbaar gesteld.
Met subsidie van het stadsgewest en de provincie hebben wij extra financiële middelen voor de
realisatie van het groenstructuurplan kunnen inzetten, deze eindigen in 2014.

Baten
Wij ramen een stijging van de opbrengsten afvalstoffenheffing en rioolrechten. De afvalstoffenheffing
is niet kostendekkend door de toename van het aantal kwijtscheldingen. Omdat de egalisatiereserve
onvoldoende middelen bevat, komt het tekort ten laste van de algemene middelen. Bij de
opbrengsten afvalstoffenheffing hebben wij het aantal huishoudens geactualiseerd, hetgeen naast de
procentuele stijging met het inflatiepercentage heeft geleid tot hogere begrote opbrengsten.
De daling van de ontvangen doeluitkeringen bij het beleidsterrein wonnen hangt samen met het
eindigen van de ISV- en stedelijke vernieuwingsprojecten in 2014.




                                                                                                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>    Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves

                                     Omschrijving                                     Toevoeging 2015         Onttrekking 2015
                                  (bedragen x € 1.000)
      Egalisatiereserve afvalstoffenheffing                                                                                       192
      Reserve monumenten                                                                                                           40
      Reserve groenfonds                                                                                                          200
      Reserve incidenteel nieuw beleid                                                                                            125
      Reserve groenfonds                                                                                                          496
      Algemene reserve met inkomensfunctie                                                                                        270
      Reserve compensatiefonds stadsdeel Damlaan                                                                                   40
      Reserve volkshuisvesting                                                                                                      8
      Totaal                                                                                                                    1.371

    Toelichting op reserves
    Onttrekking aan de Egalisatie reserve Afvalstoffenheffing voor de versterking van het eigen vermogen
    van Avalex en de verbetering van de kwaliteit van het ophalen van grof vuil. Onttrekking aan de
    reserve monumenten voor het monumentenbestedingsplan (voor o.a. gevelbescherming). Onttrekking
    aan de reserve groenfonds voor de Heuvelweg visie. Onttrekking aan de reserve nieuw beleid voor
    het nieuwe 1.000 bomenplan. Onttrekking aan de reserve groenfonds voor de uitvoering van het
    groenstructuurplan. Onttrekking aan de Algemene reserve met inkomensfunctie voor onderzoek ten
    behoeve van de reconstructie van de Stompwijkseweg. Onttrekking aan de reserve
    compensatiefonds stadsherstel Damlaan voor subsidie verstrekking in het kader van het stadsherstel.
    Onttrekking aan de reserve volkshuisvesting voor de afwikkeling van de zogenaamde BWS gelden.

    Geplande investeringen

     Investeringen (bedragen x € 1.000)                  2015                  2016                2017                 2018
                                               uitgaven      inkomsten   uitgaven inkomsten uitgaven   inkomsten uitgaven inkomsten

20081136 Watersp.park aanl. Veen-en               1.050          1.062       280          -        -           -       -                -
Binckh.polder
20101060 Verr. Waterp. Park ´t Loo                  150            110     1.050      1.052      266           -       -                -
20101064 De Heuvel                                  233            117       200       100         -           -       -                -
20101066 Duikers verv. Open water & brug             70             35        50        25         -           -       -                -
Valkhof
20101067 Verb. Waterg. Keerlus tram                  30             15         -          -        -           -       -                -
20131006 LM track onkruidborstel wpnr 40             60              -         -          -        -           -       -                -
20131013 Vervanging rioleringen 2013              1.000              -         -          -        -           -       -                -
20141001 Bladzuiger KWH wpnr.376                     35              -         -          -        -           -       -                -
20141022 Vervanging rioleringen 2014              3.875              -         -          -        -           -       -                -
20151001 Electrotruck Spijkstaal wpnr.170            35              -         -          -        -           -       -                -
20151002 Electrotruck Spijkstaal wpnr.171            35              -         -          -        -           -       -                -
20151003 Electrotruck Spijkstaal wpnr.172            35              -         -          -        -           -       -                -
20151017 Vervanging rioleringen 2015              2.000              -     1.875          -        -           -       -                -
20151018 Vervanging rioolinstallatie 2015           240              -         -          -        -           -       -                -
20151023 Vervanging rioolbesturing 2015              35              -         -          -        -           -       -                -
20161001 Hogedrukreiniger Rior wpnr.192                  -           -        35          -        -           -       -                -
20161002 Hogedrukreiniger Rior wpnr.196                  -           -        35          -        -           -       -                -
20161013 Vervanging rioleringen 2016                     -           -     3.000          -        -           -       -                -
20161019 Vervanging rioolinstallatie 2016                -           -       500          -        -           -       -                -
20161031 Veegmachine Karcher5 wpnr.75                    -           -        30          -        -           -       -                -
20161032 Veegmachine Tenant A60 wpnr.20                  -           -       125          -        -           -       -                -
20161033 Vervanging rioolbesturing 2016                  -           -       100          -        -           -       -                -




                                                                                                                           38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>20161034 Aanleg/ Verv. grondwaterstelsel 2016       -       -      90       -       -   -       -        -
20171011 Vervanging rioleringen 2017                -       -       -       -   3.000   -       -        -
20171012 Vervanging rioolinstallatie 2017           -       -       -       -     500   -       -        -
20171033 Vervanging rioolbesturing 2017             -       -       -       -     100   -       -        -
20171034 Aanleg/ Verv. grondwaterstelsel 2017       -       -       -       -      90   -       -        -
20181010 Vervanging rioleringen 2018                -       -       -       -       -   -   3.000        -
20181012 Vervanging rioolinstallatie 2018           -       -       -       -       -   -     500        -
20181041 Vervanging rioolbesturing 2018             -       -       -       -       -   -     100        -
20181042 Aanleg/ Verv. grondwaterstelsel 2018       -       -       -       -       -   -      90        -
Totaal programma                                8.883   1.339   7.370   1.177   3.956   -   3.690        -




                                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Programma 4 Economie en ruimtelijke kansen
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                               Portefeuillehouder(s):
4.1 Ruimtelijke ontwikkeling                        Mijdam
4.2 Recreatie en toerisme                           Mijdam
4.3 Grondzaken en vastgoed                          Rozenberg
4.4 Economie                                        Mijdam
4.5 Bereikbaarheid                                  Bruines en Rozenberg

Visie op het programma
Leidschendam-Voorburg is een groene gemeente waar het prettig wonen én ondernemen is. De
gemeente is uitstekend bereikbaar en dat willen wij zo houden. Vanwege de strategische ligging ten
opzichte van economische kerngebieden is de gemeente een aantrekkelijke vestigingsplaats. Wij
stimuleren activiteiten die recht doen aan het karakter van de gemeente en dat karakter binnen de
regionale context versterken.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
1. Economische en ruimtelijke ontwikkeling
   Wij willen de economische en ruimtelijke ontwikkeling stimuleren met activiteiten die recht doen
   aan het karakter van de gemeente en dat karakter binnen de regionale context versterken.
   Daarbij horen voldoende woningen en voorzieningen. Ook bieden wij ruimte aan de kennis- en
   zorgeconomie en kleinschalige bedrijvigheid in woonwijken. Bij verdichting blijft de balans
   tussen bouwen en groen bewaard.
2. Bereikbaarheid
   Wij willen de koppeling tussen ruimtelijk-economische ontwikkeling en mobiliteit versterken en zo
   de economische en stedelijke efficiëntie verbeteren. Wij willen de goede auto- en
   openbaarvervoerbereikbaarheid beter laten benutten door mogelijkheden van ketenmobiliteit en
   ook het fietsnetwerk te verbeteren.

Gewenst effect:

Effectindicator          Norm       Realisatie-   Streef-       Streef-       Streef-       Streef-       Streef-
                                    waarde        waarde        waarde        waarde        waarde        waarde
                                    2013          2014          2015          2016          2017          2018
Ranking                         5             5             5             5             5             5             5
bereikbaarheid van
banen

Toelichting op de indicatoren:
De Atlas voor Gemeenten publiceert jaarlijks een ranglijst van de 50 grootste gemeenten in
Nederland. De bereikbaarheid van banen toont de bereikbaarheid van werk vanuit de gemeente,
vanuit het perspectief van de inwoners (huishoudens). Banen die verder weg liggen, tellen minder
zwaar mee dan banen dichtbij. De ranking is gebaseerd op de gemiddelde reistijdwaardering van
Nederlandse werknemers. Daarbij is gerekend met werkelijke reistijden. Bron: Rijkswaterstaat Data-
ICT-Dienst.




                                                                                                               40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>4.1 BELEIDSTERREIN RUIMTELIJKE ONTWIKKELING
Binnen dit beleidsterrein luisteren wij naar initiatieven en behoeften uit markt en samenleving en
vertalen deze in strategisch beleid en kaders. In samenwerking met belanghebbenden komen wij tot
samenhangende ruimtelijke strategieën. We richten ons naar initiatieven uit de samenleving die
passen bij het karakter van de gemeente. Wij zoeken hierbij de verbinding met sociaal-
maatschappelijke doelstellingen.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Faciliteren ruimtelijke initiatieven.           Afhankelijk van de rol van de gemeente zorgen
                                                wij voor het adequaat faciliteren of realiseren van
                                                de projecten via intentieovereenkomsten,
                                                ruimtelijk kader en realisatie.
Faciliteren transformatie van kantorenlocaties  We creëren in samenwerking met alle
zoals CBS-locatie, Klein Plaspolder,            belanghebbenden optimale omstandigheden
Zurichgebouw en Leidsenhage.                    voor een duurzame impuls voor het woon- en
                                                verblijfsklimaat van de CBS-locatie, Klein
                                                Plaspoelpolder, het Zurichgebouw,
                                                Leidschenhage en omgeving. Met als belangrijk
                                                bijkomend effect het terugbrengen van de
                                                leegstand van kantoren in de gemeente met
                                                140.000 m2 BVO.


Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijke ontwikkeling binnen dit beleidsterrein is de vernieuwing van het omgevingsrecht. De
rijksoverheid wil de regels verder vereenvoudigen en samenvoegen om initiatieven makkelijker te
maken. De nieuwe Omgevingswet treedt naar verwachting in 2018 in werking.

Wat gaat het kosten?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                      2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   7.311       7.111        6.760        6.579        6.574        6.579
Baten                                   -1.801       -1.143       -2.310       -1.611       -1.534       -1.633
Totaal voor resultaatbestemming         5.510        5.968        4.450        4.968        5.040        4.946


4.2 BELEIDSTERREIN RECREATIE EN TOERISME
Binnen dit beleidsterrein stimuleren wij de versterking van recreatieve voorzieningen en
routenetwerken. Daarnaast faciliteren wij jaarlijks terugkerende evenementen voor en door inwoners.
Wij maken de organisatie van De Vlietdagen, Open Monumentendag en de intocht van Sinterklaas
mede mogelijk.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Uitbreiden en verbeteren aanlegplaatsen in de   Wij komen na samenspraak met



                                                                                                            41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Vliet en ander openbaar water.                        belanghebbenden in 2015 met een advies over
                                                      de mogelijkheden en regelgeving waarmee we
                                                      meer openbare en particuliere aanlegplaatsen in
                                                      de Vliet en ander openbaar water mogelijk
                                                      maken passend bij de unieke kwaliteiten van de
                                                      Vlietoevers.
Opstellen actieprogramma recreatie & toerisme.        Wij organiseren in samenspraak met alle
                                                      belanghebbenden dat alle belanghebbenden
                                                      (inclusief wij als gemeente) vanuit eigen rol en
                                                      verantwoordelijkheid bijdragen aan aantrekkelijk
                                                      toeristisch-recreatief aanbod en de promotie
                                                      ervan, zodat toeristen en recreanten graag naar
                                                      LV en de regio (terug)komen.

Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018                 Extra
                                                       budget
                                                       (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018                2015            2016         2017          2018
Versterken recreatie en toerisme                           330             100          100           100

Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk hierbij zijn ontwikkelingen op het gebied van samenwerking. De opheffing van Stadsgewest
Haaglanden, de vorming van de Metropoolregio en de raakvlakken met andere beleidsterreinen
vragen een heroriëntatie op de samenwerking in de regio op het gebied van recreatie & toerisme. De
samenwerking met ondernemers, zoals vanuit het Platform Economie, Onderwijs & Arbeidsmarkt,
krijgt steeds verder vorm en moet leiden tot nieuwe initiatieven. Voorbeelden hiervan zijn het Atelier
Recreatie & Toerisme en het Digitaal Portaal Recreatieve Voorzieningen.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening      Begroting   Begroting    Begroting   Begroting    Begroting
                                      2013          2014        2015         2016        2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                    277           292         589          359          359           360
Baten                                        -4          -2          -2           -2           -2            -2
Totaal voor resultaatbestemming          273           290          587          357          357        357


4.3 BELEIDSTERREIN GRONDZAKEN EN VASTGOED
Binnen dit beleidsterrein ondersteunen we strategische beleidsopgaven via ontwikkeling, beheer en
verkoop van (maatschappelijk) vastgoed en gronden. Wij zetten faciliterend grondbeleid in om
ruimtelijke opgaven mogelijk te maken. Als nodig passen wij actief grondbeleid toe. Via
grondexploitaties monitoren wij de financiële status van strategische projecten.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Grondexploitatie Duivenvoordecorridor.          We zetten in op de ontwikkeling van de
                                                Duivenvoordecorridor, als essentiële opgave
                                                voor het gemeentelijke woonklimaat in
                                                combinatie met het vergroten van de recreatieve




                                                                                                            42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                    en belevingswaarde van het landschap Duin,
                                                    Horst en Weide.
Verkopen gemeentelijke panden op de                 Gemeentelijke grond- en vastgoedposities zetten
afstootlijst.                                       we ook in om duurzame ruimtelijke en
                                                    economische ontwikkeling te stimuleren.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                    Rekening      Begroting    Begroting     Begroting    Begroting    Begroting
                                    2013          2014         2015          2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                14.093       18.708         8.910        28.044      22.187       16.427
Baten                                 -12.428      -18.174       -9.077       -28.241      -22.422      -16.663
Totaal voor resultaatbestemming        1.665          534         -167          -197         -235         -236


4.4 BELEIDSTERREIN ECONOMIE
Binnen dit beleidsterrein scheppen wij voorwaarden voor een stimulerend ondernemers- en
vestigingsklimaat. Wij spannen ons in bedrijven voor de gemeente te behouden en nieuwe bedrijven
die passen bij het karakter van de gemeente aan te trekken. Daarbij spreken wij ondernemers aan op
hun eigen rol en verantwoordelijk. Wij stimuleren de versterking van de vier kernwinkelcentra
en onderzoeken de verzelfstandiging van de weekmarkten.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Impuls lokale economie (door                    Wij zorgen voor persoonlijke ondersteuning van
accountmanagement, acquisitie en                kansrijke bedrijven (vastgesteld o.b.v. analyse)
centrummanagement).                             vanuit een duidelijke propositie, zodat bedrijven
                                                die passen bij het karakter van de gemeente de
                                                ruimte hebben die zij nodig hebben.
Samenwerking in de Metropoolregio Rotterdam     Wij zorgen vanuit een duidelijke rol en positie in
Den Haag.                                       de regio voor een gerichte inzet en profilering
                                                van de gemeente in de Agenda Economisch
                                                Vestigingsklimaat van de MRDH en in het
                                                Platform EOA.
Stimuleren uitvoering actieprogramma’s drie     Wij organiseren in samenspraak met alle
kernwinkelcentra.                               belanghebbenden dat alle belanghebbenden in
                                                de winkelgebieden (waaronder wijzelf als
                                                gemeente) vanuit eigen rol en
                                                verantwoordelijkheid bijdragen aan een
                                                aantrekkelijk winkelgebied waar bezoekers graag
                                                (terug)komen en verblijven.


Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018               Extra
                                                     budget
                                                     (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018              2015              2016          2017          2018
Acquisitiefonds (incidenteel)                               200              200           200           200
Accountmanager bedrijven (structureel)                       95                95            95            95
Centrummanager (incidenteel)                                125              125           125           125



                                                                                                            43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen & risico’s
Steden waar de kwaliteit van wonen hoog is, trekken inwoners en bedrijven aan. Waar goed
opgeleide mensen wonen, in de nabijheid van voorzieningen en bedrijvigheid, groeien bedrijven en
willen andere zich vestigen. Economie is daardoor nauw verweven met de inspanningen van vele
andere beleidsterreinen en betrokkenen. Daarom werken wij nauw samen met ondernemers en met
overheden, zoals in de MRDH. Onze beroepsbevolking neemt af door de ontgroening en vergrijzing.
Ook ondernemers vergrijzen waardoor zij activiteiten zullen stoppen of overdragen. De verbinding
met het sociale domein heeft bijzondere aandacht nodig. Denk hierbij aan het effect van het
stimuleren van ondernemers op de arbeidsmarkt..

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening    Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                     2013        2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   458         653         966       1.069         912         912
Baten                                    -96        -102        -102        -102        -102        -102
Totaal voor resultaatbestemming         362         551         864         967         810         810


4.5 BELEIDSTERREIN BEREIKBAARHEID
Binnen dit beleidsterrein werken wij aan een optimale bereikbaarheid van de gemeente. Daarvoor
werken wij mee aan de MIRT-projecten in de regio en zorgen wij voor de uitvoering van het Verkeers-
en Vervoerplan (VVP). Versterken van het netwerk, beter benutten, verkeersveiligheid en duurzame
mobiliteit hebben hierin een plek. We werken aan voldoende parkeerruimte voor inwoners en
bezoekers. Op plaatsen waar overlast van (auto)verkeer ontoelaatbaar hoog is, treffen wij
maatregelen om die overlast terug te dringen.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Uitvoering Verkeers- en vervoerplan             Wij werken vanaf 2015 aan de gerichte
                                                uitvoering van het Verkeers- en vervoerplan ten
                                                behoeve van het optimaliseren van de duurzame
                                                bereikbaarheid van LV in de regio.
Herzien Parkeerbeleid                           Wij komen eind 2015 na samenspraak met
                                                belanghebbenden met een voorstel voor een
                                                adequaat betaalbaar, uitvoerbaar en
                                                handhaafbaar parkeerregime, passend bij de
                                                woon- en winkelfunctie van LV en aansluitend op
                                                het bestaande parkeervraagstuk. In het
                                                parkeerbeleid schetsen wij de kaders voor de
                                                intensivering van de parkeerhandhaving.
Voortzetten voorbereiden                        Wij nemen de afgesproken in de realisatie van
Stompwijkseweg/Verbindingsweg.                  de best passende variant van de
                                                Stompwijkseweg gezien de opgaven, wensen
                                                van belanghebbenden en beschikbare middelen.




                                                                                                      44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen & risico’s
Belangrijk voor dit beleidsterrein is de samenwerking in het kader van de Strategische
Bereikbaarheidsagenda van de MRDH. De ontwikkeling van de e-mobiliteit en de verschuiving van
eigendom naar gebruik van vervoer vragen alertheid ten aanzien van mogelijke aanpassingen in de
infrastructuur.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                    Rekening     Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                    2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                13.866       6.228         6.409       13.232        6.512        6.606
Baten                                 -2.191       -1.068         -969         -939         -939         -939
Totaal voor resultaatbestemming      11.675        5.160        5.440       12.293        5.573        5.667



4.6 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                    Rekening     Begroting    Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf
                                    2013         2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten
Ruimtelijke ontwikkeling               7.311       7.111         6.760        6.579        6.574        6.579
Recreatie en toerisme                   277          292           589          359          359          360
Grondzaken en vastgoed                14.903      18.708         8.910       28.044       22.187       16.426
Economie                                458          653           966        1.069          912          912
Bereikbaarheid                        13.866       6.228         6.409       13.232        6.512        6.606
Totaal Lasten                        36.005       32.992       23.634       49.284       36.545       30.884
Baten
Ruimtelijke ontwikkeling              -1.801       -1.143       -2.310       -1.611       -1.534       -1.633
Recreatie en toerisme                     -4           -2           -2           -2           -2           -2
Grondzaken en vastgoed               -12.428      -18.174       -9.077      -28.241      -22.422      -16.663
Economie                                 -96         -102         -102         -102         -102         -102
Bereikbaarheid                        -2.191       -1.068         -969         -939         -939         -939
Totaal Baten                        -16.519      -20.489      -12.460      -30.895      -25.000      -19.339
Totaal voor resultaatbestemming      19.486       12.503       11.174       18.389       11.545       11.545
Storting in reserve                    5.330       1.376           700          700          700          700
Onttrekking uit reserve               -7.804         -703         -700       -6.979         -494         -497
Saldo na resultaatbestemming         17.012       13.175       11.174       12.110       11.751       11.748


Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

Lasten
De lasten zijn in totaliteit ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt door diverse elementen
veroorzaakt, namelijk:
In 2014 zijn eenmalige kosten begroot voor de aanleg van het wandelknoppunt en de aanleg van het
kunstwerk in het Damcentrum.
In 2014 zijn eenmalige middelen begroot voor de sloop van het gebouw Rijnlandlaan 1, het
Alphagebouw, de aanleg van het groengebied Marcellus Emantslaan, ombouwen van Freddies hoeve
tot kinderopvang, de vervangende unit voor de scouting Pius XII en asbestsaneringen. Verder hangen
de mutaties in de jaren samen met de begrote kosten voor de grondexploitatie Duivenvoordecorridor.
De kapitaallasten stijgen door lopende investeringen. De geplande kosten van onderhoud wegen
nemen toe door o.a. indexering.




                                                                                                           45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>        In het kader van nieuw beleid hebben wij extra middelen opgenomen voor het Platform onderwijs,
        economie en arbeidsmarkt, aanstelling van een centrummanager en accountmanager bedrijven en
        voor de instelling van een acquisitiefonds. Daarnaast geven wij een impuls aan recreatie en toerisme
        vanuit het actieprogramma recreatie & toerisme.

        Baten.
        De baten zijn ten opzichte van 2014 afgenomen. Dit wordt hoofzakelijk veroorzaakt doordat in 2014
        de grondverkoop van de Kornoelje voor de vestiging van AH-XL is begroot. De verschillen in de jaren
        hangen samen met de begrote kosten en grondverkopen van de grondexploitatie
        Duivenvoordecorridor. Het saldo van kosten en opbrengsten wordt verrekend met de boekwaarde van
        de gronden en is binnen het programma neutraal.
        Wij begroten een toename van de te ontvangen leges bouwvergunningen op basis van de verwachtte
        projecten die opgenomen zijn in het projectenboek.

        Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves
                              Omschrijving                                                   Toevoeging 2015                  Onttrekking 2015
                                     (bedragen x € 1.000)
          Reserve Verbindingsweg/Huijsitterweg                                                                          474                          80
          Reserve Stompwijkseweg                                                                                        226
          Reserve incidenteel nieuw beleid                                                                                                           555
          Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitatie                                                                                         65
          Totaal                                                                                                        700                          700

        Toelichting reserves
        Storting in de Reserve Verbindingsweg/Huijsitterweg voor de aanleg van deze nieuwe weg. Storting
        in de Reserve Stompwijkseweg voor de reconstructie van deze weg.
        Onttrekking aan de Reserve Verbindingsweg/Huijsitterweg voor de dekking van de rentekosten van
        de reeds gedane investeringen. Onttrekkingen aan de Reserve incidenteel nieuw beleid voor het
        versterken van de recreatie en het toerisme, het aantrekken van een centrummanager, het vormen
        van een acquisitiefonds. Onttrekkingen aan de Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitatie
        voor beleidsadvisering en een toevoeging aan de voorziening voor de grondexploitatie
        Duivenvoordecorridor vanwege rentebijschrijving op het project.

        Geplande investeringen
   Investeringen (bedragen x € 1.000)                  2015                         2016                         2017                         2018
                                            uitgaven     inkomsten       uitgaven     inkomsten       uitgaven     inkomsten       uitgaven     inkomsten

20091125 Aanleg verbindingsweg                                       -      5.140           896              -                 -          -                 -
N206/Huyssitterweg*
20101077 Herinrichting openb.ruimte              200                 -          -                 -          -                 -          -                 -
Herenstraat
20101084 Menroutes Nieuwe                          -                 -         79                 -          -                 -          -                 -
Driemanspolder
20121019 Verkeersregelinstallaties 2012          400                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20141002 OV armaturen 2014                       150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20141003 OV lichtmasten 2014                     150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20141005 Sneeuwploeg Nido groot 2.40              33                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20141020 Verkeersregelinstallaties 2014          300                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20141038 Verv./reconstr.asfalt                   150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
Voorburgseweg
20151004 OV armaturen 2015                       150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20151005 OV lichtmasten 2015                     150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
20151006 Groot onderhoud kunstwerken             150                 -          -                 -          -                 -          -                 -
beton 2015




                                                                                                                                          46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>20151016 Verv./reconstr.diverse              350       -        -          -         -          -        -    -
asfaltwegen 2015
20151032 Vervang.handhelds HH                 25       -        -          -         -          -        -    -
20161003 OV armaturen 2016                     -       -      200          -         -          -        -    -
20161004 OV lichtmasten 2016                   -       -      200          -         -          -        -    -
20161005 Groot onderhoud kunstwerken           -       -      150          -         -          -        -    -
beton 2016
20161011 Verkeersregelinstallaties 2016        -       -      450          -         -          -        -    -
20161012 Verv./reconstr.diverse                -       -      350          -         -          -        -    -
asfaltwegen 2016
20171001 Groot onderhoud kunstwerken           -       -        -          -       150          -        -    -
beton 2017
20171003 Laadtransporteur Nido wpnr. 420       -       -        -          -        30          -        -    -
20171004 OV armaturen 2017                     -       -        -          -       200          -        -    -
20171005 OV lichtmasten 2017                   -       -        -          -       200          -        -    -
20171009 Verkeersregelinstallaties 2017        -       -        -          -       450          -        -    -
20171010 Verv./reconstr.diverse                -       -        -          -       350          -        -    -
asfaltwegen 2017
20171032 Vervangen                             -       -        -          -       150          -      150    -
vergunningensystemen BWT4all
20171040 Vervanging tablets                    -       -        -          -        25          -        -    -
bouwinspecteurs 2017
20181001 Verkeersregelinstallaties 2018        -       -        -          -         -          -      450    -
20181002 Groot onderhoud kunstwerken           -       -        -          -         -          -      150    -
beton 2018
20181003 OV armaturen 2018                     -       -        -          -         -          -      200    -
20181004 OV lichtmasten 2018                   -       -        -          -         -          -      200    -
20181009 Verv./reconstr.diverse                -       -        -          -         -          -      350    -
asfaltwegen 2018
20181046 Vervang.Handhelds HH 2018             -       -        -          -         -          -       25    -
Totaal programma                           2.208       -    6.569        896    1.555           -    1.525    -



        *De investering aanleg verbindingsweg N206/Huyssittersweg is doorgeschoven naar 2016. Hoewel
        hierover nog geen formele besluitvorming heeft plaatsgevonden is inmiddels planning technisch wel
        duidelijk geworden dat de verbindingsweg niet in 2015, maar pas op zijn vroegst in 2016 zal worden
        gerealiseerd. Hierop is in de begroting reeds geanticipeerd.




                                                                                                         47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Programma 5 Bestuur, organisatie en veiligheid
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                                Portefeuillehouder(s):
5.1 Bestuursstijl                                    Van der Sluijs
5.2 Dienstverlening                                  Bruines
5.3 Financiële middelen                              Rozenberg
5.4 Organisatie                                      Van der Sluijs
5.5 Veiligheid en handhaving                         Van der Sluijs

Visie op het programma
Samen met inwoners, instellingen en bedrijven werken we aan de opgaven waar onze gemeente de
komende jaren voor staat. We luisteren en maken gebruik van de informatie, kennis en
deskundigheid van betrokkenen. We staan open voor initiatieven uit de samenleving.

Onze organisatie is er voor de mensen die in Leidschendam-Voorburg wonen, werken en verblijven.
Wij zijn een organisatie die onder steeds veranderende omstandigheden het werk doet door
vertrouwen te geven, verantwoordelijkheid te nemen en verbinding te maken. Van hieruit stellen wij
de burger centraal, zijn wij een moderne, innovatieve werkgever, zijn wij een lerende organisatie en
zijn wij een excellente regieorganisatie.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
   1. Wij willen een veilige gemeente waarin de inwoners zich veilig voelen.
   2. Wij willen invulling geven aan een open bestuursstijl


Gewenst effect:

Effectindicator          Norm        Realisatie-   Streef-     Streef-       Streef-     Streef-       Streef-
                                     waarde        waarde      waarde        waarde      waarde        waarde
                                     2013          2014        2015          2016        2017          2018
Klanttevredenheid              7,5             -        7,5              -        7,5              -        7,5
dienstverlening
gemeente
Oordeel burgers over            7           n.b.      n.v.t.      n.v.t.        n.v.t.      n.v.t.        n.v.t.
waarmaken beloften
door college (bron:
Wijkatlas).
Aantal                     4.235          4.226      4.226       4.226         4.226       4.226         4.226
misdrijfaangiften
binnen Leidschendam-
Voorburg
Veiligheidsgevoel van       80%          80,2%        80%         80%           80%         80%           80%
inwoners binnen
Leidschendam-
Voorburg
Percentage inwoners         80%           n.v.t.      80%         n.v.t.        80%         n.v.t.        80%
dat de vraag: ‘Houdt
het gemeentebestuur
bij haar beslissingen
rekening met de
wensen van
inwoners?’ heeft



                                                                                                            48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>    beantwoord met:
    voldoende of geen
    mening.

