<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 848
Voorburg, De Dijsselbloem
Gemeente Leidschendam-Voorburg
Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend
Veldonderzoek (IVO; verkennende fase)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>transect: archeologie, erfgoed, ruimte

</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Auteur                                         Drs. A.J. Wullink
Versie                                         Definitief
Projectcode                                    15120022
Datum                                          21-4-2016
Opdrachtgever                                  Gemeente Leidschendam-Voorburg
                                               Postbus 905
                                               2270 AX Voorburg
Uitvoerder                                     Transect
                                               Australiëlaan 5-a
                                               3526 AB Utrecht
Onderzoeksmelding                              3987164100
Bevoegde overheid                              Gemeente Leidschendam-Voorburg
Beheer documentatie                            Transect, Utrecht
Foto voorblad                                  Het plangebied in huidige vorm
  Autorisatie
  Naam                           Datum                         Paraaf
  Drs. T. Nales                  15-02-2016
  (KNA senior prospector)
ISSN: 2211-7067
© Transect, Utrecht
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk,
fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.
Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van
de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                         Australiëlaan 5-a       T: 030-7620705
                                                         3526 AB Utrecht         F: 030-7620706
                                                                                 E: informatie@transect.nl
Samenvatting
In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft Transect in januari 2016 een
archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in het plangebied De Dijsselbloem in Voorburg (gemeente
Leidschendam-Voorburg). De aanleiding van het onderzoek vormt de voorgenomen herontwikkeling
van de locatie, waarvoor een omgevingsvergunning dient te worden aangevraagd.
Volgens het vigerende bestemmingsplan ligt het plangebied deels in een zone met een
dubbelbestemming Waarde – Archeologie 5. Voor deze beleidscategorie geldt een onderzoeksplicht
bij verstoringen groter dan 30 m2 en dieper dan 30 cm -Mv. De nieuwbouw overschrijdt deze
vrijstellingsgrens. Deze rapportage geeft invulling aan de hierdoor ontstane onderzoeksplicht.
Conclusie
Binnen het plangebied is een ophoogpakket uit de jaren ’60 van de vorige eeuw aangetroffen met een
dikte van 133 tot 170 cm. Hieronder is 30 tot 70 cm Hollandveen aanwezig. De top van het veen is in
een deel van de boringen veraard, maar dit is het gevolg van ontwatering en niet van landgebruik.
Ondanks dat het maaiveldniveau uit de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd deels intact is, is de
verwachting voor bewoningssporen uit die periode laag. Deze verwachting wordt ondersteund door
het geraadpleegde historisch kaartmateriaal. Onder het veen zijn op een diepte van 170 à 235 cm –mv
(-1,70 à -2,35 m NAP) strandafzettingen waargenomen (Laag van Voorburg, Laagpakket van Zandvoort,
Formatie van Naaldwijk). In de grijskleurige strandvlakteafzettingen is geen bodemvorming
opgetreden en op een deel ,van de strandzanden zijn mariene kleien, maar ook gyttja’s aangetroffen,
een teken dat het gebied altijd nat is geweest. Op basis van het verkennend inventariserend
veldonderzoek kan een lage verwachting voor archeologische resten uit het Neolithicum worden
toegekend aan het plangebied.
Advies
Omdat het niet waarschijnlijk is dat er binnen het plangebied sprake is van een archeologische
vindplaats, adviseren wij om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden.
Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Leidschendam-Voorburg, om op basis van dit advies
een selectiebesluit te nemen.
Kanttekening
Onderhavig onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke methoden
en inzichten en is erop gericht om de kans op het onverwacht aantreffen dan wel het ongezien
vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.
Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter de aan- of
afwezigheid van eventuele archeologische resten niet gegarandeerd worden. Wanneer bij
graafwerkzaamheden toch onverhoopt waardevolle resten worden aangetroffen, dienen deze
conform de Monumentenwet 1988 te worden gemeld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud
1.         Aanleiding                                                                    4
2.         Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                              5
3.         Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                                  6
4.         Consequenties toekomstig gebruik                                              7
6.         Beleidskader                                                                  8
7.         Landschap, geomorfologie en bodem                                             9
8.         Archeologische waarden en onderzoeken                                        12
9.         Historisch gebruik en bodemverstoringen                                      14
10.        Gespecificeerde archeologische verwachting                                   19
11.        Resultaten veldonderzoek                                                     20
12.        Conclusie en Advies                                                          22
13.        Geraadpleegde bronnen                                                        23
Bijlage 1. Overzicht van geologische (chronostratigrafische) en archeologische periodes 24
Bijlage 2. Archeologische periode-indeling voor Nederland (conform ABR)                 25
Bijlage 3. Beleidskaart                                                                 26
Bijlage 4. Geologie                                                                     27
Bijlage 5. Maaiveldhoogte                                                               29
Bijlage 6. Archeologische waarden en onderzoeken                                        30
Bijlage 7. Boorpuntenkaart                                                              31
Bijlage 8. Foto’s van boringen                                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1.     Aanleiding
In opdracht van de gemeente Leidschendam-Voorburg heeft Transect1 in januari 2016 een
archeologisch vooronderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Dijsselbloem in Voorburg (gemeente
Leidschendam-Voorburg). De aanleiding van het onderzoek vormt de voorgenomen herontwikkeling
van de locatie, waarvoor het bestemmingsplan dient te worden aangepast. In het kader van deze
bestemmingsplanwijziging dient ook het de archeologische waarde vast te worden gesteld.
Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 3.3.
1
  Transect Archeologie beschikt over een opgravingsvergunning voor booronderzoek ex artikel 45 van de Monumentenwet,
verleend door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).
                                                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.     Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek
Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting. Aan de hand van beschikbare informatie over de archeologie, cultuurhistorie,
geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik binnen en rondom het plangebied, wordt de kans
bepaald dat binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiertoe is onder andere
het centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis3) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
(RCE) geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) en de Indicatieve Kaart van
Archeologische Waarden (IKAW) zijn opgenomen. Aanvullende (cultuur)historische informatie is
verkregen uit divers voorhanden historisch kaartmateriaal. Om inzicht te krijgen in de opbouw en
ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart en beschikbaar geologisch-
geomorfologisch kaartmateriaal geraadpleegd. Deze informatie is aangevuld met relevante informatie
uit achtergrondliteratuur.
Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting. De verkennende fase van het inventariserend
veldonderzoek richt zich voornamelijk op de bodemopbouw en de mate van verstoring binnen het
plangebied. Op basis van deze gegevens kunnen kansrijke zones worden geselecteerd voor
vervolgonderzoek en kansarme zones worden gedeselecteerd.
Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden.
Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie, versie 3.3 (KNA 3.3). Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd conform protocol
4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 3.3 (KNA 3.3) en het normenblad van de
gemeente Leidschendam-Voorburg.
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3.    Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied
 Gemeente                                                Leidschendam-Voorburg
 Plaats                                                  Voorburg
 Toponiem                                                RK Basisschool De Dijsselbloem
 Kaartblad                                               30G
 Centrumcoördinaat                                       84.925 / 455.085
Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat het
plangebied en het omringende gebied, binnen een straal van circa 500 meter.
Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Voorburg en wordt omgrensd door de Delflandlaan, de
Scheltuslaan, de Hendrik van Boeijenlaan en de Rijnlandlaan. De ligging van het plangebied is
weergegeven in figuur 1. De totale oppervlakte van het plangebied is 1,2 hectare. Binnen het
plangebied ligt de rooms-katholieke basisschool De Dijsselbloem, een tweetal woonblokken in het
oosten van het plangebied en een klein kantoorgebouw in het westelijk deel van het plangebied. Het
gebied buiten de bebouwing is in gebruik als grasveld, schoolplein en groenstrook.
             Figuur 1 Ligging van het plangebied (rode lijn). De nieuwbouwlocatie is de
             door een stippellijn omgeven noordelijke punt van het plangebied.
                                                                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4.     Consequenties toekomstig gebruik
 Kader                                                Omgevingsvergunning
 Planvorming                                          Nieuwbouw school en turnfaciliteit
 Bodemverstorende werkzaamheden                       Graafwerkzaamheden
De gemeente heeft het voornemen om in het noordelijke deel van het plangebied een nieuwe school
en turnfaciliteit te realiseren, ter vervanging van het bestaande schoolgebouw en de gymzaal. Het
overige deel van het plangebied zal op een later moment ten behoeve van woningbouw worden
ingericht. Op dit moment zijn er nog geen gegevens beschikbaar over de exacte omvang van de
graafwerkzaamheden in het gebied (o.a. dieptes).
                                                                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>6.      Beleidskader
  Onderzoekskader                             Omgevingsvergunning
  Beleidskader                                Bestemmingsplan
  Onderzoeksgrens                              > 30 m2 en dieper dan 30 cm –mv
In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer en de Ontgrondingenwet. Vanuit de
Wet ruimtelijke ordening (Wro) bestond al een verplichting om bij de voorbereiding van
bestemmingsplannen alle ter zake doende belangen mee te wegen. Vanuit de Monumentenwet zijn
gemeenten namelijk verplicht bij het opstellen of wijzigen van bestemmingsplannen rekening te
houden met archeologie.
Volgens het vigerende bestemmingsplan ‘t Loo ligt het plangebied voor het grootste deel in een zone
met een dubbelbestemming “Waarde – Archeologie 5”. Op basis van deze dubbelbestemming bestaat
er een archeologische onderzoeksplicht bij bodemverstoringen groter dan 30 m2 en dieper dan 30 cm
–mv. Deze vrijstellingsgrens wordt met de nieuwbouw overschreden. Door het plangebied loopt een
zone met dubbelbestemming “Waarde – Archeologie 6”. Voor deze zone geldt een vrijstellingsgrens
van 1000 m2 en 1 m –mv.
Volgens herijkte gemeentelijke archeologiebeleid2 heeft het hele plangebied een hoge archeologische
verwachting en geldt er een onderzoeksplicht bij verstoringen groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm
–mv.
2 Nota archeologie, herijking 2013)
                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>7.    Landschap, geomorfologie en bodem
  Archeoregio                                         Westelijk duingebied
  Geologie                                            Formaties van Naaldwijk en Nieuwkoop
  Geomorfologie                                       Bebouwd
  Bodem                                               Bebouwd
  Grondwater                                          -
  Maaiveld                                            Circa 0 m NAP
Voor de beschrijving van de landschappelijke ontwikkeling is gebruik gemaakt van Mulder e.a. (2003),
Berendsen (2005), Vos en Knol (2013), Jongmans e.a. (2013), Stouthamer e.a. (2015) en Vos (2015).
Het plangebied ligt in het westelijk duingebied (Berendsen, 2005). Het landschap is gevormd onder
invloed van Holocene zeespiegelbewegingen (vanaf 10.000 jaar geleden). In het eerste deel van het
Holoceen heeft zich hier voor de kust een reeks strandwallen ontwikkeld, met daarachter een
waddengebied, dat zich ver landinwaarts heeft uitstrekt. Door de stijging van de zeespiegel zijn de
strandwallen steeds verder in oostelijke richting geschoven, totdat de zeespiegelstijging rond 3.850 v.
Chr. afneemt. De strandwallen stabiliseren zich hierdoor ten oosten bij Voorburg. Vanaf dat moment
bouwt de kust zich in zeewaartse richting uit, waardoor een reeks parallelle strandwallen met daar
tussen strandvlaktes is ontstaan. Waar de strandwallen boven gemiddeld hoogwater uitkomen, heeft
verstuiving van strandzand plaatsgevonden vanwaaruit lage duinen zijn ontstaan. Deze worden
geologisch gezien ook wel Oude Duinen genoemd. Rond 1.500 v. Chr. is de uitbouw van de kust
gestopt, zijn de strandwallen aaneengesloten en vormt het waddengebied achter de strandwallen zich
geleidelijk om tot een lagune. In die lagune en in de laagtes tussen de strandwallen is veenvorming
opgetreden. Deze veenvorming gaat door tot in de Middeleeuwen. Vanaf toen is het veengebied
achter en tussen de strandwallen ontgonnen.
Geologie en lithologie
Volgens de geologische kaart van Den Haag (bijlage 4) is binnen het plangebied Hollandveen (Formatie
van Nieuwkoop) op de Laag van Voorburg (Laagpakket van Schoorl, Formatie van Naaldwijk) te
verwachten. De Laag van Voorburg betreft strandwal- en strandvlakteafzettingen. Zowel ten noorden
en ten zuiden van het plangebied dagzomen de afzettingen van de Laag van Voorburg; hier is dus
sprake van een strandwal. Het plangebied ligt dus op de tussengelegen strandvlakte. Direct ten zuiden
van het plangebied komen tussen het Hollandveen en de Laag van Voorburg ook afzettingen van het
Laagpakket van Wormer (Formatie van Naaldwijk) voor. Dit is zeeklei die is afgezet na de vorming van
de strandwallen en voor de vorming van het veen. Het geheel wordt mogelijk afgedekt door een
stedelijke ophogingslaag.