   Toelichting op de indicatoren:
1. Het klanttevredenheidsonderzoek wordt tweejaarlijks door een extern onderzoeksbureau uitgevoerd.
2. Op verzoek van de raad is de vragenlijst voor het onderdeel Bestuur van de Wijkatlas 2012
   aangepast. Dit heeft tot gevolg dat de indicator uit 2010 niet meer kan worden gebruikt. Het
   bewonersonderzoek voor de Wijkatlas wordt eens in de twee jaar uitgevoerd. Dit betekent dat er voor
   2013, 2015, 2017 e.v. geen waarden beschikbaar zijn.
3. In 2011 waren er binnen Leidschendam-Voorburg 5.408 misdrijfaangiften. Dit is teruggelopen tot
   4.226 misdrijfaangiften. Het is niet reëel om te veronderstellen dat dit nog structureel verder zal dalen.
   Vandaar dat de norm vanaf 2014 op 4.226 is gezet.
4. Naast de objectieve cijfers (politiecijfers) is het interessant om te weten hoe de veiligheid binnen
   Leidschendam-Voorburg door inwoners wordt ervaren. De laatste jaren fluctueert dit cijfer rondom de
   80%.
5. Deze vraag is zowel in 2010 als in 2012 aan de inwoners gesteld.

    5.1 BELEIDSTERREIN BESTUURSSTIJL
    In het coalitieakkoord 2014-2018 “Luisteren en doen, samen werkend’ is voor een open bestuursstijl
    gekozen. De gemeente ontwikkelt zich naar een regie voerende gemeente en het college is zichtbaar
    (ook in de regio) en aanspreekbaar en staat open voor geluiden en initiatieven uit de
    samenleving; inwoners, instellingen en bedrijven worden in een vroeg stadium betrokken bij
    planvorming of nieuw beleid en gebruikt daarvoor de participatieladder. De ambtelijke organisatie
    vertaalt deze bestuursstijl in houding en gedrag, denkt klantgericht, consistent, integraal en neemt
    inwoners, instellingen en bedrijven vanaf het begin tot eind in het proces mee. Samen met inwoners,
    instellingen en bedrijven herijken we de strategische visie uit 2006.
    Deze interactieve beleidsvoorbereiding, de snelheid waarmee sommige onderwerpen zich
    ontwikkelen en de wens van het college om de raad tijdig en kwalitatief goed te betrekken bij het
    besluitvormingsproces, verkennen raad en college of de werkwijze van de raad op een andere manier
    ingevuld kan worden die past bij de huidige dynamiek.
    Het college streeft ernaar om korte heldere raadsvoorstellen op hoofdlijnen te produceren, gericht op
    de kaderstellende rol van de raad en die de raad, waar mogelijk, keuzeruimte biedt door te werken
    met startnotities en bijvoorbeeld het voorleggen van meerdere scenario’s. De raadsstukken
    ondersteunen de verschillende rollen die raad en college hebben.
    Jaarlijks bespreken raad en college met elkaar de onderlinge verhoudingen en gehanteerde
    werkwijze om te bezien in hoeverre de effectiviteit kan worden verbeterd. Het college komt op basis
    van dit jaarlijkse gesprek met concrete maatregelen en proces- procedurevoorstellen.

    Wat gaan wij daarvoor doen?

    Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
    Speerpunten                                          Omschrijving
    Herijking van de strategische visie 2006.            De huidige strategische visie loopt tot 2020.
                                                         Deze visie is bedoeld voor de lange
                                                         termijnontwikkeling van onze gemeente Het is
                                                         daarom gewenst om een nieuw toekomstbeeld
                                                         tot 2035-2040 te schetsen, zodat wij een
                                                         ‘nieuwe’ stip op de horizon hebben. Dit moet in
                                                         2015 leiden tot een herijkte, door de



                                                                                                           49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                      gemeenteraad vastgestelde, strategische visie.
Nieuwe bestuursstijl door raad, college, griffie en   Wij willen in 2018 een regiegemeente zijn. Dit
ambtelijke organisatie                                betekent zowel voor de raad, het college als de
                                                      ambtelijke organisatie een andere werkwijze en
                                                      een andere rol van de gemeente als eerste
                                                      overheid. Een overheid die regisseert, stimuleert
                                                      en faciliteert.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                       Rekening     Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                       2013         2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                    1.132       1.342       1.336       1.231       1.298       1.359
Baten                                         0          -7      --          --          --          --
Totaal voor resultaatbestemming          1.132        1.334       1.336       1.213       1.298       1.359


5.2 BELEIDSTERREIN DIENSTVERLENING
Het hebben van een Klant Contact Centrum (KCC) is een basisvoorziening. Wij werken vanuit het
klantbelang en hebben daarvoor de beschikking over een volledig klantbeeld. Onze dienstverlening is
op orde. Onze dienstverlening wordt digitaal aangeboden, tenzij persoonlijk contact een meerwaarde
heeft. Digitaal is standaard als het kan en persoonlijk maatwerk volgt als de situatie daarom vraagt.
We zoeken bij de inzet van de verschillende dienstverleningskanalen naar de balans tussen kwaliteit
en efficiency. Wij werken regionaal samen met onze partners om onze dienstverlening lokaal te
verbeteren. We werken zoveel mogelijk met (technische) standaarden waardoor bijvoorbeeld
samenwerking op ICT gebied gemakkelijker wordt en we gegevens eenvoudiger met elkaar kunnen
delen. We zoeken daarbij naar de balans tussen regels, vertrouwen en privacy. We trekken samen
met onze partners op in de richting van Rijk en leveranciers. Wij benaderen burgers en bedrijven
vanuit de principes van Hostmanship. Wij werken op basis van vertrouwen en kiezen voor faciliteren
in plaats van reguleren. Onze blik op de toekomst is dat burgers en bedrijven zelf (digitaal) de regie
voeren over de dienstverlening van de gemeente.
Omdat dit nogal wat vraagt van de organisatie is het programma De moderne overheid gestart. Dit
programma heeft een antenne voor ontwikkelingen en trends en initieert en verbindt activiteiten en
projecten om onze ambities te bereiken.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Verkennen van informatie- en aanvraagpunt in    Afgeleid van de dienstverleningsvisie zal
Voorburg.                                       een verkennend onderzoek naar de
                                                wenselijkheid en haalbaarheid van een
                                                informatie- en aanvraagpunt in Voorburg worden
                                                uitgevoerd. Het resultaat zal een 1e verkenning
                                                zijn met een advies.
Verbetering van de (digitale ) dienstverlening  De gemeentelijke website wordt in 2015 door
voor inwoners, instellingen en bedrijven.       ontwikkeld, zodat klanten nog beter gebruik
                                                kunnen maken van de digitale dienstverlening.
De verkiezingen voor waterschappen en           Het kabinet heeft besloten dat beide
provinciale staten vinden op 18 maart 2015      verkiezingen gelijktijdig zullen plaatsvinden. De
plaats.                                         gemeente streeft naar een goed verloop van de


                                                                                                          50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                     verkiezingen.


Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018                Extra
                                                      budget
                                                      (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018               2015               2016            2017            2018
Versterken dienstverlening (informatiepunt                125                125             125             125
Voorburg)

Ontwikkelingen & risico’s
 Nationaal uitvoeringsprogramma Dienstverlening en e-overheid (NUP)
Om de dienstverlening en de informatie-uitwisseling te verbeteren is er een overheidsbrede agenda
voor dienstverlening en e-overheid opgesteld en vastgelegd in het NUP. Er wordt hiervoor vanuit het
NUP een implementatie-programma ingericht, om de invoering van de elektronische overheid te
bespoedigen. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de implementatie en hebben een
resultaatverplichting. Leidschendam-Voorburg zal mee moeten in de digitalisering van diensten en
processen om zo een bijdrage te leveren aan de compacte overheid.

 Basisregistratie Personen (BRP)
De komende jaren wordt de gemeentelijke basisadministratie voor persoonsgegevens (GBA)
vervangen door de Basisregistratie Personen (BRP). De BRP maakt deel uit van het stelsel van
basisregistraties. Met de wet Basisregistratie Personen wordt de basis gelegd voor de vervolmaking
van de modernisering van de GBA en de invoering van de Registratie niet-ingezetenen. De BRP moet
leiden tot een eenvoudigere en goedkopere gegevens-verstrekking over personen. De nieuwe GBA
bestaat uit een centrale voorziening waarop gemeenten met nieuwe Burgerzakenmodules moeten
aansluiten. Afnemers kunnen dan op een centraal punt terecht. Afgezien van de invoering van nieuwe
software zullen ook de processen en het gegevensmodel aan gemeentezijde veranderen. Vanwege
de hoeveelheid werk moet de invoering gefaseerd gebeuren,

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting      Begroting      Begroting      Begroting
                                      2013         2014         2015           2016           2017           2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   2.723       2.802         2.984           2.939           2.946       2.900
Baten                                   -1.263       -1.454        -1.466          -1.466       -1.560         -1.560
Totaal voor resultaatbestemming         1.460        1.348         1.518           1.473        1.386          1.340



5.3 BELEIDSTERREIN FINANCIËLE MIDDELEN
Wij willen onze financieel gezonde positie behouden. De exploitatiebegroting moet structureel sluitend
blijven en de vermogenspositie voldoende sterk.
De kosten van (nieuwe) wettelijke gemeentelijke taken vinden in principe plaats binnen de daarvoor
beschikbare bedragen die wij van het rijk krijgen.
Er worden geen initiatieven opgestart die niet zijn opgenomen en gedekt in het investeringsplan,
waarbij tussentijds het investeringsplan wordt getoetst op noodzaak tot herfasering en herprioritering.
Over de algemene en de bestemmingsreserves wordt in de begroting en jaarrekening op zodanige
transparante wijze gerapporteerd, dat door de raad beoordeeld kan worden of heroverweging van de
bestemming van de reserve of een deel daarvan mogelijk is of niet. Voor reserves of delen daarvan
die niet langer nodig zijn, wordt voorgesteld deze over te hevelen naar de algemene reserve vrij
besteedbaar.



                                                                                                                   51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Uitvoering geven aan operationele financiële    Door de raad vast te stellen normen en criteria
afspraken.                                      worden gehanteerd als bewakings- en
                                                sturingsinstrumenten voor een financieel
                                                gezonde gemeente met daarbij in ieder geval
                                                aandacht voor de omvang weerstandscapaciteit
                                                in relatie tot het risicoprofiel van de gemeente en
                                                de verhouding eigen vermogen – vreemd
                                                vermogen.
Uitvoering geven aan risicomanagement.          Ontwikkelen van een (vertrouwelijke)
                                                risicorapportage met daarin onder andere een
                                                inventarisatie van de belangrijkste (positieve en
                                                negatieve) risico’s, de beoordeling hiervan en
                                                mogelijke beheersmaatregelen. De rapportage
                                                staat naast de verplichte wijze waar in de
                                                begroting en jaarrekening over (positieve en
                                                negatieve) risico’s wordt gerapporteerd.
Doorontwikkeling van de planning & control      De komende college periode wordt gewerkt aan
cyclus                                          het verbeteren van de inzichtelijkheid van de
                                                programmabegroting.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                     2013         2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                  2.755       4.682       4.689       3.375       3.007       2.225
Baten                                    -295        -153        -153        -152        -151        -151
Totaal voor resultaatbestemming        2.460        4.529       4.514       3.223       2.856       2.074


5.4 BELEIDSTERREIN ORGANISATIE

Om alle bestuurlijke en organisatorische ambities de komende jaren waar te kunnen maken en in te
kunnen spelen op externe ontwikkelingen die op ons af komen, moeten de ambtelijke organisatie en
haar medewerkers zich continu blijven ontwikkelen. Ontwikkelingen waar in 2015 op wordt ingezet
zijn de regieorganisatie, de nieuwe bestuursstijl, hostmanship en Het Nieuwe Werken. Het gaat om
een totaalontwikkeling van een moderne overheid die klaar is voor de toekomst, ten diensten van de
inwoners.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting   Begroting   Begroting   Begroting   Begroting
                                     2013         2014        2015        2016        2017        2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                 21.794      23.111      22.671      23.581      23.282      23.450
Baten                                    -150        -105        -105        -120        -120        -120
Totaal voor resultaatbestemming       21.644       23.006      22.566      23.461      22.162      23.330




                                                                                                       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>5.5 BELEIDSTERREIN VEILIGHEID EN HANDHAVING
De komende periode wordt uitvoering gegeven aan het veiligheids- en handhavingsbeleid 2015-2018
door het realiseren van de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s. Hierin wordt onder meer gewerkt aan
het verminderen van het aantal woninginbraken, het tegengaan van jeugdoverlast en – criminaliteit
                                       3
door de JORP-aanpak te continueren . Daarnaast wordt onderzocht of op de doelgroep ouderen
meer aandacht benodigd is op het gebied van veiligheid en willen we de verantwoordelijkheid bij
burgers stimuleren door de buurtpreventieteams een extra boost te geven.
Om zo effectief en efficiënt mogelijk te werken kijken we naar de samenwerking met de
netwerkpartners zoals de Veiligheidsregio Haaglanden, het Veiligheidshuis Haaglanden, de
Omgevingsdienst Haaglanden en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Haaglanden.

De gemeente moet veilig zijn en inwoners moeten zich ook veilig voelen. De gemeente kan niet
alleen de veiligheid waarborgen. Binnen het veiligheidsbeleid neemt de gemeente een regierol in.
Naast de hulpverleningsorganisaties zoals politie en brandweer hebben bedrijven en inwoners een
eigen verantwoordelijkheid als het om veiligheid gaat. Handhavings- en veiligheidsissues worden
integraal samen met de partners zoveel mogelijk opgepakt.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunten                                     Omschrijving
Aanpakken van jeugdoverlast en –criminaliteit   Vermindering overlast door jeugd.
door JORP en het Veiligheidshuis Haaglanden
Extra boost geven aan de buurtpreventieteams    Stimuleren van burgerparticipatie en verbetering
                                                van de objectieve en subjectieve
                                                veiligheidscijfers.
Aanpak woninginbraken                           Vermindering van het aantal woninginbraken.
Ouderen en veiligheid                           Dit onderwerp wordt verder uitgewerkt in de Nota
                                                Veiligheid 2015-2018 en het
                                                Jaaractieprogramma 2015.


Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018               Extra
                                                     budget
                                                     (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018              2015              2016             2017              2018
Buurtpreventieteams (structureel)                            20                  20               20                20




Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                     Rekening     Begroting   Begroting      Begroting       Begroting        Begroting
                                     2013         2014        2015           2016            2017             2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                  5.843       5.649         6.174           5.861           5.686         5.615
Baten                                     -25          -8            -8               -8               -8            -8
Totaal voor resultaatbestemming        5.818        5.641       6.166            5.853         5.678            5.607




3
  JORP levert een bijdrage aan de effecten binnen het beleidsterrein veiligheid en handhaving, maar
is inhoudelijk opgenomen in programma 2.


                                                                                                                    53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>5.6 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                          Rekening        Begroting    Jaarschijf    Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf
                                          2013            2014         2015          2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten
Bestuursstijl                                1.132          1.342         1.336         1.231        1.298        1.359
Dienstverlening                              2.723          2.802         2.984         2.939        2.946        2.900
Financiële middelen                          2.755          4.682         4.689         3.875        3.453        2.671
Organisatie                                 21.794         23.111        22.671        23.581       23.282       23.450
Veiligheid en handhaving                     5.843          5.649         6.174         5.861        5.686        5.615
Totaal Lasten                              34.246          37.586       37.853        36.988       36.219       35.549
Baten
Bestuursstijl                                      -0           -7            -             -            -            -
Dienstverlening                              -1.263         -1.454       -1.466        -1.466       -1.560       -1.560
Financiële middelen                           -295           -153          -153          -152         -151         -151
Organisatie                                   -150           -105          -105          -120         -120         -120
Veiligheid en handhaving                          -25           -8           -8            -8           -8           -8
Totaal Baten                                -1.733         -1.727       -1.732        -1.746       -1.840       -1.839
Totaal voor resultaatbestemming            32.513          35.859       36.122        35.242       34.379       33.710
Storting in reserve                          4.885          1.387         3.408            57           57           58
Onttrekking uit reserve                     -15.230         -5.223       -5.027        -1.689       -1.508         -982
Saldo na resultaatbestemming               22.168          32.023       34.503        33.610       32.928       32.785



Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

De verhoogde rijksleges voor reisdocumenten en rijbewijzen leiden tot hogere afdrachten aan het rijk.
De reden is de verlengde geldigheidsduur van de documenten.
In de ramingen zijn ook verwerkt de financiële gevolgen van de loonmaatregelen van het
principeakkoord Cao-gemeenten, die loopt van 1 januari 2013 tot 1 januari 2016. Daarnaast is
rekening gehouden met de overgang van gemeentelijk personeel van sportaccommodaties naar
Sportfondsen Nederland BV omdat het beheer en exploitatie van deze accommodaties per 1 januari
2015 aan sportfondsen is overgedragen.
Tenslotte is in de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) rekening
gehouden met de toegestane inflatie en de kosten van functioneel leeftijdsontslag van voormalig
brandweerpersoneel van onze gemeente. In overeenstemming met de gemeenschappelijke regeling
VRH komen de kosten van functioneel leeftijdsontslag van voormalige gemeentelijke brandweer-
medewerkers, die met de oprichting in 2010 naar de VRH zijn overgegaan voor rekening van de
gemeente van herkomst.

Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves

                            Omschrijving                                          Toevoeging 2015        Onttrekking 2015
                           (bedragen x € 1.000)
 Reserve incidenteel nieuw beleid                                                               3.105
 Algemene reserve vrij besteedbaar                                                                                        3.030
 Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitatie                                               20
 Reserve frictiekosten                                                                             43                      500
 Reserve herwaardering activa                                                                     240
 Reserve dekking afschrijvingslasten                                                                                        550
 Egalisatiereserve recessie                                                                                                 325
 Reserve nationaal uitvoeringsprogramma (NUP)                                                                               622
 Totaal                                                                                         3.408                     5.027




                                                                                                                     54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>       Toelichting op de reserves
       Voor 2015 is een nieuwe reserve gevormd namelijk reserve incidenteel nieuw beleid.
       Storting in de Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitatie voor de compensatie van de
       onttrekking aan deze reserve voor de vorming van het compensatiefonds stadsherstel.
       Storting in de reserve frictiekosten van het voordeel op de exploitatie op de huisvesting van de
       afdeling W&I. Storting in de reserve herwaardering activa voor compensatie van toekomstige nadelen
       die ontstaan door de wijziging van het afschrijvingssysteem (van lineair naar annuïtair).

       Onttrekking aan de algemene reserve vrij besteedbaar voor de vorming van de reserve incidenteel
       nieuw beleid. Onttrekking aan de reserve dekking afschrijvingslasten voor de dekking van de
       afschrijvingslasten van investeringen met economisch nut die gedekt werden door een reserve.
       Onttrekking aan de reserve recessie voor de vorming van de Reserve incidenteel nieuw beleid.
       Onttrekking aan de reserve frictiekosten voor de dekking van de frictiekosten die voortvloeien uit de
       bezuinigingsoperatie. Onttrekking aan de reserve nationaal uitvoeringsprogramma (NUP) voor de
       dekking van de korting op de algemene uitkering vanwege de verrekening van de kasschuif die in het
       kader van het NUP door het rijk is toegepast.

       Geplande investeringen

        Investeringen (bedragen x € 1.000)                2015                  2016                2017                2018
                                                    uitgaven inkomsten   uitgaven   inkomsten uitgaven inkomsten uitgaven inkomsten

20091075 Soft- en hardware Kas4all                       41          -          -          -        -         -         -         -
20111004 Software Bavak                                  35          -          -          -        -         -         -         -
20122101 CHV-KW laan 2 Renovatie                      1.159          -          -          -        -         -         -         -
20122104 CHV-Inventaris                                 583          -          -          -        -         -         -         -
20122106 CHV-Honoraria, Heffingen & Onvoorzien        2.831          -          -          -        -         -         -         -
20122107 CHV-Exploitatie                                176          -          -          -        -         -         -         -
20122108 CHV-Kon Julianaweg 25 (aanhelen)                50          -          -          -        -         -         -         -
20131061 Project 1 DMO Zaakgericht werken               361          -          -          -        -         -         -         -
20131062 Project 2 DMO Sprongsgewijs digitaal           550          -          -          -        -         -         -         -
20131063 Project 3 DMO ICT in Het Nieuwe Werken         475          -          -          -        -         -         -         -
20151025 Monitoring                                      25          -          -          -        -         -         -         -
20151026 Back-up (tapedrives) 2015                       30          -          -          -        -         -         -         -
20151027 Computerzalen                                  100          -          -          -        -         -         -         -
20151029 Apparatuur raadszaal vervangen                 130          -          -          -        -         -         -         -
20161006 Soft- en hardware Kas4all                        -          -       103           -        -         -         -         -
20161016 Zuilen Bavak                                    41          -          -          -        -         -         -         -
20161023 Oracle / Unix 2016                               -          -         25          -        -         -         -         -
20161024 Datacommunicatie netwerk L'dam                   -          -         40          -        -         -         -         -
20161025 Server hardware SBC                              -          -          -          -      500         -         -         -
20161026 Upgrade naar MS office 20xx                      -          -       300           -        -         -         -         -
20161028 Vervanging bureaustoelen 2016                    -          -          -          -        -         -         -         -
20161035 Aanschaf software Key2parkeren                   -          -         82          -        -         -         -         -
20171021 Back-up (tapedrives) 2017                        -          -          -          -       60         -         -         -
20171026 Client hardware (pc's,thinclients,pda's)         -          -          -          -      500         -         -         -
20171031 Vervangen basisregistratie incl.BGT              -          -          -          -      250         -      245          -
20171035 Vervanging tablets 2017                          -          -          -          -      315         -         -         -
20171036 Vervanging netwerkswitches Corbulo 2017          -          -          -          -       25         -         -         -

20171037 Vervanging netscalers 2017                       -          -          -          -       25         -         -         -
20171038 Mobile device management                         -          -          -          -       25         -         -         -
20171039 Verv. 1e deel grafische werkplekken 2017         -          -          -          -       40         -         -         -




                                                                                                                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>20181034 Telefonie 2019                                 -   -     -   -       -   -     220   -
20181035 HP SAN 2019                                    -   -     -   -       -   -     200   -
20181040 Wettelijke basisregistraties (NHR)             -   -     -   -       -   -      50   -
20181043 Wifi vervanging bestaande accespoints          -   -     -   -       -   -     120   -
20181044 Verv. Netwerkswitches niet corb./RP1/KW2       -   -     -   -       -   -      25   -

20181045 Verv. 2e deel grafische werkplekken 2018       -   -     -   -       -   -      40   -
20051086 Vrachtwagen DAF 97                           125   -     -   -       -   -       -   -
20071085 Tractor Fendt 157                             55   -     -   -       -   -       -   -
20071086 Tractor Fendt 160                             55   -     -   -       -   -       -   -
20091046 Tractor New Holland wpnr. 30                  35   -     -   -       -   -       -   -
20110024 Multicar M 26 wpnr. 88                        75   -     -   -       -   -       -   -
20121031 Multicar M26 wpnr. 169                        75   -     -   -       -   -       -   -
20121034 Mobiele kraan Neuson wpnr.404                 80   -     -   -       -   -       -   -
20151022 Pick-up Hyundai H200 wpnr.90                  50   -     -   -       -   -       -   -
20151024 Vrachtwagen Daf wpnr.106                     125   -     -   -       -   -       -   -
20161017 Tractor Massey Ferguson wpnr.15                -   -    30   -       -   -       -   -
20161018 VW Caddy wpnr. 68                              -   -    30   -       -   -       -   -
20171002 Hoogwerker Blumenbecker wpnr. 154             75   -     -   -       -   -       -   -
20171015 Fiat Strada wpnr. 17                           -   -     -   -      25   -       -   -
20171016 Tractor New Holland wpnr. 165                  -   -     -   -      45   -       -   -
20171017 VW Caddy wpnr. 10                              -   -     -   -      30   -       -   -
20171018 VW Caddy wpnr. 29                              -   -     -   -      30   -       -   -
20181015 Pick-up VW Transporter wpnr. 12                -   -     -   -       -   -      50   -
20181016 Pick-up VW Transporter wpnr.31                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181017 Pick-up VW Transporter wpnr.37                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181018 Pick-up VW Transporter wpnr.38                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181019 Pick-up VW Transporter wpnr.39                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181020 Pick-up VW Transporter wpnr.41                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181021 Pick-up VW Transporter wpnr.42                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181022 Pick-up VW Transporter wpnr.43                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181023 Pick-up VW Transporter wpnr.44                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181024 Pick-up VW Transporter wpnr.45                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181025 Pick-up VW Transporter wpnr.46                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181026 Pick-up VW Transporter wpnr.47                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181027 Pick-up VW Transporter wpnr.54                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181028 Pick-up VW Transporter wpnr.55                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181029 Pick-up VW Transporter wpnr.56                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181030 Pick-up VW Transporter wpnr.57                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181031 Pick-up VW Transporter wpnr.59                 -   -     -   -       -   -      50   -
20181032 Pick-up VW Transporter wpnr.60                 -   -     -   -       -   -      50   -
Totaal programma                                    7.336   -   610   -   1.870   -   1.800   -




                                                                                        56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Programma 6 Algemene dekkingsmiddelen
Het programma bestaat uit de volgende beleidsterreinen:

Naam:                                             Portefeuillehouder(s):
6.1 Baten belastingen                             Rozenberg
6.2 Algemene baten                                Rozenberg

Visie op het programma
Voor de dekking van de kosten van de programma’s beschikt de gemeente over een aantal
inkomstenbronnen. Deze inkomsten horen niet tot een programma, maar worden hier weergegeven in
een Overzicht algemene dekkingsmiddelen. De opbrengsten van de lokale heffingen waarvan de
besteding gebonden is (bijvoorbeeld de rioolrechten, de afvalstoffenheffing en de leges) zijn
verantwoord onder de desbetreffende programma´s.

Wat willen we bereiken?

Doelstellingen:
1. Algemene lastenverlaging voor inwoners en bedrijven met behoud van voorzieningen.
2. De lastendruk per belastingtarief onder het gemiddelde tarief van andere gemeenten in de regio
   Haaglanden.
3. Structureel en op de lange termijn kostendekkende heffingen en leges door te voeren.
4. Een structurele sluitende begroting en verantwoorde meerjarenramingen, die jaarlijks tijdig
   worden vastgesteld.

6.1 BELEIDSTERREIN BATEN BELASTINGEN
Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de ramingen voor opbrengsten onroerende
zaakbelasting, hondenbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting. De beleidsmatige
uitgangspunten en de lokale lasten zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
In deze paragraaf schetsen wij de ontwikkelingen op dit terrein. Het beleid is gebaseerd op de
uitgangspunten uit het coalitieakkoord en de begrotingsrichtlijnen. Hierbij wordt rekening gehouden
met:
 Een lastendruk per belastingtarief onder het gemiddelde tarief van andere gemeenten in de regio
    Haaglanden.
 Structureel kostendekkende heffingen en leges.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunt                                       Omschrijving
Herijking gemeentelijk tarievenbeleid           Voor het tarievenvoorstel 2015 worden de
                                                heffingen opnieuw beoordeeld en waar nodig
                                                kostendekkend gemaakt. In samenwerking met
                                                de VNG wordt hier een transparant model voor
                                                ontwikkeld.

Nieuw beleid coalitieakkoord 2014-2018             Extra budget
                                                   (*€ 1.000)
(Budget) Voorstellen begroting 2015 - 2018              2015         2016       2017        2018
Inflatiecorrectie belastingen (incidentele               175
lastenverlichting)




                                                                                                   57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen & risico’s
1. Precariobelasting: Het wetsvoorstel van het Rijk tot afschaffing van precariobelasting op kabels
   en leidingen van nutsbedrijven is nog in ontwikkeling. De komende tijd zal hier meer duidelijkheid
   over komen.
2. Handreiking leges en tarieven: Het ministerie van Binnenlandse Zaken komt met een nieuwe
   handreiking voor de retributieve heffingen, zoals leges en andere heffingen. Daarin staat welke
   kosten gemeenten kunnen doorberekenen.
3. Wabo: De WABO wordt waarschijnlijk in 2015 gewijzigd. Het kabinetsvoornemen heeft betrekking
   op privatisering van het bouwtoezicht en een administratieve lastenverlichting. De gemeente en
   externe partijen kunnen dan een bouwplan toetsen. Waarschijnlijk komt er een duale
   overgangstermijn.

De belasting opbrengsten zijn in onderstaande tabel opgenomen.

                                    2014            2015           2016             2017            2018
Bedragen x € 1.000

Baten belastingen

1.   Onroerende zaakbelasting           10.985         10.631         10.680               10.701        10.722

2.   Hondenbelasting                       203             232             232               232            232

3.   Toeristenbelasting                    100             107             107               107            107

4.   Precariobelasting                     631             573             503               434            364

5.   Reclamebelasting                      158             158             158                 0              0

Totaal belastingen                      12.077         11.701         11.682               11.474        11.425



Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                      Rekening     Begroting    Begroting     Begroting      Begroting     Begroting
                                      2013         2014         2015          2016           2017          2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                                               175
Baten                                  -11.085      -12.077      -11.701         -11.682       -11.474      -11.425
Totaal voor resultaatbestemming       -11.085      -12.077       -11.526         -11.682      -11.474      -11.425


6.2 BELEIDSTERREIN ALGEMENE BATEN
Dit beleidsterrein bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Uitkeringen uit het Gemeentefonds
De uitkeringen uit het Gemeentefonds bestaan uit de algemene uitkering, de decentralisatie-
uitkeringen, de integratie-uitkeringen en met ingang van 1 januari 2015 het deelfonds sociaal domein.
De kosten van (nieuwe) wettelijke gemeentelijke taken vinden in principe plaats binnen de daarvoor
beschikbare bedragen die wij van het rijk krijgen.
2. Dividend
Het gaat om de dividenden van de BNG Bank en ENECO.
3. Saldo financieringsfunctie
Het betreft het verschil tussen betaalde en ontvangen rente van de financieringsmiddelen, die door de
renteomslag wordt verdeeld over de activa en toegerekend aan de programma´s.




                                                                                                                  58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>4. Bespaarde rente
Over het eigen vermogen van de gemeente wordt een renteopbrengst gecalculeerd. Immers, voor de
investeringen die daartegenover staan behoeft niet op de kapitaalmarkt te worden geleend.
5. Onvoorzien
Met een post voor onvoorziene uitgaven is in de gemeentebegroting en meerjarenramingen rekening
gehouden.

Wat gaan wij daarvoor doen?

Activiteiten die gaan bijdragen aan het gewenste effect
Speerpunt                                       Omschrijving
Een situatie waarin lasten van onverwachte      Zorgen voor een goede weerstandscapaciteit,
gebeurtenissen kunnen worden opgevangen         bestaand uit het budget onvoorzien, en een
zonder dat dit ten koste gaat van de realisatie weerstandsvermogen dat solide is geborgd door
van de vastgestelde beleidsdoelen.              diverse (bestemming)-reserves.

Wat gaat het kosten ?

Beleidsterrein                    Rekening    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                    2013        2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten                                   4          170          170          230          290          350
Baten                               -80.776      -80.243     -103.433     -104.120     -102.673     -102.036
Totaal voor resultaatbestemming    -80.772      -80.073     -103.263     -104.059     -102.383     -101.686




                                                                                                         59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>6.3 FINANCIËLE SAMENVATTING

Beleidsterrein                          Rekening      Begroting    Begroting    Begroting    Begroting    Begroting
                                          2013          2014         2015         2016         2017         2018
Bedragen x € 1.000,-
Lasten
Baten belastingen                                              -         175             -            -            -
Algemene baten                                    4
Onvoorzien                                        -         170          170          230          290          350
Totaal Lasten                                     4         170          345          230          290          350
Baten
Baten belastingen                           -11.085      -12.077      -11.701      -11.682      -11.474      -11.425
Algemene baten                              -80.776      -80.243     -103.433     -104.120     -102.673     -102.036
Totaal Baten                              -91.861       -92.320     -115.133     -115.801     -114.147     -113.461
Totaal voor resultaatbestemming           -91.858       -92.150     -114.788     -115.255     -113.857     -113.111
 Onttrekking uit reserve                                                -175
Saldo na resultaatbestemming              -91.858       -92.150     -114.613     -115.255     -113.857     -113.111


Verschillenanalyse begroting 2014 – begroting 2015

Baten belastingen
In 2015 wordt eenmalig een bedrag van € 175.000 (inflatiecorrectie 2014 op gemeentelijke
belastingen) teruggeven aan de inwoners en bedrijven. Dit wordt verrekend bij de heffing van
gemeentelijke belastingen in 2015. De lagere OZB inkomsten worden veroorzaakt door leegstand,
een grotere waardedaling dan begroot, door de vermindering als gevolg van bezwaarschriften en een
administratieve correctie.

Algemene baten
De uitkeringen uit het gemeentefonds in de begroting 2015 en meerjarenramingen 2016-2018 zijn
berekend op basis van de meicirculaire d.d. 30 mei 2014. In deze meicirculaire wordt de gemeente
geïnformeerd over de omvang en mutaties van de gemeentefondsuitkeringen. Het voordeel wordt
behaald door accres ontwikkeling 2014-2018, toename van uitkeringsontvangers en aanpassing van
de waarde van woningen en niet-woningen en rekentarieven. Daarnaast treden met ingang van 2015
herverdeeleffecten op door ‘groot onderhoud’ aan het verdeelstelsel en worden de middelen voor
buitenonderhoud en aanpassingen van schoolgebouwen in het primair en speciaal onderwijs
overgeheveld naar de schoolbesturen.
In de algemene uitkering komen ook structureel extra middelen beschikbaar voor de intensivering van
armoedebeleid, studietoelagen en uitvoering van de participatiewet. In totaal gaat het om een bedrag
van € 375.000 in 2015 oplopend tot € 500.000 in 2018 waar in principe gemeentelijke kosten
tegenover staan. Voor een uitgebreide toelichting omtrent de algemene uitkering verwijzen wij u naar
het hoofdstuk 6 financiële begroting.
Daarnaast nemen de baten toe door het goedkoop kunnen aantrekken (rentepercentage 2,75%) van
financieringsmiddelen en door faseringen van diverse investeringen.

Gerelateerde toevoegingen/onttrekkingen aan reserves
                      Omschrijving                                             Toevoeging 2015       Onttrekking 2015
                           (bedragen x € 1.000)
 Reserve incidenteel nieuw beleid                                                                                      175
 Totaal                                                                                                                175

Toelichting op de reserves
Onttrekking aan de reserve incidenteel nieuw beleid voor lastenverlichting van de inwoners.



                                                                                                                 60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>4. Paragrafen




                61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Lokale heffingen
Algemeen
De uitgangspunten van het beleid voor de heffing van gemeentelijke belastingen en tarieven zijn
vastgelegd in het collegeakkoord 2014-2018 “Luisteren en doen, samen werkend” en in de nota
Lokale heffingen.

Beleidsuitgangspunten
De uitgangspunten van het beleid zijn:
a. volgens het collegeprogramma 2014-2018 “Luisteren en doen, samen werkend” wordt er
     gestreefd naar een algemene lastenverlaging voor inwoners en bedrijven, met behoud van
     voorzieningen;
b. er wordt gestreefd naar een belastingdruk per belastingtarief die onder het gemiddelde tarief van
     andere gemeenten die in de regio Haaglanden liggen;
c. er wordt naar gestreefd om structureel en op de lange termijn kostendekkende en heffingen en
     leges door te voeren.
Deze uitgangspunten zijn bedoeld om de gemeentelijke (woon)lasten voor de burger te beheersen en
zijn tevens de waarborg voor een evenwichtig belastingbeleid. De woonlastenberekening geeft een
goed inzicht in de veranderingen van de belangrijkste gemeentelijke heffingen en de consequenties
ervan voor de burger. Deze berekening volgt aan het einde van deze paragraaf (tabel 3).

Gemeentelijk belastinggebied
De gemeentelijke belastingen omvatten de onroerende-zaakbelastingen, de hondenbelasting, de
precariobelasting en de toeristenbelasting. Vanaf 1 januari 2014 is daar de reclamebelasting
bijkomen.

Onroerende zaakbelastingen (OZB)
In geld gemeten is de onroerende zaakbelasting de belangrijkste belasting. Voor woningen betalen
alleen de eigenaren OZB, terwijl zowel de eigenaar als de gebruiker van niet-woningen (winkels,
kantoren e.d.) belastingplichtig zijn mits zij op 1 januari eigenaar respectievelijk gebruiker zijn. De
opbrengstraming van de onroerende-zaakbelasting (OZB) is in de gemeentebegroting 2015
gebaseerd op de waarde van de onroerende zaken en de te verwachten minder- en
meeropbrengsten van respectievelijk sloop en nieuwbouw van woningen. Voor de berekening van de
tarieven voor 2015 wordt uitgegaan van de WOZ-waarde per 1 januari 2014.
De prognoses (medio juli 2014) duiden op een gemiddelde daling van de waarden voor 2015:
a. voor woningen met               - 1,5%
b. voor niet-woningen met          - 5,5%

In de onderstaande tabel zijn opgenomen de OZB tarieven 2014 en de nieuwe tarieven 2015 (als
percentage van de waarde).


                                                Tarief L-V 2014 in %                 Tarief L-V 2015 in %
 1. Woningen:
 a. eigenaren                                           0,09100                              0,09421
 2. Niet-woningen:
 a. eigenaren                                           0,14610                              0,15722
 b. gebruikers                                          0,11791                              0,12688
De stijging van de tarieven wordt grotendeels gecorrigeerd door (gemiddeld) lagere waarden voor de onroerende zaken




                                                                                                                      62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Reclamebelasting
De opbrengst van de reclamebelasting wordt via een subsidie teruggegeven aan de Stichting
Promotie Leidschendam Centrum (€ 53.000) en Stichting ondernemersfonds Oud-Voorburg
(€ 105.000).

Gemeentelijke heffingen
De gemeentelijke heffingen betreffen de afvalstoffenheffing, de rioolheffing, de begraafrechten, de
marktgelden en de leges. Dit zijn inkomsten als gevolg van door de gemeente geleverde diensten en
producten. De tarieven van deze heffingen zijn in principe kostendekkend.

Opbrengsten belastingen en heffingen
De onderstaande tabel geeft inzicht in de omvang van de opbrengsten van de belastingen en de
belangrijkste heffingen:


Belastingsoort                                                             %-aandeel
                                 2015       2016       2017       2018
(bedragen x € 1.000)                                                         in totaal

a. Onroerende
                                10.630    10.680     10.701     10.721           33,8
zaakbelasting
b. Toeristenbelasting              107        107       107        107            0,3
c. Hondenbelasting                 232        232       232        232            0,7
d. Precariobelasting               573        504       434        364            1,8
e. Afvalstoffenheffing          10.811    10.811     10.811     10.811           33,0
f. Rioolheffing                  4.922      5.316     5.680      5.900           15,7
g. Begraafrechten                  811        811       811        811            2,6
h. Marktgelden                      96         96         96        96            0,3
i. Leges (incl. bouwleges)       3.546      2.846     2.864      2.962           11,3
j. Reclamebelasting                158        158      n.v.t.     n.v.t.          0,5
Totaal                          31.432    30.820     31.018     31.437            100


Precariobelasting
In 2008 kondigde het kabinet aan de precariobelasting op ondergrondse infrastructuur van
nutsbedrijven te willen afschaffen. Aanleiding hiervoor was de Motie Van der Burg die ertoe strekt om
zo snel mogelijk het wetsvoorstel vrijstelling precariobelasting op netwerken en nutsbedrijven in te
dienen. In het oorspronkelijke wetsvoorstel was sprake van een overgangsregeling bij afschaffing van
de precariobelasting over een periode van 10 jaar, onder gelijktijdige verhoging van de macronorm
OZB. In de (meerjaren)begroting is rekening gehouden met de consequentie van afschaffing van de
precariobelasting op ondergrondse infrastructuur van nutsbedrijven.

Kwijtscheldingsbeleid
Voor de meeste inwoners van onze gemeente levert het betalen van de gemeentelijke belastingen en
heffingen geen probleem op. Er zijn echter ook inwoners voor wie de betaling van de gemeentelijke
belastingen niet mogelijk is. Voor hen is er de mogelijkheid om een beroep te doen op de
kwijtscheldingsregeling die in de gemeente wordt toegepast.

Voor twee belastingen, namelijk de afvalstoffenheffing en de rioolheffing kan kwijtschelding worden
verleend, mits de aanvrager voldoet aan de wettelijk vastgestelde criteria. Vanaf 2006 geldt een
regeling van automatische kwijtschelding voor de doelgroep van bijstandsgerechtigden en 65+ers (die



                                                                                                   63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre> al twee jaar kwijtschelding hebben gekregen en waarvan duidelijk is dat het inkomen de komende
 jaren (nagenoeg) gelijk blijft). Deze personen hoeven niet elk jaar een nieuwe aanvraag in te dienen.
 Steekproefsgewijs wordt de eerste groep eenmaal per drie jaar en de tweede groep eenmaal per vijf
 jaar gecontroleerd op wijzigingen in de financiële positie.


 Woonlasten
 De woonlasten zijn voor de burgers een graadmeter voor de mate van stijging of daling van de
 gemeentelijke lasten. De berekening van de woonlasten is gebaseerd op de onroerende-
 zaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Voor een goede vergelijking is in de tabel
 een overzicht over meerdere jaren gemaakt.


Woonlasten                                   Eenpersoonshuishouden               Meerpersoonshuishouden
                                              2013        2014        2015        2013        2014        2015
a. Onroerende zaakbelasting*                 223,04      226,59      231,10      223,04      226,59      231,10
b. Afvalstoffenheffing                       258,48      263,64      268,92      313,32      319,56      325,92
c. Rioolheffing                              127,32      131,16      133,80      127,32      131,16      133,80
Totale woonlasten                            608,84      621,39      633,82      663,68      677,31      690,82
 (Cijfers OZB gebaseerd op een WOZ-waarden van € 260.100 voor 2013, € 249.000 voor 2014 en € 245.300 voor 2015.
 * Deze berekening geldt alleen voor eigenaren van woningen (OZB-tarief voor woningen in 2015 = 0,09421.% van de WOZ-
 waarde).




                                                                                                                  64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Onderhoud Kapitaalgoederen
Algemeen
Deze paragraaf bevat het beleid ten aanzien van het planmatig onderhoud van de gemeentelijke
kapitaalgoederen. Aan de orde komen het integraal beheerkwaliteitplan (Bkp) met de onderliggende
plannen en het gemeentelijk gebouwenbestand. Aan het einde van de paragraaf is een overzicht van
de in de begroting 2015 en meerjarenramingen 2016-2018 geraamde onderhoudskosten van de
kapitaalgoederen opgenomen. Het beleid ten aanzien van (de kwaliteit van) het onderhoud van
kapitaalgoederen is direct van invloed op de jaarlijkse lasten die daarmee zijn gemoeid.

Integraal Beheerkwaliteitplan (Bkp)
Kwaliteit en variëteit van de leefomgeving zijn belangrijke uitgangspunten voor de leefbaarheid van de
omgeving. Het Bkp voorziet in instrumenten waarmee de kwaliteit van de fysieke omgeving op een
eenduidige manier vastgesteld kan worden. Binnen dit kwaliteitsbeleidskader worden gebieden
getypeerd en gekoppeld aan gewenste kwaliteitsbeelden. Het Bkp is dus het overkoepelende plan
van de verschillende beleid- en beheerplannen voor bijvoorbeeld wegen, rioleringen, waterbeheer,
groen, openbare verlichting, enz. Op de onderliggende plannen wordt hierna ingegaan. De financiële
consequenties voortvloeiende uit het Bkp zijn verwerkt in de verschillende beheerplannen en in de
begroting 2015. In 2014 is het Bkp geëvalueerd en geactualiseerd naar de landelijke CROW
(Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in grond-, water- en wegenbouw) beeldmeetlatten.

Wegen
Het beleid ten aanzien van wegen ligt vast in het Bkp. In 2015 vormen de technische inspecties, die in
het najaar van 2014 zijn uitgevoerd, de belangrijkste input voor de te leveren beheersinspanning.
Daarnaast zijn ook de uitkomsten van de schouwen gebruikt bij het opstellen van de
uitvoeringsplannen. Het onderhoudsprogramma elementenverharding wordt voor de gehele
gemeente Leidschendam-Voorburg berekend en vastgesteld. Het jaarprogramma voor elementen –
en asfaltverhardingen is begin eerste kwartaal 2015 beschikbaar. Zowel uit de technische inspecties
voor het wegbeheerprogramma als uit het schouwen in het kader van het Bkp blijkt dat het
kwaliteitsniveau aan de gestelde normen (gemiddeld niveau B) van veiligheid en beeldkwaliteit
voldoet.

Kunstwerken
De kunstwerken voldoen aan de gemeentelijke kwaliteitseisen. In 2015 zullen aan de hand van de
gehouden inspecties herstelwerkzaamheden uitgevoerd worden. Bij gebruik van houten onderdelen
zal gebruik worden gemaakt van FCS-gekeurd hout. Bij overige onderdelen zal steeds een
onderhoudsvrije of onderhoudsarme keuze worden gemaakt.

Riolering
Inmiddels is gestart met de voorbereiding voor het GRP voor de planperiode 2015-2021. Dit plan
wordt in het eerste kwartaal 2015 ter besluitvorming aangeboden. Het gaat in het GRP om
maatregelen om aan de vigerende milieuwetgeving te voldoen, het vervangen en verbeteren van
riolering en de financiële dekking van beide. De wijze van dekking van het GRP zal worden vertaald
in de begroting van 2016 en daarna.
De gemeentelijke werkwijze is in lijn met het Samenwerken in de Afvalwaterketen, dat in 2013 in
samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland en de veertien omliggende gemeenten is
vastgesteld. In 2015 wordt er verder uitwerking gegeven aan de wijze van samenwerken zoals deze
voor de gemeente toepasbaar en wenselijk is.




                                                                                                   65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>De samenwerking komt voort uit het nationaal Bestuursakkoord Water tussen de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten en Unie van Waterschappen met als doel reële besparingen op het gebied
van riolering- en waterbeheer in het jaar 2020 te realiseren.
In 2015 worden het beleid en de maatregelen, zoals opgenomen in het GRP in lijn met de vigerende
milieuwetgeving gecontinueerd. Hiermee wordt een sterke kwalitatieve bijdrage geleverd aan het
beleidsuitgangspunt dat het water in de gemeente een bijdrage levert aan de waterkwaliteit, de
kwaliteit van de leefomgeving en ecologische waarden. Indien de bestaande riolering op basis van
leeftijd en onderhoudsstaat vervangen dient te worden is het een beleidsuitgangspunt dat, waar
technisch en ruimtelijk mogelijk, een gescheiden stelsel wordt aangelegd. Concrete afkoppelprojecten
komen voor rekening van gemeente, tenzij er een samenwerking als gevolg van gezamenlijke
belangen speelt met andere partijen in de waterketen. Bij rioolvervangingen wordt nadrukkelijk de
afstemming met overige infrastructurele disciplines gezocht.

Wet gemeentelijke watertaken
Gemeenten hebben een steeds grotere rol bij het beheer van regen- en grondwater in bebouwd
gebied. De gemeente is verantwoordelijk voor transport en verwerking van water in het openbaar
gebied. Bekostiging gebeurt door het huidige rioolrecht om te vormen tot een bredere rioolheffing. De
Wet gemeentelijke watertaken is in 2008 ingevoerd en het GRP 2009-2014 is daarop aangepast. Dit
GRP 2009-2014 is geëvalueerd om in 2015 in het GRP 2015-2021 te concretiseren op maatregel- en
financieel niveau.
Het gemeentelijke beleid is concreet vastgelegd waarbij de gemeentelijke watertaken (afvalwater,
oppervlaktewaterbeheer, grondwater) door middel van de verbrede rioolheffing bekostigd worden.
Hierbij wordt uitgegaan van een maximaal kostendekkend tarief van 100%.

Waterbeheer
In 2014-2015 worden met het Hoogheemraadschap van Delfland en het Hoogheemraadschap van
Rijnland nadere afspraken gemaakt over de overdracht van het beheer (baggeren) van het stedelijk
water. Het uitgangspunt is dat Rijnland in opdracht van de waterbeheerders (gemeente en
hoogheemraadschappen) alle gemeentelijke watergangen gaat beheren.
De voorbereiding en uitvoering van baggerwerkzaamheden van de 3 partijen zijn vanaf 2013 beter
afgestemd.
In 2011 is een Bagger- en Beschoeiingenplan 2011-2020 uitgewerkt en in een uitvoeringsplanning
geëffectueerd. In 2015 zal de uitvoering ervan worden gecontinueerd waarbij de realisatie meer
gericht zal zijn op het omzetten van harde beschoeiingen tot meer natuurvriendelijker oevers. Waar
mogelijk worden deze werkzaamheden integraal met overige beheermaatregelen in de buitenruimte
uitgevoerd.

De visie van het gemeentelijke waterplan is vertaald naar concrete projecten c.q. maatregelen
op het gebied van stedelijk waterbeheer. In de komende periode zullen meerdere projecten uit het
waterplan worden voorbereid en uitgevoerd. Als gevolg van heroverwegingen zijn verschillende
uitvoeringsmaatregelen in Delflands gebied geprioriteerd met een gewijzigde uitvoeringsplanning voor
de komende jaren tot gevolg. Bij de realisatie van het Waterplan wordt projectmatig vorm gegeven
aan een integrale uitvoering. Dit betekent dat bij een waterplanproject ook mogelijke beheergelden
(vervanging oevers) en planvorming vanuit bijvoorbeeld het Groenstructuurplan worden
meegenomen.

Groen
Het Groenstructuurplan biedt met het Bkp en de in 2013 vastgestelde bomennota de uitgangspunten
voor het beheer en onderhoud van het groen. Deze plannen vormen de basis voor de uitwerking van



                                                                                                   66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>de wijkgroenbeheerplannen. Het wijkgroenbeheerplan voor ’t Lien/De Rietvink is in juni 2013
vastgesteld door het college. Komende 5 jaar worden de renovatiemaatregelen die hierin worden
voorgesteld, uitgevoerd. In de tweede helft van 2015 is naar verwachting het wijkgroenbeheerplan
voor Leidschendam-Zuid en de Zeeheldenwijk afgerond. Vervolgens worden uit dit plan in het vierde
kwartaal van 2015 ook de eerste renovatiemaatregelen uitgevoerd. Hierna komt het
wijkgroenbeheerplan voor Voorburg West aan bod.
In 2014-2015 worden in de wijk De Zijde het riool en de gas- en waterleiding vervangen. Hiervoor
moeten de bomen in het trottoir verwijderd worden. Vervolgens zal gezamenlijk met bewoners
bekeken worden waar bomen worden terug geplant. In de toekomst zal de groenrenovatie steeds
vaker samen oplopen met rioolvervanging en vervanging van kabels en leidingen, zoals bij de
Voorburgseweg, de Franse Kerkstraat en de Rozenboomlaan. Hierbij worden de aanbevelingen uit de
Bomennota overgenomen.
In 2014 is het hondenbeleid geactualiseerd. Bewonerswensen en verzoeken kunnen echter
aanleiding geven om in 2015 de losloopgebieden en kwispelroutes opnieuw te herzien. Indien dit
noodzakelijk is, zal er een nieuw voorstel worden opgesteld. Verder zal er ingezet worden op een
verdere verduidelijking van de diverse hondengebieden.
In het Handboek “Duidelijkheid op Straat” zijn al de plaatsingscriteria van nieuwe afvalbakken
vastgelegd. In het verlengde daarvan is in 2014 een optimalisatieplan voor afvalbakken in de wijk
Bovenveen opgesteld. Het plan voorziet in een effectievere spreiding van afvalbakken in de openbare
ruimte en kan bovendien een mogelijke besparing van de beheerkosten opleveren. Indien dit
succesvol blijkt, dan zal dit in 2015 ook in andere wijken worden uitgevoerd. Een belangrijke
succesfactor daarbij is dat er geen significante toename van zwerfvuil mag zijn.
De beeldkwaliteit van de openbare ruimte wordt constant gemonitord. In de eerste helft van 2013 zijn
bijvoorbeeld 3755 punten geschouwd. Het merendeel van deze plekken (62%) werd beoordeeld als
kwaliteitsniveau A. Momenteel wordt er met twee methodes gemonitord. Volgens de CROW-
systematiek (door de cluster onderhoud) en volgens de Cybersytematiek. De Cybersystematiek is
een methode die in 2004 door het college is goedgekeurd. De CROW-systematiek is echter een
landelijk meer gangbare methode die ook aansluit op beheerssystemen en onderhoudsbestekken.
Daarom zal in 2015 in zijn geheel worden overgegaan op de CROW-systematiek. Dit zal ook in het
beheersysteem Obsurv doorgevoerd worden.

Openbare verlichting
Het vastgestelde beleidsplan openbare verlichting 2006-2015 wordt uitgevoerd. In 2015 worden op
grond van dit plan diverse vervangingsprojecten voor openbare verlichting gerealiseerd. Dit leidt
onder meer tot een jaarlijkse besparing op het energieverbruik van 2% en een betere kwaliteit
openbare verlichting.

Speelvoorzieningen
Het beleid is vastgelegd in het Speelruimteplan en uitgewerkt in een Speelruimte-uitvoeringsplan.
Hierin zijn de gewenste verdeling van de speellocaties en de wensen van de bewoners aangegeven.
Conform het uitvoeringsplan worden in 2015 ongeveer zes speelplekken gerenoveerd. Dit zijn
speelplekken waarvan de speeltoestellen zijn versleten en niet meer voldoen aan de gewenste
inrichting. Door de bezuinigingen krijgen de speelplekken wel een soberder inrichting. Bewoners en
met name kinderen krijgen de gelegenheid om mee te denken over de nieuwe inrichting. Naast de
formele speelruimte zal tevens worden bekeken hoe de informele speelruimte kan worden verbeterd.
Uitdagend, veilig, schoon en duurzaam zijn hierbij de sleutelwoorden.




                                                                                                    67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Gebouwen
Het onderhoudsbeleid voor de gemeentelijke gebouwen is voor:
1. Gebouwen eigen huisvesting: conditie 1/2, uitstekende tot goede onderhoudstoestand
   afhankelijk van de ouderdom van het gebouw;
2. Onderwijsgebouwen: conditie 1/2, idem;
3. Verhuurde panden: conditie 2/3, goede tot redelijke onderhoudstoestand
   afhankelijk van de ouderdom van het gebouw en
4. Sportaccommodaties: conditie 2/3, idem.

Ad 1 en ad 2. De gebouwen voor de eigen huisvesting en het onderwijs dienen in een uitstekende tot
goede onderhoudstoestand te verkeren afhankelijk van de ouderdom van het gebouw. Hierdoor
voelen de gebruikers zich thuis in de accommodatie, wat hun presteren ten goede komt. Ook dienen
deze gebouwen een verzorgde uitstraling te hebben naar de burgers en externe relaties van de
gemeente. Dit komt tevens het imago van de gemeente als een goede werkgever ten goede.
Overigens worden in de komende tijd aanzienlijke investeringen gepleegd in de nieuwbouw en
renovatie van panden voor de eigen organisatie en diverse schoolgebouwen. Daarmee neemt het
aandeel gebouwen dat in uitstekende onderhoudstoestand verkeert, aanmerkelijk toe.

Ad 3 en ad 4. De verhuurde panden, de binnensportaccommodaties en de gemeentelijke gebouwen
op de buitsportaccommodaties dienen in een goede tot redelijke onderhoudstoestand te verkeren
afhankelijk van de ouderdom van het gebouw. De gebruikers van de verhuurde panden zijn zelf
verantwoordelijk voor het huurdersonderhoud vooral in het pand. Indien het huurdersonderhoud naar
behoren wordt uitgevoerd in combinatie met het eigenarenonderhoud op basis van een goede tot
redelijke onderhoudstoestand zal dat het pand een verzorgde uitstraling geven. De gebruikers van de
sportaccommodaties zullen naar genoegen hun sport beoefenen in een gebouw met een redelijke tot
goede onderhoudstoestand. De binnensportsportaccommodaties worden veelal zeven dagen per
week van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat zeer intensief gebruikt wat een redelijke tot goede
onderhoudstoestand rechtvaardigt. De buitensportaccommodaties worden sowieso onderhouden
conform de richtlijnen van de verschillende sportbonden. Daarbij zijn er de afgelopen jaren veel
nieuwe en vernieuwde buitensportvoorzieningen aangelegd waarvan dus kan worden gesteld dat
deze zich thans zelfs in een uitstekende onderhoudstoestand bevinden.