Uit een boring uit het DINO-loket3 blijkt dat pal ten zuiden van het plangebied, aan de Hendrik van
Boeijenlaan tot 150 cm –mv zand wordt aangetroffen op 50 cm veen. Vanaf 200 cm –mv wordt weer
zand aangetroffen. Het bovenste zandpakket is geïnterpreteerd als een duinzand van het Laagpakket
van Schoorl. Meer waarschijnlijk is dat het hier om de stedelijke ophogingslaag gaat (zie ook de
volgende paragraaf). Het onderste zandpakket is geïnterpreteerd als strandzand (Laagpakket van
Zandvoort). Een boring ten westen van het plangebied vertoont het zelfde beeld, alleen begint hier het
veen op 80 cm –mv en het onderste zandpakket rond 140 cm –mv. In een derde boring is alleen zand
aangetroffen, hier ontbreekt het veen. Of het veen is hier helemaal verdwenen/afgegraven of de
3
  www.dinoloket.nl
                                                                                                        9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>boring is op (de flank van) de strandwal geplaatst. De geraadpleegde boringen zijn te zien in figuur 2.
De locatie van de boringen is weergegeven in bijlage 4.
Geomorfologie, bodem en maaiveldhoogte
Het plangebied is als ‘bebouwd’ weergegeven op de geomorfologische kaart en de bodemkaart. Er is
dus geen informatie beschikbaar over landschapsvormen, bodemtypes en grondwaterstanden. Het
actueel hoogtebestand is wel geraadpleegd (bijlage 5). Uit het AHN blijkt dat het gebied is
geëgaliseerd, waarschijnlijk als gevolg van het aanbrengen van een stedelijke ophogingslaag. Een
sterke aanwijzing voor de aanwezigheid van een opgebracht zandpakket is het feit dat de het maaiveld
in de bebouwde delen van de wijk rond 0 m NAP ligt, terwijl het maaiveld in de grootschalig
onbebouwde delen, bijvoorbeeld het gebied ter plaatse van de sportvelden 250 m ten zuiden van het
plangebied, rond -0,8 m NAP ligt.
                                                                                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Figuur 2 Geologische boringen ten zuiden, westen en oosten van het plangebied. De locatie van de boringen is
weergegeven in bijlage 4. Bron: www.dinoloket.nl.
                                                                                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>  8. Archeologische waarden en onderzoeken
 Wettelijk beschermd monumenten                      Nee
 AMK-terreinen                                       Nee
 Archeologische waarnemingen                         Nee
Het plangebied zelf ligt volgens Archis niet binnen een (beschermd) archeologisch monument (AMK-
terrein). Evenmin zijn binnen het plangebied archeologische waarnemingen gedaan of is er eerder
onderzoek verricht (zie bijlage 7).
In de directe omgeving van het plangebied is wel informatie voorhanden. Er is sprake van één AMK-
terrein en er zijn diverse archeologische waarnemingen gedaan. Zo’n 125 m ten noorden van het
plangebied ligt AMK-terrein 3.186, een terrein van hoge archeologische waarde. Op dit terrein, dat op
een strandwal ligt, zijn resten van het middeleeuwse kasteel ’t Loo aangetroffen. Dit kasteel dateert
mogelijk uit de 10e eeuw en is in 1786 grotendeels gesloopt. De restanten van het kasteel en het
bijbehorende park zijn in de tweede helft van de 20e eeuw verdwenen. Nu herinnert alleen het
nabijgelegen station ’t Loo nog aan dit kasteel.
De volgende waarnemingen zijn in de omgeving van het plangebied gedaan:
         Waarneming 24.142 (70 m Z) betreft de vondst van een speerpunt uit de Romeinse Tijd. De
          locatie van de vondst is bij benadering. Waarschijnlijk is de speerpunt op de strandwal
          gevonden.
         Waarneming 24.183 (Het Loo, 120 m N) betreft de funderingen van Huis ’t Loo uit de Late
          Middeleeuwen.
         Waarneming 24.192 (210 m N) betreft de vondst van een afslag uit het neolithicum in de
          strandwal.
         Waarneming 45.739 (A. Douglaslaan, 240 m N) betreft materiaal uit de Nieuwe Tijd, dat op de
          strandwal is gevonden.
         Waarneming 404.811 (Veurselaan, 590 m NO) betreft materiaal uit de Nieuwe Tijd, dat op de
          strandwal is gevonden.
         Waarneming 21.925 (Park Leeuwenstijn, 750 m W) betreft een de vondst van een cultuurlaag
          uit de Midden-Bronstijd en grondsporen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. De
          vondsten zijn gedaan tijdens een proefsleuvenonderzoek in 1990.
         Waarneming 21.917 (Park ’t Loo, 755 m NW) betreft aardewerk uit de 17e – 19e eeuw dat is
          gevonden door amateurarcheologen. Het is mogelijk te relateren aan het park bij ’t Loo.
In de omgeving van het plangebied zijn ook een aantal archeologische veldonderzoeken uitgevoerd
(onderzoeksmeldingen 8.901, 11.112, 15.847, 28.837 en 62.681). Hieronder worden de onderzoeken
besproken waarvan de rapportage in DANSeasy is terug te vinden.
         Onderzoeksmelding 8.901 (Van Royenschool-Savellelaan, 420 m W) betreft een
          booronderzoek uit 2003. Tijdens dit onderzoek is veen op Wormerklei aangetroffen. Het veen
          is afgedekt door een ophoogpakket van circa 1,5 m dikte. De top van het veen is ook recent
          geroerd. In het veen zijn geen indicatoren aangetroffen. Geadviseerd is om het plangebied
          vrij te geven.
         Onderzoeksmelding 11.112 (A. Douglaslaan, 190 m N) betreft een booronderzoek uit 2001.
          Tijdens dit onderzoek is onder een ophoogpakket van circa 1,5 m dik veen op Wormer-
                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>  afzettingen aangetroffen. De dikte van de veenlaag varieert van 70 tot 130 cm. In het veen
  zijn geen vondsten aangetroffen. ER zijn geen vervolgstappen genomen.