Het beheer van alle gemeentelijke gebouwen en buitensportvoorzieningen wordt uitgevoerd op basis
van het bovenstaande beleid en in overeenstemming met de technische meerjarige
onderhoudsplannen. In de begroting is rekening gehouden met de lasten van het meerjarige beheers-
en onderhoudskader. Daarmee is het duurzaam in stand houden van de voorzieningen geborgd.

Onderhoudskosten 2015-2018

Onderhoudsbudgetten
                                               2015       2016       2017        2018
(bedragen x € 1.000)

Programma Sociale structuur
Begraafplaatsen                                   271         271        271        271
Sociaal-culturele gebouwen/voorzieningen          384         384        384        384
Kinderopvang accommodaties                         93          93         93         93
Onderwijshuisvesting                              320         210        210        210
Sportaccommodaties                                423         481        476        476

Totaal Programma                                1.491       1.439      1.433       1.433




                                                                                                 68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Programma Groene woongemeente
Afval                                              6       6       6       6
Rioleringen                                      198     198     198     198
Waterwegen en beschoeiingen                       55      55      55      55
Schone leefomgeving                              111     111     111     111
Openbaar groen                                 2.169   1.976   1.982   1.988

Totaal Programma                               2.539   2.346   2.352   2.359

Programma Economische en ruimtelijke kansen

Evenementen                                        4       4       4       4
Vastgoed                                         133     133     133     133
Markten                                            7       7       7       7
Infrastructuur & Verkeer                       2.439   2.424   2.409   2.394

Totaal Programma                               2.583   2.568   2.553   2.538

Programma Bestuur, organisatie en veiligheid

Bedrijfsvoering & Facilitaire Zaken            1.784   2.354   2.393   2.393
Overige diensten / ondersteuning                   2       2       0       2

Totaal Programma                               1.786   2.356   2.393   2.395

Totaal Programma's                             8.399   8.709   8.731   8.725




                                                                               69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Grondbeleid
Algemeen
Deze paragraaf gaat in op het grondbeleid van de gemeente in juridische, strategische en financiële
zin.

Beleidsmatige verankering

Nota Grondbeleid
De gemeente beschikt over een Nota Grondbeleid die aansluit op de Wet ruimtelijke ordening (Wro)
en de hierin opgenomen Grondexploitatiewet (Grexwet). Het gemeentelijke uitgangspunt is
faciliterend grondbeleid, dat uitgaat van een private grondexploitatie en toepassing van kostenverhaal
voor gemeentelijke inzet. Alleen onder bepaalde voorwaarden, welke in de Nota Grondbeleid zijn
vastgelegd, staat de keuze voor actief grondbeleid, waarbij sprake is van een gemeentelijke
grondexploitatie, open. In het kader van de vierjaarlijkse herzieningscyclus, zullen de Nota
Grondbeleid en Grondprijzenbeleid in 2015 worden geactualiseerd.

Verwerving, uitgifte en kostenverhaal

Strategische verwervingen
Soms krijgt de gemeente de gelegenheid gronden te verwerven voor projecten waarvoor (nog) geen
projectbudget beschikbaar is. Ingeval de verwerving strategisch gezien wenselijk is, is het college
door de raad gemachtigd om tot een bedrag van maximaal € 5 mln. te verwerven. In de notitie
strategisch verwervingsbudget is vastgelegd dat strategische verwervingen vooraf getoetst worden
aan het grondbeleid, het ruimtelijk beleid en de financiële haalbaarheid. Ook wordt een risicoanalyse
uitgevoerd. Direct na de verwerving wordt de raad geïnformeerd.

Gemeentelijke gronduitgifte
In het geval van gemeentelijke uitgifte van bouwrijpe grond wordt de Nota Grondprijsbeleid toegepast.
De nota schrijft voor dat verkoopprijzen van grond ter voorkoming van ongeoorloofde staatssteun
door middel van een onafhankelijke taxatie of openbare biedingsprocedure worden bepaald. Ter
indicatie zijn voor projectmatig uit te geven woningen grondquotes per type woning en prijsklasse
benoemd. Voor gronden voor vrije kavels, bedrijven, kantoren en (commerciële) voorzieningen zijn
indicatieve prijzen per m² opgenomen.

Gemeentelijk kostenverhaal
Zoals aangegeven wordt in de basis ingezet op faciliterend grondbeleid. Dit betekent dat ruimtelijke
initiatieven voor rekening en risico door een private partij ter hand worden genomen. De kosten van
gemeentelijke inzet ten behoeve van het faciliteren van het bouwplan worden middels intentie- en
anterieure overeenkomsten op de initiatiefnemer verhaald.

Bovenwijkse voorzieningen
De Wet ruimtelijke ordening (Wro) geeft mogelijkheden voor bovenwijks en bovenplans
kostenverhaal. In het kader van de structuurvisie is in 2012 onderzocht of hiertoe mogelijkheden zijn.
Toen is de conclusie getrokken dat op korte termijn (tot en met 2016) deze niet werden verwacht.
Derhalve zijn momenteel geen fondsen gevormd. Dat betekent dat vanuit de grondexploitaties geen
bijdrage wordt geleverd aan een fonds voor bovenwijkse voorzieningen.




                                                                                                       70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Financiële kaders

Toerekening van apparaatskosten
Als onderdeel van de professionalisering van projectmatig werken worden de ambtelijke
apparaatskosten begroot en verantwoord op projecten en investeringen. Daarmee wordt bereikt dat
de organisatie steeds beter kan sturen op capaciteitsinzet en de efficiency daarvan.

Tussentijdse winstneming
Er wordt geen tussentijdse winstneming toegepast in de gemeente, tenzij sprake is van een te sluiten
deelplan van een grondexploitatie die ruimtelijk en financieel los gezien kan worden van de rest van
het project. Grondexploitaties worden administratief afgesloten op het moment dat alle of bijna alle
werken zijn afgerond. Dit laatste geval zal alleen voorkomen als alle nog benodigde werken en het
benodigd budget daarvoor vastliggen.
Voorzieningen voor verliezen worden gevormd op basis van jaarlijks geactualiseerde
grondexploitatieberekeningen en dan wanneer het beeld heerst dat er nauwelijks nog sprake is van
de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op het verwachte negatieve exploitatieresultaat.

Grondexploitaties: resultaten, risico’s en voorzieningen
In 2015 is er sprake van één lopende (gemeentelijke) grondexploitatie: de Duivenvoordecorridor
(DVC). Daarnaast participeert de gemeente via een VOF in een private grondexploitatie voor het
project Damcentrum, zie paragraaf verbonden partijen. De grondexploitatie Duivenvoordecorridor
wordt vanaf 2014, gezien de financiële omvang en marktdynamiek, twee maal per jaar herzien.
Onderstaand volgt een korte beschrijving van (het resultaat van) de in 2015 nog lopende
grondexploitatie Duivenvoordecorridor. Hierbij wordt aangegeven hoe groot de getroffen
voorzieningen zijn ter dekking van de tekorten. Ook wordt het bij de herziening per 1 januari 2014
ingeschatte risicoprofiel aangegeven. Vervolgens wordt op hoofdlijnen ingegaan op de ontwikkelingen
die het komende jaar zijn voorzien. Alvorens de resultaten te bespreken, volgt eerste een korte
toelichting op het begrip ‘voorzieningen’ en de wijze waarop het risicoprofiel is bepaald.

Voorzieningen
Voor de verwachte verliezen is per grondexploitatie een voorziening gevormd. De voorziening voor de
Duivenvoordecorridor omvat de contante waarde van het verwachte verlies en wordt daarom jaarlijks
met rente verhoogd. De voorziening van de Duivenvoordecorridor en de jaarlijkse oprenting daarvan
komt ten laste van de algemene reserve grondexploitatie (ARG). Voor het VOF project is geen
voorziening getroffen, omdat wij als participant in de VOF geen verlies verwachten.

Vaststelling risicoprofiel
Aangezien de risico’s bij ruimtelijke projecten substantieel kunnen zijn, is het van groot belang om
deze te beheersen. Daarom wordt bij de herzieningen per project een uitgebreide inventarisatie van
zowel de positieve als van de negatieve risico’s uitgevoerd, wat leidt tot een concreet overzicht van
de risico’s.
Vervolgens worden de risico’s door middel van de veelvuldig in de branche gehanteerde ‘Risk
Mapping methode’ in een rangorde gezet. Bij het bepalen van de rangorde wordt rekening gehouden
met de impact die de risico’s hebben op tijd (vertraging), geld en imago van de gemeente.

Tot slot wordt het risicoprofiel van de grondexploitaties en de op basis hiervan te treffen risicobuffer,
bepaald door middel van scenarioanalyses. De hiervoor gehanteerde methode is de ‘Monte Carlo
simulatie’, wat een gangbare methode voor dergelijke analyses is. Hierbij worden de



                                                                                                        71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> geïnventariseerde risico’s als variabelen in de grondexploitaties opgenomen, waarbij, door meerdere
 scenario’s door te rekenen, het effect op het exploitatieresultaat inzichtelijk wordt gemaakt. Op basis
 van de verkregen resultaten wordt het risicoprofiel van een grondexploitatie op contante waarde
 bepaald. Hierdoor ontstaat inzicht in de hoogte van de benodigde risicobuffer om, uitgaande van de
 ingeschatte risico’s, dit risicoprofiel af te dekken.

 Resultaat lopende grondexploitatie
 In tabel 1 is voor de Duivenvoordecorridor de stand van de herziening per 1 januari 2014 opgenomen.
 Dit is ten tijde van het opstellen van de begroting voor 2015 de meest actuele grondexploitatie.
 Recentelijk is echter nieuwe marktinformatie beschikbaar gekomen, die aanleiding hebben gegeven
 om de grondexploitatie Duivenvoordecorridor in het derde kwartaal van dit jaar opnieuw te herzien.
 Hierbij dient rekening te worden gehouden met een verslechtering van het grondexploitatieresultaat.
 Na afronding van de herziening, zal in het najaar een nieuwe grondexploitatie ter vaststelling aan de
 raad zal worden aangeboden. Hieruit kunnen ten opzichte van in deze begroting opgenomen cijfers,
 (begrotings)wijzigingen voortkomen.

 Kolom 2 van de onderstaande tabel gaat in op het saldo van de per 31 december 2013 reeds
 gerealiseerde kosten en opbrengsten, oftewel de boekwaarde. Kolom 3 gaat in op het resultaat op
 eindwaarde. Dit is het resultaat per einde looptijd (einddatum), waarin ook de nog te realiseren
 rentelasten en inflatie zijn opgenomen. In kolom 4 is het resultaat op contante waarde opgenomen.
 Dit is het resultaat op eindwaarde teruggerekend naar peildatum 31 december 2014. Indien dit bedrag
 gedurende de resterende looptijd wordt vermeerderd met rente, komt deze weer uit op het resultaat
 op eindwaarde (kolom 3). In kolom 5 is de getroffen voorziening opgenomen. Deze is lager dan het
 resultaat op contante waarde, omdat het project nog een looptijd heeft van acht jaar, waarin nog
 diverse maatregelen te nemen zijn om de financiële uitkomst van het project positief te beïnvloeden.

 Tabel 1: resultaat gemeentelijke grondexploitatie Duivenvoordecorridor o.b.v. herziening per 1-1-2014
Naam grondexploitatie (1)            Boekwaarde           Resultaat        Resultaat op         Getroffen
                                   Per 31-12-2013       eindwaarde     contante waarde       voorziening
                                               (2)   Per 31-12-2022      per 31-12-2014    per 31-12-2014
                                                                 (3)                 (4)               (5)

Duivenvoordecorridor (GREX 2014)         25.801 N           6.068 N             4.434 N             1.282

 Bedragen x € 1.000


 In tabel 2 is het totaal aan nog te realiseren kosten en opbrengsten (incl. rente en inflatie)
 opgenomen. Wanneer deze opgeteld worden bij de in tabel 1 (kolom 2) opgenomen boekwaarde,
 komt men uit op het resultaat op eindwaarde (kolom 3 van tabel 1).

 Tabel 2: financieel verloopoverzicht
                                           Duivenvoorde-
                                           corridor
 Boekwaarde per 31-12-2013                          25.801 N
 Nog te realiseren inkomsten                          72.578
 Nog te realiseren uitgaven                           52.845
 Resultaat op eindwaarde                             6.068 N
 Bedragen x € 1.000


 Duivenvoordecorridor
 De grondexploitatie kent op basis van de herzieningen per 1 januari 2014 een resultaat op contante
 waarde van ca. -/- € 4,2 mln. (negatief). Per 31-12-2014 wordt het resultaat op contante waarde, door



                                                                                                             72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>oprenting, becijferd op ca. -/- € 4,4 mln. Het is binnen de kaders van het plan echter mogelijk een
scenario te berekenen met een beter resultaat. Bij de herziening per 1 januari 2014 van de
grondexploitatie is daarom besloten de verliesvoorziening te treffen op ca. € 1,23 mln. op contante
waarde per 1-1-2014. Deze wordt per 31-12-2014 becijferd op ca. € 1,28 mln.

In 2015 zullen de eerste gronden bouwrijp gemaakt worden. In dit kader zal verder worden gegaan
met de sloop van aanwezige opstallen, sanering van vervuiling, zal grondverzet plaatsvinden en
wordt een start gemaakt met de aanleg van riolering. Ook staat de eerste gronduitgifte in 2015
gepland. Ook wordt verder uitwerking gegeven aan de gebiedspromotie.

Voor dit project wordt twee keer per jaar een risico analyse uitgevoerd, met als doel te onderkennen
welke mogelijke risico’s er zijn, en welke beheersmaatregelen toegepast kunnen worden. Met behulp
van de uitkomsten kan er op gestuurd worden ze te beperken danwel te voorkomen. Het risicoprofiel
van DVC wordt, met een waarschijnlijkheid van 80%, becijferd op ca. € 6,90 mln. op contante waarde
per 31-12-2014. Dit wil zeggen dat een risicobuffer van deze omvang toereikend is om in 80% van de
doorgerekende scenario’s, bij de gehanteerde uitgangspunten, het risicoprofiel op te vangen.

Gemeentelijke deelname in VOF Damcentrum
Voor het project Leidschendam Centrum is een VOF opgericht, waarin de gemeente een aandeel van
50% heeft. De ontwikkelingscombinatie Schouten De Jong/Bouwfonds heeft eveneens een aandeel
van 50%. In financiële zin heeft de gemeentelijke deelname tot gevolg dat de gemeente voor 50%
deelt in het exploitatieresultaat en het risicoprofiel van de grondexploitatie van de VOF. Dit betekent
dat voor het gemeentelijke aandeel in het verwachte negatieve resultaat een voorziening gevormd
zou moeten worden. Het resultaat wordt echter licht positief verwacht, zodat er geen voorziening
nodig is.
In 2015 worden, met uitzondering van de Schoorlaan, werkzaamheden uitgevoerd in het openbaar
gebied. Daarna zal tot en met 2020 sprake zijn van gemiddeld 2 gronduitgiftes per jaar. Na de laatste
grondlevering wordt de VOF ontbonden.

Financiële afwikkeling tussen gemeente en VOF
De gemeente heeft gronden verworven in het gebied. Daarnaast draagt de VOF in opdracht van de
gemeente zorg voor het woon- en bouwrijpmaken van deze gronden. De boekwaarden van deze
gronden, inclusief de bijkomende kosten, staan daarom op de balans van de gemeente. Hier
tegenover staat een schuld van de gemeente aan de VOF in de vorm van een door de VOF aan de
gemeente verstrekte geldlening.
De gemeente verkoopt in delen de gronden aan de VOF. De opbrengsten uit deze verkopen worden
gebruikt om de lening af te lossen. Aan het einde van het project is de lening geheel afgelost met de
verkoopopbrengsten. Hierover wordt jaarlijks gelijktijdig met de herzieningen van de gemeentelijke
grondexploitaties gerapporteerd.

Nieuwe grondexploitaties
In de nabije toekomst worden binnen de gemeente diverse ruimtelijke ontwikkelingen voorzien. Voor
zover deze betrekking hebben op de (her)ontwikkeling van bij de gemeente in bezit zijnde gronden
zal per situatie, op basis van een te formuleren ontwikkelstrategie, bepaald worden of opening van
een grondexploitatie opportuun is.

Nog niet in exploitatie genomen gronden
In 2015 is geen sprake van nog niet in exploitatie genomen gronden bij de gemeente.




                                                                                                      73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Relatie grondexploitaties met Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG)

Analyse stand ARG per 31 december 2014 in relatie tot (potentiële) aanspraken
De Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) met bufferfunctie is een reserve die bedoeld is voor
het opvangen van mutaties in de te treffen voorzieningen voor de grondexploitaties. Daarnaast dient
deze ter afdekking van het risicoprofiel van de grondexploitatie. De ARG wordt gevuld met algemene
middelen en de batige saldi van afgeronde grondexploitaties.
Daarnaast is sprake van een aantal geoormerkte bedragen, zie tabel 3.


Tabel 3: Geoormerkte bedragen
Onderbouwing geoormerkte bedragen en verwachte stortingen

a. Oormerking project Venestraat/passantenhaven                         110 N
b. Oormerking Leidschendam Centrum                                      529 N
Subtotaal geoormerkte bedragen                                          639 N
Bedragen x € 1.000


In tabel 4 wordt de ontwikkeling van het saldo van de ARG over 2015 inzichtelijk gemaakt. Ook wordt
het saldo van de ARG per 31-12-2015 afgezet tegen de geoormerkte bedragen en het risicoprofiel op
contante waarde per 31-12-2015. Uit de tabel blijkt dat de stand van de ARG per 31-12-2015
toereikend is om bovengenoemde oormerkingen te dekken.

Tabel 4: Verloop ARG over 2015
Algemene reserve                                                          Stand per
(Bedragen x € 1.000)                                                      1-1-2015
Algemene reserve grondexploitaties met bufferfunctie                                    3.581
Mutaties vermeerderingen en verminderingen
(Bedragen x € 1.000)
Mutaties vermeerdering (zie tabel 5)                                                       20
Mutaties verminderingen (zie tabel 5)                                                    65 N
Saldo per 31-12-2015 (Bedragen x € 1.000)                                               3.536
Af: geoormerkte bedragen (zie tabel 3)                                                  639 N
Saldo c.q. ruimte voor risico’s op contante waarde                                      2.897
(Bedragen x € 1.000)

Analyse ontwikkeling ARG in relatie tot aanspraken
Zoals aangegeven zijn de getroffen voorzieningen gewaardeerd op contante waarde, evenals de
risicoprofielen. Deze dienen dus jaarlijks opgerent te worden; dit wordt ten laste van de ARG
gebracht. De ARG wordt echter niet jaarlijks opgerent.

In tabel 5 is het verwachte verloop van de ARG opgenomen, waarbij rekening wordt gehouden met
eventuele toekomstige aanspraken ten gevolge van het oprenten van de getroffen verliesvoorziening.
De omvang van de rentelasten over de getroffen voorziening is gebaseerd op de herziening van de
grondexploitaties per 1 januari 2014.
De opbouw van de tabel is als volgt. Deel 1 geeft de stand van de ARG weer, zoals deze is te
berekenen op basis van reeds door de raad genomen besluiten. Deze mutaties bestaan zowel uit



                                                                                                 74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>stortingen in en onttrekkingen aan de ARG. Deel 2 geeft de verwachte stand van de ARG weer, zoals
deze is te berekenen op basis van verwachte geoormerkte bedragen, maar waarover door de raad
nog geen besluit is genomen om deze daadwerkelijk te onttrekken, dan wel toe te voegen aan de
ARG.
Het saldo van de ARG na aftrek van de geoormerkte bedragen geeft het beschikbaar saldo ter
afdekking van het risicoprofiel van de grondexploitaties weer. Tot slot wordt het op basis van de
herziening per 1 januari 2014 berekende risicoprofiel afgezet tegen de verwachte stand van de ARG
per 31 december.

Tabel 5: verloop ARG (op basis van herzieningen per 1-1-2014)
                                                                      Prognose

                                                                        2014     2015    2016    2017    2018
Deel 1
Stand algemene reserve grondexploitatie

Stand reserve per 1-1                                                   3.815    3.581   3.536   3.489   3.440

Mutaties vermeerdering

Dotatie i.v.m. Stadsherstel Damcentrum                                    20       20      20      20      20

Vrijval voorziening Rozenlaan                                             26

Subtotaal mutaties vermeerderingen                                        46       20      20      20      20

Mutaties vermindering

Onttrekking t.b.v. aanleg park Marcellus Emantslaan                      -182

Treffen voorziening restwerkzaamheden Rozenlaan                           -22
Jaarlijkse rentetoerekening getroffen voorzieningen
gemeentelijke grondexploitaties                                           -62      -51     -53     -55     -58

Adviezen van derden                                                       -14      -14     -14     -14     -14

Subtotaal mutaties verminderingen                                        -280      -65     -67     -69     -72

Stand algemene reserve per 31-12                                        3.581    3.536   3.489   3.440   3.388

Deel 2 Verwachte stand algemene reserve
grondexploitatie

Af: verwachte (geoormerkte) bedragen (zie tabel 3)                       -639

Verwachte stand algemene reserve per 31-12                              2.942    2.897   2.850   2.801   2.749


Op basis van tabel 5 wordt geconcludeerd dat de ARG, rekening houdend met de oormerkingen, de
komende jaren toereikend is om de getroffen verliesvoorzieningen voor de grondexploitatie DVC
gedurende de looptijd op te renten. Zo is de stand van de ARG tot eind 2017 na verrekening van
mutaties ten gevolge van vermeer- en verminderingen positief. De ARG kent meerjarig een omvang
van ca. € 2,75 mln. en is onvoldoende om het volledige risicoprofiel (4,4 mlj.) van de grondexploitatie
Duivenvoordecorridor te dekken, wat betekent dat (overige onderdelen van) het algemene
weerstandsvermogen vooralsnog deels in de dekking zullen moeten voorzien.
Opgemerkt wordt dat de stand van de ARG voor de periode 2014 tot en met 2017 niet is afgezet
tegen het risicoprofiel. Dit aangezien het risicoprofiel zich, door verdere planuitwerking en te
implementeren beheersmaatregelen, ontwikkelt gedurende het planproces waarbij deze doorgaans
afneemt. De mate van waarin de ARG toereikend is om het risicoprofiel in deze periode te dekken, zal
moeten blijken uit toekomstige risicoanalyses.
Bij de herziening van de grondexploitatie Duivenvoordecorridor in het derde kwartaal van 2014 zal de
recente marktinformatie vertaald worden in een nieuw grondexploitatieresultaat en risicoprofiel. Ook




                                                                                                           75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>zullen hierbij de effecten op de ARG in beeld gebracht worden, waarbij eventuele
(begrotings)wijzigingen in een separaat raadsvoorstel aan de raad worden voorgelegd.




                                                                                       76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Verbonden Partijen
Beleidsmatig kader
Deze paragraaf gaat in op de partijen met wie de gemeente een bestuurlijke relatie heeft en waarin zij
een financieel belang heeft. Een bestuurlijk belang betekent dat de gemeente een zetel in het bestuur
bezet of stemrecht heeft. Een financieel belang betekent dat de gemeente middelen ter beschikking
heeft gesteld die ze kwijt is in het geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële
problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente. De werkzaamheden van
de verbonden partijen moeten een publiek belang dienen. De raad of het college zetten verbonden
partijen in als middel om gemeentelijk beleid te realiseren.

Onze visie op verbonden partijen baseren wij op de uitgangspunten voor regionale samenwerking.
Die uitgangspunten zijn namelijk ook van invloed op het deelnemen aan een verbonden partij en gaat
uit van twee sporen: strategische samenwerking en samenwerking op uitvoeringsniveau.
Met strategische samenwerking wordt de samenwerking bedoeld die erop gericht is de belangen van
Leidschendam-Voorburg op de lange termijn in de regio veilig te stellen.
Samenwerking op uitvoeringsniveau omvat meer praktische taken waarbij schaalvergroting vaak
voortkomt uit de wens tot efficiency, kwaliteitsverbetering van de dienstverlening en het verminderen
van de kwetsbaarheid.


Lijst van verbonden partijen
Naam                                   GGD Haaglanden
Programma                              Sociale Structuur
Doelstelling                           Efficiënt uitvoeren van taken die vermeld staan in de Wet
                                       publieke gezondheid (Wpg) en de taken die bij of krachtens
                                       andere wetten aan de GGD zijn opgedragen.
Bestuurlijk belang                     Een wethouder vertegenwoordigt de gemeente in het algemeen
                                       bestuur. Leidschendam-Voorburg is niet vertegenwoordigd in
                                       het dagelijks bestuur.
Overige deelnemende gemeenten          Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                                       Wassenaar, Westland en Zoetermeer
Vestigingsplaats                       Zoetermeer
Belang in de verbonden partij          Het belang van Leidschendam-Voorburg is 7%
                                       Per 1 januari 2013                 Per 31 december 2013
Eigen vermogen                         De GGD Haaglanden is pas per 1 januari 2014 gestart
Vreemd vermogen                        De GGD Haaglanden is pas per 1 januari 2014 gestart
Resultaat over 2013                                                   n.v.t.
Ontwikkelingen                         De GGD gaat mogelijk een rol spelen ten aanzien van toezicht
                                       op instellingen in het sociaal domein. Momenteel wordt
                                       onderzocht welke taken dat zijn en welke gevolgen dat heeft
                                       voor de organisatie.


Naam                                   Dienst Sociale Werkvoorziening Rijswijk e.o.
Programma                              Sociale Ondersteuning
Doelstelling                           De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet
                                       Sociale Werkvoorziening.
                                       Doel is dat iedere persoon met een sociale



                                                                                                      77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                werkvoorzieningsindicatie op het voor hem of haar maximaal
                                haalbare niveau werkzaam is. De deelnemers hebben de
                                uitvoering ondergebracht bij de DSW. Daarnaast voert de DSW
                                met behulp van Stichting Power re-integratieactiviteiten uit voor
                                bijstandsgerechtigden van de deelnemende gemeenten.
Bestuurlijk belang              In het algemeen bestuur is de gemeente vertegenwoordigd met
                                twee wethouders. In het dagelijks bestuur met één wethouder.
Overige deelnemende gemeenten   Rijswijk en Zoetermeer
Vestigingsplaats                Rijswijk (statutair)
Belang in de verbonden partij   22%. Het belang is gerelateerd aan het aantal arbeidsjaren
                                vanuit Leidschendam-Voorburg.
                                Per 1 januari 2013                 Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  €          1.759.000,-             €         1.476.000,-
Vreemd vermogen                 €          5.459.000,-             €         5.110.000,-
Resultaat over 2013                                      -€    1.024.000,-
Ontwikkelingen                  Met de komst van de Participatiewet stopt de instroom in de
                                Wsw per 1 januari 2015. DSW blijft echter de uitvoering
                                verzorgen voor de huidige Wsw medewerkers. Er zal sprake zijn
                                van een jaarlijkse daling van medewerkers door natuurlijk
                                verloop. Om als DSW financieel en inhoudelijk
                                toekomstbestendig te zijn, vindt van 2014 t/m 2016 een
                                omvangrijke herstructurering plaats. DSW gaat sterker sturen op
                                kosten en opbrengsten en legt zich toe op beschut werk, re-
                                integratie en arbeidsmatige dagbesteding. “Werkleerbedrijven”
                                met groepsgerichte re-integratie bij reguliere werkgevers
                                vormen een belangrijke spil. In 2013 is gestart met pilots. In
                                2014 en 2015 wordt dit verder opgepakt.


Naam                            Regionaal inkoopbureau
Programma                       Sociale Ondersteuning
Doelstelling                    Efficiënt uitvoeren van de inkoop van (jeugd)zorg.
Bestuurlijk belang              Het algemeen en dagelijks bestuur zullen uit drie bestuurders
                                bestaan. Op het moment van schrijven van de begroting is nog
                                niet bekend welke wethouders dat zullen zijn.
Overige deelnemende gemeenten   Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                                Voorschoten, Wassenaar, Westland en Zoetermeer
Vestigingsplaats                Pijnacker-Nootdorp
Belang in de verbonden partij   Het belang van Leidschendam-Voorburg is 7%
                                Per 1 januari 2013                 Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  Het inkoopbureau start eind 2014
Vreemd vermogen                 Het inkoopbureau start eind 2014
Resultaat over 2013
Ontwikkelingen                  Op het moment van schrijven van de begroting is nog niet
                                bekend of de Eerste Kamer akkoord zal gaan met het
                                wetsvoorstel wijziging van de Wet gemeenschappelijke



                                                                                                 78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                   regelingen. Dan zal het mogelijk zijn om een
                                   bedrijfsvoeringsorganisatie op te richten met maar één
                                   bestuurslaag. Het doel is om een bedrijfsvoeringsorganisatie op
                                   te richten met het opdrachtgever schap bij een bestuurlijke tafel
                                   Sociaal Domein.


Naam                               Reinigingsbedrijf Avalex
Programma                          Groene Woongemeente
Doelstelling                       Efficiënte inzameling van huishoudelijk afval. Door de
                                   inzameling regionaal op te pakken wil de gemeente
                                   schaalvoordelen behalen op vooral de logistiek en de
                                   verwerkingskosten.
Bestuurlijk belang                 In het algemeen bestuur is de gemeente vertegenwoordigd met
                                   twee wethouders. In het dagelijks bestuur met één wethouder.
Overige deelnemende gemeenten      Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en
                                   Wassenaar
Vestigingsplaats                   Rijswijk
Belang in de verbonden partij      Ongewijzigd, 22,8%
                                   Per 1 januari 2013                  Per 31 december 2013
Eigen vermogen                     -€          1.844.000,-             -€          2.097.000,-
Vreemd vermogen                     €         38.594.000,-              €         39.757.000,-
Resultaat over 2013                                          -€       253.000,-
Ontwikkelingen                     In 2015 speelt het governancevraagstuk van Avalex. Verder is
                                   het gezamenlijk afvalbeleid van de gemeenten een belangrijke
                                   ontwikkeling voor de uitvoering door Avalex.



Naam                               Vof Leidschendam Centrum
Programma                          Economie en Ruimtelijke Kansen
Doelstelling                       Gezamenlijk uitvoering geven aan de grondexploitatie voor
                                   Leidschendam-Centrum en daarmee aan de realisatie van de
                                   herstructurering van het gebied.
Bestuurlijk belang                 De gemeente is door een wethouder vertegenwoordigd in de vof.
Overige deelnemende organisaties   Ontwikkelingscombinatie Schouten De Jong/Bouwfonds MAB.
Vestigingsplaats (statutair)       Ruimtelijke en economische ontwikkeling
Belang in de verbonden partij      Ongewijzigd, 50%
                                   Per 1 januari 2013                  Per 31 december 2013
Eigen vermogen                     -€          5.000.000,-              €                  0,-
Vreemd vermogen                    -€         22.604.000,-             -€         23.354.000,-
Resultaat over 2013                                               €         0,-
Ontwikkelingen                     In 2014 is begonnen met het woonrijp maken van alle
                                   woonstraten in het projectgebied. In 2015 zal ook de haven
                                   Plaspoelkade worden vergroot en de Plaspoelkade zelf ook
                                   woonrijp maken worden gemaakt. Veel taken van de Vof zijn
                                   overgedragen aan de gemeente en het projectbureau en



                                                                                                  79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                informatiecentrum op de Damlaan zijn per september 2014
                                gesloten. De Vof blijft wel bestaan en zal voornamelijk nog
                                gronden uitgeven aan de ontwikkelaars.


Naam                            Omgevingsdienst Haaglanden
Programma                       Bestuur en Organisatie
Doelstelling                    De uitvoering van gemeentelijke taken op het gebied van de
                                milieuvergunningverlening, toezicht (buitentoezicht op bodem en
                                het toezicht op zwaardere/complexe milieu-inrichtingen) en
                                handhaving. De gemeenten en provincie blijven het bevoegd
                                gezag, maar de uitvoering van de taken gebeurt in de
                                omgevingsdienst Haaglanden ODH.
Bestuurlijk belang              De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in het
                                algemeen bestuur.
Deelnemende overheden           Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                                Wassenaar, Westland, Zoetermeer en provincie Zuid-Holland
Vestigingsplaats (statutair)    Den Haag
Belang in de verbonden partij   Ongewijzigd, 2%
                                Per 1 januari 2013                Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  €          1.575.000,-            €          2.477.000,-
Vreemd vermogen                 €          4.321.000,-            €         16.489.000,-
Resultaat over 2013                                      €    2.082.000,-
Ontwikkelingen                  Het jaar 2014 wordt voor de ODH het eerste volle jaar, waarin zij
                                op een min of meer normale manier operationeel is. 2015 is het
                                laatste jaar van de lumpsum financiering. In 2015 wordt de
                                overgang voorbereid van input naar output financiering.
                                Op dit moment neemt de gemeente het basistakenpakket af bij
                                de ODH. Afhankelijk van onze ervaringen bekijken wij of
                                samenwerking in de ODH voor meer taken meerwaarde biedt.


Naam                            Veiligheidsregio Haaglanden
Programma                       Bestuur en Organisatie
Doelstelling                    De activiteiten van de VRH zijn gericht op het vergroten van de
                                veiligheid van de bevolking en bezoekers van de regio
                                Haaglanden. De VRH heeft tot taak de brandweerzorg en
                                organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing in de
                                regio goed te organiseren. Dit gebeurt in opdracht van de
                                aangesloten gemeenten.
Bestuurlijk belang              De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in het
                                algemeen bestuur.
Overige deelnemende gemeenten   Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                                Wassenaar, Westland en Zoetermeer
Vestigingsplaats                Den Haag
Belang in de verbonden partij   Ongewijzigd, 7,03%
                                Per 1 januari 2013                Per 31 december 2013



                                                                                              80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Eigen vermogen                  €         10.074.000,-            €         11.782.000,-
Vreemd vermogen                 €         79.663.000,-            €         86.158.000,-
Resultaat over 2013                                       €   5.230.000,-
Ontwikkelingen                  Voor de gemeentelijke crisisbeheersing wordt een nieuwe visie
                                op bevolkingszorg geïmplementeerd. Daarnaast wordt de
                                komende jaren gewerkt aan de regionalisering van de
                                gemeentelijke processen. Hierin blijft overigens ruimte voor
                                lokale sleutelfuncties.



Naam                            Metropoolregio Rotterdam Den Haag (in oprichting)
Programma                       Economische en Ruimtelijke Kansen
Doelstelling                    Versterken van de positionering van het internationaal
                                concurrerende vestigingsklimaat en het uitvoeren van concrete
                                projecten die de bestaande kracht van de Haagse en
                                Rotterdamse regio’s bundelen.
Bestuurlijk belang              De gemeente is in het algemeen bestuur, de bestuurscommissie
                                Vervoersautoriteit en de bestuurscommissie economisch
                                vestigingsklimaat vertegenwoordigd door een wethouder.
Overige deelnemende gemeenten   Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel,
                                Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel,
                                Lansingerland, Maassluis, Midden-Delfland, Nisselanden
                                (Bernisse en Spijkenisse na de fusie), Pijnacker-Nootdorp,
                                Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen,
                                Wassenaar, Westland, Westvoorne en Zoetermeer
Vestigingsplaats                Rotterdam
Belang in de verbonden partij   Het belang van Leidschendam-Voorburg is 3,23%
                                Per 1 januari 2013                Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  De MRDH start waarschijnlijk op 1 januari 2015
Vreemd vermogen                 De MRDH start waarschijnlijk op 1 januari 2015
Resultaat over 2013
Ontwikkelingen                  Op het moment van schrijven van de programmabegroting is
                                nog niet bekend of de Eerste Kamer akkoord zal gaan met het
                                wetsvoorstel afschaffing van de Wgr-plus. Pas op dat moment
                                treedt de gemeenschappelijke regeling MRDH in werking.
                                De MRDH zal in 2015 starten met de werkprogramma’s voor
                                bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat.


Naam                            Stadsgewest Haaglanden (SGH)
Programma                       Bestuur en Organisatie
Doelstelling                    Komen tot een goed bereikbare regio met een sterke
                                economische concurrentiepositie en een aantrekkelijk leef-,
                                woon- en vestigingsklimaat. Taken van het Stadsgewest zijn
                                verkeer en vervoer, wonen, ruimtelijke ordening, groen, milieu,
                                economische ontwikkeling, agribusiness en jeugdzorg.



                                                                                               81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk belang              De gemeente is in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door
                                vier raadsleden en een wethouder en in het dagelijks bestuur
                                door een wethouder.
Overige deelnemende gemeenten   Delft, Den Haag, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk,
                                Wassenaar, Westland en Zoetermeer
Vestigingsplaats                Den Haag
Belang in de verbonden partij   Ongewijzigd, 7,03%
                                Per 1 januari 2013                Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  €         16.253.333,-            €         17.967.777,-
Vreemd vermogen                 €       279.473.399,-             €        262.119.784,-
Resultaat over 2013                                      €     660.000,-
Ontwikkelingen                  Op het moment van schrijven van de programmabegroting is
                                nog niet bekend of de Eerste Kamer akkoord zal gaan met het
                                wetsvoorstel afschaffing van de Wgr-plus. Datzelfde geldt voor
                                het Liquidatieplan, dat het algemeen bestuur moet vaststellen.
                                Als de Eerste Kamer akkoord gaat met het wetsvoorstel dan is
                                het stadsgewest per 1 januari 2015 in liquidatie. Het afwikkelen
                                van de liquidatie wordt niet meer door een eigen ambtelijk
                                apparaat uitgevoerd. De gemeente Zoetermeer zal de liquidatie
                                afwikkelen en de liquidatieorganisatie huisvesten.
                                De meeste taken van het stadsgewest die niet overgaan naar de
                                MRDH kan de gemeente zelf uitvoeren. Soms in
                                gelegenheidscoalities met andere gemeenten.


Naam                            Dunea (N.V. Duinwaterbedrijf Zuid-Holland)
Programma                       Algemene dekkingsmiddelen
Doelstelling                    Het leveren van betrouwbaar drinkwater en het beheren van de
                                duinen tussen Monster en Katwijk.
Bestuurlijk belang              Op basis van het aandelenbezit kan de gemeente via het
                                stemrecht tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders
                                zeggenschap uitoefenen op Dunea N.V. De gemeente wordt
                                hierbij vertegenwoordigd door een wethouder. Statutair is
                                vastgelegd dat Dunea geen dividend uitkeert.
Overige deelnemende gemeenten   Den Haag, Hillegom, Katwijk, Lansingerland, Leiden, Lisse,
                                Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Pijnacker-Nootdorp,
                                Rijnwoude, Rijswijk, Teylingen, Voorschoten, Wassenaar,
                                Zoetermeer en Zuidplas
Vestigingsplaats (statutair)    Zoetermeer
Belang in de verbonden partij   Ongewijzigd, 6,05%
                                Per 1 januari 2013                Per 31 december 2013
Eigen vermogen                  €       161.876.000,-             €        169.357.000,-
Vreemd vermogen                 €       231.978.000,-             €        249.659.000,-
Resultaat over 2013                                      € 7.481.000,-
Ontwikkelingen.                 Geen bijzonderheden.




                                                                                               82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Naam                               Eneco Holding N.V.
Programma                          Algemene dekkingsmiddelen
Doelstelling                       Duurzame energie voor iedereen. De klanten van vandaag en in
                                   de toekomst moeten kunnen rekenen op betaalbare,
                                   betrouwbare en schone energie.
Bestuurlijk belang                 Op basis van het aandelenbezit kan de gemeente via het
                                   stemrecht in de algemene vereniging van aandeelhouders
                                   zeggenschap uitoefenen op Eneco Holding N.V. De gemeente
                                   wordt hierbij vertegenwoordigd door een wethouder.
25 gemeenten zijn Eneco’s          Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Leidschendam-Voorburg,
aandeelhouders, met als grootste   Lansingerland, Delft, Zoetermeer en Pijnacker-Nootdorp
Vestigingsplaats (statutair)       Rotterdam
Belang in de verbonden partij      Ongewijzigd, 3,44%
                                   Per 1 januari 2013                 Per 31 december 2013
Eigen vermogen                     €      4.447.000.000,-             €     4.593.000.000,-
Vreemd vermogen                    €      4.357.000.000,-             €     4.610.000.000,-
Resultaat over 2013                                         € 241.000.000,-
Ontwikkelingen                     De Autoriteit Consument en Markt (ACM) wil de transport-
                                   tarieven voor elektriciteit en gas verlagen. Dit heeft naar
                                   verwachting effect op de winstgevendheid en daarmee op het
                                   dividend. De precieze financiële gevolgen hiervan voor Eneco
                                   zijn nog niet bekend. De lagere transportkosten betekenen voor
                                   de afnemers een lagere prijs van elektriciteit en gas.


Naam                               N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Programma                          Algemene dekkingsmiddelen
Doelstelling                       De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen
                                   voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij
                                   aan het laag houden van de kosten voor maatschappelijke
                                   voorzieningen voor de burger.
Bestuurlijk belang                 Op basis van het aandelenbezit kan de gemeente via het
                                   stemrecht in de algemene vereniging van aandeelhouders
                                   zeggenschap uitoefenen op de BNG Bank. De gemeente wordt
                                   hierbij vertegenwoordigd door een wethouder.
Deelnemende overheden              gemeenten, provincies, waterschappen
Vestigingsplaats (statutair)       Den Haag
Belang in de verbonden partij      Ongewijzigd, 0,36%
                                   Per 1 januari 2013                 Per 31 december 2013
Eigen vermogen                     €        2.752.000.000,-           €       3.430.000.000,-
Vreemd vermogen                    €     139.476.000.000,-            €    127.753.000.000,-
Resultaat over 2013                                         € 283.000.000,-
Ontwikkelingen                     In december 2013 is het schatkistbankieren gestart en BNG
                                   Bank is de gemeenten gaan faciliteren voor wat betreft de
                                   aansluiting met de schatkist. Liquiditeitsoverschotten van lagere
                                   overheden moeten aangehouden worden in de schatkist, ook



                                                                                                 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>wel schatkist beleggen genoemd.
Ook ziet de BNG Bank een rol voor haar weggelegd om
gemeenten te ondersteunen bij het aan elkaar lenen van geld.
Wanneer gemeenten met een overschot lenen aan gemeenten
met een tekort heeft dit het zelfde effect op het EMU saldo als
het schatkist beleggen. Hiermee kunnen renterisico’s voor de
gemeenten beperkt worden.




                                                               84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Algemeen
Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen
vangen en haar taken te kunnen voortzetten. Het is immers van belang te kunnen beschikken over
voldoende weerstandsvermogen, zowel in structurele als incidentele zin, om tegenvallers op te
kunnen vangen zonder dat dit direct ten koste gaat van het gemeentelijke beleid en de kwaliteit van
de bedrijfsvoering.

In de paragrafen weerstandsvermogen van de begroting en de rekening wordt inzicht gegeven in de
omvang, de dekking en de beheersing van de risico’s waarmee de gemeente kan worden
geconfronteerd. Dit geeft aan hoe robuust de financiële positie is en gaat in op de vraag hoe
financiële risico’s opgevangen kunnen worden. Voor het beoordelen van deze robuustheid is inzicht
nodig in de omvang en achtergronden van de risico’s die de gemeente loopt en de aanwezige
weerstands-capaciteit voor de dekking van deze risico’s.

Onder een risico wordt verstaan: een niet door de gemeente te beïnvloeden gebeurtenis,
onvoorspelbaar en onafwendbaar indien deze zich voordoet, met veelal financiële of materiële
gevolgen die niet specifiek af te dekken zijn. Het kenmerk van een risico is dat het onafwendbaar is
en dat er geen keuzemogelijkheden zijn. De gemeente kan zich soms indekken tegen risico’s,
bijvoorbeeld door verzekeringen af te sluiten. In het kader van het weerstandsvermogen gaat het dus
om die resterende risico’s, die niet in de exploitatie of op andere wijze zijn op te vangen.

Afhankelijk van de verhouding tussen risico’s en weerstandscapaciteit, kan worden besloten de
beschikbare middelen voor het opvangen van risico’s te verhogen of te verlagen. Ook kunnen op
basis van dit inzicht maatregelen worden genomen om risico’s te beperken.

Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen en mogelijkheden waarover de gemeente
beschikt om niet begrote kosten, die zich onverwachts kunnen voordoen en die van substantiële aard
zijn, te kunnen dekken. Dit kunnen zowel incidentele als structurele middelen zijn: de reserves, de
(onbenutte) belastingcapaciteit en de post voor onvoorziene uitgaven. De samenstelling van de
weerstandscapaciteit per 1 januari 2015 wordt gegeven in tabel 1.

Tabel 1
 Weerstandscapaciteit per 1-1-2015                              Soort      Bedrag


 a. Algemene reserve met bufferfunctie                     Incidenteel       7.400

 b. Ruimte op de begroting/onvoorzien                      Incidenteel         110

 c. Ruimte op de begroting/onvoorzien                      Structureel          60

 d. Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitaties   Incidenteel       3.600

e. Reserve recessie                                        Incidenteel       6.500

 Totaal                                                                     17.670

Bedragen x € 1.000


De algemene reserve met bufferfunctie is bestemd voor het opvangen van financiële gevolgen van
calamiteiten en risico’s die geen betrekking op de grondexploitaties hebben. De post voor



                                                                                                  85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>onvoorziene uitgaven bestaat uit een structureel en incidenteel deel en is bestemd voor de dekking
van onvoorziene, onontkoombare en on-uitstelbare exploitatielasten. De algemene reserve met
bufferfunctie grondexploitaties dient specifiek voor de afdekking van financiële risico’s, die zijn
verbonden aan de grondexploitaties en waar niet op een andere manier in is voorzien. De reserve
recessie is speciaal gevormd voor de dekking van nadelige gevolgen van de economische crisis.

 Risico-inventarisatie en -kwantificering
Wij hebben in tabel 2 de risico’s voor onze gemeente gekwantificeerd, waarbij door een inschatting
van de kans dat de gebeurtenis zou kunnen optreden het risicoprofiel ontstaat. Overigens kunnen de
opgenomen bedragen suggereren dat de risico’s zich in die mate gaan voordoen. Er is echter sprake
van inschattingen en de uitkomsten van een kansberekening. De werkelijke uitkomsten zullen hier
hoogstwaarschijnlijk in alle gevallen van afwijken.

       Tabel 2
Omschrijving                              Maximale                  Kans         Gemiddelde      Risicoprofiel
                                          omvang                                  omvang            (kans x
                                                         10%         30%   70%                gemiddelde omvang)


1. Gemeenschappelijke regelingen

a. DSW                                          500                        X            250                  200

b. Avalex                                       500                  X                  250                  100

c. Metropoolregio                               500                  X                  250                  100

2. Openeinderegelingen

a. Invoering decentralisaties (3 D’s)         1.000                  X                  500                  200

b. BUIG                                       2.800      X                            1.400                  200

c. Wmo                                          750                  X                  375                  100

3. Grondexploitaties                         19.700                        X          9.850                6.900

4. Uitkeringen gemeentefonds                  5.000                  X                2.500                  800

5. Overige

a. Bodemsaneringen                            5.000                        X          2.500                1.800

b. Lagere huuropbrengsten                     2.600                  X                1.300                  400

c. Afschaffing Sportbesluit                   1.400                  X                  700                  200

d. Dividend Eneco                             1.500                        X            750                  600

e. Verzakkingen Rietvink                      8.000                        X          4.000                2.800

Totaal risicoprofiel                                                                                      14.400

Bedragen x € 1.000 en risicoprofiel afgerond op € 100 naar boven.


Wij gaan onderstaand nader in op de risico’s.

1. Gemeenschappelijke regelingen.
a. Dienst Sociale Werkvoorziening Rijswijk en Omstreken (DSW)
De deelnemende gemeenten aan de DSW zijn genoodzaakt tot een herstructurering van de DSW om
de (toekomstige) tekorten te beperken dan wel weg te nemen. De komende jaren is de omvang van
de bijdrage van onze gemeente aan de DSW, bestaande uit een bijdrage in de herstructurering en
een bijdrage in het exploitatietekort uiterst onzeker. Dit hangt sterk af van economische
ontwikkelingen en het succes van de herstructurering. Indien de herstructurering van de DSW in het



                                                                                                               86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>geheel geen resultaat oplevert voorspelt het herstructureringsplan een exploitatietekort dat structureel
zal oplopen tot € 3,5 mln. Dit is € 2,5 mln. meer dan het exploitatietekort van € 1 mln. waarmee in de
(meerjaren)begroting van de DSW rekening is gehouden. Het aandeel van gemeente Leidschendam-
Voorburg bedraagt 21%. Wat neer zou komen op afgerond € 500.000. Gegeven de huidige
economische onzekerheden dient dit risico als hoog te worden gekwalificeerd (70%).

b. Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex
De begroting 2014 en de meerjarenraming van het reinigingsbedrijf Avalex bevat een pakket aan
maatregelen om de tekorten bij het bedrijf om te buigen en het eigen vermogen weer op peil te
brengen. Het risico bestaat dat Avalex niet volledig slaagt in de realisatie van de voorgenomen
bezuinigingen en dat de deelnemende gemeenten financieel moeten bijspringen.
In reactie op de voorgenomen vaststelling van de gewijzigde begroting 2014, de ontwerp begroting
2015 en meerjarenraming 2016-2018 is vastgesteld dat het besparingsprogramma om het negatieve
bedrijfsresultaat van de afgelopen jaren weg te werken, tot positieve resultaten leidt en dat het
financiële vooruitzicht voor de komende jaren gunstig is.

c. Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)
Leidschendam-Voorburg heeft ingestemd met deelname aan de Metropoolregio. De inwonerbijdrage
blijft met € 2,45 binnen de gestelde financiële randvoorwaarde van € 2,95. De huidige
inwonerbijdrage aan het stadsgewest is € 5,40. Het verschil tussen de beide bedragen moet de
gemeente voor twee zaken gebruiken: om de uitvoeringskosten van de taken die niet overgaan naar
de Metropoolregio te dekken en om de kosten van het personeel dat van het stadsgewest naar de
gemeente komt te dekken. Het risico is dat bedrag dat de gemeente overhoud van de
inwonerbijdrage aan het stadsgewest onvoldoende is voor de dekking van de salarislasten en de
uitvoering van de taken.

2. Open-einderegelingen
a. Invoering 3D’s (decentralisaties)
Bij de decentralisatie van taken vanuit het Rijk is er sprake van diverse kansen en risico’s.
Op de budgetten die het rijk hiervoor beschikbaar stelt wordt flink gekort. Het is een reëel risico dat de
gemeente deze kortingen niet geheel kan opvangen met beleidswijzigingen en een integrale
gebiedsgerichte aanpak van de dienstverlening. De gemeente kan daarbij te maken krijgen met bijv.
risico’s als gevolg van schaalnadelen, risico’s op het gebied van kwaliteit van voorzieningen. Deze
“kwalitatieve” risico’s moeten door een goede implementatie van de taakdecentralisaties in onze
gemeente worden geminimaliseerd. Op 1 juli 2014 zijn de beleidsplannen en verordeningen waarin
deze implementatie per decentralisatie nader wordt vorm gegeven door het college van B&W
vastgesteld en ter inzage gelegd. Hiermee ligt de implementatie op schema.

Daarnaast is er in de kaderbrief 2014 aandacht besteed aan de financiële gevolgen van de
decentralisaties en de integratie-uitkering WMO. De resultaten van de drie decentralisaties sociaal
domein worden in geval van overschotten gereserveerd en kunnen in geval van tekorten worden
opgevangen binnen deze hiervoor gereserveerde middelen. Het nadeel integratie-uitkering WMO
wordt deels beperkt door het voorziene voordeel groot onderhoud gemeentefonds.

De decentralisaties worden in principe binnen het financiële kader uitgevoerd. Het maximale
financiële risico wordt ingeschat op ongeveer 5% van de nieuwe taakbudgetten. Het gaat dan om
ongeveer € 1 mln. De kans wordt ingeschat op 30%.




                                                                                                       87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>b. Wet BUIG bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten (BUIG)
Personen die recht hebben op een uitkering voor inkomensvoorzieningen dienen deze te ontvangen,
ongeacht of het budget toereikend is. De huidige economische ontwikkelingen kunnen leiden tot een
forse toeloop op de uitkeringsregelingen. Daarnaast is het rijksbudget voor de BUIG met
onzekerheden omgeven. Het rijk stelt voor alle gemeenten samen een toereikend macrobudget vast.
Ontwikkelingen in het landelijke volume bijstandsgerechtigden worden daarbij door het rijk
opgevangen. De gemeente loopt het risico dat de lokale ontwikkeling van het bijstandsvolume in
negatieve zin afwijkt van de landelijke ontwikkeling waardoor de rijksbijdrage te kort schiet. Het rijk
heeft het maximale risico dat een gemeente in een uitkeringsjaar voor de uitvoering van de BUIG
loopt gemaximeerd op 10%.
In 2014 is netto (uitkeringsuitgaven minus terugvordering) begroot ca. € 28 miljoen aan uitkeringen
BUIG. De gemeente loopt hier 10% risico over. Rekening houdend met een gelijkblijvend
macrobudget in 2015 en de uitkeringsuitgaven dient het risico voor de gemeente daarbij geraamd te
worden op afgerond 2,8 miljoen voor 2015. Gezien het positieve resultaat op de BUIG in 2013 dient
dit risico als laag te worden gekwalificeerd (10%).

c. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
De voorzieningen Wmo moeten worden geleverd, ook als het budget voor het betreffende jaar niet
toereikend is. De verstrekking van de voorziening is gebaseerd op een objectief indicatiesysteem met
als grondslag het ICF (internationaal geclassificeerd functiebeperkingen systeem). Ook de omvang
van het budget dat door het rijk beschikbaar wordt gesteld is een financieel risico. Daarnaast speelt
de extramuralisatie van de zorgzwaartepakketten. Het Rijk gaat ervanuit dat een grotere groep
mensen een beroep gaan doen op ondersteuning van de gemeente.

3. Grondexploitaties
De risico’s met betrekking tot de gemeentelijke grondexploitaties zijn beschreven in de paragraaf
grondbeleid. Kortheidshalve verwijzen wij daarnaar. In tabel 2 is het risicoprofiel per 1-1-2015
opgenomen (op basis van herziening 1-1-2014). Daarnaast staat de gemeente garant voor de
betaling van rente en aflossing van een door de BNG Bank verstrekte kredietfaciliteit aan de VOF
Leidschendam Centrum.

4. Uitkeringen uit het gemeentefonds
Er bestaat altijd een kans op rijks bezuinigingen met effecten op de omvang van het Gemeentefonds.
Ook de specifieke uitkeringen en de taakoverdrachten van het rijk naar de gemeenten
(efficiencykortingen) blijven met onzekerheden omgeven.
      e
De 2 tranche van de herijking van het Gemeentefonds in 2015 kan ook nog tot negatieve
herverdeeleffecten leiden. Ten opzichte van de laatste beoordeling van de risico’s lijkt de kans op en
de omvang van de mogelijke financiële effecten kleiner geworden.

5. Overige
a. Bodemsaneringen
Alle (potentieel) verontreinigde locaties moeten vóór 2030 zijn onderzocht en waar nodig zijn
gesaneerd. Een uitzondering hierop zijn de spoedlocaties waar een humaan of verspreidingsrisico
aanwezig is. Deze verontreinigde locaties dienen vóór 2015 te zijn gesaneerd of er moeten
maatregelen zijn genomen waardoor de risico’s worden beheerst.
In onze gemeente bevindt zich één spoedeisende locatie (Oranje Nassaustraat).
De saneringskosten zijn geraamd op € 700.000. De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) heeft
aangegeven dat de grondeigenaar de sanering moet betalen. De kans is echter aanwezig dat de
gemeente en provincie op enig moment financieel zullen moeten bijspringen.



                                                                                                     88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>In het kader van ISV heeft de gemeente voor spoedeisende saneringen nog een subsidie van ca.
€ 200.000 ter beschikking. Het rijk en de provincie verstrekken vanaf 2015 geen subsidie meer aan
de gemeenten. Noodzakelijke bodemsaneringen zullen dan gepaard gaan met gemeentelijke kosten.

b.Lagere huuropbrengsten gemeentelijke accommodaties
Het gaat enerzijds om derving van huurinkomsten van gemeentelijke accommodaties, die door
gesubsidieerde instellingen worden gebruikt. Omdat in het kader van de bezuinigingen in de
voorjaarsnota 2011 subsidies aan instellingen worden afgebouwd, bestaat het risico dat zij de huur
opzeggen en de gemeente bij (tijdelijke) leegstand van de accommodatie huurinkomsten misloopt

Anderzijds heeft het te maken met de verslechterde economie waardoor er van commerciële
instellingen geluiden komen dat contracten mogelijk worden opgezegd of de hoogte de huur of de
pachtsom ter discussie wordt gesteld.