 Onderzoeksmelding 15.847 (Prins Bernhardlaan, 680 m ZW) betreft een booronderzoek uit
  2006 in de zelfde landschappelijke context als onderhavig onderzoek. Tijdens het
  veldonderzoek is tot 2,0 à 2,5 m –mv een geroerde laag aangetroffen. Hieronder is 40 tot 100
  cm veen aangetroffen, waarvan de top geroerd is. Verder is dit niveau intact. Vanaf 265 m –
  mv is strandzand aangetroffen. Er zijn geen vervolgstappen genomen.
 Onderzoeksmelding 62.681 (Waterspoorpark, 520 m NW) betreft een bureau- en
  booronderzoek uit 2014 (Wullink, 2014). Tijdens dit onderzoek zijn is een ophogingspakket
  aangetroffen, met daaronder Hollandveen op Wormer-klei op strandafzettingen. Het
  ophoogpakket heeft een dikte van 60 tot 165 cm. Hieronder wordt 65 tot 180 cm veen op 20
  tot 115 cm klei aangetroffen. De top van het strandzand ligt tussen 175 en 290 cm –mv. De
  top van het veen is deels intact (veraarde veentop). Hier worden voornamelijk
  verkavelingsstructuren uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd verwacht. In de top van de
  strandafzettingen zijn geen aanwijzingen voor bodemvorming aangetroffen. Geconcludeerd is
  dat het te nat voor bewoning is geweest en dat de verwachting voor de bewoningsresten
  vanaf het Neolithicum ook laag is.
                                                                                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>9.     Historisch gebruik en bodemverstoringen
  Historische bebouwing                                        Nee
  Historisch gebruik                                           Grasland
  Huidig gebruik                                               School, schoolplein
  Bodemverstoringen                                            -
Bewoningsgeschiedenis
De Oude Duinen in de omgeving van Voorburg zijn al sinds het Neolithicum bewoond. De relatief
laaggelegen en met veen overgroeide strandvlaktes daarentegen zijn niet geschikt voor bewoning en
werden vooral voor het weiden van vee, de jacht en het verzamelen van vruchten gebruikt. Pas in de
Late Middeleeuwen wordt het veengebied ontgonnen. De onderzoekslocatie ligt in de Veen- en
Binckhorstpolder, die in 1442 als Veenpolder wordt genoemd. De ontginning is waarschijnlijk al eerder
begonnen, aangezien een aantal afwateringssloten al in de 14e eeuw zijn aangelegd. De Veenpolder is
in 1459 gesplitst in de Veen- en de Binckhorstpolder (Wullink, 2014).
Historische situatie
Kaarten uit de 17e , 18e en begin 19e eeuw (figuren 3, 4 en 5) laten zien dat de het veengebied
toentertijd niet bewoond werd4 Bewoning vond plaats op de hoger gelegen strandwallen. Zo is
Voorburg ontstaan op een brede strandwal m ten zuiden van het plangebied Op de smalle
strandwallen ten noorden en zuiden van het plangebied was geen sprake van bewoning. Wel ontstaan
hier een aantal hofsteden/kastelen in de Middeleeuwen/Nieuwe Tijd. Op de strandwal pal ten
noorden van de locatie ligt de hofstede ’t Loo. De oprijlaan van ’t Loo, de Loo Laan, heeft pal ten
oosten van het plangebied gelegen, ter plaatse van de huidige Scheltuslaan.
Ook nauwkeurige kaarten uit de 19e en vroege 20e eeuw (figuren 6 – 8) laten zien dat het plangebied
onbebouwd is. De enige bebouwing in de nabijheid van het plangebied is het huis ’t Loo. De
verkaveling is langwerpig en noordwest-zuidoost gericht. Door het plangebied lopen twee kavelsloten.
Op de kaart uit 1911 is de Hofpleinlijn te zien ten noorden van het plangebied en ’t Loo (figuur 7).
Na de Tweede Wereldoorlog breidt Voorburg zich uit en in 1958 (figuur 8) en nadert de bebouwde
kom het plangebied in 1964 wordt de wijk aangelegd waarbinnen het plangebied ligt en ontstaat het
huidige stratenpatroon (figuur 9). Het kaartmateriaal bevestigt ook dat het plangebied is opgehoogd.
In figuur 9 is namelijk te zien dat het maaiveld in het onbebouwde deel ten oosten van het plangebied
op -1 m NAP ligt, terwijl het maaiveld nu op circa 0 m NAP ligt. In 1964 is in de westhoek van het
plangebied bebouwing aanwezig; dit gebouw is inmiddels verdwenen.
Huidig gebruik en bodemverstoringen
De basisschool dateert volgens de BAG-viewer uit 1965, de overige bebouwing in het plangebied
dateert uit de jaren 1980 en 1990.
Er zijn geen gegevens bekend over recente verstoringen en/of saneringen. Wel liggen er dus enkele
gedempte sloten binnen het plangebied.
4
  Opgemerkt moet worden dat de ligging van de onderzoekslocatie op de twee oudste kaarten indicatief is. de kaarten zijn
gegeorefeerd, maar door andere wijzen van kartering zijn enige onnauwkeurigheden in het eindbeeld geslopen.
                                                                                                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Figuur 3 Het plangebied ( globale ligging rood omlijnd) op een kaart van
Johannes Dou uit 1661. Bron: www.watwaswaar.nl.
Figuur 4 Het plangebied ( globale ligging rood omlijnd) op een kaart van N.
Bolstra uit 1746. Bron: www.watwaswaar.nl.
                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Figuur 5 Het plangebied (rood omlijnd) op de kadastrale overzichtskaart uit
de periode 1811 - 1832. Bron: www.watwaswaar.nl.
Figuur 6 Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit 1876.
Bron: www.watwaswaar.nl.
                                                                            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Figuur 7 Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit 1911.
Bron: www.watwaswaar.nl.
Figuur 8 Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart uit 1958.
Bron: www.watwaswaar.nl.
                                                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Figuur 9 Figuur 7 Het plangebied (rood omlijnd) op een topografische kaart
uit 1964. Bron: www.watwaswaar.nl.
                                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>10. Gespecificeerde archeologische verwachting
Kans op archeologische waarden                     Laag-Hoog
Periode                                            Neolithicum, Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd.
Complextypen                                       Nederzettingen, sporen van landgebruik
Stratigrafische positie                            In de top van de strandafzettingen en in de top van
                                                   het veen.
Diepteligging                                      Tussen -1 en -2 m NAP
Op basis van de voorgaande paragrafen kan het volgende specifiek archeologische verwachtingsmodel
worden opgesteld.