Verder zijn op de “prio-lijst” gemeentelijke eigendommen gemarkeerd die binnen afzienbare tijd niet
meer verhuurd (kunnen) worden en derhalve zullen worden gesloopt. Deze gebouwen leveren nu
(nog), huurbaten op.

c. Afschaffing Sportbesluit
De staatsecretaris van Financiën overweegt het Sportbesluit af te schaffen en beziet de komende tijd
de gevolgen ervan voor het ter beschikking stellen van sportaccommodaties en de uitvoering van de
btw-wetgeving door de Belastingdienst. Voor de gemeente betekent een eventuele afschaffing dat de
btw op investeringen in sportaccommodaties en het onderhoud niet langer aftrekbaar zijn.

d. Dividenduitkering Eneco
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is van plan de tarieven voor de transportkosten van
elektriciteit en gas te verlagen. Wanneer de tarieven moeten dalen, neemt de winstgevendheid van
Eneco af en daarmee de hoogte van het dividend. Dit kan leiden tot halvering van de winst en het
dividend. Eneco zal door de gemeenten worden aangezet de kosten van de netwerken kritisch te
bezien en indien mogelijk in overeenstemming te brengen met het methodebesluit van de ACM.

e. Grondverzakkingen de Rietvink
In een deel van de wijk De Rietvink komen verzakkingen van de grond voor. In 2014 en 2015
onderzoeken wij welke maatregelen moeten worden genomen voor het openbaar gebied. Voor het
uitvoeren van deze maatregelen is momenteel nagenoeg geen dekking. Wij hebben nog geen zicht
op de te nemen maatregelen, de fasering, de alternatieven en keuzes.

Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de ongedekte financiële risico’s en de financiële
weerstandscapaciteit om deze risico’s op te kunnen opvangen. Het gaat om de mate waarin de
gemeente in staat is financiële middelen vrij te maken en maatregelen te nemen om incidentele en
structurele financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande
beleid en de gemeentelijke dienstverlening. Naarmate risico’s beter kunnen worden afgedekt en
opgevangen, is sprake van een groter weerstandsvermogen. Om een waardeoordeel te kunnen
geven over het weerstandsvermogen is het noodzakelijk dat het wordt afgezet tegen een norm.

Een algemeen gehanteerde norm bij gemeenten is een waarderingstabel opgesteld door het
Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit van




                                                                                                     89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Utrecht (zie tabel 3). In deze tabel wordt in de vorm van een ratio een oordeel gegeven over het
weerstandsvermogen. Deze ratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen
door het risicoprofiel.

Tabel 3
Ratio waardering                    Betekenis
weerstandsvermogen
> 2,0                               Uitstekend
1,4 – 2,0                           Ruim voldoende
1,0 – 1,4                           Voldoende
0,8 – 1,0                           Matig
0,6 – 0,8                           Onvoldoende
< 0,6                               Ruim onvoldoende


De ratio’s over de jaren 2013, 2014 en 2015 zijn berekend in tabel 4.

Tabel 4
 Ratio                                      Rekening 2013      Begroting 2014     Begroting 2015


 1. Weerstandscapaciteit (zie tabel 1)                11.300             19.600             17.670
 2. Risicoprofiel (zie tabel 2)                       18.454             10.400             14.400
 3. Weerstandsvermogen ratio                            1,63                1,9               1,23
(verhouding tussen 1 en 2)
Ruimte (verschil tussen 1 en 2)                        7.154              8.800              3.270

Bedragen x € 1.000


Uit tabel 4 blijkt dat de weerstandscapaciteit en het –vermogen gemeten aan de algemene norm van
de NAR op orde zijn.

Stresstest
Mede voor de beoordeling van het weerstandsvermogen onderzoeken wij bij het opstellen van de
gemeentelijke jaarrekening door middel van een stresstest de financiële gevolgen van verschillende
exogene schokken voor onze gemeente. De exogene schokken betreffen scenario’s van een
financiële crisis (stijging rente en inflatie), een sociaaleconomische crisis (economische krimp en
stijging werkloosheid), een vastgoedcrisis, een humanitaire ramp en een omvangrijke rijks-
bezuiniging. Er zijn extreme, maar plausibele scenario’s voor deze exogene schokken gehanteerd.

Het model van de stresstest is door SEO Economisch Onderzoek gebouwd op basis van de financiële
verslaglegging c.q. jaarrekening van onze gemeente. In het model wordt een kwantitatieve relatie
gelegd tussen de variabelen waarin de exogene schokken zich uiten, en de verschillende posten in
de baten- en lastenrekening en de balans van onze gemeente die door die schokken worden
beïnvloed. Het model is flexibel opgezet zodat ook de effecten van zwaardere en minder zware
scenario’s, en de effecten van verschillende combinaties van schokken kunnen worden berekend.
Ook worden de financiële effecten berekend van gebeurtenissen die mogelijk samenhangen met de
onderzochte schokken, zoals aanspraken op de garantiestellingen die de gemeente heeft afgegeven.

De stresstest is recent uitgevoerd op de jaarrekening 2013 (het basisscenario) en leidt voor de
periode 2015-2018 tot de effecten zoals opgenomen in tabel 5.




                                                                                                     90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Tabel 5
Omschrijving                              2015     2016     2017     2018     Gem. per jaar
                                                                               (afgerond)
1. Financiële crisis:

a. Lange rente                            -1.526   -3.356   -5.095   -5.191          -3.800
b. Inflatie                                 374    1.198    1.881    2.310            1.400
2. Sociaal economische crisis:
                                           -266     -349     -414     -436             -400
a . Economische groei
3. Werkloosheid                            -982    -1.705   -2.254   -1.469          -1.600
4. Vastgoedcrisis:

a. Inclusief kostendaling grondbedrijf    -8.356   -2.520   -4.375   -5.126          -5.100
b. Exclusief kostendaling grondbedrijf    -1.087    -315     -557     -660             -650
5. Rijksbezuiniging                       -1.440   -2.820   -4.140   -5.460          -3.500
6. Humanitaire ramp                      -14.500 -14.500 -14.000 -13.500            -14.100
Bedragen x € 1.000


De gepresenteerde financiële effecten zijn de bedragen waarmee in een crisisscenario de financiën
van de gemeente verslechteren. Een negatief effect in een jaar moet daarom gezien worden als het
bedrag waarmee de financiële positie van de gemeente in een crisisscenario verslechtert bij het
uitblijven van een beleidsreactie gericht op het opvangen of afzwakken van deze effecten.

Onze gemeente heeft relatief veel vermogen belegd in vaste activa. Indien de gemeente de financiële
wendbaarheid zou willen vergroten ten einde risico’s van exogene schokken verder af te dekken, dan
is een aantal financiële maatregelen voor handen. Eén daarvan is het verkopen van ons
aandelenbezit, onderdeel van de gemeentelijke stille reserves.

De waarde van het gemeentelijk aandelenbezit wordt op basis van het eigen vermogen van de
betreffende bedrijven geschat op in totaal circa € 175 miljoen (Eneco € 156 miljoen, Dunea
€ 10 miljoen en BNG € 9 miljoen). De marktwaarde van de aandelen is onbekend omdat de bedrijven
niet beursgenoteerd zijn. De verkoop van de aandelen is beperkt tot de medeaandeelhouders.
Eneco en de BNG keren in tegenstelling tot Dunea een deel van de winst uit in dividend.



Risicobeheersing
Binnen de organisatie worden risico’s in processen regelmatig geïnventariseerd en daar waar
noodzakelijk worden beheersmaatregelen getroffen. Ook voor wat betreft projectbeheersing wordt
met risicoanalyses gewerkt. Ook in dit kader worden de belangrijkste risico’s door het nemen van
adequate maatregelen gemitigeerd.




                                                                                                    91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Financiering

Algemeen
In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan het financieringsbeleid en de uitvoering ervan in 2015.
De Wet financiering decentrale overheden (wet Fido) is de basis voor de financiering en de
treasurytaken. In de financiële beheersverordening en het Treasury Statuut van onze gemeente zijn
nadere regels voor de financieringsfunctie opgenomen.

In deze paragraaf wordt ingegaan op:
    1. Treasurybeleid
    2. Risicobeheer
    3. Financieringspositie
    4. Opnemen van kortlopende geldleningen
    5. Uitzetten van overtollige geldmiddelen

Treasurybeleid
Het gemeentelijk treasurybeleid is gebaseerd op de wet Fido en de financiële beheersverordening
van 18 december 2012. De hoofdlijnen zijn:
    a. De gemeente gaat leningen aan, zet middelen uit en verleend garanties uitsluitend ten
        behoeve van de uitoefening van de publieke taak.
    b. De treasuryfunctie draagt zorg voor duurzame en voordelige toegang tot de financiële
        vermogensmarkten, het beperken van renterisico’s en levert adequate informatie over onze
        liquiditeits- en financieringspositie.
    c. De treasuryfunctie zorgt ook voor het optimaliseren van renteresultaten binnen de kaders van
        de wet Fido en de financiële beheersverordening.
    d. Er wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van interne financieringsmiddelen om het
        aantrekken van leningen te beperken.
    e. De gemeente verstrekt geen garanties, borgtochten of leningen aan derden.
    f. Overtollige geldmiddelen worden uitgezet bij financiële instellingen met minimaal een AA-
        rating.

Het liquiditeitenbeheer van de gemeente (beheer van betalingen en ontvangsten) is gebaseerd op
een prognose voor een periode van twaalf maanden. Met het dagelijks monitoren van de
liquiditeitspositie en informatie uit de organisatie wordt de liquiditeitsprognose regelmatig
geactualiseerd.
De financieringspositie (op lange termijn financieren van investeringen) geeft een vooruitzicht op de
financieringspositie van de gemeente voor de komende acht jaren.

De Treasurycommissie overlegt viermaal per jaar. De commissie evalueert de gedane
financieringstransacties en bespreekt de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van financiering
(rente en omvang) voor de gemeente. De commissie bestaat uit de wethouder financiën, de
concerncontroller (treasurer) en de medewerker treasury van de afdeling Bedrijfsvoering.

Risicobeheer
De risico’s voor de gemeente zijn:
    1. Renterisico op de vlottende schuld;
    2. Renterisico op de vaste schuld en
    3. Kredietrisico verstrekte geldleningen.




                                                                                                        92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Ad 1 Renterisico op de vlottende schuld
De kasgeldlimiet is een belangrijke graadmeter voor de beoordeling van de liquiditeitspositie. De
kasgeldlimiet is het maximum bedrag dat is toegestaan aan de gemeente om haar (kapitaal)uitgaven
te financieren met kortlopende geldleningen (vlottende schuld). De kasgeldlimiet wordt bepaald door
een percentage (8,5%) van het begrotingstotaal van de gemeente. Voor 2015 bedraagt de
kasgeldlimiet afgerond € 16 miljoen. De liquiditeitspositie in relatie tot de kasgeldlimiet in 2015 zal
naar verwachting als volgt verlopen:

Tabel 1
 Liquiditeitspositie 2015                           1e kwartaal   2e kwartaal   3e kwartaal   4e kwartaal



 Toegestane kasgeldlimiet

 1. in procenten van de grondslag                           8,5           8,5           8,5           8,5

 2. in bedrag                                           16.000        16.000        16.000        16.000

 Omvang vlottende korte schuld

 3. Opgenomen gelden < 1 jaar                           25.000        10.000        15.000        20.000

 4. Schuld in rekening courant                           5.000         5.000         5.000         5.000

 5. Gestorte gelden door derden < 1 jaar                      -             -             -             -

 6. Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld             -             -             -             -

 Totaal vlottende korte schuld                          30.000        15.000        20.000        25.000

 Vlottende middelen

 7. Contante gelden in kas                                    -             -             -             -

 8. Tegoeden in rekening courant                              -             -             -             -

 9. Overige uitstaande gelden < 1 jaar                        -             -             -             -

 Totaal vlottende middelen                                    -             -             -             -

 Toets kasgeldlimiet

 10. Totaal netto vlottende schuld                      30.000        15.000        20.000        25.000

 11. Toegestane kasgeldlimiet                           16.000        16.000        16.000        16.000

 Ruimte (+) / overschrijding (-)                        14.000         1.000        -4.000        -9.000

Bedragen x € 1.000


Onder een vlottende of korte schuld worden schuldtitels gerekend met een rentetypische looptijd
korter dan één jaar. De belangrijkste vormen hiervan zijn (opgenomen) daggeld- en kasgeldleningen
en rekening-courantkrediet. De gemiddelde korte schuld per kwartaal mag de kasgeldlimiet maximaal
drie achtereenvolgende kwartalen overschrijden voordat de korte schuld omgezet moet worden in een
vaste schuld. Beleidslijn van de treasuryfunctie is om bedragen tot de kasgeldlimiet te financieren met
kort geld. Dit gebeurt omdat financiering met kortlopende geldleningen meestal goedkoper is dan met




                                                                                                            93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>langlopende geldleningen. Op lange termijn is het renterisico op kortlopende geldleningen echter
groter omdat de rente snel kan wijzigen. De rente op langlopende geldleningen wordt voor een vooraf
bepaalde periode vastgezet, waardoor de gemeente voor een langere periode rekening kan houden
met stabiele financieringslasten.

Ad 2 Renterisico op de vaste schuld
Voor de financieringspositie is de renterisiconorm van belang. Het doel van de renterisiconorm is het
beheersen van de renterisico’s op de vaste schuld. De norm geeft aan over welk maximaal bedrag
per jaar renterisico gelopen mag worden. Dit betreft onder andere leningen waarvan de rente herzien
gaat worden maar ook de herfinanciering van aflossingen. Door spreiding in de tijd van aflossingen en
herzieningen wordt het renterisico verkleind. De renterisiconorm wordt berekend met een wettelijk
vastgesteld percentage van het begrotingstotaal. Dit percentage is bepaald op 20 en betekent voor
onze gemeente een renterisiconorm van € 38 miljoen.

Tabel 2
Renterisico 2015-2018                                  2015        2016         2017        2018


1. Renteherziening op vaste schuld o/g                     -           -           -            -

2. Aflossingen                                         3.050      16.200      11.950       5.250

Renterisico (1+2)                                      3.050      16.200      11.950       5.250

Renterisiconorm                                       38.000      38.000      38.000      38.000

Ruimte onder renterisiconorm (4-3)                    34.950      21.800      26.050      32.750

Overschrijding renterisiconorm (3-4)




Berekening renterisiconorm

A. Begrotingstotaal van 2014                         192.000

B. Percentage regeling                                 20 %

 Renterisiconorm 2015 (B x A)                         38.000

Bedragen x € 1.000


De huidige opgenomen leningen bieden de geldgevers geen mogelijkheid tot tussentijdse
renteaanpassingen. De aflossingen van in de toekomst nog aan te trekken langlopende geldleningen
zijn ook verwerkt in bovenstaande tabel 2.

De gemeente heeft binnen de renterisiconorm op basis van de huidige beleidslijn nog ruime
mogelijkheden voor het aantrekken van langlopende geldleningen. De conclusie is dat onze
gemeente een beperkt renterisico loopt in het kader van de langlopende financiering en binnen de
wettelijke risiconorm blijft.

Ad 3 Kredietrisico verstrekte geldleningen
Het kredietrisico op verstrekte geldleningen wordt omschreven als de mogelijkheid van een
waardedaling van de vorderingspositie ten gevolge van het niet (tijdig) kunnen nakomen van de
verplichtingen door de tegenpartij. In tabel 3 is een overzicht per risicogroep opgenomen.
Tabel 3



                                                                                                    94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Risicogroep                                                                    Hypothecaire                 1-1-2015
Bedragen x € 1.000                                                                    zekerheid

1. Hypotheken aan personeel                                                                 wel                    78

2. Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland                                     gedeeltelijk                 3.300

3. Overige leningen                                                                       Geen                      6

Totaal                                                                                                           3.384


Ad 1.De gemeente verstrekt geen nieuwe hypotheken meer aan personeel.
Ad 2.Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN) zet op voordracht van
de gemeente geldleningen uit in de sector volkshuisvesting. De gemeente heeft de opbrengst uit de
verkoop aandelen Bouwfonds gebruikt voor de storting in het fonds als een geldlening. Een gedeelte
van het gestorte bedrag is door SVN vastgelegd in verstrekte geldleningen aan derden tot een bedrag
van circa € 1 miljoen. Er is een klein risico dat de verstrekte geldleningen niet worden terugbetaald.
Daarnaast is een bedrag bij het SVN beschikbaar in de vorm van een rekening-courant met de
gemeente tot een bedrag van € 2,3 miljoen.
Ad 3. Onder overige leningen is een woonwagenlening opgenomen.
Gezien de hoogte en de samenstelling van de portefeuille verstrekte geldleningen loopt de gemeente
nauwelijks kredietrisico´s.

Financieringspositie
Voor de bepaling van de financieringspositie zijn de financieringsbehoefte (geïnvesteerd vermogen in
de huidige en nieuwe vaste activa) en de financieringsmiddelen (opgenomen langlopende leningen,
reserves en voorzieningen) van belang. Tweemaal per jaar wordt de financieringspositie van de
gemeente bepaald. Het verloop van de financieringspositie over de jaren 2014 tot en met 2018 is
opgenomen in tabel 4.

Tabel 4
Financieringspositie                                        1-1-2015     1-1-2016        1-1-2017     1-1-2018       1-1-2019


Financieringsbehoefte

1. Investeringen                                               162.200     195.300          208.700     207.200          204.300

2. Financiële vaste activa (aandelen, leningen, SVN etc.)        7.800        7.800           7.800        7.800           7.800

3. Grondexploitaties                                            42.800      43.900           30.900      23.800           21.900

Totaal financieringsbehoefte (1)                               212.800     247.000          247.400     238.800          234.000

Financieringsmiddelen

1. Reserves                                                     99.000      95.100           85.600      84.000           83.000

2. Opgenomen langlopende leningen                               69.800     111.250          136.050     130.400          129.500

3. Voorzieningen                                                 9.200        8.900           9.700        9.800          10.100

Totaal financieringsmiddelen (2)                               178.000     215.250          231.250     224.200          222.600



Financieringssaldo (2-1) overschot / tekort                    -34.800      -32.250         -16.050      -14.600         -11.400
Bedragen x € 1.000




                                                                                                                   95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Voor de bepaling van de financieringsbehoefte is uitgegaan van de boekwaarden en de voorgenomen
investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan (bijlage 3). In de financieringsbehoefte wordt
voorzien door kortlopende geldleningen en langlopende geldleningen aan te trekken. Als de
kasgeldlimiet 3 kwartalen achtereen wordt overschreden moet voor de bedragen boven de
kasgeldlimiet langlopende geldleningen aangetrokken worden. Dit gebeurt meestal in het jaar na het
ontstaan van een tekort dat hoger is dan de toegestane kasgeldlimiet.

Tabel 5 geeft inzicht in het verloop van de opgenomen langlopende geldleningen.

Tabel 5
Portefeuille langlopende geldleningen   2015        2016         2017        2018        2019

1. Beginstand per 1 januari               69.800     111.250     136.050     130.400     129.500

2. Nieuwe geldleningen                    44.500      41.000       7.000       5.000       1.500

3. Reguliere aflossingen                   3.050      16.200      12.650       5.900      17.750

4. Vervroegde aflossingen                      0           0            0           0           0

Eindstand per 31 december                111.250     136.050     130.400     129.500     113.250

Bedragen x € 1.000


De nieuwe langlopende geldleningen worden aangetrokken voor de financiering van de investeringen
(€ 80 miljoen) en de grondexploitatie Duivenvoordecorridor (€ 19 miljoen).

De rentetarieven op de kapitaalmarkt zijn ten tijde van het samenstellen van deze begroting nog
steeds relatief laag door de economische crisis. Wij verwachten in 2015 bij het afsluiten van
langlopende geldleningen een rente van 2,75% (20 jaar annuïtair). De rente van de langlopende
geldleningen die tot en met 2013 zijn afgesloten bedraagt gemiddeld 3%.

Opnemen van kortlopende geldleningen
De gemeente financiert de lopende betalingen en ontvangsten tot het maximum van de kasgeldlimiet
(€ 16 miljoen) met kortlopende geldleningen (kas- en daggeld). Wanneer de kasgeldlimiet structureel
wordt overschreden trekt de gemeente voor de structurele overschrijding langlopende geldleningen
aan. De kortlopende schulden worden dan geconsolideerd naar een langlopende geldlening. Wij
verwachten in 2015 een rente voor opgenomen kortlopende geldleningen van circa 0,5% (kasgeld 3-
maanden).

Uitzetten van overtollige geldmiddelen
De gemeente heeft soms (tijdelijk) overtollige middelen die “uitgezet” moeten worden. Eind 2013 is
het zogenaamde schatkistbankieren (zonder leenfaciliteit) gestart. De overtollige middelen worden
dan uitgezet bij het Rijk. Decentrale overheden krijgen op de deposito’s van het schatkistbankieren
een marktconforme rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op
leningen die ze op de markt aangaat.
Vanwege de omvangrijke investeringen zal de gemeente in 2015 naar verwachting weinig of geen
overtollige middelen hebben.




                                                                                                      96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Bedrijfsvoering
Algemeen
Deze paragraaf richt zich op de stand van zaken en de beleidsvoornemens inzake de bedrijfsvoering.
Onder bedrijfsvoering verstaan wij de ondersteunende processen die het mogelijk maken de
programma’s te verwezenlijken. In het bijzonder wordt daarbij gekeken of het beheer en beleid
rechtmatig, doelmatig en doeltreffend worden uitgevoerd. Aangezien de begroting een doorkijk geeft
naar te realiseren doelen vanaf het begrotingsjaar 2015 zal in deze paragraaf vooral ingegaan
worden op specifieke voornemens (prioriteiten) en zal nagenoeg geen aandacht worden besteed aan
zaken die al continu naar tevredenheid worden uitgevoerd (going concern).

Kaderstellend voor de bedrijfsvoering in 2015 en verder zijn nog steeds de uitgangspunten die zijn
opgenomen in de Voorjaarsnota 2011:
1. Een kleinere gemeentelijke organisatie (regieorganisatie) die aansluit op het gemeentelijke
   takenpakket.
2. Een efficiënt en effectief werkende gemeentelijke organisatie, waaronder begrepen wordt het op
   ambtelijk gebied (regionaal) samenwerken en uitbesteden van werkzaamheden, maar ook het
   meer benutten van de moderne middelen zoals digitalisering.

Planning en control
De planning- en controlcyclus is het proces van (strategische) planning dat via uitvoering en bijsturing
leidt tot zowel interne als externe verantwoording. In het kader van de planning- en controlcyclus
worden diverse documenten opgesteld, die ook in 2015 aan de raad zullen worden voorgelegd.
Onder planning vallen de kadernota en de begroting. Onderdeel van control (uitvoering en bijsturing)
vormen de tussentijdse rapportages. Verantwoording wordt uiteindelijk afgelegd via het jaarverslag. In
2014 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van het actueel zijn van de (kader)nota’s die expliciet
worden genoemd in de financiële beheersverordening. Naar aanleiding van die inventarisatie zullen in
2015 enkele (kader)nota’s worden geactualiseerd. Jaarlijks worden onderzoeken naar doelmatigheid
en doeltreffendheid uitgevoerd. Dit gebeurt doorgaans op basis van de actualiteit. Ten tijde van het
opstellen van de begroting waren nog geen onderwerpen geselecteerd voor het jaar 2015.

Rekenkameronderzoeken
De Gemeente Leidschendam-Voorburg heeft zich in 2014 aangesloten bij de rekenkamercommissie
van Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. De rekenkamercommissie zal in 2015 enkele
onderzoeken uitvoeren, waarover de raad separaat zal worden geïnformeerd.

Organisatieontwikkeling
Om alle bestuurlijke en organisatorische ambities de komende jaren waar te kunnen maken en in te
kunnen spelen op externe ontwikkelingen die op ons af komen, moeten de ambtelijke organisatie en
haar medewerkers zich continu blijven ontwikkelen. In 2012 is daarom de ontwikkeling naar een
regieorganisatie gestart die gericht is op een ontwikkeling naar een slanke, flexibele en efficiënte
organisatie in 2018. De eerste noodzakelijke stap daartoe was de reorganisatie, die per 1 april 2013
is doorgevoerd. Maar om een volwaardige regieorganisatie te worden, is een structuurwijziging
(reorganisatie) alleen niet genoeg. Minstens zo belangrijk is verandering in werkwijze (cultuuromslag)
van de ambtelijke organisatie. De eerste stappen om daar te komen zoals de ontwikkeling van de
juiste wijze van aansturing vanuit een regieorganisatie en de ontwikkeling van de juiste competenties
van de medewerkers in een regieorganisatie zijn in 2013 gezet en zullen de komende jaren verder
ontwikkeld worden. In het najaar van 2014 is concreet gestart met een organisatie brede opleiding om
medewerkers de belangrijkste vaardigheden met betrekking tot een regieorganisatie bij te brengen. In




                                                                                                     97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>2015 zullen deze opleidingen gecontinueerd worden. In 2015 zullen daarnaast bestaande en nieuwe
taken ook steeds meer tegen het licht gehouden worden van de regieprincipes volgens de ‘LV-
regietrap’ (Leidschendam-Voorburg-variant op de participatieladder). Als dit leidt tot een nieuwe
aanpak van taken, zal dit meegenomen worden in de A3-jaarplancyclus van organisatie en
afdelingen. Ook zal in 2015 nader bekeken worden hoe college en raad in hun rol nog meer
aansluiting kunnen krijgen bij de doorontwikkeling naar een volwaardige regieorganisatie in 2018.

Via ons interne opleidingenhuis blijven we permanent investeren in leren. Andere thema’s die in 2015
verder doorontwikkeld worden zijn hostmanship, verbindend leiderschap, mobiliteit, het nieuwe
werken, klantmanagement en professioneel opdrachtgever schap. Het gaat om een totaalontwikkeling
van een moderne overheid die klaar is voor de toekomst, ten diensten van de inwoners.

HR-beleid
Het Human Resources beleid (HR-beleid) wordt ingezet ten behoeve van de organisatieontwikkeling
én de ontwikkeling van medewerkers. Het HR-beleid richt zich op (1) het versterken van de kwaliteit
van de medewerkers, (2) goed werkgeverschap en (3) de juiste medewerker op de juiste plaats.
De ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en ontwikkelingen binnen de organisatie, wijzen er op dat het
steeds belangrijker wordt om te investeren in de mobiliteit en flexibiliteit van de huidige medewerkers
en zicht te krijgen op de competenties en vaardigheden die in de toekomst van de medewerkers
gevraagd worden. Daarnaast proberen we onze dienstverlening zoveel mogelijk te professionaliseren
door het ontwikkelen van e-HRM; we streven ernaar onze instrumenten en diensten zoveel mogelijk
te digitaliseren. Ontwikkelingen en activiteiten zijn terug te brengen naar 3 centrale thema’s:
1. E-HRM
   Binnen dit thema gaan we aan de slag met het digitaliseren van dossiers, correspondentie en
   processen. Maar ook het inrichten van een P-dashboard waarbij managers worden gefaciliteerd in
   één oogopslag inzicht te krijgen in HR ken- en stuurgetallen.
2. Wendbaarheid & flexibiliteit
   We zullen we samen met de afdelingen kijken hoe we op de korte en lange termijn het personeel
   het beste kunnen inzetten rekening houdend met de ontwikkelingen die op ons afkomen, kortom:
   Strategisch Personeels Planning (SPP). Tevens zullen we een gezamenlijke visie op mobiliteit
   moeten gaan ontwikkelen en activiteiten gaan organiseren en ontwikkelen om deze mobiliteit te
   kunnen verwezenlijken.
3. Persoonlijke groei & leiderschap
   De 3 V’s zijn de kapstok binnen de organisatie als het gaat om houding, gedrag en samenwerking:
   Vertrouwen, Verbinden en Verantwoordelijkheid. Vanuit HR worden er voor zowel medewerkers als
   managers programma’s ontwikkeld die ertoe bijdragen dat medewerkers van LV in staat zijn om op
   basis van deze 3 V’s te handelen.

Informatievoorziening en automatisering
In 2015 zullen er 4 speerpunten zijn op gebied van informatievoorziening, nl.
1. Een informatievoorzieningsplatform waarmee de transitie van de 3 decentralisatie binnen het
    sociaal domein verder vormgegeven kan worden.
2. Het verder uitvoeren van iNUP (implementatie Nationaal Uitvoerings Programma). Belangrijke
    onderdelen hiervan zijn het invoeren en aanpassen van Basisregistraties. Hiermee kunnen
    overheden efficiënter en makkelijker informatie met elkaar uitwisselen.
3. Prioriteren en positioneren van het digitale (dienstverlenings) kanaal. Hiermee zetten we een
    volgende stap in het digitaal aanbieden van overheidsdiensten via het digitale kanaal. Dat gaat in
    eerste instantie via digitale formulieren die de burger direct kan invullen. Op termijn wordt het
    digitale kanaal afgestemd op smartphone en tablet.