Binnen het plangebied zijn twee potentieel archeologische niveaus aanwezig. Het eerste niveau
betreft de top van de strandafzettingen die rond -2,0 m NAP wordt verwacht. De strandwallen zijn
immers gevormd in het Neolithicum en bewoning heeft zich in principe op de toppen van deze
strandwallen geconcentreerd. Op de flanken van de strandwallen en op de tussengelegen
strandvlaktes is mogelijk ook bewoning mogelijk geweest, mits land hier droog genoeg is geweest. Of
dit het geval is, zou moeten blijken uit de aanwezigheid van bodems in de top van de
strandafzettingen. Bewoning zou dan hebben kunnen plaatsvinden totdat binnen het gebied zeeklei
werd afgezet of veengroei ging plaatsvinden. Gesteld kan worden dat de top van de strandafzettingen
een hoge verwachting heeft op bewoningssporen uit het Neolithicum (en mogelijk ook nog de
Bronstijd), mits er sprake is van bodemvorming in dit niveau. Heeft er geen bodemvorming
plaatsgevonden, dan is de verwachting laag. Archeologische resten worden voornamelijk verwacht in
de vorm van cultuurlagen, grondsporen en mobilia in de vorm van aardewerk, vuursteen en houtskool.
Het tweede potentieel niveau is de top van het veen, dat vanaf de Late Middeleeuwen is ontgonnen.
Uit historisch kaartmateriaal zijn echter geen aanwijzingen voor bebouwing op het veen, waardoor de
verwachting voor bewoningsresten uit de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd laag is. Wel ligt
het plangebied in de nabijheid van het Huis ’t Loo, een buitenplaats met een laatmiddeleeuwse
oorsprong en heeft de oprijlaan van deze oprijlaan aan de oostkant van het plangebied gelegen.
Mogelijk zijn binnen het plangebied sporen van landgebruik, zoals akkerlagen en kavelsloten aanwezig.
Het veen is afgedekt door een ophoogpakket dat in de jaren ’60 van de vorige eeuw is opgebracht. Dit
ophoogpakket heeft een dikte van tenminste 1 tot 1,5 m.
                                                                                                      19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>11. Resultaten veldonderzoek
Methodiek
Het doel van het veldonderzoek is het toetsen van de archeologische verwachting uit het
bureauonderzoek. Het booronderzoek is ingestoken als een verkennend booronderzoek. Hiertoe zijn
in het plangebied in totaal elf boringen gezet tot een diepte van maximaal 3 m –mv, om zo een goed
beeld van de ondergrond te krijgen. Een twaalfde boring (boring 3) is niet geplaatst omdat deze in de
tuin van de woningen in het westelijke deel van het plangebied is geprojecteerd. De boringen zijn in
principe in een grid van 35 x 30 m geplaatst. In verband met bosschages, kabels en leidingen en
bebouwing zijn een aantal boringen in iets verplaatst ten opzichte van dit grid. De locatie van de
boringen is bepaald met behulp van GPS. De boringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor met een
diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm.
Van iedere boring is eerst de lithologie en lithogenese beschreven conform de Archeologische
Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Na documentatie zijn de boorkernen
doorbrokkeld en geïnspecteerd op archeologische indicatoren.
De resultaten van het booronderzoek zijn weergegeven in bijlagen 7 t/m 9.
Bodemopbouw en lithologie
De bodemopbouw in het plangebied is behoorlijk uniform en bestaat in essentie uit drie pakketten.
     1.   Vanaf het maaiveld tot een diepte van 133 (boring 11) à 170 cm –Mv (boringen 1, 4 en 9)
          wordt een opgebracht pakket aangetroffen, dat over het algemeen bestaat uit zand, humeus
          zand, veen en zandig veen. Binnen de verschillende lagen komen veen- en kleibrokken voor.
          In de top van het pakket zijn archeologische indicatoren in de vorm van industrieel wit
          aardewerk, baksteen en sintel waargenomen. Dit pakket is waarschijnlijk opgebracht bij de
          aanleg van de wijk na de Tweede Wereldoorlog. De grens naar het onderliggende veenpakket
          is altijd scherp.
     2.   Het tweede pakket bestaat uit mineraalarm veen. De basis van dit veenpakket ligt tussen 170
          en 230 cm –mv. De dikte van het pakket varieert van 15 cm in boring 1 tot 70 cm in boring 2.
          In boringen 2, 4, 9 en 12 is de top van dit veenpakket duidelijk veraard. Dit lijkt meer het
          gevolg van ontwatering te zijn geweest dan van intensief landgebruik (ploegen etc.). In boring
          4 is op 220 cm –mv een ingestoven zandlaagje waargenomen en in boring 8 bestaat de basis
          van het pakket uit gyttja. Gyttja is organische modder, dat wordt afgezet in stilstaand water.
          Het veenpakket betreft Hollandveen van de Formatie van Nieuwkoop, dat na de vorming van
          de strandwallen tussen 3.850 en 2.750 v. Chr. is gevormd.
     3.   Het derde pakket betreft matig fijn, kalkloos zand. De top van dit zand ligt tussen 170 en 235
          cm –Mv. Het. In een aantal boringen (1, 4, 9 en 10) is aan de top van dit zandpakket een dun
          (1-3 cm) kleilaagje waargenomen. In boring 12 is deze kleilaag dikker, namelijk 7 cm. Het
          zandpakket betreft afzettingen van de Laag van Voorburg (Laagpakket van Zandvoort,
          Formatie van Naaldwijk), dus strandwal-/oude duinafzettingen die tussen 3.850 en 2.750 v.
          Chr. zijn afgezet. Het kleilaagje dat in een aantal boringen wordt aangetroffen, is een dun
          laagje lagunaire klei (Laagpakket van Wormer, Formatie van Naaldwijk), dat in de depressie
          tussen de noordelijker en zuidelijker gelegen strandwal is afgezet. In de top van het zand is
          sprake van wat doorworteling. Waar het kleilaagje ontbreekt is de overgang naar het veen
          niet altijd even duidelijk. De top van het zand is wat donkerder van kleur dan het
          onderliggende zand, dat beigegrijs van kleur is. Mogelijk heeft er wat humusinspoeling vanuit
          het veen plaatsgevonden.
                                                                                                        20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>In boring 6 is tot 3 m –mv grof, slecht gesorteerd, grind- en schelphoudend zand aangetroffen. Dit
betreft waarschijnlijk een opgebracht of opgespoten zandpakket.