                                                                                                    98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>4. Informatiebeveiliging (is misschien wel het belangrijkste speerpunt).
5. Bij bovenstaande 3 punten gaat het over het uitwisselen van informatie. Hierbij is het van
   noodzakelijk belang dat dit op een veilige manier wordt uitgevoerd. Hiervoor moeten een aantal
   technische zaken worden geregeld. Daarnaast moeten er ook afspraken gemaakt worden hoe
   met informatie om te gaan. Medewerkers moeten zich blijven realiseren dat ‘Informatie” het
   bestaansrecht van de gemeente is.

Bovenstaande punten worden ook regionaal met gemeenten besproken en afgestemd. Op deze
manier hoeft LV het wiel niet opnieuw uit te vinden en kunnen we kennis en beheervoordeel halen.

Inkoop en aanbesteding
Inkoop en aanbesteding vinden plaats in een regionaal samenwerkingsverband van de gemeenten
Leidschendam-Voorburg, Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Voorschoten, Wassenaar, Westland en
Zoetermeer. Deze netwerkorganisatie is vooralsnog voor de duur van drie jaar en wordt gehuisvest in
Zoetermeer.

Centrale Huisvesting
In navolging op het positieve besluit van de raad van 8 mei 2012 aangaande het Programma van
Eisen (PVE) CHV, inclusief planning en financiële onderbouwing, is het projectplan opgesteld en
geaccordeerd door de stuurgroep CHV. In juli 2013 is de realisatiefase gestart. Deze fase loopt tot en
met maart 2015.

Het jaar 2015 staat in het teken van de oplevering van het project Centrale Huisvesting. In het kader
van duurzaamheid worden diverse maatregelen doorgevoerd, zoals zonnepanelen en
gierzwaluwkastjes op Koningin Wilhelminalaan 2 (KW2) en een Warmte-Koude-Opslag installatie
t.b.v. Raadhuisplein 1 (RP1) en (KW2) in januari 2015 aangesloten. Met de realisatie van
duurzaamheidsmaatregelen is o.a. het energielabel van beide gebouwen geüpgraded (RP1 van label
G naar label B en KW2 van label C naar label A+). Het bestaande gebouw KW2 wordt geheel
gerenoveerd. In maart 2015 wordt het gehele gebouw opgeleverd en wordt het servicecenter weer
voor de inwoners opengesteld. Direct daarna wordt het gebouw Koningin Wilhelminalaan 10 gesloopt,
de buitenruimte rond KW2 opnieuw ingericht en het straatwerk voor RP1 opnieuw gelegd met
bestaande klinkers.

Vervolgens worden Herenstraat 1 (H1), Herenstraat 42 (H42)en de villa (naast KW2) worden leeg
opgeleverd. Van H1 vervalt het huurcontract. Voor de invulling van H42 en de villa zijn nog geen
concrete plannen. In april 2015 wordt het projectdossier overgedragen aan de lijnorganisatie en in
mei 2015 vraagt het project om decharge bij de stuurgroep CHV. Het project CHV bevindt zich binnen
de initiële planning en initiële budget.




                                                                                                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Gegevens gemeentelijk personeelsbestand
In de tabel worden enkele gegevens over het gemeentelijk personeelsbestand weergegeven.


                                                 Rekening 2013          Begroting 2014 a)     Begroting 2015
                                                 (per 31-12-2013)        (per 1-1-2014)       (per 1-1-2015)

    1. Aantal toegestane fte’s                                  600                   593                  567

    2. Aantal bezette fte’s                                     607                   604                  Nnb

    3. Aantal werkelijke medewerkers                            672                   667                  Nnb

    4. Uitstroom 2011 t/m 2018 voor 65+                             7                     3                    13

    5. Ziekteverzuim in % (excl. zwangerschap)                   5.5                 *5,07                 Nnb

         *stand per 01-07-2014


Sociaal ambassadeurschap
Sociaal-economische ontwikkelingen in de samenleving vragen om een visie op de rol en
verantwoordelijkheid van de gemeente als werkgever. In navolging van verschillende werkgevers in
de gemeente die 'sociaal ambassadeur' zijn geworden, is de gemeente Leidschendam-Voorburg, in
haar rol als werkgever, zelf sociaal ambassadeur geworden. Met dit sociaal ambassadeurschap wordt
bedoeld dat de gemeente zich als werkgever inzet voor participatie, duurzaamheid en werk (people,
planet, profit) en dit ook naar buiten toe uitdraagt. Om dit ambassadeurschap concreet te maken zijn
veertien uitgangspunten vastgesteld. De belangrijkste hiervan zijn:

    Aanbieden van stageplaatsen binnen de gemeente;
    Organiseren van werk voor arbeidsgehandicapten binnen de gemeente;
    Zoveel mogelijk duurzaam (inkoop, isolatie, bouwen etc.);
    Social Return On Investment (SROI) in het Inkoop- en aanbestedingsbeleid.




                                                                                                                    100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>5 De financiële begroting




                            101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>5.1 UITGANGSPUNTEN FINANCIEEL BELEID

De gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd zijn van belang voor de beoordeling van de
financiële positie. Het zijn onder andere de uitgangspunten die hebben geleid tot het gepresenteerde
financiële meerjarenperspectief.

Aantal inwoners en woonruimten
Voor de ramingen is uitgegaan van de prognose van aantallen inwoners en woningen zoals
opgenomen in de onderstaande tabel. In de ramingen van de woningaantallen is rekening gehouden
met sloop en nieuwbouw, die beperkt is en voor zover nodig aansluit op de regionale programma’s
voor de ontwikkeling van woon- en werklocaties.


                                  1-1-2015         1-1-2016         1-1-2017          1-1-2018

 1. Inwoners                       73.600            74.150           74.300           74.500

 2. Woningen                       36.250            36.500           36.600           36.700


Loon- en prijspeil
De raming van het indexeringspercentage voor de prijzen voor het jaar 2015 wordt gebaseerd op het
percentage van het CPB zoals vermeld in de septembercirculaire (blz. 33) 2013, te weten 2 %.
Overigens geldt voor sommige overeenkomsten een afwijkende afspraak over indexering. In die
gevallen dient gerekend te worden met het in de overeenkomst gehanteerde percentage (bijvoorbeeld
afgesloten meerjarige contracten).
Voor de raming van de salarislasten in de begroting 2015 en de meerjarenramingen 2016-2018 wordt
uitgegaan van:
     De toegestane personele formatie per 1-1-2015
     Salarislasten van de herplaatsingskandidaten
     Het loonkostenniveau per 1-1-2014
     Functionele schaal op anciënniteit 10
     Een opslag van 1% voor forensenvergoeding
     Een raming voor functie gerelateerde salariskosten (ORT, garantietoeslagen, overwerk etc.)

CAO ontwikkelingen
De nieuwe CAO gaat met terugwerkende kracht in per 1 januari 2013 en loopt door tot 1 januari 2016.
Per 1 oktober 2014 gaan de salarissen met 1 procent omhoog. Vanaf 1 april 2015 krijgen alle
gemeenteambtenaren een salarisverhoging van 50 euro per maand. Daarnaast wordt in oktober 2014
een eenmalige uitkering van 350 euro uitgekeerd. Deze eenmalige bonus is bedoeld als compensatie
voor het feit dat er over vorig jaar geen loonstijging is afgesproken.

Bestaand beleid
De begroting 2015 is opgesteld in overeenstemming met de uitgangspunten uit de kaderbrief 2014,
die op 15 juli 2014 door de gemeenteraad is vastgesteld.

Algemene uitkering gemeentefonds
De algemene uitkering uit het gemeentefonds is geraamd op basis van de laatst beschikbare
gegevens uit de meicirculaire 2014. De gevolgen van de septembercirculaire 2014 worden eventueel
verwerkt in de Nota van wijziging op de begroting, die tegelijk met de programmabegroting in de
gemeenteraad wordt besproken.




                                                                                                 102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Rentepercentages
In de begroting zijn de volgende rentes gehanteerd:
    a. rente aan te trekken kort vreemd vermogen 0,5%
    b. rente aan te trekken lang vreemd vermogen 2,75%
    c. rente eigen financieringsmiddelen 2,75%
    d. renteomslag 4%.

Lokale heffingen
Het uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke woonlasten in 2015 gemiddeld genomen niet meer stijgen
dan het inflatiepercentage. Toe de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de Onroerende Zaak
Belastingen, de afvalstoffenheffingen en rioolrechten. Voor de afvalstoffenheffingen en het rioolrecht
geldt het principe van 100% kostendekking. Bij de vaststelling van de tarieven voor individuele
dienstverlening is ook het streven in principe gericht op 100% kostendekkendheid.

Post onvoorzien
De post onvoorzien, opgenomen onder het programma Algemene dekkingsmiddelen, kent een
incidenteel en een structureel deel. De ramingen lopen op van € 170.000 in 2015 tot € 350.000 in
2018. Een beroep op de post voor onvoorziene uitgaven kan worden gedaan als de uitgave
onvoorzien, onuitstelbaar en onvermijdbaar is. Hiervoor wordt op dat moment een begrotingswijziging
aangeboden aan de gemeenteraad.

Dividenden
De opbrengsten van reguliere dividenden worden op basis van ervaringscijfers en de
resultaatverwachtingen voor de korte termijn geraamd. De raming en verantwoording van het dividend
vinden overigens plaats in het jaar van het besluit tot dividenduitkering door de betrokken
onderneming.

Kapitaallasten
De kapitaallasten (rente en afschrijving) worden aan producten en programma´s doorberekend; de
rente door middel van een renteomslag en de afschrijvingen op basis van een afschrijvingstabel.
Bij investeringen met economisch nut wordt in enkele gevallen ook een dekking uit eenmalige
middelen aangegeven. In dat geval wordt de investering geactiveerd en vervolgens afgeschreven
conform het vastgestelde activabeleid. De voor dekking aangewezen eenmalige middelen worden in
een reserve dekking afschrijvingslasten gestort, waarna jaarlijks de afschrijvingslasten uit de reserve
worden gedekt.

5.2 BATEN EN LASTEN

Algemeen
Het dit hoofdstuk wordt een integraal overzicht van de baten en lasten gegeven. Het saldo
weergegeven van alle onderdelen van de begroting: het programmaplan, het overzicht algemene
dekkingsmiddelen en onvoorzien. Voor extra inzicht in de financiële positie zijn de baten en lasten per
programma geschoond van verrekeningen met reserves. De verrekeningen met reserves maken wel
onderdeel uit van de begroting van baten en lasten.

Inzicht in baten en lasten
Aan het einde van dit hoofdstuk is het overzicht van baten en lasten opgenomen. In de kolommen
2015-2018 is te lezen welke middelen per saldo aan de programma’s worden besteed en welke
algemene dekkingsmiddelen en mutaties aan reserves daar tegenover staan.



                                                                                                    103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Incidentele lasten en baten
Om een goed oordeel te kunnen geven over het structurele evenwicht tussen baten en lasten is het
noodzakelijk te weten in hoeverre tegenover de inzet van reserves incidentele baten of lasten staan.
Voor een gespecificeerd overzicht per programma wordt verwezen naar bijlage 3.

Het totaal van de incidentele lasten en baten over de begrotingsjaren is opgenomen in de
onderstaande tabel.

Incidentele lasten                                            2015      2016       2017      2018
Programma’s
Sociale structuur                                                110    1.100
Sociale ondersteuning
Groene woongemeente                                              813      317        125       125
Economische en ruimtelijke kansen                                655      425        425       425
Bestuur, organisatie en veiligheid                             1.035      570        500
Algemene dekkingsmiddelen                                        175

Subtotaal incidentele lasten per programma                     2.613    2.412      1.050       550

Stortingen in reserves (incidenteel)                           3.105
Totaal                                                         5.718    2.412      1.050       550

Incidentele baten
Programma’s
Sociale structuur
Sociale ondersteuning
Groene woongemeente
Economische en ruimtelijke kansen                                200    3.652
Bestuur, organisatie en veiligheid
Algemene dekkingsmiddelen                                       -622
Subtotaal incidentele baten per programma                       -422    3.652

Onttrekkingen aan reserves (incidenteel)                       4.175    1.392      1.200       700
Totaal                                                         3.753    5.044      1.200       700

Saldo incidentele lasten en baten                              1.815    -2.632       -150      -150
                                                                                 (Bedragen x € 1.000)




                                                                                                      104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Overzicht van baten en lasten
Programma                Rekening    Begroting    Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf   Jaarschijf
(Bedragen x € 1.000)       2013        2014         2015         2016         2017         2018
Lasten
Sociale structuur           24.594      22.611        19.735       21.316       21.291          21.653
Sociale ondersteuning       58.368      66.793        83.252       82.936       81.246          80.503
Groene woongemeente         23.459      28.185        23.814       23.190       23.269          23.508
Economische en              36.005      32.992        23.786       49.370       36.568          30.852
ruimtelijke kansen
Bestuur en organisatie      34.246      37.586        37.853       36.988       36.219          35.549
Algemene                         4         170           345          230          290             350
dekkingsmiddelen
Totale lasten             176.676     188.337      188.785      214.030      198.883       192.415
Baten
Sociale structuur           -6.206       -5.937       -4.854       -4.700       -4.791          -4.793
Sociale ondersteuning      -39.127      -40.876      -34.628      -34.643      -34.734         -34.733
Groene woongemeente        -16.183      -17.154      -16.418      -16.734      -17.026         -17.247
Economische en             -16.519      -20.489      -12.612      -30.981      -25.023         -19.307
ruimtelijke kansen
Bestuur en organisatie      -1.733       -1.727       -1.732       -1.746       -1.840          -1.839
Algemene                         0            0            0            0            0               0
dekkingsmiddelen
Totale baten              -79.768      -86.183      -70.244      -88.804      -83.414          -77.919

Saldo van de               96.908     102.154      118.541      125.226      115.469       114.496
programma’s
Algemene
dekkingsmiddelen
Opbrengsten OZB            -10.174      -10.984      -10.631      -10.680      -10.701         -10.722
Opbrengsten                   -219         -203         -232         -232         -232            -232
Hondenbelasting
Opbrengsten                   -581        -631          -573         -503         -434            -364
Precariobelasting
Opbrengsten                   -112        -100          -107         -107         -107            -107
Toeristenbelasting
Opbrengsten                     0         -158          -158         -158            0               0
reclamebelasting
Algemene uitkering         -71.384      -72.238      -95.313      -95.542      -93.894         -92.812
Dividend                    -4.306       -3.276       -3.276       -3.276       -3.276          -3.276
Bespaarde rente             -4.175       -3.506       -3.000       -2.900       -2.800          -2.700
Saldo                         -908       -1.232       -1.842       -2.404       -2.699          -3.247
financieringsfunctie
Totaal Algemene           -91.859      -92.320     -115.132     -115.802     -114.143     -113.460
dekkingsmiddelen

Totaal voor                 5.059        9.826        3.409        9.424        1.326           1.036
resultaatbestemming

Verrekening met de
reserves
Stortingen reserves        13.419        4.291        4.228          757          756              758
Onttrekkingen reserves    -26.030      -14.117       -7.781      -10.293       -2.317           -1.794
Mutaties reserves         -12.611       -9.826       -3.553       -9.536       -1.561           -1.036

Begrotingsresultaat        -7.561            0         -144         -112         -235               0


                                                                                         105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre> 5.3 INVESTERINGSPLAN 2015-2018
 De investeringen die de gemeente Leidschendam-Voorburg de komende jaren wil doen, staan
 opgenomen in het investeringsplan 2015-2022. Daarin staan zowel de vervangingsinvesteringen als
 de nieuwe investeringen. In deze begroting zijn de geactualiseerde investeringen 2015-2018
 verwerkt. Per programma is een gedetailleerd overzicht opgenomen over de geplande investeringen.
 Het investeringsplan heeft voor wat de investeringsuitgaven 2015 betreft een omvang van € 37
 miljoen. Het totale investeringsvolume van alle investeringen geeft voor de komende jaren het
 volgende beeld:

 Investeringsvolume
Programma                2015         2015         2016         2016           2017          2017        2018         2018
                      uitgaven     Inkomsten    Uitgaven     inkomsten     uitgaven       inkomsten    Uitgaven    inkomsten
Sociale structuur         18.719                    11.405                        6.123                      510
Groene                     8.883        1.339        7.370         1.178          3.956                    3.690
woongemeente
Economische en             2.208                     6.569          896           1.555                    1.525
ruimtelijke kansen
Bestuur en                 7.336                       610                        1.870                    1.800
organisatie
Investeringsvolume       37.146         1.339      25.954          2.074         13.504            0       7.525          0
                                                                               (Alle bedragen x € 1.000)


 In de kolom uitgaven staan de totale bruto-investeringen opgesomd. Hierbij is geen rekening
 gehouden met dekking uit eventuele reserves of dekking van de investeringen uit tarieven. In de
 kolom inkomsten worden bijdragen van derden vermeld.
 Conclusie is dat het hoge bedrag aan investeringen van € 37 miljoen vooral wordt bepaald door nieuwbouw
 zwembad Leidschendam (€ 8,9 mln.), vervanging rioleringen (€ 7,1 mln.) en de centrale huisvesting (€ 4,8 mln.).


 Berekening kapitaallasten
 Als gevolg van het plegen van investeringen ontstaan er kapitaallasten. Bij de afschrijvingscomponent
 wordt de annuïtaire afschrijvingsmethode toegepast (op basis van vigerend beleid). De
 afschrijvingstermijnen zijn gebaseerd op in de nota activabeleid opgenomen tabel met
 afschrijvingstermijnen. Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan € 25.000 worden niet
 geactiveerd. Aanvang van afschrijvingen vindt normaliter plaats vanaf het moment van ingebruikname
 van de investering. Omdat ingebruikname op willekeurige tijdstippen in het jaar plaatsvinden, wordt uit
 praktisch oogpunt gestart met de afschrijving in het jaar volgend op het jaar van de ingebruikname.

 Effecten kapitaallasten
 Om de effecten van de kapitaallasten te kunnen berekenen hebben we de kapitaallasten van de
 investeringen uit het investeringsplan 2014-2017 vergeleken met de geactualiseerde investeringsplan
 2015-2018. Door temporisering van diverse investeringen en door vervroegde afschrijvingen van
 investeringen zijn de kapitaallasten afgenomen.




                                                                                                            106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>5.4 GEMEENTEFONDS
De uitkeringen uit het gemeentefonds in de begroting 2015 en meerjarenramingen 2016-2018 zijn
berekend op basis van de meicirculaire d.d. 30 mei 2014. In deze meicirculaire wordt de gemeente
geïnformeerd over de omvang en mutaties van de gemeentefondsuitkeringen. Het gemeentefonds is
de grootste inkomstenbron van de gemeente.
De financiële gevolgen die voort komen uit de septembercirculaire 2014 worden meegenomen in de
Nota van wijziging, die tegelijkertijd met de programmabegroting 2015 in de raad wordt behandeld.

De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn voor de planperiode 2015-2018 geraamd op:

 Uitkeringen gemeentefonds           2014         2015         2016         2017         2018
 A. Algemene uitkering
 Algemene uitkering                    61.932         60.857      61.210       60.534       59.827
Subtotalen                             61.932         60.857      61.210       60.534       59.827
B. Integratie- en decentralisatie-
uitkeringen
Peuterspeelzaalwerk                         110          110          110          110          110
Impuls brede scholen                        150          150          150          150          150
Centra voor jeugd en gezin              1.575          1.591       1.591        1.591        1.591
Sociale acceptatie van LHT-                 20
emancipatiebureau
Invoeringskosten decentralisatie            27
jeugdzorg
Gezond in de stad                            0           26           26           26            0
Decentralisatie provinciale taken            0           36           36           36           41
vergunningverlening, toezicht en
handhaving
Wet maatschappelijke ondersteuning      8.416          6.229       6.229        6.229        6.229
 Subtotalen                            72.230          8.142       8.142        8.142        8.121
 C. Deelfonds sociaal domein
Decentralisatie AWBZ                         0         8.257       8.652        8.411        8.388
Decentralisatie jeugdzorg                    0        11.892      11.723       11.326      11..397
Decentralisatie Participatiewet              0         6.165       5.815        5.482        5.259
 Subtotalen                                  0        26.314      26.190       25.219       25.044


 Totalen                               72.230         95.313      95.542       93.895       93.012

Bedragen x € 1.000


Op een aantal ontwikkelingen in het gemeentefonds gaan wij onderstaand in.
Zoals gebruikelijk wordt de ontwikkeling van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald
door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (trap op / trap af), maar daarnaast treden met ingang van
2015 herverdeeleffecten op door ‘groot onderhoud’ aan het verdeelstelsel en worden de middelen
voor buitenonderhoud en aanpassingen van schoolgebouwen in het primair en speciaal onderwijs
overgeheveld naar de schoolbesturen.

Groot onderhoud verdeelstelsel
Met ingang van 2015 wordt een groot deel van het verdeelstelsel van het gemeentefonds gewijzigd,
macro gezien is dit een budgettair neutrale operatie. De nieuwe berekening was nodig omdat de
bestaande verdeling scheef gegroeid was ten opzichte van de werkelijke kosten die gemeenten




                                                                                                  107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>maken voor de diverse taakgebieden. Uiteraard blijven gemeenten vrij om te bepalen hoe de
algemene uitkering wordt besteed.

Als gevolg van deze operatie ontstaan herverdeeleffecten. Het herverdeeleffect pakt voor onze
gemeente voordelig uit. De hoofdlijn is dat het herverdeeleffect in twee gelijke stappen wordt tot stand
komt. In 2015 wordt 50% (€ 279.000) en in 2016 100% (€ 558.000) gerealiseerd.
De operatie staat wat op gespannen voet met de korting op onderwijshuisvesting van € 256 miljoen
uit het regeerakkoord. In eerdere circulaires was nog aangegeven dat deze korting via de maatstaven
direct op het cluster onderwijshuisvesting doorgevoerd zou worden. Nu is er voor gekozen deze als
algemene korting op het accres te verwerken omdat in het nieuwe verdeelstelsel (gebaseerd op de
werkelijke gemeentelijke uitgaven per cluster) inmiddels rekening gehouden wordt met de lagere
uitgaven voor onderwijshuisvesting.

Buitenonderhoud scholen
De taak voor buitenonderhoud van schoolgebouwen voor scholen van primair en speciaal onderwijs
wordt overgeheveld naar schoolbesturen. In totaal wordt hiervoor € 158,8 miljoen uit het
gemeentefonds genomen. Voor onze gemeente zie dit als volgt uit:

                                                   2015         2016         2017         2018
Overheveling buitenonderhoud PO SO                        570          562          556          546


Bedragen x € 1.000.


Deze verlaging wordt in principe gecompenseerd door het wegvallend budget onderhoud
schoolgebouwen.

Intensivering van het armoede- en schuldenbeleid
Voor de intensivering van het armoede- en schuldenbeleid in 2014 een bedrag van € 70 miljoen
beschikbaar gesteld. Voor de jaren 2015 en volgende wordt er nog € 20 miljoen aan toegevoegd,
waardoor totaal € 90 miljoen beschikbaar is.

                                                   2015         2016         2017         2018
Intensivering van het armoede- en schuldenbeleid          342          336          333          327


Bedragen x € 1.000.


Individuele studietoeslag
In het kader van de Participatiewet is de individuele studietoeslag geïntroduceerd. Het betreft een
nieuwe vorm van aanvullende inkomensondersteuning voor bepaalde groepen studerenden.
Gemeenten moeten zelf in een verordening vaststellen hoe hoog de individuele studietoeslag is en
hoe vaak die wordt verstrekt. In de bedragen is een compensatie begrepen voor uitvoeringskosten.
Deze compensatie bedraagt € 1 miljoen in 2015 en loopt op tot € 5 miljoen in 2018.

                                                   2015         2016         2017         2018
Individuele studietoeslag                                 22           62           96           112


Bedragen x € 1.000.




                                                                                                       108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Uitvoeringskosten Participatiewet
In het kader van de Participatiewet wordt vanaf 2015 de toegang tot de Wajong beperkt. Hierdoor zal
de gemeentelijke doelgroep toenemen. Het kabinet voegt voor de uitvoeringskosten ten behoeve van
de genoemde nieuwe doelgroep middelen toe aan de algemene uitkering. Voor de periode na 2019
geldt dat de omvang mede in het licht van de geleidelijke toename van de doelgroep Participatiewet
integraal zal worden bezien binnen de dan geldende financieringssystematiek.

                                                2015         2016         2017         2018
Uitvoeringskosten Participatiewet                      11           36           59           80


Bedragen x € 1.000.


Decentralisatie- en integratie-uitkeringen
De grootste uitkeringen binnen dit compartiment van € 2,2 miljard zijn de WMO (voor de oude taken)
en het CJG. Maar er zijn veel meer uitkeringen voor specifieke doelen, elk met hun eigen verdeling.

De belangrijkste integratie-uitkering is de Wmo (voor de oude taken). De korting met ingang van 2015
uit het Regeerakkoord is verlaagd van 75% naar 40%. De integratie-uitkering is niet toegevoegd aan
het deelfonds sociaal domein en blijft daardoor apart zichtbaar. De integratie-uitkering is vrij
besteedbaar, maar geeft wel een indicatie welk budget beschikbaar is voor de taken van de oude
Wmo.

Sociaal domein
Voor de nieuwe Wmo, de Jeugd- en Participatiewet wordt € 10,4 miljard toegevoegd aan het
gemeentefonds. Het wetsvoorstel voor instelling van het deelfonds sociaal domein is inmiddels
ingetrokken. Dit heeft tot gevolg dat de bestedingsverplichting voor de nieuwe taken komt te
vervallen. In de plaats van het sociaal deelfonds ontvangen de gemeenten een integratie-uitkering.




                                                                                                   109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>5.5 EIGEN VERMOGEN
Het eigen vermogen van de gemeente is onderverdeeld in algemene reserves en
bestemmingsreserves (incl. egalisatiereserves). Het verloop van de afzonderlijke reserves in de
planperiode is met een toelichting opgenomen in bijlage 1. Samengevat is de begrote omvang van de
reserves als volgt:

                       Reserves                  2015           2016            2017          2018
                  (bedragen x € 1.000)
Algemene reserves:
Bufferfunctie                                           7.407          7.407       7.407         7.407
Vrij besteedbaar                                    21.775          21.675        21.675        21.675
Inkomensfunctie                                     18.754          18.754        18.754        18.754
Grondexploitatie                                        3.545          3.498       3.449         3.397
Recessie                                                6.183          6.183       6.183         6.183


Bestemmingsreserves                                 37.473          28.085        26.573        25.589
Totaal reserves                                     95.137          85.602        84.041        83.005


De algemene reserves zijn opgebouwd uit vijf componenten:
1. De algemene reserve met bufferfunctie heeft tot doel om de financiële gevolgen van calamiteiten
   en risico´s op te vangen. Het is een belangrijk onderdeel van de weerstandscapaciteit;
2. De algemene reserve vrij besteedbaar is vrij aanwendbaar;
3. Op de algemene reserve met inkomensfunctie kan niet zonder directe gevolgen in de
   bestedingssfeer een beroep worden gedaan. De rente over deze algemene reserve wordt immers
   als dekkingsmiddel in de exploitatie ingezet. Bij besteding van (delen van) de reserve heeft dit
   nadelige budgettaire consequenties;
4. De algemene reserve grondexploitaties dekt de algemene risico´s af die samenhangen met
   grondexploitaties van de gemeente, voor specifieke kwantificeerbare risico’s zijn voorzieningen
   gevormd.
5. De reserve recessie is gevormd voor de dekking van nadelige gevolgen van de economische
   crisis.

De bestemmingsreserves hebben een specifieke bestedingsrichting en zijn ook met dat doel in het
leven geroepen.

De gemeente heeft een goede reservepositie. De middelen in de reserves zijn incidenteel van aard
en kunnen uit dien hoofde alleen worden ingezet voor de dekking van eenmalige kosten.

De reserve frictiekosten is onderdeel van de bestemmingsreserves. Als gevolg van de
bezuinigingsmaatregelen ontstaan extra kosten, zogenaamde frictiekosten. Het verminderen van
taken of versoberen van het kwaliteitsniveau heeft gevolgen voor de formatie. Het verminderen van
de formatie leidt tot flankerend personeelsbeleid. Wanneer het gaat om het verhogen van het
opbrengstpotentieel of het doorvoeren van efficiencymaatregelen, ontstaan vaak onderzoekskosten
en/of implementatiekosten. Voor de dekking van dit soort kosten is de reserve frictiekosten gevormd.
Het verloop van de reserve frictiekosten is opgenomen in de onderstaande tabel.




                                                                                                 110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Reserve frictiekosten                     2015          2016        2017          2018


1. Beginsaldo                                 1.828       1.371            908           445
2. Stortingen                                     43           37           37           37
3. Onttrekkingen                                 -500      -500            -500           0
Eindsaldo                                     1.371        908             445           482
Bedragen x € 1.000


De onttrekkingen aan de reserve met de daar tot gelijke bedragen tegenoverstaande kosten zijn in de
begroting en de meerjarenramingen opgenomen.

Doorlichting van bestemmingsreserves
Zowel bij het opstellen van de jaarrekening als de begroting vindt een doorlichting plaats van de
bestemmingsreserves. Voor het jaar 2015 is gepland om de Nota Reserves en Voorzieningen te
actualiseren.

Vreemd vermogen
Voorzieningen, gevormd voor verplichtingen of kwantificeerbare financiële risico´s, behoren tot het
vreemde vermogen. Het verloop van de voorzieningen is opgenomen in bijlage 2. De tweede
component van het vreemde vermogen betreft de opgenomen geldleningen. De waarde daarvan is nu
(nog) beperkt. In de toekomst gaat het bedrag aan opgenomen geldleningen sterk stijgen omdat de
financieringsbehoefte toeneemt.

Financieringspositie
Ook in de paragraaf Financiering is aandacht besteed aan de financieringspositie. Het accent ligt daar
op het treasury-beleid en het renterisicobeheer. Hier wordt vooral ingegaan op de
financieringsbehoefte, de beschikbare financieringsmiddelen en het financieringssaldo in
meerjarenperspectief.

Voor de financiering van de geactiveerde uitgaven op de balansposten materiële, immateriële en
financiële vaste activa en het onderhanden werk in de vorm van grondexploitaties heeft de gemeente
financieringsmiddelen nodig.
De financieringsmiddelen bestaan uit eigen vermogen (reserves) en vreemd vermogen
(voorzieningen en opgenomen geldleningen). Het financieringssaldo is het verschil tussen de
geactiveerde investeringen en de beschikbare financieringsmiddelen. Voor de bepaling van de
financieringsbehoefte zijn wij uitgegaan van het investeringsprogramma 2015-2018.

Uit de onderstaande tabel blijkt dat de investeringen in vaste activa sterker stijgen dan de daarvoor
beschikbare financieringsmiddelen. Voor het verschil moet een beroep worden gedaan op de geld- en
kapitaalmarkt. In de planperiode 2015-2018 is ervan uitgegaan dat in elk jaar vaste geldleningen
worden aangetrokken. In het financieringstekort tot aan de kasgeldlimiet (€ 15 mln.) wordt voorzien
door het opnemen van kort vreemd vermogen.




                                                                                                    111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Financieringspositie                 1-1-        Toename     afname   31-12-       31-12-       31-12-         31-12-
                                     2015                             2015         2016         2017           2018
(bedragen x € 1.000)

Financieringsbehoefte:


Materiële vaste activa                 162.200      41.200    8.100     195.300      208.700      207.200        204.300

Financiële vaste activa                  7.800                             7.800        7.800          7.800          7.800

Totaal vaste activa                    170.000      41.200    8.100     203.100      216.500      215.000        212.100

Grondexploitaties                       42.800       1.100                43.900       30.900       23.800         21.900

Totaal financieringsbehoefte           212.800      42.300    8.100     247.000      247.400      238.800        234.000

Financieringsmiddelen:


Eigen vermogen (reserves)               98.700       4.200    7.800       95.100       85.600       84.000         83.000

Vreemd vermogen:


Voorzieningen                            9.200       1.500    1.800        8.900        9.700          9.800       10.100

Langlopende geldleningen                69.800                1.800       68.000       64.500       62.700         62.000
bestaand

Langlopende geldleningen nieuw                      43.250                43.250       71.550       67.700         67.500

Totaal financieringsmiddelen           177.700      48.950   11.400     215.250      231.350      224.200        222.600




Financieringstekort                     35.100                            31.750       16.050       14.600         11.400



  Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
  Van de onderstaande arbeidskosten gerelateerde verplichtingen met een ongelijkmatig
  uitgavenkarakter zijn de lasten in de exploitatiebegroting opgenomen. Het betreft:


    Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen                          2015        2016         2017           2018

   Uitkeringen voormalig personeel en flankerend beleid                 849         849          849            849

   Uitkeringen voormalige wethouders                                    246         248          132             21

    Totaal                                                            1.095        1.097         981            870
  Bedragen x € 1.000


  Voor onderstaande arbeidskosten gerelateerde verplichting is een voorziening gevormd. Jaarlijks
  wordt de benodigde omvang van de voorziening bepaald. Het gaat om de volgende verplichting:




                                                                                                                        112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre> Voorziening arbeidskosten gerelateerde verplichtingen                    1-1-2015       1-1-2016        1-1-2017      1-1-2018

 Voorziening pensioenen gewezen wethouders                                    2.697           2.566         2.435             2.304

 Totaal                                                                       2.697           2.566         2.435             2.304

Bedragen x € 1.000


Emu-saldo (Europese Monetaire Unie)
In het bestuurlijk akkoord ‘Beheersen EMU-saldo lokale overheid’ is onder andere afgesproken dat in
de begrotingen van gemeenschappelijke regelingen, gemeenten en provincies het EMU-saldo wordt
opgenomen. Hiermee wordt een goede informatievoorziening beoogd die essentieel is voor het op
macroniveau monitoren en beheersen van het EMU-saldo en voor het onderhoud van het gemeente-
en provinciefonds.

Conform de afspraak uit het bestuurlijk akkoord moet daarom het EMU-saldo over het voorafgaande
jaar (jaar t-1), het actuele jaar (jaar t) en het volgende jaar (jaar t+1) in de begroting worden
opgenomen. Zodat de besturen van gemeenschappelijke regelingen, gemeenteraden en provinciale
staten inzicht hebben in het EMU-saldo. De ontwikkeling van het EMU-saldo hebben wij in
overeenstemming met het verplichte model opgenomen.


          EMU-saldo                                                                                     2014          2015              2016

  1       Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves                           -9.826        -3.098            -8.874

  2       Afschrijvingen ten laste van de exploitatie                                                  6.833         5.785            13.783

  3       Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie                        1.531         1.525             1.688

          Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden
  4                                                                                                   -35.029       -42.544           -25.225
          geactiveerd

          Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overige, die
  5       niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij                 0            0                   0
          post 4

  6       Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa                                                    0            0                   0

  7       Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d.                             -14.579        -4.824            -8.132

  8       Baten bouwgrondexploitatie                                                                   1.182         3.907            21.203

  9       Lasten op balanspost voorzieningen                                                           -2.276        -1.806            -1.335

          Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde
 10       exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves worden gebracht                    0            0                   0
          en die nog niet vallen onder één van de bovenstaande posten

 11       Verkoop van effecten                                                                              0            0                   0

          Berekend EMU-saldo                                                                      -52.164           -41.055            -6.892
Bedragen x € 1.000




                                                                                                                                       113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Wet Houdbare Overheidsfinanciën
De Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF) is de Nederlandse uitwerking van de Europese
afspraken ten aanzien van de overheidsfinanciën. In het beheersen van de Europese normen voor de
overheidsfinanciën hebben het rijk, de provincies, de gemeenten en de waterschappen een
gezamenlijke verantwoordelijkheid. De wet HOF heeft daarom ook regels voor de bijdrage die
decentrale overheden moeten leveren aan het bereiken en houden van houdbare overheidsfinanciën.
Dit betekent voor de decentrale overheden een beperking van de investeringsuitgaven en sancties als
zij te veel investeren. En het betekent dat in 2015 voor de collectiviteit van gemeenten een EMU-
tekortnorm van 0,38% van het bruto binnenlands product geldt.




                                                                                               114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>6. Bijlagen




              115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Bijlagen
  1.   Reserves
  2.   Voorzieningen
  3.   Incidentele lasten en baten
  4.   Interbestuurlijk toezicht provincie




                                             116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>    1. RESERVES

                   Reserve                   Boekwaarde Stortingen Onttrek- Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde Boekwaarde
                                              31-12-2014   2015    kingen    31-12-2015 31-12-2016 31-12-2017 31-12-2018
                                                                    2015
ALGEMENE RESERVES
Algemene reserve met bufferfunctie                 7.407                         7.407       7.407       7.407             7.407
Algemene reserve vrij besteedbaar                 24.805             3.030      21.775      21.675      21.675            21.675
Algemene reserve met inkomensfunctie              19.024              270       18.754      18.754      18.754            18.754
Alg res met bufferfunctie grondexploitatie         3.590       20       65       3.545       3.498       3.449             3.397
Egalisatiereserve recessie                         6.508               325      6.183       6.183       6.183             6.183
ALGEMENE RESERVES                                 61.334       20     3.690     57.664      57.517      57.468            57.416

OVERIGE BESTEMMINGSRESERVES
Reserve volkshuisvesting                            913                  8        905         900         900               900
Reserve binnensport                                 543                 20        523         143         143               143
Reserve uitvoering motie WMO                        211                 35        176         176         176               176
Reserve parkeergarage Leidschendam centrum         1.142                         1.142       1.142       1.142             1.142
Reserve monumenten                                   53                 40             13      -           -                 -
Reserve Verbindingsw eg Stompw ijk                 6.092      474       80       6.486         -           -                 -
Reserve nieuw bouw zw embad                         200        120                320          -           -                 -
Reserve groenfonds                                  700               696           4              4           4                 4
Compensatiefonds stadsherstel Damlaan               265                 40        225         185         145               105
Reserve frictiekosten                              1.828       43     500        1.371        908         444               482
Reserve 40+ w ijken                                  16                                16          16          16                16
Reserve Stedelijke vernieuw ing                     400                           400          -           -                 -
Reserve dekking afschrijvingslasten                9.701              550        9.151       8.512       7.954             7.422
Reserve herw aardering activa                      8.550      240                8.790       8.340       7.890             7.440
Reserve Nationaal Uitvoeringsprogramma              622               622          -           -           -                 -
Egalisatiereserve rioleringen                      4.505                         4.505       4.505       4.505             4.505
Egalisatieres. afvalstoffenheffing                  510               192         318         126         126               126
Egalisatiereserve schoolgebouw en                  1.105              303         802         802         802               802
Reserve onderhoud Nieuw e Driemanspolder               -                           -           -           -                 -
Reserve Stompw ijksew eg                               -      226                 226         926        1.626             2.326
Reserve incidenteel nieuw beleid 2015-2018             -     3.105   1.005      2.100       1.400         700               -
SUBTOTAAL OVERIGE                                 37.356     4.208    4.091     37.473      28.085      26.573            25.589
BESTEMMINGSRESERVES

TOTAAL GENERAAL                                   98.690     4.228    7.781     95.137      85.602      84.041            83.005

Toelichting op de staat van reserves

Algemene reserve met bufferfunctie
De reserve is voor het opvangen van financiële gevolgen van calamiteiten en risico´s (exclusief die
van grondexploitaties). De reserve vormt het belangrijkste (maar niet het enige) deel van de
weerstandscapaciteit.

Algemene reserve vrij besteedbaar
Op deze reserve rusten geen claims. De middelen zijn vrij besteedbaar. In 2015 wordt € 3 miljoen
onttrokken voor de vorming van de reserve Incidenteel Nieuw Beleid 2015-2018.




                                                                                                                    117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Algemene reserve met inkomensfunctie
Deze reserve is geblokkeerd omdat de renteopbrengsten als algemeen dekkingsmiddel ten gunste
van de exploitatie komen.

Algemene reserve met bufferfunctie grondexploitatie
De reserve is gevormd om financiële risico´s van grondexploitaties te dekken en een buffer te vormen
om onverwachte, aan grondexploitaties gerelateerde kosten op te vangen.

Egalisatiereserve recessie
De reserve is voor de dekking van de nadelige gevolgen van de economische crisis.

Reserve volkshuisvesting
De reserve is voor het afdekken van financiële risico´s van de volkshuisvesting en de uitvoering van
het Besluit woning gebonden subsidies (BWS). De middelen worden onder andere ingezet voor het
project Bouw Mee aan Voorburg en de (af)lopende verplichtingen van de BWS-regelingen.

Reserve binnensport
De reserve is voor de dekking van kosten van verbetering van aanbod en kwaliteit van
binnensportaccommodaties (onder andere turnhal, kantinewand VVV en zwembadconfiguratie).

Reserve uitvoering motie Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)
Uit het herinrichten van het sociale domein, het integreren van welzijn en communicatie kunnen
eenmalige kosten voortkomen. Deze kosten worden gedekt door deze reserve.

Reserve parkeergarage Leidschendam centrum
De reserve is voor het dekken van negatieve exploitatieresultaten van de parkeergarage.

Reserve monumenten
De reserve is voor het in stand houden van monumenten door middel van subsidies en projecten die
beogen de cultuurhistorie te verankeren binnen het beleid van de gemeente. Inzet van de middelen
vindt plaats in 2015 waarna de reserve kan worden opgeheven.

Reserve verbindingsweg Stompwijk/Huijssitterweg
De reserve is voor de dekking van de kapitaallasten (in 1 keer afschrijven) van de verbindingsweg. De
reserve wordt gevoed door stortingen ten laste van de exploitatie. Op het moment dat de reserve
voldoende van omvang is wordt de investering in één keer afgeschreven.

Reserve nieuwbouw zwembad
De reserve is voor de dekking van eenmalige kosten in verband met de bouw van het nieuwe
zwembad De Fluit. De eenmalige kosten betreffen sloop van het oude bad, afschrijving boekwaarde
huidige bad en de bouwrente.

Reserve groenfonds
De reserve is voor de dekking van kosten van groenprojecten. In het groenstructuurplan staan de
projecten waarvoor de reserve wordt ingezet.




                                                                                                  118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Reserve compensatiefonds stadherstel Damlaan
De reserve is gevormd om particulieren in het projectgebied Damlaan te stimuleren de gevels van
hun panden op te knappen met als doel de historische, monumentale en beeldbepalende waarde in
stand te houden.

Reserve frictiekosten
De reserve is voor de dekking van kosten die voortvloeien uit de ombuigingsmaatregelen met interne
werking. Het gaat onder andere om onderzoekskosten, implementatiekosten en kosten van
flankerend personeelsbeleid.

Reserve 40+ wijken
De reserve is voor de dekking van de kosten van projecten in de wijk Prinsenhof.

Reserve Stedelijke vernieuwing
De reserve is voor de dekking van de kosten van het stedelijk vernieuwingsprogramma 2010-2014.

Reserve dekking afschrijvingslasten
De reserve is voor de dekking van afschrijvingslasten van (geactiveerde) investeringen met
economisch nut, die in overeenstemming met de besluitvorming ten laste van eenmalige middelen
komen.

Reserve herwaardering activa
Deze reserve is ingesteld naar aanleiding van de stelselwijziging afschrijving activa. De afschrijving
van de activa is in 2010 omgezet van een lineaire naar een annuïtaire afschrijving. Dit geeft na
verloop van tijd hogere lasten die gedekt worden door deze reserve.

Reserve Nationaal Uitvoeringsprogramma
Deze reserve is voor de terugbetaling van de gelden voor het Nationaal uitvoeringsprogramma e-
overheid als gevolg van de zogenaamde kasschuif in de algemene uitkering uit het gemeentefonds.
Het gaat om ontvangen middelen in 2011 tot en met 2014. Deze middelen worden in 2015 door
middel van een verlaging van de algemene uitkering aan het Rijk terugbetaald.

Egalisatiereserve rioleringen
De reserve is voor het egaliseren van het tarief van de rioolrechten en het verrekenen van
schommelingen in de exploitatie van de riolering.

Egalisatiereserve afvalstoffenheffing
De reserve is voor het egaliseren van het tarief van de afvalstoffenheffing en het verrekenen van
schommelingen in de exploitatie van de afvalstoffenverwijdering.

Egalisatiereserve schoolgebouwen
De reserve is voor kosten van onderhoud van schoolgebouwen en voor de tijdelijke huisvesting en
inrichting in verband met de bouw van nieuwe scholen.

Reserve onderhoud Nieuwe Driemanspolder
Het beheer en onderhoud van de droge delen van de nieuwe Driemanspolder op ons grondgebied
komt t.z.t. voor rekening van de gemeente. De reserve is voor de dekking van de beheerskosten.




                                                                                                     119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Reserve Stompwijkseweg
De reserve is voor de renovatie van de Stompwijkseweg. Voeding van de reserve is gelijk aan die van
de reserve verbindingsweg Stompwijk). Wanneer laatstgenoemde weg in één keer is afgeschreven
worden de stortingen in de reserve verbindingsweg omgezet in stortingen in de reserve
Stompwijkseweg. De stortingen in de reserve Stompwijkseweg vinden plaats vanaf 2015.

Reserve incidenteel Nieuw Beleid 2015-2018
De reserve is voor de dekking van de kosten van incidenteel nieuw beleid in 2015 t/m 2018 zoals
bedoeld in de kaderbrief 2014. Het totaal van het nieuw beleid in deze jaren bedraagt € 3.105.000.




                                                                                                 120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>             2. VOORZIENINGEN
  Voorziening (bedragen x € 1.000)       Boekwaarde    Stortin-   Onttrek-   Boekwaarde   Boekwaarde   Boekwaarde    Boekwaarde
                                         31-12-2014     gen       kingen     31-12-2015   31-12-2016   31-12-2017    31-12-2018
                                                        2015       2015


Voorziening spaarverlof                          36                      8           28           28           28             28
Voorziening pensioenen wethouders              2.820         85       208         2.697        2.566        2.435          2.304
Voorz. backservice weth. Pensioenen             316                                 316          316          316           316
Voorziening zwerfafval                           77                                  77           77           77             77


Voorziening grondexploitatie:
Voorz. Grondexpl. Duivenvoordecorridor        1.282         51                    1.333        1.386        1.441          1.499


Onderhoudsegalisatie voorzieningen
Voorz. afkoopsommen grafonderhoud               710                                                                         702
                                                           130        132           708          706          704
Voorz. groot onderh. gem. gebouwen             1.054                                                                       2.126
                                                           756        944           866        1.675        1.913
Voorziening onderhoud Forum Kwadraat              5                                                                         188
                                                           113        104            14           48           75
Voorz. nazorg Nieuwstraat/Klaverweide            63                                                                            3
                                                                       20            43           23            3

Subtotaal                                      6.363      1.135      1.416        6.082        6.825        6.992          7.243


Voorziening dubieuze debiteuren                1.270       390        390         1.270        1.270        1.270          1.270


TOTAAL VOORZIENINGEN                           7.633      1.525      1.806        7.352        8.095        8.262          8.513


        Toelichting op de staat van voorzieningen

        Voorziening spaarverlof
        De voorziening is voor de verplichtingen die voortvloeien uit de spaarverlofcontracten met
        medewerkers.

        Voorziening pensioenen wethouders
        De voorziening is voor de ingegane pensioenverplichtingen voor gewezen wethouders.

        Voorziening backservice wethouder pensioenen
        De voorziening heeft betrekking op toekomstige pensioenverplichtingen aan gewezen wethouders.
        Een groot deel van deze verplichting is ondergebracht bij een verzekeraar. De hoogte van de
        voorziening heeft betrekking op het deel, dat nog niet door de verzekeraar wordt gedekt. Op basis
        van actuariële berekeningen wordt jaarlijks een bedrag in deze voorziening gestort.

        Voorziening zwerfaval
        De voorziening heeft tot doel een extra impuls te geven aan de gemeentelijke aanpak van zwerfafval.

        Voorziening grondexploitatie Duivenvoordecorridor
        De voorziening dekt het verwachte exploitatietekort. De hoogte wordt op basis van de herziening van
        de grondexploitatieberekening jaarlijks aangepast.




                                                                                                                    121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Voorziening afkoopsommen grafonderhoud
De voorziening is voor de dekking van onderhoudskosten van graven. Ontvangen afkoopsommen
worden toegevoegd aan de voorziening en vallen in twintig jaar vrij ten gunste van de exploitatie van
begraafplaatsen voor de dekking van de onderhoudskosten.

Voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen
De voorziening is voor de dekking van de kosten van groot onderhoud aan de gemeentelijke
gebouwen.

Voorziening onderhoud Forum kwadraat
De voorziening is voor de dekking van de kosten van groot onderhoud aan het sportcomplex Forum
Kwadraat.

Voorziening nazorg Nieuwstraat/Klaverweide
De voorziening is ter dekking van de kosten die samenhangen met en voortvloeien uit de overdracht
van de nazorg van de bodemsaneringslocatie Nieuwstraat en de voormalige vuilstort Klaverweide,
aan de gemeente.

Voorziening dubieuze debiteuren
De voorziening is voor het opvangen van de kosten van oninbare privaat- en publiekrechtelijke
vorderingen op algemene debiteuren, belastingdebiteuren en debiteuren sociale zaken.




                                                                                                  122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>  3. INCIDENTELE LASTEN EN BATEN

                   Incidentele lasten
                                                      2015       2016       2017       2018
                    (bedragen x € 1.000)

Programma Sociale Structuur
Tijdelijke huisvesting PO (Vijverhof, Prof.             110             -          -          -
Casimirschool, etc)
Afboeken boekwaarde i.v.m. sloop zwembad                     -     600             -          -

Sloopkosten zwembad                                          -     500             -          -

Subtotaal                                               110       1.100            -          -
Programma Groene Woongemeente
Maatregelen groenstructuurplan                          496                        -          -
Bijdrage aan Avalex (i.v.m. versterking eigen           128        128             -          -
vermogen)
Extra vergoeding grofvuil in 2015 en 2016. Op basis      64         64
begroting 2015 Avalex (gemeenschappelijke regeling)
Groen, 1.000 bomen extra (Coalitieakkoord)              125        125        125        125

Subtotaal                                               813        317        125        125
Programma Economische en Ruimtelijke kansen
Aquisitiefonds (Coalitieakkoord)                        200        200        200        200

Centrummanager (Coalitieakkoord)                        125        225        225        225

Recreatie en Toerisme(Coalitieakkoord).                 230             -          -          -

Extra inhuur i.v.m. piek aanvragen                      100             -          -          -
bouwvergunningen
Subtotaal                                               655        425        425        425
Programma Bestuur Organisatie en Veiligheid
Frictiekosten                                           500        500        500             -
( tijdelijk) Functionaris statistiek & onderzoek.        60         70             -          -

Lastenverlichting (Coalitieakkoord)                     175             -          -          -
Achterstallig onderhoud brandkranen                     300

Subtotaal                                              1.035       570        500             -

Totaal incidentele lasten per programma                2.613      2.412      1.050       550


Stortingen in reserves

Reserve incidenteel Nieuw Beleid                      3.105             -          -          -
Subtotaal incidentele stortingen in reserves          3.105             -          -          -


Totaal aan incidentele lasten                         5.718      2.412      1.050        550




                                                                                              123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>                   Incidentele baten
                                                      2015       2016       2017       2018
                   (bedragen x € 1.000)

Programma Economische en Ruimtelijke kansen

Vrijval voorziening grex Leidschendam centrum                -    3.652            -          -

Aanpassing bouwleges                                    200
Subtotaal                                               200       3.652            -          -
Algemene dekkingsmiddelen
Nationaal Uitvoerings Programma e-overheid (korting
Algemene Uitkering                                      -622            -          -          -
Subtotaal                                               -622            -          -          -


Subtotaal incidentele baten per programma               -422      3.652            -          -


Onttrekkingen aan reserves
Egalisatiereserve Schoolgebouwen PO                     110             -          -          -
Reserve Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP)            622             -          -          -
Reserve frictiekosten                                   500        500        500
Reserve groenfonds                                      496             -          -          -
Egalisatiereserve afvalstoffenheffing                   192        192             -          -
Incidenteel nieuw beleid                               1.005       700        700        700
Reserve recessie                                        150
Reserve zwembad                                        1.100
Subtotaal incidentele onttrekkingen aan reserves       4.175      1.392      1.200       700


Totaal aan incidentele baten                           3.753      5.044      1.200       700




                                                                                              124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Structurele stortingen in reserves
                     Programma                    Begroting Begroting Begroting Begroting
                   (bedragen x € 1.000)             2015      2016      2017      2018
Economische en ruimtelijke kansen
Storting reserve Stompwijkseweg                        226       700       700           700
Subtotaal                                              226       700       700           700
Bestuur, organisatie en veiligheid
Storting algemene reserve met bufferfunctie             20        20        20            20
grondexploitaties
Storting reserve herwaardering                         240
Subtotaal                                              260        20        20            20

Totaal structurele stortingen in reserves              486       720       720           720

Structurele onttrekkingen uit reserves
                      Programma                   Begroting Begroting Begroting   Begroting
                  (bedragen x € 1.000)                2015      2016      2017        2018
Economische en ruimtelijke kansen
Onttrekking algemene reserve met bufferfunctie
grondexploitaties                                       65        67        69            72
Subtotaal                                               65        67        69            72
Bestuur, organisatie en veiligheid
Onttrekking reserve dekking afschrijvingslasten        550       639       558           532


Onttrekking reserve herwaardering                         -      450       450           450
Subtotaal                                              550      1.089     1.008          982

Totaal structurele onttrekkingen uit reserves          615      1.156     1.077         1.054




                                                                                  125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>    4. BIJLAGE MODEL BESTUURSOVEREENKOMST: STRUCTUUR STAAT VAN DE
       GEMEENTE.



FINANCIËN                                  ROOD/ORANJE/GROEN    TOELICHTING

De begroting is materieel in evenwicht                          Zie uitkomsten begroting 2015

De meerjarenbegroting is materieel in                           Zie uitkomsten begroting 2016-2018
evenwicht

Is er reden voor extra aandacht?           Nee



RUIMTELIJKE ORDENING                       ROOD/ORANJE/GROEN    TOELICHTING

De provinciale ruimtelijke belangen zijn                        Er zijn geen gemeentelijke ruimtelijke
opgenomen in de gemeentelijke                                   plannen in strijd met provinciaal beleid
ruimtelijke plannen                                             vastgesteld. Daar waar provinciaal beleid
                                                                van toepassing was, is het verwerkt in onze
                                                                ruimtelijke plannen.

Is er reden voor extra aandacht?           Nee




EXTERNE VEILIGHEID                         ROOD/ ORANJE/GROEN   TOELICHTING

De gemeente levert actuele en                                   De taken voor het bijhouden van het register
volledige informatie voor de provinciale                        risicosituaties gevaarlijke stoffen (RRGS)
                                                                zijn overgedragen aan de Omgevingsdienst
risicokaart
                                                                Haaglanden (ODH).

                                                                Over de juiste belegging van de taken voor
                                                                het informatiesysteem overige risico’s
                                                                (ISOR) zijn door de gemeente in overleg
                                                                met de ODH goede werkafspraken
                                                                gemaakt..

Is er reden voor extra aandacht?           Nee




                                                                                         126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>OMGEVINGSRECHT                               ROOD/ORANJE/GROEN                 TOELICHTING

(TOEZICHT, HANDHAVING EN
VERGUNNINGVERLENING MILIEU,
BOUWEN EN WONEN)

Er is een door de gemeenteraad                                                 Najaar 2014 wordt dit voorgelegd aan
vastgestelde zelfevaluatie.                                                    de raad.

Er is een door de gemeenteraad vastgesteld                                     Najaar 2014 wordt dit voorgelegd aan
verbeterplan.                                                                  de raad.

Vanaf 1-1-2015: er is een door de            Nvt                               Van toepassing in 2015
gemeenteraad vastgestelde eindmeting.

Is er reden voor extra aandacht?             Nee




ARCHIEF- EN INFORMATIEBEHEER                 ROOD/ ORANJE/ GROEN               TOELICHTING

Het archief- en informatiebeheer zijn op                                       Uit het verslag kritische prestatie
orde                                                                           indicatoren blijkt dat het archief- en
                                                                               informatiebeheer op orde zijn.

Is er reden voor extra aandacht?             De toenemende digitalisering kan een risico opleveren voor de
                                             betrouwbaarheid van de informatievoorziening en archivering. Bij de
                                             verdere digitalisering van de gemeente wordt advies ingewonnen bij de
                                             provinciale archiefinspecteur en de gemeentearchivaris.

                                             Het historisch gemeentearchief van Leidschendam-Voorburg wordt
                                             ondergebracht bij het Haags Gemeentearchief.




HUISVESTING                                  ROOD/ ORANJE/ GROEN               TOELICHTING
VERBLIJFSGERECHTIGDEN

                                                                                         e
Er is volledig voldaan aan de halfjaar-                                        Voor de 2 helft van 2014 is de
taakstelling en er is geen achterstand                                         taakstelling tussentijds opgehoogd met
                                                                               20 personen extra. Het is afwachten of
                                                                               er voldoende woningen beschikbaar zijn

Er is tijdig voldaan aan de halfjaar-                                          Door de tussentijdse ophoging valt nu
taakstelling en er is geen achterstand                                         niet goed in te schatten of we een
                                                                               achterstand op zullen lopen voor 2015

Is er reden voor extra aandacht?             Ja, in 2014 is tussentijds de taakstelling omhoog gegaan, dit vereist meer
                                             inzet en meer middelen. De middelen die we van de COA krijgen zullen
                                             hiervoor ingezet worden.




                                                                                                      127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>