Archeologische indicatoren
Afgezien van wat puin en modern industrieel aardewerk in de top van het opgebrachte pakket, zijn er
geen archeologische indicatoren aangetroffen binnen het plangebied. Opgemerkt moet worden dat
het opsporen van indicatoren niet het doel van dit onderzoek is geweest.
Consequenties archeologische verwachting
In het plangebied is, zoals verwacht, veen op strandafzettingen aangetroffen. De top van de
strandvlakteafzettingen (Laag van Voorburg) ligt tussen 170 en 235 cm –mv. De aanwezigheid van klei
en gyttja in een deel van de boringen wijst op een nat milieu met stilstaand water, waarin ook
veengroei kon plaatsvinden. In de top van het zand zijn verder geen oude bodems aangetroffen, wat
er ook op wijst dat deze laagte altijd vrij nat is geweest. Er is wel sprake van enig reliëf in de top van
het zand, maar ook op de hogere delen van dit reliëf is klei aangetroffen. Al met al kan worden
geconcludeerd dat het maaiveld in het neolithicum dusdanig laag is gelegen dat binnen het plangebied
geen bewoningsresten uit deze periode worden verwacht.
Op het zand is 15 tot 70 cm veen aangetroffen. Dit veen is vanaf het Neolithicum/ de Bronstijd
ontstaan en pas in de Late Middeleeuwen ontgonnen. De top van het veen is in een deel van de
boringen veraard. In deze boringen is dus sprake van een intact maaiveldniveau. De veraarde veentop
is niet zandig of kleiig en er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Waarschijnlijk is de top
van het veen veraard door ontwatering en niet als gevolg van landgebruik (ploegen e.d.). Er zijn geen
sloten aangetroffen tijdens het veldonderzoek. Al met al kan worden gesteld dat de verwachting voor
bewoningssporen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd laag is.
                                                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>12. Conclusie en Advies
Conclusie
Binnen het plangebied is een ophoogpakket uit de jaren 1960 aangetroffen met een dikte van 133 tot
170 cm. Hieronder is 30 tot 70 cm Hollandveen aangetroffen. De top van het veen is in een deel van de
boringen veraard, maar dit is het gevolg van ontwatering en niet van landgebruik. Dus ondanks dat het
maaiveldniveau uit de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd deels intact is, is de verwachting voor
archeologische resten uit die periode laag. Onder het veen zijn op een diepte van 170 à 235 cm –mv
strandafzettingen waargenomen (Laag van Voorburg, Laagpakket van Zandvoort, Formatie van
Naaldwijk). In de strandafzettingen is geen bodemvorming opgetreden en op een deel van de
strandzanden zijn mariene kleien, maar ook gyttja’s aangetroffen, een teken dat het gebied altijd nat is
geweest. De verwachting voor archeologische resten uit het Neolithicum is dan ook laag.
Advies
Omdat het niet waarschijnlijk is dat er binnen het plangebied sprake is van een archeologische
vindplaats, adviseren wij om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden.
Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Leidschendam-Voorburg, om op basis van dit advies
een selectiebesluit te nemen.
Kanttekening
Onderhavig onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke methoden
en inzichten en is erop gericht om de kans op het onverwacht aantreffen dan wel het ongezien
vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.
Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter de aan- of
afwezigheid van eventuele archeologische resten niet gegarandeerd worden. Wanneer bij
graafwerkzaamheden toch onverhoopt waardevolle resten worden aangetroffen, dienen deze
conform de Monumentenwet 1988 te worden gemeld.
                                                                                                     22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>13. Geraadpleegde bronnen
Archeologische kaarten en databestanden:
   Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2007.
   Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2015.
   Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden, 3e generatie, IKAW, Rijksdienst voor
    Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB), Amersfoort, 2008.
   www.ahn.nl
   www.ruimtelijkeplannen.nl
   www.watwaswaar.nl
   www.bodemloket.nl
   www.dinoloket.nl
Literatuur:
Berendsen, H.J.A. De vorming van het land. Assen, 2005.
Jongmans, A.G., M.W. van den Berg, M.P.W. Sonneveld, G.J. W.C. Peek, en R.M. van den Berg van
Saparoea. Landschappen van Nederland. Wageningen, 2013.
Mulder, E.F.J. de., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhof, en T.E. Wong. De ondergrond van
Nederland. Houten, 2003.
Stouthamer, E., K.M. Cohen, en W.Z. Hoek. De vorming van het Land. Utrecht: Perspectief Uitgevers,
2015.
Vos, P.C. „Compilation of the Holocene paleogeographical maps of the Netherlands.” In Origin of the
Dutch coastal landscape, door P.C. Vos, pp. 50 - 81. Groningen: Barkhuis, 2015.
Vos, P.C., en S. de Vries. 2e generatie paleogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). sd.
www.archeologieinnederland.nl (geopend 11 30, 2015).
Wullink, A.J. Een archeologisch bureau-onderzoek en verkennend booronderzoek voor het plangebied
Waterspoorpark in Voorburg, gemeente Leidschendam-Voorburg (ZH). ArcheoSupport Publicaties
2014-16, Amsterdam/Groningen: ArcheoSupport, 2014.
                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Overzicht van geologische (chronostratigrafische) en archeologische periodes
                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bijlage 2.      Archeologische periode-indeling voor Nederland (conform ABR)
  Periode              Deel-/subperiode       Van             Tot
  Nieuwe Tijd          Nieuwe Tijd C          1850 na Chr.    heden
                       Nieuwe Tijd B          1650 na Chr.    1850 na Chr.
                       Nieuwe Tijd A          1500 na Chr.    1650 na Chr.
  Middeleeuwen         Late Middeleeuwen B    1250 na Chr.    1500 na Chr.
                       Late Middeleeuwen A    1050 na Chr.    1250 na Chr.
                       Vroege Middeleeuwen D  900 na Chr.     1050 na Chr.
                       Vroege Middeleeuwen C  725 na Chr.     900 na Chr.
                       Vroege Middeleeuwen B  525 na Chr.     725 na Chr.
                       Vroege Middeleeuwen A  450 na Chr.     525 na Chr.
  Romeinse Tijd        Laat-Romeinse Tijd B   350 na Chr.     450 na Chr.
                       Laat-Romeinse Tijd A   270 na Chr.     350 na Chr.
                       Midden-Romeinse Tijd B 150 na Chr.     270 na Chr.
                       Midden-Romeinse Tijd A 70 na Chr.      150 na Chr.
                       Vroeg-Romeinse Tijd B  25 na Chr.      70 na Chr.
                       Vroeg-Romeinse Tijd A  12 voor Chr.    25 na Chr.
  IJzertijd            Late IJzertijd         250 voor Chr.   12 voor Chr.
                       Midden-IJzertijd       500 voor Chr.   250 voor Chr.
                       Vroege IJzertijd       800 voor Chr.   500 voor Chr.
  Bronstijd            Late Bronstijd         1100 voor Chr.  800 voor Chr.
                       Midden-Bronstijd B     1500 voor Chr.  1100 voor Chr.
                       Midden-Bronstijd A     1800 voor Chr.  1500 voor Chr.
                       Vroege Bronstijd       2000 voor Chr.  1800 voor Chr.
  Neolithicum          Laat-Neolithicum B     2450 voor Chr.  2000 voor Chr.
                       Laat-Neolithicum A     2850 voor Chr.  2450 voor Chr.
                       Midden-Neolithicum B   3400 voor Chr.  2850 voor Chr.
                       Midden-Neolithicum A   4200 voor Chr.  3400 voor Chr.
                       Vroeg-Neolithicum B    4900 voor Chr.  4200 voor Chr.
                       Vroeg-Neolithicum A    5300 voor Chr.  4900 voor Chr.
  Mesolithicum         Laat-Mesolithicum      6450 voor Chr.  4900 voor Chr.
                       Midden-Mesolithicum    7100 voor Chr.  6450 voor Chr.
                       Vroeg-Mesolithicum     8800 voor Chr.  7100 voor Chr.
  Paleolithicum        Laat-Paleolithicum B   18.000 BP       8.800 voor Chr.
                       Laat-Paleolithicum A   35.000 BP       18.000 BP
                       Midden-Paleolithicum   300.000 BP      35.000 BP
                       Vroeg-Paleolithicum    -               300.000 BP
l
                                                                              25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Bijlage 3. Beleidskaart
                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Bijlage 4. Geologie
                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>28</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage 5. Maaiveldhoogte (AHN2)
                                 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 6. Archeologische waarden en onderzoeken
                                                 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 7. Boorpuntenkaart
                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 8.         Foto’s van boringen
Overgang van het opgebrachte zandpakket naar het veraarde Hollandveen (boring 10).
Opgebracht zand op veen (scherpe overgang links) op strandzand (geleidelijke overgang rechts).
Kleilaag tussen veen en strandzand (boring 12).
                                                                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 9.        Boorstaten
Legenda
Textuurindeling (NEN 5104)
Hoofdnaam             Toevoeging [Org,         Gradiënt toevoeging            Laaggrens
                      Gr]
G = grind             g = grindig              1 = zwak                       d = diffuus
Z = zand              z = zandig               2 = matig                      g = geleidelijk
L = leem              s = siltig               3 = sterk                      s = scherp
K = klei              k = kleiig               4 = uiterst
V = veen              h = humeus
                      m = mineraalarm
Karakteristieken en plantenresten
VAM (amorfiteit)        Plantenresten (plr)         Consist(entie)          M50 (mediaan)       Alleen voor zand
1 = Zwak amorf          ri = riet                   ST = stevig             75-105              uiterst fijn
2 = Matig amorf         ho = hout                   MST = matig stevig      105-150             zeer fijn
3 = Sterk amorf         ze = zegge                  MSL = matig slap        150-210             matig fijn
                        wo – wortels                SL = slap               210-300             matig grof
                        plr = ongedef.              ZSL = zeer slap         300-420             grof
                                                                            420-600             zeer grof
Nieuwvormingen en grondwater
Ca (kalkgehalte, CaCO3)     Fe (roestvlekken)            Oxidatie/reductie [o/r]    GW (grondwater)
1 = afwezig                 1 = afwezig                  o = oxidatie               GW = grondwater
2 = matig kalkhoudend       2 = ijzerhoudend             or = oxidatie/reductie     GHG = gem. hoogste
                                                                                    grondwaterstand
3 = kalkhoudend             3 = sterk ijzerhoudend       r = reductie               GLG = gem. laagste
                                                                                    grondwaterstand
Classificatie en interpretatie
Bodemhorizont (Hor.; volgens De          Monstername (M)                    Lithogenese (lith.)
Bakker & Schelling, 1989)
Ap = Aphorizont                          X (boring) – XXX {diepte in cm)    OPH = ophoging
C = C-horizont                                                              HV = Hollandveen Laagpakket
                                                                            NW = Laagpakket van Wormer
                                                                            VB = Laag van Voorburg
Bijzonderheden
Archeologische indicatoren en afkortingen in de kolom ‘bijzonderheden’
gg = goed gesorteerd                     gr = grindje                         L = leem (verbrand)
mg = matig gesorteerd                    plr = plantenresten                  BT = bot
sg = slecht gesorteerd                   Fe conc = ijzerconcreties            AW = aardewerk
                                         Mn conc = mangaanconcreties          VST = vuursteen
ga = goed afgerond                       Mn = Mangaan                         BS = baksteen/puin
ma = matig afgerond                      spik = spikkel                       FOSF = fosfaat
sa = slecht afgerond                     gevl = gevlekt                       HK = houtskool
                                         sch = schelpen
                                         bijm = bijmenging (+ text.)
                                                                                                                 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                               Boorpuntnummer 1
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,919                       GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,024                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
   170       Vz3     -       -     -    -     dogrzw        s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   195       Vkm     -       -     -    -      brzw         s         -        -   -   -  -    -       C  -      HV
   215       Vz3     -       -     -   wo       br          g         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB
   240       Zs1     -       -     -   wo      begr        eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB     kleibandje aan top
Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                               Boorpuntnummer 2
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,946                       GWS                  -               Landgebruik      Schoolplein
Y-coordinaat             455,046                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
   160       V/Z     -       -     -    -    dogrzw/gr      s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   190       Vkm     -       -     -    -     dobrzw        s         -        -   -   -  -    -      Ah  -      HV
   230       Vkm     -       -     -    -      dobr         s         -        -   -   -  -    -       C  -      HV     zandlaagje op 220
   270       Zs1     -       -     -   wo      begr        eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                            Boorpuntnummer      4
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,913                       GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,063                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
   170       V/Z     -       -     -    -    dogrzw/gr      s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   200       Vkm     -       -     -    -     dobrzw        s        mst       -   -   -  -    -      Ah  -      HV
   220       Vkm     -       -     -   ho      brzw         s        msl       -   -   -  -    -       C  -      HV
   245       Zs1     -       -     -    -      begr        eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB     kleilaagje aan top, hieronder wat humeuzer wat humeuzer mogelijk humusinspoeling uit veen
Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                            Boorpuntnummer      5
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,940                       GWS                  -               Landgebruik      Schoolplein
Y-coordinaat             455,086                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
    90       Zs1     -       -     -    -      bege         s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   165       Z/V     -       -     -    -    dogrzw/gr      s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   190       Vkm     -       -     -    -     dobrzw        s        mst       -   -   -  -    -      Ap  -      HV
   210       Zs1     -      h3     -    -     dogrzw        g         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB
   260       Zs1     -       -     -    -      begr        eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                         Boorpuntnummer 6
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                          Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,958                    GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,104                    Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP               GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr    Kleur  Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M    Lith.  Bijzonderheden
    20       Zs1     -       -     -    -    dogrzw      s         -       mg   -   -  -    -       -  -    OPH
    60       Zs1     -       -     -    -     begr       s         -       mg   -   -  -    -       -  -    OPH    puin, industrieel wit
   300       Zs1     -       -     -    -     begr      eb         -       mg   -   -  -    -       -  -    OPH    slecht gesorteerd, veel schelpen en een halve zandsteenkiezel op 280
Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                         Boorpuntnummer 7
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                          Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,881                    GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,071                    Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP               GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr    Kleur  Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M    Lith.  Bijzonderheden
   145       Zs1     -       -     -    -     be/gr      s         -       mg   -   -  -  110       -  -    OPH
   185       Vz1     -       -     -    -     brzw       s        st        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   235       Vkm     -       -     -    -     dobr       g         -        -   -   -  -    -       C  -     HV
   243       Zs1     -      h1     -   wo      brgr      g         -       mf   -   -  -    -       C  -     VB
   255       Zs1     -       -     -   wo       gr      eb         -       mf   -   -  -    -       C  -     VB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                               Boorpuntnummer 8
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,909                       GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,093                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
    50       Vkm     -       -    3 -          brzw         s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH      puin
    86       Zs1     -      h2     -    -     dobrgr        s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH      veenbrokken
   105       Vkm     -       -    3 ho         brzw         s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   130       Zs1     -      h1     -    -      dogr         s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH
   150       Zs1     -       -     -    -       be          s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH
   205       Vkm     -       -    3 -          zwbr         s         -        -   -   -  -    -       -  -      HV
   212       Vkm     -       -    3 -          brzw         s         -        -   -   -  -    -       -  -      HV     gyttja
   245       Zs1     -       -     - wo        begr         s         -       mf   -  1   -    -       C  -      VB     wat doorworteling
   260       Zs1     -       -     -    -        -         eb         -        -   -   -  -    -       -  -      VB     guts loopt leeg
Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                               Boorpuntnummer 9
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,936                       GWS                  -               Landgebruik      Schoolplein
Y-coordinaat             455,115                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr     Kleur    Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
   170       V/Z     -       -     -    -    dogrzw/gr      s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   195       Vkm     -       -     -    -     dobrzw        s        mst       -   -   -  -    -      Ah  -      HV
   230       Vkm     -       -     -    -      brzw         s        msl       -   -   -  -    -       C  -      HV
   300       Zs1     -       -     -    -      begr        eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB     kleilaagje aan top
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                            Boorpuntnummer 10
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,880                       GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,109                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr      Kleur   Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M    Lith.  Bijzonderheden
    20       Vz3     -       -    3 -         dobrzw        s        mst       -   -   -  -    -       -  -    OPH    puin
    60       Zs1     -      h2     -    -       brzw        s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH    aan basis veen, industrieel wit aardewerk, baksteen, gele vlekken
    70       Zs1     -       -     -    -       brgr        s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH
    90       Zs1     -      h1     -    -      dogrbr       s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH
   173       Vz3     -       -    3 -         dobrzw        s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   185       Vkm     -       -    2 ho          brzw        s         -        -   -   -  -    -       C  -     HV
   210       Zs1     -       -     - wo         brgr        g         -       mf   -  1   -    -       C  -     VB    kleilaagje aan top
   260       Zs1     -       -     - wo          gr        eb         -       mf   -  1   -    -       C  -     VB
Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                                                                            Boorpuntnummer 11
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                             Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                   CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,903                       GWS                  -               Landgebruik      Gras
Y-coordinaat             455,127                       Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                  GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr      Kleur   Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M    Lith.  Bijzonderheden
   133       Z/V     -       -     -    -    gr/dogrzw      s         -        -   -   -  -    -       -  -    OPH
   170       Vkm     -       -     -    -       brzw        s        mst       -   -   -  -    -       C  -     HV
   180       Zs1     -       -     -    -       grbr        g         -       mf   -  1   -    -       C  -     VB
   250       Zs1     -       -     -    -        gr        eb         -       mf   -  1   -    -       C  -     VB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Projectnaam        Voorburg, De Dijsselbloem                                                                                           Boorpuntnummer 12
Projectcode        15120022
Beschrijver:       A.J. Wullink
Boormethode:       Edelman/guts                                                           Boordatum:      26-1-2016
Boordiameter:      7/3 cm                                                                 CIS-code:     3987164100
X-coordinaat              84,924                     GWS                  -               Landgebruik      Schoolplein
Y-coordinaat             455,144                     Gt                   -               Bodemkaart       Bebouwd
Z-coordinaat                0.0 m NAP                GWS na boring        -               Geom. kaart      Bebouwd
Opmerking:         -
  [-Mv]    Textuur Org     VAM   Gr    plr    Kleur   Laaggrens  Consist.   M50 o/r Ca Fe  GW       Hor M     Lith.   Bijzonderheden
    50       Zs1     -       -     -    -      ge         s         -       mg   -   -  -    -       -  -    OPH      stabilisatiezand
   160       V/Z     -       -     -    -    dogr/zw      s         -       mf   -   -  -    -       -  -    OPH      puin/sintel
   200       Vkm     -       -     -    -    dobrzw       s        msl       -   -   -  -    -      Ah  -      HV
   228       Vkm     -       -     -    -     dobr        s        msl       -   -   -  -    -       C  -      HV
   235       Kz1     -      h1     -    -     begr        s        msl       -   -   -  -    -       C  -     NW
   265       Zs1     -       -     -    -     begr       eb         -       mf   -   -  -    -       C  -      VB
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>